Page 1

BİRİNCİ ENTERNASYONALDE ••

••

ORGUTLENME MESELESi •


MARX

-

ENGELS

o BİRİNCİENTERNASYONALDE

/

ÖRGÜTLENME �ELESİ


- �

·

.

' EKİM,YA.YINLARI: -l.O'· .

.

B!ffiNCİENTERNASYONALDE

ÖRGÜTLENME MESELESi ŞUBAT-199Q

, ·

2. BASKI

BİRİNCİ BASRI: Ekim SER YAYINEVİ

EKIM

1975

SANAT YAPIM

tm.EriM

Yöneten: Abdullah NEFES

. Yazışma: PK 328 Yenişehir-ANKARA

Tel: (9:4) 117 97 47 Ankara •

·90.06.Y.0072.01 10 •

Dağıtını� VERSO A.Ş Konur Sk. 13/7 Ankara Genel

• .

MacDizgi: ATÖLYE SEVEN Baslo.: RENK OFSET Matbaacılık


K. MARX

-

F. ENGELS

Birinci Enternasyonalde ·

ÖRGÜTLENME MES.ELESI •

ENTERl'fASYONAL işçi BİRLİGİ BELGELERİ 1864-1872

Türkçesi:

, CENAP .ÖKTEN.ER

ekiın yayınları


Bu_ kitaptaki yazılar iki kaynaktan derlendi: Da­ vid Fembach'ın hazırladığı Marx, -The Ffrst Interna­ tional and After, Peng uin _Books, 1974 ve Marx­

Engels, Selected Worksf Volume H, Progress Publis­

hers,1969.

I, II, N, · v. VII, IX, XI, XII, XVI ve XVIII. -bölümler The First International and After'dan; m, VI, VIII, X,

XIII, XV ve XVII. bölümler Selected Works'ten alındı.

-- "Enternasyonal İşçi Birliği Genel Konsey i nde n '

Cenevre'deki Rusya Şubesi Komitesi-Üyelerine" Rusça­ dan; "Genel Konseyden Fransız İsviçresi Federal Koh­ seyi'ne", "İşçi Sınifının Politik Eylemi Üzerine",

.

"En"'

temasyonalde_ Oldüğu iddia Edilen Bölünmeler" ve "Lahey_ Genel Kongresi'nde Allfl:an Kararlardan" Fran­ sızca'diın; !'Lahey Kongresi Üzerine Konuşma" Alman­

ca'dan

İngiliz ceye

yapılan çevirilerinden,

öteki bö.,.

lümletin hepsi İngilizce asıllanndan Türkçeye çevril­ miştir.

Dipnotlar, David Fembach'ın ve Selected Works'

ün d ipn o t ıa n birleştirilerek hazırlanmıştır. "Örgütlenme·

Meselesi"fıin

·

ilk basımı Ekim 1975'

te_ SER YAYINEVİ tarafından yapılmıştır.


İÇİNDEKİLER

Bölüm I Bölüm ll Bölüm III Bölüm IV · Bölüm V Bölüm VI Bölüm VII Bölüm VIII

Giriş . . ...... .. ..-....................-..................................... g_ Enternasyonal İşçi' Birllğinin Kuruluş . ..... .. ...- ....................................�............. ll Entemas;Yonalin Geçici 'Tüzüğü..................... 24 ABD BaşkaruAbraham Lincoln'e . .. .. . . . .. 29 Cenevre Kongresi Delegelerine Talimat... 32 Brüksel Kongresine Sunulan Rapor........... 45 Birleşik Devletlerin Milli Emek Birfiğine 52 Basel Kongresine Siınulan Rapor................. 55 Enternasyonal İşçi Birliği Genel -:. Konseyinden Cenevre'deki Rusya Şubesi l\oılıitesı 'Üyelerine. . �........................................... 14 Genel Konseyden Fransız İsviçresi - Fecleraİ l\onSe;yin.e .... . . . . . .... . ... . . . .. ... -76 İşçi Sınıfinın Politik Eylemi Üzerine.......... 87 Londra Konferansının İşçi Sınıfinın Politik Eylemi Üzerine KararL . . .. 90 '<Enternasyonalin Yedinci KuruluŞ Yıldönümü üzerine Konuşma .... . . . . 93 ... ....

Mesajı. .

.

....

.

.... .. ..

.

. ..

.

·

Mescg.........................................................

.

Bölüm

IX

Bölüm X Bölüm XI Bölüm xrr·

.

.

.

.

.. .

.

.

..

.

.

..

.

......

.. ...

...

...

...... ... .

.........

... .. ..


Bölüm XIII Bölüm XIV

. Entern.asyonalin Genel Tüzüğü. � . �...... 96 · Enternasyonalde Olduğu !ddia Edilen .. . . . . .

B5lünı:neler

.

. .. .

.................................................... ...........

Böl(unXY. Bölüm Xvi .Bölüm XVII Bölüm XVIII

ıoi

Paris Komününan YıldönümüriO. Kutlama Toplantısında Alınan Karar �.�- 158 Lahey Kongresine Sunulaiı Rapor................ 160 Lahey Genel Kongresinde Alınan .. . .

1\ara:rlar'dan..

. ...

.................. .

..........

;;................·..........

Lahey �ngresi üzeline Konuşma.

..............

172

174


GİRİŞ

28 Eylül1864-28 Eylül1975 Enternasyonal İşçi Birliğinin Kuruluşunun 112. Yıldönümü

Dolayısıyla.,

1848 devrimlerinin. yenilgisiİlden sonra belli bir durgunluk d öqemi yaşayan Avrupa işç i sınıfı hareke­ ti, 1860'lara doğru yeniden canlanmaya başladı. Ama, bu canlanmanın geliştiği' koşullar eskisinden fark­ lıydı. Marx. Engels'e yazdığı bir mektupta. bu durumu şöyle tahlil ediyordu: ltYep.iden uyanan hareketin, es­ kisi gibi atılgan bir şekilde konuşmaya !Zin vermesi için· epey zaman geçecek. Şimdieylemdedaha güçlü, üslupta daha yumuşak olmak gereklidir.11 l848'lerin Komünist Birliğinden sorira ikinci uluslararası işçi örgütü denemesi olan Enternasyonal İşçı Birliği,. b�taktiğin ışığında gerçekleşti. Marx, Ingiliz sendikacılannı Fransız Proudhon­ ·

•.

culanrn ve Alman Lasallecilertni bir çatı altında top­ layahilrnek için, Enternasyonalin Kuruluş Mesajın­ da ve Tüzüğünde titiz bir dil kullandı.·- Kapitalizmin ekonomik mücadeleyle yenilemeyeceğini iŞçi sınıfı­ nın politik iktidan ele geçirmesi gerektiğini belirt­ mekle beraber, esas olarak işÇi sır;ı.ıfının kısmi istekleri üzerinde durd u ..

·

·

·

.

9


örgütlenmeyi gerçekleştirdikten ve örgütü müca­ deleye soktuktan sönra, Marx ve Engels, işçi sınıfı ha­ reketini buıjuva ve küçük buıjuva etkilerinden ann­ dırmak ve bilimsel sosyalizmin ilkelerini egemen, kılmak için kararlı hir mücadele verdiler. · 1864'te kabul edilen Geçici Tüzük, "Emekçi sınıf­ larm ekonomik kurtuluşunun, her türlü politik ara-/ cm tabi olması gereken yüce amaç" oldı.ı.ğunu belirtir- ,. · ken, 187 ı· Londra ·Konferansında, ekonomik mücade-.· lenin politik· mücadeleye hizmet etmesi ve işçi sını-fının iktidan almak üzere bağımsız bir politik parti ' kunp.ası gerektiği kabul ediliyordu. · Bu ilkenin kabul edilmesiyle başanya ulaşan ye­ di yıllık mücadelede, Marx ve Engels, ingiliz sendika­ cılığına _Proudhonculann karşı-devrimci ütopyactlı­ ğına,. Blanquicilerin maceracılığına, Bakunin'in­. anarşizmine ve Lasallecilerin reformeuluğuna karşı · sav:aştılar. Birinci Enternasyonal. Manifesto'nun "Bütün ül-·· - kelerin işçileri, birleşin!" sloganını gerçekleştirmede, yüz yıl sonra· dahi örnek olarak gösterilen önemli başarılar sağladı. _ İşçi sınıfının politik iktidan ele geçirme&ini yal­ nız lafta savunmadı, Paris Komününü, düny anın ilk _proleter devrirnini yaratarak, bu ilkeyi pratiğe uygu: ladı. · · : · Marx ve Engels'in 1864 ile 1872 yıllan arasında _ Enterna�yonalde verdikleri mücadelenin belgelerini bir araya getiren bu derleme. onlann işçi sınıfına sa­ deçç teorik silahlanın vermekle kalmayıp, aynı za­ manda bu teorinin· uygulanması için verilen müca. - deleye, bizzat ÖJ.1derlik ettiklerini, işçi sınıfının ör- . gütsel ve politik çalışmasının �emellertni atan mü·.. kernmel örgütçüler. ve uzak görüşlü politikacılar ol�\. · duklanru ortaya. koymaktadır.· '

· 10


BÖLÜM I ENTERNASYONAL İŞÇİ B�İGİNİN . KURULUŞ �AJIUl ·

.

İşçi arkadaşlar. Emekçi kitlelerin çektiği sefaletin, İ848'den 1864' e kadar geçen dönem içinde azalmamış olduğu büyük bir gerçektir. Oysa bu dönem, sanayi ve ticaretin geliş­ mesi bakımından rakipsiz bir dönemdir. 1850'de, İn­ giliz orta sınıfının vasatın üstünde ıstihbarata sahip ılımlı bir yayın organı. ingiltere'nin ithalat ve .ihra­ catı. yüzde elli arttığı takdirde ülkedeki fakirliğin sıfı..: (1)

28 Eylül 1864'te Londra'da St. Martin Salonunda büyük bir uluslararası işçi toplantısı yapıldı . Bu toplanbda. daha sonra Birlnct Enternasyonal diye anılan E:nteınasyonal İşçi Birliği kuruldu ve Geçici Komitesi seçildi. Karl Marx, bu komitenin üyesi oldu ve komitenin 5 Ekim'de yapılan ilk toplan bsında, Birliğin program · belgelerini hazırlayacak bir kornisyona atandı. 20 Ekim'de, komisyon, Marx'a, kendisi hastaolduğu sırada ha­ zırlanmış bir belgeyi düzeltme görevini verdi. Maz2ini'nin ve lert doğrultusı.inda kaleme alımİnş olan bu belge. Marx tarafındap redde­ dildi. Marx. bunun yerine iki _yeni belge yazdı: Enternasyonal Işçi Bir­

Owen'in fflO.r­

liğinin Kuruluş Mesajı ve Birllğin Geçici Tttzüğii. Bunlar, Komisyonun 27 Ekim'de yapılan· toplantısında onaylandı. ı Kasım 1864'te, Mesaj ve · 1üzük, Geçici Komite tarafından oybirliğiyle kabul edildi.

ll


ra ineceği kehanetinde. bulunmuştu.

Heyhat! 7 Nisan 1864'te(2J, Maliye Baıulnı, İngiltere·nin ithalat ve ih­ racat ticareti. toplamıinn 1863'te "443 955 000 sterli­ ne, yani nispeten yakın bir dönem olan 1843 döne;.. mindeki ticaretin hemen hemen üç katı olan bu müt-: ..

hiş

yeküne

yükseldiğinin söyleyerek parlamentodaki sevindirirk en bir yandan da dokunak­

dinleyicilerini

_lı bir şekilde "yoksulluk" üzeriride durdu. "Bu bölgenin

. _ücretleri". "on ki­ canlı kalma- mücadelesinden başka bir şey olmayan ... insan hayatını" .''düşünün" diye fer­ yat etti: Üstelik Bakan, yeri_ni yavaş yavaş Kuzey'de mak.inalara, Güney'de koyun otlaklarına bırakan İr-. landa halkında n söz etm edi -ki bu mutsuz i11kede ko--:­ yunlann azalma oramnın bile insaniannkinden da-. ha düşük olduğu bir gerçektir. Bakan, üst suufa men­ sup on -bin kişinin en yüksek temsilcilerinin ani bir ko rku krizine kapılarak kısa bii süre önce ortaya koydukları şeyi de tekrarlarhadı: Ga.sp olaylannın yarattığı panik(3l yüksek bir noktaya ulaşınca, Lord­ . lar Kaınarası şürgün ve'kür.ek cezaları üzerine soruş­ turma yapılmasına ve bir rapor yayınlanmas:ıpa ka-_ eşiğinde_ olanlan", '*arttınlmayan

. .

şid endokuzunda

rar vermişti. 1863'te yayınlanan kalın raporla cina­ yet ortaya çıktı; en berbat hüküİnlülerin, İngiltere ve

buralardaki·tanm işçi-· lerinden çok daha az çalıştildan ve çok daha iyi yaşa dıkları resmi .olgular ve rakamlarla kaliıtıandı. Da­ hası var. Amerika'daki iç savaşın(4) sonucu olarak Lancashire ve Chesire'daki işçiler soka ğ a atılınca. İskoçya nın cezalı serflerinin, '

­

.

(2) (3) (4)

Gladstone'un 1864 bütçe konuşması. 1960'larda Londra.'da, birbirini izleyen· ve kurbanların çoğunlukla boğUlarak öldürilirlüğü sokak soygunlan büyük bir korku yaratmış ve bu

konuda bir parlamento sOruşturması açılmıştı.

·

Amerikaıdç Savaşı {1861-65), Kuzey'in sanayi eyaJetleriyle Güney'in a­ .yaklanan köle sahibi eyaJetleri arasında oldu. İngiltere işçi sımfı, kendi

burjuvazisinin köle sahiplerini des:tekleyen politikasına karşı çıktı -

- İngiltere'nin İç Savaşa müdahale etmesini engelledi.

12

ve


yine

ayın Lordlar·- Kamarası, en ucuz ve bast i bir şekilde uygulanacak ve ortala111a olarak "açl ığın yol açtı ğı hastalıkları önlemeye'_' ancak yetecek asgarı ·karbon ve nitr oj en miktannt' araştınnakla görevli bir doktoru imalat yapan bölgelere gönderd. i Tıbbi gö­ revli Dr. Smith, yaptığı araştırma sonu nda , ortalama yetişkininsam açlığ ınyol açtığ ı hastalıklar düzeyi­ nin ancak üze rinde tutacak haftalık ödeneğin 28 000 ·gren karbon ve 1 330 gren nitrojen olduğunutesbit et-:- ti. Üs telik, bu miktann. pamuk işçilerinin aşın sefa ­ let yüzünden- itelendikleri yetersiz beslenmedeki mik� taratamamen uygun.olduğunu da buldu(SJ. Şimdi söz­ lerime dikkat edinf Aynı bilgili doktor daha sonra yine, Özel Meclisin<6l Tıbbi Memuru tarafından .. yok.;. sul emekçi sınıflann be sle nmesini araştırınakla gö­ revlendirildi. Araştırmalarının son u çları , aynı yıl içinde Parlamentonun k a rarıyla yayınlanan Kamu Sağlığı Üzerine Altıncı Rapor'da bulunmaktadır . .

Doktor ne bulmuştu? İpek dokumacılannın,

örücü.

kadınların, eldivenci çocukların, çorap dokumacıla- . .�nnın vs., ortalama olarak, pamuk işçilerinin aldığı

felaket derecedeki az miktan, yani "ş_çlığın yol açtığı_ hastalıklardan kaçınmak için- ancak yetecek" dere­ cede karbon ve nitroj en miktarını bile alam9,.dık­ lanİıı! "Ayrıca". rapordan aktanyoruz,

. . . ta� nüfusunda incelenen aileıerden_ beşte bi­ rinden çoğunun hesaplanan yeterli karbonlu besin­ ·den daha azını. çte birinden çoğunun hesaplanan

(5)

Okuyucuya hatırlatm;;ıya gerek yok ki, insanın yediği şeyleıin hammad­ desi. su elementıertnin ve belirli U:ıorganik maddeletin yanı sıra, karbon

ve nitrojendir. Ancak, insan sistemini beslemek için, bu basit k:iinyas:al unsurlann bitkisel ve hayvansal maddeler şeklinde verilmesi gerekir. Me­ sela, patates esas olarak karbon 'ihtiva ederken, buğday ekmeği uygun oranlarda karbonlu ve nitrojenli madde 'ihtiva eder. !Marx'ın notu!. (6) İngiltere'de krala hükümet meselelen üze:tine tavsi elerde bulunan gele- y . ·neksel meclis.

ıs-


- -yeterli nitrojenli besinden daha azını aldığı- ve üç ilde (Berkshire. Oxfordshire ve Somersets71iieJ nitrojenli besin eksikliğinin ortalama yerel beslenme düzeni o�duğu görülmüştür... "Hatırlanmahdır ki" diye ekliyor resmi r ap o r . .. b�sinden mahrum kalmaya çok zor .dayanılır ve ku­ ral olarak, çok kötü bir beslenme düzeni .ancak başka mahrumiyetlet çekildikten sonra gelmektedir ... Te­ mizlik bile pahalı ya da zor olmakta ve -temizliği sağ- lamak onur meselesi yaparak özel çabalarla gerçek­ leştiri.Zse bile ·bunlar daha fazla açlık Çekilmesi an­ lamına gelmektedir.... Bunlar, özellikle, çekilen yok­ sulluğun� tembellikten gelen hakedilmiş bir yoksulluk'"· olmadığı hatırlandığı ·zaman, acı tesbitlerdir. Çoğu durumlarda, bu yoksulluk, emekçi nüfusun çektiği yoksulluktur. Gerçekten de, · en -az besin- elde eden çalışma, çoğunlukla aşırı derecede uzun çalışma -ol­ maktadır." _

"

.

Rapor. şu garip :ve hatta

bei<!ehmedik olguyu

taya ·koyuyor: "Birleşik Krall ığın

Ülkesi, İskoçya ·ve İrlanda gibi

"

or­ ingiltere, Galler

','İngiltere'nin tanm

nüfusunu oluşturan" en zengin/ bölgelen "görüldüğü

kadanyla ert kötü beslenen" bölgeler_ olduğu halde, Oxfordshire ve Somersetshire'deki _tanm

B e rkshire

,

işçileri bile Londra'nın doğusundaki i:ıitelikli fabrika

işçileıinden

çok

daha iyi

bir dunuhdadırlar.

-1864'te. serbest ticaret çağında, M aliye Bakam. mnt7l Avam Kamarasında, "İngiliz işçisinin ortalama

durumu. hiçbir ulkenin tarihin:de, hiçbir devirde eşi

görQ.lmedik

bir

şekilde, olağanüstü· derecede düzel­

miştir" dediği bir sırada,· Parlamento

yınlanan resmi belgeler işte böyle. {7)

Gladstone'un 1864 bütçe konuşması.

kar a- nyla

ya-


Maliye Bakanının bu resmi tebrikler! üzerine. Raporu'nun , şu tatsız sözleri ku­ laklan tırmalıyor: "Bir ülkenin kamu sağlığı kitlele­ ri.ı.1 sağlığı demektir ve· kitleler, en azıridan bir parça varlıklı olmadığı takdirde sağlıklı olmalan mümkün değildir." · resmi -Kamu Sağlığı

Gözleri önünde uçuşan-"Ülkenin Gelişmesi" ista­ tistikleriyle başı dönen Maliye Bakanı kendinden ·geçmlş haykınyor: "1842'den 18 52 'ye kadar ülkenin vergiye tabi geliri yüzde altı arttı,1853'te:iı ıs�ı·e ka­ dar olan sekiz yıl içinde ise, 1853 taban alınarak, yüz-' de yirmi arttı. Bu, inanılınayacak kadar şaşırtıcı bir olgudur.... Kuvvet ve servetin bu başdöndürücü artışı" ._ diye ekliyor Bay- Gladstone, "tamamen mülk sahibi sınıfıann tekelindedir. "(81 "Kuvvet ve servetin, tamamen mülk sahibi sı­ nıflann tekelinde b ul u nan başdöndürücü artışı11nın _emekçi sınıflar tarafından -hangi kötü sağlık , bozul:r. ahlak ve manevi yıkım koşullannda üretildiğini ve üretilmekte o ldu ğunu bilmek istiyorsanız; terzilerin, matbaacıiann ve- kadın _elbisesi yapanların iş yerleri­ nil?- son Kamu Sağlığı Raporu'nda ç izil en tablosuna . bakınız! Örnek olarak 1863'ün Çocuklatın Çalış­ tırılması Komisyonu R aporu'nd a , şu sözlerin söylen­ diği bölümle karşılaştınnız: Kadın-erkek, bir sınıf olarak çömlekçiler, gerek . bedenen gerek manen çok yozlaşmış bir topluluğu ternsa ediyorlar. . . . Sağlıksız çocuk, büyüyünce sağ,.

(8)

Bu alıntı, Gladstone'un 16 Nisan 1863'te yaptığı bütçe konuşmasın­ dandır. Marx. bir ara, Kapital'de de zikrettiği son cümleyi uydurmalcl.a suçlanmıştı. Söz konusu cümle, her ne kadar parlament,o tutanaklannda geçmiyorsa da, burada.ıi Gladstone tarafindan çıkartılınıştı ve hem The Times hem de Morning �tar gazetelerinin haberlerinde mevcuttu. En· gels'in Kapital'in 4. Al_manca baskısına önsözüne bakunz.

15


lıksiZ bir ana baba devam edecektir ..

.

.

·

oluyor. Soyun bozulması artarak

...

Stajfordshire nüfusunun bozul­

ması. komşu ilden sürekli alınan kişiler ve daha sağlıklı soylarla evlenmeıer olmasaydı daha da fazla olurdu.

Bay Tremenheere'in Fırıncı. Ustalarının Şikayet­ atınız! Ve nihayet, fabrika müfettişlerinin, nüfus kayıtlarıyla da kanıtlanan şu çelişkili sözleri kar�ısında tüyleri ürpermeyen kimse olabilir mi? Lancashire iŞçtJeri, pamuk kıtlığı yüzün­ den geçici -olarak pamuk fabrikasından uzaklaştınl­ malan dolayısıyla. felaket ·ölçüde az bir besinle per­ lıize sokulmakla birlikte·, aslında sağlık bakımından düzeliyorlardı ve çocuk ölürnlerinde düşme vardı, çünkü analan. sonunda onlara, G.odfrey'in ferahla­ tıcısı yerine, kendi memelerini verme fırsatını bulmu Ş lardı <101 .Madalyanın yüzünü bir kere daha çevirelim! 20 Temmuz 1864'te Avam Karnarasma · sunulan·Gelir ve . Gayrimenkul Vergilerine ait Resmi Raporlardan öğre­ niyoruz. ki, tahsildar tarafından yıllık gelirleri qO 000 sterlin ve daha yukarı olarak değerlendirilen ki­ şilere, 5 Nisan 1862'den 5 Nisan 1863'e kadar on üç ki� şi daha eklenmiş ve bu kişilerin toplamı bu yıl içinde 67'den 80'e çılrmıştır. Aynı raporlar şu olguyu da or­ taya koyuyor: Yaklaşık olarak 3 000 kişi. yaklaşık olarak 25 milyon sterlinlik yıllık geliri aralannda paylaşmaktadırlar. Bu rakam, ingiltere ve Wales'deki tanm işçileri kitleriflin tümüne bir yılda sadaka ka­ bilinden dağıtılan gelirden biraz daha fazlç_dır. 1861 nüfus sayımını açın. Göreceksiniz ki, İngiltere ve leri adlı raporuna!9l bir göz

-

.

(9)

(1 O)

16

Londra. 1862.

Fabrika

Müfettişlerinin

Londra, 1864.

-

•••

31 Ekim 1863 itibarlylç Altı eylık Raporu, ,

·


Wales'deki. erkek toprak sahiplerinin sayısı 1851'de 16 9·43 ."J,�en; 186l'de 15 066 ya düşmüştür. Demek ki, . on yılda yüzcie on toprağifı belli·ellercie yoğunlaşması ' . . . \ ' bir artmıştır. Bir ülkede toprağın bir kaç eTde toplan-, . ması' bu' hızla ilerleyecek olursa toprak mese lesi fevkalade b_asitıeŞmiş olacaktır. Aynen, Afrika eyaleti� · n.ip. yansliJln altı beyefe ndiy e ait olduğun n anlaşıl� .. ması üzerine sırıtan Neton'un Roma Imparator· luğu'nda olduğu gibi. · ·Bu "inanılmayacak· kadar Şaşırtıcı olgular" üze­ rinde çok uzun boylu durduk, çünkü. ingiltere Avrupa ticaret ve- sanayiinin paŞ�ı·çekınektedtr.(ll). Bir kaç ay önce, Louis Philippe in mülteci oğullanndan biri­ nin, �ingiliZ tahm. iş çisinin Manş'ın öteki yakasın­ daki daha az z4"ıde yoldaşma oranla daha üstün olan du11..!munu açıkça kutladığı hatı.ı:-lanacaktır. Gerçek-_ ten de İngiliz olgulan, biraz daha küçü!r çapta ve yerel · renkler değişmiş olarak. kendilerini -Avnipa'nın bü, tün endüstriyel ve ilerleyen ülkelerinde' tekrarlamak­ tadırlar. Bu-ülkelerin-hepsinde, 1848'den bu yana işi­ tilmedilc sanayi ·gelişmesi ve hayal edilmedik ithalat ihracat büyümesi olınuştur. Hepsindeki "tamamen mülk ·sahibi sİnıflatın tekelinde bulunan servet ve ku�et_ artışıu gerçekten '�başdöndürücüdÜr." Hepsin. de, ingUtere'de olduğu gibi, emekçi sınıfl3.rın azınlığı · ·gerçek· ücretlerini biraz arthnlniış olarak alırken, çoğu durumda, ücretierin -para. olarak artışı refah araçlanna. hayati ihtiyaçlannın 1852'dek.i 7 sterlin 7 şilin 6 p e İıiye mukabil, 186l'de 9 sterlin 15 şilin 8. · peni tt1:tmasıyla ·en az zaıiınu alan bir şehir yoksullar . ya da yetim evi sakininden daha fazla ulaşma imkanı sağlamamaktadır. Her yerde, emekçi sıruflann büyük kitlesi; kendilerinden üstünde olan!� sosyal mer -

,

.

,

'

,

o

..

(ll)

Marx• kendfyaptığl A1manca çevirlde, bu cümleye şu parçayı eklemiştir: ''ve aslında, onu dünya pazannda temsil etmektedir."

.


derin bir yoksul­ luğa ·.. batıyorlar: Artık ne makinaların g eli ştirilm e si , ne bilimin üretime uygulanması, ne haberleşmede ye­ ni bu luşlar , ne yeni söniürgeler. n e · gqç, ne p'azarlann açılması. ne- serbest ticaret ne de büt ün bunların tü-, mü. emekçi kitlelerin .sefaletini gideremez. Aksine, varolaı\ yanlış temel üzerinde,_üretici güçlerin her ye­ nL g eliş mesi sosyal zıtlıklan derinleştirmeye ve sos­ yal uzlaşmazlıkları keskinleştirmeye . yönelmek zo. rundadır. Bu , Avrupa,nın bütÜn ülkelerinde, önyargılı olmayan herkese anlatılabilen b_ir gerçek haline gel· ·miştir. Bu gerçeği i nkar edenler yalnızca. çıkarlan başka insanlan bir ahmaklar cennetine hapsetmekte olan kişilerdir. Açlıktan ölmek, bu b aşdöndürücü ilerleme çağında, ·ingiliZ imparatorluğunun en büyük şehrinde neredeyse kurumlaşma duru mu na gelmiştir. Bu çağ, dünya tarihinde, ticaret ve sanayi bunalımı denilen sosyal · h aşerenin daha yaygın bir şekilde, daha qldürücü etkil�rle ve daha sık olarak ortaya çık· ması ile belirlenmektedir. · 1848 devrimlerinin yenilgisinden sonra, -Avru­ pa,da, emekçi sınıflann bü t ün parti örgütleri. ve parti .. gazetel,�ri Şidqetin demir eliyle . ezilmiş. emeğin en ile­ ri ·evlatlan um utsuzluk içinde Atlantikıin ötesindeki· cumhuriyete kaçmış, kısa süren kurtuluş hülyalarf sanayi humması,_ ahlak düşüklüğü vv polltik gericilik. çağı·karşısında·yok olup gitınişti. Avrupa emekçi sı� tiıflarının , . o zaman da şiı:l:ıdiki · gi"Q_i St. Petersburg ba­ kanlar kuruluyla kardeşçe dayanışma içinde hareket eden _inglliz hükümetinin· kısmen sebep olduğu 'yenil,., · gisi,' bulaşıcı kötü etkilerinf �a iamanda Manş' ın bu kıyısında da yaydı. -Avrupa,daki kardeşlerinin uğra­ dığı bozgun İngiliz e mek çi sınıflannı da hadım- eder ve .kendi davalarına olan . inançların,ı kırarken, top­ rak ağasıyla para ağasının biraz sarsılmış -buluJ?-an güvenini de düzeltti. Bunlar daha- önce ilan·ett eri.

divende -tınnandıkları oranda, daha

·

_

·

18


.

Yeni ·_altın ülkelerinin _ bufunmasi olağ a nüstü bir. göçe yol açtı ve İngiliz pro� -. letaıyasının safl�nnda o nulmaz bir boşluk bıraktı. Daha ö n ce faal olan çalışanlannın bir kısmı da·9 daha çok Çalışma _ve· daha_ çok ücret gibi geç�c� bir rüşvete kendilerini kaptırarak "Sty�si sarılar (12l ha line gel� dih!r. Charttst hareketi sürdürme- ya da yenid en şe� tavizleı;i kÜstahça geri

�lc;lılar

.

..

killendirme çabalan başansız kaldı. İşçi sınıfının· bası�_ organlan kitlelerin ilgisizliği -karŞısında birbi� ­

ri .arqına ·hattı. Gerçekten9 İngiliz- işçi sınıfının böy­ lesin� kapsamlı bir.- şekii de politika dışı kalmaya- raiı

edildiği görülmemişti. ingiliz ve Avt4pa emekçi sınıf­ .lan-�asında o·_güne kadar bir eylem dayanışması ol�· madı is e artık, he r d tinimda bir ye nilgi dayanışması · · · · · - vardı. Fakat ıs48 devrimlerinden bu. yana geçen dö�e�· min_olurhlu yaniarı da yok değildir. Burada sa dece iki · · önemli olg uya işaret edeceğiz. K-i..ıtlana�ak bir_ kararlılıkla verilen o t u z yıllık mücadeleden sonra� ing iliz �rriekçi sınıflan, toprak · ağalan ile para ağalan arasındaki anlık bir anlaş­ ,

_

.

,

,

mazlıktanyararlanarak On Saat KanlınunuU3l kabul - ettirrneyi başardılar. Bunun fabrika işçilerine sağla� dığı bedeni,. manevi ve zihni yararlar fabrika riıüfet­ . tişlerinin altı aylık r�porlarına geçmiştir ve hem işçiler hem_ patronlar 'tarafından kabul edilrp.ektedir� Bii çok Avrupa. .hükümeti,_ İngiliz Fabrika Kanununu ·

az ç:ok de ğişik şekillerde kabul etmek zorund9- ·kaldı;

- İngiliz Parlamentosu da, h_er yıl bu kanunun hareket

·(12} ­

(13)

Deyimin İ.ngıllzce.aslı "politicai blacks"tir. (Siyasi karalar). "Bl�" (kara), greve kablmayanlar için kullanılır. · _ . ·

İşçi sınıfının. Iş güniinü

resmen

on.saat olarak sınırlama mücadelesi�

İngiltere'de, 18. yüzyılın sonlannda başladı ve 1830'lardan itibaren geniş proleter kitlelerinin desteğini kazandı. Lord Shaftesbuıy'nin tekstil, fabrikalannda gençler ve kadınlar için on saatlik sınırlamayı ge:.. tıren kanunu, B Haziran l847'de parlamentoda kabul edildi. Ne var ki, · bir çok fabrlka�r. bu J:tanunu pratiktt? uygulanıadılar,

19


alanını genişletmek zorunda· kalmaktadır. Pratik bu tedbirin ·. muhteşeii1-başansııu yücelten bir şey daha var; Orta sınıf, Dr. ·ure, Prof. SeriiorC14l ve bu, türderi diğer.bllgi­ ler gibi··önde gelen bilim· araçlan yoluyla, .tş_·saatleri üzerinde he rhangi. bir yasal kısıtlamanin ingiliz sa� nayiinin _ölü m çanlanm çalacağı kehanetlnde bulq.n- ' muş ve bun� istediği.kadar da ispat etmiştL Bir vam·· . pire benzeyen· ingiliz s�ayii- kan içn:ıeı:ten -Iı�m -de · çocuk�ann · kamnı iÇmede.n:- yaşayamazdı. Eski za­ manlarda, çocukların katle dilm e si ..Molok dinin:in es­ rarengiz ayinlerindendi; ama' ancak çok ·önemli 'ne' denletıe· belki'yılda bir defa yapılırdı. -üstelik- Mo�ok� ların yoksul çocuklaİma karşı özel bir garazı: da yok­ tu. İş .saatlerinin yasal olarak kısıtıanma$ı için veri;. len bu mücadeleyi şiddetlendi.ren yalnızca korkuya kapılan hırs değildi. Bu mücadele, ort.a sınıfın ekono­ mi politiğini . oluşturan arz ve talep kaİlununun bi­ linçsız··egemenliği Üe işçi sınıfının ekonomi ·po�i­ 'tiğini oluşturan sosyal üretimin sosyal uzak_ görüş­ lülükle kontrol edilmesi ilkesi .araşındaki büyük re.; kab et üzerinde · de gerçekten büyük bir etki yaptığın · dan çok daha büyük. bir şiddetle cer�yan etti .Dol�yı-­ sıyla, On Saat Kanunu sadece pratik bir-başan değil, bir ilkenın· zaferi oldu.-·Orta sınıfın ekonqml politiği . ilk. o larak . işçi. · sınıfırun ekon omi politiğine · açıkça.:,

-öneminin yanısıra. işçilerin koydurduğu

-

.

· . boyun eğiyordu. . . Ama, e meğin ekonomi politiğinin, miÜkiyetin ekonomi politiğine karşı kazanacağı daha da b üyü k . -Z?ferler var. Kooperatif hare�etini, özellikle, · b :tr · kaç (14)

Dr. Andrew Ure ve Profesör Nassau Senior, Marx'ın "kaba ekonomi" diye

adlandırdığı· şeyin karakteristik temsilcileriydt. Bu· deyim. buıjuva ekonomi politlğinin, sennaye ile emek arasındaki sınıf mücadelesinin sonra. bilimsel açıklamayı bıra- · ·kıp sadece savunma Jıalini alan yoz şeklini ifade ediyordu. (Bak. Kapital.

· gelişmesinin sariucu olarak 1830'daıi Cilt:

20 -

1)

·

;

·


cesur ııkul'_'un b.aşka hiç b tr- ye rde n y�dım g örmede n .. kendi çaba1anyla .kurdukları kooperatif fabrikaları kastediyoruz.· Bu .�büYük sosyal deneyimlerin -değe rt ·küçümsenemez;. Koop_eratif fabrikalar� Iafla. değil işle ş unları ortaya .koymuşlardır: Modem .bilimin gerek­ lerine uygun ·büyük _çapta _üretim, ııkul"lar sınıfım­ .çalıştp-an bir p a.tron1a r sınıfı olma da n da yü rütü ­ le bilir; meyve vermeleri iÇin iŞ araçları üzerinde , on­ · lan bizzat ç alışan insana karşı hükmetme ve zor-. balık araçları: yapan tekeller kui-mak.. gerekmez; köle · emeği gibi, se� emeği gibi kiralık e rrie k de, işini istek­ ii bir el, uy·anık- bir kafa v�rieşeli ·bır yür ekle· işleye- . cek birleşmiş emeğin k arŞı-s ind a _ yo kolmaya mah­ kum geç ici ve d8.ııa geİ'i'·bır.-biÇimdir. ' ingilte re ' de -koo­ peratif sistemin tohumları -Robert öwen tarafınd an atılmıŞtı. İşçilerin Avrupa'da giriştikle-ri derieyinller de, gerçekten uydtıima- değil, 1848'de yüksek sesle ilan edilen teoril�rin pratik sonuç1anydı. . · Öte yandan, 1848-18 64 döneminin deneyimi , koo­ peratıf eme ğin, - ilke olarak ne kadar mükemmel, prc;ı.­ tikte ne k ad ar yararlı olursa olsun, tek tek ışçilerin rastgele ç abalan gibi dar bir çerçeve içinde kaldİğı takdirde, tekelciliğin geometrik dizide büyümesini durdurmayı, kitleleri kurtannayı. hatta sefaletleri­ n · ın yükünü elle tutuh.lr bir: şekilde azaltınayı baŞa­ ramayacağllll: kuşkuya ye r - b ırakmayacak şe kild e is­ patlamıştırUS)-. Belki de doğrudan doğruya bu nedenle, sağduyulu a sille r . ınsansever orta sınıf gevezeleri ve hatta zeki ekonomi politlkçUer, hayalperestın ütop­ yası diye. alay. e d e rek ya da sosyalistlıı kutsal şeylere ·kilfrü diye Iekeleyerek. daha tomurcuk·. hruindeyke;n _ · büyümesini boşuna �ngellemeye çalış4kl� kocpera·

·

·

_ ( 15) Maıx'ın. kendi yapbğı Al�ca çevtrtde bu cümle şöYledir: ·'' azaltmayı başaramayacağını yani. İngiliz tşçt sunfuıın en akıllı _önderlerinin, koo­ -peratlf hareketiyle ilgiU olarak daha ıssı ...s2 yıllannda ortaya koyduk­ lan şeyt, �üpheye yer �tn:lkmaya_ca]t şekilde ıspatlaınışbr." •••

•· .

21


tif ç�lışma ·sisteınini9 bir anda mide bulandıracak .de­ -recede' pohponiamaya başlamışlardır." Ç alışan kitleM leri kurtarmak için, kooperatlf.çalışma ulusal -boyut­ de ulusal kaynak.lar­ .lara ulaştınlmalı ve bu nedenle _ la beslenmelidii. Ne var -ki. toprağın--ve sermayenin ağalan,· politik-_ imtiyazhirnu ·daima - kendi ekonomik t€kellerinin _devanu ve savunması- için kullana,cakla- .· · nndan, emeğin kurtu1uşu:au desteklemek-şöyle dur­ suri, onun yoluna mümkün· olan her ·türlü engeli dik­ roeye devam edecekie;rdir � Parlamentonun geçen otu­ rumunda, _Lord Palmerstonelun. iriandalı Toprak Ki- racılannın H akia nna İlişkin Kanunun savunucula- nnı nasıl hakaret -ederek susturduğunu hatırlayıri. Şöyle bağınnıştı: -"Avam �maiası -�oprak sahiplert­ İı.in meclisidir." , ·Dolayısıyla siyasi iktidann ele geçirilmesi emek:. çi suııflann yüce.görevi haline gelmiştir. Onlar da bu-_ nu anlaınış gözüküyorlar, Zira İn giltere'de, Almanya'· . ·da, İtalya'da ve Fransa'da, ·bir işçi partisinin siyasi : bir şekilde yeniden -örgütlenmesi için a� anda can-. larunalar ve ·ç _ abalar başlamıştır. Bunlann· sahip. olduğu bir başan unsuru .vardır: Sayılar.· Fakat sayılar ancak_birleştikleri ve bilgi ta-· rafından· yönetildikleri .ölçüde · a ğırlık kazanırlar. - Geçmiş_tecrübe, çeşitli ülkelerin-işçileri arasında bu­ lunması ve ·kurtuluş ·uğruna bütün mücadeleleıinde birbirlerine omuz vermelerini teşvik etmesi gereken' kardeşlik bağıiun. 'ön�mseninemesinin, birbirinden. kopuk çabalarm. nasıl qrtak bir · hezimetle cezalandı­ nlacağını göstermişttr. Bu düşünce 28 Eylül 1864'te. St ..Martin Salonundaki kamuya açık toplantıda bir araya ge len çeşitli ülkelerin tşçUerini- Enternasyonal Birliği k�nnaya yöneltti.· Bu toplantıya bir kaç inanç daha yöh verdi. . Emekçi sınıfıann kurtuluşu, onlann kardeşçe birliğini .ger�ktirdiğine göre, bu yüce ·görevin. cani,


yane tertipler peşinde olan. ulusal ön yargılarla oy­

nayan ve korsanca savaşlarda halkın kanmı ve ser­

vetiı:ii boş yere harcayan

bir dış

p oliti kayla yeri..ne

ge-.

tirilm e si mümkün ol ab ilir miydi? Batı Avru:()a'yı. At­ lantik'in öte yakasınd a kölecili ğin d ev amı ve

yayıl-

_

ması için ş e r efs iz bir cihada atılmakt an kurtaran h a­

kim sınıfların hikmeti değil, onları n

c aniyan e hata­

sına karş ı . ingiliz emekçi sınıflannın ·gösterdiği kah.,.

ramanca d ireniş olmuştur. Kafkasların

Rusya'y a

yem

oluş una ve - P ol anya 'nın Rusya tara fınd an katledilme-· sine� ı sı -karşı, Avrupa üst sınıflannın gösterdiği utan­

maz onay, sahte yakınlık

ya

da ahmakça kayıtsızlık;

b aş ı St. Petersburg'da, kollan Avrupa'nın her bakan­

lar kuru lu nda _ bul u nan bu - b arb ar devletin muazzam

ve karşı korunayan saldırılan -bunlar, emekçi sınıf­

lara, uluslararası p olitikanın sırlarını bizzat öğ ­

renmenin gerekliliğini öğretmiştir; yani - kendi hü kü ­

metlerinin diplomatik hareketlerini g ö zle me k, gere...:

kirse bunlara karşı ellerindeki bütün imkanlada

karşı koymak;

engelleyemedikleri zaman, bunlara

karşı aynı anda yapılan çeşitli suçlamalan birleştir­

mek ve tek te k kişiler arasındaki ilişkileri- yönetmesi gere�en ahlak ve adalet gibi b asit kanunları uluslara­ rası ilişkilerden üstün kurallar sayarak

onların ya-

- · · almak. Emekçi sınıfıann kurtuluşu için vetilen genel

rııllda

·

yer

mücadelemn bir parçasını da böyle bir dış politika için mücad ele oluşturmaktadır. Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!

_

.:il -27 Ekim 1 864 tarihleri arasında yazıldL Lond.ra'da. 1 864 Kasım'ında basılan Enternasyonal İşçi · Birliğinin Mesajı ve GeçiCi' Tüzüğü adlı broşürde yayınlandı. ( 1 6)

1863 Ocak ayında, Polanya'da yeni bir ulusal ayaklanina patlamıştı. Bu ayaklanma Prusya ile ittifak yapan Rus kuwctlcri . tarafmdan iki . ayda -

bastınldı.

23 .


' BÖLÜM Il ENTERNASYONALİN GEÇİCİ TÜZÜG'ÜU7J

Emekçi sımflar.ın kurtuluşunun emekçi sınıfla­ nn kendileri tarafından e ld e _ edilmesi gerektiğini; emekçi sınıfların kurtuluş mücadelesinin sınıf im­ tiyazlan ve tekelleri için değU, eşit haklar ve ödevler ve her çeşlt sınıf egemenliğinin kaldınlması için mü­ cadele olduğunu; �Her çeşit _ köleliğin, t"O.m sosyal sefaletin, manevi düşi$klüğün ve politik · bağımlılığın temelinde . emek­ çinip. _üretim araçlanın yani geçim kiynaklannı te­ kel�de tutan kimseye olan ekonomik bağımlılığının �

'

-,

,

yatft�l.nı:

.

.

·

·

-

:J:? f?Iayısıyla emekçi sınıfla:pn ekonomik kurtu­ luşu4ün, her politik hareketin araç olarak bağımlı olması gereken yüce amaç olduğunu; Bu_ yüce amacı hedef alan bütün �balann bugüne { 1 7)

,Enternasyonal İşçi Btrliğl Geçici K�itest tarafından ı Kasım 1 864'te kabul edilen -Geçici Tüzük, 1 866'da yapılan Cenevre Kongreslııd� Onay� . landı. Daha sonraki Kongrelerde. 'Iüzüğe bazı ekler yapıldı._ . .

24

. .-


kadar. her· ülkedeki sayısız iş kollan arasında daya- . . . nişma yoksunluğundan ve farklı ülkelerin >emekçi sı­ nıfları arasında kardeşçe birlik b�ğı bulunmamasın. _,dan başanya ulaşamadığını; <"· ��Emeğiri kurtuluşunun, ·ne yerel ne cte A'ıp&al. fakat . moderJ?. topluı:nun varolduğu�bü�fiiı ülkeler{ kapsayan ve çözümü, en ileri ülkelerin .pralik ve teorik işbirliği� ne dayanan sosyal bir mesele olduğunu; . Emekçi sınıflann! Avrupa'nın en ileri sanayi ül- · kelerinde _ bugün görülen can1aruşının. yeni bir umut · dağurmakla birlikte, eski hatalara tekrar düşülme.;. · · mesi yolunda ciddi bir ikazda bulunduğunu ve hala birbirinden kopuk olan hareketlerin - acilen birleş­ mesini gerektirdiğini G öz önüne alarak; Bu nedenlerle, · Yetkisini, 28 Eylül 1 8 64'te Londra'da St. Martin S alonunda yapılan kamuya aÇık toplantının kara­ rından alan komitenin, aşağıda imzalan bulunan : üyele_ri,U8l İşçilerth Enteniasyonaf Birliğinin kurul­ ması - için gerekli girişimleri yaptnışlardır. Onlar, bu Enternasyonal Birliğin ve. ona bağlı bü-: tün demek ve bireylerin, birbilerine ve - renk, inanç ve ulus farkı gözetmeksizin bütün insanlara karşı tavır� lannın temeli - olarak _doğruluk, adalet ve ahlakı ka;. · bul edeceklerini - ilan ederler. Onlar.- bir insanın, insanlık ve yiırttaşlık hakla­ · nnı; yalnız k�ndisi içip. değil, ödevini yapan herkes . · için istemesini_, o insanın Ödevi. sayarlar. , Ödev olma.· dan hak, h_ak olmadan ödev olmaz. . -Ve · orilar, _bu anlayışla. Enternasyonal Birlik içiİI aşağıdaki geçici tüzüğü hazıtlainışlardır: l) Bu birlik. çeşitli ülkelerd e varolan ve aynı ·

·

.

.-

( 1 8}

Başkan: Odger.'G.enel Sekreter. ciemer, Muhastp: Wheeleı;-.

. 25


amacı. yani emekçi sinıflann korunması. ilerlemesi ve tam kurt�luşunu amaçlayan işçi demeJ..9,eri ara..

· smda merkezi haberleşme ve işbirl iği ortamı sağla· mak için kuruln:ıu ştur .

2) -

D emeğin adı: "İşçilerin Enternasyonal Birliği'' olacaktır. . 3) · 1 865'te Belçika'da, Enternasyonal Birliğe o :Za­ _ mana kadar katılacak -ışçi dernekleri terrisilciİerin- ' , den oluşacak bir genel emekçiler �ongresiU9l toplana­ caktı;r. Kongre, emekçi sınıflann') ortak -özlemlerini' Avrupa'ya ilan edecek. Enternasyonal Birliğin kesin tüzüğünü kararlaştıracak. Birliğin başanyla · çaliş­ ması için gerekli araçlan düşünecek ve Birliğin Mer­ kez Konseyini(20l tayin edecektir. Genel K.ongre yılda bir kere toplanacaktır. . 4) · Merkez Konsey, Londra'da oturacak ve Enter­ nasyonal Birlikte temsil - �dilen - .çeşitli ülkelere men­ _sup işçilerden oluşacaktır. İşierin yürütülmesi için, - Başkan, M uhasip, Genel Sekreter ve çeşitli ülkeler için · Yazışma Sekreterleri vs� - gibi gtırevlilert kendi üyeleri _ arasından seçecektir. . 5) Genel Kongre, yıllık toplantılannda, Merkez · . Konseyin yıllık çalışmalan hakkında- açıkça okuna· · cak bir rapor alacaktır. Kongre tarafından bir yıl içtiı tayin edil�n Merkez Konseyin. kendi üye sayısım art� . tırma yetkisi bulunacaktır. Aci l durumlarda, Merkez· Konsey, G ene l{ongreyi olağan yıllık dönemden önce ·

, .

·

,

_

·

t'oplayabilir. ·

6) ·

.:

.

işçilerln. sirunarının diğer bütün hareketlerinden- sü rekli haberdar ediıe�·

Ent�onaliıı birlnci .kongresi ancak 1866'da Cenevre'de toplanabil­ di. l 865'te, Genel Konsey, Marx'ın tavsiyesf üzerine, Kongre topla­ manın erken olduğu kararına vardı ve bunun yerine Londra'da özd. bir

.·Konferans topladı. {20)

26 .

·

-Bir :ülkedeki

ülkelerdeki (1�)

l

·

"Merkez

Konsey"e. Cenevre l{ongrı:stnden itibaren resmen "Genel Kon-

sey'' denmeye başlaJ:\dı.

·


· b ilmeleri ; Avrupa'daki çeşitli ülkelerin sosyal dıi­ rumlan_ hakkında ayın anda, ortak bir yönetim al� tında bir anket yap ıl abilme si ; - bir demekte ele alınan · - genel meselelerlıı , bü.tün· dernekler tarafından tartışı­ labilmesi; derhal pratik adımlar atılmasını gerektiren. mesele- uluslatlll"ası çatışmalar gibi durumlar ol­ duğu zaman, Birliğe bağlı derneklerin aynı · anda or- tak eyleme geçebilmeleii için Merkez Konsey, Birlikle işbirliği yapan Çeşitli dernekler arasında uJuslara� . rası aracı görevi yapacaktır. Uygun görüldükçe. Mer­ kez Konsey çeşitli �lusal - ve yerel derneklere öneriler götürme insiyatifine sahip olacaktır. . 7) Her ülkedeki işçi _ hareketini başanlı kılacak tek kuvvet birlik ve ortak çalışmadır. Entemasydnal Merkez Konseyinin yararlı olması da büyük çapta. az sayıda ulusal işçi birliği merkezleriyle mi yoksa sa-. yısız küçük ve birbirinden kopuk yerel demeklerle ·mi çaiışacağına .bağlıdır. Bu nedenle, Enternasyonal Bir­ liğin üyelert kendi ülkelerinin birbirinden kopuk işçi -

.

de_mekleıini merkezi ulusal organlar tarafından tem­ sil edilen ulusal kurulu şl ar: halinde birleştirmek için . bütün gayretlerini gösterecekl�rdir. Bu kuralın uygu­ lanmasının her - ülkenin kendi kanunianna bağlı ola­ cağı ve huk�ki engeller dışında, hiÇbir �ımsız yerel derneğin Londra Merkez Konseyi ile doğrudan doğruya yazışmasının - engellenmeyeceği açıktır. · 8) _ İlk kongre toplanıncay·a kadar 28. Eylül 1864' te seçilen komite Geçici MerkeZ 'Konsey olarak görev yapacak, . çeşitU ulusal işçi birliklerini birleştirmeye çalışacak. İngiltere'de üyeler kaydedecek, Genel Kong renin toplanması için hazırlık çalışmalan yapacak ve uhi s al .ve yerel demeklerle . bu Kongreye getirilmesi gereken başlıca mes·elelert tartışac?ktır. · 9) Enternasyonal Birliğin her üye si ikametga- \ hmı · btr ülkeden başka bir ülkeye naklederken, Birli,

w

-

,

,

27


-ğe bağlı iŞçllerin kardeşçe desteğini- görecektir. . 10) Enternasyonal Birliğe katılan işçi demekle­ ri, kardeşçe işbirliğ�in kdpmaz bağlanyla birleşir:.. . ' ken, mevcut . - örgütlerinin bağımsızlığuıı . da koroya- _ - · .. · caklardır.

.

-

-

2 1 -27 . Ektm 1864 tarihleri · · arasuıdiı · yazıldı. · Londra'da. · 1 864 Kasun'mda _

-

basılan EtitemcisyonC:ıı ·İşçi.

Birliğinin _ Mesajı _ ve Geçici �ğü adlt broşürde yayuı. . - landı.

28

....

�.- .

_


- BÖLtiM m AMERiKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ BAŞKAN!ABRAHAM LINCOLN'E(2ı)

- ·�

Efend im , Büyük bir çoğunlukla yeitlçlen seçllmenizden do­ layı Amerikan halkım kutlanz. İlk seçilmerı.izin ih­ tiyatlı parola_sı Köleci İktidara direnme olduysa, ye� ·­ ni den seçilmenizin- muzaffer -savaş narasi Köleciliğe _.....- , Ölümdür. Muazzam Amerikan mücadelesinin başlamasıyla · birlikt� ; Avrupa işçileri içgüdüsel olarak. yıldızlı bayrağın kendi sınıflannın kade rini taşıdığını his-_ settiler. Topraklar uğruna gf!işilen ve ·korkunç desta7 nı başlatan yanşma. olağanüstü bakir toprakların gôçmenin emeğille karılık mı yoksa kölecinin serse,.. risine fahişelik mi edeceğini belirlemek tçiıı cieğil - miydi? {2 1 )

EııtepaS-"

ABD Başkaro Lincahı'e yeniden başkan seçilmesi dolayısıyla mesaj, Ge11el �onseyin

· yonal İşçi Birliği tarafından gönderilen . ran:yla Marx tarafindan kaleme_ alınmıştı.

ka� ·

29


. Üç

yüz

bin kişilik köle sahipleri oligarŞisi, Si­

bayragının

lahlı Ayaklanma üzerine dünya tarihip.� de ilk ol�rak "Kölecilik.. diye yazmak cüretini göste:... ·. •.

·

rince; dah a yüz yıl kadar önc e büyük bir Demokratik · Cumhuriye t fıkrinin ilk ç iktiğı. ilk insan Haklan Be- .

yanname s ininf2 2 ) yayınladığı. onsekizinci .yüeyılın · Avrupa devrin1ine . ilk iş,5ıretin . Çakı�dığı aylıı t o p nik� lar üzerinde , karşı� devrim. · sistemli bir bütühlükle, , . "eski aiıay·asanın yapılıŞı sırasmda b enimsenen dü� şüncelertnin feshedilmesi :ile öyünmeye, "köleciliğin ·: · yararlı bir kurum" olduğunu, gerçekte ''sermaye-emek iliŞkisi" de nen büyük meseleDin tek çözümü olduğunu · . ileri sürmeye· ve alay edercesine insan üzerinde rtıül­ kiyetin "yenı binanın· . temel taşı" o l du ğunu ilan et­ meye başlayınca - işte O zaman, Avrupa'nın emekçi SI-: ruflan, bir anda, hatta yü'ksek sırufl.ann Güneyli orta · s ınıfa gö'sterdiği faQ.atik p'artizan;lık kara,�ık ihta­ nnı yapmadan önce . köl e sahiplerinin· isyaninın müBtiyetin emeğe karşı açacağı . genel cihadın tehlike · çanlan ça:ldığıru ve Atıantik'in öte yakasındaki bu . olağanüstü. çatışmanın, umudu gelecekte yatan emek- . çilerin geçmişte elde ettikl�Iini bile tehlikeye düşür� . düğünü anladılar. nedenle, . pamuk getirdiği s ıkıntıl an her yerde · sabı:rla karşıladılar;

Bu

{2 2) · .·

buhranınınf2�l

. K� �erıka'daki · 13 İngiliz sömürgesinin temsildleiinin 4 Haziran

1 776•da yaptıklan Kongred.e-kabl.,l.l edilen Bağımsızlık Bildirisi'ne atıf yapılıyor. Bilçl.irt, bu. Sömürgelerin İngiltere'den aynldığı.nı ve bağımsız

bir cumhUriyetin, Amerika. Birleşik Devletlerinin kurulduğuriu ilan etti. Aynı .zamand:i. kişi · özgürlüğünü, · kanun önünde yurttaşların eşitliğini, halkm egemen,liğinl ve diğer buıjuva demokratik ilkelert ilan etti. Fakat ·i . Am� buijtivaZisi ve büyük toprak sahipleri, başından itibaren, Bil­ ; · dirl(je il� edilen demokratik haklan ıhlal ettiler, kitleleıin ülk� poli-

· tik hayatına �tilmasını engelJediler·ve ülke nüfusunun önemli bir bölü­ münü oluşp.ıran: zencileri en temel insan haklanndan yoksun bırakan . köleliği muhafaza ettiler. · · (23) . Pamuk buhranı, İç Savaş sırasında bir Kuzey filosunun köle sahibi Gü� ···. · , ney eyaletlerine· ambargo uygulamasıyla Avurpa'ya pamuk gelm_eme­ . .�c·· sinden doğdu. Avrupa'nın pamuk sanayiinin çoğu felce uğradı ve işçi- · lerin durumunu. Çok kötüleştirdi . -F�t bütün sıkıntılara rağmen, işçiler �y eyaJetlerini aktifbir şekilde d�teklediler.

30 ·

..

.

'


kendilerinden daha iyi durumda - olanların ısrarla is.­ tedikleri köleciHkten yana mücadeleye coşkunlukla

karşı durdular v:e Avrupa'nın bir ç ok yerinde bu bü­ yük · dava için · kanlannı· döktül�r. -Kuzeyin · gerçek si­ yasal güçleri olan işçiler. köleciliğin cumhuriyetleri­

ni

kirlefinesıne· iz� vennekle; ke n di nzası olmadan kullanılan ve satılan zenci karşıs-ında · beyaz . emekçi­ niiı ken di kendinl satmasını ve kendi ·erendisini seç­

mesini en büyük bir imtiyaz olarak görüp, bunüp.la övünmekle ne. gerçek emek özgürlüğüne ulaşabildiler _ , ne de Avrupalı kardeşlerinin ku rtulu ş mücadeles� destekleyebildiıer. Ama ilerlemenin önündeki bu en­ - geli? iÇ s avaşt a(24l akan kanlar sürükleyip gö tü rdü . Avn..ı,p a işçileri, Amerikan Bağimsıilık S avaşı(25l nasıl ·()rta sınıf için yeni bir egemenlik dönemi açt ıy­ · sa, Ameİikan Kölelik Aleyhtarı savaşinın da bunu e'rriekçt sınıflar için gerçekleştireceğ'ind(fn emindir­ ler. Zincirli bir ırkın kurtanlmas ı ve sosyal bir dün.;. _ · .

yanın· yeniden inşası için verilen eşsiz mücadelede , ülkesine önderlik - etr;ne görevinin, işçi sınıfının dü ­ rüst eviadı Abraham Lincoln'e düşmesini yaklaşan çağ� }?ir t eminatı olarak gönnektedirler. . · ·

; : 22-29 JCiz:şun 1 864 tariJıİeri arasmda yazddL · 1tı.e Bee-Hive Newspaper'in 7 Kasım a " 1 {36t:Ftaıihli 1 69.· . sayısında y .' yuılandı. ·_ . \ �

- 1 :..�

(24) (25)

Bak. dipnot 4.

.

.

_

.

Ari:tertkan Bağımsızlık Savaşı (1 775-83}: Kuzey Amerika sömül-gele­ rlnin, doğmakta olan Arnertkan bwjuya ulusunurt bağımsızlığı ve kapi­ talist gelişmenin önündeki engeUerln kaldıolması için lngiliz egemen­ liğine karşı verdiği savaş. · İngilizlerin Y�lınesiyl� bağımsız bU: buıjuva devlet_i: Amerika- Birleşik Devletleri doğdu. .

31


. · BÖLÜM IV

CENEVRE KONGRESİ · DELEGELERİNE ' TALİMAT(26l \-

(1) _Entema�yonaı Şirliğtn Örgütlenmesi

_ Geçici Merkez Konsey, genel olarak Geçici ·Tüzükte çizilen ·örgütlenme- plaiunı. tavsiye eder.: Bu. planın sağliuıılığı ve eylem ·birliğini etkilernede n değişpc ül­ kelere uyma. kolaylığı · iki · yıllık deneyim ile kanıtlammş bulunuyor. Avrupa daki durum değişiklik için elverişsiz_ göründüğünden, gelecek_ yıl için de Merkez · Konseyin · ikametgahı · olarak · L:ondra'yı tavsiye_ ed_iyo-

.

'

ruz. (26) · ·

Geçici Merkez Ko�eyin· .{Genel KonSey) Entemasyoiıal İşçi Birliğiilin 3�8 Ey1ül l 866'da Cenevre'de toplanan Biriİlci Kongresine katılan elele� •.

gelert için · hazırlanan bu talimat Marx tarafindan kaleme

alındı. Kong�

rede, Merkez Konseyin raporu olarak okunan bu -metnin uluslararası . ' ortak eylem, iş gününün kısaltılıruiaı, çocuklann ve gençlerliı çalışması, kooperatıf çalışma. sendikalar ve süi"eklı .ordularla ilgili bölümlert, Ko�

ie kararlan olarak kabul edildi. Metnin tam başlığı şöyledir: nel tconsey Delegeleıine Talimat. Çeşitli Meseleler. '1 -

32

"Geçici Ge-

-


Merkez · Konseyin üyeleri, elbette, l�ann sayı­ sını arttınnaya yetkili bulunan Kongre. tarafından se­ çilecektir - (Geçici Tüzüğün 5. maddesi) . Genel Sekreter, Kongre tarafından bir_ yıl için se­ çilecek ve Birliğin p ara ödenen tek görevlisi olacak­ tır. Haftalık ücretinin 2 sterlin olmasını öneriyoniz.

Birliğin her

üyesi için ayn ı olacak yıllık öden-tt..

yarım peni (belki bir peni) ·olacaktİr. Üyelik kartla­ rının (camets) maliyet bedeli ayrıca alınacaktir.

Birlik üyelerini yardım dernekleri kurmaya ve bunlan uluslararası bir bağ ile birleştirmeye çağır­ makla beraber, bu meselenin (etablissement des:: soct-'·

·etes de secours mutuels. Appaui moral et matenel ac­ corde aux orphelins de l'association)!2 7l başlatılma­

sını geçen eylüldeki konferansta(28l ilk defa bu öneri­ •.

yi yapan İsviçrelilere bırakıyoruz.

(2) Emek_ ile Sermaye Arasındaki Mücadelede Çabaların; · B.irlik Aracılığıyla Uluslararası Çap ta

B irleş tirilmes i:

(a) Genel açıdan baloldığında bu nıesele çeşitli ülkelerdeki emekçi sınıflarm ,kurtuluş iÇin bugüne kadar - bir birinden kopuk olarak gösterdikleri gayret­ leri birleştirmeyi ve genelleştinneyi amaçlayan En·.- te:r;nasyonal Birliğin tüm çalışmalarını kapsar. (b) Grev ve lokavtlar olduğu zaman yabancı işçileri yerli işçilere karşı alet olarak kull anmaya dai­ - ma hazır bulunan kapitalistlerin entrikalarıiJ.a karşı · - koymak derneğiriıizin bugüne kadar başarıyla yürüt­ tüğü özel görevlerinden bir_idir. Çeşitli ülkelerin işçilerinin kurtuluş ordu.sunda birbirlerini yalnızca kar(2 7) (28)�

''Yardım demeklerinin kurulmasi... Birllğl.n yetimleq için

maddi ve ma- · ­

·· Entemasyonalin ı865 Eylülünde toplanan Londra Konferansı. nevi de5tek."

� ı

- 33


deş ve yoldaş olarak hissetmelerini değil. bu ş ekilde · - hareket etmelerini s ağlamak birliğin yüce _ amaçla-:­

nndan biridir.

(c) BiZtin

uluslararası-

teklif ettiğimiz önemli b ir

"çabal�n ­

ç apt a birleştirme" h areketi butün ülke­

lerdeki emekçi sınıflannın - durumu - hakkuıda bizzat emekçi sıniflar tarafından başlatılacak istatistiki bir ankettir. Başarı · sağlayabilmek için h angi mal­ zerneye göre hareket · edileceğini b ilm ek gereklidir. · İşçiler böylesine büyük bir işi başlatarak kendi ka­

derlerini kendi ellerine alabilme yeteneklerini kanıtlamış olacaklardır. Dolayısıyla. . BirliğiiniZin şubeler:inin bulunduğu her yerde ça­ lışmanın derhal başlamasıiu . ve ekli anket şemasın- ·· da gösterilmiş olan çeşitli noktalardan hareketle ve;. rtlerin toplalliİlasını. Kongrenin Avrupa'nın ve A;BD'nin bütün· işçile­ rini -. işçi sırufımn istatistikleri için unsurlar toplan­ masında . işbirliği- yapmaya çağırmasıru; rap orl arın ve verilerin Merkez Konseye iletilmesini, Merkeı; Konseyin b u nl an. genel bir rapor haline getirerek; verileri de bu rapora ek- olarak koymasını. · Bu · raporun, ekiyle birlikte · gelecek yıllık Kong­ reye sunulmasını ve Kongrenin onayını aldıktan son­ :ra Birlik tarafından hastınlmasını öneriyoruz. · · Doğal olarak, her yöre tarafından. d e ğiştirilebi;. lecek olan Genel Anket Şeması : ı - Sanayi dalının adı. 2- işçilertn..yaş ve cinsiyeti. 3.. İşçilerin sayısı. 4- Maaş ve ücretler: (a) çıraklar; (b) günlük ya da götürü Ç alışma ücretleri; aracının ödediği oran. Haf­ talıh:. yıllık ortaıariıa. 5:.. (a) Fabrikalarda çalışma saatleri. (b) Küçük işverenlerde ve evde çalışma saatleri -- eğer -iş bu farklı · �

·

34


biçimlerde yürütülüyorsa.-_ (c) G e: ce ve gündüz .

çalış::

ması.

saatleri ve bakım. Çalışma yerinin ve işin durumu - nasıl: · Kala­ balı� kötü havalandırrİıa , gün · ışığı ihtiyacı. gaz ışığı _ kullanılması. Temizlik vs . S.. Yemek

7-

8- İşin - niteliği. . .9- İşin fiziki durum üzerine etkisi. ı O- Manevi durum. Eğitim. ·

Mesleğin durumu: Mevsimlik ya da yıla aşağı. eşit olarak dağılmış meslek mi. çok dalgala­ myor mu, yabancı rekabete maruz mu, esas olarak iç . ya da dış rekabeti mi hedef alıyor vs? ı ı-

yuK.an

·

'

(3) İş

,:.. ,

Gününün Sınırlandinlması:

İlk şart iŞ gününün sınırıandınlmasıdır. Bu ol­ adan duzeltme ve kurtuluş için diğer bütün çabalar

m

.

· boşuna olacaktır. { işçi sınıfına. yani her ulusun l:;lüyük kesimine en­ telektüel gelişme . . sosyal ilişki. sosyal ve politik- ey­ _

lem fırsatı sağlamak gerekli olduğu - kadar, bu . sınıfın sağlığııu ve bedeni eneıjisini de düzeltmek gereklidir.

İş gününün yasal sının olatak sekiZ saatlik 'ça­ lışmçıyı _öneriyoruz. _ Genellikle ABD işçilerin.iİl isteği..

olan .bu sınırlama(29l· �ongrenin oylanyla bütün, dün� yadaki emekçi sınıfıarın ortak isteği halirle gelecek­ tir.- Fabrika yasası tecrübeleri oldukÇa kısa bir geç- · · mişe dayanan Avrupalı üyelerin bilgi. edinmeleri için ekleyelim ki, g_üiıün, içind en sekiz saat· alınacak sü� . (29)

Sekiz saatlik işgününün yasallaşması meselesi. 2d�25 Ağustos 1866'da Baltlmore'da toplanan Amerikan emek kongresinde tartışıldı. Balti� . more Kongresi. ayrıca, işçilerin politik çalışması, kooperatif dernekler,

örgütlenmesi ve grevler mciıelderini de ele · bütün işçileriıı sendikalarda . aldı.

.

.

35

-


resi tesbit edilmediği takdirde bütün yasal · kısıt­ lamalar başansız kalacak ve sennaye tarafından ya-_ . nlıp geçilecektir. Bu sürenin u�nluğıı. sekiz çalışma saati _ ye yemekler için konulacak ek aralada belir­ lenecektir. - Örnek olarak yemekler için çeşitli ara­ lann toplamı 'bir saat' olursa, günün yasal süresinin dokuz saati kapsaması gerekir. DiyCiim ki, sabah 7' den akşam 4'e ya da sabah B'den akşam 5'e kadar vs. Gece çalışmasına ancak istisnai olarak, yasanın gös- · terdiği meslek ya:· da · meslek kollarında izin verilecek.

tl�

·

Bu paragraf yalnız erkek ya da kadm yetişkinleri ilgilenditir. Ancak kadınlar, her türlü gece çalış masından ve cinsiyetlerinden doğan nazikliğe zarar verecek ya da bedenlerini zehirli ve diğer zararlı maddelere maruz bırakacak her türlü işten tamamen muaf tutulacaklardır. Yetişkin �se ile, on sekiz ya­ şına gelmiş ya da on sekiz_ .yaşını geçmiş herkesi lriıs­ tediyoruz. ..

(4) Gençlerin - ve Çocukların Çalışması {Her ikt · Cinsten). Çağdaş sanayinin her iki cinsten çocuklan ve

gençleri, yüce·· sasyal �retim çalışmasına katİna eğili­

Inini . -her ne . kadar sermayenin h ükınü altında. çarpı­ tılarak· iğrenç bir hale geldiyse de- il�rici,_ sağlıklı ve

meşru bir eğilim olarak görüyoruz. Toplum akla uy­ gun bir du ruma . geldiğinde nasıl ki hiçbir sağlam ye­

tişkin doğanın genel yasasından yani yiyebilmek için çalışmak ve · yalnızca kafasıyla değil koluyla da çalış­ mak yasasından _muaf tutu].q;rnazsa� aynı şekilde. - do-_ kuz yaşından . itibaren bütün çocuklar üretici emekçi

hal�ne gelmelidir.

�cak

36 .

.

şimdilik� yalnızca işçilere ait olan her iki


ci.nsten çocuk ve gençleri ele almak durumundayız. �unların. farklı şekillerde ele alınacak üç sınıfa ay� ' nlmal� gereklidir. Birinci · sınıf · dokuz� oniki; ikin..: . ci, onüç�onbeş - ve üçüncü, onaltı�onyedi. yaşlan kap� sayacaktır. Birinci. sınıfın herhangi bir Jş yeri ya da . ev işinde çalıştınlmasının yasal olarak iki saatle , ikinci sınıfın dört. üçüncü sınıfın altı' saatle sinır� lp.ndırılmasuıı öneriyoruz. Üçüncü sınıfa en az . bir saat yemek ve �inlenme arası verilmelidir. İlkokul eğitimine dokuz yaşından önce başlamak arzu .edilen bir . şey olabilir·, ancak biz burada yalnız� ca, işçiyi seimaye birikimi için basit bir alet durumu� na indiren ve muhtaç ana�babalan köle sahipleri, - . kendi çocuklannın satıcısı haline getiren bir sosyal _ sistemdeki eğilimiere karşı' en gerekli p aiızehirleri ele alıyoruz. Çocukların ve gençlerin _ haklan fiilen korunınalıdır. Onlar. kendi acilanna hareket etmeye muktedir değildir. ·Dolayısıyla onlar açlına hareket etmek toplumun görevidir. · Orta . ve yüksek sınıflar, çocuklauna karşı görev­ lerini ihmal ediyorlarsa, bu kendi suçlandır. Bu sı� rufl ann sahip olduğu imtiyazlardan nasibini alan ço­ cuk, ana-babasının etkilerini çekmeye mahkuındur. İşçi · sınıfının durumu ise çok başkadır. İşçi hür bir unsur değildir. Bir çok durumda, kendi çocuğunun · gerçek çıkarlannı · ya da insanın gelişmesinin normal koşullannı dahi anlayamayacak derecede cahildir. Ne . var ki� işçi sınıfının daha aydınlanmış kesimi, sı- . riıfının ve dolayısıyla insanlığın geleceğiniri - tama­ men geİıç emekçi kuşağın yetişt:ıriımesine bağlı - oldu' ğunu çok iyi �or. Onlar, her şeyden önce, çocuk ve genç işçilerin varolan sistemin ezici · etkilerinden kurtanlması gerektiğini billyorlar. Bu . da, · ancak sos·� yal mantığı sosyal giıce . dönü· ştürerek gerçeıqeşu� · . · ıiıebiUr · ve belirli koşullar _

_

'

altında . bullu� :.devle� . tkti;


danyla uygulahla n genel yasalar yoluyla yapmaktan -

başka yöntem yoktur. Böyle yasalan uygulatmakla

işçi sınıfı h ükümet ik:tidannı kuvvetlendirmiş ol- . maz. Tam · tersine bugün kendisine - karşı kullanılan

-

,

·.

bu iktidan, kendi aracı haline dönü ştürmüş olur. Bu- açıdan hareketle diyoruz ki. hiçbir anababa ya da işverenin, e ğitiml e birleştirilme diği takdirde ,

gençlerin emeğini . kullaninasına

·

,

Eğitim deyince üç

"

iZin

şey anlıyoruz.

verilmemelidir

.

Birincisi: Zihinsel Eğltitn.

- İkincisi: Jimnastik okullannd a ve . askeri eğitim­ le verildiği gibi, bedeni eğitim. Üçüncüsü: .BütQ.n üretim süreçlerinin genel ilkele­ rini veren ve aynı zamanda çocuğu ve ·genci, b ütün · mesleklerin teme l · aletlerinin pratik kullanım ve ba­ kırnına alışuran teknolojik eğitim. . Derece derece gelişen ve yükselen bir zUıinsel jimnastik ve teknolojik eğitim kursu , genç emek­ çilerin sınrll andırilmalanna . uygun bir b içimd e ha­ zırlanmalıdır. Teknik okullarm - bedelleri, kısme n ürettikleri mailann satımından karşılanınalıdır. Karşılığı -ödenen üretici emeğin, zihinsel eğiti­ min, bed en eğitiminin ve politeknik ·eğitimin birleş­ mesi, işçi sınıfırn yüksek ve orta sınıflarm düzeyinin çok üzerine çıkartacaktır. Söylemeye gerek yok ki. dokuz yaşından on yedi yaş dahil olmak üzere bütiin çocuk ve gençlerin gece çalışmasında ve sağlığı bozuc-u bütün niesle'klerde._ ça­ lışması yasal ve kesin olarak yasaklanmalıdır. ,

,

(5)_ Kooperatif Çalışma

.

F;mekçi sınıflann kendiliğinden- hareketlerini· birleştirmek ve genelle ştirmek Enternasyonal İ_şçt B�liğinin görevidir, ama herhangi bir doktriner sis,

\

38

\


temi zorla kabul ettirmek değil. Dolayısıyla Kongre özel bir kooperatlf sistemi il�ri sünnemeli, kendisini . bir kaç genel il�enin açıklanmasıyla sınırlamalıdır. (a) Kooperatif hareket�. - sınıf uzlaşmazlığına dayanan yaşadığrmız toplumu değiştirecek kuvvetler­ den biri olduğunu açıklanz. Bu h areketin en büyük .meziyeti,' emeği sermayeye bağımlı kılan mevc�t yok­ sullaştıiı.cı ve despot sistemin hür ve eşit üreticilerin birliği ş eklinde cumhuriyetçi . ve yararlı bir sistemle ' · aşılabileceğini göstennesidir. (b) Ne var ki, tek tek ücret kölelerinin kişisel ça­ balarıyla geliştirebilecekleri cüce :biçimlerle kısıtlan mış olan l}o o p eratif sıstem, - kapitalist toplumu �sla değişttremeyecektlr. Sosyal üretimi, hür ve ko opera tif çalışmanın tek bir büyük ve ahenkli sistemi ha­ line sokabilmek için genel ·sosyal değişiklikler; toplu- : mun genel koŞuUarmda değişikliJcler, toplumun ör­ gütlü güçleri . yani devlet iktidari kapitalistlerden ve toprak ağalanndan bizzat ü.reticllere geçmedikçe asla ·gerçekleşmeyecek olan değişiklikler gereklidir. . (cl işçilere. kooperatif dükkanlar kurmak yerine kooperatlf üretüne girişmelerin.i tavsiye e deriz Dük­ kanlar varolan ekonomik sisten$1 sadece yüzeyine · dokunu r oysa kooperatıf üretim, temellerine sal- · ,

,

....

m

.

p

dırır.

·

.

'

-

(d) Bütün kooperatıf derneklere, ortak gelirleri.:. nin bir kısniını bir fonda topltimalanıu ve bunu kul­ lanarak · ilkelerinin propagandasıru. yalnız öğüt ver�- ­ rek değH ö�ekler. de vererek, yani öğretmeriin ve ·akıl vermenin yanı sıra yeni ko op eratif fabrikaların ku­ rulriıasını da özendirerek yapı:;nal aruu .tasviye ederlz.

· (e) Kooperatıf demeklerinin basit orta sınıf ano­ nim şirketleri (societes par actions) ş eklind e yoz-_ laşmalannı önlemek için; çalışan bütün işçilerin or­ tak _ olsun - olmasın · <7şit pay almalan gerekir. Sadece

39


geçici bir önlem ol arak · ortaklara düşük bir faiz öde- . · meye

hazınz.

(61

Sendikalar: Geçmişlert, Bugünlerı Gelecekleri:

(a) Geçmişleri:

Sermaye yoğunlaşmış sosyal kuvvettir, oysa iş­

çinin tasarrufunda kendi iş gücünden başka bir şey yoktur. Bu nedenl e sermaye ile emek �sınd aki söz­ leşme hiçbir zaman adil k'oşullarla yapılamaz; mad­ di geçim ve iş araÇiannın mülkiyetini bir tarafa, ha­ yati üretici eneıjiyi karşı. tarafa koyarak ayıran bii toplumun anl ad ığı .· anlamda bile adil ol amaz İŞçi­ lerin tek - sosyal kuvveti sayılarıdır. Ne var ki, sayı­ lann kuvvetini de dağınıklık bozrnaktadır. İşçilerin · dağınıklığını doğuran ve sürdüren, kendi aralann­ daki · _ kaçınılmaz rekabetttr. - · S e ndikalar esasında, işçilerin kendilertni en azından kölelik du rumundan kurtaracak sözleşme koşullan . elde edebilme k aralarındaki. rekabeti kal.. dırmak ya da en azından denetlernek için giriştikleri kendiliğinden mücadel e d e n filizlendi . . Bu nedenle , sendikalann yakın hedefi günlük ihtiyaçlarla, se r mayenin ardı arkası kesilmeyen tecavüzlerini engel­ leyecek önlemlerle. tek . kelimeyle em eğin ücreti ve za­ martı meselelertyle sınırl a nmıştı Sendikalann bu . faaliyet sistemi sürdükçe, bu çalışmadan vazge. çilemez. Aksine, bu çalışma. bütün ülkelerde sendika� ların kurulması ve birleşmesi suretiyle genelleştı� rilmeliçlir� _ Öte �yandan sendikalar. yaptıklan işin biliİıcinde · o lmadan ,_ ayiu orta çağ belediyelerinin orta sınıf için yaptığı gibi� Işçi sınıfı için örgütlenn;ıe. mer- · kezleri oluşturuyorlardL Seridikalar. sermaye ile emek arasındaki - gerilla çarpışmalan için gerekli ,

.

,

.

·

­

.

'

.


görülüyorsa.

onlann

bizz a.t ücretli emek ve sermaye

egemenliği sistemini aşmak için örgütlü araçlar ol a rak . önemleri

.

­

çok daha da fazladır.

(b) Bugünleri.: Sermaye ile yerel ve acil mücadelelere aşın bir şe_­ kilde dalmış olan. sendikalar. bizzat · ücret köleliği sis­ temine · karşı hareket edebilmek gücünde olduklannı henüz tam anlamıyla kavramış değillerdir. Bu neden­ le. genel sosyal ve politik hareketlerden oldukça uzak kaldılar. Ne var ki, son zamanlarda. İngiltere'deki . son politik harekete(30l katılmalanndan. ABD'de gö­ revlerinİn kapsamını ,genişleten görüşler geliştinne ­ lertndent3 ıl ve Sheffield'de, sendika delegelerinirf son b üyük konferansındat32l alınan aşağıdaki karardan anlaşılacağı gibi yüce tarihi görevlerinin az ç·ok far­ kına vannaya başlamışlardır. Enternasyonal .Birliğin,

Ç

bütün ülkelerin iş ile­

rini ortak bir kardeşlik bağıyla b�rleşttnne çaba­ larını tam bir · takdirle

karşılayan bu konferans.

onun bütün işçi camiasuıuı Uerlemest ve refahı için

(30)

Burada, Ingiliz sendikalannın 1865-67 yıllanndaki genel demokratik reform hareketine geniş bir şekilde katılmalarina atıf yapılıyor. Se­ çimlerde reform yapılmasını isteyenlerin Şubat ı s65'te yaptıklan toplantıda, Enternasyonal Genel Konseyinin inisyatifiyle, İngiliz işçi� lerinin reform için kitle hareketine yön veren politik bir merkez olacak Reform Birliği'nin kurulması kararla_ştınldı. Reform Birliği, Marx'ın ls-­ ranyla. bütün ülkede genel oy hakkı ıstemini ileri sürdü. Ne var kı. :Bır­ liğin önderleri aı::asuıdakt burjuva radikalleriilin yalpala.malan ve oportünist sendika yöneticilerinin uzlaşmacı politikası dolayısıyla, Bir­ lik. Genel Konseyin saptadığı çt.zgiyi tzleyemedt. İngiliz bwjuvazlst, ha.:. rekett bölmeyi başardı ve 1867'de sadece küçük buıjuvaziye \"C .ışçi · sınıfının üst kesimlerine oy hakkı tanıyan . smırlı. bir reform yapıldı.: . . .Amerikan İç Savaşı sırasında. Amerikan sendikalan, kuzey eyaletleı1nin köle sahiplerine kaışı mücadelesini faal bir şekilde desteklediler�>. Sheffield Konferansı 17-2lTemmuz 1866'da toplandı . Loka�arla nasıl

23·

_

(3 1 )

(32)

·

edileceğini tartışan·.

mücadele Konferans, ilk defa · ı 869'da, Trade Union Çongrcss (Sendika Meclisi)'nin tem� attı. :

topla:ı:ıan ·

.41


inanarak b urada_ temsil edilen çeşitli derneklere, bu bünyeye katılmanm uygun .ola-

gerekli olduğuna

cağını canı gönülden tavsiye eder.

·

{c) Gelecekleri:·

SendHa�.lar.· başlangıçtaki amaçl anndan başka, ·. işçi sınıfıru.n tam kurtuluşu uğruna işçi sım� _ fının örgütlenme merkezleri ol arak hareket ,etmeyi artık

-

öğrenmelidirler. Bu yöne eğilim gösteren her sosyal ve · politik harekete yardım etmelidirler. Kendilerini- tüm işçi sırufırun taraft� ve temsilcisi olarak gördükleri ve böyle davrandıklan takdirde, örgütsüz işçiyi saf­ Ianna kazanmakt� mutlaka başan sağlayacaklardır. İçinde yaşadığı özel koşullar yüzünden eli ayağı bağlı­

işçil�ri gibi en az p ara ödenen mesleklerde ça­ lışanlann da çıkarbirını dikkatle korumalıdırlar. Çabalanriin dar· ve bencil - olmadığına,_ ezilen milyon­ Iaı:ın kurtuluşunu hedef al dığına bütün dünyayı 1nandırmalıdırlar .: tanın

_

(7) Vasıtalt ve Vasıtasız Vergileme ile

(a) Vergileme biçiminde hiçbir düzeltme. emek ­ arasındaki· ilişkilerde önemli bir değişme

sermaye

' yaratanaaz. (b) Yine de, iki v:ergi1enae sıstemip.den birini seç­

olduğumuzdan , · vasıtalı vergilerin tama­ men kaldınlmasını ve bunlcirın yerini genel olarak vasıÇq.sız vergilerin abitasını tavsiye ederiz. Çünkü� vasıtalı ·vergil er m�llann fiyatını arttır­

mek zorunda

maktadır. Tüccarlar, fiyatlara sadece vasıtalı vergiler değil, · bu verg�erin bede li olarak önceden ödedikleri sermayenin faiz · ve · kannı da eklemekte-

tutannı dirle r

· .

.

Çünküt �asıta�ı vergiler,

42

bireyd en devlete ne öde

..


diğini gizlerler. Haib,uki vasıtasız vergi gizlenmeyen, . . inceliği olmayan� en cahi l birisiİı.irl bile _ anlayabi­ leceği bir şeydir. Dolayısİyla, vasıtasız vergileme, her bireyi yönetici güçleri denetlerneye t eş vik ederken, vasıtalı vergileme, her türlü kendi kendini yönetme ·. · · eğilimini tahrip eder.

(8) Uluslararası Kredi:

İnisyatif Fransızlara

bırak.ılacak{33) .

{9) Polanya Meselesf-34) (a) Avrupa işçileri niçin bu me sel eyi ele alıyor? Herşeyden önce , o rta sınıf yazarlan ve kışkırtıcılan, Avrupa'da ve hatta İrlanda'da her türlü ulusu himaye ettikleri halde, Polanya meselesini bastırmak ama­ cıyla sustuklan için. Bu sessizlik ned�n? Çünkü hem aristokratlar hem de buıj uvalar, geri planda duran kar'anlık Asya devletine ,- işçi sınıfı egemenliğinin yükselen dalgasına karşı son dayanak · cıarak bakı­ yorlar. Bu devlet, ancak Polanyanın demokratik bir temel üzerinde yeriiden canlandınlmasıyla etkili bir biçimde durdurulabilir. (b) Orta Avrupa'nın ve özellikle Almanya'nın bu­ günkü - değişmiş durumunda, demokratik bir Palon­ ya'nın varlığı her· zan;ıankinden daha gereklidir. Po­ " lonya demokratik olmazsa. Almanya'da Kutsal İtti­ fakınl35f ileri karakolu haline gelecek olursa cumhu. riyet.çi Fransa'yla işbirliği yapacaktır. Avrupa'nın bu önemli meselesi çözüliinceye kadar, işçi sınıfı hare·

(33).

Bu kontmun tarbşılmasuu isteyen, Fransız Proudhonculanydı. Marx'ın izniyle Paul l.afargue tarafından yapılan Fransızca çevtrıslııde bu bölümün başliğı şöyledir: "Halklann Kendi Kaderlerini

(34) Bu metnin.

Taytp Etme Hakkını Uygulamak ve Polonya'yı, Demokratik ve Sosyal Bir Temel üzerınde Yeniden inşa Etmek Için Avrupa'daki-Rus Etkisinin

(35)

-' Kınlması Gerekliliği Üzerine." , Temmuz�Hazlran 1 866'daki Avusturya-?rusya savaşında Avustur­ ya'nın yentimesi ve Prusya'nm begem�myası altında Kuzey Almanya .

.

43

·


ketl sürekli müdahaleye · uğrayac ak. · kontrol altında tutulacak ve geriletilecektir1• . _ (c) Almanya Polonya'yt p aylaŞanlardan biri' oh duğundan, bu meselede inisyatifi almak özellikle Al· man işçi sınfının görevidir. .

·

·

(10) Ordular<-361

(a) Büyük sürekli o rd u la nn üretim üzerindeki zararlı etkileri her mezhepten orta sın.ı.f kongrele-_ rinde� b an ş kongrelerinde. ekonomi kongrelerinde, insanseverlik kongrelerinde. sosyoloji ko ngrelerind e yeterince teşhir edilmiş . bulunuyor. Dolayısiyla. QU nokta üzer-inde uzun . uzun durmayı gereksiz buluyo� ruz.

(b) Halkın genel silahlandırılmasını ve si lah kullanmanın öğretilmesini teklif ediyoruz. (c) Mllis subaylan için okul gorevi yap�ak üzere küçük sürekli ordulan ve her erkek yuttaşın bu ordu­ larda çok . s:ın.ıTh bir süre hizmet görmesini geçiCi bir gereksinim · olarak kabul . ediyol:uz. . .

(l l)

Din Meseles�37)

Fra n sızl(U'ın . i.nisyatifine . bırakılacak. . 1 866 Ağustos'unun sonunda yazıldı.

-

·

T�

1 867

International Courter gazetesinin

20 Şubat

1867 tarihli 6-7.

ve

13 Mart ·

tarihli 8- 1 0. sayılannda yayınlandı.

�----�-� -. -. ----

-

'

Konfederasyonunun kurulmasıyla Orta Avriıpanın çehresf değtşmlştl. ı a ı s•te Avnıpa monarşilerinin Ruşya, AVusturya ve Prusya tarafından kurulan gerici birliği olan Kutsal İttifak burada mecazi anlamda kul­

lanılmaktadır. · Marx; Polonya'nm paylaşılmasıyla. Prusya-Almanya olduğuna işaret cdtyor. . (36) Fransızca çcviride bu • bölümün·_ başlığı- · şöyledir: "Sürekli Ordular: · · : . Üretimle Ol� İlişkilerr'. . (37} f'ran.sızca çcvlı1de lni bôhlmiin başlığı şöyledir: "D1ııt düşiinecler: Bun­ � lann'.Sosyal, Politik ve Entelektüel Hareket Üzer:lrideki Etkileri", Bu ko· nunun da tarbşılmaşım Çne11:n din �eyhtan .Proudhonculardı . ' 'nın haia Avustwya ve Rusya'ya bağlı

-

.

1

'

·


BÖLÜM V BRÜKSEL KONGRESİNE SUNULAN RAPOR(38)

1 867-68

yılı,

Birliğin tartbiride yeni bir devir aça­

caktır. Birlik b anşçı bir gelişme döneminden sonra . hakim sınıflarm şiddetli su çlamalannl. ve hükümet­

lerin düşmanca uygulamalamu tahrik edecek

boyut- ·

lara ulaşmıŞtır. Birlik,. mücadel� aşarnalanna gir-

�iştir.

,

. Emekçi sınıflara karşı girişilen gertel uygulama­ larda Fransız hükümeti doğal - olarak başı çelrtL Fraıı­ -

sızlann daha geçen yıl bazı - sinsi d_olaplar çevirmekte old uğuna dikkati çekinemiz gerekmiştL Yazışmaian­

ınıza

kanşmış, Tüzüklerimize ve .Kongre belgelerimi.;

, ze el koymuş, geri alınmalan için yapılan bir çok so­ nuçsuz çabadan sonra, bunlan, ancak İngiliz Dışiş­

leri Bakanı Lord Stanley'in resmi b askısı ile teslim etmişti(39l . (38) (39)

Genel Konseyin, 1868 Eylülünde toplanan Brüksel Kongresine - sun­ duğu bu raporu, Marx, İngilizce olarak hazırladı. Rapor, Genel Konsey _ tarafından ı Eylül ıa68'de onaylandı. · Cenevre Kongresinden sonra, 1866 Eylülfuıde Jules Gottraux tarafın­ dan Cenevre'den Londra'ya gôtürülmekte olan matbu evraka ve mek-

tuplar.i, Fransız hükümet ajanlan el koymuştu.

·

45


Ama imparatorluk, bu yıl maskesini attı ve En�

temasyanal Birliği polis ba skılan ve adli takibatla . doğru dan doğruya yok etme çabalanna girişti En yü H .

1 848 HaZinin günlerinde bulan sınıf ml\ H cadelesinin doğurduğu bu hükümetin, kah burjuvazi­ nin resmi ku rtanc ıs ı kah - proletaryanın perd�rşahi ce ifadesini.

koruyucusu tavirlannı t akınmaktan başka çaresi

yoktu. Ama,_ Eriternasyonaltiı gittikçe artan ve RouH

baix, Paps, Amiens, Cenevre vs. grevietinde ortaya çı- ­ kan gücü, sözde harninlizi ya Birliğimizi kendi çıkarH

lanna · uygun bir bale getinnek ya da yıkmak zorunlu­

luğunda bıraktı. Hükümet başlangıçta çok yumuşak

yapmaya ·hazırdı.

koşullarla p azarlık Parisiiierin Ce­ nevre · Kongresinde okunan bildirisine(40l Fransız sı­

nınnd a el konolması üzerine, PariS sorumlumuz içiş;.. _

O zaman, birini görü şmeye çaH

leri Bakanınd:ın -bunun gerekçesini sordu.

d

Bay Rouher, �omite üyelerin en

ğırdı ve bu gerüşme sırasında? metinde bazı değişik.H likler yapılması koşuluyla bildirinin Fransa'ya gir

H

mesine izin vermeye hazır olduğunu açıkladı. Paris sonırnlusu temsUcisinin bunu reddetmesi üzerine de

şunlan ekledi: - 11Yine de. işçi sırufı için o kadar çok şey

yapmış olan imparatora ş ü kramnızı b elirten · bazı sözler ekierseniz bir_ şeyler yapılabilir."

Küçük. imparator sayıl�, Bay Rouher'in üstü ka­

palı önerisi kesin red cevabı aldı.

O

andan itibaren de,

imp aratorluk hükümeti. Birliği ezmek iÇin ,bahane · aramaya başladı. Fransız ü elerin, Alman savaşın­

y

dan (41) sonra gii1ştikle_ri şoveniZm aleyhtan ajitas­

yon. hükümetin kızgınlığını bir kat daha artırdı. . Fe- -

nianf42J paniği en üst ( 4 0) {4 1 ) {42)

46 _· .

'

noktasına vardıktan kısa bir sü�

ı

Fransız Proudhonculannın Cenevre Kongresinde tarb.şılan ineseleler iizerindeki görüşleÇni dile getiren bu belge 1 866'da Brüksel'de Congres

de Geneve. �emoire des delegues fran� başlığı altında yayınlandı.

1 866'daki Avusturya-Prusya savaşı.

Fenian Derneği (ya da- İrlanda Cumhuriyetçi Birliği) , İrlanda'da İngiliz


Konsey İngiliz hükümetin,e. Manches­ üç kurbc:�.nına verilen cezaların haİlfletilmesini isteye n bir dilekçe vermiş ve idam . cezalanru politik bir lııtikam olarak nitelemişti. Aynı - zamanda da. tr­

re sonra. Genel

,

ter'in

lancta•nın

haklannın

savunulması

İngiliz

toplantılar düzenlenmişti.

için

Londra d a '

hükümetinin gözü;.

ne girmeye ditlnı.a h eve sli olan imparatorluk. b unun ,

·

Entemasyortale el atmak için elverişli bir an olaca­

ğını düşündü. Geceleri aramalar yaptırdı. özel yazış-

. malan büyük bir istekle didik didik etti ve büyük bir

şarnatayla ' Fenian gizli örgütünün me rke zini buldu­

ğunu açıkladı; Entenıasyonali de bu örgütün başta ge-

Ien

vl anndan

·

bir' olmakla suçladı. Ne var ki. bü­ tün bu zahmetli araştırmalann sonunda hiçbir şey elde · edemedi. Bizzaf savcı, dava özetini ·bıkkınlık içinde· fırlatıp attı. Ent e rna syo nal Birliği, gizli bir komplocular örgütü haline . solona çabasi sefil bir şe­ kilde bozulduktan sonra .yapılacak en iyi iş, Paris şu­ b emiz hakkında . yirmiden fazla üyeye sahip izinsiz bir demek olarak dava açmaktı. EmperyalistC43l di­ sip l inle yetişmiş . Fransız yargıçl an doğal ol arak Birliğin kapatılmasına v:e Paris sorumlusunun tutuk­ lanmasına karar vermek için . sünitle · hareket ett iler Yargıçlar heyeti, karann'-n giriş kısmında. Fransız imparatorluğunun - varlığımn. doğruluk. adalet ve ah­ lakı t em el ilkeleri olarak açıklamaya cüret e d e n bir işçi birliği ile bağdaşamayacağım ilan edecek kadar basi�leşebildi. C44l Bu davaların sonuçlan kendini,· iluzu

.

,

,

.

(43) {44) '

egemenliğine son verilmesi amacıyla 1 858'de İrlanda ve Amerika'da ku- ­ rulan gizli bir örgüttür. Feniancılar 1866·70 yıllan arasında: Kanada ve '· İngiltere'de haskinlar dÜZenlediler. · · Marx. "emperyalist" deyimini burada çağdaş anlamıyla değil, Bona­ partçı İmparatorluğun sıfatı olarak kullanıyor. Entemasyonalin Paris Komitesinin ilk duruşması 1 868 Mart'ında yapıldı. Komitenin on beş üyesi para cezalanna çarptınldılar ve Paris şub_elerinin feshedildiği Uan edildi. Bu arada, yeni bir Komite seçildi. Bu Komitenin dokuz üyesi Mayıs ayuıda yargıland1lar; üç ay hapse ve para · cezasına mahkwn oldular. ·

47


lerde de hi s sett irdi; 'Paris mahkumiyetlerini9 mülki amirierin bayağı kızgınlıkları izl edi. · Ne var ki, hü­ kümetin bu tertipleri, İmparatorh�ğu emekçi sıruflara karşı takındığı himayeci p"ozdan vazgeçmek zorunda bıraktığından, Birliği yok etmek . ş_Qyle dursun , ona yeni bir güç- katmıştır. · Ent erna syonal Birlik, Belçika'da olağ anü st ü a� dımlar . atmıştır. Charleroi havzasının· kömür ağala-· n, madencileri . bitmez tükenmez angaryalarla ayak:­ lanmaya ittikten sonra. bu silahsız insanların üzeri­ ne silahli adamlar saldılar _ve çoğu :nu katlettirdiler. _ (45� . Böylece yaratılan panik sırasında, Belç ika şube- · miz madencilerin . davasını ele aldi, aniann perişan ekonomik durumlarını · ortaya koydu, ölü ve yaralı ai­ lelerinin yardnnııia ko ştu :ve bütün tutuklulara avu­ kctt sağladı ki, bunl(UUl h ep si sonunda heraat ettiler. Charleroi o layırıdan sonra, Enternasyonalin Belçika' daki başansı kesinleşti. Belçika Adalet · Bakanı Jul es . Bara,. Bakaplar -�urulu.· •. toplantısında Ent ernasyonal Birliği suçladi. ye o n un varlığım , . yabancılara karşı kanunun değiştirilmesi için . e sas bahane olarak lleri sürdü. I:Iatta, B rüksel Kongresinin t op lanm asım _eiı­ gelleyeceği �ehdidinf savurmaya cüret etti. İtalya'da · B irliğin gelişmesi. Mentana pususunuf46l h eme n izleyen . gericilik t arafır;ıd an engellenmi_ştır. Bunun ilk . sonuçlanndan biri, d ernek kurriıa ve tap­ lanma haklarına.·. konulan kıs ıtlamadır . Fakat eli­ mize geçen· s ayıs ız mektuplar: . İtalyan _ tşçi�l'rufirun kişiliğini. eski partilerden butünüyle bağımSız olarak gitgide daha Ç()k ispat etmekte olduğunu göştertypr. . - - . Prusya ' da, yab(lncı . demeklerle he:r ·

·

·

t5���kiyi

(45)

(4;6}

1868 Mart'ında.

,

G'arlbaldi'nin Roma'yı ve Papalık Devletini ltalya Krallığı tçt:İı almak · üzere giıiştiği harekat, 3 Kasım l867.'de Mentana'da, Frans1Z kuvvetleri - ;tarafından desteklenen Papalık muhıı.fızlannca yeni1giye uğratıldı�

48 ' -


yasaklayan · bir kanı.in dolayısıyla, Enternasyonal meşru olarak var alamıyor. Üstelik, Prusya hüküme­ ti, Alman İşçileri Genel Birliğine karşı. daha küçük. çapta olmakla beraber .Bonapartizmin yaptıklannın aynısını yapmıştır. Daima birbirlerini yemeye hazır olan askeri hükümetler. ortak düşmanları emekçi sı­ nıflara karşı cilıad açarken can ciğer kuzu sarması oluyorlar. Bununla birlikte. bütün bu ufak tefek sı­ kıntılara rağmen, bütün Almanya'ya yayilmış olan küçük gruplar, uzun zamandan beri Cenevre'deki mer­ kezimiz etrafında saf tutmuşlardır. Şubeleri çoğun­ lukla Kuzey Almanya ile sınırlı bulunan Alınan İşçi­ leri Genel Birliği, Hamburg'da yapılan son kongresin­ de(47l Entemasyonale resmen katılması yasaklandığı halde onun1a uyum halinde hareket etmeye karar ver- · di. Daha çok Orta ve Gütıey Almanya'da bulunan yüz-- · den fazla işçi demeğini temsil eden Nurt?mberg kong­ resinin programında, Entemasyonale doğrudan doğ­ ruya katılmak gündeme alınmıştır. Yönetici komite­ lerinin ricası üzerine Nuremberg'e bir delege - göndermiş bulunuyoruz(4 8l. Avusturya'da işçi sırufı hareketi gitgide daha dev­ rimci -bir yönde gelişmektedir. Eylülün başlannda Viyana'da, imparatorluğun çeşitli ırklanndan işçile­ rin .kardeşleştirilmesini amaçlayan bir kongre top­ lanacaktı. Bunlar. İngiliz ve Fransız işçilerine de En­ temasyonalin ilkelertnden yana olduklannı b elirten bir yazı göndermişlerdi. Genel - Koriseyirıiz de Viya- ·' na'ya bir delege atamıştı. Tam bu sırada, feodal gerici­ likten gelen darbeler karşısında boyun eğmek üzere olan liberal Avusturya hükümeti kongreyi yasakla"" yarak işçileri kızdırmak kumazlığım gösterdi. (4 7) (48)

Bu Kongre, 1868 Ağustos'unda toplandı. Nuremberg Kongresi ıas8 Eylül'ünde yapıldı. Genel Konseytn delegesi J.G. Eccarius'çu.

-

·

49


Cenevre'deki inşaat işçilerinin yürüttüğü mücade­

lede. Entemasyonalin İsviÇre'de v�r olup- olmaması sınandı. İşv-erenler işçilerle anlaşmaya v.amıanın ilk

koşulu olarak, onı'ann Enternasyonal! terk etmeleri- ·

ni ileri sürdüler. İşçiler _ kızgL.-,I ıkl a b� emre u:yınayı

red dettiler. Enternasyonal aracılığıyla -Fransa'dan, İngiltere 'den ve Almanya'dan aldıklan yardım saye­ sinde . nihayet iş

s a atinin

bir saat kısalmasını ve üc­

elde etmiş bulunuyor­ kökler sŞ.lmış olan Enter­

retlerin yüzde on arttınlmasını lar. İsviçre'de zaten derin

nasyonalin - üye sayısında. bu · olaydan sonra: hızlı bir ·

artış oldu. Geçen Ağustos ayu;ıda. İsviçre'de oturan Al-

man işçileri (hemen hemen - elli dernek} Neuchatel'de�

ki kongrelerinde oybirliğiyle Enternasyonale katıl· ma karan aldılar. .İngiltere'de, politikanın çözüme ulaşmamış duru­

mu . eski partilerin dağılması ve yaklaşan seÇim. kam­ panyası için

hazırlı_klar

en çalışk_aiı üyelerimizin ço­

ğunu meşgul etti ve propagandamızı bir dereceye ka­ dar sekteye uğ ratt ı� Bununla birlikte. sayısız yerel

sendikalarla yazıŞ:maya başlamış bulunuyoruz. Bun­

ların bir çoğu b ünyemize katıldtklannı bildirdiler.

. Lo ndraıdaki sari katılmalar içinde sayı bakımından .

en kayda değer olanlar D eb bağlar Derneği ile Şehir

Ayakkabıcı�arıı dır .

G enel - Konseyiniz, Birleşik · n evletleiin Milli E ­

mek

Birliği

ile s�rekli haberleşme halindedir. 1 867

Bİüksel

ko ngr esi ne delege göndermeyi kararlaş-

Ağu stosunda yapılan . son kongresinde Amerikan Bir­

. liği.

tırdıysa da. zaman darlığı yüzünden ka rarı · uygula- .

mak için gereldi özel önlemleri alamadı.

Birleşik Devletlerde , emekçi sınıflannın gizli gü­

cü, son zamanlarda federal hükümetin bütü n iş yerle­ rinde s e kiz saatlik iş gününü · ya sal olarak

gerçekleştirerek ve bir çok eya.Jet meclisinde aynı

50

-


amaca yönelik kanunlar çıkartarak kendini gösterdi.

Ne var ki. tam şu dakikada, ö rneğin New York işçile­ ri, isyancı · sermayenin direnmesine karşı. sekiz saat .

yasasını uygulayabilmek için şiddetli bir mücadele

veriyorlar. Bu olgu da kanıtlıyor tik koşullar ·altında

ki,

en elverişli poli-: ·

p roletaryanın

bile

ciddi bir

· baş an- sağHiması,- qnun gü çlerini birleştiren ve yoğun ­ laştıran bir örgütün bulunmasına bağlıdır. Proletar­

yanın ulusal örgütleıi b il e

,

birbiriyle dünya p aza­

nnda rekabet eden. birbirleri üzerinde etki ve tepki

yapan öbü r ülkeJerdeki e m ekçi sınıfların örgütsüz­

lüğü var oldukça, yine bölümneye açıktır. Emekçi sı­ ruilann kesin zaferini, · uluslararası bir bağdan başka

hiç bir şey sağlayamaz. Enternasyonal

İ şç i Birliği bu

ihtiyaçtan doğmuştur. Bu Birlik, bir tarikatın ya da bir t e o riı nn eseri değildir; _

proletarya hareketinin

kendiliğinde·n serpilmesinin. sonucuduL - Proletarya

hareketiniri kendisi de , modern toplumun doğal ve

engellenmez eğiliı:11lerinden doğmuştur. Yüce görevine derin bir inanç b esl eye n Enternasyonal İşçi Birliği.

ne korkutulmasına ne de. y anlı ş yola saptırılmasır;ıa

izin vermeyecektir. Bundan b öyle o nu n kaderi. in�

sanlığın ye�niden d oğ u ş u nu ellerinde tutan sınıfın ta­ rihi gelişmesine b ağlıdır.

1 868 Ağustos'unda yazıldL

·

The Times gazetesinin 9 Eylül . ·

1 868 tarihli sayısında yayınlandı�


BÖLÜM VI BİRLEŞİK DEVLETLER'İN ' MİLLİ E:MEK BİRLİGİNE :MESAJ(�9)

İşçi arkadaşlar,

Birliğim.izin

. başlangıç programında şunu belirt�

miştik: "Batı Avrupa,yı Atıantik'in öte yakasında kö- . leeiliğin devamı ve yayılınası için şerefsiz bir cihada

atılmaktan kurtaran egemen sınıfların bilgeliği de­

ğil. onlann caniyane hatasına karşı ingiliz emekçi sınıflannın gösterdiği kahramarica direniş olmuştu. :'

(49)

52

Bu Mesaj, Marx tarafından yazı.lmış ve Genel Konseyin l l Mayıs'taki toplantısında onun tarafından okunmuştu. Genel Konsey tarafından oybirliğiyle kabul edilen Mesaj , bem broşür balinde yayınlanmış , hem de çeşitli gazete ve dergilerde çıkmıştı. Milli Emek Birliği, 1 8 66 Ağustos'unda Baltimore'da yapılan bir Kon­ gre sonunda kuruldu. Bu birliğin ku'rtılmasında, Amerikan işçi hareke­ tinin ünlü kişiletinden olan William Slyvis'in büyük katiası olmuştu. Birlik, kuruluşundan ıtıbaren Entemasyonali destekledi ve 1 870'de Entemasyonale katılmaya karar verdi. Ne var ki. bu karar gerçekleştiri., lemedi. Birliğin önderleri kısa bir zaman içinde, amacı banka sistemini kaldırinak ve devlet eliyle ucuz kredi sağlamak gibi ütopik hayallere battılar. _ 1870-71 'de sendikalar Birlikten · çekildiler ve Birlik, 1872'de fii­ len ortadan kalktı. Yetersizliklerine rağmen, Birlik, tşçt örgütlerinin bağımsız politika izlemeleri, zenci ve beyaz işçilerin kardeşliği, sekiz saatlik iş_günü ve kadın işçilerin haklan gibi konularda önemli bir rol oynadı.

,_


Şimdi de, en açık soncu, emekçi sınıfların Atlantik'in . h er iki ya kasın da yükselen h a reketini belirsiz bir

_ süre

için

geriye

atmak olacak bir

sava şı

durdurmak

sırası size gelmiştir.

B irle şik D evletleri İngiltere ile bir an önce savaşa Avrupa devletlerinin var old uğu nu size söylemeyi gereksiz buluyoruz. Ticari is� tatis tiklere bir göz atmak, Rusya'nın hammadde ili­ ra cının -ki ih raç edeceği ba şka şey yoktur- Anıeti­ kan � rekabeti karşısında süratle gerilediğini, fakat iç_ so!rmaya h evesle uğraşan

savaşın dengeyi bir anda değiştirdiğini gösterecektir. sahanlarını - kılıç h aline dönüştürmek, - po­

Amerikan

'

litikacılannızın o büyük akıllanyla - sırdaş d anış - _ m an olarak s eç tikl eri despot devleti yaklaşan iflas� tan tam zamanında kurtaracaktır. Fakat bırakalım şu ya da bu hükümetin özel çıkarlannı, bizim hızla gelişen uluslararası işbirliğimizi birbirimizi kıraca�

savaşa dönüş türmek hepimize zulmedenle­ rin genel çıkarianna hizmet etm eyec ek midir?

ğırnız bir

Bay Lincoln'e yeniden başkan seçilmesi dolayı­ sıyla gönderdiğimiz kutlama mesaj ında , - Arnerikan bağımsızlık s avaş ı orta s ınıfın il erl em e sine nasıl

olduysa , Amerikan iç savaşının da işçi sı­ nıfının fle rlem esiıie yardımcı ol ac ağına duyduğumuz .kesin inancı ifa d e etnıiştik. Gerçekten de. kölecilik aleyhtan savaşın zaferle sona · ermesi, işçi sınıfının tarihinde yeni bir çağ açmıştır. Bizzat Birleşik Dev� letlerde, o t arihten itibaren, eski partilerinizin ve on­ larm profesyonel politikacılannın kötü gözle baktığı bağımsız bir işçi sınıfı h areketi hayat bulmuŞtur. Onu etkili -bir hale getirmek için uzun banş yıllan gerekli� dir. Ezmek için de, Birleşik Devletler ile İngiltere ara � sında bir savaş arzu edilmektedir. _

yardımcı

İç

savaşın

ikinci elle · tutulur etkisi. doğal olara,k,

Anıerikan işçilerinin durumunu kötüleştirmek oldu. .


Avrupa'da olduğu gibi, Birleşik Devletlerde de kabus gibi bir ulu s al borç eldetı ele. geçirilerek işçi sınıfının sırtına yüklendi. Devlet adamJannız dan b iri, 1860' . dan beri vasıfsız işlerin ücretleri yüzde elli, vasıflı­ lannki yüzde altmış artarken, ihtiyaç · maddeleri fi� yatla rının yüzde yetmiş� sekiz arttığını söylüyor. "Yoksulluk" , diye yakınıyar bu kişi, "Şimdi Ame� rika'da nüfustan daha hızlı artıyor." Zaten emekçi sınıfların çektikleri, mali artstok­ ratlann, sonradan görmelerin ve savaşıann doğur­ duğu benzer başaratın şatafatlı lüksünü ayna gibi gös­ teriyor. Bütün bunlara rağmen ·iç savaş. yaptığı kö­ tülükleri, köleyi serbest b ırakarak ve dolayısıyla - si­ zin kendi sınıf hareketinize manevi bir kuvvet vere� rek, biraz hafifletmiştir. Yüce bir amacın ve büyük bir sosyal ihtiyacın takdis etmediği Eski Dünya tipinde ikinci bir savaş_, kölenin zincirlerini koparmak şöyle dursun, hür emekçiyi . de zinc:l!e vuracaktır. Açtiğı ya- ralarda birikecek sefalet , kapitalistlerinize derhal, iŞçi · sın�ını cesur ve haklı emellerinden sürekli bir ordunun duygusuz kılıcıyıa· ayıracak nedeni ve aracı verecektir. · O zaman. emekçi sınıflarm tarih . sahnesinde ar­ tık köle perakendeeller olarak değil, sorumlulukla� nnın bilmeinde olan bağımsız aktörler olarak _dolaş­ tıklannı ; ve sözüm ona efendileri savaş naralan atar� ken banşı emretıneye mulq:edir oldularını bütün dün­ yaya' ispatlamale gibi muhteşem bir gö rev size ka� , lıyor.

Londra, 1 2 Mayıs· 1 869 Aynı adla. 1 869'da Londra�da broş�r .halinde . yaymlandL

' 54 '


BÖLÜM BASEL

'\TI

l_iONGRESİNE SUNULAN RAPOR(50)

Yurttaşlar.

Çeşitli şubelerin delegeleri Birliğin ülkelerindeki

gelişmesi hakkında - aynntılı rapor verecekler. Genel Konseyinizin raporu. esas olarak emek ile sermaye arasındaki gerilla çc\ırpışmalarııu ·aktaracak. Burada,

geçen yıl Avrupa kıtasını alt üst eden ve işçinin sefaM

· !etinden ya . da kapitalistin" despotluğundan değil de, Birliğimizin gizli tertiplerinden doğduğu söylenen

grevierden söz e diyo ruz

·

.

Geçen kongremizden bir kaç hafta sonra. yerel geM

lenekleri. dar görüşlü önyargılan. kesesiyle övünen

vatandaşlan ve işverenin işçi üzerindeki hakimiyeM

tiyle btr orta çağ. şehriiıiri bir çok özelliklerini günü­

müze kadar koruyan Basel'de kurdela dokuyuculany- . la ipek boyacılarının unutulmaz grevi meydana gel di Daha "bir kaç yıl önce Basell� bir fabrikatör ingiliz .

, -

(50)

Koıkeyın

Basel.Kongresine. sunduğu

Genel 1869 Eylül ayında toplanan rapor, Genel Konseyin talimabyla � tarafından kaleme alındı.

55


elçiliğinden bir sekretere "patron ile işçi arasındaki

ilişkinin burada İngiltere'dekinden daha iyi olduğuM nu". "İsviçre'd e d aJ:ıa yüksek bir ücret için patranunu

terkeden işçiye kendi arkadaşlan tarafından bile iyi gözle b akılmadığını" .v e "üstünlüklerinin en başta iş s aatinin uzunluğunda ve ücretlelin alçakgönüllülü­

ğünde yattığını" övünerek anlatıyordu. Görüyorsunuz. modern etkilerle değişikliğe uğramış olan pederşa­

hilik şuna geliyor: Patran iyidir, verdiği ücret kötü- ­

dür. işçi kendisini bir orta çağ kölesi _gibi hisseder ·

ama modern bir ücret kölesi gibi. sömürülür. Bu pederşahilik çocuklann fabrikada çalıştırıl­ ,

malan. ve devlet ilkokullannın durumuyla · llgili res­ mi bir İsviçre ank�tine b akıldığında daha iyi anlaşı­ labilir. Bu ankette . "Basel okullarındaki havanın dünyadaki eri ·kötü hava ol duğu açık havada karbo­ ,

nik asit oranı on _biilde dört iken ve kapalı yerlerde

bu

oranın on binde onu geçmemesi gerekirken bu mik­ tann, Basel devlet okullannda

20 ila

öğleden

önce onbinqe _

81 'e. öğleden sonra ise on binde 53 ila 94'e yük­

seldiği"- ileri sürülı1yordu. Bunun üzerine . Basel Yük­

sek Meclisinden bit üye , Bay Thumeysen. sakin sakin şu cevabı veriyor: "Endişelenmeye gerek yok.

Ana-ba­

balar bugünküler kidar kötü okul o dalarından geçmiş

yine de sağ salim kurtulmuşlardır. " . Basel işçilerinin ekonomik ayaklanmasının İs­

•.

viçre'nin sosyal tarihinde yeni bir çağ açtığı şimdi

anlaşılacak.tır. Hareketin başlangıcı çok karakteris­

tiktir .

K'l:lrdela dokuyucul annın. St. Mişel

yortusunda.

kaç saat tatil yapmak gibi eski bir adetleri ·vardı. Dubary_ ve oğulları fab rika sınd a bu küçük imtiyaz.; ­

bir

,

laruu her zanianki gib i kullamnak. isteyen dokuyucu­ lara, pa tranlardan · biri �çrt bir tonla ve emreden ta­

vrrlarda şöyle söyledi: "Kim fabrikadan aynlırsa,

derhal ve

56

ebediyen kovulaccıktır . -" , İtirazlannın boş


olduğu nu gören 1 72 dokuyucudan 1 04'ü fabrikayı ter�

kettiler

.

Fakat, yazılı sözleşmeyle hem patron. h em­

de işçi, işt en çıkarma ya da işi bırakınayı iki hafta

öncederi ihbar etmek zorunda olduğundan işten atıw .

lacaklanna kesinliklı. inarimıyorlardı. E rte s i sabah döndüklerinde. fabrikanın Jandarma tarafından sa­ nlmış olduğ unu gördü l e r

.

Fabrikadaki

ortak davada onlarla birleştiler

yold a şlan da·

ama jandarmalar

bir .

gün önceki asileri içeri sokmuyordu. Böylelikle bir

anda işten atılan dokumacılar. aynı zam anda işve­

rende n kiraladıklan ve ailelertyl e oturduklan· kulü­

belerden de kovuld ular. Üstelik işveren. dükkan sa­

hiplerine bir yazı g ön de rere k evsiz kalanlara ihtiyaç madd ele ri için kredi açınamalarmı da bildirdi. Böy-

, ·

lece başlay an mücadele . 9 Kasım 1 868'den 1 8 69'un

ilkbabanna kadar sürdÜ. Raporumuzun sm.ırlan, ay­

rıntılara girmemize izin vermiyor. Şunu b elirtmek

yeter ki, bu mücadele . kapitalist despotluğun keyfi ve kindar b :lı- hareketi olan lokavt d olayısıyla -

çılanış,

zaman zaman tızlaşmalarla kesil en ve p atr a nlar ta­

rafından tekrar tekrar kınlan greviere yol açm�ş ve Basel'in "Yüksek ve Onurlu Eyalet Meclisi"rıin, işçi­ leri, · askeıi tedbirler ve yan s ıkıyöne tim h aliyle yıl­

dırmak için .giriştiği boş çabalarla doruk noktasına ulaşmıştır.

Çıkartılan karga şalık sırasında. işçiler Ent er­

nasyonal İşçi Birliği tarafından desteklenmişlerdi.

Dahası da vardı. nBu dernek" . diyorlard ı patrenlar, ·

"güzelim Basel şehrille modern isyan ruhunu sokmuş­

tur." D olayısıyla . bu zararlı davetsiz misaiiri kovmak

en ö nd e g elen işleri haline geldi. Kullannı, banş ko­

şulu olarak bu dernekten ayrılmaya çok zorladılar

ama boşuna. Entemasyonale karşı

. meleri üzerine ,

savaşta yenik düş-

öfkelerini garip oyU.nlarla boşalt­

maya girtştiler Lörrach'daki Baden şehrinde bazı sa.

57


nayi

cumhuriyetçiler, · res.mi görevlisini, oradaki Ent erna s . yonal şubesini kapatmaya ikna ettiler, ama bu ön­ l em kısa bir süre · sonra Baden hükümeti tarafından kaldırıldı. · D ünya çapında tiraj a sahip Augsburg All­ gememe Zeitung gazete·si, B asel ol�ylannı t arafsız bir ş ekil de yayınlamale cüretini gösterince , hiddete kapı­ l_an zatı muhte:remler� gazeteye saçma eapan mektup­ lar ·yazıp abonelerini gert almakla tehdit ettiler Londra'ya özel olarak bir görevli gönderip Enternas­ yonalin genel "hazine11sinin boyutlannı öğrenmek gibi mantıks ız· işlere giriştiler; Dini bütün Hıristi- . yanlar alınalanna rağmen, eğer Hıristiyanlığın doğ­ duğu çağda yaşamış olsalardı. herşeyden önce , St. Paul'ün Roma bankalanndaki hesabını öğrenmeye çalışırlardı. Bunların beceri.l:cşiz ve vah şi hareketleri, Cenev­ reli kapitalistleri. onl ara maddiyat bilimi konusun- . da b azı de rsler . vermek zorurida bıraktı. Ancak, bir kciç ay sonra öyle olaylar oldu ki. B ase l deki kaba pa­ pazlar. aynı dersleri, C e n evre d e · eli ayağı dolaşan kurtlara hem de yüksek bir faizle iad e edebilirlerdi. · Mart ayında Cenevre'de, her ikisi de Enternasyo­ kuruluşlarına sahip olan bu

grandükalığın

-

,

·

'

'

,

nale b ağlı olan inşaat işçilerinin ve mürettiplerin

grevl eri patlak verdi. İnşaat işçileri! patronlann bir

yıl önce imZalanan · .sözleşmeyi bir . kenara atmasıyla greve gitmişlerdi; Mürettiplerin grevi is e on yıldır sü­ ren ve işçilerin, bu süre içinde ardard a beş komisyon ,

g

kurarak halletmeye çalışmış o ldU: kl an bir kav anın sonucu du. B;ı�el'de olduğu gibi, burada da patranlar

y

işçileriyle

. yonal İşçi diler·.

olan . kişisel kavgalannı hemen Entem as Birliğine karşı devlet cihadı ·haline getir­

.

-

Eyalet Meclisi, p atronların dışarıdan a­ yartıp · getirebilecekleri yabaricı · işçileri karşılamak C�ne\Tre

.


ve grevcilerle b ağlantı kurmalarını önlemek üzere tren istasydnlanna p o lisl er gönderdi. ııAltın gençlik" in, "Genç İsviçre"nin umudu serserilerin, s okakl arda ve genel yerlerde kadın ve erkek işçilere silahla sal� dırmalanna göz yumdu Kendi serseri polislerini de çeşitli vesilelerle işçilerin üzerine saldı ve özellikle, 24 Mayıs'ta Cenevre'de Raspail'ın "les orgies infer­ nales des casse-tetes'15 1l diye nitelediği Paris olayla� nni daha küçük çapta olmak üzere· bir kere daha sah­ neye koydu. Cenevre işçileri. bir toplantıda �ldıklari ' ·kararla Eyalet Meclisini . bu cehennemi polis cüm� b ü şleri hakkında s oruş turnl a açmaya çağırdıkla­ rında. Eyalet meclisinin cevabı işçileri dudak bü� kerek azarlamak oldu. Besbelli ki, kapitalist a.ırıiİle� rinin buyruğuyla, Cenevre halkını · · deliye döndürerek isyan ettirmek ve bu isyanı silahla bastırmak, Enter-' nasyonali İ$viçre toprağından sürü :P atmak ve işçilere Aralık(52l rej imini uygulam�k istiyorlardı. Bu tertip, Cenevre Federal Komitemizin gayretli hareketi ve ya:-­ t ıştıncı etkisiyle boşa çıktı. Patranlar sonunda baş� eğmek zorunda kal dılar. Şimdi de. Cenevre kapitalistlerinin ve b asındaki çetelerinin Entemasyonale yaptığı hakaretlere kulak verin. Bir toplantıda, Eyalet Meclisine gönderdikleri mesajda şu cümle geç iyor : " C enevre Entema'Syonal Komitesi, Cenevre kantonunu Londra ve Paris'ten ge­ len emirlerle yıkıyor Bu komite , buradaki her .türiÜ sanayii ve çalışmayı ortadan kaldırmak istiyor. " Gazetelerinden biri 'şöyle ya.Zıyordu : "Enternasyo� nalin lide�leri imparatorun aj anlandır ve fırsat bul:.

.

(5 1) "Copların eehennemi etımbtiştl." Mayıs-Hazirari 1869 __seçimlerinde Bonapartçı polisin giriştiği şiddet hareketlerini, bir zamanlar Blanqui­ nin yoldaşı olan halkçı milletvekili François Raspail böyle tasvir ediyor�

(52)

. du. ' Yani Bonapartçı rejim. Louis Napoleon'\.ın' hükümet darbest 2 Aralık

185ı 'de yapılmış b.

59


duklan zaman . bizim küçük İsviçre'ınizi açıktan açığa suçlayan kimseler olarak ortaya

çıkabilirler.

n

Ve bunu söyleyenler, İsviçre toprağı üzerinde Ara­

lık rej imini yerleştirmeye ne kadar hevesli oldukla­ nnı ortaya koyan kimselerdir; Cenevre'nin ve diğer. İsviçre ş eh i rlerinin gerçek hakimleri olan ve İsviçre vatandaşlığını ço ktan terkederek Fransız Credit Mo� bilier'in(53) ve diğe r uluslararası d ol an dınc ılık şir­ ketlerinin kullan haline gelen mali kodamanlardır. Belçika hükümetinin, geçen Nisan'da Seraing'de demir tasfiye işçilerinin ve B orinage 'da kömür ma­ dencilerinin grevierine karşılık olarak yaptığı katli­ amlar. Genel Konseyin Avrupa ve Birleşik D evletler

- işçilerine mesajında etraflı olarak te şhir edilmiştir.

Böyle

bir mesajın çok gerekli olduğunu d üşü ndük, bu tip bir model anayasal hükümette, . böyle işçi katliamları rasıantı değil,_ bir kurumdur KorkunÇ asken faciayı adli bir kome di izledi. ikametgah ı p olis tarafından vahşice darmadağın edilen ve bir çok üye­ si gizli olarak tutuhlanan Belçika Genel Komitem iz aleyhinde Brüksel'de yürütq.Ien soruşturmada, sorgu çünkü

.

yargıcı. bir işçinin beş yüz Enternasyonal isteyen

mektubunu

bulunca aerhal

bunun olay yerine gön.. sonucuna vardı. Oysa

derilecek beş yüz savaşçı olduğu

istenen beş yüz Enternasyonal. Brüksel Komitemizin haftalık orgam olan Intemationale'irı beş yüz nüsha­ sıydı.

Bir Enternasyonal üyesinin

der,

bir

miktar toz

[pow­

hem "barut" hem "toz" anlamına gelir-çevJ ıs­

marlam ak için Paris'e çektiği telgraf, p olis tarafın­ dan okunur. Uzun bir araştırmadan

sonra, . tehlikeli

öldü rüc ü bir "toz"dur. Son olarak, Belçika polisi, evlere yaptığı zimadde Brüksel'de - {53)

60

yakalanır: Haşarat

1852'de kurulan ve hükümet tarafindan himaye edilen bir banka.

:


yaretlerden birinde, Avrupa · kapitalistlerinin büyük

dünyalannı rahatsız eden hayalet hazineyi, yani En­ t e m asyo nalin hazinesini yakaladım sanır. Bu hazi�

nenin esas deposu Londra'da emin bir şekilde saklan­

makta ama p arç·aıan süre kli olarak Birl iğ in Avru­ pa'daki bütün yerlerine gitmektedir. Belçikalı polis dedektifine .göre, bunlar karanlık köşelerde saklı sağ­

lam sandıklarda tutulmaktadır.. Böyle bir sandık bu­

lur zorlayarak açar ve sandığın içinden ,

ça kömür

-

bir kaç par­

çıkar. · Belki . de saf Enternasyonal altını, po­

lisin eli değer değmez kömür haline gelmektedir?

1868 Aralığ ında

istila

ba.Zı

eden grevierden

Frans ız p amuk bölgelerini

en

ö nem lis i

S otteville-les

Rouen'deki grevdL Sorome ilinin fabrikatörleri bu

grevden kıs'a bir süre önce Amiens'de toplanarak. bir- · birlerine ,

bizzat

İngiliZ

p azarında

İngiliz

fabri­

katöründen daha düşük bir fiyatı nasıl verebilecekle­

rini damşmı şl ardı Bugüne kadar kendilerine Fran­ .

SIZ pamuğunu İngiliz pamuğundan koruma olanağım

veren şeyin, gümrük korumalanrtın yanı sıra, Fran- · sız ücretlerinin nisbi düşüklüğü olduğundan emin olunca, doğal olarak

şu s onuc a vardılar:

Fransız üc�

retleri biraz daha düşürülüise , bu, onlara İngiltere'yi Fransız

pamuğuyla istila,

etmek

olanağını verir.

Fransız pamuk işçilerinin, yurtsever patronlarının

Manş•ın öte yakasında vermeyi kararlaştırdıkları fe­ tih savaşının masraflarını ödemekten gurur duya­

caklanndan kuşku duymuyorlardı. B und an kısa bir süre sonra, Rouen ve çevresindeki pamuk fabrika­

törlerinin de ·gizli b ir öze l t oplantıda . ayın harekat hattı üzerinde anlaştıklan söylentisi yayıldı. Sonra

aniden, Sotteville-les-Rouen'de ücretlerde ö n emli in­ dirimle r yapıldığı açıklandı ve bunun üzerine , Nar­

mandiyalı

dokuyucular

karşı -ilk kez. olarak

sermayenin

ay�ğa

saldırılarına

. kalktılar. Aslında an1ık

61


bir

hey ec anın

etkisi altında h areket ediyorlardı; ne

dah a önce bir sendika kurmuşlar ne de direnmek gerekli- ol ana kl a rı - sağlamışlardı.

Çaresiz

iÇin

kalınc a

Rouen'deki Enternasyonal Komitesine başvurdular.

Komit e · onlara

hemen

Rouen'·iri

komşu

bölgelerin ve ·

Paris'in işçilerinden yardrm sağladı. 1 868 Aralığının

sonuna doğru , Rouen Komitesi Genel Ko ns eye

başvur-·

du. O sırada, İngiliz pamuk bölgelerinde büyük bir sı­ kıntı. Londra'da eşi görülmedik bir sefalet ve ingiliz sanayiinin bütun kollannda büyük bir bulıran vardı. Bu durum, İngiltere 'de bugüne kadar süre gelmiştir.

Koşullar çok elverişsiz olmasına rağmen, Genel Kon'­

sey, Rouen'deki çatışmanın özel niteliğinin İngiliZ iş­

çilerini eyle m� geçirebileceğini düşündü. Bu , kapita­ listlere, bugün b u. ülkede yann ötekinde ücretierin

dpşürülmesiyle yürütülen uluslararası sanayi savaşı- ­

sınıflann u lu sl arar ası birliği ile sonun­ denetim altına alınabileceğiili göstermek için bü­ yük bir fırsattı. İngiliz işçile ri , çağnm.ıza. önce Rou e n e yardıni göndererek derhal karşılık verdiler. Londra nın, emekçi

da

'

Meslek Konseyi, Genel Konseyle birlikte hareket ede­

rek. N onn andiyalı kardeşleri adına Londra' da büyük

bir miting yapılmasına karar verdi.' Bu gelişmeler.

Sotteville g r evin in aniden bittiği hab eriyle durdu.

Anc ak bu ekonomik isyanın başansızlığı, sağladığı manevr sonuçlarla tel�i edilmiş oldu . Bu olay, Nar­ mandiy alı pamuk işçilerini de�ci emek ordusuna - yazdı; Ro u en Elb oue uf, Dametal ve çevresiilde sen­ .

,

dikalann d a ğınasına yol açtı, İngiliz ve

Fransız .işçi

sınıflan .arasındaki karde ş lik b ağını y enid e n

·

hürledi.

mü-

1 8 69 kışında . ve baharında Birliği-miZin Fransa

'

daki propagandası. Paris şubeiDizin 1 868'de zorbalık­ . la . kapatılması, p olisin- illerde giriştiği tertipler ve �ransız gen �l seçinllerinin

yarattığı

yoğun ilg_ı dola-


- yısıyla felee uğram ıştı Seçimler biter b itmez Loire ma den bölgelerinde .

_

Lyons'da ve b aşka bir çok yerde sayısız grevler patla . dı. - İkinci imparatorluğun koruması altinda işçi sını­

­

fının sahip olduğu refaha ilişkin parlak renkli hayali

tablolar gibi. artık yokolup g itme kt e olcin b ir çok

görüş bir zamanlar kamuyu nasıl - etkilediyse şimdi de

p atronlarla i şçil e r arasındaki mücadelelerin - ortaya

çıkardığı ekonomik gerçekler aynı etkiyi yaptı.

İşçilerin talep ettiği haklar o kadar mütevazi ve o

kadar acildi ki p atranlarm biraz göstermelik kızgın-.

lık ve direncinden sonra hepsi kabul edildi. Bu grevie­

rin tek garip özelliği gözle görülür bir durgunluktan sonra aniden patlamalan ve hızla b irbirlerini izle­

meleriydi. Ama b ütün bunlarin nedeni sabit' ve açık­

tır. Seçimler sırasınd a gerie-ı despota karşı güçlerini ·

b aşarıyla kullanan işçiler. seçimlerden sonra doğal

olarak bunu kendi özel despatıanna karşı kullanma-·

ya · yönelecekl erdi.

Tek kelimeyle ,

seçimler onları

canlandırmıştı. TatsJZ gerçekleri başka türlü göster­ _ mek ve başka türlü yorumlamak için para alan hükü­

met yanlısı b asın, bu olaylarıi-ı ardında Londra'daki Genel Konseyin gizli bir emtini buldu. Dediklerine göre, Genel Konsey. gizli görevlilerini oradan oraya

gö nderiyo r ve diğer bütün bakımlardan gayet iyi tat­

min olan Fransız işçileqne fazla çalıştınlmanın, az

ücret almanın ve kaba muamele gö rm enin kötü bir şey olduğunu söylüyordu. Fransız polisinin Londra'da

. yayınlanan "International" adlı organı

-3 Ağustos sa ­

yısına . bakın- bizim zararlı faaliyetimizin - gizli ne­ denlerini dünyaya. açıklamak lütfunu göstermiştir:

Meselenin en acaip yanı. grevlerin, sejaletin ken-. dini hiç hissettirmediği i.Hkelerde başlatılmasının emredilmes �dir. Eskiden savaştan çekinen belli kom-

63


şulanmız için tam zamanında devreye giren bu bek­ lenmedik patla11J.alar, bir çok kimseye şu soruyu sor­ duruyor: Acaba bu grevler, çok güçlü olan bu Birliğin gözüne g irmeyi başaran yabancı bir Makyavellinin isteği üzerine mi başlamıştır? Bu Fransız polis gazetesi tarafından, Kont Bis­

marck'ın savaş açabilmesi için Fransız hükümetini grevlerle güç durumda bıralrmakla suçlandığınıız tam

bu sırada, bir Prnsya gazetesi de bizi, yabancı fabrika­ törlerin çıkan için Alman sanayiini yıkmak amacıy­ la grevler çıkartarak Kuzey Alman Federasyonunu güç d urumda bıralanakla suçluyordu . Enternasyonalin

Fransız

grevleriyle

ilişkisini

iki tipik olayla göstereceğiz. Saint-Etienne .grevinin

ve onu izleyen Ricamarie . katliamınin oluşturduğu bi­ rinci olayla Entemasyonalin bir ilişkisi bulundu ğu

­

nu artık bizz at Fransız · hükümeti bile ileri sürmeye cesaret edemez. Lyons olayında ise Enternasyonal iŞ­ çileri greve itmedi,_ grev işçileri Enlemasyonale itti. Saint-Etierine, Rive-de-Giers ve Finniny maden işçileri, maden şirketlerinin yöneticilerinden, yeral­

tında yapılan ağır işte oniki saati bulan işgününün

kısaltılmaş,ım ve ücretierin yeniden düzenlenmesini sükunetle, fakat kararlı bir ş ekilde ist emişl er<ii. Uz­ laşn.ta çabaları sonuç vemieyince. l l Haziran'da greve gitt il er Elbette , henüz onlarla birlik olmaya karar vermemiş o l an işçilerin de katılmasını sağlamak greveHer 'için hayati bir meseleydi. Bunu önlemek için, maden şirketlerinin yöneticileri Loire mülki amirinden bol miktarda asker istediler ve aldılar. 1 2 Haziran'da, işç il e r maden ocaklannı sıkı bir askeri koruma altında bulundular. Maden şirketleri, hükü­ met tarafından ö dünç verilen askerlerin gayret gös­ termelerini sağlama almak için her askere günde bir .

64


frank ödüyorlardı� _ Askerler, şirketlerden aldıklan- .

nırı karşılığını,

1 6 - Haziran' da · ocaklardaki _ kardeşle- .

riyle konuşmaya çalışan altmış kadar madenctyi ya­ kalayarak Ödediler: Bu tutuklular aynı gün. 4. Alay­ dan bir bölük ( 1 50 kişi) refakattnde Saint�Etienrie'e

götürüldüler. Yola çıkılınadan öne�-. Darian madenle:.. rinderi bir mühendis. bölüğün yiğit savaşçılanna alt­ mış şişe ·kanyak dağıttı ve tutukluianna çok dikkat etmelerini. zira bu maden _ işçilerinin vahşi, b arbat, cezaevinden çılanış· adamlar - olduğunu söyledi. Böy� lece bir yandan kanyak, bir yandan doldunişla kanlı bir çatışrria hazırlanmıştı. Karılan ve _ çocuklanyla birlikte · bir grup maden işçisi askerlerin peşinden yü · rüdü ve Ricamane _ bölgesindeki Maneel tepelerindeki dar bir geçıtte onlan kuşattılar. Tutuklulanİl kendi� lerine teslim- edilmesini istediler. Askerleriİı bunu ..

reddetmesi üzerine onlan taşa tuttular. Bunun üze­ rine askerler,. hiçbir ihtarda bulunmadan kalabalığa doğru rastgele ateş_ edere� aralannda iki -kadınla · bir · çocuğun da bulunduğu on . beş kişiyi öldürdüler, bir ço- _ ğunu da ağır şekilde yaraladılar. Yaralılarm çektiği eziyet korkunçtu. Ölenlerden biri, işçi sınıfının şehit. leri tarihinde eb ediyen yaşayacak olan Jenny Petit adında on iki yaşında bir_ . kızcağızdı. İki lrurşunla ar­ kadan vurulmÜş; bunlardan biri bacağına saplanmış, diğeri sırtını delip geçerek kolunu kınınş ve sağ omu­

zu.ndan çıkmıştı. -

- m�rveille '1 54l .

"Les chassepots avaie:nt encore ]ait .

Ancak bu defa hükümet sadece suç işlemekle kal� .

mayıp büyük bir gaf yaptığını çok çabuk anladı. Orta sınıf, hükümeti toplumun kurtarıcısı olarak selan:lıa­ madı. Saint-Etienne · Belediye Meclisinin tümü, asker­ lerin alçaklığıp.ı mah m e den ve şehir4en çı��

k�.ı

(54)

"Chasscpots (Fransız mavzerleri) yine harikalar yaratmıştı." ·

65-


malarında ısrar . eden bir belgeyle istifasını · verdi. . Fransız basım dehşet çığlı.J4anyla çınladıt . Moniteur Univers el gibi tutucu gazeteler bile olay : kurbanla n·

için yarclun kampanyalan açtı. Hükümet, yı St. Etienne'den çekmek zorunda kaldı.

iğrenç

ala;.

Bu güç durumda suçu, . daima ef altmda hazır bulu­

nan Entemaşyonal İşçi Birliğine yüklemek ve gazaba gelen kam�- oyunun �rban taşında onu kurban

et-:

.

rnek parlak bir . fıkirdi. Sözüm · ona isyan_cılarm mah­

kemesinde , iddianame onlan on kategoriye · ayınyar

ve · suçlaiının derecesiiii maharetle ortaya koyuyordu.

En çok bulaşmış olan birinet sınıf, Entemasyonalin

dışandan gönderdiği gizli bir emre uyduklanndan öz.�llikle şüphe edilen işçilerden oluşuyordu. Deliller,' elbette p, bir -Fransız gazetet:;inden aşağıdaki- aktaı:--­

dığımız

parçadan görüleceği gibi olağanüstüydü;

. Tanıklann · sorgusu, Enternasyonal 'Birliğin ola� . ­ ya katıldığını "tam olarak" tespit edilmes_ine olanak - vennedL Tanıklar, grupların başında beyaz gömlekli · ve ka.sketli bir takun meçhul kiniselerin sadece var olduğwıu tddia. ediyorlar. Bu meçhul kişilerden ne tu­ tuklanan var,- ne de sanık sandalyesine oturtulan. En� temasyanal BiTliğin bu olay da parmağı olduğuna . ina­ nıyor musunuz sorusuna. bir tanık inanmıyorum di­ ye cevap veriyor ama ortcıda hiçbir delil yok! .· Ricamane katliamından kısa bir süre sonra eko- ·

nom:ik ayaklanmalar zinciri Lyons'da çoğu kadın olan ipek eğiricileıi tarafından başlatıldı. Bunlar, · ça­

resiz kalınca

Entemasyonale başvurdular. Enternas­

yonal, esas olarak Fransa ve jsviçre'deki üyeleri vası­ tasıyla başan sağlamalanna yardımcı oldu .. İşçiler,· polisin yıldırma çabalanna rağmen d�rneğimize bağlılıklarını . açıkladılar ve Genel Konseye tüzükte belir-

66

.


tilen ödentileri ödeyerek Birliğe resmen katıldılar. Daha · önce Rouen'de olduğu gibi. Lyons'daki harekette de kadın işçÜer önde gelen ve asil bir rol oynadılar. Daha sonra. Lyons dak.i diğer meslekler de· ipek eğiri­ cUerintn yolunu izlediler. Böylece bir kaç h afta için­ de, otuz Yıl öp.ce bayraklanna · modem proletaryanın · "Vivre en travaUlant o u, mourir en cornbattant/'155) pa­ rolasım işleyen bu yiğit halkın için den on bin .kadar yeni üye kazanıldı. _ '

Bu arada Fransız . hükumeti Enternasyonale ö­

vermeye devam ediyor Marsilya' da, üyelerimizin Basel'e delege seçmek için yapacak­ lan toplantı yasaklandı. Ayıu bayağı oyuna başka şe­ hirlerde de başvuruldu . .Ama · her yerde olduğu gibi Av­ rupa d a _ da işçiler, doğal haklannı elde etmenin en emin yolunun bireysel tehlikeleri göze almak oldu­ ğunu sonunda anlamaya başlıyorlar. · Avusturyalı, özellikle Viyanalı işçiler sınıf hareketine ancak 1 866(561 olaylarından sonra girmekle beraber. bir anda ü stün bir duruma ulaşWar. Derhal sosyalizm ·ve enternasyonalin bayrağı altına yürüdü� ler ve son Eisenach kongresind� delegeleri vasıtasıyla kitle halinde. Enternasyonal e katıldılar. nemsiz sıkıntılar

.

,

'

Liberal orta sıruf, bericil içgüdülerini� manevi dü­

--

şüklüğünü ve işçi sınıfııla karşı duyduğu aşağılık kini ­ Avustuıya'da çok iyi ortaya koydu. İmparatorluğun ırklar ve · uluslar arasındaki kardeş kavgasıyla şaŞ­ kına döndüğünü ve tehdit altında olduğunu gören orta sınıf bakanlıklan, yine de, _ bütün ırk ve - uluslann kardeşliğinin tek savunucusu olan işçilere saldınyor. Yeni durumunu kendi yiğitliğiyle değil. sadece Avus­ turya ordusunun uğradığı felaket sayesinde kazanan (55)

"Çalışara� yaşayalım ya da savaşarak ölelim!" .Bu sloganı, ı 83l'de ayaklanan Lyons ipek işçileri abnışb.

(56) Avustwya-Prusya savaşı.

·

67

·


orta sıruf, elde ettiklerini hanedanın , artstokrasinin ve ruhhaniann . saldırılanna karşı · koruyacak güçte değildir ve bunu biliyor. Buna rağmen btitüİı gayreti- . ni, işçi .sınfını örgütlenrnes toplanma. basın ve düşünce özgürlüğü haklanndan mahrum etmek gibi kötü bir çabaya harcıyor. Avrupa'mn bütün diğer dev­ letlerinde olduğu gibi, Avustuıya'da da ci-devant spec­ tre rouge'un(57l yerini Enternasyonal almıştır. 13 Temmuz'da MoraVy"a'nın pamuk şehri Brünn'de(Bmo) küçük çapta bir işçi katliamı -sahnelendQ:cten sonra, olayın ardında Ente rnasyo nal in gizli tahrikleri ol:" · duğu keşfedildi. Ancak, ne yazık ki, Enternasyonal ajanlannınc,keridilerini görünmez yapabilmek gibi az bulunur bir yetenekleri vardı. Viyana işçilerlnin bazı liderleri mahkeme önüne getirildiğinde, savcı. onlara yabancılarm aletleri , diyerek kara çaldı. Ancak orta sınıfın Banş ve Özgürlük Derneği ile . işçilerin Enter-· nasyonal Birliğin.i · . birbirine kanştırmak gibi küçü� bir hata işledi - ve meseleyi nasıl bir doğrulukla incele­ miş olduğunu gösterdi. İşçi hareketi, · Leitha inn ağının berisindeki Avus­ turya'da nasıl rahat bırakılmadıysa, Macaristan'da da pervasızca takibe uğradı. Genel Konseye, Peşte'den ve Pressburg'.dan (Bratislava) bu konuyla ilgili çok . güw venilir raporlar gelmiŞtir. Macar işçilerine yetkililer tarafından nasıl_ davranıldığına bif örnek verrnek yeter. Toplantılan ve hatta hastal&r klübü için yar­ dım toplamak üzere düz_enledikleri eğlenceler! · aylar boyu engelleyen Brastlslava işÇileti en sonunda dertw lerini Ünlü Bay .von: Wenekheim'a dÖkmek üzere Viya-· na'ya delege gönderdiler. Ünlü şahsiyet. işçileri, puro­ sunu tüttüre tüttüre şu tehditkar sözlerle karşıladı: "Siz işçi misiniz? · Çok çalışıyor musunıiz? Başka şeye

· -

-

'

( 5 7)

68

"Eski kızıl hayalet".

.

·

.


kanşmayın. Klübe•mulübe

bumunuz�

ihtiyacınız yok. Politika­

önlemleri. bili;.. riz. Sizin _ için hiçbir şey yapamam. İstediğiniz kadar

ya

sokarsanız alacağımız

şikayet ·edin.". Polisin keyfi en yüksek yasa olmaya devam e decek m l sorusuna, liberal bakan şöyle cevap verdi: "Evet, benim so rum�u luğum altında". Biraz . u­ zun fakat s onuçs uz açıklamalardan s onra işçiler şöy.. le diyerek bakanın yanından aynldılar: "Devlet me­ seleleri işçilerin durumunu · etkilerliğine göre, işçiler de politikayla uğraşmak zorundadır ve mutlaka da

·

· uğraŞacaklardır. " Prusya'da ve Almanya'nın geri kalan kısmında , geçen yıl, bütün ülkede sendikalann kurulmasıyla göze çarptı. Son Eisep.ach kongresinde asıl Almanya' dan. Avusturya'dan ve İsviçre'den 150 000 Alman işçi­ sinin delegeleıi, programı, kelimesi kelimesine Tü­ züğümüzün başta gelen -ilkelerini içeren .yeni bir sos� ya l demokrat parti . kurdular. B irliğiinizin şubelerini kurmalan yasal olarak engellenmekle birlikte, Genel Konseyden tek tek üye kartları almaya _karar - vererek · · resmen Birliğe girdiler. Alman İşçUeri Genel Birliği . de , B armen'deki kon­ gr e sind e Birliğimizin ilkelerine bağlılığını tekrar · doğruladı. Ancak, Prnsya yasalannın bize katılma - · · lannı engellediğini de belirtti. · · _ Napoli'de. ispanya 'd a ve Hollanda• da Birliğiinizin · ·

şubeleri açılmıştır. Artık, Birliğimizin, Barselo� İspanyqlca ve Amsterdam'da Hollandaca çıkan ·· · · yayın organlan vardır ; tsaı Belçika · hükümetinin Seraing ve Frameries gibi . muhte şe m savaş . alınılannda _ topladığı zafer taçları büyük devletlerin·_ kıs�nçlığlni gerçekten tahrik et­ miş görünüyor. Bu nedenl e , · İngiltere'nin de bu yıl ken- , d!Sine ait bi! işçi katliamı ile övünmesine . şaşmamak yeni

· na'da

(58)

La Fecleracıion ve De Werkman.


gerek. .Denbıgshite'de Mold - yakınlarında Leeswood ocağındaki - Galli işçilere . Işletmenin. epeydir haklı

olarak - en iflah olmaz zalim olarak gördükleri yöne­ ticisi tarafından aniden ücretlerin1n azaltıldığı bildi­ rildi. Bunun üzerine, iŞçiler, komşu kömür

ocaklaİm­

dan da yardım alarak yönetleiyi dövdükten başka

evine de saldırdılar ve bütün eşyalannı - tren istasyo­ nuna götürdüler Zavallı : ışçiler çoeukça cahillikleri içinde bu adamdan ebediyen kurtulduklannı sanıyor­ .

,

lardı Doğal olarak isyaneliara karşı adli işlemlere girişildi. Fakat bunlardan biri bin kişilik bir kala­ balık tarafından kurtarıldı ve şehir dışına kaçınldı. .

28 Mayıs'ta önderlerden ikisi, "Kralın Hassa Alayı" ol� 4. Alaydan bir bölük eşliğinde, _ polisler tarafın� dan · Mold yargıcına götürüleceklerdi. Tutukluları kurtarmaya çalışan bir grup işçl, polisin ve askerle;.

·rtn direnınesi üzerine onlan taş yağmuruna tuttular. Askerler de buna. hiçbir. · ihtarda bulunmaksJ,Zm si­

lahlarını ateşleyerek kurşun yağmuroyla karşılık İkisi -kadın beş kişi öldü, bir çok kimse yara­ landı. Buraya kadar M . ve Rlcamarle . katlia.İnlan arasında 'çok benzerlik var, ancak bu benzerlik bura­ da b itiyor. Fransa'da askerler yalnız . komutanlanna

verdiler.

old

karşı sorumluydular. İngiltere•de ise kuşkulu ölüm­ leri soruşturmalda görevli memurun(59l jüri soruştur-­ masından geçmek zorundaydılar. Ne var ki, bu me­

mur sağır ve kaçık bir ihtiyardı. Tanıklan kulağına

taktığı boru ile · dinleyebiliyordu. Onu destekleyen - Galli Jürı iSe önya:rgılı bir suııf Jüristydı. Katliamuı "haklı öldürme" olduğunu açıkladılar. Fransa'da ısyancılar. üç na on sekiz ay arasında

hapse mahkum olmuş, kısa bir süre sonra da affedil­ mişlerdi� ingiltere'de ise on yıl kürek cezasına çarp.. {59}

Ingiltere'de şiipheU ölümleri ya da kaza ölümlerini soruştunnakla . görevli resmi memur {coroner) . · . ·


·- tınldılar! Fransa'da bütün basın askerlere ateş püs­

künnüştü.- . ingiltere'de ise basın askerlerin sırtını sı­ vazlarken� işçilere dişlertni gıcırdattı! Yine de, ingiliz işçilert çok şey kazandılar çünkü böylelikle büyük ve tehlikeli bir hayali kaybetmiş oldular. Şimdiye ka­ dar isyan Yasasındaki<60l fonnalitelerle hayatlannın

korunduğunu ve . askerlerin sivil yetkililere ·bağrmh olduklarını _ - sanıyorl ard ı. Artık, liberç.tl İç İşleri Ba­

kam _Bay Bruce'un Avam _ Kamarasındaki resmi beya­ nından biliyorlar ki, bir: Herhangi bir mülki veya adli amir, bir tilki avcısf ya da bir rahip, i syan Ya-. sasını okuyarak yapılan ihtar sürecine gerek gör­

meden, isyancı bir kalabalık olarak değerlendirdiği herkese ateş açmalan için askerlere eniir verme hak­ kına sahiptir; iki: Asker, meşru müdafaada bulun­ duğunu ileri sürerek aklma estiğı' zaman ateş _ edebilir. Ancak liberal bakan şunu eklerneyi unuttu: Bu ko-­ şullar altında, he�kesin� askere karşı meşru mü­ dafaada bulunabilmek için, masrafı devlete ait olmak üzere · _silahlandırılması gerekir. Aşağıdaki karar, İngiliz işÇi sendikalannın Bir­ _mingham' da yapılan s on genel kongresİnde {G ll alın mıştır: ·

Yerel emek örgütleri, ulusal nitelikteki örgütler karşısında hemen hemen ortadan stltnmtşttr. ö.te yandan · serbest tiCaret ilkesinin yaygınlaşması. ulus­ lar arasında, işçinin çıkannuı unutulabUeceği ve ka­ pitaliStler arasındaki şiddetli uluslararası yarışa feda edüebileceğt bir rekabeti teşvik etmektedir. Bu durumda s�zü edilen ulusal emek örgütlerinin de (60)

(6 1 )

Isyan Yasası (Rlot Act): İngiltere parlamentosunun. l . George'un tahta çıkışını tzleyen tsyan ,:izerine çıkardığı yasa. Bu yasaya göre, yargıcın ya da başka bir yasa adamının yapbğı uyandan btr saat sonra dağıl­ , · mayan on iki kişiden fazla gruplar suç tşlemtş sayılıyordu. nıc (frade Umon Co.ngress)'tn ilk toplantısı.

71


yaygınlaştırtlması ve · uluslararası hale getiıilmsi ge� tek_tiğine · inanıyoruz. Enternasyonal İşçi Birliği, emekçi kitlelerin her y erde aynı olan çıkarlaruıı e­ kiştirmeye ve genişletmeye çalışmq.kta.dır. · B u nedenle · bu .kongre, B irleş ik Krallık işçilerine. özellikle bütün . örgütlü bünyelere bu -Birliği desteklemelerini '·hararet� le tavsiye _ eder; Birliğin . ükelerinin gerçekleştirü. mesintn . . dünya uluslanniL · sürekli bir barış getirece� _ ğine inanarak. bu Birliğe katılmasını kuvvetle teşvik -

p

.-

eder.

G eçen Mayıs'ta, Birleşik Devletler .ile İngiltere arasuid� _bir savaş çok yakın görünüyordu. Bu neden .. le ,- Genel · Konseyiniz, Amerika _Milli Emek . _Birliği Başkanı Bay- Slyvis'e bir mesaj gönd ererek Birleşik Devletler ' işçi sınıfını� · sözde efendilert savaş naralan 1 - - atarketi banş emretmeye· çağırnnştı. ·

Bay şıYvıs ani olarak ölmüştür. Dava�ızın bu yiğit savunuc:usun� · bir kere daha saygıyla anmak üZe-· re rapqrumuiu· m.ektubumuza_ verdiği cevapla - bitiri� _,

yoruz:

-

.

-

Adrestntzt de< yazdlğıntZ 1 2 ·. tarihli - lütfunuz-u · dün aldun. Den iz in ötesindeki işçi kardeşlerimtzderi_ böy� (e .nazik sözler duymak beni çok mutlu ettt · Davamız ortaktır: Yoksullukla zeng in l iğin· savaşıdır. Dünya�

·

aynı ezüen eme� sermaye aynı Bu nedenle . davamız · ortaktır dtyo� rum. Birleşüc· . Devletler işçilert .·adma, size ve sizin , vas ıtanızıa · emeğin Avrupa'da çiğnenen . ve. zulüm gö� -' ren bütün evlatlarota sağ elimi. dos tluk elimi uza- tıyotuni. Üstlendiğiniz hayırlı işi. çabalannız en _ muhteşem başanyla taçlanıncaya kadar s (Lrdürün-. ­ nıiı her' yanında

emek

zalim sennayedir.

Biz · buTtda kararlıyız. Ülkemizdeki son savaŞ. yer· _ yüzünün en şerefsiz : . pa.ralı . ,aristokrastsintn -kurul-

72 '


masıyla · sonuçlandL �u paralı kuvvet 'halkın etini kemiğini _ yiyip bitiriyor. Ona karşı· savaş aÇtık ve bu ·

. savaşı kazanmaya _ niyeUtyiz. Becerebilirsek oy san-· dığıyla kazanacağız; olırtazsa. o zaman d�ha sert yol­ lara - başvuracağız. Çaresiz_ kalınca biraz . kan- dönmek .

-

bazen · gere�l_idir.

- 1 869 Eylül'ü. b(ışmda yazıldı. 1 869'da Londra'da basılan Enternasyonal İşçi Birliğinin , Dördüncü Yıllık Kongresine Rapor . adlı. broşürde _ _ yayınlandL

_ . 73 -


BÖLÜM vm ENTERNASYONAL işçi BİRLİGi ' GENEL KONSEYİNDEN CENEVRE'DEKi RUSYA. ŞUBESİ KO�TESİ ÜYELERİNE{62)

Yurttaşlar, Genel - Konsey, 22 Mart'taki topl antısında , prog­ ramınızın _ ve tüzüğünüzün · EntemasyoQ.al İşçi Bir­ liğinin Genel Tüzüğüne uygup. olduğuna oybirliğiyle karar verdi ve şubeniZi derhal Enternasyonale kabul etti. Genel -Konsey -· temsilciliğiniz giBi şerefli bir görev için bana yaptığınız öneriyi memnunlukla kabul ediyorum. · Programınızda şöyle diyorsunuz: _

d

Polanya'ya ulmeden -imparatorluk boy� ıi­ ruğu. her tki ulusun -Polo'nyalılarm olduğu kadar ·­ Ruslann da- politik vee sosyal kurtuluşunu aynı şekilde engeUeyen - biT frendir." ". • .

�62) :iurtnd Entemasyonalin Rusya Şubesi. 1870 Rus siyasi mültecileri tarafuıdan kuruldu. _

74

tıkbabannda

İsviçre'de


Buna,· Rusya'nın Polanya'ya saldınnasımn. Al­ manya d� ve dolayısıyla b ütün Avrupa'da askeri bir rej imin varlığı için tehlikeli bir d es�ek ve gerçek bir neden sağlamakta olduğunu ekleyebilirsiniz. Bu ne­ denle Rus sosyalistleri, Polanya'yı b a layan zincirle� ri kırmak için .çalışırken. askeri rej imi de yıkmak gibi yüce . bir görevi de - üstlenmektedirler. Askeri _ reji­ min yıkılması, Avrupa proletaryasının toptan kurtu­ luşu içiı} gerekli bir ön koşuldur. Bir kaç ay önce St.. Petersburg'dan Flerovski'nin Rusya'da İşçi Suıifının Durumu _ adlı eserini - aldım. Bu kitap, Avrupa'run gözlerini açacak bir kitaptır. Avru­ pa'da sözüm ona deVrimciler tarafından bile yayılan· '

ğ

.

Rus iyimserllği. bu eserde acımasızca gözler önüne se­ rilmiştir. Eserin bir iki yerinin tamamtyle teorik açıdan eleştirilebileceğini söylesem de, bu, esere değe­ rtnden bir şey kaybettirmez. Bu eser. ciddi _ bir göz­ lemcinin, orulmak bilmez bir işçinin. önyargısız bir eleştirrnenin. büyük bir sanatk.ann ve h ep sinin üze­ rinde. hiçbir zulme ve ulu sal marşa tahammülü ol­ mayan ve üretici sınıfın bütün sıkıntı ve özlemlerini istekle pay'laşan bir . kimsenin kitabıdır. Flerovski'nin ve öğretmeniniz Çernişevski'nin eserleri gibi' e serler Rusya'ya gerçekten şeref getirmek­ te ve ülke nizin de . çağunızm hareketinde yer almaya

y

·

başladığını kanıtlamaktadır.

·

Kardeşçe selamlar. Karl Mçırx Londra. 24 Mart 1870. - Cenevre'de yayınlanan Narodnoye Dyelo gazetesinin ıs NiSan 1870 taiihlt ı. sayısında yayuılandL

75


BÖLÜM IX GENEL KONSEYDEN FRANSIZ . İSVİÇRE5İ FEDERAL KONSE�(63J _

_

i Ocak 1870'te yapılan olağanüstü Ge:nel Konsey şu karan aldı: ı.

toplantısında, ­

ll Atalık 1 9�9 - tarthli Egalite'det64l şunu oku-.

duk:

Genel Konseyin çok_ önemli meseleleri ihmal et­ tiği kesindir. < Yönetmeliğin(ssl ıı maddesiniıt 2. jlkra• .

(63)

"GizU Mektup" olarak da bilinen bu genelge, Genel Konseyin 1 Ocak 1 870'te - yaptığı toplantıdan soma Marx tarafından Mart sonunda'

Fransızca olarak yazıldı. Bu dönem, Bakuninctlerin Enternasyonal içinde Genel Konseye karşı mücadelelerini şiddetlendirdtklerl bir dö' nemdf. (64) L'EgaUte (Etltlik), Enternruıyonalin Fransız isvtçres1 Konseyinin resmi yayın orgamydı. Bu haftalık gazete, Cenevre'de Fransızca olarak 1868 Aralığından 1872 Aralığına kadar yayınlandı., 1869 sonb!lhannda Bakiminci htzlp tarafından ele geçirllmfşti. Ama Federal Konsey, 1870 ' Ocak'ında bu yazı kurulunu uzaklaştıınıayı başardı. Gazete bundan sonra Genel Konseyin çtzgisini destekledi. (65) Entemasyonalin İdari Yönebneliğt, 1866 Cenevre Kongresinde Tüzilğe . ek olarak kabul edildi. Sonraki Kongreler tarafından geliştirildı. -

76_


sında belirtilen · yukürri.lülükleıini . hatirlatalım: "Ge­ nel Konsey, Kongre kararlarını uygulamak zor:un­ dadır, vs . . . . " Genel Konseye, cevapları oldukça uzun

bir

belge tutiıcak sorular sorabiltriz. Bunlan sonraya · . • . Şimdilik, vs� vs

bırakryoruz�

·

-

.

...

Ne · Tüzükte ne · de Yönetmelikte . Genel Konseyi · Egalite ile yazışmaya ya da tartışmaya girmeye ya da gazetelerden gelen "sorulara cevap vermeye" zorunlu tutan bir · madde yoktur. Genel Konseye karşı� Frçınsız İsviçresinin şubelerini sadece Cenevre'de� Federal Komite temsil eder. Federal komite , ricalannı ya da . itirazlannı bize meşru olan tek yoldan, yani sekreteri aracılığıyla bildirdiği zaman, G enel Konsey cevap vermeye daima hazır olacakbr. Ama Federal Komite­ nin, görevlerini ne Egaiite nin ve Progres'nin(66l edi­ törlerine devretıneye ne · de bu gazetelerin kullanma� sına izin vermeye hakkı yoktur. Genel olara� Genel Konsey ile ulusal ve yerel komiteler arasındaki idari yazışmaların kamuya açıklanması, · Birliğin genel çıkarlan bakınundan çok zararlı - bir ş eydir. Dola­ yısıyla, Enternasyonalin diğer yayın organlan, Pro­ gres ve EgalU.e'yi tak.lid edecek olsalardı, Genel Kon­ sey ya sessiz kalarak kamu oyunda itibanın zedele··mek ya da açık bir Çevap vererek yükümlülüklerini ihlal - etmek zorunda kalacaktı. Egalite, Progres ile birleşmiş ve her ikisi Le Travail'ı dat 67l Genel Konseye saldırmaya teşVik etmişlerdir. Bu gerçekten de bir '

ligue du

2.

bien public'tjr{6Bl .

·

.

,

Egalite tarafından- yöneltilen sorularm ger-

(66) Le Progres, lsvıçre'ıiin I.e Locle şehrinde James G'uillaiıme tarafindan yönetilen Bakuninct bir gazeteydt. · (67) Le Travail, EntezTıasyonalin Paris şubeterinin gazetestydt. ' (68) ''Kamunun İyillği için Birlik''. Bunun astı, Fraıisız Baranlannın X[; ' ·

Louis'nin merkeziyetçi politikasına karşı çıkmak için ı 464'tc kımluk-

lan birlikti.

.

.

'

.-

77


çekte Fraıisız İsviçresi Federal Konseyinden geldiğini .

kabul ederek, gelecekte böyle sorularm bize ayın yol- · · dan ulaşm aması koştiluyla� bunlan cevaplıyoruz. 3. Bülten Meselesi Cenevre Kongresinin İdari Yönetmeliğe dahil edi• len kararianna göre, ulusal komitelertn Genel Kon­

seye proletarya hareketine ilişkin · belgeler, gönder­ meleri gerelanektedir ve liGenel Konsey, olanakları­ nın elverdiği kadar . sık bir şekilde" ' çeşitli ' dillerde '

"rapor yayınlayacaktır."

_ Böylelikle , Genel Konseyin yükümlülüğü asla ye- rine getirilmemiş olan koşullara bağlı olmaktadır. Tüzükte. Şart koşulan h er genel kongrede. karara bağ­ lanan ve Genel Konsey tarafından her yıl talep edilen · ist atis tiki anket bile hiçbir zaman gerçekleştiril­ memiştir. G e nel Konseye hiçbir belge gönderilme-: miştiı.". Olanaklara gelince, İngilizlerin "b ölgesel'! kat­ kılan ve -Genel Konsey üyelerinin kişisel fedakar­ lıklan olmasaydı, .Genel Konsey çoktan yok olup git­

�iştı.-

· Bu nedenle. Cenevre Kongresinde kabul edilen söz konusu karar hükümsüz kalmıştır. _ Brüksel Ko ngresi ise . kendi payına, bu karann uygulanmasını hiç t artışm adı . Uygıın bir zaman içir,t­ de _ bir bülten yayınl anması ihtimalini ele aldı ama bir karar almadı. (B as el' de kongrenin gözü önünde basılan Alman Raporu'na bakınız) . Bütün bunlar bir yana. Genel Konsey. Enternasyo­ nalin çeşitli dillerde b asılari ve karşılıklı değiş tokuş

edilen çeşitli org?-nlannın şu an için bültenin esas amacını pekala yerine getirdiği inancındadır. Masraf etmeden zaten yapılan bir şeyi yapmak için ma sraflı bültenler çıkarmak saçma olurdü. Öte yandan, Enter­ nasyonalin organlannda söyleilmeyen şeyleri yayın­ layan bir bülten · de, gizliliğinlizi düşmanlanmıza - aç- ·

7


maktan b aşka bır· işe yaramayacaktır.

4.

Genel _ Kons eyin ve İngiltere Bölge Konseyinin

Bu

t�klif,

Ayrılması Meselesi(69l

_,

Egalite'nin kuru lmas ın dan çok önce bir iki İngiliZ

Genel Konseyin kendi içinden yapılmış,

üye tarafından ileri sürülm�ştü. Heİnen ..heriıen oybir:­

liğiyle, sürekli reddedildi.

Her ne kadar devrimci iniSyatif muhtemele�

Fransa'dan gelecekse de, ciddi bir ekonomik devrimin

manivelası sadec·e İngiltere o�abilir. İngiltere. artık

köylülerin bulunmadığı ve toprak mülkiyetinin bir

kaç ·elde yoğunlaştığı tek ülkedir. İngiltere, heme!l- he­ n:ıen bütün _ üretimin kapitalist biçim tarafınd an dev­ . ralındığı. ba şka bir deyişle. _ işin, kapitalist pçıtron­

lann eli altında geniş çapta birleştiği tek ülkedir. _ in� giltere. nüfusun büyük çoğunluğunu ücretli emekçi­

lerin oluşturduğu tek ülkedir. İngiltere, sınıf müca­ delesinin ve işçi _ sınıfının sendikalar içinde örgütlen­ mesinin elle tutulur bir olgunluk ve genellik derece­

sine gerçekten ulaştığı tek ülkedir. Dünya pazann­ daki egemenliğinden ötürü ingiltere, ekonomik siste­ mindeki bir devrimle bütün dünyayı etkileyecek tek ülkedir. Her ne kadar, toprak ağalığı ve kapitalizm bu . ülkede en gelenekSel biçimde kurulu ise de, bunlardan kurtulmak için gerekli maddi koşullar da . burada· en olgun durumdadır. Proletarya_ devriminin bu muaz­ zam manivelası doğrudan doğruya Genel Konseyin elindeyken, bu nu sadece İngilizlerin eline bırakmak nasıl bır çılgınlık ve hatta nasıl bir cinayettir! . · İngilizler, sosyal devrim için maddi olarak gerek­ li her şeye sah.iptirler. Yoks un oldukları. genelleş- (69)

�ntemasyonalin kuruluşundan Itibaren, Genel Konsey aynı zamanda Ingilt� Bölge Konseyi görevini de üstlenmişti. Bu. 1871 Londra Konfe­

ransında ayn bir İngiliz Federal Konseyi kuruluncaya kadar sürdü.

_


tinne duygusu ve devrimci tutkudur . Bunlar da ancak .

Genel Konseyin verebUeceği şeylerdir. Böylelikle Ge­

nel Konsey; bu ülkedeki ve dolayısıyla her yerdeki gerçek devrimci hareketı hızlandırabilir� B1-ı · yönde şimdiden · alrtuş

olduğumuz

·

olağanüstü sonuçlar, ege­

men smıflaiın ei1 akıllı · ve yetkili gazeteleri · -me sela

Pall Mall Gazette, Saturday Review ve Fortnightly Re­

view- tarafın dan · ' bir süre öncesine

doğrulanmaktadır. Bu arada, kısa

.

kadar İngiliZ işçi liderleri · üzerinde büyük bir etkiye sahip olan, parlamentonun her iki kamarasının sözüm - . ona Radikal üyelerini hiç · say-

mıyoru� hunu

.

.

Onlar, bizi, açıkça işçi sınıfİnın ingütz

zehirlemek ve

_,

ru­

neredeyse söndürmekle ve böy­

lece işçileri devrimci sosyalizmin kucağına atmakla suçluyo rl ar

·

.

Bu değişikliği ancak Enternasyonal İşçi Birli­

ğinin Genel Konseyi olarak hareket etmekle yarata _ bildik. Genel Konsey . olarak. Töprak ve Emek Bili­ -

ğininf70l kuruluŞu gibi hareketler başıatabiliriz ve . bunlar geliştikçe. kamuya İngiliz işçi sınıfının kendi·

liğinden hareketleri şeklinde gözükür.

Genel Konseyden ayn bir Bölge Konseyi kurulmuş

olsaydı. · bunun doğuracağı - s-onuçlar-ne olurdu? Genel Konsey ile TUG [Trade Union Congress

Sendika Meclisi

-

=

çev J arasında sıkışıp kalan Bölge

- Konseyi otorite . sahibi olamazdı. Öte

yand an

Enter­

nasyonalin G enel Konseyi anlatn:iış olduğum büyük ­

manivela üzerindeki deneyimini kaybederdi. Ciddi

yeraltı faaliyeti yerine herkese açık bir gösteri yap

·

-

mak isteseydik, belki o zaman · Egdlite'nirı "Genel . Kon.,. sey niye bu kadar çok görev üstleniyor?

(70}

80

..

sorusunu'

Toprak

ve Emek Birliği 1869 Ekimtx:ıde Londra'da, Genel Konseyin de · Jtatılmasıyla kurulmuştu. Programı şu istekleri içerlyordlJ: Toprağın ulusatlaştınlması, daha kısa iş günü. genel oy hakkı. Ne var ki, 1870 sonb�annda burjuva uruiurlar örgüte egemen oldular ve örgüt, ı 872'de Enternasyonalle 9lan tum ilişkisini kaybetti.

.


açık olarak .c evaplamak hatasına düşebilirdik! ·· İngiltere herhangi bir ülke olarak görüiemez. Ona sermayenin metropolü muamelesi yapılmalıdır.

5. Genel Konseyin İrlanda'da Genel Affa İlişkin Kararlan Meselesi(71J · İngiltere . Avrupa toprak ağalığının ve kapitaliz� min kalesi ise. ona ' köklü bir darbe. vurulabilecek tek yer de İrlanda'dır. . Her şeyden önce . - İrlanda. İngiliz toprak ağalı­ ğın'ın kalesidir. Toprak ağalığı. İrlanda'da ç ökerse � İngiltere'de de çöker. Bu harekat, İrlanda'd.a )rüz kat daha kolaylıkla yürütülebilir, çünkü . orada ekono­ mik mücadele bütünüyle toprak mülkiyeti üzerinde yoğunlaşmıştır; çünkü orada toprak mücadelesi aynı zamanda ulusal mücadeledir ve çünkü orada halk, ingiltere'dekinde:n daha devrimci ve kızgın bir nok­ · taya ulaşmıştır. İrlanda'da toprak ağalığını ayakta tutan sade�e İngiliz Ordusudiır. Bu iki ülke arasındaki (7 ı ) Fenian örgütü {bak. ntpnot 42) üyelerinin setbest bırakılınası için İngiliz hüküme'tini zorlayan af hareketi, İrlanda'da halkın !J1Ücadelesin1 yük­

seltmişti. Genel Konseyin ı s Kasım 1869'da yapılan toplantısında

. Marx İngiliz hükümetinin İrlanda'da genel af meselesine ilişkin tavnnın . mahkum ed il mesi için tartışma açtı ve aşağıdaki karar tasansını önerdi:

. irlandahlann İrlandalı yurtseverlerin serbest bırakılması tstemlerin� verdiği · cevapta -O'Shea vs. ye mektubundaki cevap-, Bay Gladstone kasıtlı olarak İrlanda ulusuna hakaret etmektedir.

..

Hem kötü yönetimin kurbanlannı hem de mensup olduklan halkı aynı derecede aşağılayan koşullarla siyasi affı engellemektedir. · · Sorumlu konumuna rağmen, Amerikalı köle · �alıiplerinin isyanım

açıkça ve coşkuyla kutladıktan sonra,, şimdi de ırlanda- halkına pasif itaat öğretisini anlatmaya girişmektedir. İrlanda'da Genel Af meselesine ilişkin bütün hareketleri, bizzat ken­ disinin "fetih politikası" kullanınakla suçlayarak iktidardan tndirdiği

muhaliflerinin davranışının ayrusıdır. Enternasyonal İşçi Birliğinin -Genel Konseyi, İrlanda halkının Genel

Af hareketini yürütmede

göstenliği kararlı, gayretli ve

canlı tavn tak-

· · · - dirle karşılar. , Bu kara,r, ·· Enternasyonal İşçi Birliğinin Avrupa ve Amerika'daki bütün şubelerine ve ona bağlı işçi örgütlerine bildirilecektir; (Marx'ın En­ _gels'e ya.zd� 18 Kasım ı869 tazihli m<=k,tuptan.).

-


zorlama birlik(72l sona erdiği takdirde, İrlanda'da derhal, biraz geri bir türd en- olsa da bir sosyal devrim patlak verecektir. İngiliz toprak ağalığı sadece zen­ ginliğinin temel kaynağını kayb etmekle kalmaya­ cak, aynı zamanda en - büyük manevi iktidfrU1111 : İngil­

tere'nin İrlanda üzerindeki egemenliğinin temsilcisi olmayı kaybedecektir. öte yand an İngiltere proJetar­ yası kendi toprak ağalannın - _İrlanda'daki Jktidannı ,

muhafaza etmekle, bunlan İngiltere'de de yeriilmez

hale - getirmektedir. İkinci olarak ingiliz buıj uvazisi� _ingiltere'deki işçi smıfım daha da geriletmek için fakir İrlanda halkım zorlc;ı ingiltere'ye göç ettirirken sadece İr­ · Ianda'nın yoksulluğunu sömürmekle kalmıyor ayın ,

,

zamanda, proletaıyayı - da iki düşman kampa bölmüş oluyor. Kelt işçisinin ateşli isyancılığı. Angio -sak­ sonun aynı kararda kalan yavaş doğasıyla bağdaşa­ maz. Gerçekten İngiltere 'nin bütün büy ük sanay i . merkezlerinde iriandalı ve ingiliz proleteder arasın­ da derin bir d üşrnanlık vardır. _ S�adan ingiliz işçisi, ücretini ve yaşama standardını düşüren bir rakip ola­ rak gördüğü iriandali işçiye nefret besler. Aynı za­ manda ona kaİ"şı ulusal ve dini bir soğukluk duyar. Bu, . Kuzey Amerika'nın yoksul beya.Zlannın zenci kö- · . lelere g öst erd ikle ri davramşın :tıemen hemen , aynı­ sıdır. ingiltere'deki -iki grup proletarya arasındaki düşmanlık, bu bölünmenin kendi iktidannı koru­ manın gerçek sırri olduğunu .ç ok . iyi b ilen buıjuvazi tarafından ayakta tutulmakt a ve kışkırtılmaktadır. Bu düşmanlık. Atıantik in öbür yakasınd a bir ,

,

'

.

- kere

daha

.

_

tezgahlanmak.tadır. - Kendi topraklanndan,

(72} · 1 Ocak 1 80 l 'de zorla yüı:ür1üğe giren İngiliz-İrlanda Birliğine atıf ya­ pılmaktadır. Bu "Birlik", Irianda'daki son özerklik kalmb.larını da yok etti. İrlanda parlamentosunu feshetti ve İrlanda'nın tamamen İngiltere' nin kölesi hhline gelm(!Sine yol açtı.

2

.


sığırla nn ve koyunlann gelmesiyle sürülen İrlan- dalılar Kuzey Amerika'ya geçmekte ve orada nüfusun oldukça· büyük ve artan bir bölümünü oluşturmak­ tadırlar. Tek düşünceleri, tek tutkulan İngiİtere'ye karş� duyduW.art kindir. İngiliz ve Amerikan hükü� metlert (başka bir deyişle temsil ettikleri sınıflar) � Birleşik Devletler ile İ ngilter e ara s ında ki ye raltı mücadelesini sürekli carilı tutmak için bu · tutkuyu b eslemektedirler Atlantiğin h er iki yakasındaki. işç i sı.nıfiannı kurtuluşa götürecek içten ve değerli birliği bu şekilde önleyebi.lmektedirler. Ayrıca. İrlanda . İngiliz hükümetinin büyük b ir sürekli ordu beslemek için tek bahanesidir. Bu ordu gö rmü ş olduğumuz gibi İrlanda'da temel eğitimini ­ görd ükt eri sonra · ihtiyaç durumunda ingiliz işçileri üzerine s alınmakt ad ır. Sonuç · olarak şunu söyleyelim ki, eski Roma'nın çok büyük çapta uyguladığı şey bu günün ingilte­ re s ind e görülmektedir. Başka b ir h alkı kendine tabi kılan - bir halk aslında kendini - bağlayan zllıcirleri · . sıkılaştırmış ol ur. . . Bu nedenle Enternasyo nal Birliğin İrlanda mese­ lesindeki tavn tamamen açıktır . Birliğin ihtiyaç duy­ duğu ilk şey. İng-iltere'deki sosyal d-evrimi hızlan­ dırmaktır ve bu amaç için_ ilk darbe� İrlanda'da vurulması gerekir. \.. . . Genel Konseyin Irianda'da Genel Af üzerine ka­ rarlanİun tek amac ı şudur: Uluslararasi adaletin işlemlerinden çok ayn olarak. varolan zorlama bir­ liği (yani İrlanda'nın esaretini) olabilirse. hür ve eşit bir konfederasyona ve gerekirse tamamen ayrılmaya dönüştürmenin İngiliz işçi sınıfının ku rtulu Şu için gerekli bir ön koşul olduğunu ilan edecek yeni karar­ ..

'

·

-

lara yol açmak.

Her

ket

ile

durumda Egalite ve Progres'ni.n sosyal hare· arasında bağa, daha doğrusu ,

politik hareket

83


kopukluğa ilişkin aşın sar iddialan� bild�ğimiZ ka­ ' danyla Ent e rna syo na l kongrelerimiZin hiç birin d e­ onaylanmamıştır. Aslında bunlar, "Emekçi sınıf­ ' larm ekonomik- - kurtuluşu, her politik hareketin araç olarak bağunlı olması gereken yüce amaçtır" diyen ' Tüzüğümüze aykırıdır · "Araç olarak��- ibaresi, 1 864'te Pa ris _ Komitesi ta.;. .

·

rafıpdan yapılan Fransızca çevirid� çıkanlmıştı. Ge· ne! Kons eyin bu ko nu d aki suçlaması üzerine . Paris Komitesi mazeret olarak siyasi geriliğini ileri sürdü. Metihde - başka tahrifler de vardır. - Tüzüğün girt- · · şinin ilk parağrafı şöyledir: "Emekçi sımf1ann kur· tuluşu - için: mlicadele eşit haklar ve Ödevler ve her çeşit . ­ sınıf egemenliğinin �aldırılması için mücadele an· lapJına gelir" · · . · - Paris çevirisi, "eşit hak ve ödevleri", �yani geçen ' · yüzyılın hemen hemen bütün demokratik bildirile:-­ - rinde yer al�n ve farklı sınıflar için çok farklı an-' larnlar taşıyan -bu - ibarenin sözünü etmekte, fakat şu som�f ibareyi, "her türlü s� egemenliğip.in kaldı� · · nlması"tıı çıkartmaktadır; ( Yine, Tüzüğün girişinin 2. p aragrafında şunu o ku yoruz: - nEmekÇinin. üretim araçlarını yani geçim kay� naklarını · tek:elinde ·. tutan kf.rrtseye · olan ekonomik bağımlılığı, vs. " . Pari's çevirisinde, başka üretim araçlaruu olduğu gibi toprağı eta içeren · bir ifade olan "üretim araçlari. yani geçirn kaynaklan". yerine ''sermaye" geçmek­ tedir. Mamafih� Brüksd'de La Rtve Gauche tarafından 1 866'da yayınlanalı ve b� broşür halinde de bas ıl�n Fran�ızca ç eviride(73l doğ:ru ve gerçek ı;netne dönul­ · müştür. ...

­

.

,

-

· .

(73}

daha sonra Marx'ın kızlanndan Jenny ile evlenen Charles Longuet tarafindan yapılmıştı. (Manifesti de L'ASsociation Intemationale des Travailleurs suivi du Proviso ·

Bı.ı çevirt.

R��t

84

�).


6; - Liebknecht -Schweitzer Meselesi Egalite -diyor ki: 11Bu iki grup�

Enternasyonal için-·

Prog es ve

Egalite'nhr nyurttaş

dedir.11

- Bu doğru değfiqir.

Liebknecht'in grubu" dedikleri Eisenach grubu(74l En­ ternasyonal içindedir. Schweitz-er'in grubuf75l Enter-: , , nasyonale l:)ağlı değildir. · Hatta Schweitzer, gazetesinde (Social-Demokrat) ,

Lasalleci örgütün kendi kendini yılanadan Entemas­ yonalle birleşemeyeceğini uzun uzu n yazmıştı{7Sl ve

farkında- olmadan gerçeği söylüyordu. Schweitzer'in yapay ve sekter örgütü işçi sınıfının tarihsel ve kendi­ liğinden örgütünün tamamen karşıtıdır.

Progres- ve Egalite, Genel Konseyin Liebknecht ile

Schweitzer arasındaki · kişisel farklılıklara ilişkin bir açık "fikirn açıklamasında -bulunmasını istiyor..; _

l ar. Schweitzer'in gazetesinde Liebknecht'le birlikte

iftira edilen yurttaş Juhonn Philpp · Becker Egalite'nin yazı kUrulu üyelerinden biıi old uğuna göre, yazı kuru­

lu üy�lerinin ge_rç e klerden d�ha iyi haberdar olma­

malan biraz - acaip görünüyor Liebknecht'in Demok­ -

ratisehes Wochenblatt'taf77l , Schweitzer'-e Genel Kon­ seyi aralanndaki ayniıkiara h akemlik yapmasını: kabule davet ettiğini ve Şchweitzer'in aynı şeklide ' açıkça Genel Konseyin otoritesini · reddet�ğini bUme· leri gerekir. '· ·

(7 4) {75) (16)

(77)

Sosyal Demokrat İşçi Partisi. ·

Lasalle'in kurduğu Alman İşçileıi Genel Birliği: 1 6 Temmuz 1 869'da. l868'de Entemasyonale Yaklaşan Schweitzer, Al­ man İşçileri ·Genel Birliğini 1869- Haztranınd a çok sekter bir çizgiye s�ldedi v,e Kontes Hatzfeld'in bölücü gnıbuyla uzlaştı. Bunun Uzerine AI·GB'nin büyük bir bölüıriü örgUtten koptu ve Bebel ile Ltebknecht'in · . gruplanyla birleşerek 1869 Eylülünde Sosyal Demokrat İşçi Partisini . kurdu. . ' 20_ Şubat 1 869'da Demokratisehes Woehenblatt. Liebknecht'in Alınan İşçi Demekiert -Birliğinin yayın organıydı.

_


Genel Konsey, kendi hesabına, bu rezaleti sona erw dirmek için 'gücünün · yettiği her şeyi yapmıştır. Al­ manya sekreterinden(*) Schweitzer'le· yazışmasını is­ temiş ve · bu yazışma iki yu sürmüştür · ama . Schweit­ zer'in · ot.okratik iktidannı ve kendi sekter ö:r;-gütünü ne pahasına olursa olsun korumada kesin kararlı ol­ ması sayesinde, Konseyin bütün çabalafı başansız �ştır. Genel Konsey, tartışmaya hangi ancia açık­ ça müdahale etmenin zarardan çok yarar getireceğine · kendisi karar verecektir. 7. Egalite'nin suçlamalan kamuya duyuruldu� ğundan ve · Cenevre (Fransız İsviçresil Komitesinden geldikleri düşünülebfieceğinden, . Genel Konsey, bu ce­ vabı · Ya.zışmakt a olduğu ·. bütün komite!ere lletecektir. .

.

.

GENEL KONSEYİN EMRİYLE

. · İlk

28 Mart 1870 dalaylannda . . ya.Zıldı. olarak Die Neu Zeit · dergismin · 1 902'de çıkan 1 5. sayısa:ıda ·

86

yayınlandı.

.


BÖLÜM X İŞÇİ SINIFININ POLİTİK EYLEMİ ÜZERİNEf78) · (Frledrich Engels)- ·

Politik eylemden tümüyle 11Zak durm� mümkün değildir. Uzak durmaktan yana olan basımn kendisi her gün politika yapıyor. Burada mesele sadece politi­ kanın nasıl yapıldığı ve hangi politikayla meşgul olunduğudur. Yoksa bizim için politikadan uzak dur� mak mümkün değildir. İşçi sınıfı partisi artık bir çok ülkeele politik bir parti olarak görev yapm tadır ve

(78)

Birinci Entemasyonalin Londra- Konferansı 1 7-23 Eylül 1 87 l 'de top­ landı. Paris KomününUn yentlgls1nden sonra Entemasyonal üyeleri llzerinde ağır haskılann bulunduğu koşullarda toplanan Konferansa. çok sayıda üye katılamadı. Oy hakkı bulunan 22 delege ile söz hakkı bu.. lunan fakat oy hakkı bulunmayan lO delege vardı. Delege göndere­ meyei.ı. ülkeler Genel Konseydeki Yazışma Sekreterleri aracılığıyla tem-

stl edUdller. Maıx AlmarıYa'yı Engels İtalya'yı temsil ediyordu.

Londra Konferansı, Marx -ve Engels'in proletaıya partisinin kurul..

ması tçtn verdtkle:rt mücadelede önemli bii aşamayı belirledi. Prolet.aıya parlistnın bir çok taktik ve örgQtlenme. ilkelert Konferans kararlannda fonn\Ue _ edildi; Konferans, sektarfim ve refonnizınc ağlr bir da::rbe indir­

di ve proletaıya partisi ilkelerinin �e ve oportüniznie karşı sa­ v:unulmasmda önemli bir rol oynadı.

87


politikadan uzak durmayı öne sürerek onu yıkmak ·bızim işimiz olamaz. Caiılı deneyimler, yani şimdiki · hükümetleriİı _ uyguladığı · politik . baskı, işçileri, ister beğensinler · ıster . beğenmesinler •. ist er politik ister sosyal aqıaçlarla olsun politikayla uğraşmaya zorla­ maktadır. Onlara politikadan uz ak d�nnayı söyle­ mek, onla n buıj uva politikasının kucağına atmak · demektir. Proletaryanın p olitik eylemini gündeme alan Paris Komününün ert esinde politikadan uzak .. durmak kesinlikle söz konusu ol amaz . Biz · sınıflarm kalkmasını _ istiyoruz. :Sunu elde et­ menin yolu nedir? Tek yol, proletaıyaıurı p olitik ege, nienliğidir. Burıa rağmen. arb.k herkes tarafından bi­ liniyor ki, b iz e politikaya burnunıuzu sokmamamız söyleniyor. Politikadan uzak durmayı · savunanlar devrimci olduklannı, hatta . dört dörtlük devrimci ol- duk.lannı "Söylüyorlar. Ne var ki, devrim en yükse k bir p ol itik harekettir ve devıim 'isteyenler onu elde et-­ .

.

-

menin yolunu da istemelidirler. Bu yol, devrim için 'ortarriı. hazırlayan ve işçilere devriinci eğitim _ veren politik eylemdiİ. ·B u eğitim olmaksızın işçiler sa. vaşın · ertesı · sabahı Favreslarm ve · Pyatlann aletleri

haline. gelmeye riıahkun:ıdurlar. Öte yandan bizim po-· litikamız işÇi- sınıfı politikası . olıriak zorundadır. İşçi . partisi asla · h erhangi bir . burj uva partisinin kuyiu­ ğuna takılmamalıdır. Bu pcuti bağımsız olmalı, kendi ari:ıacuıa ve kendi p olitikasına sahip olmalıdır. -Politik özgürlükler. toplaıım.a ve- demek kurma . • .

.

. özgürlüğü ve basın özgürlüğü -bunlar bizim sllahla� rıiruzdır. Bir takıni kimseler · b unlan bizinf elimlzden · almaya çalışırken. biz eli kolu bağlı .oturup. politika­ dan uzak mı duracağız? Deniyor ki. tarafımızdan ya­ pılacak bir politik hareket şimdiki durumu kabul et­ tiğimiz anlamına geı.IE Tersine·. bu varolan . durum bi­ ze, ona karşı çıkma ol�ğıru verdiğt st;ırece� bizirn ·J;>u _

88 .


olanakları- kullanmam:ı,z egemen düzeni lıbul et­ tiğimiz �nlamına gelmez·._ 21 Eylül 1871 'de Londra Kongeransuıda yapılan

konuşmanın bir - muhabir

tarafından tutulan metni.

Tam olarak ilk defa The Communist International dergisinin 1 934'te çıkan

29. sayısında yayuılandL

89


' BÖL'ÜM xı; LONDRA KONFERANSININ

işçi SINIFININ POLİTİk EYLEMİ ÜZERİNE - KARı\RI(79J _

.

(Karl Marx Frledrich Engels) ...

Tüzüğün önsözüridekl . C;1,şağıdak1 pasajı göz önüne alarale ''Emekçi · sınıflann ekonomik kurtuluşu her politik hareketin aı:-aç olarak pağunlı olması gereken · yüce amaçtır. "; · ·. · Enternasyonal İşçi Birliğinin Kuruluş Mesajında (1 864): ''Toprak ağalan ve sermaye ağalan kendi ekonomik tekellerinin korunması ve devam etmesi _ için daima kendi politik _ imtiyazlannı kullanacak­ - lardır.- Emeğin kurtuluşunu teşvik etmek şöyle dur--. sun, bu yola her türlü engeli dikıneye devam edecek--

(79}

Bu metin Londra Konferansının (bak. dipnot 78) ''İşçi Sııufuun Politik Eylemi" başlıklı IX numaralı karandır. Bu mesele üzerine karar taslağı,

Ma,rx'ın tarafı adına Blanqufd Edouard Vaillant tarafından kaleme

alınmış ve ilke olarak kabul edilmişti. Son taslağın_ yazılınası Genel Konseyc bU:akıldı. Bu işi de Marx yaptJlar.

ve �e1s

90


lerdir . . . Politik iktidan ele geçirmek emekçi sınıf­

larm

yüce

Lozan

göreVi haline gelmiştir'' denildiğinden,

Kongresi (1867) .

politik kurtuluşl�ından . ğından, ·

s}r

"İşçilerin so al kurtuluşu ayrılamaz" karannı aldı·

Genel Konseyin, Fransız Enternasyonalistlertnin

halk oylaması arifesinde

( 1 8 70)

hazırladıklan iddia

edilen komploya ilişkin - bildiıisinde: '.'Elbette Tüzü­ · ğümüz doğrultusunda, İngiltere' deki, Almanya'daki ve

Amerika'daki bütün şubelerimiz. sadece işçi sımfirun . militan örgütlelmıesi için mer:Jrezle r olarak hizmet etmekle kalmayacak aynı zamanda kendi ülkele­

rinde nihai hedefimizin · �ışçi sınıfının e,konomik

kurtul;uşunun- gerçekle şmesine yönelen her politik hareketi destekleyeceklerdir." denild iğinden _ Orijinal tüzüğün yanlış çevirileri Enternasyo nal İşçi Birliğinin gelişmesine ve eylemine zararlı çeşitli ,

·

yorumlara yol açtığından,

.İşçilerin kurtuluşu. iç� her çabayı şiddetle ezen ve olan mülk sahibi sınıflar:ın politik egemenliğini kaba kuvvetle koruya­ sınıf ayrunını ye bunun sonucu

·cağını iddia eden gemi azıya almış gericiliğiıı varlığı karşısında, .

Mülk sahibi sınıflarin bu kollektif iktidanna karşı işçi sınıfının kendisini� mülk sahibi sıruflar tarafından kurulmu Ş bütün eski partilerden farklı ve . - onların karşıtı bir politik parti halin e getirmediği mümkün oı� takdirde smü olarak hareket etmesinin · ,

,

madığuu göz önüne alarak.

. İşçi sınıfının kendisini

·

politik bir parti

h aline

getirmesi, sosyal devrimin ve nihai sonucunun ·-sı­ nıfların kaldınlmasının- zaferini sağlamak için ge� ·

rekli olduğundan, İşçi sınıfının ekonomik mücadeleleriyle şimdi­ den gerçekleştirdiği güç birliği, ayın · zamanda işçi . 9 1


sınıfının. toprak ağalarınıli ve kapit8.llstlerin politik ikt id arına karşı mücadelelerinde bir manivela göre­ · . . vini üstlenmesi gerektiğinden. Konferans, Ent �masronalin üyelerine hatırlatır

ki :

İşçi sırufı, militan bir duruma · geldiğuide,� . ekono- . mik hareketiyle politik eylemi birbirlerine _ aynlmaz . · bir şekilde bağlıdır. 1 871 Eylül'ünde yazıldı. 1871 'de Londra'da basılan Enternasyonal işçi Birliği Delegeleri _Konferansının - Kararlan adlı broşÜrde · yayuılandı.

·


ENTERNASYONALİN YEDİNCİ KURULUŞ nLDÖNÜMÜ ÜZERİNE KONUŞMA(BO)

Enternasyonal ile

ilgili olarak, {Marx] . Enternas­

yonalin bugüne kadar gösterdiği

çabalan taÇlandrran

hiçbir şekilde üyelerin deneti­ minde bulunmayan koşullardan doğduğunu söyledi.

büyük başarıların,

Bizz at Entemasyonalin kuruluşu, kesin)ikle, bu işle uğraşan kimselerin- gösterdiği ç�balann değil, bu ko- · şullann bir sonucuydu. Enternasyonal. bir grup akıllı politikacınıiı eseri değildi. Dünyanın bütün politi-­ kacılan bir araya gelse , Enternasyonalin başatısı için gerekli durumu ve koşullan yaratamazlardı. En­ te �asyon al , özel bir inanç ileri süınıemiş�i. Görevi, (80}

Bu kutlama merasimi 26 Eylül günü Londra'da verilen bir yemekle yapıldı. Yemek Londra Konferansının kapanışından iki gün sonra vertl­

di ve Konferansa kanlan delegeterin çoğu yemekte buludular. Buradaki metin New York World gazetesinde. "Kızılların Toplantısı. Enternasyo­ .nalin Yedinet K'liruluş- Yıldönümünün Londra'da Kutlanışının G�ek Hikayesi" başlığıyla yayınlanan bir haberden alınmıştır. Yemekte büyük bir olasılıkla bu tarihten üç ay önce Maneta bir konuşma yapan World

· _ muhabiri

R. Landor bulunmuştur;

'

93

·


emek ku�etlert arasında bağlar kurarak onlan bir� leştirmekti. Birliği böylesine geliştiren koşullan! bü-�

tün dünya iŞçilerine gitgide- daha fazla zulmeden ko­ şullardı ve başarinın sırrı buradaydı. Son haftalarda­

ki olaylar, işçi sınıfıpın kurtuluşu içlıi savaşması ge­

rektiğini yanılmaya yer bırakinayacak şekilde gös- ' . terniişti. Hükümetlerin_ Entemasyonale karşı uygu­ ladığı baskılar. eski

Roma'nın ilk Hıristiyanlara

yap­

tığı haskılara benziyordu. İlk Hıristiyanlar da önce­

leri sayıca azdılar, ama Roma'nın patriçileri, Hıris­

tiyanlar b aşanya ulaştığı takdirde . Roma İmpara­ torluğunun yok olup gideceğini içgüdüsel olarak his­

settiler. Roma'nın uyguladığı baskılar, İmparatorluğu

kurtaramamıştı; Enternasyonale _ karşı bütün uygula­

nan baskılar da yaşanan durumu kurtaramayacaktı.

- Enternasyonalde yeni olan şey. işçiler tarafından­

ve kendileri için kurulmuş olmasıydı. Entemasyo­ nalin kuruluşundan önceki çeşitli örgütlerin hepsi,

işçi sınıfı adına·, egemen sınıflar içindeki bazı radi­

kaller tarafından kurulmuş derneklerciL Ama Enter­ nasyonal. işçiler tarafından. kendileri için kurul­

-muştu . Bu ülked.eki Chartist hareket orta 'sınıf radi­

kallerinin .onayı ve yardnnıyla b aşlatılmıştı. Ama

başan sağlasaydı. bu elbette kl işçi sınıfının sadece

yaranna olurdu�·. _ İngiltere , işçi sınıfının. genel oya gerçek değerini buldurac'ak derecede gelişmiş

gfttlü

olduğu tek ülkeydi. [Marx]

ve

ör�

Daha sonra, Şubat

devrimine , burj uvazinin e·gemen partiye karşı olan

bir kesimin desteklediği bir hareket olarak imada b u � !undu. Şubat devrimi, işçi sınuına. sadece . sözler ver­ miş ve egemen sınıfın bir ekibini diğeriyle değiş­ tirmişti. Tennnu z ayaklanması, e n radikal kesimi de dahil olmak üzere egemen sınıfın tümüne karşı bir is­

yan olmuştu . ı s48'de yeni isimleri iktidara yükset­ işçiler t bir zalimler ekibini diğeriyle değiştir�

ten-

·


diklerini ve ihanete uğradıklannı içgü d üsel olarak hissetmişlerdi. Son hareket, bugüne kadar yapılanıann en bü­ yüğü olan Komün'dü. Ve bu konu9.a farklı yorumlara varmak mümkün değildi: Komün, politik iktidann - emekçi sınıflar tarafından ele geçirilmesiydi. Komün konusunda pek _ çok yanlış - anlama da vardı. Komün, yeni biçimde bir .sınıf hükümeti kuramazdı. Yaşanan zulüm koşullarını yıkarken. bütün üretim araçları üretici emekçiye· devredilerek · ve böylelikle her sağ­ lam birey yaşamak için çalışmaya zorunlu tutularak, sınıf egemenliği ve zulmün tek temeli ortadan kal­ dırılmış olacaktı. Ama böyle bir değişiklik gerçek­ leştirilmeden - önce proletar,ya diktatörlüğü gerekecek­ H ve bu nun· da ilk koşulu proletarya ordusuydu . E� mekçi sınıflar. kendilerini kurtarma hakkını savaş alan'ında elde edeceklerdi. Entemasyonalin görevi. emek kuvvetlerini yaklaşan mücadele için örgütle­ rnek ve .birleştirmekti. 26 Eylül 1 871 'de verilen bir yemekte yapılan konuşmanın bir mu�bir tarafından tutuı.an

metni. 15 Ekim 1 871 'de New York World gazetesinde yayınlandı.

95


BÖLUM xn ENTERNASYONALİN . G:ENEL T'ÜZiJGüCsı) .

Enıekçi sınıflann kurtuluşunun; emekçi sınıfkendileri tarafından - elde_ edi!m�si gerektiğini;

·

lann

emekçi sınıfların kurtuluş mücadelesinin s_ınıf imtlyazlan ve t ekell e ri için değil� eşit haklar ve ödevler ve: çeşit sınıf egemetiliğinin �ldmlması için mü:cadele oldıığU!lu ; :fler çeşit köleliğin; tüm- -so�al sefaletln, manevi düşüldtiğüıı ye- :politik _bağl;fi11ılığın tem elinde . emek­ çinin, üretim ataçlarırıı · :yani geçim . kaynaklannı tekelinde tutan·-- kiii1seye olan ekonomik . bağım-lilığımn yattığım; .Dolayİsıyla, emekçi şıruflan11- ekonomik kurtu­ luşunun her . -politi]{. hareketin araç olarak bağınılı ol-:ması gerekeri yüce amaÇ olduğunu; ' Bu yüce amacı hedef alan bütün çabalcınn bugüne _

:tıer ·

.

-

·

·

_

_

_

_

_

·

_

_ _

,

_

_-

·

·

'

-_

·

'

(8 1)

Genel Tiiztlk ,

. · . .·

1871

.

. . .

.t

. : :

.

'

Ey1üh1nde toplanan Londra Konf�ında kabul aldlğı geçici 'lüzük meydai:ıa geti� .

edildi. Esasını, Marx'ın 1864'te kaleme

riyo�u. (Bak ôipno� l ve Bölüm U.) 96

'

-


kadar, her ülke d eki sayısız iş . kollan arasında daya­ nışma yokluğundan ve , farklı ülkelerin emekçi sı­ nıflan - arasında kard e şç e birlik bağı , bulunmama­

sından başanya ulaşamadığını; Emeğin kurtuluşunun. ne yerel ne de ulusat fakat mo d ern toplumun var olduğu b ü tü n ülkelert kap sayan ve çözümü, en ileri ülkelerin pratik ve- teorik işbir­ liğine dayanan sosyal bir mesele oıduğunu; Emekçi sımfların, Avrupa'nın en lleri sanayi ül­ kelerinde bugün görülen canlanışınin, yeni bir umut değurmakla b irlikte, eski h at alara tekrar düşül­ memesi yolunda ciddi bir ·uyarıda bulunduğunu ve hala birbirin d e n kopuk olan hareketlerin acilen birleşmesi gerektiğ ini .

Göz önüne alarak;

Bu, nedenle, Enternasyonal İşçi Birliği kurulmuştur. Birlik, Kendisine bağlı _bütün demek ve bireylerin, bir.,; b i rle rine ve renk, · inanç ve milliyet farkı gözet-­ - rneksizin bütün insanlara karşı tavırlannın temeli olarak doğruluk, adalet ve ahlakı kabul edeceklertni;· Ödev olmadan. hak, hak olmadan ödev tanı­ . m adığını: Ve aşağıgaki tüzüğün bu anlayışla hazırlandığını. nan eder. ı . Bu birlik, çeşitli ülkelerde varolan ve aynı amacı yani eme kçi - sınıflann korunması, ilerlemesi ve tam kurtuluşunu amaçlayan işçi demekleri ara- ' sında merkezi - h ab erleşme ve işb irliği ortann sağ­ lamak için kurulmuştur. 2. Demeğın adı "Enternasyonal iŞçi Birliği ola­ caktır. 3. Her yıl, Birliğin şubelerinin delegelerinden · oluşan bir Genel İşçi Kongresi toplanacak.tır. Kongre, "

97


· iŞçi _sınıfının ortak özlerillerini il an edecek9 Enter. nasyonal . Birliğin • b a ş anlı bir şekilde çalışması için

_

gerekli önlemleri alacak -ve derne ğin Genel Konseyini

. seçecektir.

4. Her Kongre bir sonraki - ko ngre nin

top lanma

yer ve zamanını tesbit eder.' Delegeler tesbit edilen yer

ve zamanda ayrıca özel bir davet yapılmaksızın top- lanırlar. Genel Ko nsey, ihtiyaç o lursa . yeri _ değişti­ rebilir ama toplantının _ zamanını erteleme yetkisi yoktur. Kongre, her yıl Genel Konseyin yerini belirler ve üyelerini se çer. Böyle c e seçilen Genel Konseyin . kendi üye sayısını arttırma yetkisi vardır.

Yıllık toplantılannda, Genel Kongre, Genel Kon-

seyden yıllık _ çalışma hakkında açıkÇa okunacak bir rapor alacaktir. Genel Konsey, olağanüstü durumlar� da, Genel Kongreyi olağan yıllık dönemden önce toplayabilir. ·

5. Genel Konsey, Enternasyonal Birlikte temsil

edilen ç eşitli ülkelerin işçilerinden oluşacaktır. G e ­

nel Konsey, kendf üyeleri arasından işl erin yürü· tülmesi için gerekil sayman, genel sekreter, yazmanlar gibi memurlan · seçer. 6. Bir ülkedeki işçileıin9 sınıflarının diğer bütün ülkelerdeki hareketlerinden süre kli haberdar edile-:­ bilmelert; Avrupa' daki çeşitli ülkelerin sosyal du­ ruml an hakkında aynı anda ortak bir yönetim al­ tında bir anket yapılabilmesi; bir demekte tartışılan ·

·

·

genel meselelerin, bütün deme kler tarafından tar­ . tışılabilmesi; d e r� al pratik adımlar atılmasım ge­

rektiren mesela uluslararası çatışmalar gibi durum­ lar olduğu zaman, Birliğe bağlı derneklerin aynı anda ortak eyleme geçebilmeleri için Genel Konsey Birlikle .işbirliği yapan ç eş itli dernekler arasında ulusl ara­ rası aracı gö;revi yap acaktır. Uygun· görüldükçe Oenel Konsey, çeşitli ulusaLve ye re l derneklere öneriler

.


;

i; götün:Iıe inisyatifine sahip olacaktır. Haberleşmeyi

- sağlamak için, Genel Konsey süreli raporlar yayınw · :: - - , }ayacaktır. · 7 � Her ·ülkedeki işçi hareketini başarilı kılacak tek kuvvet birlik ve' Genel Konseyinin

ortak

yararlı

çalışmadır. Enternasyonal olmas;ı. da, büyük çapta* az

sayıda ulusal işçi birliği merkezleriyle ml yoksa saw · yısız küçük ve birbirinden kopuk yerel demeklerle mi çalışacağına bağlıdır� Bu nedenle, Enternasyonal Bir·

liğin · üyeleri kendi ülkele rinin birbirinden kopuk işçi

demeklerini merkezi ulusal organlar tarafından "tem­ sll edilen ulusal kuruluşlar halinde birleştirmek için

bütün gayretlerini göstereceklerdir. Bu kuralın uygu

w

lanmasının h er . ülkenin kendi yasalanna bağlı ola·

cağı ve yasal engeller dışında, hiçbir bağımsız yerel

·

derneğin LOndra Genel Konseyiyle doğrudan doğruya yazışmasının engellenmeyeceği açıktır. (s2)

8.

Her şube, Genel Konseyle yazışmak üzere ken�

di sekreterini belirleme hakkına sahiptir. 9. Ent ernasyonal İşçi Birliğinin ilkelerırıi kab ul ·

eden ve savunan herkes Birliğe üye olabilir. Her şube, ·

aldığı üyelerin· tutarlılığından sorumludur. 10. Enternasyonal Birliğin her üyesi, - ikametga·

hını bir ülkeden başka bir ülkeye naklederken, Bir­

liğe bağlı işçilerin kat.deşçe desteğini görecektir. l l . Enternasyonal Birliğe katılan işçi derneklew ·

ri, kardeşçe işbirliğinin kopmaz bağlarıyla birle­ şirken, varolan örgütleıiİıin bağımsızlığını da koru· ·

yacaklardır. 12.

Bu Tüzük, her Kongre tarafından değişti­

rilebilir. Ancak,

varolan

delegelerin üçte ikisinin:

böyle bir değişiklikten yana olması gerel9idir. {82)

Londra Konferansmda kabul edilen IX riumı;ı.rah karar, Lahey Kongre­

sinde bu 7. maddeden sonra 7a maddesi olarak 'Iüzüğe dahil edildı.(Bak; · Bölüm X. XI ve XVII) .

99


13. Bu Tüzük.te hilküm getirilmemiş olan her ko­ nu,- kongreler tarafından değiştiıilebilecek özel yö-

netmeliklerle belirlenecektir.

256. High Holbom, W. C. Londra. 24 Ekim 1871 İngilizce ve Fransızca olarak Kastm-Aralık 1871 'de Almanca­ olarak Şubat 1872'de çıkan broşürlerde yayuılandı. -

100


BÖLÜM XIV ' ENTERNASYONALDE OLDUGU İDDİA EDİLEN ' BÖLÜNMELER(83) Elıtem�yo�al İşçi BirHği Genel Konseyinin Gizli Genelgesi (Karl Marx-Freidrlch Engels)

Genel Konsey bugüne kadar, _ Enternasyonal için­ deki mücadeleler üzerine tek bir kelime söylememiş ve geçen iki yıl boyunca Birlik üyelerinin kendisine yönel�ği açık suçlamalann hiçbirine açık cevap ver- mem.iştir . - Eğer mesele, kamuoyunu Entemasyonale başın. . dan beri düşman olan bir dernek lehine yanıltmakta ısrar eden bir kaç bozg uneti ile ilgili olarak kalsaydı, bu ·susuş hala sürdürülebilirdi. Ancak, bu derneğin (83) Marx ve Engels bu genelgeyt ı..8hey Kongresi

tçtn yaptıklan hazırlık sırasında Fransızca olarak yazdllar. 5 Mart 1872'de yapılan Genel Kon­ sey toplantısında genelgenin anahatlan Marx tarafından açıklandı Daha sorira genelge oybirliğiyle kabul edilerek Mayıs'ta broşür halinde basbnldı ve Entemasyonalin Federasyon ve Şubelerine özel olarak dağıbldı. .

10 1

.


kışkırtbğı rezaletleriri Avrupa'daki bütün gerici güç� lere sağladığı destek karşısında �tam da Enternasyo­ nalin, kuruluşundan bu yana karşı karşıya kaldığı en ciddi bunalımdan geçmekte olduğu-- bir sırada- Genel Konseyin bu entrikalan etraflı bir şeknde anlatması gereği doğmuştur. -

ı

-

Paris Komününün yenilgisinden sonra, Genel Konseyin ilk işi, huıj uvazinin. basının ve Avrupa' _ daki bütün hükümetlerin yenik Komüncülere oluk oluk iftira yağdırdığı sırada, Komünün yaptığı her şe­ yi desteklediğini ifade eden 11Fransa'd_a iç Savaş Üze­ rine Mesajı" yayınlamak oldu. İşçi sınıfı içinden bile kendi davalanİlı bynimsemeyi başaramayan ve bur­ juvazinin �üfürlerine katılanlar vardı. Konsey bunun bir .çok kanıtlannı gördü. Bu kanıtlardan birt de. iki üyesinin, Qdger ve Lucraft ylı rttaşların<84l , Mesaja katılmadıklarım ·göstermek- için istifa etmeleriydi. Fakat. genel olarak, işçi sırufınıi.ı· Paris o'Iaylan kar­ şısındaki ortak tavrının Mesajın, uygar dünyanın bütün ülkelerinde yayınlanmasıyla birlikte oluştuğu . söylenebilir. Üstelik Enternasyonal. burjuva basınında ve hep­ sinden çok. önde gelen ingiliz gazetelerinde çok kuv­ vetli bir propaganda aracı elde _etti çünkü bunlar ken­ dilerini, Mesaj a saldınnakla , yükümlü hissettiler ve Geı,ıel Konseyin verdiği . cevaplarla şiddetli bir tartış... ma açıldı. .•

{84)

1867'deki Ikinet Reform Kanunundan sonra Odger, emeğin, Liberal parti vasıtasıyla Parlamentoda temsil edilmesi için çalıştı. 187l'de, "Fransa'da İç Savaş"ın yayınlanışından sonra, orta sınıftakl şiyasi müttefiklerüıin baskısıyla Genel Konseyden istifa etti. Benjamin Lu­ craft, mobilyacılar birliğinin ve Odger gibi Entemasyonalin ve ' Genel Konseytn kurucu üyesiydi.

·öndertydi

102


Çok sayıda

Koroüncü

mültecinin Londra'ya gel­

mesi, Genel Konseyi bir yardım komitesi gibi çalış­ mak zorunda bıraktı ki, sekiz ay

yürütülen bu

görev,

Konseyin normal çalışmasının çok dışındaydı. Yelıilen ve sürülen Komüncülerin burj uvaziden b ekledikleri bir şey olmadığım söylemek . gereksiz. �cak Komü:tlcülerin

ya!dırn talepleri, işçi sınıfının olduğu bir sıraya rastlamıştı. İsviçre

da güç durumd a

ve Belçika, ya bakmak ya da . Londra'ya gidişlerinde

yardım

etmek

zorunda

olduğu mülteci gruplaiını za- .

ten kabu1 etmiş bulunuyorlardı ve Almanya'da, Avus­ turya'da ve İspanya'da toplanan para İsviçre'ye gön­ derilmişti. ingiltete castle'da

de son ve kesin mücadelesi New­ verilen dokuz saatlik iş günü savaşı(85l hem

işçilerin tek

'

,

tek yardımlanın

h em de sendikalann

örgütlü fonlarını erttmişti. Zaten.

sendika fonları

tüzük kuralı olarak ancak böyle sanayi mücadele­ lerinde kullanılabilirdi. Buna rağmen Konsey sürekil faaliyet ve yazışmalada her 'hafta biraz para dağıt­ maya . Yetecek ölçüde küçük tutarlar toplamayı ba­ şardı. Amerikan emekçileri, Konseyin çağnsına bü­ y · ük bir cömertlikle cevap verdiler. Keşke, Konsey, buijuvaziİıiri dehşet içindeki hayau· tarafından ken­ disine yüklenilen milyonlara sahip olsaydı. bu ne

muhteşem bir şey olurdu! ·

1 8 7 1 Mayıs'ından sonra bazı Komün mültecilen

savaşın aramızdan aldığı Fransız ·· üyelerin yelini al­ mak üzere Konseye · çağnldılar. Bunlar arasında ı

(85)

. '

.

Eri- · .

18601ardan itibaren İngiliz işçilertn1İl temel Istemlerinden birt dokuZ

saatlik tş günü olmuştu. 1 871 Mayis'ında Newcastle'da inşaat işçtle� rinin ve makiniatlerin büyük grevi patlak verdi. · Grevi, ilk defa olarak sendikalı olmayan işçileri de mücadeleye katınayı başaran Dokuz Saat Birliği yönetiyordu. Birliğin başkanı olan Barnett, Entemasyomilin Genel Konseyinden İngiltere'ye grevi kınnak Için işçi ithalini engelleme­ sini rica· etti. Genel Konseytn etkili desteğiyle bu uygulama önlendt. - 1871 Ekim'inde grev başaoyla sona erdi ve işçiler haftada 54 saat çalışmayı elde ettiler. · · _

·

·

' 103


temasyanalin eski üyeleri ve bir kaç ünlü devrimci

bulunmaktaydı. Seçilmeleri Paris Komününe olan

saygımızıil göstergesi oldu .(as) Bu çalişmal ar arasında,- Konsey bir yandan da ­ ' los a bir süre önce çağnsını yaptığı delege konferansı

için hazırlık çalışması yapmak z orundaydı (87) Bonapartçı hükümetlıı Entemasyonale �karşı al .

dığı şiddetli önlemler, Basel Kongresinde belirlendiği

biçimde Parisle Kongre toplamaya olanak vermedi. Genel Konsey, Tüzüğünün 4.- maddesiyle kendisine taw

nınan hakka dayanarak Kongreyi Mainz'de toplamak

- üzere 12 Temmuz 1 8 70'te bir genelge gönderdi. Aynı

zamanda, çeşitli federasyonlara gönderdiği mektup­ larda Genel _ Konseyin ikametgahının İngiltere 'den başka bir ülkeye nakledilmesini ve delegelere , bunu - yapmalan için vekal et verilmesini istedi. - _ N e var ki, federasyonlar oybirliğiyle Genel Konseyirl Londra'da kalmasını ist ediler _ Bir kaç gün sonra Fransız-Prus­ ya savaşının patlaması ise Kongre yapılınasını tüm­ .

den olanaksız hale getirdi. Damşılan federasyonlar

bize, gelecek kongrenin tarihini koşullara göre belir� leme yetkisini verdiler.

Politik durum Kongre toplamaya olanak verecek bir görünüş kazanır kazanınaz, Genel Konsey gizli bir j konferans topladı. Buna gerekçe olarak 1 865 Konfe� ransı ile her kongrenin gizli idari oturumlannı emsal aldık� Açık bir kongre toplamak olanaksızdı çünkü '

Bu "ünlü devrimciler" daha önce Entemasyonalin dışında olan Blanqui­ cilerdt . Komünden sonra, Işçi sınıfuun politik partisinin gerekliliğini savunan Marksıst platfonnu kabul ettiler ve Marx1a birlikte Bakuninci­ le:re karşı çalıştil;ar. (87) 25 Temmuz 187l 'de Genel Konsey, Engels'in 1 871 Eylülünde Lond­ ra'da kapalı bir konferans toplanması önerisini kabul .etti. Bu andan ıtı­ bş.ren Marx ve Engels, konferans için yoğun bir örgütsel ve teorik Çalışmaya girdiler. Gfuıdemi ve karar tasiaklarım hazırladılar. Bunlar - Genel Korniey toplantılannda tartışıldıktan sonra Londra Konferan(86)

-

104

sına

sunuldu.� dipnot 78).


bu sadece Avrupalı delegelerin açığa çıkmasına neden olacaktı. Hem de o sıralarda Avrupa'da yaşanan geri­ cilik cümbüşü donık noktasınd a iken: Jules Favre(ssı mültecileri adi suçlu · olarak geri vermele:İini bütün hükümetlerden, hatta İngiltere'den bile i.Sterkeny Du- faure Kır Meclisine(89l Enternasyonali yasaklayan bir kanun çıkarılmasını ';ö nerir ve sonra Malou(90l bu öneriyi, Belçikalılara karşı uygulanmak üzere ça­ larken: bir Komün mültecisi İsviçre'de korunmak üzere göz altına alınırken Federal hükümet de geri · verilip verilmemesini kararlaştınrken; Enternasyo­ nalcilere karşı ortak harekat, Beust(9 1l ile Bismarck arasındaki ittifakın görünürdeki temeli olurken; Vic­ tor Emmanuel Enternasyonal! hedef ala,n ma ddeyi alelacele kabul ettirmeye çalışırken,(92l İ spanya hü- . kümetl Versay'daki cellatlarm her isteğini yertne ge­ tirir ve JVIadrid Federal konseyini Portekiz'e iltica et­ mek zorunda bırakırken. (931 Kısacası, öyle bir durum vardı ki, Ente�asyonalin ilk görevi9 çeşitli hükü(88)

(89)

(9 0)

(9 1 )

(92) (93)

Fransız J;)ı.Şişleıi Bakanı olan Jules Favre, 26 Mayıs ıs7l'de Fransa'nın

dış ülkelerdeki diplomatik temsilcilerine bir genelge göndererek, Avrupa ülkelertnin, Komün mültecilerint adi suçlular gibi . tevkifve geri vermeye · zOrlanmasim istedi. Jules Dufaure, Thiers hükümetinin Adalet Bakanıydı. ı4 Mart ·J872'de kabul edilen loi Dufaure (Dufaure kanunu) ; Fransa'da Enternasyonalc üye olmayı haptsle cezalandınlacak bir suç sayıyordu. Jules Malou Belçika Başba:kanıydı. 1 87 1 yazında Bismarck ile Avusturya-Macarlstan--Şansölyesi Kont Ftiedrlch Beust, işçi sınıfı hareketine karşı ortak bir mücadele baş­ latblar. ı7 Haziran 1 87 l 'de, Bismarck Beust'a, Entenıasyonalin çalış­ malanna karşı Alm anya ve Fransa'da alman önleme ilişkin bir muhtıra gönderdi. Bu hazırtıklardan soma, Avusturya İpıparatoru Francis Jo­ seph ile Almanya lmparatoru I. William , Ağustos ı 87l'de Gastein'de ve Eylül . l 87 1 'de Salzburg'da iki toplantı yaparak Entemasyonale karşı , alınacak önlemleri tarbştılar. İtalyan hükümeti Enternasyonal aleyhindeki kampanyaya katılarak 1871 Ağustosunda Enternasyonalin Napoli şubesini yasakladı; Enter­ nasyonal üyelerini, özellikle Th. Cuno'yu takibe başladı. İspanyol hükümet! de işçi örgütlerine ve Enternasyonal şubeleiine karşı 1871 ilkbahar ve yazmda baskı önlemleri uygulamaya girişti. . Bu, İspanya Federal Konseyi üyeleri Mora• . Morago ve Lorenzo'yu Lizbon'a geçmek zonm�a bıraktı.

105


metle:rin teh ditlerine karşı koyab ilm e k iç_in kendi ör­ gütünü tekrar düzene sokmak oluyordiı. Genel Konseyl e düzenli haberleşme içinde olan bütün şubeler _ çqk ·önc ede n Konferansa çağnlmışlardı. · Fakat 'Kongre açık olmad ığı halde, ciddi zorlukla:da · karşı karşıyaydı. Fransa 'nın içinde · bulunduğu _, du­ rumda delege seç erneyeceği açıktı . O :sıralarda İtalya' · da faaliyette bulunan tek şube Napoli'deydi ve tam de-· legesinl belirlemek üzereyken ordu tarafından dağı­ tıldı. Avusturya -ve Macari st an' da en faal üyeler ha­ pisteydi . ! 94l Almanya'da en ül).].ü üyelerimizden bazı­ lan vatan a �anet su ç und an aramrke·n, bazılan da hapisteydi ve bunlann ail el erine yardım için parti­ nin b üt ün fonların.a ihtiyaç vardı. l95l Arperikalılar, Entern?syonaliri ülkelerindeki durumu üZeline ay- ­ nntılı bir bildiri göndermekle birlikte, delege gpn­ d ernıek için verecekleri parayı mü1tecilere yardım ­ için harcadılar. Bu durumda bütün federasyonlar ka­ muya- açık bir kongre �yerine gizli bir koriferans top­ lanması gerektiğini kabul ettller. 1 7-23 Eylül 1 8 7 1 tarihlerinde Londra'da toplanan Konferans, .Genel Konseye , kararlan yayınlamak, İdari Yönetmeliği hazırlamak ve bunu gözden geçi­ rilmiş ve düzeltilmiş Geriel 'Iüzükle birlikte üç dilde · yayınlamak, üyelik kartlarının · p ullarla değfş­ tirilmesı kararını uygulamak, Entemasyonaıı . İ ngil­ tere ' de yeniden örgütıemek<96l ve sonuç olarak bütün ·

- (94)

(95)

(96}

106

Avusturya Sosyal Demçıkrat Partıstriin dndederi, bir grev d,algasından

sonra, 1 870 Temmuzuncia vatana ihanet suçundan tutuklanıiıışlardı. . Alman Sosyal .Demokrat İşçi Partisinin Brunswick Komitesi 1870 Eylül'ünde tutuklarunış ve bir yıldan fazla tutuklu kalmışlardı. Bebel ve Liebknecht ise 1 870 Aralığında vatana ihanet suçundan tutuklanarak tki yıl hapse mahkum edilmişi erdi. . . Londra Konferansı, Marx'ın teklifi üZerine, Genel Konseye İngıltere içfn bir Federal Konsey kurma talimatını vetdi. O zamana kadar bu görevi Genel Konsey yapıyordu (Bak, Bölum IX/4 ve dipnot 69) 1 871 Ekim'inde Entemasyonalin İngiltere Şubest temsilcilerinden oluşan İngiliz Federal Kons� kuruldu. Fakat başlangı_cmdan itibaren, Hales'in


bu . amaçlar için para bulmak görevlerini verdi. Koıtferansın - · çalışmaları açıklanır açıklanmaz Paris'ten Moskova'ya, . Londra'dan New York'a· kadar gerici basın işçi sınıfının politik eylemi üzerine kara ra saldırdı. Bu karar, diyorlardı, öyle tehlikeli tertip ler içeriyor ki (The Times "soğukkanlılıkla planlan.: mış küstahlıku diye suçladı) Entemasyonalin bir an · önce kanun . dışı ilan edilmesi hayati bir mesele ha line gelmiştir. Öte yandan karann. delandıncı sekter kesimin maskesini indirmesi. (97l tetikte bekleyen . uluslararası polisin, "himaye" ettiği işçilerin, Gerı,el Konseyin ve Konferansuı korlrunç · despotluğuna karşı özgürlükleri için şamata çıkarmasına bahane oldu. İşçiler gerçekten kendilerini o kadar "ağır bir zulüm�' altında . hissediyorlardı ki, · Genel Konsey yeni üyeler kazandı, Avrupa'da, Amerik.a 'da, Avusturalya'da ve - hatta Batı Hint Adalannda yem _şubeler kurulduğu­ nun haberlerini aldı! w

w

w

(97)

önçlerliğindeld refoı;ıncu bir grup. Konseyin önderliğine sızdı ve Genel Konseye ve onun . Irianda meselesindeki proleter enternasyonalizini politikasına karşı çıkmaya başladı. Bu mücadelede Hales ve öteki re­ fonncular, İsviçre anarşistlert, Amerikan butjuva reformculan vs. ile işbirliği yaptılar. Lahey kongresinden sonra (bak. Bölüm XVI , XVII ve XVIII) İngiliz Federal konseyinin refonnist kanadı, kongre kararlanın tanımayı reddetti ve Bakunincilerle birleşerek Genel Konseye ve Marx'a karşı bır iftira kampanyası açtı. 1 872 Aralık ayı başlannda, Federal Konseyde bölünme oldu:· Konseyın, Lahey Kongresi kararlap.na sadık kalaq bazı üyeleri İngiliz Federal Konseyint kendi başlanna oluş­ turdular ·ve merkeZi New York'a nakledilmiş olan Genel Konseyle bağ kurdulai. Böylelikle, refonnculariİı, Ertternasyor.talin İngiliz Federasyo­ nunun önderliğini ele geçinne çabaları başarısızlıkla sonuçlandı. İngiliz Federal Konseyi- 1874'e kadar yaşadı. Ondan sonia, gerek Enternasyo.., na1tn bir bütün olarak çalışmalannı durdunnası ve gerekse İngiliz işçi, sınıfı hareketinde oportünizmin geçici zaferi dolayısıyla-faaliyet göste� remedi. Burada 1871 Londra konferansmın. ''Milli Konseyterin Tertipleri" baş­ lıklı U numaralı karanna atıf )rapılıyor. Bu karar, çeşitli sekter gruplan En�ernasyonalden uzaklaştırıyordu.

107


-IIBuıjuva basınının saldırılan ile uluslararası · po­

lisin ağl ayıp

inlemelen

BirliğimiZ içinde ..dahi ken­

dilerine yakınlık göste ren · yankılar buldu. Görünüşte

Genel Konseyi. aslında Birliğin kendisini hedef alan

tertipler b elirginleşmeye başladı ve hepsinin altında

kaçrrulmaz olarak Rus Michael BakUnin'in eseri o lan

ittifakı çıktı. Bakuriin, Sibirya'dan döndükten sonra Herzen'in Kcr lokol"unda. uzun deneyimlerinin sonunda ulaştığı pan-Siavizini ve - ırkçı savaşı anlatıyordu. (98l Daha sonra, İsviçre'de bulunduğu - sırada , Entemasyonale karşı kurulan "Banş ve Özgürlük Demeği"nin yöne­ tici komitesine atandı. Bu burjuva derneğin işleri her geçe n gün daha kötüye gittiğinden, Bakunin'in tav­ siyesine göre hareket eden başkanı Bay G. Vogt 1868 Eylülünde Brüksel'de toplanan Enternasyonal Kong­ resin e ittifak · kurmayı önerdi. Fakat, Kongre. oybir­ liğiyle şunu ilan etti: Ya Demek Enternasyonalle aynı hedefi gütılıektedir ve ayn olarak var olması için · hiçbir ne den yoktur, ya da hedefi farklıdır _ki o zaman birleşrnek söz konusu olamaz.· Derneğin bir kaç gün .. Enternasyonal Sosyalıst D emokrasi

_

sonra Bem'de toplanan kendi Kongresinde, Bakunin

bir. dönüş yaptı.

Modası geçmiş · bir program fleri sür­ tek şu ibareden an­

dü. Programın bilimsel değert bir

laşılabilir:

"sınifların ekonomik ve sosyal eşttliği".

Bu programın kabul . e�ilmemest üzerine, Bakunin,

kendisini destekleyen küçük bir azınlıkla Demekten ayrıldı, Enternasyonale

katıldı ve Entemasyonalin

Genel Tüzüğünün yerine Derneğin reddetmiş olduğu (98}

Burada, Bakunin'in, Kolokol'un 15 Şubat 1 862 ·tarihli 122-23. sayıs.ına ek olarak yal:IJlanan "Rus. Polonyalı ve büti.i:n. Slav Dostlara" başlıklı bildirisine atıf yapılıyor. , Kolokol (Çan), 1857-67 yıllan arasmda Alexander Her.ıen ve Nikolay Ogaryov tarafından yayınlanan devrimci demokra� bir gazeteydi.

108

·


kendi düzmece programını, Genel Konseyin yeıine de diktatör olarak - kendini koymak için çabalara giıişti. Bu amaçla, yeni bir araç , ."Enternasyonal Sosyalist D emolcrc:ısi İttifakı"m kurdu. Niyeti bunu · Enternas­ yonal içinde Enternasyonal . yapmaktı. Bakunin, bu derneği kurmak için ihtiyaç duyduğu kimseleri İtalya'da katıldığı sırada edindiği arkadaş­ lan ve Enternasyonalin İsviçre , Fransa ve İspanya' daki üyeleri arasında Bakunin 'in gizli görevlileri ve "kayıt memurlan" olarak ç alışan bir grup Rus mül ­ tecisi arasında buldu. Ancak Belçika v e Paris Federal Konseylerinin "İttifak"ı tanımayı tekrar tekrar red­ detmeleri B akunin'i, yeni d emeğini, "takdir edilme­ _

yen" · :.Sem programının bir kopyasından başka bir şey olmayan tüzüğünü onaylarnak üzere Genel Konseye sunmak zorunda bıraktı. Konsey bu isteme, 22 Aralık 1 868 tarihli aşağıdald �enelgeyle cevap v�rdi:

Enternasyonal Işçi Birligi ve Enternasyonal Sosyalist De· mokrasi ittifakı Bir ay kadar önce bazı yurttaşlar Cenevre'de . kendilerini yeni

bir uluslararası demeğin "Kurucu Merkez Komitesi" olarak ilan et­ tiler. "Politik ve felsefi meselelelin gerçekten, yüce eşitlik temeli üzerine incelenmesini özel görev,

vs

.

...

" olarak üstlenen bu derneğin

adı "Entemasyonal Sosyalist Demokrasi İttifakı"dır.

Bu kurucu komitenin basılı program ve· tüzüğü Enternasyonal

İşçi Birliği Genel Konseyine ancak - 1 5 Aralık 1 868'de iletildi. Bu belgelere göre, yukarıda belirtilen İttifak, "tümüyle Enternasyonal içinde kurulmu ştur" denmekle birlikte, bütünüyle· bu Birliğin dışında kurulmuştur.

Bu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla, Enternasyonalin Cenev­ re, Lozan(�9) ve Brüksel Kongreleriyle seçilen Genel Konseyinin

yanı sıra, bir de Cenevre'de kendi kendini atamış olan bir Genel

eyı

Kons

daha olacaktır. Entemasyonalin yerel gruplannın yanı

(99) Enternasyonalin Lozan

Kongresı ·2-8 Eylül 186Tde toplandı. Genel Konseyin ve yerel şubelerin çeşitli ülkelerde Entemasyonalin örgüt­ lerinin güçlendiğini gösteren _ raporlan okundu. Fakat. Genel Konseye �en. Proudhoncular kendi gündemlerini kabul ettirdiler ve Kongre

109


sıra, . "lttifak"m yerel gruplan olacak, bunlar Entemasyonalin ulu­ sal bürolanndan tümüyle ayn · çalışan kendi ulusal bürolan ara­ cıiığıyla "İttifakın Merkez Bürosundan _ kendilerini Entemasyo­ · nale kabul etmesini ısteyeceklerdir." Başka bir deyişle, "lttifak"ın Merkez Komitesi Enternasyonale üye kabul etme yetkisini üstlen­ mektedir. Enternasyonal IşÇi Birliğinin Genel Kongresi için de bir karşılık bulunmuştur; "İttifakın Genel Kongresi:!. Kurucu komite­

nin tüzüğünden öğr_endiğiii:l.ize göre, yıllık işçi kongresi sırasında, Enternasyonal Sosyalist Demokrasi İttifakının delegasyonu, En­ ternasyonal İşçi Birliğinin bir şubesi olarak "oturumlarını başka - bir yerde yapacakb.r." Enternasyonal lşçi Birliğinin hem içinde hem dışında çalışan ' ikinci bir . uluslararası bünyenin varlığı, Entemaeyonali mutlaka kanşıklığa sürükleyeceği: Herhangi bir yerde yaşayan herhangi bir grup insanın Cenevre kurucu grubunu taklit etme ve ayn amaçlara sahip başka Enternas­ yonal Birlikleri, çeşitli bahaneler altında Enternasyonal Işçi Bir­ liğinin üzerine yapıŞtırma haklan doğacağı: Bu şekilde, Enternasyonal !şçi Birliğ1 15.olaylıkla bütün ül­ kelerden ve partilerden tertipçilerin oyuncağı durumuna geleceği; Her durumda, Enternasyonal İşçi Birliğinin 1üzüğü, sadece ye­ rel ve ulusal şubeleri kendi çerçevesi içinde saydığı (I'üzüğün 1 . ve 7.

maddelerine bakınız); nal

.

Enternasyonal İşçi Birliğinin hiçbir Şubesinin, Enternasyo­ İşçi Birliğinin Genel Tüzüğüne ve İdari Yönetmeliğine aykın tü­

ZÜk ve idari yönetmelik kabul etmesine iZin verilmediği (İdari Yônetnieliğin 6; maddesinin 1 . fıkrasına bakıruz) ; .

Enternasyonal !şçi . Birliğinin Tüzüğü ve İdari Yönetmeliği an­ cak . şimdiki delegelerin üçte ikisinin lehte oy kullanacağı bir Genel Kongreyle değiştirilebileceği (Genel Tüzüğün 12. maddesine bakı-

nız):

.

gre

Mesele. Brükset Genel Kon sinde Banş n'emeğine karşı oy­ birliğiyle alınan kararla zaten · halledilmiŞ olduğu; ' Bu kararda, Kongre, Banş Derneğinin s.on bildirlleriyle amaç ve ilkelerinin Enternasyonal !şçi ·atrliğinir$.ilerle. aynı olduğunu ortaya koyması dolayısıyla bu Derneğin varlığıniii hiçbir nedeni bir kere daha kooperatifler, kadınların çalışması ve eğitim -meselderint · ve: diğer önemsiz meseleleri görüşmek zorunda kaldı. Genel Konsey ta­ rafından konuşulması önerilen önemli meseleler tkinci plana düştü. Proudhoncular, bazı kararlarını kabul ettinneyi başardılarsa da, Enter­ nasyonaliii önderlığini ele geçiremediler. Kongre, eski Genel Konseyi ye­ niden seçti ve merkezin Londra'da kalmasını kararlaştırdı.


kalmarlığını ilan ettiği: İttifakın kurucu grubunun bazı üyeleıi, Brüksel Kongresinde delege olarak bu karar lehinde oy kullandığı: Göz önüne alınarak: Enternasyonal İşçi Bfrliğt Genel Konseyi, 22 Aralık 1868'de yaptığı toplantıda . oybfrliğiyle şu kararlan almıştır: 1. Enternasyonal Sosyalist Demokrasi . lttifakuıın tüzüğün� de, İttifakın Enternasyonal İşçi Birliği · ile ilişkisi üzerine yazılaiı bütün maddeler geçersizdir. 2. Enternasyonal ·. s osyhlist Demokrasi lttifakı Enternasyo�. nal İşçi Birliğinin bir şubesi olarak kabuf edilmemiştir. G. ODGER, Toplantı Başkanı R SHAW, Genel Sekreter Londra, 22 Aralık 1868

Bir kaç ay sonra, İttifak, bir ker� daha Genel Konseye yanaştı ve ilkelerinin Genel Konseyde ı-Gıbul edilir olup olmadığını sordu. Eğer cevap "Evet" olursa, kendini feshederek Enternasyonalin şubeleri haliİle gelmeye hazırdı. İttifak, buna cevap olarak, 9 Mart 1869 t�i a�ağıdaki genelgeyi aıcıi: Genel Konseyden Entenıasyonal Sosyalist Demokrasi ittifakı

Merkez. Komitesine .

Tüzüğümüzün :i. maddesine göre, Birlik, "aynı amacı, yani tşçt. suıifınırı korunması, ilerlemesi ve tam kurtuluşunu hedef alan"

bütün işçi demekielini kabul etmektedir. Çeşitli ülkelerdeki işçi · sınfı kesimleri farklı gelişme aşama� larına ulaŞtığından, gerçek hareketi yansıtan teorik görüşter de aynı derecede farklı olacaktır. . Ancak Enternasyonal İşçi Birliği tarafından kurulan eylem topluluğu, çeşitli ulusal şubelerln· yayın organlannın sağladıği . propaganda ile beslenen düşünce alış verişi ve son olarak genel Kongrelerdeki yüz yüze tartışmalar yavaş yavaş ortak bir teorik programın doğmasını zorunlu kılmıştır. Bu nedenle •. lttlfalon programını eleştlıici bir şekilde incele.,. mek . Genel Konseyin görevi değildir. Bu programın , proleter . hare� . ketinin gerçek bir ifadesi olup olmadığını tahlil etmek bizim işi� miz değildir. Biz, sadece p rogranun, Bfrliğimizin genel eğilimine,

lll

·


yani

işçi sınifı.nın

tam kurtuluşuna aykırı bir şey

içerip içer­

mediğini bilmek isteriz. Programınızda, bu sınavı geçemeyen bir ­

cümle var. 2. maddede ş unu okuyoruz: "İttifak, her şeyden önce sınıflann politik, ekonomik ve so syal eşitliğini arzular." . Sı.nifların eşWiği.kelime anlamıyla alınırsa. sermaye Ue emek arasında ahenk demektir. Ne yazık ki; burjuva sosyalistleri de tamıtamına bunu söylüyorlar. Mesele manhken olanaksız ve dolayısıyla başanlamayacak olan sıruflann eşitliği değil, tam. ter­ sine sınıflann ortadan katdınlmasıdır. Proletarya hareketinin gerçek sım ve Enternasyonal İ şçi Birliğinin baş hedefi budur. Bu­ nunla birlikte, �sınıflann eşitliği" ibaresinin yer aldığı tçeriğe bakıldığında. bu ibarenin b ir kalem sürçmesinden ortaya çıktığı düşünülebilir. Genel Konsey, böylesine tehlikeli yanlış anlarnalara yol açabilecek bir ibareyi programınızdan çıkarmaya hazır oldu­ ğunuzdan kuşku d uymamaktadır. Birliğimizin geı:ı,el eğilimiyle açıkça çelişen durumlar dışında. her şubenin kendi

teorik prog­

ramını hazırlamakta serbest olması ilkelerimizden biridir.

Bu nedenle, İttifakın şubelerini Enternasyonal İşçi _ Birliğinin şubeleri _ şekline dônüştürmeye herhangi bir engel yoktur. İttifakın feshedilmesine ve şubelerinin tek tek Enternasyo­ nale katılmasına kesin olarak karar verilirse, o zaman her yeni şubenin yerini ve sayısal gücünü Konseye bildirmek gerekli ola­ caktır. Genel

Konseyin Toplantısı,

9 Mart 1869

Bu koşullan kabul eden İttifak� Genel Konsey ta� rafından Enternasyonale alındı. G enel Konsey. Baku� nin'in porgramındaki bazı imzalar dolayısıyla. bunun Cenevre'deki Fransız İsviçresi Federal Konse ta­ rafından da kabul edildiğini varsayarak bir hata yaptı. Oysa durum bunun. tam tersiydi. İttifak. Basel

yi

�ongresinde temsil edilmekte olaiı acil _hedefine ulaş­ rrnş bulunuyordu. Bakunin'in destekçiler! tarafından, bir Enternasyonal Kongresind e ilk ve son defa b aş vu� rulan bu şerefsiz yollara rağmen, Banunin'in Genel Kon�eyin ikametgahını Cenevre'ye geçirtme ve ken­ disinin sosyalizmin pratik başlangıcı .olarak gördüğü

1 12


miras hakkının .derhal kaldınlması gibi eski Saint­ Simon saçmalıklarım Kongreye resmen onayıatma çabası . b aşansız kaldı. Bu başansızlık. İttifakın yal­ _nızca Genel Konseye karşı değil. aynı zamanda onların sekter biziplerinin programını ve hepsinden ­ çok politik çalıŞmadan tamameri uzak durma öğre� tisini - benimsemeyi reddeden bütün Entemasyonal şubelerine karşı açık - ve sürekli bir savaş açmasının başlangıcı oldu. Basel Kongresinden ön�e. Neçayev Cenevre'ye gel­

diği zaman, Bakuriin �nunla temas ederek Rusya'daki öğrenciler arasında gizli bir demek kumıuştu. Kim� liğini daima çeşitli "devrimci komiteleritin adıyla maskeleyen Bakunin, kendine otokratik. yetkiler at­ fediyor ve Cagliostro 'nun(ıoo) zamanından kalma ne kadar numara ve esrarlı hava varsa hepsini kulla­ myordu. Bu öğrenci derneğinin baş propaganda yolu, . üzerinde Rusça olarak Gizli Devrimci - Komitenin damgasını taşıyan san zarflan Cenevre'den Rusya'ya postalayarak masum insanlan Rus polisi önünde teh­ likeye atmaktı. Neçayev mahkemesiyle ilgili - haber­ ler, Enternasy<;>nal adına ne hayasız işler yapmış ol· duğunu göstermektedir. ( 1 0 U { 1 00) ( 1 0 1)

Allessandro Cagliostro olarak da bilinen ' Guiseppe Balsano, 18.

yüzyılda bir İtalyan maceracısı;ydı. t Duruşma tutanaklanndan parçalar yakında yayınlanacaktır. Orada; oktiyucu. Bakunin'in dostlannın Enternasyon:al'e mal edilmesine neden olan hem gülünç hem de zararlı düsturlann ömeklerini bula·· ' · cakbr.[Marx'ın notu!. � Gizli devrtınci faaliyet yapmakla suçlanan öğrencilerin Neçayev Duruşması diye bilinen duruşmalan 1 87 1 yazında St. Petersburg'da-, yapıhnışb. Daha 1869'da Neçayev, Bakunin1e t.emas kurmuş ve bazı Rus şehirlerinde Narodnaya Rasprava(Halkın Intikamı) adlı gizli bir örgüt kunnaya· glrtşmiştt. Bu örgüt, · "h erşeyi yıkmak" gibi anarşist görüşleri savunuyordu. Devrimci eğilimli öğrenciler ve orta sınıf aydmlan, çarç-ı rejimi sert bir şekilde eleştıren ve ona karşı kararlı bir

-

mücadele verilmesini isteyen bu örgütün fikirlerini ciZ:ip buluyorlai:dı. Neçayev, Bakunin'den sözüm ona Avrupa Devrimci Birliği. adlı bir örgütün temsilciliğini gösteren evraklar almıŞ ve bunlarla kendisini,

1 13


Bu sırada, İttifak, Genel Konseye karşı önce Le Locle şehrirİde · ç ıkan Progres'de� sonra da Bakurunci

. bazı İttifak üyelerinin bulunduğu Fransız-İsviçresi Federasyonunun resmi gazetesi Egalite'de açık bir po�

lemiğe girişti. . Genel Konsey, Bakunin'in kendi gazete­

si olan Prog re..5 deki saldırılara aldımıadı. ama .Egali­ '

te'dekileri görmezlikten gelemezdi çünkü bunlar FC7

derasyanun onayı olduğu izlenimini yaratıyordu. Bu­ nun üzerine Genel Konsey, ı Ocak

1 870 tarihli genel-

­

gesini yayınladı. Bu genelgede şöyle deniyordu:

l l Aralık 1 869 tarihli _ Egaitte'de şunu ôkuduk:

"Genel Konseyin çok önemli meseleleri ihmal ettiği

kes indir Y,önetmeliğin II. maddesinin 2. fıkrasınct.a belirtilen :yükümlülülderini hatırlatalım: - 'Genel Kon sey, Kqngre kararlarını uygulamak zorundiıd:U', vs Genel Konseye; cevaplan oldukça uzun bir belge tuta­ cak sorular sorabiliriz. Bunlan sonraya bırakıyo� ... . Şündilik, vs vs "·Ne Tüzükte ne de Yönetmelikte, Genel Konseyi Egalite ile yazışmaya ya da tartışmaya 9inneye ya da gazetelerden gelen "sorulara cevap ver' meye" zorunlu tutan bir madde yoktur. Genel Konseye karşt, Fransız İsviçresinin şubelerini sadece Cenev­ re'deki Federal Komite temsil eder. Federal Komite. ricalarını ya da itirq.zıarını bize · meşru olan tek yol� dan, yani s ekre te ri aracılığıyla bildirdiği zaman, ·Genel Konseye cevap vermeye daima hazır olacaktu". Ama Federal Komitenin, görevlerini ne Egalite'nin ve Progres'in editörlerine devretıneye ne de bu gazetele� .

­

.

• • .'

.

.

.

.•.

. : . örgüt)lniln üyelerine. Enternasyonal mensubu olarak yuttunnuştu. ; 1 87 1 'de Neçayev örgütü dağıldı ve üyelerinin duruşması sırasında maceracı yöntemleri açığa Neçayev'in çalşımalan arasmda, Ba­ kunin'iri Marx'ın : Kapi tal'ini rusçaya çevinn ek üzere anlaştığı bir

çıktı. ·

,

yayıncıdan tehditle

. koyan

'fıara sızdırmak gibi olaylar vardı. Bu olayı ortaya

deliller. Lahey Kongrestnde Bakunin'in Enternasyonalden · · ' ablınasında önemli rol oynş,dı.

1 14

_


. rin kullanınasma izin vermeye hakkı yoktur Genel olarak, Genel Konsey ae ulusal ve yerel komiteler arasındaki idari yazışmaıanri kamuya açıklanması. .

Birliğin geitet çıkarlan bakırnindan çok zararlı bir şeydir. Dolayısıyla� Entemasyonalin diğer yayuı or­

ganları Progres ve Egalite'yi taklid edecek olsalardı, Genel Konsey ya seşsiz kalarak kamu oyunda itiba­ nnı zede.lemek ya 'da açık bir cevap vererek yükb.m­ lülüklerini ihlal etmek zorunda kalacaktı. Egalite, Progres ile birleşmiş ve her ikisi Le Travail'ı · (btr Pa­ ris gazetesi) Genel Konsey e · saldırmaya · kzşJa.rtmışlar­ dır. Bu gerçekten bir ligue du · bien public'tlr.

Bununla birlikte daha bu genelgeden haberleri olmadan Fransız İsviçre si Federal Komitesi. bütün İttifak taraftarlannı · Egalite'nin yazı kurulundan za­ ,

ten uzaklaştırmıştı. ı Ocak 1 870 tarihli genelge. 22 Aralık 1 868 ve 9 Mart 1 869 genelgeleri gibi, Enternasyonalin bütün şubeler! tarafından onaylandı. İttifak ta'rafından kabul e dilen koşullardan hiçbirinin yerine geUrtlmediğini de söylemeye gerek yok. İttifak'ın sözüm ona şubeleri Genel Kons ey içirt bir sır olarak kaldı. Bakunin, İspanya ve italya d ak.i . dağınık gruplan ve Enternasyonalden kaptığı Napali ş ub e sini kişisel otoritesi altında tutmaya çalıştı, İtalya'nın diğer şehirlerinde, işçilerden değil avuka­ lar gazeteeller ve diğer buıj uva doktrincilerinden oluşan küçük gruplarla yazışmaktaydı. Barselona' daki etkisi bir kaç arkadaşı tarafından canlı tutulu­ yordu. Fransa'ru.n güneyindeki bazı şehirlerde. itti­ fa� Lyonlu Gaspard Blanc ve Albert Richard'm ön­ derliğinde ayrılıkçı şubeler kurmaya çalıştı. Bu ş a hıslar hakkında ilerde söyleyeceklerimiz var. Kı­ sacası, Ent ernasyona l içindeki Enternasyonal o r ·

f

9

-


talığı

kanştırrnayı sürdürdü.

İttifakın en büyük girişimi, Fransız İsviçresi

ön·

derliğini ele geçiTine çabası, 4 Nisan 1870'de açılan La Chaux·de·Fonds Kongresinde cereyan etti. Kendi hesaplarina göre� ittifakın taraftarlan Fe· derasyon üyelerinin beşte biri kad ar tuttuğu h ald e Basel'de çok başanlı olan m,anevralann tekrarlan­ ·

,

ması sayesinde. görünÜşte bir iki oyluk bir çoğunluk

sağlamayı başardılar. Kendi yayın · organlarının iti­ rafına göre (7 Mayıs 1 8 70 tarihli Solidarite'ye . bakı­ nız) onbeş şubeden fazlasını temsil etmeyen bir ço­ ğunluktu bu -oysa yalnız Cenevre'de otuz Şube vardı! Bu oylamayla Köngre. oturumianna ayn olarak de­ vam eden iki parçaya aynldı. İttifak taraftarlan, kendilerini tüm Federasyonun meşru tem�ilcileri o­ larak gördüklerinden ·. Federal Komitenin ikametgahı­ nı La Chaux-de-Fonds'a geçirdiler ve Neuchatel'de yurttaş Guillatime tarafından yönetilen Solidarite adlı kendi yayın organlannı kurdular. Guillaume ad­

lı bu genç yazann özel görevi Cenevre'nin "fabrika iş­

çilert"ne(102l şerefsiz "buıjuva"lar diye küfretmek. Fe­ derasyonun kendi gazetesi olan Egalite'ye saldırmak ve her tÜrlü politik çalışmadan tümüyle uzak durma­ yı teşvik etmekti. Bu son konu üzerine en keskin ma­ kaleler MarsUya'da Bastelica(*J Lyons'da lttifak'ın iki büyük direği. Albert Richard ve Gaspard Blanc tarafından yazılıyordu . Cenevre de legeleri döndükten sonra kendi şube­ lerini genel bir toplantıya çağırdılar ve bu toplantıda, Bakunin ve arkadaşlarnun muh alefetine rağmen, de-

· {1 0 2) (•)

1 16

Cen�e ve çevresindeki büyük ve küçük imalathanelerde saat ve mücevher üretiminde ' çalışan işçiler ne bu işi evleıinde yapan küçük

üreticiler. Bir matbaacı olan Andre Bastelica Bakunin taraftanydı. Komüncıilerin , · Ekim-Kasım 1 870'dekt Marsilya- ayaklanmasına ve daha sonra PariS . Komiinüne aktif olarak katılmıştı.


legelerin Cl:ıaux-de-Fonds Kongresindeki tavırlan o­ naylandı. Kısa bir süre sonra, �n ile en faal mü­ ritleri asıl Fransız İsviçresi . Federasyonundan atıl­ dılar. Kongre daha yeni sona ernıişti ki, yeni La Chaux- · de-Fonds Komitesi. duruma müdahrue etmesi için Ge­ nel Konseye başvurdu. Mektubu sekreter olarak F. Rn­ bert ve başkan olarak, iki ay sonra Komitenin organı Solidarite tarafından hırsız diye suçlanacak ola;ı· Henrt Chevalley imzalamıştı. Her iki tarafın s�vun­ malarını dikkatle inceleyen Genel Konsey, 28 Hazi­ ran 1 870'de Cenevre Federal Komitesinin eski görev­ lerini sürdürmesine ve La Chaux-de-Fonds'un yeni Fe­ deral Komitesinden de yerel bir ü'nvan almasının is­ tenmesine karar verdi. İsteklerine tümüyle ters düşen bu karar yüzünden. Chaux-de-Fonds Komitesi. Genel Konseye müdahale etmesi için başvuranın kendisi _ olduğunu bütünüyle · unutarak, onu despotlukla suç­ ladı. _Bu Komitenin Fransız İSViçresi · Federal Komitesi ünvanını gaspetmeyi sürdürmesinden ötürü İsviçre Federasyonunda doğan meseleler. Genel Konseyi bu Komite ile _ b'9-tün · resmi ilişkilert kesrnek zorunda bıraktı. Louis Bonaparte ordus.unu Sedan'da henüz teslim etmişti. Her yerde Enternasyonal taraftarlanndan, . savaşın sürdürolmesine karşı protestolar yükseliyor. du. 9 Eylül tarihli mesajlııda, Genel Konsey, Prusya' nın f!=!tlh planlannı mahkum ederek Prusya'mn zafe­ rini proletaıya davasına ne kadar zararlı olacağını ortaya koydu ve Alman iş«iilerini, bunun sıkıntısını ilk çekenlerin kendileri olacaklan yolunda uyardı. İngiltere'de sarayın Prusya taraftan eğilimine karşı bir ağırlık yaratmait . için mitingler yapıldı. Alman­ ya'da Entemasyonalci 'ışçiler cumhuriyetin tanın­ masıin �e "Fransa için şerefli olacak bir banşı" iste..

'

·

ı 7


yen gösteriler düzenlediler.

Neuchaterdeki t aşkın ve savaşçı Gufllaume'un

sy

aklına Pru alılarla savaşmak üzere serbest İ sviçre birliklerinin kurulmasım isteyen imzas ız bir bil di­

riyi resmi gaze te Solidarite'n1n eki olarak yayınla­ mak gibi parlak bir düşünce geldi . Ama herhalde iş uygulama nqktasına gelseydt , politikadan uzak dur­ ma- yönündeki inançlan bunu gerçekten yapmasına engel olurdu. Sonra LyQris ayaklanmasıfi OS} geldi. Bakunin he­ men oraya koştu. Albert Richarn, G aspard Blanc· ve Bastelica'nın de steğiyle 28 Eylül'de belediye sarayın� oturdu. Ama binayı korumak için herhangi bir glı1şimde bulunmadı çünkü bu politik bir eylem olurdu. Zorlu bir çalışmadan sonra "Devletin kaldınlması" karamamesini en sonunda yaratabilınişti ki, birkaç ulusal muhafız tarafından dışan atılarak kepaze ol­ du.

1 870 Ekim'inde, Genel Konsey, Fransız üyelerinin yokluğu· sırasında yurttaş Paul Rdbin'i üye o larak aldı. Brest'li bir mülteci olan Robin , ittifak'ın en ünlü taraftarlarından biri ve halil Chaux-de-Fonds komi­ tesi muhabiri olduğu Egalite'de Genel Konseye karşı yayınlanan · saldınların yazanydı. 1 4 Mart 1 87 l 'de, İsviçre anlaşmazlığını çözümlernek üzere Entemas­ konferans · toplamasını' önerdi. Paris'

yonalin gizli bir

olaylar yaş anacağım gören Konşey bunu · derhal reddetti. Robin bu İneseleyi bir kaç defa tekrar getirdi ve . hatta anlaşmazlık üzerine te çok yakında önemli

ko nseyiİı kendi başırıa kesin bir çözüm getirmesini (ı 03}

1 18

Lyons ayaklanması. 4 Eylül

1870'de. Sedan yenilgis1n1n haberinin geı. mesi üzerine başladı. Bakunin. 1 5 Eyhllde Sedari'a geldi ve hareketin önderliğint ele geçirerek kendi anarşist programını uygulamaya. kal.kıştı. Taraftarlan, 28 Eylül'de bir darbe yapmak istediler, ama işçiler tarafından desteklenmedikleri ve kesin bir eylem programlan bulunmadlğı için başanlı olamadı4ıt". ·


önerdi. 25 Temmuz'da Genel Konsey bu konunun 1871 Eylülünde -toplanacak olan Konferansa getirilecek meselelerden birt olmasına karar verdi. Yaptığı işlerin .bir konferans tarafından dikkatle incelenmesine hiç de hevesli olmayan ittifak, 10 A­ ğustos'ta kendisini o ayın altısından itibaren geçerli olmak üzere feshettiğini açıkladı. Fakat, 1 5 Eylülde "Dinsiz �osyalist Şube" kisvesi altında yeniden or- taya çıktı ve Konseye kabul edilmesini istedi. Basel kongresi tarafından kabul edilen İdari Yönetmeliğin II . _ maddesinin 5. fıkrasına göre, Konsey önce Cenevre Federal Komitesine damşmadan bunlan kabul ede mezdi. Cenevre Federal Komitesi · ise çeşitli selqer şu:.. belerle yap tığı iki yıllık mücadeleden sonra yıpran­ mıştı. Aynca, Konsey zaten Genç Adamlann Hıristi­ yan Birliğine (YM CA) , Entemasyonalin hiçbir ' dini grubu tammayacağını bll dirnıişti İttifakın fesih tarihi olan 6 Ağustosta La Chaux­ de-Fonds'un Federal Komitesi' bir yandan Konseyle resmi ilişkilere giniıe talebini telrrarlarken bir yan­ dan da 28 Haziran tarihli karan· dikkate almamaya · devam edeceğini ve nbu konuda Genel Kongre karar ve­ rir" bahanesiyle Fransız İsviçresi Federal KomiteSi olarak. Cenevre yerine kendisini sunacağnu bildirdi. 4 Eylülde, ayın Korriite, Konferansın toplanmasını ilk ısteyen kendisi olduğu halde, Konferansın yetkisine karşı çıktı. Buna. karş� olarak Konferans. İsviçre anlaşmazlığını çözmede Paris Federal Komitesinin nasıl bir yetkiye sahip olduğunu pekala .sorabllirdl, çünkü , Chaux�de-Fonds Komitesi kuşatmadan önce ondan da bu konuda karar verilmeslni _isteİil.işti . U 04) Bununla birlikte, . Paris Komitesi_ Genel Konseyin 28 ...

.

(l04) ·

Birinci Paris Kuşatması 1 870 Ekiminde başlamıştı. ı s70 Nisanında Bakunin taraftarı olan Paul Robin, Paris .Federal Konseyine, La Chaux-dc;:-Fonds kongrestnde anarşistlertn kurduğu Federal Konseyi .

.

1 19


H_aziran 1 870 tarihli kararını onaylamakla yetindi. (2 1 Ekim 1 87 1 tarihli EgaUUlye. bakınız.) · ·

-IIIİsviçre'ye sığınan bazı yasa dışı Fransızlarm var­ lığı ittifaka yeni bir hayat kıVılcımı getirdi. Enternasyonalin Cenevre üyeleıi bu insanlar için ellerinden gelen - h er şeyi yaptılar. Onlara yardım et­ tiler ve İsviçre yetkililerinin Versay hükümetinin ge­ ri gönderme istemine boyun eğmesini engellemek

için

şiddetli �itasyonlara giıiştller. Bazı kii.nseler mülte­ çilertn sınırp. ulaşmasına yarclım etmek için Fransa' ya giderek ciddi tehlikeleri gö�e aldılar. Dolayısıyla, Cenevre işçilerinin, B. Malonl105l gibi bazı liderlerin derhal İttifak \lyeleriyle ilişkiye geçtiğini ve İttifakın. Fransız İsviçresi Federal Konseyi olarak tanımalamu önerdi. Genel Konsey. Pclrts Federal Komitesi üyelerine, İsviçre'deki bôlümnenin ne· demek olduğunu açıkladıktan sonra, Komite, mesele tamamtyle Genel Konseyin yetki alaruna girdiğinden ·kanşmaya hakkı olmadığını ka-_ • rarlaştırdı. ll OS) Üç ay sonra, teksir edilmiş bir bıldirtyle Malon'u "Entemasyonalin ku­ rucusu" ve kitabını da "Komün Üzerine yazılmış tek bağımsız kitap" o­ larak tanımlayan arkadaşlan, Les Batignolles milletvekilinin Şubat seçimlerinden önceki tavrınnbiliyorlar mı, merak ediyoruz. O sırada, Komünü beklemeyen ve sadece meclise nasıl seçilebileceğint hesapla­ makta olan Malon. kendisini Enternasyonal üyesi olarak dört Komi� tesinin listesine koydurabilmek için· d alaplar çeviriyordu. Bu düşün­ ceyle, Paris Federal Komitesinin varlığını inkar · edecek kadar ha. yasızlaşb ve kendisi tarafından Les Batignolles'de kurulan bir şubenın tsimlertni� bütün Enternasyonalden gelmiyormuş gıbi komitelere sun­ du. Daha sonra, 1 9 Mart'ta kamuya yaptlğı bir duyuruda, bir gün önce gerçekleştirilen büyük devrimin önderlerine h�t etti. Bu tpini ko­ parmış anarşist, bugün. bir yıl önce dört komtteye söylediğint yayınlamakta veya yayınlatmak.tadli': "L'Enternationale, c'est moif' (En­ ternasyonal benim!) Malon. böylece komik bir şekilde hem XIV. Louis'yi hem de çikolata ımalatçısı Perran 'u tekrarlamaktadır. Üstelik PeiTOn, hiçbir zaman yenecek tek çikolatanm kendisininkl olduğunu ·' tddia etmemiş tl. (Marx'm notu} · Boyacı olan Benait Malon, sol Proudhoncu . ve . Paris -Komünü

üyesiydi.

120

·

·

·

·

·


e·ski sekreteri N . Jukovski'ninU06l yardımıyla Cenev­ re'de Fransız İsviçresi Federasyonunun tümüyle dı­ şında yeni bir "Sosyalist Devrimci Propaganda ve Ey­ lem Şubesi'' kurmaya çalıştığını görünce nasil hay­ rete düştükleri tahmin edilebilir. Bu örgüt, tüzüğünün birinci maddesinde "Entemasyonal İşçi Birliğinin Genel Tüzüğüne bağlılığını açıklamakla birlikte Bir- . liğin Tüzüğü ve Kongreleriyle kabul edilen özerklik ve · federasyon likesinin mantıki bir sonucu olarak ken­ disine verilen tüm · eylem özgürlüğünü ve i:rıJsyatif hakkını_ saklı tuttuğunu ilan etmektedir. " bir başka deyftş,le. İttifakın çalı�asını yürütmekte k�ndini · bütünüyle serbest görmektedir. Malon'un 20 Ekim 187 1 tarihli bir mektubuyla bu· yeni şube Genel Konseyden kendisini Entemasyonale kabul etmesini üçüncü · defa istedi. Basel Kongresi ta­ rafından kabul edilen Yönetmeliğin IL maddesinln 5. fıkrası uyarınca, Konsey, C enevre komitesine damştı ve Cenevre Komitesi Konseyin bu yeni "tertip ve bö­ lücülük merkezi"ni tanımasına kesinlikle karşı çık­ tı. Gerçekten de, Konsey, Malon ve Jukovski'nin arzu­ larını bütün bir federasyona zorla kabul ettirmelerini redderlecek kadar "despotça"- hareket etti.. Solidarite artık çıkmıyordu , bu nedenle İttifakın yeni üyeleri Bayan Andre Lee'nun genel yönetmenliği altınd�- · La Revolution Sociale'ı kurdular. Bayan - Leo bundan kısa bir süre önce Lozan'daki Banş Konfe­ ransında "Raoul Rigault ve Ferre'nin. Komün'de. bo-:­ şuna bile olsa rehinelertn öldürülmesine 'varıncaya kadar kan dökmekten vazgeçmeyen iki_ meşum tip� · olduklannı : belirtmişti.U 07) Bu gazete, ,ilk sayısından itibaren Figaro, Gaul'

(106) ( 107)

Nikolas Jukovski bir Rus - mültectsiydi ve Bakunin'in yakın çalışma

ar-

kadaşıydı. Marx'ın buradaki kaynağı Neuchatel'de 187l 'de yayınlanan La guerre soeiale '(Sosyal Savaş) adlı broşürdür. Andre Leo, Benait Malon'mı ka-

i2 1


lois, Paris-Journal ve diğerleri gibi küfürnarnelere yetişmeye ve hatta onlan geçmeye çalışti ve onlann Enternasyonale attıklan iftiralan. seviriçle tekrar:. ladı. Zaman, Enternasyoanl içinde bile milliyetçi kinlerin ateşini tutuşturriıak için elverişli · .görünü� yordu. Gazeteye göre, G enel Konsey, ardında Bis� marckvari bir zeka bulunan bir Alman komitesiydi. (lOS)

Genel Konseyin belli üyelerinin "herşeyden önce ·ve en çok Galli" olduklannı iddia etmeyeceklerini iyi� "Ce anladıktan sonra, La Revolution sociale'in Avrupa polisinin ikinci sloganını b enimsernek ve Konseyin "despotluğu"na saldıpnaktan başka çaresi kalmadı Bu ç-ocukça saldınların dayandınldığı kanıtlar neydi? Genel Konsey, ittifakı doğal bir ölümle ölmeye bırakmış ve-_ Cenevre Federal Komitesi ile birlikte ha..: · reket ederek dirilmesini önlemişti. Buna ek olarak, Chaux:_de;.. Fonds Komitesinden. · İsviçre Entemasyo· nalcilerinin ç.oğunluğu ile banŞ içinde yaşamasına olanak verecek bir ünvan almasım- istemişti. Bu "despotça" davraruşlann dışında, 1869 Eki· minden 1 8 7 1 Ekimine kadar _ Genel Konsey, Basel Kongresinin kendisine tanıdığı geniş yetkileri ne şe­ kilde kullandı? L 8 Şubat 1870'de Paris'tekr "Poziti$t Proleter· ler Derneği" kabul edilmesi için Genel Konseye baş· vurdu. Konsey, sermaye ile mücadele eden bu derneğin tüzüğünde bulunan pozitivist ilkelerin Genel Tüzüğün önsözüyle apaçık çelişme. halinde olduğunu ve bu ne-_· denle buiilan çıkartmalan ve , Enternasyonale "po.

nsı Leodile Champseix'in takma adlydı. Raoul Rigault v e TheophUe Ferre, Komünün yenilgisinden sonra kurşuna dizilen Blanquincilerdi.

(108) Aslında, Konseyin miliyetlere göre bileşinit şöyleydi: 20 İngiliz, 1 5 Fransız. 7 Almaıi {beşi Entemasyonalin kurucusu), 2 İsviçrcli, 2 Ma­ car, 1 Polonyalı, ı Belçikalı, 1 irlandalı, ı Danimarkah ve ı İtalyan [Mapc'ın

notuJ. ·

·


zitivistler•'• olara),{ değil "prol eterlerıı olarak _k atıl­

maları gerektiğini, ama yine de teorilerini Birliğin genel ilk�leriyle uzlaştınn a da tamamen özgür ola­

caklannı bildirdi. Grup , bu karann adilliğini kabul

ederek ·Entemasyonale katıldı.

2. Lyons'da _ 1 865 şubesi ile daha yeni kökenli bir şube arasında bölünme çıkmıştı. Yeni şubede - İttifak,

fevkalade dürüst iŞçilerin _ yanısıra Albert Richard- ve Gaspard Blanc tarafından temsil ediliyordu. Böyle du­

rumlarda sık sık olduğ� gibi, İsviçre'de kurulan bir hakem mc;thkemesinin kararı tanınmamıştı.

Yeni

kurulan şube 1 5 Şubat 1 8 70�de Genel Konseyden Yö­ netmeliğin II. maddesillin 7. fıkrasına göre anlaş­

mazlık üzerine bir karar vermesini istemekle kal­

madı. 1 865 şubesine iftira _ eden ve onları kovan bir

11karanıı imzalanmak ve postayla geri gönderilmek üzere Genel Konseye gönderdi. Konsey, böyle duyul­

mamış bir harekete karşı üzüntülerini bildirerek

kanıt istedi. Bu isteme karşı, 1 865 şubesi, Albert Rich­

ard aleyhindeki suçlamalarm kanıtlarının hakem

mahkemesine sunulduğunu, fakat Bakunin'in bunlan ele geçirdiğini ve vermeyi - reddettlğini ve böylece Ge­ nel Konseye iletilmeler!ne olarak kalmarlığını bildir­

di. Konseyin .bu konurlald 8 Mart taıihli karan taraf-­

hiçbir itlrazıyla karşılaşmadı. 3. Londra'daki Fransız şubesi, en hafif deyimle kuşkulu karakterde üyeler kabul ede.rek sonunda. Fe­

ların

lix Pyaf'run(1 09l mülkü haline gelmişti. Pyat, bu şu-

, beyi, Louis Bonaparte'm katledilriıesinden yana onur kıncı gösteriler düzenlemek ve saçma

sapan bildirile­

rini Enternasyonal kisvesi altında Fransa'nın her ta-:­

rafına göndermek için kullandı. Genel Konsey, Bir�

liğin organlannda Pyat'nın artık enternasyonal iiye-. (ı09)

Bir küçük

üy�iydi.

bwjuva demokrab

olan

Felıx. Pyat, . Paris Komününün -

12


si olmadığım, dolayısıyla yap ac ağı ya da söyleyeceği . ş eylerden Genel Konseyin sorumlu olmadığıpı - belirt­ mekle yetindi. Bunun üzerine Fransız şubesi ne Genel Konseyi ne de kongreleri tanımadığını - ilan

etti.

Bütün

- Londra'ya ke ndisi dışında · E nt emasyonalin tüniunün karşı-devrimci bir demek ol duğu nu belirten afişler astı. Fransız üyelerinin, h alk oylamasından(ı ıoı bir . gün önce komplo · bahanesiyle tutuklamalan (bu - as­ lında p olis tertibiydi. �akat Pyat'nın bildirileriyle böyle bir ihtimal olabileceği görüntüsü kazanmıştı) Genel ' Konseyi. Marsei!laise ve Reveil'de 1 0 Mayıs 1 870 tarihli kararını yayınlamak �orunda bıraktı. Bu kararda sözde Fransız şubesinin iki yıld an faz-. ·

Iadır Entemasyonale b ağlı olmadığı ve çalışma- · Bu adımın gerekli olduğu Paris- Federal Komltesin.ip. aynı ' gazetelerde yayınlanan b il dirisi ve Parisli Entemas­ yonalctlerin mahkeme sırasındaki bildirileriyie. ka. nıtlandı. Her iki bildiri - de Konseyin kararım temel alıyordu. Fransız ş ub e si savaş başladığı zarrian orta­ dan yokolınuştu. ama İsviçre'de ittifalan çıkışı gib i · o d a Londra'da yeni müttefiklerle ve yeni isimler al­ larının gerç ekte polisin işi olduğu belirtiliyordu

.

,

tında yeniden ortaya çıktı. Konferansm son günlerinde . sürgün ed:ilmiş Ko­ müncülerden bazılan, otuz beş kişilik bir " 187 1 Fran(1 1 0)

Halk oylaması, 1 8 70 Mayıs'ında III . Napolyon _ tarafından yaptınldı. Amacı, imparatorluğun politikasım kitlelere onaylatmaktı. Sorular öyle bir laf kalabalığıyla doluydu ki, ikinci imparatorluğun politikasını reddeden, aynı zamanda her türlü demokratik refonnu da reddebntş oluyordu. Birinci Entemasyonalin Fransa şubelerl, bu demegojik ma­ nevrayı teşhir ettiler ve üyelertne oylamayı boykot etme talimatı ver­ diler. Halk oylamasından bir gün önce, Paris Fedeasyonu üyeleri III Napolyon'a: suikast hazırlamak iddiasıyla tutuklandılar. Hükümet bu tertibi, çeşitli Fransız şehirlerindeki Enternasyonal üyeleı1ne karşı baskı ve soruştunnaya girişrnek için bahane olarak kullandı. Paris Federasyonu üyelerinin 22 Haziran'dan 5 Temmuz 1870'e kadar ·aüren duruşmalan s.ırasmda tertip ortaya çıktı. Buna rağmen, bazı Enternasyonal üyeleri, sırf' Entemasyonale üye olduklan için hapis cezalanna çarpımldı1ar.


sız Şubesr' kurdular. Genel Konseyin ilk "despotça"

hareketi, bu şubenin sekreteri olan Gusta ve D urand'ı Fransız polisinin aj anı olarak kamu önünde mah­

kum · etmek oldu. Elimizdeki deliller polisin Durand'a yardım ederek, onu önce Konferansa so'nra da Genel

Konseye solanak istediğini kanıtlamaktad ır. Yeni şubenin tüzüğü, üyelerini "Genel Konseye, kendi grup­

lanndan başka delegasyon kabul etmemeye" zorunlu tutuyordu. Bu nedenle yurttaş TheiszU ı ı ı ve Bastelica Konseyden istifa ettiler. 1 7 · Ekim'de, bu şube iki üyesini resmi talimatlarla _

Konseye temsilci olarak gönderdi. Bunlardan biri topçu komitesiriinU 1 2) eski üyelerinden biri olan Chautard'dı. Konsey 187 1 Şubesinin tüzüğünü incele­ dikten sonra, bu temsilcileri kabul etmeyi . reddetti o ı aı . Bu tüzüğün yol açtığı tartışmadaki belli başlı noktaları hatırlamak burada yeterli olacaktır. Bun-. lar 2. maddeyle ilgilidir: "Bir kimse , gruba üye olabilmek için geçim kay­ naklarını göstermeli, ahlaki güvenceler getirinelidir, vs. " 1 7 Ekim 187 1 tarihli kararında, Konsey, "geçim . kaynaklarını göstermeli" ibaresinin çıkarılmasını ônerdi ve şunu söyledi: "Kuşkulu durumlarda, bir şube elbette ahlaki güvence olarak bir kimsenin geçim kaynaklarını soruşturabilir. Ama mültecilerin, grev­ e! işçilerin söz konusu olduğu durumlarda, geçim kay­ _

naklannın - yokluğu pekala ahlaki güvence yerine geçebilir. Entemasyonale kabul edilmeleri için aday­ Iann geçim kaynaklarını göstermelerini istemek, Genel Tüzüğün ruhuna ve lafzına aykı.n bir buıjuva ( l l 1)

(l ı2) ( l ı3)

Albert 'Ihefsz. Proudhoncu ve Paris Komünü üyesiydi. Paıis MUli Muhafizlarınm topçu komitesi : Kısa bir süre sonra, Genel Konseye' zorla sokmak istedikleri bu adam, 'Ptters poltsini.n ajanı olduğu için kendi şubesinden atıldı. Kendisini, suÇlayanlar, daha önce kendilerini Genel Konseyde en iyi temsil ede­ cek kimsenin bu adam olduğunu düşünüyorlardı (Marx'm notu}.

125


icadı olur. " Şube, Genel Tüzüğün üyelerinin alıla­ kından şubeleri sorumlu tuttuğu � dolayısıyla orilara uygun gördükleri güveneelert isteme hakkım tanıdığı

cevabını verdi. Genel Konsey buna, 7 Ekim'de şu kar·şıİığı verdi: ·

Bu- görüşe göre, işçi kullanmayanlar tarafından kurulan bir Enternasyonal şubesi özel tüzüğüne ş öyle bir madde koyabüir: · "Bir kimse, şubeye üye olabil­ mek için içk ty e el sümıeyeceğine yemin etmelidir. " · Kısacası, ş ub e le rin özel · tüzüklerine Entemasyonale kabul . edilmek için en saçma ve olağanüstü koşullar kanabilir - özellikle. bu, üyelerin ahlaklı olmasını ·. sağlama bahanesiyle yap dırs a. 1 87 1 Fransız ş ubesi "grevcilerin g eçim kay­ nağı'nın grev fonu'nda bulunacağını" ileri sütmüştür. · .•

Buna verilecek cevap şudur: Herşe!Jden önce çoğu za­ man böyle bir '1on " 'bulunmaz. Üstelik, resmi İngiliZ . anketleri, İngiliz işçi­ lerinin çoğunluğunun; grevler, işsizlik. yetersiz üc­

retler, hakça olmayan ödeme koşulları ve daha bir çok nedenler dolayısıyla sürekli o larak rehtnci ve

faiZcilere

başvurmak zorunda kaldıkların i kanıt--

lamıştır. Buniar.

bi r kimsenın özel hayatına gereksiz müdahalelerde bulunmadan öğrenilemeyecek "geçim · kaynakları"dır. Bu durumda iki olasılık vardır:. Ya ş ub e, "ahlaki güvence" olarak "geçim kaynaldan"nı soruştunnaz ki

o zaman Konseyin önerisi çok yerindedir. . . . Ya da şube, tüzüğünün 2. maddesinde, "ahlaki güvenceler''e ek · olarak "geçfm kaynaklan"nın gösterilmesi · koşu� lunu kasıtlı olarak koymuştur... ki · o zaman Konsey.

bunun. Genel. Tüzüğün ruhuna --ve . lajzuu;ı aykırı. bir · burjuva icadı olduljunu ilan eder. ·

126


Şube tüzüğünün 1 ı . maddesi şöyle diyor: "Genel Konseye bir veya_ bir kaç teıp.silci gönderilecektir. Konsey bu _maddenin çıkartılınasını istedi 11Çünkü En­ te:ı;nasyorialin Genel Tüzüğü hiçbfr şubeye Genel Kon­ seye temsilci gönderme hakkını tanımamaktadır�'.' Konsey, şunu e.kl edi: Genel TüzükJ Genel Konseye üye seçimi için iki yo l tammaktadır: Bu üyeler ya Kongre tarafından - seçilir ya da Genel Konseyin üyeleri tarafından . atanır Lon­ dra'daki çeşitli şubelerin Genel Konseye temsilci gön­ dermeye çağnldiklan doğrudur. Ancak Genel Tüzüğü ihlal etmemek için bu sürekli şöyle yapılmıştır: İlk . önce Genel Konsey, her şu be tarafından gönderilecek temsilci sayısım. bunlann görev yapabilme yetenek­ lerini değerlendirerek -kabul ya da reddetme hakkını. saklı tutarak - tesbit etmiştir� Bu temsilciler. şubeleri tarafından gönderildikleri için değil, Koriseye tüzükle tanınan yeni üyeler atama yetkisi dolayısıyla Genel Konsey üyesi olmuşlardır. Son Konferansın karanna kadar hem Entemasyonal Birliğin Genel Konseyi, · hem de ingiltere Merkez Konseyi olarak görev yapan Londra Konseyi, doğrudan doğruya aldığı üyelerin yamsıra şubelerin gönderdiği temsilcileri de kabul et­ menin yararlı - olacağını düşünmüştür. Genel Konse­ yin seçilme yöntemini, Brüksel ya da Madıid Federal Konseyleri gibi ulusal bir , kongre tarafından seçilmiş ulusal bir konsey bile olmayan Paris Federal Konse­ yinin seçiminde kullamlan yöntemle kıyaslamak çok yanlış olur. Paris Federal Konseyi bütünüyle Pa­ İis şubelerinin temsilcilerinden oluşuyordu . . . Genel Konseyin na,sıl seçileceği Genel Tüzükle b elirlenmiş­ tir . ve üyeleri Tüzükten ve İdari Yönetmelikteli daha üstün hiçbir emir kabul edemezler II. madde bir önceki paragrafın ışığında okunduğunçla, Genel Kon­ seyın yapısun baştan aşağı değiştirmekten başka bir ıı

. . .

•.

.

. .

. . .

127

_


arılama gelmez. Bu şekilde , Genel Konsey, . Genel Tü.­

züğün 5 . maddesine aykın olarak, · sadece Londra şu- � belerinin temsilcilerinden. olu şur ve yerel gruplarm etkisi, . Enternasyonal İşçi Birlİğinin tü.münün . etkisi-" nin

yerini alır. Sonuç olarak . başta gelen görevi Kongrelerin ka­ rarlannı uygulamak olan Genel Konsey (Cen�vre Kon-: gresi · tarafından kabul edilen İdari· Yönetmeliğin II. - maddesinin 2 . .f�asına bakınız.) 1 8 7 ı Fransız şubesi tarafından,' Genel - Tüzüğün Genel Konseyin bileşimi ile ilgili maddelerinde köklü değişiklikler yapılma­ sına ilşikin olarak ileri sürülen . düşüncelerin mese,_ leyle hiçbir ilgisi bulunmadığ� b elirtti. Konsey ayrıca, diğ er L9ndra şubeleıtnden kabul edilen temsilciler hangi koşullarla kabul edildiyse, -. bu şubeden de iki delegeyi aynı _ koşulla kabul edeceğini açıkladı. Biı cevabı hiç de doyurucu bulmayan 11 1 87 l . Şubesi'' 14 _Atalık'ta, · kısa"_bir süre sonra uygunsuz davra .. ınşlan - yüzünden mülteci derneğinden kovulan yeni sekieteri de dahil olmak üzere bÜtün üyelerinin imza.. ladığı bir "Bildiri11 yayınladı. Şu bildiriye göre, Genel Konsey bir yargı _ organının görevierini yapmayı red- · d ettiği için "sosyal . düşünceyi tamante:n -natilralist _bir · şekilde. tahrif etmekten" s uçluydq . Bu belgenin hazırlanmasında rol oynayan iyi ni­ yetten ·bazı örnekler verelim. _

Londra Konferansı, Alman işçilerinin savaş sıra.. sındaki davtanışını . onaylamıştı. Açıktır ki; bir İs­ viçre . . temsilcisi tarafından. önerilen, bir Belçikalı ta­ rafınc:lan . des�ekleneri ve oybirliğiyle kabul edilen bu karar s ad ec e savaş . sırasındaki . anti-şoven- faaliyetle� rirıden d olayı . h�psedilmiş -veya hala hapiSte olan- , Alınan . üyelertyle ilgiliydi. Karann alçaltıcı bir şekil­ . de '.ı ·yorumlaı:mıası ihtimalini önlemek . için, Genel •

_

12

.


Konse)rin Frans a sekreteri, karann kesin

anlamını

Qui Vivel, La. Constitution, Le Radical, L'Emancipa­ tion. L'Europe· ve diğer gazetelerde yayınlanan bir

mektupla çok açık bir şekilde koydu. Ne var ki, bir hafta sonra, 20 Kasım i87 l 'de " 1 87 1 Fransız Şubesi" nin on beş üyesi, Qui Vie!'e Alman işçilerine saJdın- · larla dolu _olan. ve Konferansın kararını, ·oenel Kon­ seyin ·:Pan-Alman düşüncesi"ne tıiti.ılmuş olduğui1un

çürütülmez bir kanıtı olarak suçlayan bir "protesto" gönderdiler. . Almanya'nuı b ütün feodal, liberal ve po­ lis. kontrolündeki basını, Alman işçilerine- uluslara-­ rarası birlik royalarının ne kadar. boş olduğunu gös­

termek için bu olaya sanln'ıak.ta gecilanedi. · Nihayet, 20 Kasım protestosu , 187 i ·şubesinin 1 4 Anilık Bildi­ risinde bütünüyle onaylandL

·

"Genel Konseyin despotluk eğilimine düşmekte

olduğunu" göstermek · için, bildiride "Genel "(üzüğün ,

Genel Konseyin kendisi tarafından düzenlenmiş · res­ . mı basıını"ndan söz ediliyordu . Oysa, ekierde her pa­ ragrafın kaynaklanna yapılan atıflardan bU: parag­ raflann gerçekliğini te sb it etmek için Tüzüğün yeni · basımıı:ıa · bir göz atmak yeterlidir! "R,esmt_ b asun" iba­ resine gelince, Entemasyonalin Biiinci Kongre si ''Tü. zük ve Yöne tmeliğin Resmi ve bağlayıcı metinlerinin ge nel Konsey tarafından yayınlaması"ru kararlaştır­ mıştır. (Congres ouvrier de l'AssociatiOn Intematw­ naıe des Travaü.leurs, teri.u a Geneve du 3 au B Septem-. · bre 1866, s. 27, nota balonız) Söylemeye gerek yok ki, " 1 871 şubesi" C enevre ve Neuchatel'in muhalifltrriyle sürekli llişki halindeydi. üyelertnden biri olan· ve Komünü sawnmakta gq ster­ diği e neıj iden· daha· fazlasını G enel Konseye saldır­ makta gö steren . Chalain'in itiban. kısa · bir süre önce bir konsey üyesine yazdığı mektupta hakkında çok

ciddi . suçlamalarda bulunan Mal on· tarafından ani-

129

·


den geri verildi. -Her durumda, . " 18 7 1 Fransız şubesi" bildirisini henüz yayınlamıştı ki·, saflan arasında - iç savaş çıktı. önce · Theisz, Avnaıtıı4) ve Camelinat istl� fa ettiler. Sonra şube bir kaç ·küçük gruba daha bö­ lündü. Bunlardan birinin önderliğini,. Varlin ve baş­ kal anna iftira ·ettiği içilı G enel Konseyden sora da 1 868 Brüksel Kongresinin atadığı Belçika Komitesi tarafından Enternasyonalden atılan Pierre Vesinier adında bir bey yapıyordu. Bu gruplardan b_ir tanesi de ''bir dah a politikaya veya _ Entemasyona}in Fransa' · daki çalışmalanna katılmaniak" üzere verdiği sözden Polis şefi P ietri nin 4 Eylül de aniden firar etmesiyle kurtulan ·B. - Lande'ck tarafından kuru lmuştu (Troi­ ·

'

'

.

sieme Proces de l'Association Iritemationale des Tra­ vaiUeurs de Paris, 1 8 70. s. 9'a bakınız) öte yandan Londra'daki bir çok Fransız mülteci� Genel Konseyle tam bir uyum içinde olan şube kurdular. · ·

-IV- ·

Neuchatel Federal Komitesi kılığına bürünen it- ·

tlfak taraftarlan, Enternasyonal! parçalamak üzere

bu defa daha geniş çaplı bir girişimle şubelerini Son­ viiHer'de 12 Kasım 187 1 'de toplanacak bir Kongreye çağırdılar. Üstat Guillaum�. Temmuz'da, arkadaşı Ro� bin'e yazdığı iki mektupta� Genel Konsey " Cenevre eş-· kiyaları" yerine kendilerini tanımamakta direndiği takdirde böyle b� harekata girişecekleri tehdidini ·sa­ vurmuştu. Sonvillier . Kongr�si. aralannda Cenevre'de yeni kuruhın "Sosyalist Devrimci Propaganda ve Eylem Şubesi"nin de bulunduğu dokuz şubeyi temsü eden oıi (1 1 4)

Maklnist olan Augustin Avrial, sol Proudhoncu ve Paris Komünü üyesiydi. Bronz işçisi olan Zephyıin Caınelinat da Proudhoncu ve Pa� rls

130

Komün? üyesiydi.


altı temsilciden oluşmu-ştu Onaltılar, Fransız İsviçresi Fe de rasyonunu fes� het:tiklerini ilan eden anarşist bir karaİname yayın­ layarak işe başladılar. Federasyon, buna İttifak ta­ raftarlarını bütün şubelerinden derhal atarak cevap ·. · verdi ve onlan kendi "özerklik"leriyle başbaşa bırak� tı. .Ancak, bunlann bir parçacık daha akıllan kalmış olmalı ki, Lo ndra Konferansının kendilerine verdiği ''Jura Federasyonu" ünvanmı kabul etmeye karar ver- · diler. .

_

Onaltılar - Kongresi daha sonra Entemasyonali "yeniden örgütlenieıı faaliyetine girişti. Konferansa _ ve Genel Konseye karşı 11Entemasyonal İşçi Birliğinin bütün federasyonlarına genelge"yi çıkardı Bu genelgenin yazarl�n. genel Konseyi 1 87 ı 'de Kongre. yerine Konferans toplamakla suçluyorlardı. Yukanda yapıl an aç-ıklamalardan, böyle s aldınla nn aslında b ütün Enternasyonali hedef aldığı açıktır. · Zi­ ra Konferansın toplanmasını · b ütü n Epte masyan al kabul etmiş, üstelik ittifak da bu Konferansta Robin ­ .

,

{ ı ı s) ve Bastelica yurttaşlar tarafından . temsil edilme­ ye karşı koymamıştı. Genel Konseyin her Kongrede . temsilcileri ol­ muştu. Örneğin Basel'de altı temsilcisi vardı. Şimdi, Onaltılar "Genel Konseyden, oy hakkı bulunan altı temsilcirıfil çağrılmasıyla Konferansın çoğunluğunun önceden ayarlandığını" iddia ediyorlardı. Gerçek şuy­ du: 'Genel Konsey tarafından · Konferansa gönderilen temsilciler Paris Komününün temsilcilert olan . Fran­ sız mültecilertydi. Gelecek Kongreye sunulan tutanak� lardan da anlaşılacağı gibi. ingiliz ve İsviçreli üyele­ rin oturumlaia katılmaları normal olarak mümkün değildi. Konsey temsilcilerinden birl ulusal bir fede � ( 1 1 5}

Paul Robin. Guiltaume gibi. ·öğretmendi ve Bakwıin'in İttifak'ınm önde -

gelen üyelerinden ,·bitiydi.

13 1"


rasyona vekalet ediyordu. Başka birisinin vekaleti · · ise , Konferansa - gönderilen bir _ rnekhip uyarınca geri _ alındı� çünkü gazetelerde bu şahsın öldüğü yazıyordu (*)-. Geriye yalnız bir temsilci kalıyordu ki, bu durum­ da _sadece Belçikalılar Genel . Konseyi bire karşı alp.yla · · geçiyorlardı. . . Olup bitenleri Gustave Durand'ın şah sında kenar­ dan izleyen uluslararası - polis, "gizli" btr Konferans yapılmasıyla Genel Tüzüğün ihlal edildiğinden acı acı şikayet ediyordu. İdaıi yönetmeliğimizi 'bilsele;r di, Kongrelerin · idari oturumlarirun gizli yapılmasının . zo.runlu olduğunu da bilirlerdi. Yine de bu Şikayetler, Sonvillier · Onaltılan tara­ · fından yakınlıkla karşılandı. Şöyle s-öylediler : "Her­ şeyin · üzerine tüy · dikmek üzere, bu Konferansın bir karan. Genel - Konseyi gelecek Kongrenin ya da onun yerine toplanacak' ·Konferansrii. yer ve zamanını taytrl etmekte serbest bırakmaktadır. Böylelikle, -genel , kongreleriri, Enternasyonaljn kamuya açık bir muh�­ teşem oturumlarının yapılmaması - tehdidi il e · karşı karşıyayız; " Onaltılar, bu karann sadece bütün hükemetlere ne kad ar baskı önlemi alırlarsa - alsınlar, Entemas- · yonaliri genel toplantılarına şu veya bu şekilde devam etmeye kararlı olduğunu ihbar etmek olduğunu kabul etmelidir. Cenevre - şubelerinin - 2· Aralık 1S7 1 'de yapılan ve Mal on ve Lefrançais( 1 1 6 l yurttaşlan hiç iyi karşıla"" mayan genel toplantısında, b.u ' kişiler, Sonviiher On­ altılarının çıkardığ-ı karamarneleri doğrulamaya, aniann . Gene,l Konseyden şikayetlerini ve Konfransın -

_

·

-

-

·

(•) ( 1.1 6)

Bu şahıs Marx'tır. Zaman

, çıkardı.

zaman,

gazetelerde ôldüğüne dair haberler

' . Paris Komünü - ' Oğretmen olan Gustave Lefrançals sol Proudhoncu ve , üyesiydi.


me şruluğunu . reddetmelerini kuvvetlendirmeye yar­ drm edecek bir öneri sundular. Konferans "kamuya

duyumlmak üzere alınmamış olan kararlar çeşitli ülkelerin Federal Konseylerine veya· Komitelerine Genel konsey in . yazışma sekreterleri · tarafından bil""

dirilecektir': şeklinde bir kara·r almiştı. Genel Tüzüğe

·

ve Yönetmeliğe tümüyle uygun olan bu karar Malon ve arkadaşları .tarafından şöyle tahrif edildi:- "Kon­ feransın ka'rarl arınd an bir kıSmı. sadece Fe de ra l · Konseyiere ve yazışma sekreterlerine bildirilecektir. " Genel · Konseyi "açıklık'' kullanmak istem eme sinde n dolayı, bir kere daha '''içtenlik· · ilkesine uym.amaW.a" · suçladılar. Elbe_tte bU, biricik amacı. Enternasyona- _ lin yas ayla ya-saklandığı ülkelerde _ye ni d en örgüt­ lenmesi olan kararlan polise ihbar etmekten başka bir işe yaramazdı . . Malon ve · Lefranç ais yurttaşlar, şu -itirazlan da yaptılar: "Konferans Genel Kongreye, şub eleriİı ve fe­ derasyonların, Birliğin _dayandığı ilkeleri şube ye fe­ Q.erasyonlann çıkarlarını ya d a tüm Birliğin genel çıkarlannı _ tartışan yayın organlannı suçlamak veya . . tanımamak yetkisini vererek düşünce ve ifa de öz­ gürlüğünü ihlal etmiştir. (2· 1 Ekim tarihli Egalite'ye bakınıZ) " · Eg alite 'd e ne görüyoruz? Konferansın şu uyanyı yapan karanru: "Bundan b öyle Genel Konsey Progres ve Solidraite örneklerini izleyerek, sütun­ laruıda, orta sınıfın gözleri önünde, yalnızca yerel ·

veya Federal Komiteleri ve ·aenel Konseyi veya Fede­ ral ya da Genel · Kongrelerin gizli v:e idari oturumlannı

ilgilendiren. meseleleri tartışan Enternasyonal yayın organlan açıkça mahkum· etmek ve tanımamak 'zo.- · -

runda kalacaktır� ..

Malon'un feryatlannı tam olarak anlayabilmek iç in , _ bu karapn� Entertıasyonalin resmi komitelerı:..

nin yerine geçnieyi ve orada, gazeteci bohemlerin bur-


juva dünyasında oynadığı rolü oyriamayi amaçlayan belli gazetecilerin çabalarina kesinlikle son verdiğini hatırlamak gerekir. Sözü edilen çabalara benzer bir çabadan, s'onra , Cenevre Federal Komitesi, Fransız

·

İsviçresi Federasyonunun resmi gazetesi

Egal�te'nin, ·

İttifak üy(!leri tarafından onlara tümüyle düşman bir tavır içinde yönetilmesi gibi bir durumla karşı kar­ şıya kalmıştı. Her durumda, Genel Konseyiİı böyle gazetecilik suistimalierini açıkça mahkum etniek ve tarumamak için Londra Konferansına hiç de ihtiyacı' yoktu. Çün­ kü Basel Kongresi şunu _ ilan etmişti: "Nerede Enter­ nasyonale karşı saldınlar yayınlanırsa en yakın şube veya komite bu yayının pir nüshasını derhal Genel Konseye göndermekle yükümlüdür.�� (İdari Yö­ netmelik, madde _ V, fıkra 7) Fransız İsviçresi Federal Komitesi

20

Aralık 1 87 1 tarihli bildirisinde şöyle

diyordu (24 Aralık tarihli

Egaliieye

bakınız) :

·

Açıkt_ır k4- bu madde, Genel Konseyiiı sadece, Bir­ liğe saldıran gazeteleri arşivlemest - anlamına gelmez. Konsey, bunlara cevap · vermeli ve gerektiğinde iftira­ larm ve kötü- niyetli saldınların dağuracağı zararlan etkisiz hale . getirmelidir. Aynı derecede açıktır ki, bu madde genel olarak bütün gzeteler için geçerlidir ve eğer, biz burjupa gazetelerinden gelen saldırılan özümleyemiyorsak, o _ zaman kendi - Birliğimiz adına bize saldıran gazeteleri tanunamak üzere merkezi. tems.üctmizi Genel Konseyi daha kuvvetli bir şekild.e kullanm:alıyız. · Sırası gelmişken9 şunu da kay-dedelim ki, kapita­

İist basının devi The

Times,

liberal buıjuvazinin ga­

zetesi Lyons Progres ve ultra gerici gazete

Journal de ·

Geneve Konferansa aşağı yukarı Malon ve Lefrariçais ,


yurttaşlarm kullandığı sözlerle saldırdılar. . Önce Konferansın toplanmasına, sonra üyelerine ve sözüm ona gizli niteliğine- saldıran Sonviiller ge­ nelgesi sonunda bi.Zz_at kararlara saldınyordu. Önce Basel Kongresinin "Genel Konseye, bir şubeyi Eİıtemasyonale kabul veya reddetmek veya Entemas-· yanaiden atmak - hakkıİlı tanıyarak" kendi yetkisini Konseye devrettiğini tıan eden genelge, daha sonra bu suçu Konferansa yüklüyor: "Bu Konferans öze rk ._. şubelerin serbest bir federasyonu olan Enternasyona­ li, disiplin altına ahrımış şubelerin keyfine göre on- · lan kabu l veya red e decek · veya çalışmalanna son verecek olan Genel Konseyin kontrolünde, _hiyerai-şik ve otoriter bir örgüt · haline getinneye yönelik. . . karar­ lar almıştır. " Sonra tekrar Basel Kongresine dön- . meıcte · ve onu ''Genel Konseyin yetkilerini- doğal özel­ liklerinden uzaklaştıran" bir Kongre· olarak tanım. . .

·

lamaktadır.

.

SonviiHer genelgesindeki bütün çelişmelertn özü şudur: 1869'daki Basel Kongresindeki oylamanın so­ rumlusu- �87 1 Konferansıdır ve Genel Kon�ey, onu Kongre kararlarını uygulamakla yükümlü ,tutan Yö­

netmeliğe uymakla suçludur. Aslında, Konferansa yapılan bütün saldınlann gerçek nedeni, ilk bakışta görülenden daha az açık olan 'bir. ş eyd ir Bir kere Konferans, kar arla nyl a İttifak grubunun İsviçre'deki bütün tertiplerini boz. muştur. İttifak taraftarlan İtalya da İspanya'da, kıs� men İsviçre· ve Belçika'da inanılmaz bir azimle ça­ lışarak · Bakuilin'in medası geçmiş programı ile En­ ternasyonal İşçi Birliğinin programı arasında planlı bir · kanşıklık yarat::rnış ve bunu korumuşlardı. Koriferans, işçi sirufıpın p olitik eyle� ve sekter hesaplan olan şubeler üzerine iki karariyl a� bu ka­ sıtlı _ kanşıklığı açığa çıkardı. Bakunin'ih progra-. · .

'

,

- 135


ınında ileri sÜrülen "politikadan uzak dunna" dü­ şüncesine . hakkettiği. karşılığı veren birinci karar, o güne kadar yaşanan olaylarla tümüyle doğrulamyar

ve Genel Tüzükle, Lozan Kongresi kararlanyla1 ve di� ·' ğer benzer örneklerle destekleniyordu .U I 7J . .

Şimdi sekte r · şubeler meselesini ele alalım:

Ş

Proletaryanın buıjuvaziye kar ı mücadelesinin

ilk aşamasına damgasını vuran şey sekterlikti�. Bu­

nun nedeni, proletaryanın henüz bir sınıf olarak ha­

reket edecek derecede gelişmiş olmamasıdır. Tek t�k düşünürler sosyal uzlaşmazlıklarm eleştirisini geti-

- tirler ve

işçi kitlesinin sadece .kabul edeceği. · yayacağı ve uygulamaya kayacağı düşsel çözümler sunarlar. Bu · 6nderlerin kurdukları hizipler, doğaları gereği her· şeyden uzak dururlar, - bütüri gerçek ·eylemlere, politl­

_kaya, grevlere � -uzlaşmalara, kısacası her türlü bir­

leşik harekete yabancidırlar. Proleter kitlesi bun- lann 'propagandalanna düşmanca bir tavır göster- . mese de bu propagandadan etkilenmez. ingiltere'de

Chartistler ye sendikacılar ·Qwencilert ne kadar iste­

. dilerse. Paris ve Lyons işçileri de Saint-Simoncul�. Fouıiercileri ya da Icariacılan · a kadar istediler. Bü­

tün bu hizipler b aşlangıçta harekete bir . itici güç sağlarıarsa da, h3.!eket llerler iledemez ona kal-şı bil;' engel haline gelirler. daha sonra . da gerici olurlar . . Fransa ve İngiltere'deki ' hizipler bunun kanıtlandır.

-

Daha yakın bir örnek, Almanya'da yıllarca proletar­ yanın örgütüne . engel . olan ve sonunda polisin aleti haline gelen Las allecflerdir. Gerçekte, proletarya ha-

reketi, astroloj i ve ş4myanın, biliı.tıin . çocukluk dö- nemi olduğu zamanlarla kiyaslayabileceğimiz çocuk. luk dönemini yaşıyor. Aına . En�ernasyonalin. kurula.

· (1 1 7)

Asıl metinde, burada bir. dipnotla Londra Konferansının işÇi sınıfının politik eylemi üzerine IX numaralı karan bütünüyle aktanlmakta,dır.

Söz konusu karar, bu kitabın, XI. bölümünü oluştunnakta,dır.


.bilmesi için . proletaryanın bu a ş amad an geçmesi runluydu

zo-

·

.

Hizip l e rin hayali

örgütlerine

ve

birbirleriyle uzlaşmayan

kıyasla? Enternasyonal. · her

ka­

ülkenin,

pitalistlere . toprak sahiplerine ve onların devlet ta-.

rafından örgütlenen sınıf iktidarına karşı ortak sıriı.fl anmn gerçek ve militan örgütÜdÜr. Bu nedenle. Entemasyo· · nalin Tüzüğü, yalnız. aynı hedefe u1aşmaya çalışan ve ­ hepsi aym prograriu · kabul eden işçi demeklerini ·s öz . konusu yapar. Bu program. proleter hareketinin belli başlı özellikleriyle sınırlı dır ; teorinin aynntılarını pratik mücadele den · esinlenecek Çözümlere · b ır ak.: . mıştır ki, bunlar, şub elerin gazete ve kongrelerinde belirtilen bütün sosyalist görü şlere eşit değer verile­ rek şubeler arasında yapılan düşünce • alışverişinden filizlenmektedir. Tarihteki yeni aşamalan;rı diğerlerinde olduğu gibi, . eski hatalar belli bir sürb için · ve sadece tekrar kaybolmak üzere yüzeye çıkarlar� Aynı Ş ekilde En­ ternasyonal de , kendi içinden sekter şubelerin dağ- _ duğutiu görmüştür, fakat bunun olağanQ.stü bir özel­ liği yoktur. İttifak, bizipierin dirilişini büyük bir il erl eme sayarak geçmişe ait tHd uğunu kesin bir şekilde gös­ termiştİr. · Zira. başlangıçta belli · il eric i unsurlan temsil etmekle birlikte. ittifakın programı, Kura nsız bir Muhanınıed" gibi� görevi ancak buıjuvaz:inin daha . aptal kesimini korkutmak veya Enternasyonalcilere ·karşı Bonapartçılar ve . diğer savcılar için cephane _ sağlamak olan keskin ibarelerle kaplanmış bir ölü · başka bir şey değildir . . dü Şüncel er kole;ksiyonundan ' (1 18} _ mücadelede el ele ve rmiş olan_ proleter

•.

• .

'

11

,

-

( 1 18)

Jules Favrc'in Av:ru� devletlerine genelgesi ilC?

milletvekili Sacaze'nin

137


Sosyalizmin her cinsinin temsiİ edildiği Konfe- · rans, sekter şubelere karşı karan oybirliğiyle kabul etti . · Enternasyonali tekrar kendi zeminine oturtan bu kararm, Enternasyonalin ileri dönük hareketinde yeni bir aşarpayı belirlediğinden _ emindi. Bu karann , idam fennanlan olduğunu anlayan İttifak taraftar- . lan, bunu sadece, Genel Konseyin Enterna13yonale karşı kazandığı bir zafer olarak görebiliyorlardı. Ge­ nelgelerinde açıklandığı- gibi, böylelikle, Genel Kon­ sey bazı üyelerin "özel programını", · " onların kişisel doktrinini", "katı doktrini11, "Birlikte duyulabilecek

kabul ettinn eyi başarmış oluyordu . var ki. bu, bir kaç üyenin hatası değil, zorunlu · sonuçtu;- onların Genel Konseye mensup olmasından gelen ''yozlaştıncı etkiydi11, çünkü nyoldaşlan üzeiine yetki(!) s ahibi olan bir kirri_senin ahlaklı bir insan o­ larak kalması kesinlikle olanaksızdır; Genel Korisey bir entrika şebekesi haline gelmiştir." Sonvillier . Onaltılannın görüşüne göre, Genel Konseyi Geriel Tüzüğün verdiği yetkiyle yeni üyeler a­ tamakta serbest bıralmıak. büyük- bir hataydı. Bu yet­ kiyle. diyorlardı. "Konsey sonradan, çoğunluğun eğili­ mini · tümüyle değiştirebilecek bütün bir grubu ataya­ bilir." Onlara göre, sadece Genel Konsey üyesi olmak, insanın yalnız ahlakıri.ı değil sağduyusunu da yıkıma uğratmaya yeterlidir. Yoksa. çoğunluğun� yeni üyeler atayarak kendısini azınlık haline düşürebileceğim · nasıl varsayabilirler? . Bununla birlikte, Onaltılarm k endileri çle bu noktada pek emin gözukmüyorıa.r. Çünkü, daha sontek resmi teoriyi"

Ne

Dufaure'un kanun tasansı üzerine verdiği rapor da dahil olmak llzere, son zamanlarda Enternasyonal hakkında polis tar�fından yayın­ Ianan yorumlann hepsi, Ittifakın tantanalı bildirilerinden alıntılarla dolup taşmaktadır. it:t:ifakçılaniı yalnız lafta radikal olan iisluplan, ge­ Iicilere aradıklan malzemeyi sağlam�tadır. {Maıx'ın notu)


ra, Genel kongeyin "beş yıl ardarda sürekli olarak ye· - ·

niden seçüen . aynı kimselerden oluştuğundan" · şika� yet ediyorlar. Öte yandan da 'bunlann çoğu, herhangi bir Kongre tarafından seçilmedikleri için düzenli · ola­ rak seçilmiş temsilcilerimiz değillerdir" diyorlar. ·

Meselenin doğrusu şudur: Her ne kadar, belirli ku­

rucu üye�er, Belçika. İsviçre vs. Federal Konseylerinde

olduğu - gibi, kalınışiarsa da, Genel Konseyin · üyeleri

sürekli olarak değişmiştir.

için

.

Genel Konsey, üzerine aldığı görevi

"'·

yürütebilmek

üç temel koşulu yerine getirmek zorundadır. Bi..

rincisi, yapılacak işler için yeter derecede üyeye sahip olması gerekir;

ik.iiı cisi;.

"Enternasyonal Birlikte .

temsil edilen çeşitli ülkelerin işçilerinden" oluşma­ lrdır; ve· s a riu çta üyeler içinde . işçi sınıfından gelen

unsurlar · ağır basınalidır. Konsey üyesi işçilerin 'Çalışma koşullan konseyin üyelerinde sürekli bir de­ ğişmeyi kaçınılmaz hale getirdiğine göre. Konsey;

·

yeni _üyeler atama hakkına sahip olmadan bu ko·

Ş:ullan nasıl yerine getirebilir? Ne var ki, bu hakkın daha kesin bir şekilde tanımlanmasına · ihtiyaç vardı

ve bu da son Konfraılsta ele alındı.

-

-

ingiltere'nin kıl payı temsil edilebildiği Kongre�

lerde Genel Konseyin elciuğu gibi yeniden seçilmes�.

- onun. olanakim içinde görevini yaptığının kanıtı o- larak görülebilirdi. Ne var ki, Onaltılar bunu, sadece ''Kongrelerin körü körüne inancı"nın, Basel'de "yet­

kisini �endiliğinden Geneı• Konseye terketme nokta� sına" kadar -varacak bir inancın

düler.

kanıtı olarak gör� ·

Onlara göre, Konseyin "normal rolüu, "sadece ya�

zışma ve istatistik tutma için bir büro" olmalıdır. · Bu tanım, · Tüzüğün . yanlış _ bir çeVirisinden çıkart�ştı.

Entemasyonalin .Genel Tüzüğü, herhangi bir bur� juva demeğinfu. aksine, . onun idaıi örgütüne dokun.. .

139


maz. Bu, deneyim yoluyla çözülmek ve formüle edil­ mek üzere gelecekteki Kongrelere bırakılmıştır. Yine _ de, çeşitli ülkelerin şubeleri arasında köklü bir ulus­ lararası nitel ik yaratacak olan - şey s�dece birlik ve - ortak eylem olduğundan, Tüzük, Genel Konsey üze­ rinde örgüt içindeki -herhangi bir başka unsurdan daha fazla dunnuştur. ·

Madde 6 şöyle der: "Genel Konsey,' ·çeşitli- ulusal ve yerel g lll pl ar arasında uluslararası bır aracı görevi yapacaktır" ve sonra nasıl davranacağına · d air - ör­ nekler verir. ·Aslında bu örnekler _ arasında şöyle bir talimat vardı: Genel Konseye,'iderhal pratik adımlar atılmasrm gerektireri mesela uluslararası çatışmalar gibi durumlar olduğu zaman, Birliğe bağlı dernekle-rin aynı anda ortak eyleme geçebilmelerini" sağlama- _ !ıdır. Bu madde şöyle devam eder: "Uygun .görüldükçe Genel . Konseye çeşitli yerel ve ulusal demeklere ; önert götünne inisyatifine sahip olacaktır. " · Tüzük aynca, Konseyin Kongrelerin toplantıya çağınlması ve ha­ zırlanmasında oyuayacağı rolü belirlemekte ve ona, kongrelere götürolmesi gereken özel işler vermekte­ dir; _ . Tüzük, grupların kendiliğinden eylemi ile Bir­ liğin ·ortak eylemi arasında hemen hemen · hiçbir zıtlık görmediğinden şöyle - der: -

Her ülkedeki işçi hareketini_ başarılı kılacak tek kuvvet birlik ve ortak çalışmadır. Enternasyonal

.

Genel .Konseyinin y.ararlı olması · da, _ büyük çapta; az sayıda ulusal işçi birliği merkezlerty le mi yoksa _ · say ısız küçük ve birbirinden .kopuk yerel demeklerle­ mi çaltşacağınq. baglıdır. Bu nedenle, - Enternasyonal Birliğin üyeleri, kendi ülkelerinin birbirinden kopuk - işç� demeklerini merkezi ulusq..l organlar · tarafındiın_ · · temsil . edilen ulusal kuruluşlar haliiıde · birleştirmek içi n bütün. gay�etıerini göstereceklerdir · •

140 -

.


-· cenevre Kongre s i tarafından kabul edilen İdari

·

2. fıkrası ş öyl e der: "Ge� n el Konsey Kongre kararlannı uygulamak zonın­ dadir. " Bu yönetm ; Genel Konseyin ta başından b eri Birliğin uygulayıcı kolu olma durtımunu res­ mileştirdL Başka h içbir ��serbestçe verilmiş yetki" yokken. · manevi "yetki.. ohnaksızın emirleri uygula- mak zor o luyo rdu Cen�vre Kongresi aynı zamanda , Genel Ko ns eye "resmi · ve bağlayıcı Tüzüğ ü� yayın­ lamasım da ·emretmiştt Aym Kongre şu karan aldı: "Her- şub e yerel yö­ netimi için yerel koşuilara ve o _ ülkenin y asalanna . uygun tüzü� ve içtüzükler yapmakt� özgürdür. Fakat bu tüzük ve içtüzükler, G enel Tüzüğe ve Yönetmeliğe aykın bir şey içe remezle r.-' Yönetmeliğin ' II, maddesinin

e).İk

.

.

'

·

'

Her şeyden önce şunu· görüyoruz ki. bu kararlarda.

ne - özel ilkeler ilan edilmesine ne de Entemasyoncil.in •.

- bütun gruplan tarafııldan g ü d ül e n ortak amaç dı­ şında h erh a·ng i bir grubun kendi inisyatifiyle özel . görevler yüklenmesine en ufak bir atıf yo ktur Mesele · sadece, her şubenin Genel Tüzüğü ve Yönetm_eliği ��ye­ rel koşullara ve kendi ülkesinin yasalarına" uydurmak h akkına sahip olmasıdır. İkinci olarak. böyle özel tüzüklerin . Genel Tüzüğe uygun olup o lmadığını kim tesbit edecektir? Açıktır ki, bunu yap maya yetkili- bir otorite" bulunmazsa, yukandaki karar geçersizdir O zaman sadece düşman veya polis şubeleri kurulmakla kalmaz. aynı zaman­

.

·-

n

• .

da kendi sınflannı te rke tmiş olan buıjuva ins ans e­ veriert de Birliğe s1zarıai. Bunlar B irliğin tüm hite- · 1iğini değiştirmeleri bir yana, sayılan yetecek olurs a Kongrelerde işçileri azınlıkta da bırakirlar. · B aşından beri, uiusal ya da. ye rel federasyonlar kendi bölgelerinde yeni şubelerin kabul veya · red de­ dllmesinde, bu şu elerin tüzüklerinin Genel üğe .

.

'füz

14 1


uyup uymadığma bakarak bunlan kabul veya reddet� me hakkına sahip olmuşlardır. Bu görevin Genel Kon· sey tarafından yapılması, · yerel bağunsız · derneklerin, yani kendi ülkelerindeki federal ağın dışında kuru­ lan derneklerinde Genel Konseyie doğrudan bağlar . kurmasına izin .veren 7 maddesi lle qngörülmüştür." İttifak, bu hakkı kullanmaya tenezzül etmedi ve do-:­ layısıyla da 'Basel kongresine . temsilci gönderme ko­ şullanm yerine getiremedi. Tüzüğün 7. maddesi bazı ülkelerde ulusal federas­ yonlann kurulmasını önleyen . yasal engelleri de gö.;. zön�nde tutmuştur; bu nedenle böyle yerlerde federal konsey görevini Genel Konsey yüklenmektedir. . Komünün yenilgisinden bu yana, bu tip yasal . en­ geller birçok ülkede daha da artmıştır . Bu durumda kuşkulu unsurlar Birlik dışında tutulmak · isteniyor. sa, Genel Konseyin çalışması daha da gerekli hale gel­ mektedir. Bu nedenle, son zamanlarda Fransa'daki komiteler kendilerini polis casuslanndan kurtar­ ması için Genel Konseyin müdahale etmesini iste­ mişler: öte yandan bir başka büyük . ülkedeU 1 9l . Enter- . nasyonalciler doğrudan Genel konseyden veya .kendi­ lerinden vekalet almayan hiçbir şubenin kabul edil­ memesini talep etmişlerdir. Bu ricamn nedeni, baş­ döndürücü gayretleri, . birbiri ardından eşi görülmedik ­ keskinlikte· yeni şub eler kurma şekline dö nüş en ajan provokatörlerden kurtulm.aktı. Başka bir yönden, de bazı sözde anti-otoriter - şubeler, dahili bir anlaş­ mazlık . Çıkar çıkmaz Genel Konseye başvurmaktan çekinmemekt� ve hatta • .. Lyons'daki anlaşmazlıkta olduğu gibi, Genel Ko:r;ıseyin karşı tarafı hizaya getir-· .

. rnek için bütün yetkislni kullanmasını talep .etmekte­ dirler. Konferanstan sonra olan daha yeni bir olay: (1 1 9)

Bu ülke Avustt.uJ:a'dır. '

142

.


Turin "İşçi ' Federasyonu" kendisini Entemasyonalin bir şubesi ilan etmeye karar verdi Sonra bir bölünme .

oldu ve azınlık grubu "Proletaryanın Kurtuluşu Der­ neği"(ı2o) adıİlı aldı. Bu demek, Enternasyonale ka­ tıldı ve Uk işi, Jura · Federasyonu lehinde bir karar al..; mak oldu. Gazetesi İl Proletario despotluğun her bi­ çimine karşı kızgın · yorumlarla . doluydu. Bu de:rneğin

ödentilerini g ö nde ren _sekreterleri, G enel Konseyi, · eski Fe.d.erasyonuri da muhtemelen ôdenti gön ..

dereceğinden. haberdar etti ve . "İl. Proletario'da oku- . muş olacağınız gibi, Proletaryanın Kurtuluşu Derneği . İşçi Federasyonunu oluşturan ve işçi pozu takınan burjuvaziyle h ertürlü dayanışmayı reddetmeye . . . ..

karar vermiştir. " diyerek� Genel Konseyden "bu .lraran bütün şubelere bildirmesini ve eğer . gönderecek olur­ larsa söz konusu grubun on kuruşluk ödentilerini red­ detmesini" istedi. (l 2 ll Entemasyonalin bütün gruplan gibi, Genel Kon­ -seyin görevlerinden biri de propaganda yapmaktır� Bunu bildirilerle ve Ente m asyonal in Kuzey Ameri­ ka '_d a� · Almanya'da ve bazı · FransJZ kentlerinde kuru­ ,

luşlar oluşturmuş olan görevlileri aracılığıyla yapar. Genel Konseyin bir başka görevi de, grevlere, tüm

Enternasyonal adına yardım ederek destek olmaktır.

İşçi - Federasyonu.

( 1 20)

1871 sonbabannda Tuıin'de kUrulmuştu. Mazzini­ cilerin etkisi altındaydı. 1872 Ocağında proleter unsurlar, federasyon­ dan aynldılar ve Prçıletaryanın Kurtuluşu Demeğini kurdular. Daha sonra Enteroasyonale katılan bu örgütq, 1 872 . Şubatına kadar gizli bir polis ajanı olan Carlo Ter.zaghi yönetti. n Proletarlo, 1 872'den 1 874'e kadar 1\ırin'de yayınlanan bir İtalyan gazetestydi. Bakunincileri des- tekleyerek, Genel Konseye ve Londra Konferansı karartanna karşı

(1 2 1)

-

çık.b. Bakunin'in dostu olan yazışma sekreteri tarafindan temsU edilen PrO­

letaıyanın Kurtuluşu Derneğinin o zariıan görtintişteki düşüneeleri böyleydi. Aslında, bu şubenin eğilimleri çok değlşikti. Dernek. hem pa.; i-alan zimmetine geçirerek hem de Turln polis şefiyle yakın arkadaşlık yaparak çifte sadakatsizlik gösteren bu temsileiyi attıktan soma daha başka açıklamalar da getirdikten sonra, Genel - . Konseyle arasmda

hiçbir anlaşmazlıkkal�ı.

(Marx'm notu].

143


(Genel Konseyin çeşitli Kongrelere ,sunduğu raporlara Bir çokları arasında seçtiğimiz aşağıdaki örnek, G enel Konseyin grevler s ır asınd a ki çalış­ malannın · ne kadar yararlı olduğunu g östermekted ir İngiliz Demir Dökümcüleri D ireniş -D e rn e ğ i başka ülkelerde , özellikle Birleşik· Devletlerde şubel eri bulunan uluslararası bir sendikadır. Ne var ki� Ameı.i.kalı dökümcülerin bir grevi sıra sında bunlar, kendi yer­ lerine İngiliz dökümcülerinin gönderilmesini durdur�

· b akınız} .

.

-

,.

mak için Genel Konseyiri müdahale etmesini gerekli gördüler.

Entemasyonaliİı gelişmesi. çeşitli Federal Kon­ Genel Konseyi de h akemlik ·yap­ maya zorlamış bulunuyor. Brüksel Ko ngres i şu kararı a lmışt ır: "Federal Konseyler veya Komiteler her üç - ayda bir G enel Konse ye , kendi şub elerinin idari ve mali durumlan hak­ kında rapor vereceklerdir. " (İdari Yönetmelik IV.

seyleri olduğu gibi,

..

3. fıkra) Nihayet. Onaltılan çileden çıkaran Basel Kongre­ si, Birlik geliştlkçe · büyümüş olan idari ilişkileli res� mileştirmekten başka bir şey yapm a dı Eğer Genel Konseyin yetkilerini çok fazla genişlettiyse . b u nun suçu. b ağıra çağıra bizzat bunu isteyen Bakunin'in, Schw:itzgu eb el'in, Robert'inU 22l değil d e kimindir? Bunlar acaba kendilerini Londra'daki Genel Konseye "körü - körüne ,. bağlı olmak."la suçlarlar ını? İşte Basel Kongresi tarafından kab ul edilen · İdari' madde

.

.

· .

Yönetmelikten iki madde:

II/ 4: "Entemasyonale katılmayı düşünen her yeni şube veya dernek. Geri_el Konseye bağlılığını derhal açıklamak ıorundadır.'.' ve II/ 5 : "Genel · Ko nsey her yeni şube veya grubun katılınasını J;mbul veya re ddet .

..

(1 22)

144 .

Adheınar Schwitzguebel İsviçreli.bir oymacı; Frltz Robert ise İsviçreli bir Ôğrebnendi.


me hakkına sahiptir;_ karara gelecek Kongrede Itiraz

edilebilir." Federaf ağlar dışında kurulan yerel b a­

ğımsıZ derneklere- ilişkin olarak, bu maddeler sadece · Entemasyonalin ilk başından beri görülen ve sü­ rekliliği

Entemasyonal

için gerçekten · b ir

ölüm

kalun meselesi · olan bir uygulamayı kurulmakt� olan.

bütün şube veya derneklere hiç ayınm yapmadan -uy-, gulayarak genelleştinnek çok ileri gttİnek olur� Bu

maddelerin, Genel Konseye gerçekte verdiği hak, �ede- ·

rasyonlarm iç işletine kanşmadır, fakat bunlar Ge­

nel Konsey tarafından

hiÇbii-

zaman bu şekilde kul­

lanılmamıştır. Onaltılar. G enel Konseyin, varolan

federasyon veya · gruplara katılmak isteyen yeni şu­

belerin işlerine kanştığı tek bir olay gösterebilir mi? . Aktanlan kararlar kurulmakta olan şubelere ilişkindir; aşağıdakiler ise zaten tanınmış olan şu­

belerle ilgilidir:

II/ 6:

��Genel Konsey. Entemasyanalin herhangi

bir Şubesini gelecek Kongreye kadar atma hakkına sa. hiptir. " ·

11/7:

"Ulusal bir grubun dernekleri veya şubeleri

ya da değişik uluslardan gruplar arasında çatışma olduğu takdirde Genel Konsey çatışmayı karara bağ­ layabilir. Bu karara, kesiri kararı vermeye yetkili

olan gelecek Kongrede itiraz· edilebilir."

Bu iki madde aşırı durumlar için gereklidir, ama

Genel Konsey bugüne kadar bun1an hiç kullanma­

mıştır. Yukanda anlatılanlar, G�nel Konseyin tek bir . şubeyi atmadığuu ve anlaşmazlık halinde, her iki ta­

rafın isteğiyle hakemlikten öteye birşey yapmadığını -

göstermektedir.

S onuçta.- mücadelenin ihtiyaçlannın Genel ·Kon­

seyi üstlemnek durumunda bıraktığı bir göreve geli­

yoruz.

Btı , ittifak taraftarlarını ne _ kadar üzerse üzsün, sııi proletarya ·hareketinin dÜşmanlan _kendi.

.

145


sme sürekli saldırılar yönelttiği için, Genel Konsey, Enternasyonal İşçi Birliğini s avunanlarm en ön ·

safında yer • ·almaktadır.

�vOnalWar, Enternasyonaliiı gerç ek yüzünü göster­ dikten · sonra� nasıl olması g erektiğini anlat�aya geçiyorlar. BirinciSi7 Genel - Konsey resmen bir yazışma ve iS-· tatistlk sağlama bürosundan öte bir şey �lmamalıdır. Genel Konseyin idari görevleri t erke dilince yazış­ malan da elbette, Birliğin çeşitli organlannda zaten yayınlanan bilgileri yeniden s öylemeye indirgene­ cektir. Dolayısıyla, yazışma bürosunun varlığıyla yokluğu arasmda bir fark olmaz. İstatistik sağla­ maya gelince. bu "işi güçlü bir örgüt ve hatta asıl Tüzükte. özellikle belirtildiği gibi ortak bfr hedef ol. maksızın yap ılamaz - Bunlar ise "despotluk" koktuğu için, bir büro belki bulunmakla b irl ikte istatistik bürosu o lmam alıdır _;Kısaca, Genel Konsey olmama- · . lıdır. Aynı mantık, Fede ral Konseylert, yerel komite­ leri ve_ diğer bütün "otorite" merkezlerini dağıtacaktır. Geriye yalnız özerk şubeler kalacaktır. 9ndan sÇ)nra, bu serbestçe federasyonlaşan ve hiç­ ,

,

.

.

.

·

biT . qtortteyle, "hatta_ işçilerin seçtiği ve işçilerden olu­ şitı" otoriteyle bUe eli kolu bağlı olmayan bu "özerk ştibelerin" görevi ne olacaktır?

· _ .I:lu noktada, Genelgedeki boşluklan, Jura Federal Komıtesinin . ·OnalWar Kongresin sunduğu_ rapordan

yararlarularak doldurmak gerekir. "İşçi sınıfını, . in­ sarwğın . �eni Çıkarlannın gerçek temsilcisi yapmak iÇii,ı,i• :' o_nlanıi örgü_tlerl "diğer herşeyin bağımlı olduğu . yl)netllme�dir. Bu düşünce çağı-

q-ü_şı:inc�.-_ta�mc!an 146


mızın . ihtiyaçlarından ve insanlarm · iç

eğilimle­

rinden. sosyal hayattaki fenomenleıin uzun ·_süren bir inceleme-si aracılığıyla formüle etmek ve sonra bu

düşünçeyi. işçileriintZin örgütlerine yani _as ıl yerine

ulaş tırmak; hedefimiz bu olmalıdır vs. " Sonuçta

"emekçi halkımız içinde gerçekten devrimci bir sos�

yalist okul" kurulmalıdır.

.

B öylece, bizim özerk işçi şubeler!, bir anda

,

öğ­

retmenleri ittifaktakl beyler olan bir sürü okul duru­

muna geliyor. Onlar "uzun süreli11 incelemeyle d ü­

şünceyi asıl yerine ulaştınyorlar. " Onlar için işçi

sınıfı bir ham maddeden, · şekillenmek için Ruh�ül Ku­ düslerinin nefesine ihtiyacı · olan · bir karmaşadan · başka bir şey · değildir. ·

Bütün bunlar.

İttifakın . aşağıdaki cümlelerle

başlayan eski programının bir özetidir: "Banş · ve

. özgürlük

Demeğini terkeden sosyalist azınlık" poli­

tik ve felsefi meselelerin incelenmesini özel görev .

edinen yeni bir Sosyalist Demokrasi ittifakı" kurul­

masını önerir. "DüŞünce"lerinin ilk çıkt-ığı yer budur! "Böyle bir yükümlülük: Avrupa ve Amerikan'ın sa­ . .

mimi

sosyalist

demokratianna

birbirleriyle

ha­

berleşme ve düşüncelerini güçlendilme aracısı ola-_

caktır. "U23) Demek ki; keiıdi itiraflarına göre , bir burjuva demeğındeki azınlık grubu , Basel Kongresinden az

önce ve bu kongreyi, kendilerini işçi kitlelerine gizli b ir _ bilimin, dört cümlede özetlenen ve 11Sınıflann·

(l23l

Açık bir kongre toplamanın ya thanetin ya da ahmaklığın dikalası ola­

cağı bir sırada, gı.zU konferans topladiğı için Genel Konseyi dunnadan suçlayan lttıfak taraftarlan, bir yandan açıklık ve doğruluğu dilierin­ deiı. düşürmezken öte yandan, Tüzüğümüzü tümüyle çiğneyerek En­

ternasyonal tçinde, Entemasyonale karşı ve şubelert, sezdirıneden Bakunin'in papazvali denetimi altına sokmayı amaçlayan gizli bir örgüt kurmuşlardır. Genel Kons_ey, gelecek kongrede, bu gizlı örgüt ve onu çeşitli ülkelerde (örneğin lspanya'da) yönetenler hakkında so­ ruştumıa ·açılmasını isteyecektır. (Marx'm notu].

147

_


'

ekonomik ve sosyal eşitliğinde" doruk nokta sına va­ ran bir bilimin papazvari uygulayıc ılan olarak sun­ mak için araç ol arak kullanmak üzere Enternasyo-

- nale sızmıŞhr.

Entemasyonal e önerilen yeni ö rgüt ün bu teorik "görevi"nin yanı sıra bir de pratik yanı vardı. O n­

altılann Genelgesi şöyle diyor: "Geleceğin toplumu ,

Enternasyo nal tarafından kabul edilen örgütün ev- :

renselleşmesi olmalıdır. - Bu nedenle, Entemasyonali, bir an önce kendi idealimize olabildiği kadar yakın hale getirmeliyiz."

_ "Otoriter bir örgütten özgür ve eşitlikçi bir top lum nasıl çıkabilir? Bu. _ imkansızdır. G ele c ekt eki insan

toplumunun cenini olan Enternasyonal, özgürlük ve

federasyon ilkelerimizi şimd iden sadık bir şeklide ·

yansıtmaya başlam�lidıru

Başka bir deyişle, Orta Çağdaki manastırlar nasıl

cennetteki hayatın yansunası oldularsa , entemasyo­ nal de, "cenin11i İttifakın rahmine düşmüş olan yeni

Kudüs'ün yansıması olmalıdır. Eğer Komüncüler, Romünün "gelecekteki in s C!ll toplumunun cenin1'1 olduğunu farketmiş ols alardı, bütün disiplini ve si­ lahlan -savaşlar olmayınca - derh al yokolması gere�

· ken şeyleri fırlatıp atar ve yenilmezlerdi! · · "Uzun süreli· inceleme"lerine rağmen, Onaltılann' · bu ·. · çekici pla�. Ente ma syo nali, tam ölüm kalım

1

mücadelesi verirken örgütsüz ve silahsız bıralanak için hazırlamadıklannı iyice açığa kavuşturabilmek için, ·Bakunin, asıl metni, Eİıte ma syonalin örgüt­ lenınesi üzerine bildirisinde yayınlamış bulunuyqr. (Almanach du Peuple pour C enevre 'ye bakınız.) _

187� ,

-VIŞimdi Jura �

148

Komitesi tarafındaıi Onaltılar -

.

Kong.


resine sunulan rapox:u okuyalım. Resmi gazeteleri La' Revolution Sociale ( 1 6 Kasrm) şöyle diyor: "Bu raporu · okumak, Jura Federasyonu üyelerind_en beklenen bağ­ lılık ve pratik ze kanın gerçek ölçüsünü verecektir . " Rapor, "Enternasyonalin şubelerinin durumu üzerin­ deki . . . biraz maneviyat bozucu etki"yi, Fransız-Prus� ya savaşı ve Fransa'daki - iç savaş sırasındaki "o kor­ kunç olaylaran yilkleyerek başlıyor. Her ne kadar, Fransıi-Prusya savaşı, her iki or­ duya büyük sayıda işçiyi çekerek şubeleri örgütsüz bı-. rakmak eğilimini gerçekten gösterdiyse de, İmpara­ torluğun çöküşü ile Bismarck'ın fetih savaşı yapaca- ğını açıkça ilan etmesinin .hem Almanya'da hem de İngiltere'de Prusyalılarla saf tutan b!!ıjuvazi ile en­ ternasyonalizmini her zamankinden daha kuvvetli ·bir şekilde · gösteren proletarya arasmda . şiddetli bir ;mücadeleye yol açtığını söylemek de aynı derecede doğrudur. Böyl elikl e Enternasyonal her iki ülke de de mevzi kazandi. Bu , davramş. Aıiıerika'da da geniş Al- · man proleter göçmenleri kitlesi içinde bir bölürune yarattı; . enternasyonalist gurup9 şoveniSt olandan ta­ ı

·

mamiyle aynldı.

Daha başkc:i bir açıdan bakacak olursak, Paris'te Komün'ün yaşama geçmesi. Entemasyonalin dış · geM lişmesine ve ilkelerinin bütün ülkelerdeki . şupeler ta­ rafından hararetle savunulmasına eş� görülmedik bir . hız verdi. Ne var ki� raporu şöyle devam eden Jura Fe-· derasyonu hariç: "devlerin savaşı başladığından bu yana- . . . bazi insanl� sadece zaaflannı gizlemekte olduklanru . . . düşünmek zoruncia kaldık . . . Bu durum (kendi saflanndaki) bir çok · kimse için g;üçsüilük beM lirtisid ir" fakat onl ann hayal .ettiğine göre "bu aksi­ ne,_ . . . Entemasyonalin toptan değiŞmesi için ideal bir · durumdur. Bu ustün durimia daha yakuidan bakar- . sak_ oriiann alçakgönüllü dilekleri daha belirginn

149


leşecek.

Komite, feshedilmiş ve yerini_ Malon şubeslnin almış olduğu ittifakı b ir yana bırakarak, yirmi . şu-· · b.edeki duruin üzerine bilgi vermektedir. Bunlardan - yedisi, _ Komiteyi toptan reddetmişti. İşte raporda bu · konuda söyle nenle r: Bienne'deki dolapçılar şubesi ile oymacılar ve modeleller şubesi, kendilerine gönderdiğimiz yazış­ maların hiçbirine cevap vermediler. Neuchdtel'de, marangozlar, dolapçılar, oymacdar ­ ve modelcilerden oluşan meslek şubesi FederaL Komitenin yazdarUla h_içbir ·cevap vermedi. Val-de-Ruz şubesinden hiçbir haber alamadık Oymaetiarın ve modelcilerin Le Locle şubesi · Fe· deral Komitenin yaztlanna hlt;bir cevap. vermedi.

Özerk şubelerle Federal Komiteleri arasındaki ozgür illşkll erden k.asıt herhalde bu olsa gerek. Bir başka şube, - ııcourtelary bölgesinin aynıacılar ve modeleller şubesi, üç yillık inatçı bir ısrardan son..; ra . . . _ şimdi " Entemasyonalin dışmda "bir direniş derneği kuruyorlar.n Ama bu onlan� Onaltılar Kong;. resine iki temsilci - göndermekten caydırmıyor. Şimdi tamamen ölmüş olan dört şubeye geliyo . . .

­

ruz:

· Bienne merk;ez şubesi şu - an için çÖlanüş bulunu­

yor. Bununla beraber, en zeki üyelerinden biri. son

günlerde, Entemasyonalin · Bienne'de yeniden - doğma umudunun kaybolmuŞ olmadığl!lt yazdL · · Saint-:Bıaise -şUbesi. düşmüştür. Gatebat şubesi. fevkalade · bir' çalışmadan sonra bölgf;?dekt _ağal.aiın(!) bu yiğit şubeyt yoketmek üzere giriştikleri tertipZere �oyun eğmek _ zorunda kaldL

150


Son olarak, Corgemont şubesi de patranıann ter·

·

tiplerinin .kurbanı oldu�

Bundan sonra, Courtlaıy bölgesinin, - Onaltılar,, . Kongresine iki t emsilci göndermekle birlikte "çalış .. malarını durdurmak gibi akıllı bir adım atan mer- · kez şubes��geliyoruz. n·emek ki, varlığı en azından kuşkulu - olan _ dört şube var. "

·

Orange şubesi sosy a lis t işçilerin küçük bir­ çekirdeği haline indirgenmiŞtir _ Sayd - arının azlzğı yerel çalışmaıanni engelliyor. - Neuchatel'trı. merkez şubesi varo lan koşullardan dolayı _çok stkıntı çe1aniştir. Bazı üyelerin bağldığı _ ve çalışmct.Sı olmasay4ı mutlaka çökmüş olurdıi Le Locle merkez şubesi bir kaç ay ölm.ekle ya· şamak aras ında askıda kaldıktan sonra s.onunda dağddL Çok kzsa bir süre önce yeniden kurulmuş bu· lunuy or. . . ...

·

- Besbelli ki� Onaltılann Kongresine iki temsilci göndermek amacıyla!

La Chaux-de·Fond'daki sosyalist propaganda

şubesi

nazik bir

durumda

.

.

..

Gelişmek şöyle dursun, ·

daha kötü obnaya doğru gidiyor.

Bunun ardından iki şube geliyor; saınt-İruier ve· Sonvillier•nın, durumları hakkında hiçbir şey söy� lenmeden laf arasında belirtilen .inceleme ç·eweleri. Geriye bir öriıek şube · kalıyor ki, · "merkez şube" diye adlandınlmasına bakılırsa, artık var olmayan bütün şubeleriil artığından· başka bir şey olmasa ge· rek.

ısı


"Moutier merkez şube si h iç kuşku yok ki. en az zayiat veren şubedir. . henüz hiçbir şube kurulmamış

olmakla birlikte . . . komitesi Federa( Komiteyle - sü­ rekli ilişki_ halindedir. . . " Bu da, şöyle açı)rlanıyor: "Aşağı bir hayat tarzı olan . . . işçi sınıfının mükem� mel tavrı, M o uu e·r , şubesinin faaliyetini kolay-

laştınyor. Bu b ölge d eki işçi sinıfırun giderek politik unsurlardan daha da. bağımsız hale geldiğini görmek · isteriZ. "

Açıktır ki, bu rapor gerçekten ·"Jura Federasyonu beklenen bağlılık ve pratik zekanın ke� · sin ölçüsünü: vermektedir. " Raporu , ko mite l erinin asıl ikametgahı olan La Chaux-de-Fonds işçilertnin · onlarla herhangi bir iş yapmayı daim8. red d ettikl eri­ nf ekleye rek tamanılayabilirlerdi! Gerçekten de, çok lqsa .bir süre önce,. La Chaux- de- fond s işçileri, 1 8 Ocak. 18721deki genel toplaritıda, ·OnalWann Genelge .. sine, hem Londra Konferansının karanın hem de · Fransız İsviçresinin 1 87 1 Mayıs'ında toplanan kong- · · resinde alınan nBakunin, Guillaume ve mürttıerini Enternasyonalden sürekli olarak atma" kararını oy­ üyelerinden

birliğiyle onaylayarak cevapladılar� "Enternasyonal içinde savaşın -açık bir savaşın­ patlamasına" yol açtığım kendilerinin itiraf ettiği bu sözde Sonvillier Kongresinin - değeri konusunda söy­ lenecek başka bir şey kaldı mı? ·

Şüphe yok ki,_ sayılanna - oranla etkilert . çok fazla

olan bu kimseler belli bir başarı _ sağlamışlardJ!. Tüm liberal ve polis basın onlan açıkça desteklemlştir. Genel Konseye yaptıklan özel ve Entemasyonale yaptıklan genel saldınlar, bir çok ülkede kerameti kendirideri menkul reformcular - tarafından tekrar­ lanmışb.r. ' ingiltere ' d e, tertiplerinin maskesi G e nel Konsey tarafından düşürülen yetçileri;

1 52

buıjuva-

,cumhuri- ·

İtalya'da, kısa bir süre önce · Stefanoni'-

­


nİnU24l bayrağı altında�· merkezi Roma ve dinsiz rahip "otoriter" ve -"hiyerarşikn bir · örgüt olan ve tüzüğünün onbin frank veya fazla bağışta bu­ hinacak her burjuvanın mermer büstünün toplantı salonu'na konulmasına iZin veren "Akılcıların Ev­ rensel -Demeği"ni kuran dogmatik özgür düşünceeller ve sonunda Almanyq.'da yalnız polisin desteklediği

_

ve rahibeleriyle

Neue Social-Demokrat . gazetesini çıkarmakla kal­

m ayıp

Prusya�Almanya İmparatorluğunun "beyaz

gömleklilen"(125l görevipi yapan Bis�arck sosyalistleri bunlann ömekleridir. · '

Sonvillier özel toplantısı, dokunaklı bir çağn ya­

paı:ak

bütün Enternasyon al şube lerinden derhal bir · ,

Kongre . toplanmasının acilliği üzerinde d urmal arını

istiyor. Bu Korigre. M alo n ve Lefrançais yuttaşlanıi deyimiyle Lo ndra Konseyinin sürekli tecavüzlerini defetmek" üzere toplanacaktır ; doğal olarak bu söz­ lerin asıl anlarriı , Enternasyonalin yerine ittifakı ge- çirroektir Bu çağn öylesine cesaret veren bir karşılık . aldı ki, bir anda son Belç&a Kongresinin kararların"

.

( 1 24)

1 871 Kasım'mda. bir buıjuva demokratı olan Stefanoni. Akılcılann Ev� rensel Detneğlni kurmak için bir plan ileri sürdü. Bu derneğin prog­ ramı, bwjuva demokra,t göiüşlerle küçük buıjuva ütopik sosyalizmi� nin bir kanşımıydı. Derneğin amacı, işçilerin ilgisini. Enternasyonal� den tınnak ve onun İtalya'daki etkisini engellemektl. Stefano­ ni, aynı zaınantla, Sosyalist Demokrasi İttlfakl ile dayarnşma içinde olduğunu ilan etti. Marx ve Engels'in, Stefanoni'ntn gerçek amaCım ve

uz3.kıaş

anarştsderln bUtjuva demokratlanyla olan yakın bağlannı teşhir eden

beyanlan ile İtalyan Işçi sınıfının bazı anderlerinin Stefanom'nin pla­ tuna karşı mücadeleleri, onun, İtalyan işçi sınıfı hareketini buıjuva et(125)

kistne sokma çabalarını önledı.

·

.

·

·

Neue Social-Dem�krat. Schweitzet'in tasalcı Alman İşçilert Genel Bir· liği hizbıntn yayın organıydı. 1 87l'den 1 876'ya kadar Berlin'de ya· yınlandı. · Enternasyonalin Marksist . önderlerine ve Bebel ile Lteb-­ knecht'tn Alman Sosyal Demokrat İşçi' Partisine saldınlar yöneltti; Bakunınciled ve diğer proleter olmayan eğilimleri destekledi. "Beyaz gömleklileı" (blouses blanches) Fransa'da, ıkınci inipara­ torluk sırasu�.da Bonapart.çı polis tarafından örgütlenmıŞ olan pro­ vokatörlerdi. Işçi olduğunu iddia eden sınıfsız ve lumpen unsurlardan

oluşan bu çeteler, polisin gerçek işçi örgütlerine baskı yapabilmesine . ' bahane sağlayacak kışkırtıcı gösteriler düzenliyor ve. kanşıklıklar çı� · kanyorlardı. · ·

1 53

.


dan birini tahrif edecek kadar alçalmak zorunda

dılar. Resmi

kal­

organlannda (La Revolution sociale, 4 O­ cak 1 872) ş öyle diyorlar: "Son olarak daha da önemli olan bir şey9 24 - 2 5 Aralık'ta Brüksel'de bir Kongre . toplayan Belçika şubelerinin, Sonvillier Ko ngre sinde Genel Kongrenin toplantıya çağnlmasının acilliği ü­ zerine alınan karann aynısını oybirliğiyle almala­ ndır". Şunu belirtmek yerinde olur: Belçika Kongrest böyle bir şey yapmadı. Gelecek Haziran'dan önce top­ lanmayacak olan Belçika Kongresine, Entemasyo� nalin gelecek Kongresine sunulmak - üzere yeni bir Genel Tüzük taslağı üzerinde çaıışma görevini verdi. Genel _ Konsey, Enternasyonalin b üyük çoğun­ luğunun dileği uyannc a _ yıllık kongreyi ancak 1872 Eylülünde toplayacakbr. · ,

-VIIKonferanstan bir kaç hafta sonra, _ ittifakın en et­ kili ve gayretli üyeleri olan Albert Richard ve Gaspard Blanc beyler, Fransız mültecileri arasından, · İmpa­ ratorluğun diriltilmesi için çalışmaya hazır yar­ dımcılar toplamak üzere Londra'ya _geldiler. Hem

Tiıiers'den kurtu.lmak hem de sıfıra inmernek bunu tek

yol olarak

görüyorlardı.

-Biüksel Federal Konseyi dahil olmak

iÇin

Genel Konsey

üzere,

çıkarlan,

bunların Bonapartçl. manevralan ile tehlikeye şebilecek herkese uyanıai-da bulundu.

d(i­

Richard- ve Blanc,

1 8 72 Ocak'ında bahaneler ileri ''İm· paratarluk ve Yeni Fransa. Halkın ve g ençliğin Fransız vtcdanma çagtısı". sürmeyi bırakarak · bfr kiüıpçık yayınhidılar:

.

ittifak şarlatanlannın alışılmış alçakgönüllü­ lüğü içinde, kendilerini bol bol övüyorlardı: . .

'

'

Fransız proletaryasaım ·yüce ordusunu kuran biz-

154


ler Fransa'da Entemasyonalin en .etkili önderleri olan . · bizle r(l 2 BJ -iy i bir talih eseri vun.Llmaktan kur-. ••.

.. .

tuZmuş olan bizler, altında savaştığ-ımız bayrağL . . hırslı parlamenterlere,

kerıdini

. beğenmiş cumhuri­

yetçilere ve her çeşit sahte demokrata karşı yük­ seltmek üzere burdayız ve her türlü . iftira. tehdit ve saldırıya rağmen, şaşkm Avrupa'ya. yakmda bütün Fransızlarm yüreğ.inde yankılanacak çağrunızı _ hay­ kınyoruz: ''Yaşasm İmparator". Lekelenen ve horlanan II. Napolyon'un · itiban muhteşem bir şek fide geri verilmelidir.

G örünüşe bakılırsa, bu itibann geri . verilmesi göreVi, özel olarak, III . -istila'nmU 2 7l gizli ödenek­ lertyle beslenen .Albert Richard ve - Gaspard Blanc bey­ lere · verilmiştir. Üstelik, şunu da kabul ediyorlar: "Biz, düşün­ celerimizin normal evrimi sonucunda İmparatorcu olduk.'' İşte, İttifaktaki din kardeşlerini sevindirecek bir itiraf. Solidatire'nin eski günlerinde olduğu gibi, Richard ve· Blş.nc, ��politikadan uzak durma" ile ilgili ( 1 2 6)

1 5 _ Şubat'ta Egallte, '1pliğlnız paZara çıkacak!" başlıklı yazısında şöyle

diyordu: . ''Komüncü hareketin Güney Fransa'da uğradığı yenılginin bütün hı� kayeslııin anlaşılacağı zamari henüz gelmedi. Fakat şu an için. 30 Nt­ san'daki ayaklarunasının üzücü yenilgl$ine büyük çapta tanık olari bizler, bu ayaklamnanın gert plandaki A. Richard'ın emirlerini her yere s� uygillayan G. Blanc'ın korkakbğı, thaneti ve namussuzluğu: yüzünden yenilgiye uğradığını söyleyebiliriz. Bu sefiller. tyi planlanmış bir manevrayla, ayaklanma komitelerinin hazırlık çalışmasında görev alan bir çok kimşeyi uzlaştınn ayı başardılar. Üstelik; bu hainler, En­ ternasyonalin Lyons'daki ttibannı kırmayı da başardılar. Öyle ki, Pa­ ris'te devrim olduğu zaman. Lyons işçileri Entemasyonale büyük bir . güvenstzlikle bakblar. Örgütsüzlüğün, ayaklanmanın yenilgiye uğra­ masının nedeni budur.· Bu şekilde tecrit olan ve savunmasız bırakılan . Komünün düşüşü kaçınılmaz olarak ayaklanmanın yenilgiye uğra­ masına yol açmıştır: Biz, Lyons işçilerini kazanmayı ve Entemasyo­ nalin bayrağı albnda saf tutnıalannı ancak bu kanlı ders sayesinde başarabildik. Albert Richard, Bakuilin ve arkadaşlarının şımank çocuğu. peygarnberlydt." [Marx'm notu! ( 1 27) III. Napolyon lakabı.

·

155


eski klişelertni yeniden piyasaya sürüyorlar. -onla-

·

nn "normal evrim''lerinden de anlaşıldığı gibi, poli­ tikadan uzak d urma ancak mutlak bir d espotluk ol­ du ğu zaman mümkün olabiliyor, çünkü o zaman iş-_

çiler, aynen bir tutuklunun güneşte dolaşmak isteme­

si gibi, her tütlü politik çalışmadan uzak duruyorlar.<

Diyorlar ki: "Devrimcilerin çağ ı bitmiştir . . . ko­

münizm sadece Almanya ve ingiltere ile, özellikle Al­ manya ile sınırlıdır. Hiç kuşku yok ki, komünizmin,

yavaş yavaş bütün Enternasyonale yayılınadan önce

uzun bir süre hazır1andığı · yer Almanya olmu ştur. Ve Alman etkisinin Birlik'te rahatsız edici bir şekilde -

yayılması, Birliğin gelj.şm�sini engellerken, bir yan- , dan da, sloganlannı hiçbir zaman bir Almandan al-"

mamış olan Orta ve Güney Fransa şubelerinde . yeni

bir yöne gimıesine katlada bulunmuştur." İnsan sanki, İttifakın kuruluşu sırasında, bir Rus olarak Latin ırklannı tems il' etmek görevini kendine yöneiten büyük kahiniU 2 8) ya da "Alman ve :Sismark­ çı düşünüderin - Enteinasyonale �bul ettirmek iste: dikleri geri hareketi" mahkum eden ngerçek misydn·

lerleri" dinliyor.

·

·

·

· Bu gerçek ge leneğin kaybolmamış ve Richard ve . Blanc beylerin- vurolmamış olniası ne büyük bir talih!

D emek ki, onların · özel "işi"', orta

ve güney Fransa'da�

esas olarak ve bizZat bu ne denle · "özerk" olaçak Bona­

partçı şub el er kurarak Entemasyonale "yeni bir yön

· vermek" . Proletaryanın,

Londra

Konfe ran sı

tarafından

- tavsiye edildiği gibi · politik bir parti haline getirilme­ sine gelince, "İmparatorluğun · diril.til.mes i.nden · sonra,

biz" yani Richard ve Blanc� "yalnız sosyalist te orile­ ritı değil, aynı zamanda onlann · gerçekleştirilmesi­ nin ·- başlangıcı olaıt_ devrimci kitle .örgütlerinin . de {1 28)

156 '

:Bakunin.


işini bitireceğjz." Kısacası, "özellikle ·Latin ülkelerinde. . Entenıas� yanalin gerçek gücünü oluşturan". "her şubenin özerk­ liği ilkesi"ni kullanarak Enternasyonalde anarşi ya­ ..

ratmaya bel bağlıyorlar. Anarşi - bu. öğretllerinde sosyalist teoriden sade­

ce bir kaç slog an kullanan üstatlan Bakunin;in bü­

yük savaş atıdır. Bütün sosyalistler için, anarşinin anlamı: şudur: Proletaı:ya hareketinin aınacı, yani

s osyal sınıfların ortadan kal dinlma sı gerçekleştiri­ lir gerçekleştirilmez. şimdi . sadece büyük üretici ço­

ğunluğu küçük sömürücQ. azınlığın boyunduruğu al­

tında tutmaya hizmet eden devlet iktidan yok olacak

ve hükümetin görevleri bütünüyle idari görevler

hali­

. ne gelecektir. Fakat anatşi. İttifak için çok başka anlam ta ımaktadır. -İttifak. · proletaıyanın saflarında

Ş

anarşi olmasını, sömürücülerin elinde güçlü bir şe­

kilde yoğunlaş an sosyal ve politik kuvvetlerin yıkıl­ masının tek yarolmaz yolu olarak görmektedir. Bu neden1e de. Enternasyonalin, örgüt ü yerine ' anarşiyi koymasını istemektedir. Hem de , e ski dünyarun En­ temasyonalin zaten yıkmaya çalıştığı bir sırada. U­ luslararası polis, Thiers cumhuriyetini imparator­

luk peleriniyle örterken onun .ebediyen sürmesi için ' bundan daha iyi bir olanak bulamaz. (l 29)

Londra, 5 Mart 1 872 33, Rathbone Place, W. Ocağın ortası i.Le 5 Mart 1 872- arasuıd.a yazddı. 1 872'de Cenevre'de broşür halinde yayınlandı. -

Ü29)

Milletvekili Sacaze, Dufatu"e kanunu Uzerlndeki raporunda, saldırısınm baş hedefi olarak Entemasyonalin "örgüt"ünü almaktadır. BU örgüt,

onun tüylerini - diken diken yapıyor. "Bu tehlikeli Birliğin muazzam ilerlemesi''ni belirttikten sonra. şöyle devam ediyor: "Bu birlik� .. kendin· den önceki hiziplerln gizli çalışmalannı reddetmektedir.· örgütlenmest ile ilgili :işler ve değişiklikler kamu oyunun gözü önünde y-:ıpılıyor� Bu

15.7

·


BÖLÜM XV PARİS KOMÜNÜNÜN YILDÖNÜMÜNÜ KUTLAMA TOPLANTISINDA ALINAN KAR.AR(130)

-I-

"Geçen 1 8 Mart'ın yıldönümünü kutlamak için yapılan bu toplantı, 18 Mart 1 8 7 1 'de başlatılan muh­ teşem hareketi, insan soyunu sınıf - egemenliğinden ebediyen kurtaracak büyük sosyal devrimin şafağı o­ larak gördüğü:Ö.ü natı eder."

(130)

·

158

örgütlenme. sayesinde . . . eylem ve etki alanını yavaş yavaŞ geniş­ letmiştir. Her yerde yeni mevziler kazanıyor.'' örgütü kısaca anlattık­ tan sonra şu sonuca vanyor: ''Dikkatle planlanmış birliği içinde ... bu geniş örgütün planı anlattığım gibidir. Kuvveti, bizzat bu anlayışta yat­ maktadır. Aym zamanda, ortak eylemde birleşen taraftar kitlesinde ve sonuçta onları ilerlemeye teşvik eden yentlmez dürtüde yatmaktadır." · (Marx'ın notu] 20 Şubat 1872'de yapılan Genel Konsey toplantısında, Jung'un 1 8 Mart'ta Paris Komününün birinci yıldönümünü kutlamak üzere bir toplantı yapılması önerisi kabul edildi. Toplantı. bina sahibinin son anda salonu vermekten vazgeçmesi yüzünden yapılamadı. Bununla birlikte, 18 Mart'ta Enternasyonal üyeleri ve eski Komüncüler, ilk pro­ leter devrimin yıldönümünü kutlamak üzere bir toplantı yaptılar. Bu toplantıda Marx tarafindan kaleme alman üç kısa karar kabul edildi.


-

Il

-

"Orta sınıflann , işçi sınıfına duyduklan kin do­

layısıyla bütün Avrupa'ya yaydıklan yeteneksizlik ve

_ cinayetler, eski toplum, ister Monarşik ister cumiıu­

rJ.yetçi, hang-i h ükümet biçimiyle yönetllirse - yöne-

tilsin, ölüme mahkum · etmiştir.11 -ııı.:-

• 11Bütün hükümetlerin Enternasyonale karşı aç­

tıkları cihat ile hem Versay'daki katlllerin hem de

onları yenen Priısyalıların terörü, bu başaniann

boşluğuna ve dünya proletaryasının. Thiers lle Prns­

yalı William'ın ortak kuvvetleri tarafından ezilen

kahraman öncüsünün ardında toplanmakta olan or-

. dusunun, oplan tehdit eden varlığına tedir."

tqnıklık etmek­

13- 1 8 Mart 1 872 tarihleri , arasında yazıldı. The International Herald gazetesinin 30 Mart 1 872 tarihli _ 3. sayısında yayınlandı.


BÖLÜM XVI LAHEY KONGRESİNE .SUNULAN RAPOR(ıa_ı)

Yurttaşlar,

Basel'deki sari Kongremizden bu yana iki -büyiik savaş Avrupa'nın çehresini değiştirdi: FransizwAI­ man savaşı ve. Fransa'da iç - savaş. Bunlardan daha · önce baŞlayan, bunlarla birlikte ve· bunlar sona er­ , dikten sonra da süre gelen üçüncü bir savaş daha var ki. o da Enternasyonal · İşçi Birliğine _ k�şı verilen savaştır. Enternasyonalin Paris üyeleri, Fransız halkına,_ halk oylamasına katılmanın içerde despotluğa, dı­ şanda da savaşa oy vermek demek olduğunu açıkça ve -

{1 3 1}

160

Entenıasyonalin La.hey Kongresi, 2-7 Eylül 1872'de yapıldı.

·

Kongreye

ulusal öıgi.itü temsilen 65 delege katıldı. Kongre çalışmalannı biZzat Marx ve Engels yönettller. Lahey kongresinde, Mm, Engels ve taraf­ tarlannın işçi sınıfı_ hareketi i�deki küçük bw:juva sekterliğine karşı yıllardan beri verdikleri mücadele sonuçlandı. Anarşistlerin sekter Jaaliyetlert mahkum edildi ve önderleri- Enternasyonalden abldı. Kong­ 're kararlan, çeşitli ülkelerde bağımsız işçi sıri.ıfı partilerinin kurulması Için başlangıç işareti oldu. Mar:x'uı kongrede, Alınanca çevirisini oku­ duğu bu rapor Genel Konseyin 1872 Ağustosunda yaptığı bir top- lantıda kabul edilmişti. 15


vura vura mesi için'

söyle�şlerc:li.

b _iİ -

Louis Bonaparte'in katledil­

komp}pya � l(atıldıklan

bahanesiyle 23

halk oylamasınd � bir gün önce tutuk­ and a Lyons'da, Rouen'de, Marsilya'da,

Nisan l870'de,

landılar. Aynı . Brest'de ve diğer şehirlerde başka Enternasyonaleller ,

de tutuklandı.

dirisiride

Genel Konsey 3 Mayıs 1870 tarihli bil� .

şöyle diyordu :

·

·

·

Bu son tertip de, gülünç anıları olan önceki iki

tertibin yanında - layık olduğu _ yeri alacaktır. Fransa

şııbelerimize · karşı tantarialı b ir şekilde girişilen · şiddet hareketlerinin tek amacı vardır:- Halk oyla­ masının işlemesini sağlamak._

'

'

Gerçekten de. Aralık imparatorluğunun yıkılı­ · şından sonra, imparatorluğun hükümetteki selefleri,

bu tertibin bizzat Bonapartçı polis tarafından uydu rolduğun u ve Ollivier'nin, h alk oylamasından bir gün önce çıkardığı gizli bir genelgede, m emurlanna açık · açık "Entemasyonalin önderleri yakalanmadığı tak­ dirde halk oylaması başanlı bir şekilde yürütülem�z" dediğini gö st eren belgeler yayı�ladılar .rı azı · Halk oyl aması komedisi bittikten sonra. Paris Federal Konseyinin üyeleri Louis Bonaparte'in kendi yargıçları tarafından 8 Temmuz d a gerçekten mah­ ­

.

'

kum .edildiler. ama herhangi bir uydurma kompioya katıldıklanndan değil, sadece Entemasyonale üye ol� mak suçundan. Böylelikle, · Bonapartçı hükümet , Fransa nın bugüne kadar gördüğü en Yıkıcı savaşı başlatınayı gerekli. bularak En te rn asyonal İşçi Bir� liğittin Fransız şubeleİine _ karşı ilk harekata �irişn:ıiş _ '

( 1 32)

Marx. Savunma Bakanlığı tarafindan 1870'de yayınlanan Papiers et correspondance de la famille imperiale'e atıf yapıyor. Emile Olliver, Louis Napoleon'un Ocak-Ağı.ıstos 1 870'de görev yapan son başba�-; ' kanıydı.

161


- oluyordu. Fransız işçi sınıfının halk oylamasım red­ cıetmek için tek vücüt haliııd e -ayağa -_dikildiğini unut­ mayalım. Ama şunu da unutmayalım - --ki? "borsalar,

bakanlar · kurullan,

egemen sınıflar ve Avrupa basını,

halk oylamasını, Fransa iinparatorunun Fransız işçi sınıfına karşı

zaferinin ilk

işareti

_ olarak

kutladılar."

(Genel Konseyin Fransa-Rusya Savaşı üzerine mesajı,

23 Temmuz 1 870).

Halk oylamasından bir kaç hafta sonra, iınpara­

torcu basın, Fransız hallorun savaştan yana tutku­

l anru körüklemeye başladığı zaman, hükümet b askı­ larının kesinlikle yıldıramadığı Paris Entemasyo­ nalclleri,

niyetlenilen savaşı

"caniyane saçmalıkil

olarak mahkum ettiler. IlAlmanya'daki kardeşlerin• ne, "bölünmelerinin, sadece Ren'in iki yakasında da despotluğun kesin zaferiyle s-onuçlanacağım" söyle­ diler ve 11Biz, Enternasyonal Birliğin üyeleri, sınır diye bir şey tanımıyoruz" diye ilan ettiler. Çağnlar1. Almanya'dan öyle coşkun bir karşılık gördü ki, Genel Konsey şunları söylemeye hak kazandı: Bizza t şu gerçek; - resmi Fransa ve Almanya bir

kardeş kavgasına doğru koşarken, Fransa ve Alman­

ya işçilerinin birbirlerine banş ve

iyi

niyet mesajlan .

göndennesi, tarihte eşi görülmemiş olan bu büyük

gerçek, parlak · bir geleceğin yolunu açmaktadır. Bu,

ekonomik sefalet ve politik hezeyan içindeki eski " toplumun karşıtı olan yeni bir toplumun, ulusal

ha­

kimleri her yerde aynı Emek olacağından, uluslara�

hükmü de Banş olacak olan btr toplumun fdiz­ lendiğini kanıtlıyor. Bu y eni toplumun öncüsü En·­ temasyonal İşçi . Btrliğidir. 23 Temmuz 1 870 mesajL . rası

_

· Paris Federal Konseyinin. üyelert Cumhurtyetin ilanma kadar hapis kalırken,

162

Birliğin . ·diğer

üyeleri

·.


' de her gün, Prusya hesabına çal.ışan haiıiler qlarak suç and ar. . Sedan'ın teslim olmasıyla, İkinci imparatorluk başlamasıyla beraber biterken, Fransız-Alman sava­ şı da ikinci aşamasına girdi. Fransız halkına karşı savaş haline döndü. Prusya, ciddi bir eda ile ardarda, sadece yabancı saldırıyı püskürtrnek için _silaha sarıldığını söyleyen bildiriler·- yayınladıktan sonra, artık maskesini bir yana attı ve fetih savaşını ilan etti. O andan itibaren de, yalnız Fransa'daki cu hu ­ riyete karşı değil;, aynı zama nda Almanya'daki Enter­ nasyonale karşı da savaşmak zorunda kaldı. Bu çatışma ile ilglli olarak, burada, ancak bir kaç olayı üstü kapalı bir -şekilde anlatabiliriz. ·

l

ıl

m

S avaşın ila nd an hemen sonra, Kuzey Alman Federasyonunun büyük bir 'kısmı, Hannover, Olden­

burg, Bremen, Hamburg, Brunswick, Schleswig-Hol­ stein, Mecklenburg. Pomerania ve Prusya ilinde sıkı­ yönetim ilan edilmiş ve bu şehirler General Volgel von Falkenstein'in nazik merh ametine terkedilmişti. Yabancı işgal tehdidine karşı b ir güvenlik önlemi o.. larak ilan edilen sıkıyönetim. bir anda Alman Enter­ nasyonalcilerine karşı savaş haline dönüştü. Paris'te cumhuriyetin ilanından bir gün sonra, . ülkenin yasalannın sınırlan içinde Enternasyona­ lin bir şubesini oluşturan Alman Sosyaı.:.oemokrat İşçi Partis� Brunswick Merkez Komitesi. işçi sını­ fını, Fransatnın parçalanmasına bütün olanakla­ nyla karşı çıkmaya. bu ülke için şerefli bir banş is-· - terneye ve Fransız Cumhuriyetinin tanınması için a­ j itasyon yapmaya çağıran bir- bildiri yayınladı (5 Eylü l) . Bildiri, Als as ve Loren'in ilhakı önerisini bütün Almanya 'yı bir Prusya kışlasına döndünneye ve savaşı. Avrupa'da sürekli bir kurum olarak yer­ leştirmeye yönelik bir suç olarak mahkum etti. 9 . Ey-

163


lül'de Vogel von Falkenstein, Brunswick . Komitesinin üyelerinr tutuklattırdı ve zincire daki bir Prusya kalesi olan

vurarak Rus sıninn­ 600 trill ötedeki Lötzen'e

gönderdi. Wilhemshöhe1de _ misafir edilen İmparatora

· U33l debdebeli ziyafetler çekilirken, burada Entemas-.

yonaleilere alçakça davranıldı. Tutuklamal�r. işçi­ lerin bir Alman devletinden ötekine kovalaninası� proleter gazetelerinin ·susturulması, askeri vahşet ve

iŞçi

her çeşit p olis tertipleri, Alman

sınıfını, Enter­ .

nasyonal öncüsünün Brunswick bildirisine uygun ha­ reket etmekten alıkoyamadığından, Vogel von Fal­ kenstein ,

21

Eyl ü l d e '

yayınladığı

bir

bil diriyle

S osyal-Demokrat . İ şçi Partisinin h ert ü rlü to� plantısını yasakladı. Bu yasak.-- 5 Ekim tarihli başka .

bir bildiriyle kaldınlırkefi. •��stein, p olis casus-:

y9rdu :

lanna� saflıkla şu emri vert . . . Almanya'nın koş ullarına

karşı

kabul

.

ettirmek

Fransa'nın

istediği

barış

;direnmesini göste�

rilerle teşvik eden _ herkesi, sav Cış sırasında e'tkisiz hale getirebilmem için bizzat bana ihbar ediniz. Dışandaki , s avaşı

Moltke'yeU34l . emanet e den

-Prusya kralı, içe rdeki . savaşa yeni bir yön ve rm eyi pl anlıyordu 1 7 Ekim tarihli kişisel emriyle, Vogel .

_ von _ Falkenstein'ın Lötzen'deki esirlerini Brunswick bölge mahkemesine; devrettirdi: Mahkeme, ya tutuk­ lularm yasal olarak içerde tutulİnalan için bir neden bulacak ya da onlan, muhafaza etmesi için tekrar

korkunç generale .geri verecekti.

Bismarck, diplomatik bir genelgeyle, düşünce, basın ve toplanma özgürlüğünün ve Fraİısa'c;la bariş {1 33) ' Sedan'da esir edUen Louis Napoleon, 5 EylUl 1870'den 18 Mart 187l'e.� · kadar Kassel yakınlanndaki bu Şatoda hapis kaldı;

(1 3�) Helriıuth Moltke Prusya başkomutanıyd.ı.

1 64


yapılmasından yana olanların ateşli taraftan olarak ortaya · çıkı Avrupa'yla alay ederken, Vogel von Fal�

p

kenstein'in

uygulamaları, doğal olarak, bütün Al­

manya'da taklit e dildi. Bismarck, Fransa'da serbestçe seçilen b ir · Ulıişal Meclisin kurulmasını isterken,

aynı anda da. Almanya'da Bebel ve Liebknecht, kendi­

sine muhalif olarak parlamentoda Entemasyonali

temsil ettiklerinden ve · yaklaşan genel seçimlerdet ıas)

kendilerinden kurtulabilmek için onları hapsettirt­

yordu.

Efendisi Fatih William. sıkıyönetimı. · yani tüm

medeni hukukun askıya alınmasını, bir karama­

meyle b ütün seçim dönemi boyunca .uza�arak Bis­

marck'ı Versay'dan destekledi. Gerçekten, Kral, Fran­

sa'yla b an ş yapılrnasından . iki ay sonrasına kadar

Almanya'da sıkıyönetimin - kaldınlmasına izin ver­

medi. içerde savaş durumunun sürmesinde ısrar etme­

sindeki. inatçılık ve ke�di Alman e_sirlerine tekrar

tekrar Şahsen müdahalede bulunması. muzaffer si­

lahların gürültüsü ve tüm orta sınfın çılgınca te­ zahüratına · rağmen, proletaıyamn gelişen partisipe

nasıl bir korkuyla b aktığını kanıtlıyordu . Bu , ' fiziki

kuvvetin, ' manevi kuvvete ister istemez gösterdiği saygının göstergesiydi. Entemasyonale karşı savaş, halk oylaması gün­

lerinden İmparatorluğun yıkılışma kadar önce Fran-

sa'da, · sonra cumhuriyetin Prnsya'ya karşı · direndiği dönem boyunca Almanya'da yerel çapta kaldı ise de,

Paris Komününün yükselişi ve düşüşünden sonra ge· nellik kazandı. .

6 Haziran 1 8 7 1 'de, Jules Favre; diğer devletlerden

Komün mültecilerinin adi suçlular gibi geri verilme-

035)

Bu seçimler, güney Alman devletleri üzerinde Prusya hegemonyasının kurulması ve Alsas ve Loren'lıı tlhakıyla kurulan yeni Alman İm­ paratorluğunun ilk �chstag'ı tçkl yapıldı. ·

165


- sini . ve kendi kişiliğinde mükemmelen temsU ediiçn aile. din, düzen ve mülkiyet gibi kurumlarm düşmanı olan Entemasyonale karşı genel bir cihad açılmasını isteyen genelgesini yayınlad ı Avusturya ve Macaris-:­ tan işareti hemen aldılar. 13 Haztran'da Bı.idapeşte İşçi Birliginin ünlü önderleri baskula uğradı, evrak­ launa el kondu9 kendileri göz altına alındı ve hak­ lannda vatana · ih anet suçlam as iyla dava açıldı. En­ ternasyonalin Viyana şubesinin, Peşte'de misafir olarak bulunan bazı üyeleri de benzer suçlamalarla Viyana'ya götürüldüler. Beust, parlamentodan ''En­ temasyonalin bütün Avrupa'da tehlikeli bir şeklide yayılması nedeniyle her zamankinden daha gerekli hale gelen politik . istihbarat masraftann için · 30 000 sterlinlik ek ödenek istedi ve aldı. O zam andan beri, Avustuıya ve Macaristan işçi sınıfı üzerinde gerçek bir terör hüküm sürmekt e dir Can çekişen Avsuturya hükümeti, eski imtiyazına, Avrupa gericiliğinin · Don Kişofu rolünü oynamaya ha.Ia heyecanla sanlnıış görünüyor. Jules Favre'ın genelgesinden bir kaç h afta sonra Dufaure. köylülerine şimdi yürürlükte olan ve sadece Entemasyonale Üye olmayı ya da ilkelerine -katıl­ mayı suç sayan bir yasa öneriSinde bulundu.- Du(�­ ure'un önerisini görüşen komisyonda tanık olarak · söz alan Thiers bu yasa önerisinin kendi parlak ze­ kasının ürünü olduğunu ve Enternasyonalcilerin . .şaşmaz panzehirini yani onlara, İspanyol engizisyo­ nunu n dinsizlere yaptıklannı uygulamanın kendi keşfi olduğunu söyleyerek böbürlendi. Ama bunu ilk bulanın kendisi olduğunu iddia edemez çünkü Enter nasyonalcilerin egemen sınıflardan hak ettikleri ger­ çek kanun, Thiers toplumun kurtancısı olarak görev­ lendirilmeden çok önce Viyana mahkemeleri ta­ rafından . keyfi olarak konulmuştu. .

.

­

166


26 Temmuz l 8 70'de Avstuıya Proleter partisiitin

en önde gelen üyeleri vatana ihanetten suçlu bulun..;

muş

ve her ay

bir gün katıksız olmak üzere yıllar

boyu hapis cezasına çarptınlmışlardı. . · şöyleydi: ._, ·

Keyfi gerekçe

Tutuklular, ketidileri de itiraf ettikleri gibi, Ei.Se­

nach Alman İşçi Kongresi

(1868) programını

l;>enimse�

miş ve ona göre hareket etmişlerdir. Bu program. En­ temasyonalin programını kapsamak(adır. Ent(::mas­ yonal.

iŞçi ·

sırrifının

mülk sahibi s ın ıfın egemen­

liğinden ve politik bağımlılıktan kurtulması için ku­

rulmuştur. Bu kurnluş, Avusturya devletinin varolan kuiumlanyla bağdaşamaz. DolayıSıyla, her. kim En­ ternasyonal programının ilkelerint benimser ve ya"'

yarsci., Avusturya hükümetinin devrilmesi için hazır­

lık çalışmaları yapmış sayılır ve vatana ihanetten

suçludur.

'

27 Kasım 1 Ş,7 l 'de arunswick komitesinin üyeleri hakkında karar verildi ve bunlar, çeşitli hapis ceza­ larına çarptırıldılar. Mahkeme, Viyana'daki keyfi ge­ rekçeyi emsal olarak kullandı. Peşte'de İşçi Birliği üyeleri, yaklaşık olarak bir yıl, ngiliz hükümetinin Fenian1ara yaptığı davranış kadar hayasız bir davranış gördükten sonra 22 Nisan 1 8 72'de mahkemeye çıkanldılar. Savcı. burada 9-a. Viyana'daki keyfi- gerekçenin uygulanmasını istedi. Ancak sanıklar beraat ettiler. Leipzig'de, 2 1 Mart 1 872'de, Bebel ve Lieblmecht Viyana'daki_ keyfi gerekçeye dayanılarak . iki yıı - kale­ bentliğe mahkum edildiler. Bu davarun ayıncı özef­ liği bir Viyana hakimi tarafından kullanılan keyfi gerekçenin bir Sakson jürisince onaylanmasıydı. Kopenhag'da. Entemasyonalin D animarka Mer-

i

1 67


kez Komit e sinin üç üyesi,

)3rix, . Pio ve Geleff, 5 Mayıs 1 872 'de, bir açık hava toplantısını, polis yasağına rağmen yapmakta kararlı olduklannı ilan ettikle­ rinden hapse atıldılar. Tutuklarur tutuklamnaz, hak­ lanndaki iddianın geiıişletildiğl.; .bizzat sosyalist dü­ şüncelerin Danimarka devletinin varlığı ile bağdaş. madığı ve dola�sıyla sadece bu fikirleri yaymanın Danimarka Anayasasına karşı suç oluşturduğu söy­ lendi. Yine · viyan a' d aki keyfi gerekç e ! Sanıklar hala hapi�hanede mahkemeye· çıkanlmalannı . bekliyor-

lar.

·

Jules Favre'ın suçlu iadesi isteğini kab ul ettiğini bildiren cevabıyla ünlü Belçika hükümeti, Dufaure'un yasasiıun ikiyüzlü bir ko pyas ını Malou aracılığıyla önermekte gecikınedi.

Papa IX. Pius hazretleri

.

İsviçre Kataliklelinin

bir · .

heyetiyle yaptığı görüşmede duygulanru şöyle açığa

vurdu:

Cumhuriyetçi hükümetiniz, kendisini özgürlük i denilen şey için ağır özverilerde bulunmaya zorunlu görüyor. Berbat karakterli btr çok kimsey e sığınak oluyor. Paris'e yaptığını,

bütün

Avrupa'ya yapmak is­

teyen Enternasyonal adlı tarikata hoşgörü g österiyor. Entemasyonale mensup efendiler -ki efendi de.;. ğillerdir- . Tanrının ve insanlığın ezeli düşmanı. he�

sabin.a çalış an korkulacak

kimselerdir. Onları· koru�­

malda ne · kazanılabiltr? Onlar için dua etmeliyiz.

Onlan asın,

( issı

sonra

da .dua edin!

,

·.

Bismarck, Beust ve Prusya'nın baş

casusu Stieber

tarafından desteklenen Avusturya

ve Almanya

(136) , Prusya siyasi polisinin şefi olan Wilhelm Steiber, Manı:'m eski bir düşmanıydı. Manc, 1852 'de yayınlanan Köln Komünistleri Duruş.. · · · ması kitabında, Steiber'in eski tertiplerini teşhir etnıişti. · :

168

·


İmparatorlan 187. 1 - Eylülünürt başında, Salzburg'da

görünüşt e

Enternasyonal

İşçi B irliğine karşı kutsal .

ittifak kurmak - üzere bir araya geldiler. Bismarck'ın

gizli Moniteur'ü olan Norddeutsche Allgemetne Zei tungU 37} "böyle bir Avrupa ittifakının. devletin, kili­

..

senin, mülkiye tin uygarlığın, tek kelimeyle Avru p a devletlerini oluşturan her şeyin tek kurtancısı olacağını" ilan etti. Bismarck'ın asıl ama·cı. doğal olarak, Rusya ile yaklaşan savaşa karşı ittifaklar kurmaktı ve Enter� nasyonal bağaya tutulan kırmızı kumaş gibi, Avus­ ,

·

,

turya'ya

karşı tutuluyordu.

LanzaU38l Enternasyonal! İtalya'da tek bir karar-

.

nameyle yasakladı. Sagasta, İspanya'da039).

İngiliz

b orsasına yaltaklanabilmek - amacıyla, _Enternasyo­

nali yasa dışı ilan etti. Serflerin kurtuluşundan bu

yana, p.alkın isteklerine bugün ç e kingen tavizler ver­ mek, yann bunlan

sürükleruniş _ o lan

g eti

almak

gibi

tehlikeli bir yola

Rusya, Entemasyonale yö neltilen

"tutun, yakalayın" gibi bağınşmalan, içerde gertc iliği için · bahane saydı. Yurtdışında. bir­

tekrar getirmek liğimizin

sırlanna bumunu sokabilmek amacıyla,

Fransız İ:wiçresi Federasyonumuzun orgam

Cenevre .

Egalite'sinin yönetmeni olan Rus ·enternasyonalcisi Utin'in evinin, bir Rus c asusu önünde aranmasına,

İsviçre hakimini kandırdı. İsviçre'nin cumhuri­ yetç i hükümt_!tinin, kamun mültecilerini . Thiers'e tes- · bir _

lim etmesi, ancak İsViçre Enternasyonalcilerinin aji( 1 37)

(1 38)

: u ası

Norddeuts_che Allgemcine Zeitung yan resmi bir gazeteydi. t.e Moni-: teur univese:ı Fransa'da Bonapartçı rejimin resmi yayın organlığını · · yapmıştı. . · . I talya Başbakanı Giovanni Lanza. 14 Ağustos 187 1 'de Enternasyonali · yasakladı ve Napoli şubesi, 20 Ağustosta zorla kapatıldı. Entemasyonalin Madrtd Federal Komitesinin 1 871 yazında Portekize Iltica etmesine yol açan baskıJalodan sonra İspanya İç işleri Bakanı Pra:xedes Sagasta, 1 872 Ocağında; Enternasyonal şubelerinin ka­ patıhnası için emir verdi.

169


tasyonu sayesinde engellenebildi. Sonuçta, ingiltere'de bir şey yapamayan Glad­ stone hükümeti, İrlanda'da o sırada kurulmakta olan şubelerimize polis terörü yöneiterek ve yurt dışındaki temsilcilerine Enternasyonal hakkinda bilgi topla­ malannı emrederek en azından iyi niyetini ortaya koydu. Fakat Avrupa hüldfmetlerinin ortak zekasının bulabildiği bütün baskı tedbirleri, uygar dünyanın ya­ lancı . güçlerinin giriştiği iftira savaşı yamnda hiç kalır. Entemasyonal hakkında uydurma hikayeler ya da esrarengiz olaylar, kamuya açık belgelerin ve özel mektuplann utanmazca tahrif edilmesi, birbiri­ ni hızla izleyen sansasyonel telgrapar; saygıdeğer sa­ tılık basının emrindeki iftira barajının bütün bu· ka­ paklan, lanetli düşmanı boğacak rezalet selini ser­ best bırakmak üzere _ bir anda açılıverdi. Bu, gerek uluslanirasında yayıldığı alan gerekse egemen sınıf kamu oyunun her kesimi arasında tam bir ahenkle yürütülmesi bakımından tarihte eşi görülmemiş bir - iftira savaşıydı . . Şikago•cta çıkan büyük yangın üze­ · rlne.- bütün dünyadaki haber aj anslan bunu. Enter:­ nasyonalin şeytani _ bir işi olarak ilan ettiler. Batı · Hint adalannı harap eden tayfunun da bu şeytani · kuwete yüklenmesi gerçekten hayret vertcidir. Genel Konsey, bundan önceki raporlarmda, Bitli, ğın bir önceki kongreden sonra gösterdiği gelişmeyi gözden geçirdi. Yurttaşlar, bugün bizi, ·. bunu sür­ dürmekten vazgeçmeye zorlayan nedenleri takdir edersiniz. _Ayrıca.: ne derece ihtiyatlı olmalan gerek­ tiğini en iyi kendilen bilen çeşitli ülkelerden temsil­ cilerimizin raporlan. bu eksikliği bir . dereceye kadar giderec ektir Biz sadece, Basel Kongresinden ve özel­ likle 1 -87 1 Eylülünde toplanan Londra . Konferansın­ dan bu yana, Entemasyonalin . ingiltere'deki İrlan.

170-


dalılara ve bizzat İrlanda'ya, Hollanda'ya, Danimar�

ka'ya ve Portekiz'e yayıldığıru, Birleşik D evletlerde

sıkıca örgütlenmiş olduğunu, Buenos Aires, Avustu� ralya ve Yeni Zelanda'da da şubeler kurduğunu belirt� mekle yetineceğiz. Enternasyonalsiz bir işçi sınıfı ile Entemasyo· nale . sahip bir işçi sınıfı arasındaki fark, 1 848 dö· nemine b akacak olursak çok belirgin bir şekide ken­ dini gösterecektir. İşçi sınıfının, 1 848 Haziran ayak­ lanmasının kendi öncüsünün işi olduğunu anlayabi­ mesi için yıllar .geçmesi gerekmişti: oysa, Paris Ko· münü, evrensel proletarya · tarafından bir anda be­ nimsenmişti.

Siz, işçi

· sınıfının temsilcileri, emeğin kurtulu·

şunu ve u lu sal kan davalannın yok edilmesin1 amaç..

layan bir derneğin militan örgütlenmesini güçlen­

dinDek için toplandınız. Beri yandan. hemen hemen

şu sıralarda Berlin'de , eski dünyanın taçlı hüküm­ darlan yeni zincirler vurmak ve yeni savaşlar tezgah­ lamak için to planmış bulunuyorlar. (t 4o) Yaşasın Enternasyonal İşçi BirliğU

1872 Ağustos'unda yaztldt.

The International Herald ga.Zetesinin 5, 1 2 ve 1 9 Ekiın 1 872 tarihli

sayı�aruıda. yayınlandı.

( 140)

1872

Eylülünde, ,(\],manya:, Avustuıya�Macaıistan ve Rusya İmpara� torlan, geleneksel Kutsal İttifaklarını yeniden kuımak amacıyla Ber­ lin'de toplandılar. Özellikle devrimci harekete karşı ortak çalışma üzerinde tartışblar.

l T!.


BÖLÜM xvn �Y'DE YAPıtAN GENEL KQNGREDE ALINAN KARARLAR'dan (Karl Marx-Friedrich Engels) .

'

1

-I-

TÜZÜK ÜZERİNE KARAR Londra Konferansında (187 1 Eylül) alınaiı IX. nu- · maralı Karann içeriğini özetle en aşağıdaki madde.. nin

y

7. ınaddede.n sonra tüzüğe dahil edilmesiİıe: Mad­

de 7 a

.

Mülk sahibi sınıfların ortak iktidarıarına

karşı mücadelesinde . proletarya� anc ak kendisini. mülk sahibi sınıflar tarafından kurulan bütün eski partilerin karşıtı olan ayn bir politik parti haline ge

..

tinnek suretiyle sıruf ola:tak hareket edebilir. Proletaryarun politik bir parti haline gelmesi, sosyal devrimin ve Jililıai amacımn -:-smıflann kaldınlniasının- zaferini sağlamak için gereklidir.

İçi sınıfının; daha şimdiden' ekonomik mücadele

172

.

-


ile elde edilen güç birliği. aynı zamanda bu sınıfın

kendisini sömürenlerin politik · iktidarına karşı mücadelede · bir maiıivela vazifesi görmelidir. e lin d e

,

Toprak ve sermaye ağalan, ekonomik tekelierini

ve emeği köleleştinneyi savunmak ve sürd üımek için daima politik: imtiyazlannı kullanacaklanndan, po� litik iktidarın _ele geçirilmesi proletaryanın yüce görevi haline gelmiştir. 5'e karşı 29 oyla kabul edildi; 8 çekımser. . . .

1 8 72'd.e Londra'da broşür halinde Fransızca olarak yayınlandL _

173


BÖLUM XVUI LAHEY KONGRESİ ÜZERİNE KONUŞMA:ll4ll

Onsekizinci yüzyılda, hanedanlarının

çıkarla-

nnı konuşmak üzere Lahey'de toplanmak kraliann ve hükümdarlann adetiydi.

Bizi endişeye düşürmek isteyenlerin çabalanna

rağmen. işçi toplantımızı

bu

şehirde yapmaya ka­

rarlıydık. Yüce Birliğiinizin varlığını ve yayılmasını

güçlendirmek ve gelecekteki

umudunu

desteklemek

için en gerici bir topluluğun ortasında gözükmek iS­ .

tiyorduk.

Kararımız duyulduğu zaman. ortamı hazırlamak üzere gizli görevliler gönderdiğimizden söz edenler oldu. Evet. her yerde böyle ·gizli görevlilerimizin

bu­

inkar etmiyoruz. Lahey'deki gizli görev­ lileiimiz, işleri Amsterdam'dakiler kadar ağır olan

lunduğunu

(141} 'Lahey Kongresinden (Bak dipnot

131) sonra, Marx ve diğer deJegeler yerel Enternasyonal şubesiiii ztyaret etmek fizere Amsterdam'a gitti­ ler. Marx. bu konuşmayı 8 Eylül'de yapılan bir· toplantıda, Almanca ve · Fransızca olarak yaptı.

174

.


. işçilerdi. Amsterdam'dakiler de günde onaltı saat ça­ . lışan işçilerdir. Bizim gizli görevlilerimiz bunlardır, başkalan değil: Göründüğümüz her ülkede arılan, bizi canı gönülden karşılamaya hazır buluyoruz, çünkü ..

onların d u rumunu dfizeltİnek için mücadele ettiği­ mizi çok çabuk farkediyorlar. Lahey'deki Kongre üç önemU sonuç verdi:

İşçi sınıfının eski. parçalanan topluma karşı sos­ yal alanda olduğu kadar politik alanda da· mücadele etmesi gere ktiğini ilan etti. Biz, Londra Konferan­

sırun bu karan, bundan böyle Tüzüğüinüze dahil edi- .

leceğinden dolayı kendimizi kutluyoruz. Aramızda, işçilerin politik çalışmadan uzak . dur­ . malanm öven bir grup oluşmuştu . Böyle ilkelerin, önümüzdeki görev için ne kadar tehlikeli ve öldürücü olduğunu göste rmeyi dik.

İşçilerin, emeğin

yeniden

görev

bil­

örgütlenmesini irişa et�

rnek için, bir gün politik · iktidan ele geçirmeleri ge­ rekecektir. Böyle bir eylemi red ve ihmal

ettikleri

için

dünyada cenneti b_plma fırsatını kaçıran :Uk Hıris­ tiyanların kaderini paylaşmak iştem�dikleri tak­ dir de eski kurumları destekleyen eski p olitikayı alaşağı etmeleri gerekecektir. ,

Ne var ki, bu

amaca giden yolun her yerde ayru ol­

duğunu iddia etmiyoruz. Çeşitli ülkeleıin kurumlanna, adetıerın ve gele­ neklerine dikkat edilmesi gerekt iğini piliyor ve Ame­ ıika ve İngilt ere gibi -eğer kurumlannı yakından bil­ seydim, b u nl ara Hollanda'yı da e kl erdim işçilerin, amaçlarını banşçı yoll arl a gerçekleştirebilecekleri ülkeler b ulund uğ unu da inkar etmiyoruz .. ancak bu duruma. göre, · Avru pa ülkelerinin çoğunda devrimin manivelasının ş i d d et olacağını kabul etmeliyiz. Emeğin egemt;:nliğini kurmak için günün birinde -

175


şiddete başvurmak gerekli · olacaktır.tl42) .

Lah ey Kongresi, Genel Konseye yeni ve daha geniş

yetkiler verdi. D 43) Gerçekte;n krallarm B e rlin de top­ '

lamnak ·üzere bir araya g el d ikl e ri

,

feodalizmin ve

geçmiş in güçlü temsilcilerinin bize karşı yeni ve daha kararlı baskı tedbirleri planlayacaklan b ir sırada? tam haskılann örgütlendiği anda; Lahey Kongresi, Genel Kons eyin yetkilerini geni�letmenin ve gelecekM teki mücadeleler, kendi başıanna ç are s iz kalacak­ lanndan bütün eylemleri merkezileştirmenin doğru ve gerekli olduğunu'·görd&. Aynca, genel konseye yetki verilmesi, düşmanlanmızdan başka kimi düşün­ dür.ebilir? G enel Konseyin, i t a ate zorlamak için bürokrasisi ya da s ilah lı p olisi mi var? Kararlannı� bu kararlarm uygui anması kendilerine' em anet edil­ miş olan fe derasyonların yargısl.na sunmuyor ınu? , Eğer krallar iktidarlanru, bu koşullar altında ordu­ suz, polissiz ve mahkem'e siz, sadece manevi etki V(( manevi otorite ile ayakta tutmak zorunda bırakıl­ salardı, devrimin il ed eyiş i karşısında sadece cılız bir engel olurlardı.

Son olarak. Lahey Kongres i

Gen�I Kons eyin

ika­

metgahıru New York'a nakletti. Birçok kimse. hatta

· dostlar, bu karar karşısında hayrete d ü Ştü le r� Acaba. Amerika'nın dünyanın en mükemmel işçi bölgesi ha­ line gelmekte o l duğunu her yıl yarım milyon insanın -işçinin- bu kıtaya göç ettiğini ve Enternasyona­ lin'in, işç ilerin egemen gücü olduğu bu toprakta kuv­ vetli kökler s alma sı gerektiğini uıiuttular �? Ayrıca ,

Kongre. Genel Konseye, işbirliğini gerekli ve ortak da{1 42)

(1 43)

Volksstaat gazetesinde bu cümle Şöyle değiştirilerek, konuşma tahrif edilmişti. "Ama bu bütün ülkeler için geçerli değildir." 1 869 Basel Kongi-est. · Genel Konseye, 1üzüğü ihlal eden şubelerl, gele� cek Kongrede itiraz hakkı saklı kalmak üzere ihraç etme yetkisini ver-. tüm · federasyonlan kapsayacak şekilde genişle�ti.

mişti. Lahey Kongresi. bu yetkiyi

.176 .


vanırt iyiliği için yararlı gördüğü kimseleri, Konsey üyelerinin oylarıyla Konseye seçme . (kooptasyon) ye­

kisini d e vermiştir. Ko ns ey üyelerinin doğru yargı­

larına güvenelim; görev_e uygun ve Birliğirtıizin b ay­

rağını Avrup a'da güçlü b ir bilekle dalgalandınnayı

bilecek kimseleri seçmekte b aşarılı o lmal arını uma­

lım.

Yu rttaşlar,

Enternasyonalin terriel ilkesini h a ­

tırlayalım: . Dayanışma. Kendimize tayin ettiğimiz h e ­

defe, ancak b u hayat verici ilke, bütün ü l ke l erin iş­

çileri arasında sağlam bir temele kavuştuğu zaman

ıİlaşabiliriz. Yü ce Paris Komünü örneğinin bize öğ­

rettiği gibi . devrim dayanışmayı gerektirir. Paris pro­ letaryasının bu çok güçlü ayaklanması, Berlin, Mad­ .

rit, vs. gibi m e rkezl erde eş büyüklükte devrtmci hare­ ketler dağınadığı için b aşarısızlığa uğramıştır. ·

Ban_a gelince, ben çalışmalarımı sürdüreceğim ve

gelecekte tüm işçi sınıfına b üyük yararlar sağlayacak olan bu dayanışmanın kurulması için gerekli gayret

göstereceğim. Hayır. Enternasyonalden çekilecek de­

geri kalan hayatımı da, bir gün -bundan emin olunuz!- bü tün d ünyaya

ğilim. Geçmişteki çabalanm gibi.

_proletaryanın · egemenliğini · getirecek olan sosyal dü . . şüncelerin z aferine adayacağım.

8 Eylül 1 872'de Amsterdam'da yapılan konuşmanın bir muhabir tarafından tutulan metnL 15 Eylill 1 872'de La Liberte'nin 3 7. sayısında ve 2 Ekim 1 872'de Der:

Volkss taat'm 79. sayısında" y ay ınlandı.

1 77


Marks engels birinci enternasyonalde örgütlenme meselesi ekim yayınları  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you