Issuu on Google+

Systeemtoets

Wordt de (departementale) toetsing op regeldruk goed en consequent uitgevoerd?


De systeemtoets van Actal

Het College heeft tot taak de regering of beide Kamers der Staten-Generaal te adviseren over het systeem van beoordeling van de effecten van voorgenomen wet- en regelgeving voor de regel­druk voor bedrijfsleven, burgers, en beroepsbeoefenaren in de sectoren zorg, onderwijs, veiligheid en sociale zekerheid.


Deze adviestaak1 van het Adviescollege toetsing regeldruk (Actal) wordt ook wel de systeemtoets genoemd. Wij richten ons in deze toets niet alleen op de ex ante afwegingen van ministeries op de verschil­lende vormen van regeldruk in voorgenomen wet- en regelgeving, maar ook de wijze waarop een departement de aandacht voor deze afwegingen heeft georganiseerd. Bovendien kijken wij naar andere onderdelen van het systeem zoals de Commissie voor Effecttoetsing (CET) en de bedrijfs­effectentoets (BET). Het doel van deze jaarlijkse toets is achteraf vaststellen of dit systeem voldoende waar­borgen biedt dat de ministeries de gevolgen voor regeldruk goed en consequent in kaart brengen en dat die effecten op regeldruk zodanig in de besluitvorming worden meegewogen dat externe toetsing op het niveau van dossiers niet meer nodig is. De hoofd­ vraag van de systeemtoets luidt dan ook:

Toetsing op regeldruk kan worden aangemerkt als “goed en consequent” indien de afweging bij ieder dossier ­voorafgaand aan de besluitvorming van voldoende kwaliteit is en als de toetsing met goede waarborgen ten aanzien van de organisatiestructuur en -cultuur is omkleed. De eerste systeemtoets in 2012 heeft betrekking op dossiers in de periode van 1 juni 2011 tot 31 december 2011. De daaropvolgende systeemtoetsen hebben een onderzoeks­periode van één kalenderjaar. In het najaar van 2011 wordt een organisatieanalyse uitgevoerd om inzicht te krijgen in de wijze waarop ieder departement afzonderlijk (de aandacht voor) de afweging van regeldruk bij voorgenomen wet- en regel­ geving heeft georganiseerd. Dit betekent dat in kaart wordt gebracht op welke wijze (wets)voorstellen binnen een departement tot stand komen.

Wordt de (departementale) toetsing op regeldruk goed en consequent uitgevoerd? 1. Artikel 2 onder a) Besluit van 16 juni 2011, nr. 11.001442, houdende instelling van Actal, adviescollege toetsing regeldruk (Instellingsbesluit Actal 2011)


Systeemtoets Na het afronden van de organisatieanalyse zijn binnen de systeemtoets de volgende drie structurele fasen te onder­scheiden:

Organisatieanalyse

Najaar 2011

Toetsfase

Januari - Februari

Verificatiefase

Maart - April

Rapportagefase

Mei - Juni

1. De toetsfase

3. De rapportagefase

Deze fase richt zich in de eerste plaats op een aantal individuele dossiers met regeldrukgevolgen. Daarnaast betrekken wij een aantal meer algemene aspecten in de systeemtoets. Deze aspecten kunnen betrekking hebben op individuele ministeries, maar ook op de kabinetsbrede aanpak van regeldruk. Deze meer algemene aspecten alsmede de stappen in deze fase worden hierna toegelicht.

Wij stellen een (overkoepelend) eind­ rapport op met de bevindingen van alle ministeries. Deze bevindingen worden zoveel mogelijk gepresenteerd op een wijze waarop het eenvoudig is om ministeries met elkaar te vergelijken (benchmarking). Het rapport en ons advies worden aangeboden aan de coördinerend minister, de betrokken ministers, en (ter informatie) gezonden aan de beide Kamers der Staten-­ Generaal.

2. De verificatiefase De bevindingen uit de toetsfase resul­ teren in vertrouwelijke departements­ notities die nader worden besproken met ieder departement. De gesprekken worden gebruikt om onze bevindingen te toetsen en om te bepalen hoe de bevindingen in het overkoepelende rapport kunnen worden geduid.


Uitwerking toetsfase

1. Overzicht van dossiers 2. Selectie van dossiers 3. Benodigde stukken geselecteerde dossiers 4. Toetsing (ex post) van geselecteerde dossiers 5. Weging van reeds (ex ante) getoetste grote dossiers 6. Weging van algemene aspecten 7. Afronding van vertrouwelijke departementsnotities


Uitwerking toetsfase 1. Overzicht van dossiers Actal ontvangt in de eerste week van januari van ieder ministerie een overzicht van alle (wets)voor­stellen die het voorgaande kalenderjaar zijn gepasseerd. Het gaat hierbij om het moment van indiening bij de Tweede Kamer respec­ tievelijk het moment van publicatie in de Staatscourant. Het overzicht bevat in ieder geval wetten, AmvB’s en mini­ steriële regelingen. Van het ministerie wordt verwacht dat per (wets)voorstel wordt aangegeven wat de volledige titel is, wie de dossierhouder is, of er gevolgen zijn voor regeldruk (en zo ja, hoe groot en voor welke doelgroep). 2. Selectie van dossiers Op basis van het aangeleverde overzicht streven wij er naar om steekproefsgewijs per ministerie in eerste instantie circa 6 dossiers te selecteren. Het daadwer­ kelijke aantal te selecteren dossiers én of een ministerie wordt meegenomen in de systeemtoets is afhankelijk van het aantal (wet)voorstellen met regel­ druk­gevolgen binnen de betreffende ­onderzoeksperiode. Wij selecteren de dossiers op grond van de volgende criteria: • Omvang van de regeldrukgevolgen (klein/groot). • Richting van de regeldrukgevolgen (afname/toename). • Doelgroepen die te maken krijgen met deze gevolgen (bedrijven/burgers/ professionals). • Regeldruksignalen die wij (hebben) ontvangen van deze groepen.

Voorafgaand aan deze steekproef vindt een verificatieslag plaats of de dossiers die door een ministerie worden aangemerkt als een dossier zonder gevolgen voor de regeldruk, daadwerkelijk geen gevolgen voor de regeldruk hebben. De dossiers zonder feitelijke regeldrukgevolgen alsmede eventuele grote dossiers die wij zelf ex ante hebben getoetst, worden buiten de steekproef gehouden. 3. Benodigde stukken geselecteerde dossiers Om de geselecteerde dossiers te kunnen beoordelen is het nodig dat Actal de beschikking heeft over alle relevante stukken: het voorstel, de toelichting, beschikbare berekeningen en impact analyses (waaronder de beoordeling door CET). De benodigde stukken worden in principe opgevraagd bij de CET om de systeemtoets jegens de departementen lastenluw in te richten. Voor zover de CET hier niet over beschikt, zal een beroep worden gedaan op de coördinatoren bij de ministeries. 4. T  oetsing (ex post) van ­geselecteerde dossiers De geselecteerde dossiers worden ­beoordeeld op de kwaliteit van de gemaakte afweging van regel­druk door het ministerie. Ons beoordelingskader van deze afweging bij individuele ­dossiers sluit aan bij de criteria van het integraal afwegingskader. Daarmee worden eisen gesteld zowel aan de berekening van de regeldruk als aan de afweging ten aanzien van de nuloptie en beleidsalternatieven. Wij maken gebruik


van een aantal documenten als leidraad om te bepalen of een berekening van de regeldruk­gevolgen accuraat is.2 Ten aanzien van de afweging van de nuloptie en beleidsalternatieven hanteren wij de volgende drie criteria: • Vaststellen of hieraan aandacht is besteed. • Inschatten of voor de hand liggende beleidsalternatieven ten onrechte buiten beschouwing zijn gebleven. • Beoordelen van het gekozen alternatief. Indien de voorlopige bevindingen bij een ministerie daartoe aanleiding geven, is het mogelijk om een aantal additionele dossiers op te vragen om zodoende tot een nader advies/oordeel te kunnen komen. In deze fase kan tevens de departementale organisatie worden betrokken. Als gevolg van de organisatieanalyse is voor ieder ministerie een procesbeschrijving inzake de aanpak van regeldruk opgesteld. Indien uit de beoordeling van de dossiers aandachtspunten inzake de structurele borging van de aandacht voor regeldruk volgen, dan stelt deze vooraf vastgestelde procesbeschrijving ons in staat te adviseren waar en op welke wijze aan­scherping van de interne processen moet worden doorgevoerd.

van voorgenomen wet- en regelgeving. In overleg met de betrok­ken bewinds­ personen toetsen wij jaarlijks een beperkt aantal (wets)voorstellen met omvangrijke gevolgen voor de regeldruk. Over deze grote dossiers brengen wij een advies uit. Onze ervaringen bij deze dossiers betrekken wij ook in de systeemtoets. 6. Weging van algemene aspecten Het gaat hier bijvoorbeeld om de wijze waarop een ministerie omgaat met aangeleverde signalen over regeldruk. In het kader van onze signaalfunctie houden wij een overzicht bij van de bij ons ontvangen signalen per ministerie en de wijze waarop het ministerie hierop heeft gereageerd. Voorts is er regulier overleg met brancheorganisaties over onder meer de afhandeling van signalen door ministeries. Daar­naast zal worden gekeken naar de werking van de compensatiemethodiek voor stijgingen van regel­druk en ook de coördinatie en aansturing van de aanpak vanuit ministeries en het kabinet. 7. Afronding van vertrouwelijke departementsnotities De toetsfase wordt afgesloten met het opstellen van vertrouwelijke departementsnotities.

5. W  eging van reeds (ex ante) getoetste grote dossiers Op grond van ons Instellingsbesluit hebben wij tevens een adviestaak ten aanzien van de ex ante toetsing

2. Meten is weten II, Weten wat te meten en de Meetmethodiek toezicht­lasten.


Actal Adviescollege toetsing regeldruk

Lange Voorhout 58 2514 EG Den Haag Postbus 16228 2500 BE Den Haag Telefoon: 070 - 310 86 66 Fax: 070 - 310 86 79 www.actal.nl info@actal.nl Š 2011 Actal, Den Haag


Actal Brochure Systeemtoetsing 2011