Page 1

ΠPΩTo MEPoΣ

οYo ooΚToρeΣ ToY ΣoK EPEYΝΑ KAl ANAΠτγΞH

(Θα σαζ σriΨoυμε μdxpι να αδε(iσετe και μετd θα σαζ ξαναγεμiooυμε με τoυg εαυτodζ μαζ'. _Ιζoρτζ owoιελ' 1g84

"H B'oμηχαvιl(η Επαιααlαoη lilαι αn,lω5 η αρχη μιαc εΠαvdστασηζ iΙιo αΙ(ραiαζ και pιζoσπασrικηξ αΙrd oπoιαδηπoτε εiχε φλoYiσει πoτd τ6τε τo voυ των εκdσroτε

μdχ)ι αψετικdν, 6μωζ τα .Ιρoβλr]ματα μπορol5oαν να εnιλυθo{v δεδoμενηξ τηξ α.Ιεριdρισηζ πoσ6τηταζ υλ1κ(6v αγαθ(iγ,. ΠoΙ6ν:r' Tlι! GreaΙ -Κφλ TτanΦrnaιiσn ιo Mηdλoζ Mετασrrynnσμrζ, Nησiδεs, 2ο0Ι]


KΕΦAξ{Ιo

1

τ0 eρrnΣτHρΙ0 τΩN BθΣRNΙΣτHρΙοN Γl0YEN KΑλrΕPoN, H clA κΑl H MAΝlΩΔHΣ EΠlΔlΩΞH ΝΑ AΠoΔoMHΘEl l{Aa ΝA ΑΝAΠΛAΣτEl 0 ΑNΘPΩnlΝoΣ ΝoYΣ

.() νoυζ ωυs μoι1ζει με dγραφo Υαρτi πι1γω Φo.,roio μπoρoΙj' με γα γριiΨουμεΣ.

Δρ. Σaρι\ Ι.ζ. K' Ι(,νεντι (αι δP. Nτaιβιπ i\νσελ για τα πλεoνεπΙiματα τηζ θεpαπειαζ με ηλεΚpoσ6κ, ]948'

.ΙΙηγα σιo σφαγεio για γα παρατηρησι) τηΙ απoκαλoιjμεγη

"ηΙεftρι(η σφαγli'' ltαι εiδα δτι aσφιyγαγτα μηνiγγια τ(,)γ γoυ' ρoυνι6v με μεγι:iΙεζ μετα.ιλιιliζ λαβιδεζ πoυ ηταΙ συγδε:δεμ6 ν€ζ με ηλεκτΡικ6 ρι:Ιjμα (l25 βoλτ). ο1αγ 0λοκ1ηρ.)ν61αν τo σφiξιμoτωγ λαρiδιDv, τα γoιρoΙjγια επεφιtγ αγαiσθητα, με το σωμα dκαμΠτo, (αι σιη συγdΙι:ια oυγxλoνiζογ1αΙ αrι' σΙα σμoaζ, ιiΙΙωζ τα σl(υλιιi lΙoυ τρησιμoΠoτol]με ι,τα πειριiΡατd μαs. Σω διdπημα Πoυ εiχαν Ιιiσει τιs αισΘησειζ τουζ (εΙ]ι.ιηπτικιj κa]μα) o σφαγdαζ μαΙαι{Ιιrνε ια ζιiα Ι()ρis (αμiα δυσ(o

λiα"'

-o{γ(o ΤσερλdJL Ψυχιατpoζ' πεpιγpι'φo\ταq lΙdξ.επι!6ησε' τη Θερ.lπεiα με i954) ηΙεXτροσ6κ,

ΙΙια σε δημoσιoγρdφoυζ,, "Δε μιλιiο) μoυλdειμιoφωνη γεμdτη d\ταση dλtrη dκρη τηζ τηλεφα)νικηζ γραμμ4ζ. .Τι θdλειζ;,,

απ6τηγ

Σκι]φτoμαι ιiτl dχω Ι1ερiπoυ εiκooι δε:υτερ6λεrπα σιη διιiθεo{ μoυ και dr1


ε κoλo. Π6ζ 1α εξηγησω σrηγ Ι'κdιλ KdσΓ\'ερ τι θiλι), Π(i)ζ γα τηζ σφη) ηθ, i t ι συηυμlα lo lοεiδ' ,roυ μΓ ' 'δηγησt !tl αυΙ ]. Η αλiθεια φαιτι1(ει τιiοο nαρdξεvη: "Γρdφ() dγα βιβλio γιατo ooκ' Για τo δε θα εiγαι

Π6ζ oι Χ6pεζ υφiσtανται (ro(: οrΙd nολdμoυξ, τρoμoκρωι1€ζ εΙτιθaoειζ, Πρα ξικoπr'iμoτα και φιoικιjq κσιoσιρoφdζ- Kαl σ.η oυνd1εια πιiq υφiαταlτlrι 6vα ακ6μα ooκ: αι6 εταιρε:iεζ και floλlτικoΙjζ ο1 oΙτoiιι εκμεταλ\ε:iolται τo φ6βιl καιτoΙ oΙτoΠρoσαγατολισμ6 Πoυ npoκdλεσετo rΙρ6τo σ()κγ1α γα ιτPoωθησoυγ και για τo π6ζ oι dΙθρoΙτoι Που αΙτισιiμια oι(oνoμικ4 θεραι]εio-σoκ' ALλιi κo\.rαι σε dυτdζ τιζ rΙoλιτικιjζ υφισιαvιαι, αγ εiναι αγαγκαιo, dνα τρiτo ooκ:αrΙ6

ασιυγoμικoljζ, σιpατι(iτεq και ανακριτdq. Θiλιl νιr ooυ μιλ{oω επειδ{, κατιi τηγι,ιδμη μoυ, εiooι ανιiμεoα ιπoυq ανθριiπoυq rroυ dχoυν υΙΙoσιειτo τΙ1o ιoχυ αφoυ ε:iσαι μια απdτoυζ ελιixιcπε! εrιζ{oαιτεc ιων μι_ ρ(j σo( και εΙΙlβioσαΙ, και dL\εζ "ειδικ6ζ σιικ(6γ Πε1ραμ(iτι)\Ι aoυ dκαΙε clΑΙΙdγo αα η

ηλεκτρoσ6κ

αγακρlτικaq τεΙνι(6ζ''. 'Εχω λdΙoι]ζ γo Πισιειjα] dτι 6oo dμαθαι'ατrd τo πεηlιi_ δεdαετi.Ι τoυ 1950 στo ΠιΙνεnισιημιo Μακγ('λ ματα πoυ iγιναν πιiνω ooυ τη τα εφαρμ6ζoυv σημερo σιoυζ κρατoljμενoυq σtov κι1Ιιo τoυ Ικoυαιτιiναμo

και στo AμΠoυ Ι'φι1ιμΠ,. 'oμ, δεν μΠoρ6 να τηζ διδoιl αιτ{ τηv απdιτηoη. Πι1πoρiζoμαι, λoιπιiν, .TαξιδεjΨα Πρ6σφσιo σιo Ιρdx και πρoοrΙαθιi) να t(σταΙdβι) τo ρ6λo rΙoυ nαiζoυν τα βαoανιαr{ρια πoυ γiνoιται εκεi' NΙαζ εiΠαν 6τι o σκorΙ6ζ τωv βαoαvιorηρiοlν εfνoι αlr6oπαιrη ι-ληρoφoριιδν, αλ\ιi 6xιo τηι' αioθηoη 6τι δε:ν η

f;oυν επioηs ox6oη με ιην μdνο αυτdζ. Γιισιειjo dτ1τα βασανιαι{ρια ΠρoσΠdθεια να oικoδoμηθεr dνο νιjo μo!τdλο διακυβιlρνηoηs, vα αποδoμηθεi oκdψη τιoν ανθρι6πων και γα αναΙΙασιεi αn6 τo μηδ6Ι'-

ει,α η

oταγ μoυ αrΙα\τ(iει, drΙειτα απ6 μια μα(ριd rΙαiση, η φ(υν4 τηζ dγει διG δoνεiται ακ6μα απd την l\ταση, υιΙdρχεt l(ιiτι φ()ρεπκ6 τdνo. Παριiλo πoυ oαν... αγακoljφιση;

.M6λιζ πεpιdγραΨεζ τι ακριβriq μoυ dκα\'αγ η cΙA {αι o Ι\oιiεν Kdμερoτ' ΠρoστΙdθησαγ rα με διαλljooυν και να μι: ξαι'αφτlιiξoυ\'' ομoζ δεγ τα καιd' φερoγΣ'

Σε Ιιγιiτι:ρo απ6 ε:iκooι τ;σσεριζ dρεζ λ"ιυtldo την iΙ6ρτα τoυ διαμερισματοq τηg Γκdιλ Kdrτινερ, oε γκρi(α κclι παΙιιi πολυ1rατoικια τoιr λ]Ι6\τρεαλ'

μιo

.Ειγαι αγoιχτιi,, μoυ αΠα\τdε]ι με φ()νη ΙΙoυ μ6λιq ακοljγειαι' Η Ι'κaιλμoυ εfχε Πιjιo'nθα ιiφηνετην ιrdρτα ξεκλεiδιυιη, επειδl'i δυoκoλεf' (ατdγματα ι'ιη σΠoVεται γα σrdκεjιαι 6ρθια: O πιλoq απιi τα μικρoo(oΙΙικιi


τo ερΓnΣτHρΙo τnΝ BAΣiΝ1ΣτΗρΙoΝ

δυλικIi τηq σ.Ιiλη αυξdvεται με τo rρ6.ιια εξαιτiαq τηq ιιρθρfιιδαq. Φηv Πλdτη τηζ δεν εiναlτo μoναδικιi ενθ6μιo απιi τιq εξr].ιτα τρειq

o

πιjvog

φop6g πoυ εκατ6γ Πε:νη\τα με διακ6oια βoλr ηλεκτρικoli ρε6ματοζ διαnε1ρασαν τoυζ με1ιlπιαioιq λoβorjqτoυ εγκεφdλoυ τηζ, εν6 oι βiαιεζ συσΙΙ1iσειζ ιoυ o6ματ6ζ τηζ

πιiγΦ σ'o φαrΙiζι πρoκirλoισαv κσιιiγματα, εξαρθρ6σειζ, αιμ(rιd)ματα και σΠασiματα δo\τι6ν.

H Ι'κiιλ με xαφετιieι απd 1ην μπλε ανατoμικη ΙΙoλυθρ6γα τηζ. Αργ6τεpα θi:, μιiθ(o 6τι μΙΙoρει γα τη ρυθμfζει oε εiκooτ διαφoρετικξ θdσειζ, κα1τo κd γειασιαμ(iτητα, σαν φ(')τoγρ(iφoζ noυ πρoσΠαθειvα εσrιιiσει τo φακ6 τηζ μη' χαVηζ τoυ. Σε αυτ4 τηv Ι1o.ιυθρ6\,α rΙερνdει τιζ μdρεζ Ι(αι τ1ζ Vfλτεζ τηζ, ανα_ (ηιιiιταq μια βoλικιi θdση Kαι lΙροσπαθιiιταζ γα μηγ αΙ1oκoιμηθεi, (;Φε vα

αrΙoφrjγει

αιηιi πoυ oνoμιiζει ,irα ηλελτρικιi 6rειρd μoυ,.'Ι'6τε εiγοι ioυ pλi

Πει <αυ-ι6γ,: τoγ δpα Γιo6εγ Kdμερoν,τoναΙτ6 Ιo,uolj γε1(ρ6 ΨυΙfατρo Πoυ τηγ ιΠ;βαλε Cπα ηλεxτρoα'jκ {αι σε] d,ιια βασανισrηρια rΙριγ αΠ(i ΙIoλλd χρ6νια. .xτε:s τo βριiδυ με επισΙ(dφθηκε: διo φoρaξ τo Διαπρεπdq Τdpαq,, μoυ λiει

μ6λιζ μnαινω σιo διoμiplσμα. .Δε θaλo γα σε κdγω να αισθανθειζ dσxημα, αλλd 4ταν εξαιτiαζτoυ τηλεφωνηματιjq σoυ αΠdτo floυθεγci, εξαιτiαζ 6λ(Dν αυερn]τηoεωγ rΙo! μoυ ι1κανεζ,. Συνειδητοπoιti 6τι ioωq vα μην εiναι καλη

ι(i)\, τ(ι)γ

ιδiα η Ιταρoυσ(α μoυ εκεi- Kαι τo αiσθημα αιηrj γrνετα1 ΙΙιo d\τoγο 6ταγ εξερευvι6 με τo βλdμμα μoο τo διa μερισμα και o\.rιλαμβdγoμαι 6τι δεν υrΙdρΙει κι1πoιo oημεiιl για να καθioιυ. Kdθε oπιθαμ{τoυ 1ιiρoυ ειγαι καλυμμdνη αΠ6 ετoιμ6ρρoπεζ σroιρεζ

xαρτιιi)v

και βιpλfων, τoπoθετημdvωv ωστ6σο με κdιΙoιoυ εiδoιq ταξινoμικ6 α1rτrημα, 6πωq υnoδηλι6νoυντα κiτρ1να αι]τoκrjλλητα χαρτdt(ια Πoυ ΙIρoεξdχoυγ αΠ6τα Η Γκlιλ υπoδεισfει τo βιβλfα. μoυ μovαδικ6 ελειθερo σημε:io σro δoμιiτιo, 6ΙΙoυ ιΠdρχειμ1α ξΙjλινη καpd<,Ια πoυ δεν ε(xα Πρoσdξει. ομωζ πανικopd,ιιεται ελαφρ6ζ 6ταv τηξ λdo dτι Ιoειdζ()μαι Ιiγo χ6ρo γιατo μαγγητoφoνιiκι μoυ. Δεγ υΙrdρΙει τΙεριΙΙτωση vα το αxoυμπ{οω αro τραπεζιiκι δiπλα αrr1ι, πoλιθρriνα τηζ,6Π()υ εiκoα dδεια Πακιτα τσιγdρriν Matinee ReguΙar σχημσriζoυγ μια τε1λεια πυpιιμiδα. (H Γκdιλ με εiγε Ι1ρoειδoΙΙoιησει σro τηλdφ.)νo 6τι εiν.!ι μανι;δηζ καnνiσιρια: .Λιπdμαι, αλιd καrΙvfω. ΕΠισηζ, δεν τρ6(D ιrγιειγd. Eιμoι Ιo\τρη κσ1 καΙΙνiζo. E,\τIiζω vα μη οι: ενoxλεi,,') Τα πo(aiα μoιιiζoυγ σαν η Γκdιλ να a{ει βιiΨει μαιjρo τo εoιυτεpικιi τoυg, αλλιi, κoιτιiι.ιαq πιo πρooεκτι κ(i, συγε1δητoΠoι.6 ιiτι ειγαι καλυμμiΙα αrΙ6 πυκνoγραμμdvα μικρooκoπικιi γριiμματα: oνιiματα, αριθμoι1q, μλιdδεq λ6ξει9. ooη τδρα μιlιiμε, η Γκε1ιλ oκιipει ιrυμιi για vα ιrημειΙiσει κdτι σε] dγα κομ-


.Mlα

σημε:iωση Πpoξ τoγ εαυτ6 μoυ, μdτι χαρτi η σε dνα rΙοκdτo τσιγdρωv διαφopετικιi δε θoτo Θυμιiμαι,, μoυ εξηγεi. Γιι εκεiγη,τα (iαιγρdφεισε ι<oμαfld 6vα αουματdκια χαρτιoιj κα1σε nαdiτα τσιγdρωγ ειναι κdτι ,1ερισσ6rερo ι ηθlιnυ oυoιηuπ , ιρ1rloθiιηυηc. Γiναl η lδ'α l η' η μl nμη. Σε oλdK\ηρη rηv εν:]λικη (ιo{ τηs τo μυαλ6 τηc Γκ6ιλ την πριiδιδε: To γε(o1ελdχισ._εζ 1Ιoυ aχει) μoιd' γ0ν61α εξατμiζo!ται ακαριαiα, oιαvαμνησειζτηζ 6λεc ζoυν με διdoιαρτα φιlτoγρoφικd ιπ1γμι6τυΠα. Mερικdc φoρdq θυμdται αγ 6μωζ απoκαλε]i), τ1ζ λεrιτoμdρειεζ εγ6ξ συμβdιτoζ ι,θpαΙjσματα μ\'ημηζ'τo

τη pιlτι']oειq για τη 1ρογικη {π1γμη ττoι αυτd ιjλαβε Ι6Ρo, ενδaΙεται γα Πiσει 1968', λfει, για να σπεiσει αμ6σoq vα διoρκαι διiυ δεκαετiεq. dξιl

μd1pι

γρdφει τα ιtιil'ια, γγ(i)μη

.'oχι,

'To

λ6γo Kαταηταν τo 1983,. Για αυτ6\' α1(ριβ(6ζ τo ωζ μια απ6δειξη 6τι ιiιτωq dζηoε. Στηγ αρχη μoi hτdει συ_

θ,riσει τoγ εαυτd τηζ:

γιατηr ακσιαΙ'cασια

Πoυ επικρ(Ιτεi

σιo διαμdρισμd τηζ,6μωζ αργ6τε-

εfναι μdρoq των βαoονιαιη|liρα μoυ λdι:ι: .Aυτdζ φταiε:ι!Α!τ6τo διαμdριoμα

,.ν:

.

Για Πoλλd Ιρ(iγια η Γκdιλ δεν μπoρoioε νιr ι:ξηγΙiσει τηv αδiναμη μγημη τηζ, καθ6ζ και Ι1o,ιιd dλλα ιδιoουγκραoιακd xαραl<τηριΦικd ιηζ. Γιo rταρdδιrγμα, δεν {ξερε για πoι] λ6Ιo κυριευ6ταv αΠd ανεξ6λεγκτo ιαvικ6 6ταν την τfναζε τo pεiμα τoυ ηλεκτρικoΙi δ1ακ6Πτη noo dγoιγε ιηγ π6ρτα τoυ γκαρdζ. 'Η τηq &ρεμoγ 6τα! dβαζετo σεσoυdρ σtηγ ΙΙρfζα. To πoιo λ6γo τα

x6ρια για κυρι6τερo, δεv μt1oρoιjoε να 1(αταλdβει για Πoω λ6γo θυμ6ταν ια Ιlεριι]σ6τεt απdτηv πεpioδo πριv ρα γεγoν6τα ιηζ εv{λικΙΙζ ζωηζτηc, αλ\d σχεδdντiπoτα '(}ιαγ συνα\τoiσε κdΠoιoγ πoυ ισχυριζ6ταγ 6τι τη γν1iριζε γaγει εiκoσι ετ6γτoυ Eλεγε: (Ξdρζ, Πoιlq εioαι, αλλιi δεν μroριil να αΠ6τα rΙαιδικd τηζ

Ιp6για,

'

μυμηθω ono nυυ oκρlβι',' or }ι υρl|, Πρo',no,o''μoι. H Γκιjι\ πiαιευε ιiτι ευθυv6τιrν η ειiθραυoιη διαvoητιlιη τΙιζ υγεια. ΑΠ61α

ε(κoιrι μdχρι τα τριιi\'1α τηζ αγωνιζ6τoν ενιi\τια σιην καιιiθλιψη και ιπην εξιiρτηση τηζ αΠ6 ΙdΠια, ενd με:ρικdζ φoρε]ζ oι γευ{)ικof (λoνισμoiτηζ ηταγ τ6σο

'1'α rΙερ1 ooβαρcli, ιδαιι: ι,α πdφτει οε κιδμα και να καταληγει στo νoσo(oμειo. σl,n lκo αυ,,, rliοι Uj\ l ruι. Π.ιc, !' ι lηι on' ι l1ριi(' l Γ υlιoΙΣ ι'ιo ι'lι' dφη\o_ \.ι{'ζ rητ6σ0 μ6γη t(αι αlrελπιoμι1νη, c6αιε: για να εrΙιβι6σει 6Ψαλ'γε σιoυζ σκollιΙιδoτενε:κdδεq 6ξο) αΙd τα Ι1αvιoΙΙ(ολεiα. Ω(π6σo υΠηρχαγ εγδειξειζ 6τι εiχε βιι6oεΙ α(dμα τΙιo ιραυμCtτικ,ξ εμrΙειρf'

νεoρη ηΙκiα. Πρoτoi η oικoγaγειd τηζ διακιiψειτιq ox6oειq μα(iτI1s, η Γκdιλ και η δiδυμη αδεpφliτηq εi1αv διαπληκτιπεi oρt{ετ6ξ φoρdζ γιατα dο{Ι εiγαν ουμβε( κατιi ιη διdρκεια μιαζ Πεjρ16δoυ Ι1oυ η κατd{πασ{ rηζ ηταν Πoι:ζ ι'ε


τ0 ερΙEΙτHρΙ0 τoΝ BθΣθΝ1Στl.]ρtοΝ

λli doτημη και η Zdλιτα iΠρεΙΙε να τη\, ΠεριΙroιε:iται. .ΔεΙ μΠoρεiζ γα φαvια' αειζτι EΙaρασα,, E\εγε Ι1 Zdλιτα. .Kατoυρoιloεq αιo οαλιiνι, βljζαινεg ιoι, αιτi

χεΙp(i ooυ, μιλoΙjoεζ σαΙ μι)ρli και αΙlαιτοioεζ γα σoυ δ(;σo τo μΠιμ11ερ6 τoυ γωυ μoυ. Tdτo1α ΠριiYματα ημoυν αγαγκιισμιjνη γο oνiχoμαι!,, Η Γκ6ιλ δεν

μπoρoiοε να pγιiλει ιiκpη CiΙt6 τιζ επικpiσειζ τηq αδερφ4q ιηq. KατoιΙ)oioε σro ndωμα; ΑrΙαιτoiσε τo μπιμrrεριi τoυ ονιψιoi ιηq; Δε θυμιiπrν να dγει κι1γει τilΙoτα {lπ6 6λα αυτ{i τα oλ\6κoτα πριiγματα.

σα Πεγη\τα

tηζ η Γxdιλoυνδdθηκι: μετoνΤζdικoμΠ, iΙιrΙ d\τρcl τoν oΠoιo πεpιγρdφει ωζ <αδε.ιφη Ψυχη, τηζ. o TζaικoμΙΙ, rΙoυ Ιε1θαγε ΠερiΙτοι]

Ko\ηd

μiιι δεκοετiα ιριν, ε:i;ε επιρ16σιjι αΠ6 τo oλo(αrjιωμα t{αι τo1 ιιrΙaσΙoλoiσι] εniσηζ το ζητημ(, τηζ μνημηζ κα11ηζ αΙId)λειαζ. ToΙ Ιρoβλημdτιζε ιδιαaτερα τo γεγoν6ζ 6τι η Γ(iι,\ δε θυμdτo\,τα νεα\,ικd τηq xp6νια' .Θrr πρiπει ι,ιl υιlιiρ lει Ι((iπoια αιτiα,, εrΙαγα,lιiμβαvε γιιr αιτιjτο κεν6 σrη ζω4 ιηq Γκdιλ' To ]992, l(αθιjζ η ΓtGιλ και o Tζ6ικoμτ1 πεpνoιjσαν μΙΙρoστιi ατΙd-ιoν rΙd_ γκo εv6q ε:φημεριδoτlι,iλη, τα μdτια ι1]υζ ιjΙτεoογ σto\, ακ(i.\oυθo ειτυflωoιακ(j rΙρωτoσdλιδo τiτλo: "Πειpιiματα Πλι1oηc Eγκε:φιiλoυ; Τα Θ6ματα θα Απoζη

μπ,lθoljν,. H Γκιiλ ιiρxιoε να διrβιiζειτo dρθpιr διαγ(6νια, με την ΠpoooΙη τr]ζ

αι1μαλωτιoμEvη απι1 φpdoειζ ι5πιυq "oμιλiα σα,,' μω1nrj,, "απι6λεια μνriμηq,, <α(ρ{iτεια". (:Ιυτ4 1ην εφημεpfδα",. Τo Φον ΤζdικoμΙl: "Αγ6ρασε ζευ' "ΕiΠα

γdρι κιiθ1σι] σε μιο nαpακι]fμεγη l{αφετiρια και διιipαoε μιl απioιευτη ιoτo ρiα για τo Ιιjζ τη δεκαετiα ιoυ 19]50 η Kε\,ιρικη Υπψεσια ΠΙηρoφoριd)γ των

ΗΙl,c εiχε ΙrηματoδoτηοιΙ 6vα γιαιρ(i τoυ NΙ6\τpεα,l για να πpαγματoπoπjοει flαρdξενα ΙΙε1ρ(iματα oε αγθρ6πoυζ με l]nχικiζ διαταραxιiq, κpατc,iιταq τoιq

Ιαρ(oμdγoυζ tιαισε αt1oμ6νωιrη για βδoμιiδεq, εV(i) crτη συrdΥειατoυζ υπaραλ λε oε πoλλοπλιi ηλεκτρoσdκ (α1τoυζ χoρηγorjσε δldφoρo κoκιεiλ πειριtματι

t(6ν φαpμι1κ(oν, σιο oΙΙoiα oυμnεριλαμβιiνoιτov τo ΨυΧε]δελικ6 LsD Xoι τo Ι1α-

ραισθησιoγdνο ΡcP, ευρ6τεραγνιυα16

ωq <lγγελdσΙ(ovη,. 'Γα

Πειpdματa αυτd, αYιiγ(αζαΙ τoυζ ασθενεiq να παλινδpoμoiν οε μια βpεφικ{, πpo λεκτικιi κατ(iοταση, εrΙαν Πραγμοτonijιηθεi .πo Ιγσιιτoιιr A\αv τoυ Παγι]rΙισrημioυ Mιrκγκiλ υπ6 τηr' επorπειο τoυ διευθυ\τη τoι δρα Γloiε:\, Ιιdμεpo\,. ΙΙ Ιpηματoδιiτηοη τoι Kdμερoι, αΠ6 τη CΙ,{ αΙoκαλJι!θηι{ε σια τdλη τηζ δεκαετiαζτoυ Ι97ο {ιiρη σro Ndμo για την Ελει'θερiα ιηq ΙΙληρoιp6ρηoηq, πυρoδoτιδιτιιq εj\τoγεζ oυζΙΙιηιrι]ιζ σιη Γερoι]σiα τιλ, ΗΠ,{. Εlldα αΠιj τoυζ Πpιjηγ ασθεγεfq ιoυ Kdμερoγ υΠdβαλαγ ομαδικ'iαγωγr,i εναιτioγτηζ cΙA, αλλd κα1τηζ καγα διιIic κυβε1ρνηoηq, noυ εiχε: εΙΙiσηζ χρηματοδoτησει τηγ dρει]Ιατoυ Kdμ1)oγ. Kατι1τη διιiρκι:ια τι)γ Παρατεταμdι,ων δικιjι, οι δικl1γιipoι τωr, ιιοθενιjr, εi1αv Πoυ


,ιa

τoο0ΓMAτ0γ Σ0lζ

υΠoσιry)ιξει 6τι τα Ιrε1ρι:iματα παpαβfαζαν κιiθε κανdγα ισιρικηζ δεo\'ιολoγι

αoθενεfζ εiχαν πpooφtiγει αιoν Kιiμερov για vα ζητl]ooυν βor]θιrα για ελdσσoνεζ ΨιlΙι(dζ δlαταpαxdq (επιλd1εια κατιiθλιψη, ιiγxog, oυζυγικιi πρo (αι ειχαγ xρησιμoEolηθεi, εγ αγγoiα τoυζ (αι χωρiζ τη σxγ(σιdθερληματα) oζ-

ol'iτoυq, ιυg πειραμαιdζωα για γα ικαγorΙoιηθεi η δiψα τηs CΙA για πληρoφορiεq οxετιιιi μετoν 6λεγ1o τηs ox6ψηs. To 1988 η cΙA ιrυμφ6νησε να καιαβιi-

λει oυγoλικd 750'000 δoλdρια ιυg αnoξμiιloη Φoυξ εντdα ενdγo\1εζ Go μεγαλljτερo μdΧρι τ6τε πoσ6 rΙoι εiΙε κσιoβdλει η υπηρεσiα Yιo γα ετΙιτixει aνα διαxανoνιoμ6). Τ6ooερα χρdνια μειd η t{αναδικli κυβiρνηοη ουμφι3νηoε να πληρι6oει Ι00.000 δoλιiρια oζ oιΙoζημiωση σε κιiθε αoθειι] πoυ εf1ε

υιoβξ-

θεi αια πειρdματα.3

o Kdμερoν

διαδραματισει Koμβικd p6λo σεηγ αγdΠτυξητ(ov σiγΧρον(,)ν τ€χγικ(iv βασαν1σμorj ιrιιξ FΙΠA, α,λλιi τα Πειρdματ(i τoυ μαζ εΠι' -τρdΠoυγ εnτσηζ να α\ηιληφθo{με τη βαθr1τερη λoγιxη rΙoι διdΠει τoν καl1π]α'oπιog oι oικovoμoλιiγoι τηζ ελε6θερηζ αγoρdζ εiγαι λιoμ6 τηζ t(ατασιρoφηζ. dχι μ6γo

6Χε1

rΙεπεισμdνoι dτι μ6vo μια μεγdηζ KιΦΙαξ κατααrρoφr] μια μεγιiλη διιiλυση- μΙlopει γα Ιiρoετolμιioει τo dδαφog για τιq .μεταρρυθμiσειs} τoυζ. ετσι και o Kιiμερογ rΙiσrευε 6τι υΙoβdλλo!ταζ τoν oγθpdΙΙινo εγκiψn\o σε μια σειρd απd σoκ μΠoρoiσενα διαλ6σει και να εξC,λειΨει τη\' ελαττωματι(η v6ηση, για γα oικoδoμiσε1σtη συv6Χεια καινoipιεζ rΙρoσωΙΙικdτητεζ εκτoυ μηδεv6ζ, γΡdφo\ταζ Πdνω σε xλευκη σελfδα,.

Tα ΠΡoηγοiμεγα χρ6νια η Γκlιλ εiχε oκo{σει t(ιirΙoια ΙΙρdγμστα για τηγ

αvιiμειξη τoυ Πoνεπιαιημιου Mακγκiλ σια Πειριiμσια τηζ cΙA, oλ\d δεγ εiΧε δι6oει ιδιαiτερr1 oημαοiα _ δεν εixε πoτ6 τηq onoιαδηΙΙoτε σxdoη με τo Ινoτι' τoιjτo Α,λαV.'oμωζ ε(εrνητη μdρα τoυ 1992, κoθιoμdνη δfπλα ιπoν'Ι'ζιiικoμπ, εσιιασε τηγ rΙρoσoχη τηζ Φα 6σα 6λεγαΙ oι Πp6ηv αoθενεiq για τη ζωr!τoιcl .Συ!ειδητoΠo(ησα dτι oυτoι για την αnι,iλεια μvr]μηg, για τηv nαλιvδρι,μηoη. oι ιiγθρo)Πoι Πp6rΙε! Vα εfΧαν Ι1ερdσει (j,τt εiχα Ιrερdσει κι εγ6. ΕiΠα κoμrΙ: "Αυτη ΠρdΠει γα

Σιo εργoστliρι ιoυ

εilαι

αoγ Tζdι_

η αιτiα'',.

σoι,ζ

Η Γκiιλ iαrειλε μια επισιoλη oτo ΙγσrιτoΙjτo iιλαν ζητ6\ταζ τoγ ιoτρικ6 τηζ φdκελo. ΓΙαρ6λo Πoυ σrην αρΙη τΙιζ αΙΙdιτησαν 6τι δεγ ειΙαv κ(iΠoιo φ{iκε_ λo για εKεiγη, τελιKd τηζ τoν dδωσαv - κα1τιq Ι38 oελiδεq πoυ τoν απιiρτι


τo ερΓnΣτΗρΙo τοN BΑΣAΝlΣτΗρΙ(ΙΝ

ζαν.

o γιατρ6ξ

τΙoυ

τηζ ειxε Ι.dγει τηv εισαγωγIi oγ0μαζ6ταν Ι\ofεν Kdμε_

ρoν.

σημει.6σειζ και τα σχεδιαγρdμματα αoν ιατρικ6 φιiκελo τηζ Γκ6ιλ αnoκdλυnταγ μ1σ συ1,ταρακτικη lιπoρiα, rΙoι iλεγε Πoλλd τ6σo γ1α τιg περιopιoμ6vεq επιλoγdζ rΙoυ υrΙηpχoγ για iyα δε(ooπdχpo\]o κoρiτσι σιη εΙ1ιαoλdζ,

o1

δεκαετiα τoυ 1950 ιioo xαι γιo την κατdxρηση εξoυoιαζ αη6 την xυβdρνηοη και τoυq γιατρoljq. o φιiκελoq ιiρxιζε με τηv ι:κτiμηση τoυ δρα Kιiμερoγ γ1α την Γx|ιλ κατιi την ειoαγοlγl'iτηq: Σπoiδαζε νoσηλευτικl'i αro Mακγκiλ και {ταv

dρισιη φo1τ4τp1α, με αΙloτaλεσμα o Ι{dμερoγ γo την Περιγρdφει ωζ (dνα λoγι(6 και 1σopporΙημdlo dτoμo μdχpιτιipα,. Ωσι6σo διακατεΙ6ταγ αrΙ6 d\.rονo dγχoq,τo orΙoio,6rrωζ σημεrωνε o Kιiμερoν, oφει\6ταν σιoγ καταΠιεσιικ6 Πα τdρα τηq, dναν "dιτovα διαταραγμaνo, d\τρα rΙoι ασκoljσε .CΙ!σιηματι:<d Ψυ' χoλoμ1(η βiα, σrην κ6ρη τoυ.

Σ6μφωγα με τιζ σημει6σε1ζτωγ rΙρ{iτωγ ημερ6γ, oι γoσoκ6μεζ dδειχναν γα σJμΠαθodν την Γκdιλ. Αιoθdvo\ταν ιjτι

εΦν

μια ιδιαiτερη σΙdση μαζaτηζ εΠειδ{ oπoiδαζε νrroηλειτιn] και την περιιlγραφcrv ωζ .ευδιιiθε:τη,, .κoιγωγι(4,

(αι .Πdι1α Περιnolημdνη,. 'oμoζ μdσα σroυζ εΙΙdμενoυζ μηγεζ, σιερoiμεvη

τη φρo\.riδα τιδγ νooo(6μι)γ, η ΠρoσωrΙικ6τητα τηζ Γκdιλ υπiσrη μ1ιr ριζικη 'Enειτα αrΙ6 μεταμ6ρφωση, η oπoaα (αταYρdφεται λεΠτoμερ6ζ σιo φdκελo:

(rυμΙΙερtφopιi, γα εκ' μερικ6q βδoμdδεq "dpxισε να εΠιδεικγiει riαιδιdσrικη φριiζει αλλdκoτεg ιδdεq, να υπoφ6ρει απ6 παραιoθ{oειq και να γivετr:ι κατα-

σιρoφtxη,. oι σημΓιujοl .ι α!αφiρoυv oι ι oι.ι η η .υφυη. ιFαρη 1υ\lΙiλα μnoροiοε πλioν να μετρdει μ6vo μixρι τo dξι. ΕΙIιΠλdoγ, εfΧε γινει.ιδιαirερα Χειρισικη, εχθρικη καt ΙΙoλi επtθι]τικη,, γιrΙ \,α καταλiξει ση συνdχειo Παθηι1-

(η κοι αδιιiφopη, αγfκιxνη να αγαγγωρiσε1 ακdμα t(αιτα μdλη τηξ oικoγdγειdζ τηζ. Η τελικri διdYγο)σi} ηταν .σΙιζoφρενηζ [...] με dXδηλα συμΙTΙ6ματα υ(πε_ ριαζ", μια κατ(iσιαση rΙoλιj πιo σoβαρη αΠdτo.dγχoζ, απιjτo oπoio διακατε(jταν εi{ι: ιΙσαxθι]ι. χ6ταv Ι'Ι με:ταμιiρφιloη αιτι] ι:iΙε, αγαμφiβoλα' σΧaση με ι1ζ θεpαΠεjiε:ζ (πιζ oτΙoι εζ υι1oρλ4θηκε (αι Ιlερlγριiφo\.ιαι με λεnτoμdρεια σιo φdxελd-τηζ: Πoλi με]γιiλεq δ6oειq ινooυλiνηq, Ιoυ Ιρotrdλεσαγ πoλ\C,Ιiλd κοiματα, Παρdξε\,oυζ συγ' δυαoμo6q διεγερτικι6ν και κατασιαr\τικ(6\, oυoιilι', μι:γιiλι:q πε1πιiδoυq xατd τη διdρκεια τιlν oπo(τον {ταv vαρκ(oμdγη με] φdρμακα και oκιαιrλιiιπιι oε αpιθ-

μ6 ηΙεκτρoσ6l( αiId τoγ ι0Πικ6 Ι1α εl<εiνη 1ην εΠoΙη αριθμ6. Στα i]Ιdλιι1 τoυζ oι γoσoκdμεζ αvdφεpον oιλγd τιζ ΠΡoσττdθειεζ τηζ Γκdlλ γα γλιτ6σει αflιj τα Ι6ριατωv γιατp6γ: .ΠρoσΙ1αθεfνα βρει 6ναν τριiπo να ξε


50

τo οoΠnAτoYΣoι{

[...] ισλτριζεται dτι τηζ φdρoγιαl dσxημαj [...] αρvεiται να υπoσιεi ηλεκτρooπασμoθεραΙ1εια 6-ιαν τηζ κdγoυν iνεση,. Τo ΠαριirΙoνα αυrιi α\τιμειωriiζo\ταν πd\ηα ωζ ,ναζ λ6γoq για να την ξαναorεiλoυν σε συτ6 ΙΙoυ oι νε6τε

φfγει,

ρo1συνdδελφoι τoυ lζdμερov ατtoκαλoljooν nτo εργα{πηρι τoυ σox,.r

H ovqzliιnσn ιns ι!εvιiιnτos

Αφof διdβαoε αρκετεlq φoρdζ τoγ 1oτρικ6 τηζ φdκελo, η Γκεiλ Kdσιγε]ρ μετα τpdΠηκιj σε iγο ε(δoζ αρxαιoΜγoυ τηs iδιαc τηζ ζoliζ τηζ, συγΙlε\τριδνo\ταζ και μελετιj'ιτιrq oτιδr'iπoτε θα μπoρoioε vα εξηγr'iσειτιτηζ εiχε συμβεισιo νοσoκoμεio. 'Eμαθι: 6τι o Γιo6ε\, Kdμιjpoν, dγαζ σιη Σκoτια Αμερι γεvγημε:voζ

(αΙι1ζ rΙoλιτηζ, εaχε φτriσει σto αΙΙ6γεω τηξ εi1αYγελματικιjg τoυ xαριε!πg, dxo \ταζ δlατελε1σεt πρdεδρoζ τηζ Αμεpι(ανικΙiζ, τηs Koνοδι1(ηζ και τηζ ΠαYκd_ -Eγoσηζ. σμtαξ Ψυχισιρικηξ To ]945 ηταv dναζ αrΙ6 τoυζ τρειξ Αμερlκανoljζ

Ψυχι(iτρoυζ rΙoι εiΙαν καταθdoει για την ψυxικri υγεiα τoυ Ρoιj\τoλφ Εζ σrη δfκη τηq Nφεμβdpγηe.!

oταν η Γκdτλ dρ1ιoε τηv dρευvdτηc, o Kιiμερoν εiνε πεθιiνει πρo καιρoi, 6μoζ εiχε αφησει πiσoτoυ δεκdδεζ oκαδημαiκiq με:λdτεq και κεiμενα διαλι1ξεων. Επioηq, εf1αν γρoφτεi αρκε]τd βιβλiα για τη 1ρημιιτoδ6τηoη των αει_ ραμιiτιoν για τoν iλεγxι) τηζ σκdΨηζ αΠ6 τη ι]ΙΑ, αια oπoiα υπlβ1αι, πολλdq λεπτoμdρειεg για τιq oxiσειζτoυ Kdμερolμετην υΠηρεσaα.* H Γκiιλ τα διdβαoε: ιiλα, αnoδελτιiνo\ταζτα σΧετικ(i με τηγ ΙΙεριrΙ;τει(i τηζ αΙΙoσπ(iσματα, φτldχνo\ταζ NpovoλoγιΙroljζ rΙiγαl(εζ κα1 διασrαυρ61o!.ιαζ τιζ ημερoμηγiεζ με εrciνεζ αov ιoτpικ6 τηξ φdxελo.'Eγα .rrΙd τα Πp6τα Πρ(iγμαια ΙΙoυ συ \,ειδητoΠoiησε ηταν 6τι mιq αρ1dg τηq δεκαειiαζ τoυ Ι950 o Kdμερoν εixε αΠoρρfΨει την κιασικη φpoΙδκη τι]γνιt{η τηζ .θεραπε:iαg μioω τoυ λ6γου,

ΙlρotQΙμdνoυ vα αΙloκαλυφθo6ν oι .βαθiτερεg oιτιεζ} τηζ ψυχι(ηζ διαταpα χηζ τιυγ αoθενdγ. Eκεiνoq δε φιλoδoξoiσε vα βελτι(6σει η vα αΠoκατασιησει τηγ υγεiα των ασθεγ6ν ιoυ, αλλd γo τoυζ αγαΙ]λdσει χρησιμorΙoι6\ταζ μια

AΙ]e colΙns, 1, lλ? sr./ no@, τo oπoτο dγει trμηθετ με τo B ρo_ τoυ Kαγαδιl (Goγernor ccneιa]'s Aπaιd)'Jοhn λraιιs, Τ/ι. sP/r.λ fι' ιhι Μοrhunnn cοnιι1αιι: ' ΑΙaη scheΙin & Edwa.d oPιian 'Ιτ '' Th. Ιιιnd Μaιι!ιlιιols,w Δlleτ Βowaτt' ΦranΦ ΙΙιι1 canιτοl' Gordon TλoΙnas, /oιπl.) ηlo i4ddΙaj, (αι ΗaιγcΙ \γensιeiΙ,

'

Σε α!τιi συΙκΦαλa,toπαι τα]

ΙlειJ του

Γει(otj Kυβερνiτη

Ιnhσ. a

soη anιJ

J

ιλ. cΙΑ,τo oπoio d{ει γpιiΨει aναζ ΙDχiατροξ πoU ητα! γι)ζ (ιiΙoιoυ αΙιJ τoυq ασθενετζ τoυ ΙtιiμερoΙ. (Σ.τ'Σ')


μdθoδo Ι1oυ εfΙε ε1Ι1γoησει

(αι τη! oΠofα oγ6μαζε (ΨυΙικη κoθoδ4γηση,.i

Σιiμφι)να μετιζ μελdτεζ τoυ ιτoυ εiΙαγ δημoσιευτι:i εΙ{ι]iνη την εjrΙoχη, o Kdμερoγ Πiσιευε 6τι o μovαδικ6ξ τρ6Πoζ για να διδaiξεl σιoιζ ασΘενεiζ Γoυζ νιjεζ, υγιειζ συμΠεριφoρaξ liταν vα διειοδioει αro μιrαλ6 τoυζ και γα oσrΙdσει τα Παλ1d, παθoλoμκιi νoηrι(d σΙ4ματα,.'To Πρ6τιl βημα ]iτα\, η (Ιποδ6μηση",

η διdλυση τoγ υΙΙαρΙd\.ιωγ γν(ι)σιικ(iγ σΙημdτ(ι]γ, η oΙoiα αndβλεΙΙε σε ιΙιιγ ε''-ιυrΙωσιακ6 σ.d{o: να oδηγ{oειτoν αι,θριilπινo νoυ σε μ1cΙ κσrdσταση .ιlσπeρ

6τΙωζ iχει γpdιΙ]ει o () Ι(dμε?ov Ιiσrευε 6τι μΠoΑρlσιoτdληζ, γα τor με]Ι(ιτρ(ψε.' aε ιιlbuΙa rasa'3 poιjσε να επιτiΧε:ι αυ1η την κα ιdσroση αγ εξαπajλυι] (rυσιηματι(4 εltιθεση σιo1 αγΘρ6rΙι\,o εγκaφαλo με oτιδιiπoτε παρεμπoδiζει τη φυoιoλoγικr] λειιoυpγiα τoυ -με 6λεqτιq μεθιiδoυξ τo!τ6χρ()να. Εttρ6rcιτo για μια flολε]μικη εΙΙιχειρηoη τι1πoυ .Σoκ και Δεiη, ε:ι,αιτioν τηq l6ηoηq. Σ',ι lι\r1 l ηι δt κιrrlα\ loυ Ι9/0 o\ot \.l λ'ι n. ρ''Σoo|. ρoI rυ\lulρlll ιt ll\ Ευρι6ttη και σιη B6pειo Φερικη χρησιμoΠ()ιιlιjσαν τo ηλεκτpood( oζ μaθoδo θεραrΙεiαζ. ΕιΙε t1αρατηρηθε:i ιiτι nρoκαλoιiοε Ιιγ6τερo μ6vιμεq βλdβεq απ6 τηλoβoτoμli καιι|μοιιζενα ρoηθdει: oι υσιεΡικοi αοθενεiq φoiνo\ταν να ηρε'oμωζ μoiγ και. (rε μερικEζ ιεριrΙτιjσειζ, γα (:ιΠoκτoiν μεγαλ6ιερη διαrjγεια. υ\ο πrl.i βαo l"'lα' μd'o αηι rclpo ηρη,tη. Γ\ω αΔoμο nηι oι ]lolρol ΙloJ εiχαv αγαπτ6ξει τηγ τεΙνικr1δεv μπορoioαν r,α δdooυγ μια ε]Ι1ιΦΙ1μoγικη εξηdν 1ραμματεiφ Q μ1θδν iνυπdρ1ει dντεληεlφ γεγραμμ€νoν,,+

γt}ση για τo rΙd)ξ ακριβ6q λειτoυργoιioε.

Ωσ16σo 6λoι γv6pιζαγτιg παρεvdργειεq που εixε. (ανεiζ δεγ αμφισβητoισε dτι η ηλεκτpoσπαoμoθεραrΙεiα μrΙoρoiσε γα Πpoκoλdσει αμγησiα ηταγ. με μεγιiλη διαφoριi,τo nιo συγηθισμdγo Παρdττoνo 6oιlν υπο βι1λλοιταν oε αυτti. Στενd συγδεδεμdlη με τηγ αΙΙ6λεια τηq μνημηq, η ιiΙ\η σιvηθηι παρεvιjρ-

γεια ι'iταν η παλινδp6μηoη. Σε δεκιlδι:q κ\ινικ6q μελiτεζ γιατpoi εrΙεσημα1!αΙ dτι ομiσωζ μετd τη θερCΙrΙεiα oι ασθενεfζ ΙιΙliλιζoΙ τoυζ αιτiχειρdζ τoυζ, κoι' \oυρlοloιrο' ιΠlllη'ι,η lο' Γμβριjoυ \ρ,'σιo\,οι ι'ι l',lt lιrlt.,υ' μ, ι,,, ,ι-

Ιι και dκΙαιγαν ζητιilιπιrζ ιημητaρατoυζ (εκλαμβ{iνoι1αζ συΙ!d ιoυζ γιαιporjζ

κoι τιg voοoκιiμεq oq γoγεiζ τoυζ)- oι συμΠε]ιΙφoρdζ CΙυτdζ ηταν συνηθωζ πo (iμωζ σε nεριrΙτ6σειζ Πoυ εjiγαγ γi!ει Πo.ι\d ηλεκτρoσ6κ oι γιατρoi ροδικιjq, ανdφεραγ 6τι oι ασθενειζ Παλινδρoμorσαγ oλoκληριlτικιi, oε oημεiο ιiloιε ι,α dχoυγ ξεχdσει Π6ζ κΙ β(rδiζoυν κaι ια μιλdνε. Η Mιinλι\, Pdιζ, oικoνoμoλ6γoζ πoυ αια τη{ δειαετfαζ τoυ ]970 ηγiθηKε ενιjζ (ιγηματoζ για το δικoιd)μεirα

1

Aριποτd]Ιηq, 17.ρi Ψι]|1iζ, βιβλi(,rρiιo, (εφd.ιoιo Δ', παρ' 430α' (Σ'τ'Ε.)


52 ματo τωv αωενιi)γ

τo οoΓMθ τoYΣo,1

εγα\τaov τηζ ηλ€κτpoσποσμoθεραrΙεfαζ, dγει ΙIεριγρdrΙcιρασιοτι(d nd}ζ vα ειναι διαγρdφοιταl εξαιτiαg τηq θεραπεiαq Ψει με ηλε:Ι{Cιι

κτρoοιix η μνl'iμη και d\,α μεγdlo μ6poζ τηζ επαiδειοIlg ooυ. .Γνωρiζω πια Ιlιiζ ΙΙρiΠε:ι v.ι αισθαvdταγ η ιiα, καθdζ δημιoυpγ{θηκε ενηλιΙ(ηαΙ6τo rΙλευριi τoι Aδιiμ, xωρiq κlrν6να ΙΙαρελθιiν. λσΘd\,ομCΙι κεγη oαν τηγ Ευα,.+9 l]ια τη Ρdιζ κα1 dλλoυξ, αυτ6 τo αiσθημα t(εν6τηταζ εiγαι μια αγ(ι\τικατd

cπατη αn6λεια. λι-ιiθετα, o Kdμερoν (o1τoliσε αυτ6 το κεν6 και dβλε:rΙε κιiτι ιiλλo: μιo dγραφη oελiδα, απιιλλαγμfrιη oπιi κακdζ συγ{θειεζ,lπην oΠoiα μΠoρο6σαν να εγγραφoljv νdα nριiτιπα' tiα αυτι5ν, η .μαζικι! αnιiλεια 6λωv τωι,

αιαμν{oειlν, την oπoio npo(αλoljσε η ε\.ιατ1κ1i ηλε:κτρoοπαoμoθεραπεiα δεν ηταγ μι(:, ατυΙ4ζ ΙΙαρενιjργεια, αL\d η oυσiα τηζ θεραrΙι:iαζ, τo rιιειδi για \,α (oθηθει o ασθενΙiζ σε iνα ΙrρoγεvdσcεPo σιdδιo oγdΠτι]ξηζ, πριγ εμφ(Ι"πIrλU vιoιεi ο oxιζoφρεvικ6q τρ6πoq oκlψηq και oυμπεριφoρdζ,.'0 οΠωζ τα.γερd' Ι(ια τoυ noλdμoυ, αrΙαιτoιjν

μαζικorζ ρoμβαρδlσμοιjζ χο)ρ6γ ιδσιε γα ξαναγυ .λaθινη εΙΙoχri', dτoι και o Kdμερov εiδε τη θε:ραπεiα με ηλι:κτρo_ ρισoυν σrη σ6κ (,)ζ,.να μdσo για γα εξωθησειτotjζ ασθεγεrζτoυ Πaσω σιη \,ηrΙιακη ηλκiα,

να τoυζΠρoΙ(αλ6σει oλoK\ηρωnκη Παλ1γδρ6μηση. 1'o l962 πεpιiγραγlε oε dvα

dρθρo ιoυ την κατdσιαση σιηγ oΠoiα ηθελε να oδηγ{οιr αοθεvεiq ιirrωg η Γκdιλ Kdαrνερ: .Δεν πιιρατηρεiται αιΙ6λεια μ6ν0 τηζ εικ6ναζ του Ιoρo{ρdνoυ, αλλιi και κdθε αιoθr]μαιoq που θα ι1πρεπε vαvιι6θει. Στη διιiρκεια αυτolj τoυ σrαδioυ ο αοθενr'iq εvδΞxεταιγα εκδηλ(rσει και μtα rΙoικιλιa iλλωγ ωμrrroμdτoν, 6τrωζ η απ.6λε1α τηq ικαν6τηταq oμι\iαq μιαq δε{τερηζ γλ(Ιrσαζ 4 τηζ εΙliγγω'

σηξ τηζ ι]υζιγικηζ-ιoυ κατ(i(πασηξ. Σε Πιo rΙρoΙoρημaνεζ μoρφaζ, ενδι1χεται να μην μπoρεi vα βoδ(ζε1 και !α τριjφι]ται χωρig por'iθεια, ει,dl ioωq επιδεfξει

oκpdτaα o ρι)ν και κoιΙρdvωγ. [.'.] ολεζ oι rπυΙdξ τηζ λειτoυργiαζ τηζ μγ1i' μηζ τoυ διαταρdσσo\ται σoβαρd,.Ι' ]'ια γ(:Ι επιτ6Ιειτην nαΙ1oδ6μηoη, τηq πρ6{rωrι16τη ιαζ τ()\, ασθεvdν1oι, o (ιiμι:ρoν xρηοιμoπoιorjσε μiα σχετ1t(d καιvoipια συol{ευη, η oΙIoiα oνoμοζd ταν .oυoκευ{ Πdιτζ-Ριiοελ, lιαι μΙ1oρo{σε να Προκαλioεr μdxρι dξι διlδoxικιi ηλεκτρ1)σ6κ α\τr γιo dvα μ6γo. ΑΙoγoητει]μdγoq απ6 το γεγov6q ιiιι oι αοθενεiζ ιoι;δειλγαγ_γα γα\τζιiνoιται αnελnιoμdνα αrΙ6 τα ιΙΙoλιjfμματα τηζ nρoΑ{ιj|α Ιαι σημε!α πoυ η ηΙε(ιpoσΠασμoθεραπεiα εiνoι ΠλaoγμΙ] απoδεπη Φι σ!χ\ι1απo τελεσματι(i θερoπεiα γιατιq }'ιΙι;)σrζ, Ιoθi]ζ aλουν γiνει πιipα ηoΙλεζ βεΙτιd)σειζ και υπι'p {oυν διαδι(ασiεq roι εγιιιivιΙτην ασψιiλεα xoιτΙν ιi\,εση τ.Dγ ασθενιδν, εξo(oΙo!θε'γα υφι ΦΦαι ωζ παρενdpγ*α η Ιρoσι)ιΙlη απ')λειατηζ βΡαλalρaθεσμηζ μ\,Φηq. Εuιnλio!' μεpι(oι +

ασθεγετζ ισχυρΙζo!ται 6Π εnηρεdζεται και η μακfoπ!ιjθεσμη μνημη τoυζ. (Σ.ι.Σ.)


τo εoΓnΣτHριo τnΝ BθΣaΝ1Στl_lρtοΝ

σωτΙικ6τητ{iζ τoυζl τoυζ αΠoΠpoσαγατ6λιζε ακ6μα Περισσ6τερo με διεγερτικdζ, κrιασταλτι(dq και ιΙαραισθησιoγ6νεζ oυσiεζ: χλωρorΙρoμαζiγη, βαρβιτoι]-

ρικιi, αμoβαpριτdλη (Αmytal), γιτρ6δεζ oξεiδιo, δεξτρoμεθαμφεταμiγη (Desoxyn), σεκoβαρβιτιiλη (Seconai), Πε\τoβαρβτιdξ (Nembutal), βεpovdλη (Veιonal), θoραζiνη [Γhorazine) και ινσoυλivη. To 1956 o Kdμερoν dγραΨε σε 6rα dρθρo ιoυ 6τι τα φdρμακα αιτd "rΙρoκαλoΙ]\' αrΙ6λεια τωγ ανασιoλdγ [αιoν αoθεvιj], με απoτ6λεoμα vα μειι6νolται oι dμυγdζτoιr,.ιΣ 'oταν εixε επιτευ;θεi .πλr]ρηc απoδ6μηoη, και εiΙε καταλυθεi σε ικαγo'

πoιητικ6 βαθμι5 η πρoηγoiμενη πρooιιπικ6τηια τoυ ασθενoljζ, μnoρo6σε γα αρ1ioει η ψυxικι] καθoδηγηση. Aυτη συνi1'(σro σro να υrΙoΙpε6γει o Kdμερoν τoυζ αoθενεiζ τoυ να ακoΙjγε ηχoγραφημ6γo μηνιiματα 6πιυs .Εioαι καλ{ μη-

τfρα και oiζυγoq κoι oι ιiνθρωlιoι απoλαμβιiνoυγ τη συ\τρoφιd σoυ,' Kαθd)ζ o Kιiμερov 4ταγ συμΠερ1φoρισιηζ, ΙΙaσrευε: dτl, αv oι ασθεγεfζ τoυ rΙρoσλιiμ' βαvον τα ηγoγραφημdνα μηγΙjματα' θα dρχιζαγ να συμΙΙεριφEpoγιαι διαφo_ ρετικd.

o1 ασθεγεaζ, σχεδ6ν σε κατdσrαση φυτoΙj ι]ξατιiαζ των ηλεκτρoσ6κ και τ(ι)ν δεκαdξι με εf1(oσι φαρμdκωγ, ηταγ υΙrοχρεωμiνoι γα αt(oljνε τα μηγljματα για

μdλιαα, o Kdμερoν εξα' νιiγκαοε 6vαν αoθεν{ να ακoυει συνaχεια τα μηνυματα για εκoτ6γ μια μiιilρεq καθημερινd επf βδoμdδεζ. Σε μια ΠερfΙΙτ(.)ση, ρεζ.*Ι]

Στα μdσα τηξ δεκαετiαζ τoυ l950 αρκετοf ερευγητdζ τηζ cΑ dρΧισαΙ vα εν διαφiρoιται για τιq μεΘ6δoυζτo! Kιiμερoγ. Kαθ6ζ η υ(περiα τoυ Ψυχρorj Πo

λιμου εlλr μo\lc αργιoFl. η υflηρlσΙα ι\\σι\ιαυt lto onoρρηιo FρFυ\η1ιλo πριiγραμμα για .ειδικξ αγακριτι(.ζ τελ"rικι1ζ,. 'Eνα αnoxαρακτψιoμdνo μνη.εξεταζε και εΡευνoijσε rΙoλυιiριθμεζ μ6νιo τηζ cΙA εξηγεi 6rι τo πρ6γραμμιι αoυγηθιΦεξ τεΙ"ι,ικ6ζ oγd(ριoηζ, (rιμrΙερι\αμβανoμετων τηq ψυxoλoγιdΙis βi αq και μεθιiδωv dπωq η "απ6λυτη απoμ6νιοη", αιλd (αι η "xρησιμoπoiηση rΙρoγριiμφαρμdκων κα1χημικd)v oυοι,iν'',.Ι{ Η opΙικli κωδικη oγoμαdατoυ (PΙ{ecι BΙυebiτd), ιπη oυνi1εια oνoμd' ματog {ταν .Σxdδιo Γαλdζlo Πoυλι, αιηκε.Σ16διo Αγκινιiρα, (Ρroj€cι λtichoke), 6σrΙoυ τελΙrd τo Ι953τoυ δ6θηo Kι'iμερo! δεν ειχε τ6σo μεγdλo ({ρoζ πoγ τoμaα τoυ' τα ηΙιγραφημaνα μη!!jματα τηs .Ψυχιηζ{αθoδηγησηζ" θα εKλαμρdνorαν, ασφαλ(iζ, (Jq dνα κα(dγουσιo αο1εio. Συ!aλαβετην ιδdo για τo ιjλο εΙΙεiρημα α,6 μιo διαφημιση γιo το cerebrophoDc, aνα φι)γογρdφo ΙουτoΠo θετoυνταν δτπλασιο (ρεβιiτι με τα ηΧεiατoυ ε!σωματΦμd!α σα μαξιλιiρι!, o oΙoioq, oiμφω εΠαναrατι(ιjζ τ|ιiπoζ Ιια να μiιJι να με τουζ ισF]ρiσμoιq τoυ Kατασxευααη τoι, ηταν * ,{ν

Φπoιoζ ξdνεζ γλιi)σσεζ ε!6σω (οιμιiτltb. (Σ.τ.Σ.)

"dvΙζ


o

οorMθτoY Σoκ

κε η oγoμoιriα nλfΙ{UΙιΙa,' Στη διdρκεια τηζ εrΙ6μεvηq δεκαετiαg αιo πλαfoιo τoυ .MKUltτa, δαπαv4θηκαν 25 εκατoμμt5ρια δoλι1ρια oε iρευνεq για νο βρεθοljν νiolτΡ6Πoι γα ΦrΙιivε, oι κρατo6μεγoι για τoυζ oΙroιoυζ υrΙηρΙαγ υrΙoΨi'

εζ τiτι ηταγ κoμoυvισεdζ και διπλof πρdκιopεq. 0γδ6ντα ιδρUματα σι)μμετει' χαν Φo rΙρ6γραμμα, συμπι1πλαμβανομ6τιιtv οαρd\'-ια τεσσdρ(0γ ΠαγεjrΙισrημi(ov κα1

δ6δεκα νoσot(oμεiων.|,

o1 rΙρdκτopεζ floυ oυμμετεiΙαγ σro ΙΙρdYραμμα δε ιπερorjιταν δημιoυργι Ι(6γ ιδε6ν γιo τo Ιιi)q να αrΙoσtΙdσoυv π.\φoφoρfεq oπ6 ανΘpιilnoυq πoυ δεν {θελαv νατιq απoκαλiψoυν-

_Γo

πριiβλημα liταν νιr βρεθorJτ τρ6πoι για vα δo ιιιμασιoιiγ αυτε:ζ oι ιδiεζ. Tα ΙΙρ6τo Ιρ6ν1α ot δρααrηριiτητεq oιο πλαioιl τιυv o{εδiωγ με τιζ κωδικdξ oγolrασiεζ .Γολιiζιo Πoυλι, κα1 .ηxιγdρα, dμoιαζαν με τραγελαφικη Kατασκonικη 1{1νηματoγραφικ11 ταινiα lΙ.ην oΠoiα ΙΙΡ(ik-τoρεq τηζ cΙA ι]ΙΙν6τιζαγ o dγαζ τoγ dλλo Ιi cρι}J,αγ LSD Φα τΙoτιi συνoδ6Ιφων τoυζ για να δoυvτι θα ουι,dβαινε (σε: μiα τoυλdχιrπov τΙερirΙτιrση (dΙΙoιoζ Πoυ ηΠιε LsD αυτoκτdνηoε) για vα μην αι,αφεpθoiμε αιo βαoανωμ6 ανθριiπων για τoυζ oΠoioι]ζ UΠηρχαΙ υΙ1otΙJiεζ 61ι ηταν Ρ(6σoι κατιioκoπoι.ι6 Oι δoκιμdζ dμoιαζαγ Ι1ερισσ6τεριl με θαγατηφdρεζ φdρσεζ φo1τΙΙτικ6γ αδελφoτητoγ Ιιαρ(i με σoβαρη iρειγα κ(rι τα απoτελdσματα δι]ν εiχαν τηv εnισrημoνικη αξιοΙ1ισιiα πoυ επεδfιυκε η υιηρι:oια. ΕrΙoμd-vι)ζ, 4ταν αΙΙαραfτητoζ dγαζ μεγdλoζ αριθμιiq ovθρι]πι,lν πoυ θα μΠoρoljσαν να γρησιμorΙoιη θoiν ωq rrεφαματ6ζωα. Eπιxεψ{θηκαν αρκετdζ τ;τoιεξ δorι1μεξ, αλλιi ενει Ιον κιγδfνoυζ: Αγ μαθευ6ταν 6τι η cΙΑδoκiμαζε επικiνδυvα φιiρμακα πιivω σε αγθpc6ΙΙουξ επf ciμεIΣκαγικoi εδdφoυζ, θα διιΙxoπτιjταν oρισιlκd τo ΙIρdγραμμα.l' Kαlαυτ6ζ ηταγ ο λ6Yoζ noυ η cΙA dρΙισε να ενδlαφdρεται για Kα' γαδoΙjζ ερευvητiζ. Η σxdση αυτη χρoγoλoγεfται απd την 1η Ιoυνfoυ τoι 195Ι,

oΠιiτε t1ραγματoΙΙoιηθηκε μια τΡιεθγΙiζ συvdιτηση αξιωματoiχων τ(Dγ nΠηρεσιdγ rΙληρoφoρι6ν και ακαδημαικ6γ σro ξενoδoΙειo RiιΖ-caτlιon σco M6\τρεαλ. Τo α\τιt(εiμενoτηζ συνdντησηq αι]ξαν6μεγη ανησυγ(ατωνΔυ' ηταν η

τικιjv ιπηρεoιιiι, πληρoφoρι6γ dτι oι κoμoυγισrdζ εiΙoν ανακαΙJΨει Π6ζ γα κιiνουγ .rΙλ6ση εγκεφdλoι, σε αιΙμαΙ6τoιs Ι10λ6μoυ' Mια σαφηζ iγδειξη {ιαv τo γεγoν6q 6τι Αμερικανoi (πρατι(6τεζ Ι1oυ εfγαv αιΙμαλιrτισrεi πηv Ko ρdα εμφαviζo\ταγ μΙτρoσξd σrιζ l(dμερεζ κι1ι, φαινομιjγικd εκoυσιωζ, καταδiκαζαν ιoν καπιτoλιoμιi και τoν ιμπεριαλιoμ6. Σiμφωνα με ια orΙo{αρα_ κτηριoμiνα t1ρακτικdτηs oυι,ι1ιτηoηc αιo ξενι)δoχειo RiιZ, oι oυμμε:τdΙorτεζ (o oμoιτ Σιiλανι, πρι1εδρoζ τoυ Εριjυγητι(o1j Συμβoυλιoυ γ1α τηv Aμυνα τoυ Koναδιi, o oερ Xdνρι Τiζαρvτ, πριiεδρoq τηq Bρετανικriq Eρε:υνητικ{q Εnι


τo €ρΓnΣτHρΙoτnN

BθΣθN1ΣτHρΙοΝ

55

τρoΙ1ηζ για τηγ Αμυ\τικη Πoλιτικη, και δ{o εκΠρ6σωΠoι τηζ CΙΑ) ηταν ΙΙε'

ΠιjlΨaγoι 6τι oι Διτι(iζ δυγdμειζ diρεπε εΠειγd\τι)ζ να ανακαΙ6Ψoυγ rΙdζ oι (ομoυγισιiζ α1ΙoσΠoυσαν αιτdζ τιζ ειτυrΙωσιαt(6ζ oμoλoγiεζ.'ΕΙo\ταq αυιd κoτit γoυ, τo rΙρdτo β{μα ιiταν vα πραγμoτoπoιηθεi .μια κλινικri μεΙlτη Πρoγματικι6ν ΠεριΠτ(rσεo1, Πρoκιjιμ6νoυ να διαπισιoθεi Ι1ιiζ ,ιειτoιργoιjoε αυτηζ τηζ dρευγαζ δεγ ηταν η Πλiση εγκεφdλoυ.Ii o διoκηpυγμdνoq αι6xoc να αρΧiσoυγ oι Δυτικdζ δυvιiμειg να εφαρμ6ζoυν μεθιiδoιq ελ6γγoυ τηq οκioι Δυτικoi σ'ρατι6τεζ 6σιε γo \rηq σε αιχμαλ6τoιrζ, αλλιi γα εκπαιδεioνιαι α\τιμετωΠιζoυν oπoιαδ{πo ιε τε;νικl'i εξαταγxαoμo6, αν ουλλαμμΠoρorjγγα

βιiνoΙταν αιχμdλωτoι.

Φυακd, η cΙΑ εiΙε aιuα εγδιαφdpo\τα' Ωστ6σo, ακ6μα και oε μια t(ειJεlσμdνolτ.Dγ θυρ6ν συγd\τηση 6Πωζ αΙJτ4 σιo Ritz, ηταγ αδiνατoν, 6tαΙ εixε τα vαζι μεooλαβ{oει ιdoo μικρ61ρoνικιi διιiιnημα απιi τιζ απoκαλliΨειζ για σιικd βασαγισrηρια noιr εaχαv Πρoκαλdoειτηγ ΙlαγκdτΙμια αγαγdκτηση, να ΙΙατιζ δικ6qτηζ ενολ ραδεμεf αvoιμci η υπψεσiα dτι ενδιoφερ6τω γα αναrπiξει λακτικ6q αι,ακριτιx6q μεθ6δoυq. 'Eγαξ αΙΙ6 αιrτoljζ Πoυ Παρευρ,θηlrαν σιη (rυγd\'ιηoη

αo

ξενoδoΙεio Ritz Tμημσιoξ ψιrχoλoγιαζ σιo ΠαΙε_ ητoγ o δρ' Ντ6vαλ\τ xεμrΙ, διευθυπ]ηζ τoυ πιατl]μιo Mακγκiλ. Σljμφωγα με 1α απoχαρακτry)ισμdγσ rΙρoΙιτικd, o ΧεμΠ,

ΠροσΠα{)d\ταζνα δ6σει μια αΙΙ(i\τη(]η σιo μυσι{ριoτων oμoλoγιtiν των Αμε(oμoυνισιdζ Ιεlραγoγoiρικαvdv σιpατιωτ(iν, διατιiπωοε την υπ6θεoη 6τι oι oαν τoυq αιxμαλc6τoυq διατηριi\'ταζ τoυζ σε αΠoμ6vooη για μεγdλα xρoνικιi

διασr4ματα κα1 εμπoδiζo\,'ταζ τηγ ειoρoη εξoτερικ(trν ερεθιoμιiτων τπιq αιoθri' σειζ τoυζ. o1 εΙΙιr(εφαληg τιυν υπηρεoιι,iν π\ηρoφ0ρι6γ ε\τιΙΙoσ1ι1σιηκαν και τρειζ μηνεζ μεtd τo Yfloυργεio Εθνικ4ζ Aμυγαζ τoυ Kαναδd εflιχoρηγηoετoγ ΧεμrΙ Ιpo(ειμdγoυ vα διεξαγιiγει μια σεiρd αrΙd αΠ6ρρητo ιΙειρ(iματα αrΙo-

αdρησηξτων αισθηιrεoν. o xεμrΙ 6διγε σε μια oμdδα εξη\τατρι6ν φοιιητdγ τoυ ΠαγεΙ1ισrημaoυ Mακγκ εiκooι δoλιiρια καθημεριγ(i για γα αrΙoμoγ6vo\.rοι σε iγα δωμdτιo φoρcjrταq oκοiρα γυαλιτ1και ακoυσικd λευκolj θoρiβoυ, εν6 τα x,ρια τoυζ ηταν εγκλωβιoμΞvα oε ;αρτoνdιιoυζ κυλiγδρoυζ d]Φιj να σιε oι φoιτητaζ αlωρoιi\ταν ρoυ\ται την αiσθηση τηζ αφηζ. Για μ6ρεζ oλ6κληρεjζ oε μια θdλασσα ανυrΙαρξiαq, ανiκlrνoι να πpoιrανατoλιπoil με τα μdτια, τα αφτιιi li τα Χaρlα τoυζ, αγαγκαoμarο1 γα ζoυν με τιq oλoι1να και πιo ζιoηρiq φα !τασι6σειζ τoυζ. Για να διαnιαιιioει αν αυτl'i η αιιi)ηση τoυζ καθισιoljσε πιo ευdλωτoυq oε μια αrλioη εγκεφιiλoυ,, o Xεμπ ιiρ1ιoε vα παiζει η1oγραφημιiνεζ φoγiζ Ι1oυ μιλo6σαν για την fπαρξη φα'ιταoμιiτoγ και γ1α τηγ oγηθικ6τη-


56 τα τηq

τooorvnτoYΣol{

επιααjμηs

oει τo πεipαμα.]ο

ιδdεg orιq oπoiεq εi1αν εvαιτιωθεf oι φoιτητ6q rrριν αρxi-

Σε μια εμmσrεψιΙ(η αναφoρd σχετικd με τα ευρημσια τo! xεμπ τo Eρευνητικ6 Συμβoιjλιo γ1α τηγ Aμυνα τo! Καναδd κατdληγε στo συμrΙ6ρασμιr dιl η αΙΙoσιdρηση τωγ αισθησει)γ Πpoκαλoιiσε εμφαγ6ζ ακραiα oιiγχιση, αλλd Ι(αι nαραισθησειζ Φoυζ φoιτητdq noυ εi;αν ιπoβξθεiατιq δoκιμdq, και ιiτi παρα_ τηρoΙj\ταγ

σημo\1lκli ιΙρoσoplνη μειωσl1 τηζ Πνευματικliζ ικαγ6τητoζ (ατd τη διdρκεια και αμdσoζ μι]τd τη χρoνικη rΙεpaoδoτηξ αντΦrrτικ4ζ αrΙoσri_ <μ1α

pηoηq,.:o Επιπλdοι,, η δiΨα των φoιτητ6ν για ερεθiσματα τoυζ καθισroioε

ιδιαiτερα δεκτικoiζ ιπιζ ιδiεζ ΙΙoυ διατυn6νo'ιταν σιο ηxoγραφημ6vα μηνiματα_Πpdγματι, opκετoi ανdπτυξαv dJr'α εγδιαφiρoν για τo απ6t{ρυφo Πoυ δι ι']pκεoε βδoμιiδι:q μετιi τo τiλoζ τoι Ιlεη)(iματoζ. 'Eμoιαζε λεq και ιriγxυοη η εξαιτfαζ τηζ oΠoσιιjρησηζ1oν αισ(]ησεων εξdλειΨε d\,α ν6ηΦζ τoυζ, μι1ρoζ-ιηζ

για vα dρθoυν ιτrη oυν6xεια τα αι{rθητηρια(ιi ι]ρεθiσματα γα εγγρdΨoιν καιvοt5ρια

ψωιπικιi oxr'iματα. 'Lνα αιτiτυπο τηq μεΙετηs τoυ xεμΠ σεdλθηrc σιη cΙΑ, ε\,6 σαρd\τα dνα αιτ(γραφα αιιiλθηκαv αro ΙΙoλεμικ6 γαυ1ικ.' τ(oν ΗΙlA και dλ,ια οιrρdvΓα διjo σιo σιρατ6 ξηpιiζ.lr ΕπιΠλioν, η cΙΑ Παρακoλoυθo6oε απ6 κovιιi τηv εξdλιξη τoυ πεlρdματoζ μdσω εγdζ oπ6τoυζ ερευγητι(oiζ βoηθoιiζ του xεμΙI,τoυ Mετλα\'"ι Mπdλlτoυιν, o oαoioq dδιvε τακτικiq αvαφoριjζ oτηγ υrΙηρεoiα εv (lγγoια τoυ nρo'iσιαμd\oυ τo!.,,

το d!τoνo εγδιαφiρoγ δεγ ΠρdΙει Vα μαζ εκπλησ o Χεμπ εi;ε βαλθεiνα oπoδεζει dτι η μακρoχρ6νια 1ιΠoμdγωση εμrΙιiδιιην πvευματικιi διαιjγεια t<αι lιαl]ι(πoiσε τoι!ζ ανθρ6Πoυζ rΙερισσ6τερo δε:ζε Γ6

oει:

κτtκoiq σε orΙoδεiξειq δdεζ ανει-τiμητηξ αξιαζ γ1α κdθε αvακpιτ4. .Ιελικd, o XεμΙΙ συνειδητonοiησε 6τι ανοιγoιταΙ τερd{ηιεζ δυvατι'τητεq ιilαrε ι1ρευνιi η

ιjχι μ6\ o Yια τΙ]ν nρoΦ.ισiα -.ω! αιΧμdλωτων στρατΙDπilν απ6 τηv .πλioη εγκειριiλoυ, αλ\ιi και ωq dvα ΠΙrακτικιi εγχειρiδlo Yια

τοι1 γσ χρησ1μoπoιηθεi

Ψυ-

1oΙιlγικd βαoιιvιπliρια. Στην τελευ.ιαiα oυνd'ιτευξη ποι παpα1ιilρηoε llριι, oπ6

-Ιo

Χεμπ εiπε: .oταv υπoβd,λαμε τηι,αvαφοpιi μαq ιπo ΕρευνητιΙ(6 Συμ ρoiλιo για ιηγΑμυγα. ηrαν σαφiζ 6τι nεριγρdφαμε τρoμακΠκ;ζ αvακΡιτιΙ{dζ τεlγικdζ".!J Σ-τηv αναφopd τoυ Χεμπ υπoγριrμμιζaj-ταγ 6τι ιdσσερα crπ6 τa υΙIoκεfμενα ιoυ Πειρdμ{r1οζ .δηλoσαν αυθ6Pμητα 6τι τo \,α φipoυι'τοι, |πειραματικιi] ε:ξorΙλισμ6 ισoδoναμolioε με μια μoρφli βαoανιoμoi", κ(iτιΙ1oυ σημαινε 6τι o εξαγαyκασμ6ζτoυζ γα ξεΙ1εριiooυr ια ιiρια αlτo1Iicτουq (παραμoνιioα1v απoμ6 \,(ι)ση για δ o η τpειζμdρεζ) συvισιoljσε] (rαφη ποpαβi(Φη τηζ lατpικηζ δεoιτo θ{νατd τoυ 1o J985

cl


λoγiαq. 'Εγoιταq επfγνωση των tΙερbιJισμil]ν rΙoυ αυτιi τo γεγov6q dθετε αιo tIεiραμα, o ΧεμΙ1 dγραφε 6τι δεγ μΠoρoiσαν γα συγαΙθo6! (Ιno σαφη συμrΙε'

"δι\ l l\ηl, ΨΙliιo ισ Fεσ\σi\σσlol\ rσ υnoκl lμ| \,ι loυ nει ρdμσιoζ vα ΙΙερdσoυν τριιiιτα μι: εξriιτα μiρεqoε αυvθ{κεq αιτιληnr:ικι]c απoρdouα,ο ..

n. lδη

μ6γωoηζ,.'a

Δεν ηταν εφικτ6 για τoν xεμΠ, αΙ\d ηταγ απoλιiτoζ εφικ6γ1α το συvdδελ_ φ6 τoυ σιo ΠαγεΙΙισιημιo Ν[ακγκfλ 1{αι μεγαλiτερo ακαδημαiκd αvιiΠαλ6τoυ, τov δΡα Γιoiεν Ι(dμερoν. (Αδιαφoρ6\ταξ για ακαδημαικdζ ειγdνειεζ, o Χεμ1

θα xαραιτ{ρlζι: αργilτερα τoγ KdμεΡoν iεγκλημσrικd ηλiθιιD.:')

o Kdμερov

ηταν 4δη ΙrεΙΙεισμiνoζ 6τι η βiαlη 1cτασrρoφη τηζ \]dησηζ των ασθι:ν.iν τoυ ηlo\ 10 ir\σ\ κσιo Πρdlo priμα αιo lo(iδι loυc nρo\ lην n\ ι υμο lΙκη ι]) t lα. ' lυ-

vεΠ6ζ δεv αΙΙoτελoiσε ΙΙαραβιoση τoυ dρΙ(oυ τoυ Ιππoκpdτη. 'Ooo για τo θdμα τηζ ιfuγκατιiθεσηζ, ιx αιrθενεiq βρioκoιταν ιπο ε|λε6q τoυ: Γo τυΙΙιK6 d\,,ιυ' l1o συγκατdθεσηζ ΠαρσΙoρoljσε σιoν Ιζdμερoγ ιην απ6λιτη εξoιofα να εφαρμ6ζει oπoιαδr'iπoτε θεραΙΙεια dκριγε Ι<ατdλληλη γιατoιζ ασθεγεiζτoι, συμrΙεριλαμβα\,ομiνηζ τηζ ΠραγματoΙloiησηζ λoβoτoμ(i)γ.

Παρd τo γεγoν6ζ ιjτι εiχε εlταφaξ μιj την υΠηρεσiα για χρ6για, o Kιiμεpov iλαβε την nρι6τη τoυ επιΧoρηγηση αΠd τη cΑτo Ι957, χρηo1μorΙοιr)\ταζ (ι)ζ ριφiγα μια oργdγωση με την oΙoμασiσ Eταιρεiα για την 'Eρε!Ια τηζ Aνθρ(iΠιγηζ oικoλoYiαζ (societγ foΙ ιhe Ιnvestigaιion ofΗuman ΕcoΙo8y).26'oσo περισσ6τερα δoλιiρlα ε:ισdρρε:(Ιν αΠ6τη cΙA, τ{iσo λ1γ6τερo aμoιαζ.j τo Ιγσιιτoi' τo Αλαγ με γoσoκoμεio, μετστρεη6με1o σιαδιακd oε μια μακιiβρια φυλακ{. Η Πρd)τη αλλαγη rΙoυ σημει6θηκε ηταγ η δραμoτικη αιjξηoη 1oυ αρ1θμοi των ηλεκτρoο6κ' oι δτ1o Ψυχiατρoι πoυ εΠιγ6ησαντηγ αμφιλεγdμεγη συσκευη Πdιτζ Pdσελ εfΙαν συσι4σει τiσσεριζ θεραΠεiεq ανιi αoΘεrιj, δηλαδιioυνoλι Ι(d ει,(ooι τ6oσερα ηλε(τρoσ6κ.'? o Kdμερoγ dρχισε να χρησ1μoΙΙoιει τη συ,t\ι υη l]ηoυ\ αoθενιιc ιot δυo,ιoΓ,εt 1η μ;Γo FΠi ιριo\ιη μιp,c.,lΙo\ov.lαi σrov τρoμακτικ6 αρι(]μ6 τωγ εξακoσιωγ τρι(i\τα ηλελτρoσ6κ σε κdθε ασθεγ4 - πoλi πι:1ιοoιiτεριlν αrΙ(i αυτ(i αα ofloiα εiχαγ υΙ]oβληθεf Ιαλdτε?oι αοθε-

ιlιγγιι6δη κατdλoγo των oυσιιiΙ Πo! χoρη1oυo. o o l,rlyoμαlcilωci loυ πρooθro, δυo nεlραμoιιιε' 1,ψ1ol1onoυ' oυυi εζ noυ εγδιdφερογ ιδιoiτερα τη cΙλ: τo Ι.sD και τo PcP. Πρ6σθεoε ι:Πισηζ κl dλ\α 6ΙΙλα (ηo οΠλo(πιiσιιi ιoυ γ1α-ιην κατα(πoλητηζ νιiηοηg: απoαιiρηυη τιλ, α1σθησει)γ κα1ΙoΙ6ωpo UrΙγo, μια διττ4 διαδικαα(ι no.J. oπ,,( loλυρlιoιο\. θo μ' ιιioεl oιoμο ηFριooo1.ρ'' ll' ιiμιι.c loιJ o1o .. μoυ λαθΙσU\1oc loυt οσθι\ Fjt l ιo δcι lιl{Λυq ιηα Γλ' η. flψΓμF\ o μηι υ!σ \,ιjiζ τ.)υ, ιjΠωζ η Γκdιλ.'!ξ Στoν {δη


53

τo oo'1lΑτoY

Σoιl

cι\ ιJ Κdμερov ΙρησιμorΙoiτα ησε χΡηματo τηζ επ1χορηγησηζ γ1α να μετ(ΙrρdΨει τoυζ Παλιo6ζ Φdβλoυζ ηiσω αΙdτo νoσoκoμεio σε κελιd αΠ0μ6γωσηζ' Eπιπ,\doι,, αvακαiνιoε τo ι:rιiγειo, κατασκει]dζo\,ταζ dνα δωμdτιo τo oπoιo orΙoκαλoiοε: .θdλαμo απoμ6vω'

τα.:9 oταγ dρΙlσαν να φτdγoυγ 1α δoλdρια τηζ

oηq,.lo Η1oμ6νιυνε τo δoμdτιo, τo κατ6Κ\υζε με "Ιεικd θ6ριβo,, doβηνε τα φι6τα, φoρoιioε αδιαφαvι] γυαλld και ,,λααιι16vιεζ ι)ταoπaδεζ, σε κdθε ασθεt ν1i, εγκλωβιζoιταζ ταυτ6Ιρoγα τα χdρια τoυ μdσα σε Ιαρτoviνιoυζ κnλινδρoυζ,

6σιε "να μηγ μΠopει γα α!.γfζει το σ6μα τoυ, ετ1ιβεβαιιivo\ταξ με oιτci τoγ τρ6no την αιτoε:ικ6να τoυ,, 6rΙωζ dγραΨε τo 1956 o Kdμερoν oε i-να ιiρθρo τoυ.rι 'oμωq, ενιi η 6χι και τ6σo d\τoγη απoιlι6ρηoη τιlν αιoθIloεων σια ΙΙειρdμα τα κlυ Χεμπ αrαματo6oε dΠειτα αΙΙ6 λiγεζ μdρεζ, o Kιiμερον υΙroΙρdωγε τoυζ ασθενεfζ τoυζ vα rΙopαμdνoυν oε αυτr'i την κατdσ.αση για βδoμdδεζ oλ6κληρεq dγαζ αΙ'Ι6 αυτoiζ 6μειγε rΙαγlδευμdνoζ σε ,),α κελa αΙΙoμ6νι)σηζ για τρld\τα Ι16ιτε μipεζ.l'Σ ΕπιΙτλaoν αΠoσι6ρηση ι.)ν αισθησε(oγ εΠιρα,ιι6ταγ σιo ατΙoκαλoiμενο (δo μdτιo τoι ]jΙΙνoυ,,6rΙoΙ] oι ασθεγεiζ rΙαρι]μεναγ ναρt<ωμ6γoι για εiκoσι με εικoσι διjo 6ρεζ τo εl(oσιτετρdωρo, με τιζ γoσo(dμεg να τoυq αλ\ιiζoυι, θdor1 πd' \7(0 σια Kρερfιια γ1α γα μην τΙι(ivoιται (αι 1α τoυq ξυπvoiν μdνo για vα φιivε καινα πιiνε αιην τoυαλdτα']3'Γα πειραμoτιiζιοα rΙαρdμενα\, σε αυτ4 α]ν (ατ(iσrαση δεκαπa\τε με τριd',ια μaρεζ, αγ και.η θεραΙτεiατoυ συνεχ6μεγoυ iΙΙvol] διηρκεσε Yια μερ1κo6q αοθεγειζ μdΙρι (αι εξη!τα μερεζ,,6rΙoζ αvαφa!ειο Kd'

μερoγ.]a'Γo ΠρoσωΠικ6 ιoυ γoσoκoμεioυ ε(χε ε\,ιo,ιaζ να μη μιλdει σιoυζ αoθενεiζ και γα μηντo!ζ διγει κ(:rμaα ΙΙληρoφoρiα Yια τo χpoνι(6 διdσιημα Ιτoι θα rΙαρaμεναγ σιo δωμdπo. Γιo vα διαoφαλiιrει ι1τι xαvdvαq δε θα μπopo6oε να

Kdμερov χoρr'iγηοι: ιrε μια oμιiδα αoθεvcjν μιΙ<ρ6ζ &jσειζ τoυ φoρμιiκoυ Cuτare, Πoυ ΙIpoκαλεi Ιαρdλυση, με συνiΙ1εια αυτoiνα εi\,α1 κυριoλεXτικd φυλακισμε:γo1 μdσα σro ιδιo τoι]ζ τo σ6μα.1t Σε iνα dρθρo τoυ rΙoυ dγρoΨε τo 1960 o Kdμεjilιlν ιοxυριζιiταν ιiτι υπιip γtrιτd)σεjι αrΙd αυτ6 τoν εφιdλτη, o

χoυν "διjo μεaζoνεζ Παρdγoιτεξ, πoυ μoζ εΙπτρdΠoυν <να διaτη ρ06με τηγ α\τi ληψη τoυ xp6voυ και ιoι 1ιilρου" - με ι1λλαλ6γιο, να γνoρiζoυμε rΙ116 κα1Ι1oιΙ εiμα{πε. Αυτoioι διo rΙαpdγo\.ιεζ εjiναι: "α) η συνεμ]q ειoρor'i αιιrθητηριακιjν

ερεθιoμιiτι,lν και

Mεια

ηλεκτρo{16κ ο Kdμερoγ εξoυδετdρoγε τη μγ4μη' με τα κελιιi απoμ6vιloηg εEoιδετdριυνε την ειopoι'i αιoθητηρια_ κ6γ ερεθισμcrιDv. 'Hταν αΠoφαοισμ6γoζ γα εξογαYκdσειτoιζ ασθεγεiζτoυ να β) η μνι'iμη μαq,.

οΠoλdσoυ\, oλoκληρωτικd τo Ιoρoχρoνικd Ι1ρ(Xrανατoλισμ6 τoυζ. οταγ α\τι λr'iφθηκε ιiτι κιiπoιoι βooιζo\ταγ στα 1,εdματdτoιζ για γα υπotroγiζoυν τι 6pα


ε(ναι, o Kdμερoγ διd-ιαξε τoυζ μιiγειρεζ γα αvασιατιjσoυγ τo Πpdγραμμα, αλλdζοlταq τιq ιδρεq των γευμdτωγ και oερρfρoι.ιαq ooΙjτΙα για rΙpoιγd και 1υλ6

για τo δεiπνo. .Mεταβιiλλoιταq τα xρoνικιi μεoοδιαar{μιιτα και αλλdζolταq τη φυoιoλoγικι] ιilρα τιυγ γευμ{iτων μΙΙoρdσαμε 1α σnιiσoυμε αυτη τη δoμη,,

αγiφερε lκαγoΙloιημdγoζ o Kdμερoν. Ωσιdσo αγαxdλυΨε dτι, Παρd τιζ εΙΙ1με'

λεiζ πρoσΠdθειdζτoυ, μια ooθεγηζ εiχε διoτηρηoει xιiποια επαφ{ με τoν εξω rερικ6 l(dσμo αφoυγκραζιjμενη αμυδριi pιiμβo, ε:ι,6q αερoπλιiνου πoυ πε"τov νoooκoμεio τoljσε Πdγω αΠ6 τo αιιq ειι,ι1α κdθε ιrριoi.16 Για oπoιoγδηΠoτε cχει δπβdσει1ιζ μαρτιρiεζ αγθρ6Πoγ Πoυ εΙΙdζησαν αΠ6 βαοανκπξρια, η λετπoμaρεlα αιηη εfγαι oυ\ταρακτικI]. oταvτoυg ρι'lτoljν πtiq

κατdφεpαγ γα α\.ι6ξoυγ μηνεζ η Ιρ6vια αΠoμιiνωoη{ και pαvαυo6ιηταq, oι κρατodμεγoι συχvd μιλdνε για τoν {1o τηq καμιdγoζ μιαζ μot{ριγηζ ε(Kλησi' αq I] για το κιiλεoμα εν6ζ μoυεζiνη σε ΙIρoσευxη η για τα γdλια Παιδι6γ Ιoι drΙαιζαν σε (dΠoιo γειτoνιr(6 Πdρκo.'(}ιαγ η ζωη περιoρiζεται ιπoιqτ6ooεριq τoiΙoυζ εν6ζ κελιoi,

o

εΠαναλαμβανriμενoq ρυΘμ6ζ αυι611ωγ εξωτερικ(i)ν ηχων

οιoofβιoι, μια αι6δειξη 6τι o κρατoaμεγoζ εiναt αt(dμα dγΘρτn1oζ, 6ιι υπdpΙει fvαζ κ6σμoζ Πiρα αΙtd τα βασαγισrηΙrια. .Tdo_ μετατρ;τΙεται

('ι] dνα ε:iδοq

σερ1ζ φoρaζ dκoυσα τα noυλιd γα κελoηδoΙjν με την ανατολr] του r'iλιoυ - 6τoι ι<σrιiλαρα 6τι εaχαγ rΙεpdσει τdσσεριζ μdρεζ,, δηλωσε dναζ αnd τoυζ εrΙιζησα-

ντεζ τoυ τελευταιoυ διΙσατoρικοi καθεσrcjτoζ τηζ oυρoυγoυdηζ αγαθυμoiμε

νοζ ιjγα ιδιαiτερα μεγιiλo χρoγι(d δldσιημο συγεx6μεvωv βαoανιαιψiων.l'Η αγγ6σιωγ σroιΙειoγ γυναικα floυ, 6γι\εισιη σro υπ6γειο τoυ Ινoιιτoι1τoυ A\αv,

πρooπαθoioε να αφουγκρασεi τoγ κ1νητηρα εν6ζ αεpoΙΙλdγoυ μdσα σε μια θoΙoJρα σKoταδloJ, φαρμιiκωγ και ηλεκρoσ6κ δεv {τoν μια αoθεvriq noυ ιη φρ6ντιζε dγαζ Υιατp6ζ.'Ηταγ, αΙΙ6 κdθε ιiΙΙoΨη, μια κρατοι1με:ι,η πoυ υπoβαλ λιiταν oε βαoαvιαιr'iριαYΠdρΙoυν αρκετιjζ ισλ,υρiζ ενδεiξειζ 6τι o Kdμεpoγ εiΥε εΙΙiγγωση τoιr γε'

1οι,ilυc υll n1."",μ,,i-l. α'θl1κ,cpoooν.oμoιλαι.dι,1οtφ.ι\αι!ιocσ\ιι\o_ μουνιor{c, δικαιoλoγorjσε τα πειρdμoτα σιoυζ ασθενε]iζ τoυ ωζ μdρoζ το)ν Ι1oλεμπιdν εΙΙιχειρησειDγ σro rΙλαισιo τoυ Ψυχρorl Πoλiμoυ. Σε μ1σ συvι]\τευξη Ι1oυ t1αραx6ρησε τo t955 oε iγα Ι1ε]1Ι1)δπ(6 ειrρεiαζ κυκλoφoΡιαζ συγdκριγε τoυζ ασθεγεiζ τo! με αιχμαλ;)τoυζ ΙΙoλdμoι rΙoυ υπoβιiλλoιται oε ανακρioειg, λdγοιταq ιiτι και oι αι1μιiλωτoι πoυ βpioκο\ται (πα Ιdρια των κoμ{)ι]νι"ιinωq (πd)ν, Ι1ρoσΙlαθo6γ γα αrτιαrαθoιiν |αιη θεραπεiα] και nρdrΙει γα τoυζ "σΙd_ ooυμε",.:!3'Evα xρriνo μετ{i ιjγραΨε 6τι o σκorΙ6ζ τηζ .ατ10δ6μησηζ, ητoγ "η "onσ_ "ιorα\υoη" lιι αμυ'.^ ., llloημol\ovηι,. olΙ Fi\αl λαl l,ι\,iιη,, ι|t ιo


Φ σιμo'' εν6ζ ατdμoυ 6ταΙ

τo οoΓMAτoY ΣoK υrΙo

βdλλεται σε συγεΙη ανιiκριlι1,.l, Τo 1 960 o Kιiμε-

poγ ΙtραγματorΙoiηoε μια σεlρd διαλdξε(ι]ν για τιζ dρευνdζ τoυ oΙετικd με τηγ απoσriρηση ιιlν αιoθ{oειov, αιιq oπoiεζ δε:\, rΙαρευρdθηκαv μιiνo ψυ1iατρoι,

αλλd Ι(αι σιpατlωτικoι- Σε μια αrΙd αυΓiζ, Πoι,γινε σro Τdξαζ, oτη βdση Mπρoυκg τηq πoλεμικr'ic αε:InrΙoρiαξ, παραδiΙτη(ε 6π δε θερdΠειε τη σχιζoφρdνεια, αλλd 6τι, αγτiθετα, η απoαcdρηoη τιυν αιoθ{oεων .πρoκαλεi τα βασικιi συμnτ6ματo τηζ σχιζoφρdνεlαζ: πιιραιoθ{oειq, dιτolo ιiγΙoξ, αΠ6λεια τηζ εΙαφηζ μι] τηγ Πραγμσrι(6τηια,.10 Στ1ζ σημειι6οειq του για αιιι'iτη διιiλε' €η αναφiρει ιiι μεττi την αrΙoσrdρηση των aισθr]oειlν ακoλoυθoioε μια <ιoθητφιoκη υΙΙερφ6ριωση,, αναφερ6μενoζ σιη 1ρηoιμonoiηιrη τιυv ηλεκτρoσ6κ και (πιζ ατiλει(oτεζ επoναληΨειζ ηχoγραφημdνων μηγυμdfoν - και πρo αναγγdλloιταg τιq μελλoιτικdζ ανακριτπdζ τα(τικdζ.4l Η cΙΔ Ιpηματoδoτoriσε τo dργo τoυ Kdμεpoν μdΙρι ιo }96ι, και μα rΙoλ' λιi 1ρ6vια δεν {ταv οαφdζ Π6ζ ακριρ6ζ -και αγ η κυρdρνηση τι)γ ΗtΑΙρησιμoΠoiησε rιζ,Ρευγdζ τoυ. Στιζ δεκαειiεζτoυ 197ο καιτoυ Ι9B0, iταγ τεΙικι1 rΙαρoυσιdσιηκαν σιιζ συνεδριdσειζτηζ Γερoυσiαq απoδε:iξειg για ιη μlηματoδ6τηoητων πειραμι1των αΙ16τη cΙΑ και κdrΙoιoι αΠιjτoυζ ασθεγειζ Πηραντη\. τoλμφI] απιiφαoηνα υιoβιiλoυv αγιlγ€g εναιτιoγ τηζ υΠηρεσiαζ, oι ιΙεpισσd_ τερoι δημooιoγριiφoι toι γoμoθετεζ aτει,αγ να ατΙoδελτodv την εκδoχη τηζ cΙΑ για τα γεγoνdτα (δηλαδη, 6τι εfχε διεξαγdγεl dρεινεζ γΙι τιζ τεΙγftdζ Πλiσηξ εΥκεφdλoυ με σκon6 Γην Προσ'ασ'α τωγ αιχμdλωτιDν Aμερικαγ6γ σjρατι(,)ιτiν). To μεγαλiτερo μ6poqτηq n1xrox{q τoυ 1ijΠoυ εσrιdσιηκε σrηγ ε\τυno' oιακη λεΠτoμdρaα 6τι η κυβipγηση ειΙε χρηματoδoτtiσεt τη Ιρηση Ψυxoτρ6 rΙωv oυσι6γ. Πριiγματι, 6ται, τελιxli ξioπαoε τo oκιiνδαλo, δι5θηκε ιδιαiτεpη dμφιrιrη oτo γεγovι5q 6τι η cL{ και o Γιoiεγ Kdμεpoγ εiΙαν ε\τελ6ζ 1(ιr\η(ιi κα_ τασιρ6Ψε1με τα Πειρdμοτdτoυζ αγθρ(i)Πιγι:ζ ζιldq xoρiq vα υnιiρxει oυoιααιι κιiζ λ6γl]ζ: Η iρευνα θεωρηθηκε dΥρησrη, καθιjq 6λoι γνιiριζαv 6τι η πλ{oη εγκεφιiλoυ 4ιαν dναζ μiθoζτoυ ΨυΙρoιj Πoλiμoι. λ1d ιη μεριd τηζ, η cΙA ε]γθdppυγε αυτη την αι.ιιμεJιi)ΙΙιιrη, Πρoτιμ(;\ταζ να τη 1λευd(oυv επειδ{ τιi1α t i\, nισιψFι oF α\oηΙt c θl UPll { t Πl.t Γμ,Λ lληc φo\.ρoιo\ Παρα \η ιη\ λσ. τηγoροnν 6τι ειΙε Ιpηματoδoτησει dνα ερ)'αΦηριo βασα\ηοτηρiιrν σε iνα φη_ τo oπoio, μισμi-νο rΙαγεπιπημιo μdλισια, υrΙηρξε lδιαiτερα ατΙoτελεσμαιι]oταγ κd. o TζoΙ Γκiτιηκερ, ο Ψυγoλ6Yoζ τ1oυ υπl'iρξε o πριfιoq ιiι,θpoπoqτηq cΙA o oΠoιoζ ηρθε oε εΠαφη με τoΙ Kdμερογ, ιΙΙoχρεd)θηκε γα (σrαθaσει σιη oυιεδρiιrοη μιαq μεικτι!ζ επιτρoΙrηζ 'ιηζ Γερoυσiαζ, ΙαρακτΙiριoε τηΙ oικoνoμικιi υΙΙοστηριξη rΙρos τoν Kιiμερoγ .dνα ηλiθιo λιiθoζ, Ι...] a.vα τρoμακιικ6


λdθoq,.j' 'oιαγ κατιi τιζ ακρodσε:tζ τηζ Γερoυσiαξ ζητηθηκε αΙΙd τον Σiιτγει Γκ6τλιμτΙ, ιΙρ(iηγ εΠικεφαλ4ζτoυ σχεδioυ .MKUltra,, να εξηγioει για πoιo Ιιiγο εiχε διατdξει γα κατοσιρoφoιiγ 6λατα αρχεfατo1j 6Ψ0ιζ 25 εκατoμμυρiωγ δoλαρiων ΙΙρoγρdμματoζ. αΙ1(i\τησε 6τι,.τα αΠoτελ6oματα τoυ "λ]ΙKu1tra" δεv

εiΙαν (dΙroια σημα\τι(η αξirΙ για τηγ υΙlηρεσiα,.a3 ΑτIιi τη αιιγμi πoυ r'iρθε oιο φoζ τo σΙiδιo .MKUlιra, τη δεκαε1iα τoυ 1980 κα1 μdχρι σ4μερα (ηιζ διdφo ρεζ 6ρε0γεζ ΙΙoυ δημoσιεioι,ιαl τ6σo σιoγ T6Πo dσo κσι oε ριβλiα ια Πειρliματα Περιγρ(iφo\ται συσιηματικd μετιζ φρdσειξ <dλεγxoq τηg oxdψηq, και

"πλi-

oη εγκεφdλoυ,. Η λ6ξη "βαoανιαnjρια, δε 1.lηoιμoπoιεiται ο1εδ6ν πoτf.

H

επισιiμn ιoυ φ6θoU

N.ι, yori ?ir,rj Πραγμσroι'Ιoiησαν μια τoλμηριi dρειlα για τηv ανd' μειξητωγ ΗΠAσε βασανισrΦιo και δoλoφoγaεq αιην Oνδoιjpα. o Φλoρr1νoιιl

To Ι988

Kαμπαλdρo, ανακριτrjqτoυ διαβ6ητoυ για τη βαγαισ6τητd τoυ Tdγματoζ 3_16 1oυ σιρατolj ιηζ oνδodρα, αΙΙoκιiλυΨε σ'oυζ Ι2.s 6fl o iδloζ και εfκooι τioσερ1ζ συνdδελφof1oυ εfχαν εκnαιδευτ€r σιo Tiξαζ αn6 τη cΙA. "Mαζ δiδαξαV ΨυΙoλoγι(dζ μεθ6δoυζ 6σrε γo εl.ιoΠiζoυμε τoυζ φ6ρoυζ κ(:Ιι τιζ αδυvαμiεζ εν6ξ κρατoυμiνoυ. 'ΕΠρεΠε \,α τo\, υΠoΙρε6γoυμε να 1πiκεται ijpθιoζ, γσ μη\r

1oν αφηνoυμε να κoιμdται, να τoν κρατdμε γυμνd 1(α1 αΙloμoνωμaΙo, γα βdζoυμε αpoυραioυq κoι κoτσαpiδεζ σιo l{ελi τoυ, γα τoυ δivo!με ιiθλια τρoφη,

νατου οqlβζιlυμε vεκρd ζ6α, vα τoν t(αταβρ6χoυμε, να αλλιiζoυμε τη θερμoκρασfα σιo κελiτoυ,. Yα{ρ1ε μiα ακιiμα τεγvιιli, την oΠoiα αrΙdφυγε να α1α' φdρει: τo ηΙεκτρoσd(. Η Ινdζ Moυρiλlo, μια εικoσlτετρdχρoνη κρατoιjμεγη την orΙoiα (αγdκριγον, o KαμΠαλfpo ι{αι oι συγdδελφoi τoυ, ε(πε σιoυζ Ζiπ.s 6τι τηq dκανιrν τ6oα πoλλιi ηλεκτρooriκ, (loτε .orjρλιαζα και σωριdσιηκα σιo lδαφog. Δε:ι, μπoρεiq vα ουγκραιliσειq τα oυρλιoΧτd σoι,. Kαι συνdΙισε: .Mrj_ ρ1σα l(αΠνd και σ0νειδ1ΙτoΙΙoiησα 6τι εiχα nιlθει εγ1(οιματα αΙd τα ηλελ-τρo_ σdκ. NΙon εinαγ 6ιι θα με ρασι11ιζΦ μ6Ιρι γα τρελoθ6' Δεγ τoυζ ΙΙiσιεΨα'

oμoζ dIoιξαγ τα π6δια μoυ και dχο]σoγ καλdδια σια γειγητικd μoυ 6pγαγα,.r' Η Moυρiλιo δrjλιοoε επfoηq 6τι υπliρxε και κιino1oζ ιiλλoζ σιo δτrμ(iτιo: dγαζ Αμερικιrνiiq πoι dλεγε oιoυζ ανακριτdζ ΙΙo1εζ ερωτηoειζ γα κdγoυΙ και (ιυτoi ιoν αιΙoκσλo6σσν <(ljpιo Mdιl<,,15

αΙΙoκαλljιΙJειζ αυτdξ oδ{γηoαν αειq ακpoιiιrειqτηq Εαiλε:κτηg Επιτρoπ{c

για τιq Yπηρεoiι:q ΙΙληρoφδριd)γ τηζ Γερoυσiαζ, κατιi τη διιiρκεrα ταlv oπofωv


62

τo οoΓMθτoYΣol{

o τ6τε αναflληρωτηζ διευθιl,ιηq τηζ cΙΑ Ρiτιrοp\.r Σιoλζ εΙιβεβαioσε] 6τι .o Kαμπαλdpo εiχε 6\τnrζ ΠαρoΙ(oλoυθ{σε1 dνα εκΠαιδευτικd rΙρ6γραμμα τηζ cΙΑ γι(, τηγ εκμετdλιευση τ(rγ ανθρ6nινωγ rΙ6ρωγ και την αγdκριση,.16 Η Balirrorρ s&lr υflιjβα,\ε μια αfτηση βdσεt τoυ N6μoυ γιατl}ν Lλειθερiα τηq Πληροφ6ρη_

oηζ ζηι(;lταζ τo υλιΙ(6 Πoυ εi{ε χρησ1μοΙroιηθει για τηγ εκΙΙαiδευση αΙθρ(;Πωγ dΠoζ o Kαμπαλiρo. Για Πoλιd χρ6νια η (jΙΑ αρVι6ταγ γα συμμoρφωθεi.

Tελικιi, υπ61ην αΠεrλη μιαξ αγωγηζ (αι εwdα χρ6νια μετιi τη δημooiευoη τoυ Πρ(;τoυ dpθρo! γ1α αυτη την ιΦoριo, η cΙΛ παρdδoσε iνα βιβ,\ιαρd(ι με τoν ΙiΙχo Κubι1lk α)\ιιιΙιrinΙεΙLigιnιι Ιntυrτοgαtion' o τiτλoq {τoν κωδικoπoιημdνoq: Σιiμφωνιι μι: τoυq ΛIeιl Γοr} Γjπrs,.ηλdξη "KubaΙk" ειvαι iνο κρυrπι')νυμo, με τo LU γα εiναι διio τυχαiα γρdμματα στη σειρd (α1 ro BΑRK o κ(0δι(6ζγιατην υΠηρεoια εκεiγη την εΙtoχi,' Σrjμφ(ι)\,ο με ττιo tΙρ6σφστεζ εκπμησειζ, εικdζι]ιαι 6τι τo KU υΠoδη,λdγει.μια 1ι,'l1xr ι] μια ιruγκεκpιμdγη μισ[ικr1η oΙJγκαλιμμdνη εΙΙιΙεipηση,.a' Τo βιβλιαριiκι εilαι 6να εγχειρiδιo ]28 oελiδων για τηv (αν(iκριoη ανθεκικCi)ν Πηγ6γ, και βαriζετoι oε Ιloλlj μεγιiλo βαθμι1orιq €ρευ_ νεq πτrυ εixαv διεξo1θεi oιo πλαiιrιo τoυ oγεδioυ .lνIΙ(Ulιra, _ εi\,(Ιι τIα\,,ιoi εμ' φαΙη τα i\nη τ(oν πειραμdτων τoυ Γloliεν Kdμερoν καιτoυ Nτ6να.\τ ΧεμEΙ. oι μdθoδoι πoικiλλoυv απ6τηγ σΙ1oσl;ρησητων αιοθ{oειlν μd;ρι την πριjκληoη dγΙoυζ kαι αΠ6 την αΠoσιdPηση τηζ dρασηζ με (oι(oiλα μiΙpι τηγ ΙριjΚ\ηoη π6voυ. (Τo εγxειρfδιo ΙIαραδdΙεται 6τι Πoλλ6ζ αΠ6 αυιdζ τιξ αγα(ρ1τι1{aζ 1ακτικε]ζ ε:iναι παpdvoμεζ (αι συμβoυλε]Ιjε]ι τoυζ aνακριτdζ αα ζητorjγ εΙr τωγ Πρoτdρωγ dγκρι(rη αΙτ6 τα κε\τpι(d [...] σε oΙΙoιαδηΠοτε αΠdτιζ ακ6λ{)υθεζ κα_ τα(π(iσειζi l. Aγ Πp6rcΙιπ vα πρoκληθo6v oιoματικ6q βλriβε:g. 2. Αν npdκaται να xρηοιμoπoιηθoljν ιατpικdζ, μμικεlq Ι1}μεrrpιτlc μdθoδoι { υλικιi για να αnο-

σΠαστεi η συναiνεση ιτoυ κρσroι]μdloυ],.)'3 To εγχειρfδιo Nρoνoλoγειται αrΙ6 τo l 963, τo ιελευταio ,τoζ λεioυργfαξ τoυ Ι1ρογρdμματoζ .ΜKulιra, και δrjo Υρdνια μετdτo τdλoζτων χρηματoδoτoliμε-

νι)\,αrΙd τη cΙΛ πειραμιiτων τoυ Kιiμερov. Στo βιβλιoρdκι ανιιγρdι1ετaι 6τι, αν oι τι]rγιt(ιiζ ΙρησιμoΠoιηθorjν oρθd,.θα κιπαιπριγoυvτη δυναι6τητα αιτi_

olι]oη\. μ,ιζι!\θtιιικ'icΓΙηΙlit. oπocαllυδΓlι\ι;l ul.,ιυ|,icηloνhσlo lr'ι1ματικdζ σκoΙ6ζ τοι σχιjδιoυ .MΙ(U]ιra,| 6Ιι να Yiγoυγ dρειΙεζ Πdγω .πηγ 'λi ση εγκεφdλoυ ((dιι Ιoιr αΠοτελoΙjσε αΠλ6ζ aγα Ι1αpdπλευρo o1dδιl), αλλd να σχιjδιασιει dγα εΠισrημoγι(ι1 1εκμηρ1oμ;\,o σjιτcημιι για τηv αn6onαιη π.\ηρoφoρι(λ αΠd .ανθεκτικdζ Πηγdζ,.r'g Πριiγμα rΙoυ σημαiΙει βασαγισι4ρ1α' Στηγ Πpdτη σελiδα τoυ ε]γχειρτδιoυ αναφdΡεται 6τι αιη oυvixεrα θα πεpι )|,ηΦΛυ\ ον.rχρlllKtj' μJθoδυl n,η Hιιnl,ιl,,l ,lt ,ιιt\ιι..ρΓι.\l'.oιμnFpΙ


τo €ρΓΑlτl.]ρΙο

τοΝ ΕnΣaΝΙΣτHρΙoΝ

λαμβανoμiνωv επιoτημoνικιjν πειραμιiτιlν που δΕξηχθησαν αΙΙ6 ειδικoιiζ σε συναφη υΠot€iμεvα". To εγχειρiδιo εγ(αιγιιiζειμια γaα εnoΙη εξειδικευμdγωγ

και ε:κtrεnτυoμε|ι.ωι, βαoαγιστηΡιoν σε αyιιl.lατdσΓαση τωγ μα(dβριr\,, Χo\δρoειδι6ν και αναποτελεrlματικιilν μεΘ6δτoν βαοανιoμοi πoυ ypηoιμoπoιolj\ταγ αΙΙ6 τηγ εΙτoΙli τηζ ισtιαΙικηζ Ιερdζ Eξdιασηζ. Εγ εiδει ΙΙpoλ(jγo!, αγαφd_ ρεται cπo εγχειρiδιo: (Η υrΙψεσfα Πληρoφoρι6v, η orΙoiα εiγαι flλaον σε θdσηγο εΠιλιjειτo Πρoβληματα Πoυ α!τιμετωπaζει με τιζ l1ιo κατdλ\ηλεζ 1<α σ6YΙpoγεζγγ6σειξ, δtαθ,τει iνα τερdσιιo ΠλεovdΙαημα i-να\,-ιι μιαζ υrΙηρεoiαζ rΙoυ διεξιiγει τιq μυorικdg επιχεφη{rειζ τηζ με μεθ6δoυζ ιoυ δdκσroι 6γδιloι αι6-

ια.

.

ι rliol n\foι δυιαlcjr

oιdιpισ1 λUpιc

γlLrlu. αιι]φoρd σιιζ ΨυΙoλoYιΙ(6ζ Eρευγεζ Ι1ου πpαγματorΙoιηθηκαν τηγ rΙρoηyoιjμενηδε καετiα".50 Kaι αΙ(oλoυθεi 6να9 nραιτικιiq oδηγιiq γιι την απoδιιiρθρωoη τηs |.

Δ,

να μl\ciμl

]

νσ

αγθρ6n1νηζ ΙΙpoσωnι(6τη1αζ. Στo εγΙειρ(διo υΠιiρxει μια μεγdλη εγdτητα γιατηγ αΠoσrdρηση των αισ(]ηoεωγ,-σΓηγ oΠoια γιγεται λ6γoq για .dναν αpιθμd Ι1ειραμ(iτων σro Πovεrtιc'ι1ι

μω Νfακγκiλ,''ι Περιγρriφεται λε:rπομερ6q η κιπαoκευι'i θαλιiμων απoμιiνιι_ σηζ (αι εrΙlσημαiνεται 6π <η αΙΙoσιdρηση ερεθισμdτων Πpoκαλεi παλ1γδρ6μηση, καθ6ζ o voι]ζ τoυ υnoκειμjνoυ σ.ερεiται επαφηζ με τoγ εξιJτερικ6 κ6σμo, με συγdΙΙειo αυτ6 να υΙΙοΙρε6γεται γα αvαδιflλ(Dθιji (πoν εαυτι'τoυ. Ταυ τ6χρovα, η dκθεσητoυ υπoκειμ6-νου πoυ ixει παλινδpoμrioει oε προoxεδιαoμdνα ερεθiσματα καrd α} διιiρκεlα rηζ α\rdκρισηζ τo ωθεi νo α\τιμεrωfliζιjι τoν αγαxριτ4 ωζ rEατρικη φιγoUpα,.5'! Η αιτηση ρdσει τoυ N6μoυ Yια τηγ Ελευθε' ρiα τηζ Πληρ0φ6ρησηζ εiχιj (,)ζ αΠoτlλιjσμα η cΑνα rΙαραδ6σι:ι και μια αγo θεωρημ6νη εκδo1r'iτoυ εγ1ειριδioυ, πoυ εκδιiθηκε ιo igB3 για 1ρr]οη αιη Λo' τιγιΙ(η Aμεpικη. <Τα ΙΙαρdθυρα θα πρiπει γα βρισΙ(o\.ιαι τoπoθετημdνα Ψηλd Φoν τoΦ, ενd) θα ΠΡdΙ1ει να υΙ1(iρxει η δυ\'ατιiτητα να μπλoκdρεται τo εξω τερικ6 Ψι)q,, αναγρdφετ(ιι εκεi.*'] 'Ι{ταναυτ6 ακρlβr,iζ ΙΙoυ φoρ6ταν o ΧεμΙΙ: ιη Ιρηoιμonoiηoη των μεθιiδων αιΙoσtdρησηζ τωγ αισ{)ησεων oζ rcρoμακτικdγ αγ(ικpιτιt((6ν τεχγικ6ν,. oμoζ Ιirαν τo dργo τoυ Kdμερoν και η συιταγη τoυ για τη διατιiραξη τηg .αντiλη' Ψηζ τoυ χωρoχρ6voυ, Πoυ αΠoτdλεσαγτoν Πυρηνα τηζ μεθ6δoι] η oΙrοfα πεΙ)ι-

iρd,lΓιαισ1,,l)\ΙlΓlδ,,Λ"ηn,l. l,,β,β\lαρciιt oνσφiρ,ιαρλ"li\αl'ollt,t-

-ιηζ ιΙρoσoπικ6τηταζ τ(ι)γ ασθεv6v oι orΙoiεζ τελειoEoιη λτl1{ιjζ αΙΙoδ6μησηζ εΥ\ειρiδΦτου 1983 εiναιΥραμμdνo με ιρ6πo6αε να Ιρησιμοπoιεiτc( ωq διδαΩM Ολι ι'Cλα! ξε(ι!dτε μια νdα σινεδρια, να dχπε Ιn_ πα xαινo]j!ιεξ μπα(tΙ)iεζ Φ! διnθεοi σαqr. (Σ.ι.Σ.)

''ιo

x6' {αfu'q συμnεριλoμρdγειτι]α tαισιμβoυΙdq


64

τo

οoΓMθτοYΣoκ

θηκαν σro ιΙΙ6γειo τoυ Ιγσιιτoιjτoυ Aλαγ: <ιl βoσιl<1i αρχη εivαι 6τι oισυγεδρi εζ rΙρirΙει vα εiναι σΙεδιαιrμiγεζ με τdτoloν τρ1iΙ1o, dσιε γα δtαταρdσσoιντηv

αισθηoη τηξ χpoγo,\oγικηξ σεφdζ. [...] Mερlκoi ανακριγιiμεγoι ενδdxεται να rΙαλινδρoμησoυγ μiσω τηζ συνεχoΙjζ χεφαγ.6γησηζ τoι χ)6γoυ, βaζo\ταζ τα ρoλ6γ1α rΙιo μΠρoσιd η Π1o Πfσω και σερβιρo\.ιαζ τα γεiματα σε Παριiξε:γεζ ι6pεq δdκα λεrηιi η δdκα .6ρεζ μετd τo σερβiρισμιr τoυ τIpoηγorjμενoυ γε6μα-

τoζ. Η γ6Ι.τα και η μdμr συγΙioνταl,.i1 Περισσ6τερo αn6 oΠoιαδηrΙoτε εττιμipoυζ τεΙγ1κ4, αυτd rΙoυ κυρiωζ

ερiθι'

σε τη φα\ταoια τωv σι'ιγραφ,ων τoυ r(ιrι?rλ ηταγ η εσrιοση 1oι Kdμερoγ σrην rΙαλινδρ6μηση, σrηγ ιδdα 6τι, στερι6\ταζ αΠ6 τoυq ανθμiπoυq ιην αioθηoη τoυ

Πoιoι εiναι και τΙo{ βρισt(o\ται σε σΙdση με τo Ιρ6νo και τo χd)ρo, ενηλικεζ μΠoρorjσαv vα με_τατραΠolj\, σε εξαρτημiγα Παιδιd των oΙΙoι(ov o νoυζ ηταν

υι

oυ)} ρoφΓιc t nα\,'Γ\oι.ιι]ι , nοtΙ lσε αυτ6 τo θ6μα: .To σ6γoλo τωγ τ€λ,γικ6γ Πoυ χρησιμorΙoιoΙiιται γ1α

ui Ilαφo λoρlι. αnciλυro \Ι lPιl) '''γηolμα.

λημμiνα νo βγει μια αvιiκριιη αrΙ6 dνα αδιdξoδo, oλ6Kληρo τo φdσμα απ6 την αrΙλη αrΙoμdνωoη μ6χρι την iΙiνωση καιτη γdpκο)ση, εiναι oυσι6δειξ τρ6rΙo1γΠ να εΠιταλ!νθει η διαδικασfα τηq παλιvδρ6μηoηq. Kαθ6ζ o αvα(ριν6μενoζ διoλι σθαiνει αΠd την ωριμdτητα σε μ1α ΙΙερισσ6τερ(r νηrΙιακ]i κατdσια(rη, τα oπo' κrημdνα η δoμημd]r'α Ιαρoκτry)ισιι(ιi τηζ Ιpoσωπικ6τητιiq τoυ εξαoθενoiv". Τ6τε εiγαι ΙΙoυ

κρcΓιoiμεγoξ εισ6ρχεται σε μια κατιiσταση "ΨυχoλoγικoU σoκ, li .ανααιoλ4q τηq ζιυτικdιηταζ,, φτ(ivo\ταζ Φo Ι1oθητ6 για dΙαγ ανακριτη σημεao, καθ6ζ τ6τε "τo υιΙoκεiμεγo εi\)αι ΙΙoλi nιο δεκτικ6 ι:ε υnoδεiξειg, πoλlj Πιo rΙιθαγ6 γα σιμμoρφωθεi,.5j o

o ilλφρειτ Mακιiι,6να9 1σιoρικ6ζ τoυ ΠαγεrΙισ.ημfoυ ιoυ oυιoκ6Ισιγ Πoυ dχει Παρoυσιιiσει τηγ εξdλιξηταlν ιε1νικτilν βαoανισμoi αΠd1ην επoΙητηζ Ιεpιrq Εξdτασηζ αjo βtβλio τoν Α Φestion afTι)τture: cΙΑ Ιntel"rogαtian Jrom the caιd WaT tn the waΙ 0n To1ar, xαρακτφiζει τη μdθoδo npιiκtrηoηq ooκ μdoω τηs τ(Dγ α1σθ4σε()γ Πoυ rΙεριγρdφεται σΙo εγΙειρiδιo r(x]rdrλ καιτην εΠακ6λoυθη αισθητηρlαtιη υΠερφ6ρτι)ση .τηγ ΙIΙΙi)τη ΠραYματιlιη ιjrΙανdστo'

αΙ1o(Ιτipηoηζ

oη αιην απιiνθρωπη επισιημητoυ rΙdνoι dΙει1α

αι6τρειζ αιιδvεζ,.t6 Kαι, ιniμ-

φoγα με τoν lν1ακrjι, δε θα μπoρofσε vα εΠdλθει χ(Dρfζ τα ilειρ(iματα ΙΙoυ dγι' γαγ {Ιιo ΠαvεΙlισ.ημιo Mακγκiλ τη δεκαετiα τoυ Ι950. .Αrrαλ1αγμ(γα απ6 τιq αλλιiκoτεg υπερβoλdq τoυ δρα Kι1μεpoγ, τα ΙΙεjιριiματ(i τoυ, rΙoι βασiσrηκαγ α:ην πριrηγor]μεvη καινoτ6μo dpευγατoι δρα ΧεμΠ, dθεσαγ το εrΙισιημoγικd θεμdλια γ1α ιη σε δio σιιiδια ψυxoλoγικ{ μdθoδo βασαγlσμoi τηζ cΙA,.57


τ0 €ρrnrτHρΙo

Στιg 1ιjρεq

τoN BΑΣeNΙΣτΗρωΝ

6loυ dδραoαv 6ooτ εκrταιδεrjτηκαv αrη μdθoδo τoυ εγ1ειριδioυ

1(rroli εiναι oλoφdνερη η υιoθaτηση κdΠoιων συγκεrιριμiγων ΙΙρoτιjrΙωγ, (rΥε δlαομει, ι l'loι υo ε νo nl,oλσ\oυ\. γα ιΙυξσνUυ, .oι ,o oυ, ,η, κα, o_ σταση σo(: οι κρατoΙjμεγoι συλιαμβdγoγrαι α.Ιρoσδ6κητα και'φoυu (iκρωq τρ6Ιro με απoΠρoσαvατotrισrικιj, ειτε αργd τη γiλτα εiτε τα χαριiμoτα, 6Πωζ συμρoυλειj ει τo εγΙειρiδιo' 'Ιoυζ φ1)ρ()6ν αμdσoq Ι(oυXοιiλεζ η τoυζ καλinτoυγ τα μdτtα, τoυζ Yυμν(i\7oυν και τoυζ εγ6 σιη συγdΙεια τoυζ ι]rΙιβdλ\oυν κdπoιαζ λτυΠoiv, μoρφηζ αΙ1oστ6ρηση τ(,)v αισθησεωγ. Kαι απ6 τη Ι'oυατεμdλα μd1ρι την ov δot1ρα, αn6τo Bιετνιiμ μdχρι τo Ιρdκ, ατΙ6τ1ζ ΦιλιrΙπiγεξ μd11lιτη Χdri, η xρη_ oη ηλελτρoσ6κ ειVαι καθoλιπ1. Φυσκιr, η εΙ1ιρρoη τoυ Κdμερoν η τoυ σχεδioυ .MKUltΙa, δεν εινα1 η μovαδικη. Τα ]]ασαγιΦΦ1α βασiζo\ται ιΙd\πα σιoγ αυτoσΙεδ1ασμ6, σε iνα συγ δυασμ6 εμΙεδ{oμiνωv τεΙνικ6v και τηξ εvσrικτ(6δoυζ ρoΠηζ τoυ αγθp.δΙΙoυ Πρoξτη βαγαυσ6τητα, η orΙoiα αΠoχαλ1v6γετα1 6ταγ ρασlλεijει η ατιμ(,ψησiα. Στα μiσα τηζ δεκαeτiαζ τoυ 195 0 oτηv Aλγεpiα ιαγ { ρoυτiγα o βασαγισμliζ με των ηΙεπρoo6κ μαγητι6ν για την αvεξαρτηoiα απ6 Ιιiλλoυq τrrρατπilτεq, oυ_ τη μιi με βo{θεια qrυxιdτρων.i8 Τηv iδια περioδo Γdλιoι αξιωματιl<oi rΙραγματoπoiησαγ σεμιγdρlα σε μια αμερικαvικη σΙoλ{ .καrααιoλ{ζ τηq αιταpoiαζ, cηo Φoρτ MΙΙραγκ τηζ 86ρειαξ Kαρoλι\,α, ΙΙ.η διdpκεια τ(rγ oΙloιωr εκπαι δευοαv ιjοoυg τα nαρακoλo6θησαν σrιζ τελ.νικiζ .Ιoυ NρησιμoΙΙoιoJ!ταγ σιηv Aλγερiα.5'g Ωσι6σo εiγαι σαφiζ 6τι τo συγt{ε(ριμaνo τoυ Ι{dμερoγ, ΙΙoυ μo\,τdλo

βαoιζ6ταν oε πo)ιtrαπλd και συvεx6μεvα ηλεκτρoσ6κ {rχι μdvo yια τηγ nριjκ,\ηση πdνoυ αλλd και για τηv κατιiλυoη δoμημiτωγ Πpoσ(DΙIιt(oτητCDν, εyrυrΙωoi ασε-Ιη cΙΛ. To 1966 η υαψεοiα doιειλε στη Σαιγκdγ τρειζ εξo_

rτλιoμdvoυq με

Ψυxιιiτρoυq

μια Πdιτζ-Ρdoελ' τη ουoκευli ηλε:κτρoσ6Ιι Ι1oυ Πρoτlμodσε o KCiU, ρoι. ln ψηolμonolnοι!\ Ul |,,oo.nIljf|Ιιd1ρono.ιjσΙιαρλ,IoιλρlΙ|oυ μενoι dxαoαν τη ζoι] τoι}ζ. ΣJμφι)γα με τoγ Mακdι,.σrηγ ιΙραγματικ6τητα, δo_ λΙμαιο! υΠo nμn] μα, |λεc oιr θiκ, c αι oι l.n lλΓ. onoδ,,μησηc loυ λαμ, ρυι μπoρoiσαγ ιj\το)ζ γ{r αλλoι(,)σουγ τηγ ανθpdΙπνη oυμrΙερ1φoρd,.6o Ωπ6σo η ιiμεση εμΙλoi{η αξπrμ(:rτoιiχι)ν τωv υπηρεσι6ν Ιrληρoφoριdγ τωγ

ΗΠΛ 4[αν σΙrdνια. ΑΠd 1η δεκoε1i{Ι τoυ ι970 και μειd o ριjΙoζ τΙoυ ΙΙρoτιμoΙjσαν oι Αμερ1καγoi ΙΙρdκτoρεζ ηταγ αυτ6ζ τoι μa\τopα η τoυ εκΙ1αιδευτη 1(α1 {jχι ιoυ ιrrΙευθεiαζ ανακpιτ4. MCιρτυpfεξ αγθρ6rΙοlν πoο επι1ζηoαν oπιi βαoα_ VισιΦlα oτη Δατιvικη Αμι:pικη κατd τη δldρκειατωγ δεlιαετιilv τoυ ]970 xαι

τoυ ]980 βρiθoυγ αναφoρdν oε μυσιηριdδε1q ανθρι6πoυ9 πoυ μιλo6oιιν αη,,1ι κd, μ1ιrιν6βγoιvαγ σrα I<ελιιi και aδιναν σιμβoυλdq ιrιoυq ανακpιτdq τoυq {


ι]Ισγ6ρειrαγ τι εΡωτ4σειζ να κdγoυν. Η Νταιd!α oρτiζ, μια Αμερικαν'δα μoναχη ΙΙoυ αΠηχθη και φυλα(ιστηtG στη Γοιατεμιiλα ιo 1989, dΧει κ(τιαθ;σει

dτι oι ιiιτρεq που τη β(αζαv και την fκαιγαv με τσι}dρα dnαιρ\'αν διαταγ'ζ αΠιi κ(iΙΙoιoγ floυ μιλoiσε ισΠαγικd με d\τoνη oμερικαγικη rΙρoφopd και τoγ αΙ1ot(αλoιjσαν .αφειτικ6,jl Η Tζd\ιφερ xdρμΙloιρι, τηc oπoiαg ο ιr6ζυγoq βαοα-

νiαιηκε και δoλoφoνr]θηκε αrΙ6 dγαν αξιωματικ6 τoυ σιρατoιi τι]ξ Γoυ'Ιτεμd' λα πoυ liιαν αrη μιoθoδoσiα τηs cΙΑ, 6χε1 τεκμηριdσει ΙoL\dq τιjτoιεζ rΙε1lιπ6σε1ζ σιo εξα1ρετικι1 oημα\'ιι(d βιβλio τηζ TΙuth,'Ιοrfi'ιre αnd ιhε ΑΙtlι1iLαn Ι!oJo

Παρd την.ευλoγiα, Ι1oλ\ιjv διrδoxικιilν κυβερν4σεωγ τηζ Oυdσιηκroγ, o noλdμoυq εjnρεΠε να εiναι συγκαρ6λoζ των ΗΠA σε αυτois τoυq βρ6μικoυq λυμμεlνoq, για ιιρoφανεiζ λdγoυζ' Tα βασαγι(π4ριo, εiιε ΨυΙoλoγι(d ειτε σo rΙoραβiσση τωv Συμβιioειον τηc Γενειjηξ, ι1ου μ(Ιτικd, συνιστoιjν κατdφωρη αΙ1αγoρε60υγ ρητd (κdθε μoρφη βασανισμoιj η rΙρ6Kληoηζ Ι16νoυ', αιιi1 κoι τoυ Ε\,ιαioυ Kι,iδικα Στρατιωτικl'ic Δικαιoσjνηζ ιoν εν61 ωγ δυγιiμεων τωγ ΗΠA, tloυ αΙΙαγoρεΙi€ι ιηγ.rΙρ6Kληση [dγoυ' καιτην o((tταΠiεση' τ')γ αιχμα λιilτιυν.6l'1'o εγxειρiδιo .Ι(α&οr} πρoειδoπoιεi ιoυq ανα!γ(i)σιεζ σιη σελiδα 2 dτι oι τεμικε]q εν6xoυν .ooβαρ6 κivδυγo μεταγεγdoτερωγ αγωγdν', εγ6 η εκδoΙη

.Η 1ρηοιμοπoiηoη βiαq, ψυxoλoγικ6ν βαoανισlηΡ Φ\.onΙ l\U\ ι,ι' πρooβυ\.jν η ηoυoιiρ'αl'l ι'ιl αnolθμ'"nl| μ' lοι' tll

τoυ t983 εiγαι ακ6μo Ι1ιl ωμli:

oη orroιoυδιjπoτε εiδoυg toq dlα μdoο υπoβοliθηι:ηζ τηζ αvdκρισηζ ατΙαγoρε6_ o\ται αΠιjτη γoμoθεσiα, τ6σo τη δπθνη 6σo και τηγ εγχ'riρια''6a Mε τrnλd λιjα!ι6 πoυ dt(αγoγ oι Aμερικιινoi πρriκιoρεg r'iτογ ΙIαριiνoμo, συνεrΙ6ζ drΙρε-

για, πε: να γiτεται oιγκιιλυμμdνα' Aν κdrΙoιoζτουζ ρι')τoi1'ε, αΠαι'ιoiσαγ 6τι δiδα' σκαγ σiγχρoγεq ε]Παγγελμαιικdq με:θ6δoυg ααιυγ6μευσηq σι: ε:Ι]tαlδευ6με]γoυζ αrΙιi τιζ αγαΠτιrσσιjμεvι:ζ Ιdρεq - κoι dτ1 δεγ ηταγ υΠε]{θυγoι για τιζ {iπoιεq

.!Ι1ερβoλdζ, Φνaβαιναν 6ξιυ απ6 τιζ αiθoιoεζ διδαoκαλiιrζ'

Στιζ Ιl Σεnτεμβρioυ 2001 η μακρd1ρoνη εnιμονι'iαιη δυναι<iτητα διιiψευσηζ orΙoιασδ4Πoτε ανιiμειΙηq πηγε περinατo' oι ιρoμoκρατικdζ ε:rΙιθ6σειq σιουζ Διδυμoυζ Π ργoυζ !ιαι σιo lΙε\τdγωγo ηταγ διαφoρετικd εiδη σoκ αrΙ6 εκεiνα Πoυ φα\τdζo\ταγ oι συγγρ(:rφετζ τoυ ε:γΙειpιδioυ KdoΙλ, 6μο]ζ oι εΙlι'

ΙΙτ6σειζτoυζ ηταγ ε\τυrΙoσιαlιιi Ι1αρ6μoιεζ: βαθiταloζ αrΙοrΙρoσαγατολ1oμ6ζ' ακραioq φιiβoq και ιiγ1oq, ιΙυλ\oγικti παλινδρdμηση' Ακριβιiζ dΠωζ o oγοκρι' τηc μετoτρεtΙειαι, ωμφ(υνα μετo εγΙειρiδιo 1(ι]'a'i, σι: 'Ι1ατρικη φιγoιiρα'για τoι)ζ αιχμαλ6τoιq, dτσι και η κυβaργηση NΙΠoυζ aoΠιjυoε να εκμεταλλευτε(τo

oιo1r,n φoθ,, jlo \α ι]lloδυH. i lo Γl'\o lnυ llρoσl'ιltι'ι'λ'lιj Ιoνloυ Γ''' ι'ναι


το ερΓAΣτl.]ρΙ0 τoΝ aAΣθΝΙΣτl.]pΙoΝ

dτoιμoζ γα υΠι]Ι)ασΙΙι(πεi την .πατpικl1γη, και 1oγ ευaiλ(υτo λα6 με κdθε αγα Η σιηγ πoλιτικη γκιrio μεioo. τ(D! HΠA, ΙΙoυ συγoΨi{πη(ε απ6 ιoν μετm6Πιση α\τιπρ6εδρ0 N-ιικ Τσdινι αηv περιβ6ητη δηλoση τoυ dτι .θα δρdσoιμε σιη

oκοτειv{ πλευριi,, δε οημαtνε Ι1ωζ Ι<υρiρνηοη Mπoυζ υ.oθι]τo6σε τσκιικdζ η τιζ oΙroιεζ απooτρiφo\ταγ 01Ι1εpισσιiτερo ανθρι)rΙισιaζ ΠρoκιiτoΙoiτηζ (6πι)ξ ισxυρiσιηlrαγ ΠoλιofΔημoκρατικoi, εΠικαλoljμενoι αυτij Πoυ o 1ι'roρικ6ζ Γκdρι oυiλζ oΙΙoκαλει .ιδιαιτερo αμι:pι1(ανικ6 μιjθo τηg αρ1ετιπικr]c αναμαρτη_ oiαζ,).ij Α\τaθετα, η rΙραγμ(:rτικ4 μετ(:Ιτ6Π1ση αφopoσσι: τo 6π 6σα σω παpελ-

θ6γ γiνo\ταγ διd αιτιηρoσd)rΙωγ 1(α1 αρlrετd μακριd dσrε Vα υΙI(ipΙεl η δυνατ6τητα διιiψευoηq ιιilρα πια η αμεpικιιvικl,i κιβdρνηση θατα dκαγι: αΠευθεiαζ η aδια και θα ια υΙΙερ(Ισπιζ6ταν ανoιμιi.

Παρd τα dσα

\,ιαψioν

ι1χoυγ ειΠ(Dθεi για τηγ αvdΘεση τηq

σε €ξωιεριxoιig

nραγμαπlπoiηoηq βαoα-

πρoμηθευτdq,, η πραγματικη κσlνοτoμfα τηζ κυβipνηoηq Mπoιq Ιiταν η (εγχ(rριoπoiηση, τωv βασαγισLηριωγ, με τoιζ tlρα-

loυμt\Uυc νo

θα,'οιi..ι ο' π\.,Λ

.rΓd n,,\ι,Fc |ωι llΓιA ol

l\.}\,,μι!.c αΓo

τιξ ΗtιΑ. φυλα1(dζ η να μεταφiρovκι με οεροπλdγα ιωv ΗΠ,c σε τρiτεξ xdρεζ τη .iftακτηζ διαδlκασfα-ιηζ dκδoσηζ,. Aυτη ακριβd)ζ ητov η διαφoρd τoυ με καθιjσr6τoζ Mπoυζ απ6τιq πρoηγo6μει,ε:q κυβερνησειζ: Mε:τ(i τιζ επtθ6σaqτηζ

Ι l η. Σεπrl μp1,loυ lrj\μησF \u ηnoιlηol.| , o δ.λo'Ujμσ \ α μ,,.,o',., 1.p'. αι ' δ6. Ωσιιjσo υΙΙliρΙε o (iνδυνoq να αoxηθεiπoι,ικr] δiιυξη εναιτiovτηg κοβdρvηοηq, dνα πρ6βλημα πoυ ιr\τιμετωΙΙioτηκε τηγ oλλαγη τηζ νoμoθεσiαζ. Ιι με

σλυσλο ιΦ\ }l )n\dlΦ\ ll\σl ]\,,.σιη:o ,,lι υnoυl,)ot {.]υιοc λ,,Λσ.\ι PC;μ οφελιτ, εξoυoτoδoτημdνoq απι5 ιoν'Γζoριζ Mπουq, εξε1δωoε dνα διιiταγμα ιrrjμ φωγα με ιo oπoao dσoι συλ\αμβdνolταν αιo Αφγαγιoιιiγ δεγ καlδnπιταl απιj τιζ Συμβdσειq τηζ Γενεiηc, επε:ιδιi r,iταν .ε1θρικoι μαxητaξ, 1rα1 6χι αιχμdλωτoι ΙΙoΙεjμoυ. To δldταγμα Πρo1rυΙτ6γpαΨε o τ6τε ιιlμικdq oiμpoυΙoq τυυ -,\ευ t{oυ of(oυ .A,\μΙ1ι?τo Γκoνζdλεζ t} oπoaoζ αργ6τερα θα διoρlζιjταν γεvι(dζ ιΙ' σαγγε.ιdαζ τ(υγ ΗΠΑ).66ΣιΙΙ {rυγdxεlα o Ρdμσφε]λ\τ εν6κρινετη 1ρηoιμoπoil1oη μιαq οειριiq ιrπιi ειδικiq ανακριτιGζ Πρακτι(dq (πoγ n6λι]μo καιιi τηζ η)oμo κρoτιαζ. Σε αυτ6ζ συμΙΙεpιλαμβιivoνιαν oι μdθoδοι πoυ ιαρατiθεlται αια εγ-

Ιειρiδια τηζ (]ΙA: .Ιρη{rιμoπoiηoη γι6ριυν ιιπoμιj\'ωσηζ μdχρ1 και γ1α τριd\'rα μdρεζ,, "απoσιdι}ηση τoυ φωτ6q και ιrκoυαιικιiγ εpεθισμ(iτ(υv,, .τonoθετηση μιαζ (ουΙ{oljλαζ σro κεφd.ιlτου κρσ[oυμdγoυ κατιi τη διι1ρκειατηq μεταφορdq (αιτηζ ανιiκριoηζ ιoυ', ((!φαiρεσητωΙ t(αι .χpηαμorΙoiηση τω! ατo-

ροiΙoΙ,

μικιjι, φoβιιjντιoν κραιουμdγoν (iΠωζ η φoβiα για ιουq oκrjΙoυq)γιατηv πριiκληση dγχoυζ,.o' ΣιμφoΙα με τo Λιjυκ6 oiκo, η απαγιjρευoη ιων βαoανιαιη'


γα χαI)αlr1ηρiζεJαι rΙλdoγ μια ε\'εjρρiιDγ εξακoλoυθoiσε να ισχiει, 6μωζ για να ε[νcιι oαιτioιoι γεια (βαoανιoτηριo, o Πιlvoq Πoυ ΙΙρoκαλoΙj'!ταγ θιι dπρειε σoβαpd σ(Dματιt(d τραiμαια, 6Ι1oζ χoζ σε d\ταση με τoγ Π6νo oυ συνoδε{ε! Σiμφων(, με: αιrτoΙjqτoιζ ν6oυq καν6γεζ, η κυβιi' η βλιiβη oε i-να 6ργανo,.*63 νηση τ(υν ΗΙ-ΙA riταγ ελεriθερη να γρηoιμoπoιεi ftζ μεθ6δoυζ Πo! ι:iχαν {rγαmυχθειτη δεκαετiσ τoυ 1950 ιnri ιrυνθ{κεg μυαιικ6τηταζ και διαΨευσ1μ6τη-

ταζ, μljγo ΙΙoυ ΙΙλ;oγ τo iκαvε oπρoκdλυπτα, xωρ(q να υπιiρxει o φ6βo9 ποιι κiiq δiωlηc. 'Ιον Φεβρoυιiριo τoυ 2006 τo Συμβo{λιo για τιζ ΕEισιημεζ τηq Πληρoφ6ρη(ηζ, dγι}ζ (fuμβoυλειτικ6q βραxioναg τηζ cΙA, δημoσiε]υσε μια oγατoυ YΙIoυpYεio! ηυναζ, σrηγ φoρd Yραμμdγη αΠd dγα βετεpdνo αvαxριτl'i orΙoια δηλωγε αnρoκdλυπrα 6τι .η πpoοεκτικrj ανdγνιlοη τoυ εγxειριδioυ dιδarλ εiναι ουoιιiδηg για 6Πoων oυμμετdχει σε ανακρioειq''6'q 'Εγαζ αΙ16τoυζ αγθρ6Πoυq ιoυ βρlθηκαv αιτιμdιωπoι με τη νι1α τιiξη πραγσυμμoρiαξ xoσd Πα\τιλα' μdτω\,ηταγ o ΙΙoλiτηζ τι)ν ΗΠΛ κα1 πρ6ην μdλoζ Συνελιiφθη τoν Mιiιo τoυ 2002 rτro αερoδρ6μιo o'X6αρτoυ Σικιiγoυ με την κα

τηγoρiα 6τι σκ6Πευε να κατασκευdσει μια <βρdμικη β6μβα'**. A\τι γα αoκηθεi δioξη ενα\τιoν τoυ και η ιrΙ6θεση1oυ γα ακoλoυθ{oειτo δριiμo τηq δικαι(πε οωγηζ, ο Πα\τιλα χαρακτηρ(σΙηΙ(ε "εχθρικ6ζ μαΙη1ηζ'), με συγdnεια γα ισχυpfζιται ιjτι τov oδ{γηoαν οε μια ρηθεi ιiλα τo δικαιι6μoτιi τoυ. o ΓΙα\τiλα ΗΓΑ σιo 'Γσdpλεσιo1 τηζ Ν6τιαζ Kαpo_ φυλακ{τoυ πoλεμικoιi ναυτικolj τωγ λiνα, τoυ dκαγαγ μια dγεση με ναpκωτι(η oυσfα (rΙoυ rΙισtειjει 6τι ηταν εiτε ι-SD

ειτε Pcl') Ι(αι τoγ !Ι16βαλαγ σε d!τoγη αrΙoσrapηoη των αιοθ{oεων:_Γoν ι1κλει σαν σε dγα μιΙιρoσκoΠ1κ6 κελi με καλυμμ6γα rΙαρdθυρζι και δεγ τoυ εΙIdτpε_ Oπoτε τov dΡγαζαγ orΙ6 τo κελi. τoυ Ψαν να dχει 6γo ρoλ6ι η 6vα ημερoλι1γιo.

να μη βλdrΙει και ακoυmι(d για φoρoljσαν χειροΠdδεζ, αδιαφαγη γυαλιd για YΠ6 .ιΙ! πΙεση μελ6ι τoι Koγ(piσoι (αι τηζ Ι'ερoυσιαζ, αλ\d και tι r\6τατo! Δι(αΦηρι (ιi"αlζ ιη θdση 6τα! τo ιioΥ(ρdσo ε!i oυ, η κ!ρdρνηση NΙloυζ υπoχρε.iθη{ε !α μπpιdοει 'iq *

ιρινε τo !,idμo για rιs Στραι'trικdζ Προμηθειεζτoυ 2006' ομωq' !αρ6λ0 loυ ο Δευ(6ζoi{oq α\'' lU\ ΓlΦ'' Φ ηlι ιηol o' I tρηoη λρllolμon ηo' l \ ιαl\ο' ρ'υ \ Jo d' ΠΓno\l|μσ t επετρεΠαν Φoυc nρ{iropεζ τηζ cΙΔ{αι βαoανιαηpιω, π{pμν πpιiσnα "παρdθιρα',oι oινεΙΙσoι1\'α να χρησιμ'πoιotjν τηΙ αιoθη λοιq απpυq των ιδιω.ιων εταιρ.16ν ασψιitειαζ dι'ΔirA' ιαo{iq (αι εγχsρiδω σιo ποι πε!ιΥραφ6ταν τηρ.αιrj o"ooιdρηoη *αι υπερψ6ρτωση πνιγμoi' Πριν {α1 πρoσoμoiωση rερLλαμ1]α!6ταν η ι'λλεζ .δημι]υργιGξ" τε\νι€ξ' στ1q oπoiεq

υπlγριiψiιτη loμoθππ{ πpιiξη, o Mπουζ nριjσθεoι] μια 'aγγ{'jαφη δηλωοη" αην oπoiα δια Ιι]νεtj τμ'γω!ε τo δuαiωμιiτου.!α ε!μηνεioτoνaημo (αι !]! εφαpμoγη τωl ΣιμβdoεωΙ τηζ η;"

(ατd τo δoωiν.

q,ε nι]ρισσdτερα

λΙfu ΙoΙΑ

Ιir.l

d\ρσΨα! 6τι 'με τη μoΦμερη απ(η']αοΙiτoυ ξαγadγρα

αΙ6 διακ6σια {ρΙj!tα Ι1αρdδoΦts {αιΙ6μoυ'' (Σ] Σ]

*t AιτooΙaδια β6μβα με ραδιε!εργ6

ιλι(d. (Σ'1'M')


τ0 ερΓnΣτHpto τnΝ BθΣθΝtΣτHρΙ(tΝ

vα μηγ ακoΙjετ.

o Πα\ηιλα

6ζησε σε αυτaζ τιq συγθηκεξ Ιiλιεζ τριακdσιεζ εφτd μdρεζ, ερΙ6με\,oζ σε εΠαφη μ6γο με τoυζ αναt(ριτdζ τoυ, oι oΠοιoι, {jταν τον

αγdκμναγ, ρoμβdρδιζαντιζ δlΨασμivεζ γlα εpεθiσματα αισθησειζ τoυ με εκ1υ-

φλo1κ6 φο)ζ 1(αι εκκ.)φαιτι(orjζ ηχoυζ.ro o Παιτiλα oδηγιiθηκε ιπo δικαιπr]ριo τov Δεκ6μβριo 1oυ 2006, ΙΙαριjλo Πoυ εiΙε αrΙoσυρθεi η (αlηγoρfα 1ηζ rΙpdθεσηζ καταoκε:υr]s .βρ6μικηs

βιjμβαg, για-ιην oπoiα εixε συ,ιληφθεi. Toν κατηγ6ρηoαv ιiπ εixε επιιφiq με τpo μoκρdτεq, 6μωq δεν μπoρo1jσε να κιiνει ΙΙoλλd ΠpdγμCιτα για να υ1ΙερασniσιΙ τov εαυτ6τoυ: Σiμφoνα μετιζ Kαταθioεlζ ειδικ(iν, oι τεμικdq παλινδριiμηoηq

ε(αν κατααιpdψεr oλoκξρoτικd ioν ενηλκo ιi\τρo noι ηταγ κιiΙΙoτε, ι]κΠλη' αΠ6λυτα τo σιloΙΙ6 για τoν oΙIoio εfΙαν oxεδιαoιεi. .Tα εκτει{ ρr)νoι"ιoζ βα_ σαν1σcΦια ΙΙoυ υrΙdσιη o κ6ριoζ Παι1iλα τoυ Πρot(dΙεσαv τ6σo Ι1γι:υ_ βλdβεζ, ματι(lζ 6σo l{αισoμσtικiq,, δι]λωοε o δικηγιiρoζ1oι σιo δι1{αΦΦι]. "oτριjΙ1oζ με τoν orΙoio η κυβdpνηση o\.Ιιμετ(6πισε τ(}ν κιjpιo Παιτiλα τoυ σιapησε την πρooωπικ6τητιi τoυ,.'Eναs Ψυxiατρoq πoυ τoγ εξftασε (oτdληξε σιo συ' ι5ιι.δεν 6xει τηγ ι(ανrjτητα vα υΙτερασnfσεΙτov εαιτ6 τoυ,'?l,oμ(oζ μndραoμο o διoρlσμdγoζ αΙ16 τoν MΙroυζ δπασιηζ εrΙdμειγε ιj1l o κατηγoρodμεγoξ ηταν σε θdση;α δι(ασιει. Τo γεγoν6ζ &ι o Πo\.riλα ()δηγηθηκε εγ6Πιoν τηζτακτι_ κηζ δι(α1οσσγηζ καθισιd ιην πεpiπτιoor,i τoι ιδιαiτερη. x ιdδεζ d,ι\ol κpα 1oiμεγoι σε ε:λε}χ6μενεζ απli τιζ Ηγωμiγεζ Πoλιιεiεg φυλακεjq (oι oπoioι, oε αιτiθεση με τoν Πα1.ιiλα, δεγ εiναι πoλiιεζ τ(Dγ ΗΠΑ) υπdσιηoαγ dγα παμjμoω καθεrπ6ζ βασανιoμoi, χωpaζ rη δημ6σια αrΙ6δoση ευθυν6ν την oΠoiα εξασφαλιζει η τακ-ιικη δι(οloσiνη. Πoλλoι βpiσκo\ται σro Γκoυα\τdγαμo' ο Νιαμ\ηο{ ΧαμΙiμΙ1, dναζ Aισιρα λιiq noι {ταv dγκλι:ιιτιoζ εκεζ dΙει δηλ6σει 6τι (o κdλΠoζ τoι Γι{oυαιτdγαμo εiναι dνα Ιεiραμα ι...] και ΙIε]ραμαιiζoιτοι ιιιiνιl αrην πΙUoη εγκεφιiλoυ,.': Πρdγμσrι, dπωζ δεfμoυγ o1μαρτυρiεζ, oι αγαφoρι1ζ ι(αι o1 φωτoγραφiεζ ατ16 τo lkουα\τdναμo, εfναr σαγτo Ι\tηιτoιj rο ]q,\σγ να μεταφipθηxε αιην KoιJβα.

Στoυζ κρατo6μι:νoυζ επlβdλλo\ταt συγθ4rcζ i\τoγηζ αΙ1oσΙ:dρησηζ τoγ αισθ1ι σεων μεj κoυ(oιλεζ, αδ1αφαvr] γυαλιιi και ακoιΦικd. ι)υζ αφηγoυν μdσα σε κελιd αΙΙoμdγoσηζ για μη\,εq και ιoυζ να βγdζoυν;ξ., μ6νo για βoμβαρδiσoυγ τιζ (:rιoθ4σεiζ τoυζ με αλυλ,τiσματα σ(υλ16γ, εxτι]φλωτl κιi και φωq μαγι,ητorαι

!fεζ με Kιιiματα μωp6ν' εtl(ωφα\τικη μoυι'ικη και νlα)υρiσματα γα1Ι;γ. Πα πo,\λoiq κριrιoι1μει,oυζ oι εΠιΠτ(6σε1ζ αυτ(iγ τω\' τε]λγικ6γ ειγα1 rΙαρ6

μoιεζ με ε]Ιiειγεζ σιoυζ ασθενειζ τoυ Ιγσιιτoιiιoυ λ\αv τη δεκαετiιr τoυ 1950: oλoκληρωτικη Παλιvδρ6μηση. '[ναζ 8ρεταν6ζ noλiτηq πoυ ιiιαν κριπoιjμενoq


και αΠελε!θερ6θηrc αΠoκr1ΙυΨε σιoυζ δικηγ(jρoυζ του 6τ1 σε iγo τμημα τηζ <τoυλdΙιστoγ Πε\'4\'rα'> κρατoiμε]νol Ιloυ φιλα1(ηζ, το MΙι\oκ Δaλτα, υπdρχoυν Σε μια απιlχαρακτηριoμ6βρio(o\ται σε μdγιμη κστdσια(η Ιταpoληρηματoζ.'3 νη εΠιΦoη τoυ ]lBΙ apog το Πεlτdγιoνιl γivεται Ιdγoζ για ;γσ μεγdληξ αξiαζ tιρατo μεγo Πoυ (t1αρiμεινε σε ειτατικη orΙομdνωoη μα rΙερισσ6τερoυζ αΠιi τρειζ μηγεζ, και (η oυμΠεjριφoρd τoυ dδειλγε 6τι ειΙι: ιπoσιει ακραiα ΨιrΙoλo_ dΙεγε ιiτι ιiκoυγε φιoνdc, γικιi τραιiματα (μi\αγε oε αγΙjΠαρκτoΙJζ ανθρ(6τΙου9, ,με!ε κoυλoυριασμιjνoζ εΙΙi (i)ρεζ Ι1dvω σιo δdrΙεδo τo! KεΙιolj τυλιγμ'γoζ με 'fζdιμζ Γτ, dlαζ τoι σrpατοi ιjνα oειτtjνι),.ir o μoυσoυλμdνoζ Ιlρd)ηv Kλψικ6ζ τoν ΙΙΠΑ Ι1oυ εργαζdταγ σιo Γκoυα\τιiγαμo, dΙει δηλ6σει ιiτι oι κρατoιjμε:γoι σιo νΙrι\oκ Δ;λτα εΠιδιjικγljoυν τα Κ\ασικd συμrπι'rμσrα τηζ ακραiαζ ιΙαλιγδρ6 (oι εκεfγoι μου αrΙα\τoΙjσα\' με Παιμησηζ. .Σταματoiσα για γα τoι]ζ μιλησω διιioτικηφωυ], λdγolταq ανoηofεq. Ι1oλ\oi αn6 o!τoiζ ιραγoυδοiσαγ ΙΙαιδικd

τραγoυδdκια, ει1oγαλαμβιiνoιτιiq τα ααιαμιiτητo. Κιifloιoι σκ(ιρφdλoγαγ (π(ι κρερdτια τoυζ και φaρoγταv oαν ιrαιδιd, θυμfζoιπdζ μoυ τα ΙIαιλ'r'aδια Πoυ ιjrΙαι (σrdΦαση εΠιδειν6θηκε σηζα με τα αδdρφια μoυ riταν ημασιαν μι(ρoi". Η ιoν Ιανoυιiριoτoυ 2007,6ταν εκατιjγ εξr!ιτα ndιτε κρατοiμενoι μετα-

μαιτικιi

(αιν()Ιjριo ΠτιjI)υγα τηζ φυλακηζ, γνoσιη ωζ "Στρατ6Πεδo φ6ρθηKαΙ σε μ1σ 'Εξι,. dΠoυτα ατoliλινα κελιd αnoμdγ(υσηζ δεγ εrΙιτρdπoυν καμfo επαφι1με αν' θριjΙΙoυζ. o Σ6ιμrΙιγ Γoυiλε]τ, dναζ δικηγιiρoξ Ι1oιr εκrΙρoσωΠει αρκετoiζ αΙτ6

τoυζ κρατoljμεγoυζ σto Γκοι]α\τdναμo, dχει ΙIρoειδorΙoιiloει 6τι, α\'αυιη η κατιioιαoη ουvε1ιαιεi,.θα καταληξετε vα εjχετε dνα ιioυλo φρε:νoβλαpιδν''l! Oι oργαγi)σειζ υΙΙερdoΠιoηcτων cινθριilπινων δι[αι(,μdιω1 d{oυν εrΙισημιi' γει 6τι, 6σo τρoμα(τικd κι α! ειγαι τo Γ(oυα\ηdγαμo, r,ιηγ rΙραγματικ6τητα oι (πα ελεΙχ6μεoυνθ{κεq εiιιn oι καλiτερεζ πoυ μΙoρεi κ{iΙ]oιoζ \'α συγο\τriσει γα αΠ6 τιζ ΗΙΙ,{ αvακριτικιi κdr'rρα αιο εξωτερικd, κοθ(i)ζ o Ερυθρ6ζ Σταυρ6ζ και oι δικηγ6ρ()ι ε:Ιoιγ τη δυνατriτητιι rrεριoριoμfνoυ ελiγ1oυ. Εivαι ιi1τωοτoq o

αριθμ6ζτι)V κρα1oυμ6γων noυ τα iμητoυc xιiθηΙ(α\'μdσα Φo δitουoτωνλε.μαiρωΙ τoΠoθεαdν' σε] 6Ιo τoγ κ6σμo η oιdλθηκαν αι6 πριiκτoρεq

γ6μεγων

διαδικαoiα τηs 'dκιακτηs ιiκδoοηι'' εφldλιη dxoυν καταθdoει ιiιι βρdθηκαγ a\τιμdιιJrΙoι με oΙιjκληρo τo οπλoατι1οιo τωγ τακιικd)ν σoκ 1oι Kdμερoν' o Ιταλ6ζ κληριlιdζ xασdγ ΝΙ()υσιoΨi oodμα Νoσρ απηχθΙι στo Mιλιiγo

τ(υγ ΗΓL{ oε φυλαl{6ζ τρfτων 1ι,ψι6ν με τη Kραιoiμεvoι noυ γλiτωσαγ αΙ6 αυτa' τoν

ιpoκτιiρωγτηζ cΙA και τηζ ιταλικiq μυιπικ4q ααιυνομiαq' 'Δεγ κωτι1λαβα τι oυv6βαινε,, dγραΨε αργ6ιερα. 'Λρxιoαν να με γρovθοκoτtoιiν αιο σιoμdΧι και oε 6λo μoυ τo oι6μo. 'Γiλιξαν γljρω αΙ161o rΙριjoωΠ6 μoυ μoνωτι' cιπ6 μια oμιiδα


τo €ρΓnΣτHPΙ0

τΩΝ BnΣθΝΙΣτl{ρΙαΝ

και ιiνoιξιrν τp6Πεζ σcα σημεiα dnoυ Ρpισκo\ταγ τα ρoυθoiνια μoυ για να μΙIop(li να αγαΙIγdo,. To\, ,σrειλαγ σιηv AiγυΠτo, dΠoυ για δεκστaσσε ρiζ μηνεζ dζησε σε dγα ι<ελi χι)ρiζ φωζ, .με κατσ(rpiδεq κι:lι αpoυραioυg vα περflατdγε Ι1(iν(D σιo σ(iμα μοι,. O Nαoρ παρdμιrνε φυλακισμdγoζ σιηv Αiγυmo τo\, Φερρoυdριo τoυ 2007, oλιd Ι(ατliφερε να βγdλει κpυφιi αΙΙιj τo κε μ;χρι λiτoυ μια χεφ6γραφη επιαιoλrj 11 oεΙfδιιv αιηγ orΙoiα rΙεριaJραφε λεrΙτoμε]c ιην Kακl,μFιoχΓiΙr|ιJη Foυ υψ'.'lσlo'o ρ, 'ιγpαφε Ιjτι τoν υrΙdβαλλαγ επανειλημμdνα σε ηλεκτρoοιiκ. Σiμφoνα με 6να dρΘPoτηt wasΙι1ngιon Posr, ,rτoν dδεναν rΙιiνω σε μια σιδερivια σxdρα πor') εiχε τo iIαρατσo1jΚλι "η N1jφη" και τoι iκαγαγ ηλειτρoodκ με ιiπλα ηλεκτρι1(4ζ εκt{dvoσηζ,. Eπfσηζ, τoν βαoιivιζov "πdνω oε dvα βρεγμdνo ιπριiμα πετα Φo rΙdιωμα. Εν6 o iναζ αΙΙd τoυζ αγακρ1τεζ τoγ ακrγητoftοιo{σε καθι_ μiνo oμivoq ιrε μιo ξιjλιι,η καρε1ιια σro iψοζ των 6μoν τoυ, o dλιoζ Πdταγε dvα διακ6ΙΠη σ.iλνo\ταζ ηλεκτρικιj ρεiμα αrα ελατr]pιo τoι αιρι6μα ιog,.', Σiμφιυνα με ιη ΔιεθvΙi Αμνησr(α, τoυ iκαναν εrΙaσηζ ηλεκτρoσdκ .πoυζ dρxειζ.rs YΙrιiρχoυγ βιiσιμoι λdYoι να Πισιε:ioυμε dτι o βασαγ1σμ6ζ με ηλεκτρoσdt( κρατoυμdj-ι)v ΙΙoυ συνεληφθησαγ αrΙ6 τιs ΙJΠAδεν ιιrΙoτελεf μεμoνωμ6vo φαι κl'i ταιviα

γ6μεγo, κciτι rΙoυ ΙIαpαβλirΙεται σε 6λεζ σχεδ6v τιζ συhτησειζ για τo αν oι ΗΙ1A ΙΙραΥματoΙΙolorjv pασαγιoτηρια η αΠλ6ζ .δημιoυργιkdζ αγαΙ(ρiσειζ,. o .Ι.ζoυ

κρατoυμεγoζ σo ΓKoυα\τdναμo ΙΙoυ απoπειIrdθη1(ε γα αυτoκτoνΙiσει περισ1r6τερεq απι1διilδεκα φoρdq,61ει καταθioει εγγριiφoq 6τι, 6ταν κρατoι5lταν απ<i τιq FΙνωμdνε:g Πoλιιεiε:q αιo Kαιταxιip, .o ανακριτηζ dργαλε αrΙd την τσιjΙΙη τoυ μtα μικρ1i συσκευ4 παρ6μoια με κιvητιi τηλdφι,tvo, αλλιi riταν μια oυoκι:υl'i ηΙεκτρoσdκ. Φχισε γα δ1()χετεiε1 ρε]iμα σιo πρ6σω' π6 μου, αιηv πλιiτη μoυ, στα nλευρd μoυ και σταγεrτητικdμoυ ιiργανα,.1, Kιrι μd αλ-Nτooιiρι,

ι1ναq

o Moυρdτ Koυρνdζ, ΙΙoυ γε\γηθη1(ε ριoη oε μια ελεγ16μενη αn6 τιζ ΗΙι{

αη

Γερμανiα, υΙriσrη πopdμoιo μεταγεi ψυλαΙ(η σιo Kαlτα1ιip. .Kαθι6q {ταν ακιi_

μα η αρχη, δεγ υιΙ{ρΙε Xανdναξ t(αν6ναζ. Ειχαv τo δικαfιrμα ια κιiνoυν oτιδι1ΙΙoτε. Mαζλτυτ106σαν συvdxεια. Mαg dκαναν ηλεκτρ0σ6κ. Boυτoiσαγ1ο Ι(εφd

λι μoυ μioα οε νερ6,'30

H qnoιuxιo ιn5 ovoμιiρφωσns

οιαV

η Πρ6τη μαξ συγd!τηση rΙλησiαζε σιo τiλoζ τηζ, ζΙiιη1rα αrΙd την Γ1(ilλ Kdσιγει) να μoι μιιησει για τα .ηλεκιρικι1 rivειρd Γηζ,. Moυ εiflε 6τ1oνειρει'


τ2

Ι 0 οorλ1A τoY

Σoιt

6ταν oυ1τri oΙ6κληlε9 ιlεφdζ ασθεν6γ να βυθiζo\ται και vα αναδroι'ιαι αrrιi

,'ο

.\ηθ, ιρt

o πρoκα\oυμιto αno ναρkΦllκo.

.Αιoljω αγθριiπoιζ να oυρλιιiζoυν, να βoγκo{ν, να αιεvιiζoυν, vα φωνιiζoυν "6χι,6χι, dΙf'- Θυμιiμαι ΙΙdξ riταν να ξυπνιiq μioα oε ε:κεfνo τo δωμιiτιo. 'ιΙμoυγ κdθιδρη, aγιoθα Vαυτiα, dκανα εμει6. Kαι εiΧα μια τpoμερd Παρdξενη αioθηoη orο κεφdλι μoυ' Σαν τo μυαλ6 μoυ γα εiχε γiγει πoλτιiq'. Kαθιiq μιλoιioε, η Γκ6ιλ dρxιoε ξαφνιl<d γα δεiχγει αΠ6μα(ρη. Korjρνιασε σfηγ μrλε πoλυθp6vατηc και dρμoε να αoθμαiνει. Xαμ]λωoε τα βλlφαριiτηq, πioιr απ6

'Eφερε τo τα oτΙoiα μnoρoljσα να δια(ρινω τα μdτια τηζ γα τpεμonαfζoυγ. χd' και ναρ(ω' Πoυ ηΙoiσε βαριd ρι τηe oro δεξιιi κρ6ταφ6 τηq και εiEε με φωvη

τηγ ΙΙρoσoχΙi μoυ. Πεζ μiνη: .Παθαiνω φλαq μrΙακ. ΠρiΠει να αΠoσrrι1σειζ liταγ τα ΙΙρliγματα εκεi'. μoυ για τo tρd(. ΠεpιΥραψd μoυ π6oo dοxημα 'ΕσιυΨα τo μυαΙ6 μoυ Πρooπαθcilr.ταg vα βρω μια ισιoρiα κατdλληλη για αυτη rηγ ΙΙαριiξενη Περισεαση l<αι θυμηθηrc κdτι σχετlκd ευχdριΦo αrΙ6 τη ζω4 σιηv ΙlΡdσιvη ZdVη. To πρ6oωπο τηe Γκdιλ dρχισε σrαδιακd να ηρεμεi (αι αναΙrγo4 τηζ dγιvε nιo βoθιιi. Τα μιiτια τηζ καρφd)θηκαν και Ι1dλι σrα η

δικd μoυ.

oΣ'ευχαρισι6,, μoυ "'Γo ξdρo".

εaΠε.

.Εiχα Edθει φλαζ μΠακ,.

.Π6ζ)

oMoυ τo εiΙΙεζ".

'ισκυΨε και σημεfooε

σε dγα κομμιiτι Ιαρτι. oταγ εκεiγoτo αΠ6Yευμα 6φυYα αΠ6 τo στΙιτι τηζ Γιrdιλ, σκεφτdμoυν t{6τ1

σινd' γα τηζ μιλησωγιατo Ιρdκ.Αυχεια αυτ6 πoυ δεγτηξ εiχα ΙΙει 6ταv μoυ ξτησε τd Πoυ ηθελα γα τηξ rΙω σλλd δεν μΙ1dρεoα Ιiταl 6τι μoι θiμιζε ιo Ιpdκ, 6τι dγιωθα Πωζ 6σα εiχαγ συμβεi ιlε εκεivη, μια κλoγισμdΙη γυνα(1(α, και 6σα εfκατd κdrΙoιoν τΡ6Ιro σΙiση Ιαν συμβει σιo Ιριiκ, μια Χ_λoνισμdγη x6ρα, εiλαν lηζ ιδιαξ τρoμακιι(ηζ λoγι μεrαξιi τoυζ, ιtωζ Φαν διαφoρετικaζ ε(φdvσι]ιζ κιic.

θεο)ρiεζ τoυ Kιiμερoγ βασiζo\ταγ (πηγ ιδaα ιjτι, εξωθ6\ταζ με διαδoχικd σoκ τoυζ ασθεγεiζ ιoυ σε μι(Ι χαoτικη κσιdαιαοη πoλιvδρ6μηυηι, θα δηωζ υγιεiζ, υΠoτιζ ΠρoirΙοθdσιrζ 6στε αυτoi γo

μιoυργo6σε

'αγαγενγηθoiν'

δειγμcrιικoi nολiιεq. Παιxjλo πoυ α!τ6 εiγαι ελιiΙ1oτα Παρηγoρo για τηγ ι-κ'ιι κοι τιζ κατοκερματισμaνεζ αναμε τη γεμdτη κατdγματα σπoνδιλιl(η σrηλη καασrpoφικεjζ τοι] εγ6ργειμγηoειζ, o Kdμερov aΙει γρdιμει 6τι θεωρo1jσε τιζ (rσθεγειζ τoυ, Ι1ιlυ, dιiρη σιιq εg δημιoυργικdg, ε1να δc6ρo rΙρoζ τoυζ τυλερoljs


τ0 ερrEΣτllρΙo τnΝ BΑΣAΝΙΣτΗρΙoΝ

doκγεζ πρoσΠdθειdζ τoυ για αΠoδdμηoη τηζ rΙρoσι)Ι1ιl(6τητdζ τι)υζ, θα ειΙαγ την ζ'τdχη, να αγαγεγvηθo6ν.

oι nρooπιiθειεg

τoυ Kdμερoγ κoτdληξαν oε ΙΙατογr}δη αrΙoτυγiα. Αr<ajμα κι rταλινδριiμηtη τωV ασθεγ6ν τoυ.ηταγ riληρηs, δει α.,opρoφηoαu η κα' δεν απoδd1τηκαν παι6 τα αεvιiιυq εnαναλαμβαν,;μ.'," ηxnγρoψηi;* μηωμu_ τιi τoυ' Παρ6λo ΙΙoυ ηταv μια 1διoφυtα σLo γα καταrτrρfrgει ανθρτ6noη,

. ιjταν

δεν μπoρoUoε να τoυq ovαδημ1oυργησει. Σε μια μελdτη πoυ iγινιj 6ταν rιιdoν o Ι{dμερoν εrχε φdγει αη6 τo Ιγσrιτoljτo Αλ..!ν διαΠισιι6θηκε ιiτι μετιi τη θεραπεiα ιι1157ο τωι nρι6ην αaθεν6γ του σε .o.oo,ooη Ιεφ(iτ.ρη ηταν o,.r,i 6,., nρ,,, εισαχθoιν. ΑΙτj τoυζ ασθεvεigτoυ πoι εpγιiζor.τ", απαo1ιληoη πρ,v με.rληρη αηιj τη γoσηλεfα τoυζ oι rΙερισσdτερo1 δεγ .r,ιεoν oε θι:oη ,,l εργα,πoιu, {ταγ εν6 μεpικoi, ιjπoζ η Γ(ι1ιλ, dπαo1αν απ6 καιvo,]p,,,q o"μo.,ψuxoλoγ,*iζ "o, lrdξ ασθdνειεζ. H .Ψυχικη καθoδriγηoη, δε Ιειτo6pγηoε oι!τε αιo

ελιixιαιo,lι,

dτα τι]λικd'τo Ινσιι-ιoljτo λ\αν αΠογ6ρεΨι: τη xρl,ioη τηe μεθ6δoυ αυτie.,, To Πpdβλημα, rroυ dγινε φαγερ6 εκτων υσιdρων, {τoν η θεμελιι,iδηι αρ1{ πιiνιυ αιηv oπoiα εδpαζι1ταν oλ6ιi1ηρη η θειlρiα.,,r, η ,εεo ο., ,rρr, onj.,1 θεραΠεi(ι iΠριjrΙε vα σαρωθoiν 6λα 6σα nρoιΙΙΦxαr. oκoμε|,ov ητα., ρεραιi oζ Ι1ωζ, αγ Kσrιlσιpεφε τιζ Ι(ακcζ oυνηθεΕζ, τα γrωαt,*ιi oγημα.α και τη ovαμvη,Ι ιc 'l, ,ν αoΗfνιj\ ιoυ. i' νoυζ ιoυc θo t n'oτρ'φ, -η' ,ρ"'"ρ1'r'1

^r.'ασrαoη τoυ dγραφoυ χαI}τιolj' ομωξ, dσo εΠrμovα κι αv τoυq ιλ6ιιξ ωυq νdρ_ κωνε llαι τoυζ απoΙΙρoσαvατdλtζε, δεγ τα t(ατιiφερε. Συνiβη τo αt(ριβ6ζ

α\.ιι

Θετo: ooo πεpιoo6τερo (ατdσιρεφε Lo voυ τ(υν αoθεγ6γτoι τ6oo εκεινoι δια-

λrjo!ταγ. :Γo μυαλ6 τoιζ δεγ "Ι<αθdpισb,. Α\τιθετα, βυθiαrηxαν αιo xιiog, oι ανψγησειζ τoυζ κατακε:ρματiσrηκαν, εμΙΙtσιoωuη τoυq nρoδ,'θηκε.

oι καπιταλιoτdq

η τηq κατασ.poφηζ μoιpdζo\ται με τov Kdμεpoν την fδιa

α\,ιt(αν6τητα γα διαt(ριvoυν αvιliμεoα αrην καταoτpoφI.iκαι oιη δημιoυργiα,

αγιiμεσo σιηγ ΙΙρ6Kιηση pΙιiβηe και cπη θεραι,.ιr.

ι,

oroοημu ou.ο

ε,o-

μ. (ατεiχε] σι)Ι\,(i σιο Ιpdκ, dιαv ερευνo6υα νευρικιi γτρω μoυ τo γεμdτιl oυ.\εq 1orΙio Ι1ρoσΙΙαθ6\ταζ να μαιτiqιο πo6 θα γιι,ι1.αι η εn;μεvη.lκρηqη. ρ1;u_

θερμoι υπoσΓηpικτιjζ 1ηq λυιριlτικr]s δilαμηc τoι] σoκ, oι αpχιτ6κτoνι]ζ τηξ αμι:ρικανo βρε:τανιxI]q ειoβo,\r]q, φαvιdζoνταν ιiτι η ιlxiq πoυ θα 1ρηoιμo' π-oιoioαv θα ηταγ τ6σo εκπλr1κrπιli, 6σo συ\τρ1Ι1τιKη, r;σιε oι Ιpακιvc,f θα ι:ξωθοiιταν oε μια κα πirrrαοη αναιπo.Ι{gτηc (ωτικι]τηιαg, ιlαριjioια με αυιι]ν noυ περιγρdφει τo εγχειρiδιo Ιιrιr1λ. κα,, αρr,ιiζo*αq .υκo,pιr, 'ην oι ει{rβoλε]ιζ θα εφdρμoζαν σ.η (Ιυνdχεια α*,iμα ,lειριi αr.rιi ou*, o,κoμια

νoμΙ(ηζ φισει,)ζ αυτη τη φoρd, ιtου θιι δημιoυργol,iσαν μπ υnoδειγματtκη


o

οoΓi'lΑτ0YΣ0a

Ιρdκ' δημoκpατiα τηξ αγoρ6ξ ΙΙdνo σrη λευκη σελiδα τoυ μεταπoλεμι(oΙ5 ]oμιoq δεv υπ{pξε καμiα λευκ{ oελiδα, μιiνo ερεfΙΙια κα1 συ\τετριμμdγoι' ακ6μα πε' opγιoμενoι dvθριυπoι, αoυ, 6ταv α\τιΦa(o\ταν, βoμβαρδi ιταv με τα oπoiα βαoiζoιταν σια iδπ τΙειρdμσια Πoυ ει ρ.οoιiτερα οoκ, μερικιi απιi Kdσινερ πριγ απ6 xρdνια' 'Eiμασιε noλ6 καλoι σιo iαν γiνεi πdνιυ αιην Ιidιλ ,α πηγαivoυμε κdπoυ και να διαλιioυμ τα πdιτα' Oμιυq η βρα πoυ θα αφε_ σιo να ou(oδoμι6 nαρd σto να ΙΙoλεμdω θα εivαι μια ριδoω περιoo6τερo xριiνo Kιαρdλl, διo1(ητηζ τηξ Πρ(iπoλt3 καλri μερα,, oxoλ;αoε o αιρατηγ6q Πiτεp Γ' τo εΙΙiση' τηs Mεραρxiαc Ιπ',ικoυ τoυ ΦρατoJ τ(Dν ΗΠA, ενdμιση χ)6νo μετd noτd' 'oΠωζ και σιην rΙερτfπoαυτ{ δεν Η

λ

πoλdμoυ." {ρθε μdρo μo τ6λoe αλΙρdκ μtΙoρoljγ να κατασιρ6φoυγ' oη τoι Kιiμερoν, oι διiκτoρεξ τol) σoκ σιo

λιi δειμoυν αιfκανυl να ανoιιoδoμoιiν'

01 ergastiriovasanistirion  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you