Page 1

Zonja Çobani “që të pamundurën sociale, e bëri të mundur morale dhe juridike”


PËRMBAJTJA AKTUALITET KULTURË INTERVISTA

OPINIONE

alr

4 6 12 15 18 25 28

3

SHKURT - MARS

Komisioni Evropian për pronësinë intelektuale dhe fallsifikimet Albana Laknori

Prenuptial agreements in United States Mandrit Kamolli

Intervista Eni Cobani

Prokuroria Besnik Muci

Zgjimi i indetitetit shqipetar Ervin Shkulaku

Zëdhënësat e qeverisjes së re Viola Shkulaku

Padia mbi Pronesinë e Facebook Paola Mekolli


EDITORIAL TË DASHUR LEXUES

N

ë numrin e saj të tretë, revista ALR vjen sërisht për ju me tematika, mendime shkencore e opinione të vlefshme për të gjithë. Jeta jone cdo dite është e mbushur me ngjarje nga më të ndryshmet, probleme, vështiresi por mbi të gjitha na dhuron plot kënaqesi. Duke u përballur me sfidat që na dalin përpara na lind nevoja që të marrim në cdo moment informacione nga cdo aspekt i jetës. ALR i vjen sadopak në ndihme gjithsëcilit me dritaren e informacionit që ofron, qoftë student, profesionist në një fushë të caktuar apo popull I thjeshtë. Në këtë numër do të keni mundesi të mesoni disa nga problematikat që ka institucioni i Prokurorisë në sistemin e drejtësisë Shqiptarë. Gjithashtu me interes të vecantë trajtohet tema se cfarë parashikon Komisioni Evropian për Pronësinë Intelektuale dhe aktiviteti i KE në luftën kundër falsifikimeve. Parashtrim historik në retrospektive të “zgjimit nga gjumi” të identitetit Shqiptar do të gjendet e pasqyruar në ALR. Për fushën e komunikimit, gazetarisë dhe kalimin në rolin e zëdhënesave të qeverisjes së re do të mësojmë më shumeë në këtë numër. Pervec të tjerave këtë herë do të lexoni një cështje konkrete me padi mbi pronësine e Facebook-ut. Për t`u njohur me hollësisht me temat e trajtuara ju ftoj ta lexoni revistën në brendësi.

Revista juridike : ALR Drejtor: Anxhel Shkulaku Kryeredaktore: Silvana Haruni Editor: Romeo Sekseni Gazetare: Viola Shkulaku Elena Oshafi Desing: Durim Likaj Informacion: web:www.albanialawreview.com Cel: 0665909157 ; 0673363718 © Revista ALR, 2014 Të gjitha të drejtat janë të rezervuara


AKTUALITET Albana Laknori, Senir IP Expert

KOMISIONI EVROPIAN PËR PRONËSINË INTELEKTUALE DHE FALLSIFIKIMET


K

omisioni Evropian se fundmi ka publikuar statistikat e aktivitetit te luftes kunder fallsifikimeve te cilat tregojne per nje numer sekuestrimesh ne zbritje, per fat te mire, per shkak te masave efikase te adoptuara na kete sektor nga ligjvenesit. Po bejme nje permbledhje te te dhenave kryesore te relacionit te KE, ne menyre qe te japim nje kuader te nje fenomeni ne interes te ekonomise se komunitetit.Ne vitin 2012, jane ndaluar nga Doganat evropiane, rreth 40 milion produkte te fallsifikuara. Krahasimi me statistikat e vitit 2011 perben nje te dhene te rendesishme. Numri i produkteve te sekuestruara ka zbritur ne fakt ne krahasim me vitin 2011, ne 65%, nderkohe qe numri i sekuestrimeve te kryera nga autoritetet ka mbetur i pandryshueshem duke kaluar nga 91 000 ne vitin 2011 ne 90 000 ne 2012. Vlera e mallit te zbuluar ne vitin 2012, ka qene gati ne 990 milion euro, ne krahasim me 1,3 miliard euro ne vitin 2011.Produktet kryesore te kategorise se produkteve te sekuestruara jane ato mjekesore, qe kalojne nga 24% ne rreth 12%, si dhe cigaret, qa kane arritur rreth 30% te produkteve te sekuestruara, duke ndryshuar keshut shifrat e

vitit 2011. Sekuestrimet relative te veshjeve kane patur nje rritje duke kaluar nga 4% ne 2011 ne 8% te vitit 2012.Mbeten ne sasi te medha sekuestrimet e kryera ne pakot postare, qe perbejne 70% te sekuestrimeve ne total. Ky fenomen ka ardhur si rezultat i rritjes eksponenciale te tregut te veshjeve on line, aksesoreve dhe produkteve mjekesore. Keto te fundit perbejne vetem 25% te te gjitha pakove postale te sekuestruara nga Doganat. Një fakt i cili përsëri nuk është i habitshem është origjina e mallrave të konfiskuar, por duhet të theksohet se 65 % e produkteve të konfiskuara në fakt vjen nga Kina, ku megjithatë, ka një rënie të lehtë në numrat në krahasim me 70% në vitin 2011 . Vendet Arabe janë në rritje në vendin e dytë me rreth t8 % e produkteve të konfiskuara,ndërsa Hong Kongu bie në rreth 7 %. Një statistikë veçanërisht e konsiderueshme , duke reflektuar nje përpjekje të madhe te privimit të mbajtësve të të drejtave te prones intelektuale në luftën kundër falsifikimit , është numri i konsiderueshëm i rasteve te ndjekuara per ndalim, nga 90 % ne ( 80 % në vitin 2011 ) nga doganat të firmave, ku mallrat janë shkatërruar pas marrëveshjes mes importuesve

dhe pronarit të te drejtave të patentës , duke thjeshtuar “ procedurë “apo në vijim krijimi i një veprimi ligjor para Autoriteteve shtetërore përgjegjëse. Një tjetër e dhëne e siguruar direkt nga Komisioni Evropian është e veçantë. Interesi është ende në rritje. Aplikimet e mbikqyrjes doganore te paraqitura nga mbajtësit e të drejtave të pronësisë , jane rritur nga rreth 20,000 në 2011 në 23,000 në vitin 2012. Ky numër është perfundimisht në rritje në mënyrë të qëndrueshme dhe së bashku me masat e ndryshme qe merren mund te permendim se Shtetet e Bashkuara te Amerikes, jane një shembull i shkëlqyer i bashkëpunimit ndërmjet Autoriteteve doganore dhe pronarëve te te drejtave te Pronesise Intelektuale.

KE për aktivitetin në luftën ndaj fallsifikimeve të vitit 2012 Shkurt - Mars \ alr 5


ANGLISHT Mandrit Kamolli, Student i Juridikut

PRENU

AGREE

UNITED


P

renuptial agreements or as commonly known as ”premarital agreements” are a written contracts between two people who are about to marry, setting out the terms of possession of assets, treatment of future earnings, control of the property of each, and potential division if the marriage is later dissolved. These agreements are fairly common if either or both parties have substantial assets, children from a prior marriage, potential inheritances, high incomes, or have been “taken” by a prior spouse .

UPTIAL

EMENTS IN

D STATES


At one time in American legal history, courts in the United States did not enforce prenuptial agreements that addressed what would happen upon divorce because courts viewed them as agreements that contemplated divorce, and hence encouraged divorce. In an era when most states had fault based divorce, divorce was not allowed simply by mutual consent these agreements that contemplated divorce were also seen as efforts to generate false evidence of fault grounds, and therefore forbidden, but the agreements could address what was to happen upon death. The nationwide abandonment of traditional fault divorce starting in the 1970’s eliminated at least one of the significant barriers to prenuptial agreements. However, the acceptance and enforcement of such premarital contracts between spouses has not been uniformly accepted throughout the United States, nor have the requirements by the state legislatures and courts been consistent or even coherent. Under American law, prenuptial agreements are not simply garden variety contracts as between persons in a simple business transaction . This is an important 8 stylus magazine Shkurt - Mars

\ alr 8

aspect of the American law of prenuptial agreements given the unique history of individualism and individuals rights in American legal history and culture. The United States, as a general matter, highly values contractual freedom so much so that the concept of the right to contract and to have those rights enforced is enshrined in the United States Constitution . Unlike other countries that prohibit or refuse to enforce prenuptial contracts, most courts and legislative bodies in the United States now take the general position that prenuptial agreements are enforceable if they meet certain formal procedural requirements and are otherwise valid contracts under general contract principles. Taking view of the marriage institution today gives an idea why prenuptial contracts are needed. Many marriages ends up with a divorce and a prenuptial contracts is smart financial act.

help ensure the financial well-being of the marriage.” A prenuptial accord is a contract between two people about to wed that spells out how assets will be distributed in the event of divorce or death. The agreement typically lists all of the property each person owns, as well as their debts, and it specifies what each person’s property rights will be after they tie the knot. Premarital agreements often specify how property will be divided -- and whether spousal support (alimony) will be paid -in the event of a divorce. Prenuptial contracts aren’t just about protecting yourselves in the unfortunate event you end up separated or divorced; they can also be about deciding whether certain debts are personal or shared, what to do with preowned property, and more. To have a prenuptial contract it does not requires to be rich, you should consider having a it if you fall into any of the following categories.

“Think of it as a business arrangement or as an insurance policy to help remove some of the emotion that’s naturally involved”. “Marriage is not just an emotional and physical union -- it’s also a financial union. A prenuptial contracts and the discussions that go with it can

• You have assets such as a home, stock or retirement funds • Own all or part of a business • You may be receiving an inheritance • You have children and/or grandchildren from a previous ma-


rriage • One of you is much wealthier than the other • One of you will be supporting the other through college • You have loved ones who need to be taken care of, such as elderly parents • You have or are pursuing a degree or license in a potentially lucrative profession such as medicine • You could see a big increase in income because your business is taking off, or that garage band you play in has just gotten a contract with a big record company. A prenuptial contract help if you have one or more of the following goals. Based in the points mentioned before the following definitions gives the main concern of prenuptial contract. Keep finances separate. If a couple divorces, or when one spouse dies, the marital or community property will be divided between them, either by agreement or by a court. If you want to avoid having some or all of your individual accumulations during marriage divided up by a court, you can do so with a premarital agreement. Protect each other from

debts. Some of us bring debts, as well as assets, to a marriage. If there’s no prenup, creditors can sometimes turn to marital or community property to satisfy the debts of just one spouse. But if you want to make sure that saying “I do” does not mean saying “I owe,” you can use a prenup to limit your liability for each other’s debts. Provide for children from prior marriages. A prenup is helpful if either of you has children from another relationship and you want to make sure that your children inherit their share of your property. In a prenup, one or both spouses can give up the right to claim a share of the other’s property at death, perhaps in exchange for an agreed upon amount of property. Keep property in the family. If your property includes something you want to keep in your birth family, whether it be

an heirloom or a share in a family business, you and your spouse can agree that it will remain in your family, and you can specify that item in your prenup. This can even include property that you expect to receive in a future inheritance. Define who gets what if you divorce. Without a prenup, state law will specify how your property will be divided if you ever divorce. These laws may dictate a result that neither of you wants. You can use a prenup to establish your own rules for property division and avoid potential disagreements in the event of a divorce. Clarify responsibilities during the marriage. In addition to the reasons listed so far, there are countless other uses for a prenup, depending on your circumstances. Here are some examples of other matters people include in their prenups: stylus Shkurt - Mars \ alr 9magazine 9


• whether to file joint or separate income tax returns or to allocate income and tax deductions on separate tax returns • who will pay the household bills -- and how • whether to have joint bank accounts and, if so, how to manage them • agreements about specific purchases or projects, such as buying a house together or starting up a business • how to handle credit card charges -- for instance, whether you will use different cards for different types of purchases, what kinds of records you will keep, and how you will make payments • agreements to set aside money for savings • agreements for putting each other through college or professional school • whether you will provide for a surviving spouse -- for example, in your estate plan or with life insurance coverage, and • how to settle any future disagreements -- for example, you might agree to hire either a mediator or a private arbitrator. There are some things you just can’t -- or shouldn’t -- do with a prenup. State laws differ as to what matters are considered off-limits. Here are some things that you usually cannot do according to US law.

- Mars 10Shkurt stylus magazine

\ alr 10

Restrict kufizoj child support, custody, or visitation rights. No state will honor agreements limiting or giving up future child support. The same holds true of agreements limiting future custody and visitation rights. This is because state lawmakers consider the welfare of children to be a matter of public policy and do not enforce any private agreements that would impair a child’s right to be supported or to have a relationship with a parent in the future. Give up the right to alimony, in a few states. A handful of states similarly limit your ability to give up your right to alimony -- also called spousal support or separate maintenance -- if there is a divorce. “Encourage” divorce. At one time, many courts viewed any prenup specifying how things would be divided up in case the couple splits as void and unenforceable because it promoted divorce. The modern approach

allows such agreements, but judges in some states still take a hard look at them. If the agreement appears to offer a financial incentive for divorce to one party, it may be set aside. Make rules about nonfinancial matters. For practical reasons, you should keep personal agreements out of your prenup. Prenuptial contract in order to be valid it requires some formalities that according to American law are enforced. Technical Requirements: Prenuptial agreements must be in writing and signed by both parties. Legal Counsel: Generally parties to a prenuptial agreement must have the opportunity to consult with legal counsel. Financial Disclosure: All states require some degree of financial knowledge or the opportunity to obtain the knowledge. Timing of Execution: All states require that the agreement be signed before the marriage. In


Act (UPAA), which approximately 26 states have adopted but, each of these states has included its own modifications to the UPAA. The remaining states have adopted their own statutes or apply common law.

many states there is a requirement that the agreement be signed at least 24 hours or the day before the wedding. Requirement of Marriage: For the agreement to be enforceable, there must be a marriage subsequent to execution of the agreement. Fairness and Enforcement Standards: Most states have some level of fairness that they impose on prenuptial agreements before they will be enforced. Case Study: Sarah and Brad Sarah has a technology business that she thinks is worth appro-

may find that the business is a marital asset and split the business. Sarah must hire an expert to perform a business valuation; better still, she and Brad could jointly decide on the expert that will perform the valuation, or each of them could hire their own expert and then average the two valuations. If this is done, then Brad would have a difficult time challenging the value of the business. The law surrounding pre-

prenuptial_agreements_in_the_us.pdf

ximately $1,000,000. In 2003, it had gross sales of approximately $750,000 with profits of approximately $300,000 (including Sarah’s compensation). The income has steadily increased at about 20% annually. She is about to marry Brad. This will be the first marriage for both of them, and neither of them have children. Brad’s net worth is approximately $50,000 and his annual income is approximately $40,000 and increases at about 3% per year. Should Sarah have Brad sign a prenuptial agreement to protect her business? If Sarah wants to protect her business and its future growth, then she should have Brad sign a prenuptial agreement. Otherwise, any future increase in the value of the business during the marriage would likely be split between both parties. Without a prenup in place, if Brad sometimes helped Sarah with the business, then a judge

nuptial agreements in the United States is complex and changing rapidly as a result of demographic and cultural trends. What is particularly challenging for the foreign practitioner seeking to understand American laws regarding prenuptial agreements is that there are fifty states within the United States, and each has its own laws and practices with regard to the laws of prenuptial agreements. While all fifty states recognize prenuptial agreements in one form or another, it is important to know in which state the agreement was written and where it will likely be enforced. Each of the states has its own law on the scope and enforcement of prenuptial agreements. There is a Uniform Prenuptial Agreement

U.S. CONST., art. I, § 10.

References: Google ”prenuptial agreements” http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/prenuptial+agreement Gary A. Debele and Susan C. Rhode” Prenuptial Agreements in the United States” http://www.iaml.org/cms_media/files/

Allison A. Marston, Note, Planning for Love: The Politics of Prenuptial Agreements Nancy Dunnan, a New York City financial adviser and author. Google “Prenuptial Contracts”Last modified 2013 http://www.rocketlawyer.com/form/ prenuptial-agreement.rl Same place Katherine Stoner “Prenuptial Agreements -- What the Law Allows” Last modified 2013 http://w w w.nolo.com/le gal- en-

cyclopedia/prenuptial-agreements-what-law -allows-30283. html Gary A. Debele and Susan C. Rhode” Prenuptial Agreements in the United States” http://www.iaml.org/cms_media/files/ prenuptial_agreements_in_the_us.pdf Gary A. Debele and Susan C. Rhode” Prenuptial Agreements in the United States”

Shkurt - Mars \ magazine alr 11 11 stylus


INTERVISTË Eni Cobani, Ndërmjetëse

12 stylus magazine


A: Ju jeni njëkohesisht: pedagoge,avokate por edhe ndermjetese. Cili është profesioni më i dashur për ju? Q: Profesioni i parë dhe më i dashur për mua është ai i pedagoges. Është zgjedhja ime me bindje të plotë. Nuk heq kurrë dorë nga ky profesion. Njeriu gjatë gjithë rritjes mundohet të pasqyrojë karrieren e tij. Aktiviteti mediatik i ndërmjetësimit është befasi personale kurrë nuk e kam menduar të jetë kaq dashuri profesionale. Televizioni kërkon të jesh e drejtëpërdrejtë transparente dhe bindëse. A: E kujt ishte ideja e kësaj rubrike? Q: Unë jam që herët në televizion që në vitin 2000. Unë kam pasur një rubrikë po timen “Lex and Lex”. Meqënëse vitet kanë bërë të vetën dhe televizionet janë transformuar ca janë mbyllur dhe janë hapur të reja nuk është ruajtur një arkivë e rregullt dhe më vjen keq sepse ato janë fillimet e mija në informimin e publikut përsa i përket drejtësisë. Ishin fillimet e mija dhe unë them se kam dhënë një ndihmesë modeste. Më pas ky program u mbyll dhe që nga viti 2002 unë kam qënë e pranishme në televi-

zione si e ftuar por në një emision timin jo. Ftesa u bë nga miku im zoti Ardit Gjebrea i cili ka pasur një entuziazëm të jashtëzakonshëm që në propozimin e kësaj ideje gjë të cilën unë e fitova vetëm pas katër muajsh pas fillimit të kësaj rubrike. Une jam njeri që kur dua ti hedh hapat, ti hedh të sigurt. Dua të jemve sigurt për atë që bëj dhe që dua të përcjell te publiku. Kjo pëe mua në fakt ishte një sfidë të cilën fillimisht edhe nuk e besova se do dilte kaq e sukseshme. Ftesa ka ardhur nga Arditi sigurisht TV KLAN ka dhënë mbështetjen e tij të jashtëzakonshme. Dhe më pas kjo rubrikë ka këtë shikueshmëri dhe popullaritet përsa i përket publikut shqiptar por jo vetëm atij shqiptar por edhe jashtë shtetit kudo ai ndodhet.

të cilën unë them që Eni nuk do të jetë kjo që është. Më ka dhënë fuqi, besim sigurisht më ka bërë që ta dua edhe më shumë profesionin tim. A: Përse këta qytetarë nuk drejtohen në gjykatë por preferojnë të vijnë te “Shihemi në Gjyq”dhe ti bëjnë cështjet e tyre piblike?

A: A jane të shumta rastet që paraqiten në rubrikën shihemi në gjyq?

Q: Kjo eshte nje pyetje shume e gjetur dhe e bere shpesh .Fakti që nuk zgjedhin gjykatën por ndërmjetësimin unë them që është zgjedhje individuale dhe personale por mbi të gjitha çështje besimi. Dhe këtë kur sistemi i drejtësisë ta kuptojë unë them që Shqipëria ka bërë një hap përpara. Njerëzit janë të ndërtuar në bazë të një besimi. Në qoftë se un besoj dikë patjetër që do të shkoj dhe do ta zgjidh patjetër tek ai qoftë gjyqtar, ndërmjetës apo kushdo qoftë. Është e lidhur me personalitetin dhe individua-

Q: Sigurisht radhët janë të gjata njerëzit kanë probleme. Unë vete nuk e kam ditur realitetin shqiptar se deri në çpikë ka qënë. Për mua kjo ka qënë dhe e pranoj publikisht një universitet i dytë “jam në vitin e dytë të universitetit”. Për mua ka qënë një eksperiencë e jashtëzakonshme pa

litetin e një njeriu që e ke përballë vetes dhe unë them që forca më e madhe dhe bindja që un ju krijoj qytetarëve është pikërisht besueshmëria, besim për të cilin kam luftuar shumë për ta fituar dhe akoma më tepër më është rritur përgjegjësia për të mbajtur këtë besim dhe për ta ruajtur si asetin më të fortë.

Shkurt - Mars \ alr 13 stylus magazine 13


A: Ju pothuajse gjithmonë arrini që të gjeni një zgjidhjr për keto probleme apo konflikti vazhdon përtej studios së TV Klan? Q: Mundohem që raste të cilat vijnë pranë meje me atë zgjidhje që bëjnë të përfundojë atje por sigurisht që ndërmjetësimi në vetvete nuk është një vendim i formës së prerë. Këtu është ndryshimi që ne nuk jemi në gjykatë por në ndërmjetësim dhe problemi i besueshmërisë ka të bëjë pikërisht me kë të që njerëzit përballë një njeriu i cili flet me moral të lartë profesional, me ligjin përballë duke lexuar dhe interpretuar atë drejt dhe mirë duke i bindur palët që çfardo që ju të bëni nuk largoheni dot nga kjo marrveshje. Ajo marrëveshje ka brenda të dyja palët me zgjidhje të ofruara prej tyre por edhe me lëshim nga ana e palëve gjë që në gjykatë do shkojë shumë gjatë dhe patjetër që njëra palë do të ngelet e lënduar nga pala tjetër. Këtu kemi një zgjidhje nga të dyja palët dhe të dy palët dalin të fituar. A: Sa ndikon ligji dhe sa ndjenjat dhe intersi juaj humab në procesin e ndërmjetësimit? Q: Patjetër që më ka udhëhequr morali human. Para se të jem Eni juriste jam Eni qytetare,Eni vajzë, grua, bashkëshorte, nënë i kam të gjitha këto brënda vetes dhe problematikat që vijnë përballë meje dhe që fatëkeqësisht kanë të bëjnë me 14Shkurt stylus magazine - Mars

\ alr 14

familjen patjetër që tek unë lenë një emocion të vecantë. Unë në radhë të parë shikoj. si ta zgjidh nga ana humane pra për ta vënë veten në rolin e asaj gruas së lënduar apo basbkëshortes së lënduar apo edhe gjyshërve të lënduar apo edhe fëmijëve si viktima dhe pasojë të divorceve. Dua të shikoj si ndihet Eni brenda një gjendjeje të tillë konfuze dhe duke vënë Enin në qendër unë besoj se bëj zgjedhjen më të drejtë dhe më të mirë nga ana morale ndërkohë që patjetër ligji është i domosdoshëm. Rrëfimi ndaj tij është një detyrim profesional pa të cilin sigurisht që zgjidhjet nuk do të ishin kaq të plota sa bëhen direkt në rubrikën shihemi në gjyq. A: Ju ështe dashur ndinjeherë të thyeni rregullat dhe ligjet? Q: Jam një njeri që jam edukuar me frymën për të pasur frikë nga ligji. Unë ligjin e njoh shumë mirë por kam shumë frikë prej tij. Ligjin sa më shumë e lexon dhe e studion aq më shumë duhet shtuar frika ndaj tij. Kjo nuk do të thotë frikë sepse ti nuk do të bësh dicka dhe duhet të ruhesh. Për ta njohur mirë dhe për për të mos bërë gabime të tilla që ti të kapesh nga ana ligjore sigurisht në defekte të ndryshme. Nuk mund të them që jam njeriu më perfekt, patjetër që ne nuk jemi njerëz idealë, jemi njerëzorë ku njohim brenda vetes edhe gabime edhe defekte dhe anë negative dhe pozitive por kryesisht jetën time e ka udhëhequr ligji

dhe zbatimi i tij. A: Zonja Eni gjatë këtyre 18 viteve të karrierës tuaj a jeni ndier e kërcënuar ose e diskriminuar për shkak të profesionit tuaj? Qenia femër sigurisht që le përshypje tek të tjerët që ne jemi të brishtë dhe jemi ndoshta kontigjenti ku lehtësisht mund të diskriminohemi, abuzohemi. Në rastin tim nuk ka qënë ky në fakt un kam qënë relativisht një grua që e kam ditur veten time deri diku se cfarë mund të jem dhe çfarë mund të bëj. Kam qënë shumë e përgatitur përsa u përket pasojave që unë mund të kem në një pozicion të caktuar. Kam qënë një njeri që në moshë fare të re kam pasur qindra njerëz në varësi kam pasur shumë institucione shumë të forta dhe të fuqishshme si sistemi i Institucioneve të ruajtjes së dënimit. Unë për fatintim të madh kam një eksperiencë të jashtëzakonshme në Ministrinë e Drejtësisë për tre vjet me radhë dhe një nga detyrat e mija ka qënë mbulimi I institucioneve të ruajtjes së dënimit pra burgjet. Nuk mund të them që unë kam qënë personi I cili ka ndjerë mbi kurriz dallimin midis të qënurit femër dhe të qënurit mashkull panvarësisht që eksperienca të hidhura gjatë kësaj jete të gjatë si akademike, si zyrtare po edhe sot patjetër që ka. A: Çfarë do tu këshillonit ju studentëve në ditët e sotme në mënyrë që të arrijnë sadopak suksesin tuaj?


Ta duan profesionin e tyre për të cilin ata studiojnë. Po nuk e deshe është e vështirë që ti dedikosh gjithcka atij. Unë them që një nga gjërat që i njoh vetes time dhe këtij devocioni të pafund që unë tanimë jetën time ja kam dhuruar profesionit është pikëris-

ht dashuria për të. Jam “shkrirë” e tëra me profesionin tim nuk dua të lë asnjë gjë pa kuptuar, pa mirëkuptuar përsa I përket ligjit, interpretimit dhe zbatimit të tij praktik. Unë thëm që nëse e do në këtë formë një profesion patjetër që do të jesh i sukseshëm.

Suksesi nuk është i lehtë, suksesi është I vështirë kërkon shumë experiencë, kërkon shumë luftë por edhe një ditë do të marrësh dhe sigurisht që do e gëzosh.

AKTUALITET Besnik Muci, Prokuror i Krimeve të Rënda

Prokuroria

stylus magazine 15


P

ër të konceptuar dhe implementuar një reformë të plotë dhe efikase të Institucionit të Prokurorisë dhe atë të hetimit duhet ndërtuar një metodikë punë për vetë procesin e reformës. Konkretisht duhet ndarë procesi në tre faza: 1- Konstatimi i aspekteve ku Prokuroria ka pasur probleme ose nuk ka funksionuar 2- Evidentimi i arsyeve pse ka ndodhur një fenomen i tillë 3- Përcaktimi i rrugëve për zgjidhjen e problemeve dhe përmirësimin e këtij Institucioni. Le ti analizojmë me radhë këto faza: Duke analizuar në tërësi Institucionin e Prokurorisë nga pikëpamja e organizimit dhe funksionit Kushtetues, Ligjor dhe institucional unë gjykoj që është i nevojshëm një reformim dhe rritje e efiçencës së këtij Institucioni për ta sjellë në harmoni me reformimin e të gjitha Institucioneve të shtetit Shqiptar. Duke parë performancën e këtij Institucioni konstatoj tre mangësi themelore: a- Gjatë 10 viteve të fundit është konstatuar një mangësi serioze në kryerjen e hetimit paraprak të procedimeve penale dhe pothuajse në asnjë rast të rëndësishëm, qoftë edhe të vetëm, nuk janë arritur të kryhen hetime të plota dhe gjerësisht të pranuara për opinionin tonë publik. Kjo ka ardhur për dy arsye kryesore njëra ligjore që 16 stylus magazine Shkurt - Mars

\ alr 16

është mënyra e organizimit dhe funksionimit të Policisë Gjyqësore si organi që merret drejtpërsëdrejti me hetimin në raport me Prokurorinë. Policia Gjyqësore ka qenë një organ jo i përcaktuar qartë ligjërisht në pozicionimin, të drejtat dhe detyrimet e saj në raport me Prokurorinë dhe vetë hetimin. Kodi i Procedurës Penale përcakton qartë kuptimin e Policisë Gjyqësore të drejtat dhe detyrimet e tij. Por ligji për Policinë gjyqësore dhe aktet e tjera nënligjore e kanë vendosur nga pikëpamja strukturore këtë organ në një mënyrë të paqartë dhe të jo efektshme. Arsyeja tjetër është praktike pasi Prokuroria të gjitha hetimet i ka kryer në mënyrë subjektive d.m.th. ka hetuar çfarë ka dashur dhe nuk ka hetuar çfarë ka dashur. Në rastin e dytë ia ka lënë fajin policisë ndërsa në rastin e parë nuk ka pasur objektivisht mundësi për të kryer hetime të plota për shkak të mungesës së infrastrukturës ose mosshfrytëzimit me efikasitet të plotë të asaj që disponojnë organet e tjera të ngarkuara me ligj për hetim. Pra mosndarja e qartë e kompetencave lidhur me hetimet midis Prokurorisë dhe Shërbimeve të Policisë Gjyqësore në policinë e shtetit ka sjellë një mungesë të plotë efiçense. Prokuroria, gjithashtu, nuk ka mundur të ushtrojë rolin e saj të Drejtimit dhe Kontrollit të hetimeve, pasi rëndom prokurorët janë marrë vetë me hetime pavarësisht se objektivisht e kanë të pamundur ti kryejnë ato. Nga ana tjetër Policia e Shtetit nuk ka mundur të kryeje një pjesë rëndësishme të funksionit të saj, hetimin e veprave penale, pasi e ka penguar me dashje

Prokuroria duke mos ia lënë në dorë hetimin, pavarësisht se ligji ia jep asaj infrastrukturën ligjore, institucionale dhe teknike. Ndaj duhet një ndarje e qartë e pozicioneve dhe kompetencavejo vetëm nga pikëpamja Procedurale por dhe Strukturore midis Prokurorisë dhe Policisë Gjyqësore. Prokuroria të Drejtojë dhe Kontrollojë hetimin ndërsa Policia Gjyqësore me strukturat e saj të specializuara, kryesisht në Policinë e Shtetit, të kryejë hetime. Në këtë rast dhe përgjegjësia procedurale e ligjore e institucioneve do të ishte e përcaktuar qartësisht. Kjo nënkupton faktin që Prokurorët të mos merren më me kryerjen e veprimeve hetimore qoftë dhe nga ato që disa i konsiderojnë “të rëndësishme”, por të drejtojnë dhe kontrollojnë hetimet. Futja drejtpërsëdrejti në kryerjen e veprimeve hetimore ia kufizon prokurorit kryerjen e dy funksioneve të mësipërme, shumë të rëndësishme për hetimin. Strukturat e policisë Gjyqësore në Policinë e Shtetit dhe në Institucione të tjera të kryerjen në mënyrë të drejtpërsëdrejti hetimin duke marrë përsipër përgjegjësinë e kryerjes së kësaj pjesë të aktivitetit shtetëror që është një veprimtari e pastër Ekzekutive. b-Mangësia e dytë themelore është mungesa e kontrollit mbi vendimmarrjen e prokurorëve. Kjo e parë në dy aspekte në atë të jashtëm, të Prokurorisë si Institucion nga Pushtetet dhe Institucionet e tjera, dhe të brendshëm kontrolli prej Prokurorisë së Përgjithshme i strukturave të saj vartëse. Që nga vitit 1998 e këtej, për


shkak të organizimit Kushtetues, Institucioni i Prokurorisë ka qenë jashtë mekanizmit Kushtetues të Kontrollit të pushteteve Chaek and Balance pasi asnjë nga degët e pushtetit, Ekzekutivi dhe Legjislativi ose strukturat e Pushtetit Gjyqësor, nuk kanë pasur mundësi kontrolli duke e kthyer Prokurorinë shpesh nga një Institucion që i shërben Sigurisë Kombëtare në një Institucion të rrezikshëm për Sigurinë tonë Kombëtare duke mos kryer funksionin e saj Kushtetues dhe ligjor të ushtrimit të ndjekjes penale dhe drejtimit e kontrollit të hetimeve për fenomene të caktuara kriminale ose kategori të caktuara krimesh.. Ndërsa në aspektin e kontrollit brenda Institucionit kontrolli i vendimmarrjes së Prokurorëve ose ka munguar totalisht ose është përdorur si një mjet presioni ndaj tyre. Kjo ka ardhur, veç arsyeve

subjektive, dhe për arsye të një konflikti interesi për shkak të ligjit. Konkretisht vetë Prokuroria e Përgjithshme ka detyrimin të ushtrojë ndjekjen penale dhe njëkohësisht të kontrollojë këtë ushtrimin e tij nga strukturat vartëse. Pra në dorën e një Institucioni ndodhet dhe ushtrimi i një të drejte, ose në këtë rast dhe detyrimi, dhe kontrolli për mënyrën e ushtrimit të saj. Pra ndodhemi në rast me potencial të mundshëm për një konflikt interesi Institucional dhe për të ruajtur pozicionin do tolerohet ose në ushtrimin e ndjekjes penale ose kontrollin ndaj tij. Kjo zgjidhet me ndryshimin e pozicionit Kushtetues dhe Ligjor të Institucionit të Prokurorisë duke mundësuar kontrollin e ushtrimit të ndjekjes penale me mekanizma kushtetues ose ligjorë si dhe Institucione jashtë Prokurorisë. Për mendimin tim zgjidhja, duke marrë dhe në konsidera-

të faktin që përgjegjësia për hetimin duhet ti kalojë Pushtetit Ekzekutiv, Policisë së Shtetit, është kontrolli e këtij Institucioni, duke përfshirë dhe emërimin dhe karrierën e Prokurorëve, nëpërmjet Këshillit të Lartë të Drejtësisë. c- Krijimi i një sistemi të ndershëm, korrekt dhe profesional të karrierës brenda tij. Shndërrimi i menjëhershëm i këtij Institucioni, sikurse ka ndodhur në ndonjë rast, në një Institucion me përbërje nepotike, krahinore, fisnore dhe klanore tregon fare qartë këtë nevojë. Kjo mund të arrihet duke krijuar një sistem kontrolli efikas lidhur me rendimentin dhe cilësinë e punës së çdo prokurori si dhe të të dhënat e tjera që kanë të bëjnë me rritjen e kualifikimeve si dhe aftësive organizative e drejtuese.

stylus magazine 17


Zgjimi i identitetit shqipёtar

Z

F

undi i shekullit tё XVIII dhe fillimi i shekullit tё XIX gjёndja e perandorisё Otomane karakterizohet me njё sёrё

ndryshimesh qё sё shpejti sjellin dhe fundin e saj.Njё ndёr popujt e shumtё qё pёrbёnin perandorinёOtomane ishin dhe shqiptarёt. Kombi shqiptar pёrgjate shekujve nёn pushtimin Otomanluajti njё rol kyç ne fushёn politike-ekonomike tё perandorisё. Nё bazё tё njё studimi tё Prof.Dr Ismail Hami Danişmend shohim njё kronologji te kryeministrave (sadir-i Azamlari) qё kanё shёrbyer nё portёn e lartё dhe shohim se janё 54 kryeministra me origjine shqiptare qё pёrbёjnё edhe shumicёn. Kёto poste deri ne fillim tё shekullit te XVIIfitoheshin sipas njё sistem edukimi qё njihet me

KULTUROR

termin (Devsirme sistemi-i) dhe nga ky edukim zgjidheshin studentёt mё tё

Ervin Shkulaku Gazetar tek Zaman , Turqi

mirё pa pёrkatёsi feje ose kombёsie. Pra me krenari shohim qё shqiptarёt kanё patur njё rol te rёndёsishёm

18 stylus magazine

fushёn

politike

Otomane.


Nga kёndvёshtrimi ekono- rёndёsia ekonomike e por- pёr tё theksuar se ajo ruajti mik

shoqëria

shqiptare teve shqiptare tёcilat po e identitetin e saj megjithë-

pёrsёri nuk ngelet prapa.Nё kryenin gjithnjë e mё shumё se nё arenёn ndёrkombёtare shekullin e XIV pasi peran- rolin ndermjetes midis krahi- qёndroi nё mёnyrё pasive doria

Otomane

mori nave tё ballkanit e perëndim- sepse tё gjithё popujt brenda

tokat shqiptare nё Berat it. Keto mardhёnie ekono- perandorisё ishin pёrfshirё si edhe nё Janine e shumё miko-tregtare pёrgjithёsisht brenda njё sistemi shoqёror qytete shqiptare sulltan Fati- drejtoheshin

nga

esnafet qё njihej me termin ¨Millet

hu me ferman mbretëror u shqiptare. Si rezultat i rri- Sistemi¨. Sipas kёtij sistemi siguroi qytetarёve te mbetur tjes sё gjithanshme tё tre- shoqёria ndahej nё klasa siaty si edhe korporatave lirinё gut shqiptar dhe lindjes sё pas besimit fetar dhe jo sipas e punёs; te ritit e zakoneve. manifakturёs

shekul- kombit qe i pёrkiste dhe gju-

Shohim nje rifillim tё jetёs lin e XIX esnafet fillojnё tё ha zyrtare pёrdorej Turqisekonomike psh; nga fundi i humbasin tiparet kryesore htja prandaj deri ne mesin e shekullit tё XVVlora kishte organizative dhe rёndesinё shekullit tё XVIII identiteti rreth 4000 banorё dhe njё e tyre ekonomiko-politike. shqiptar qёndroi nё¨Gjume¨. lëvizje tё madhe tregtare tё

Revolucioni francez nё vitet

pasqyruar nё mallrat e im- Pse zgjimi i identitetit shqip-

(1789-1794), ai grek nё vi-

portuara nga Stanbolli Eu- tar dhe pse ne fundin e she-

tet(1821-1829), revolucionet

ropa e Bursa . Nё vazhdim kullit te 18’te dhe fillimin e

e viteve 1849 nё Austri dhe

te forcimit te mёtejshem tё shekullit te 19?

Hungari, lufta pёr bashkimin

mardhёnjeve ekonomike me

e Italisё dhe Gjermanisё, dhe

botёn e jashtme nё gjysmёn Unё jo pa qёllim pak mё lëvizja e xhonturqeve brenda e dytё tё shekullit tё XVII parё i bёra nje pasqyrim perandorisёOtomane kishin duken shenjat e njё lëvizjeje tё

shkurtёr

gjёndjes

sё sjellё njё rrymё tё re atdhe-

tё rregullt tё tregtise tranzite. shoqёrise shqiptare nё vi- tarizmi nё Europe e cila do tё Si rrjedhim u rrit roli dhe tet e perandorisё Otomane ndikonte edhe te shqiptaret. stylus magazine Shkurt - Mars \ alr 19 19


Nё keto shtete kjo lëvizje

se, parrullat politike tё

fild nё qershor tё vitit

mori përmasa tё mёdha

pansllavisteve

1878 duke pёrcaktuar se:

dhe fatkeqësisht mё e

krye carin ishin ‘’Serbia

“ Ka qёne frika se po humbasim

theksuar ishte ne shte-

e Madhe’’ ose ‘’peran-

edhe kombesinё vete qё na ka

tet fqinje, të cilёt shfaqen

doria Ruse Pansllaviste’’

berё tё rrime duarkryq, jo indi-

qëllimet e tyre grabitqa-

Menjёher kërkohej zgji-

ferente pёrballё shkatёrrimit tё

re ndaj territorit shqiptar.

mi i identitetit shqiptar

perandorisё sё osmanllinjёve ,

Populli shqiptar pothuajse

nё arenen ndёrkombёtare

sepse pёrndryshe do tё kishim

e kishte pёrfaqёsuar fene

sepse po vihej nё rrezik

shpejtuar ti bashkomim armёt

islame,

vёndet

humbja e emrit shqiptar

tona mё atё tё popujve kryen-

fqinje pёr tё arritur sy-

dhe me traktatin e Shen-

grites.

nimet e tyre e barazonin

Stefanit dhe konferencёs

pёrseri u braktisen shpeshhere

fenё me kombin duke i

tё ambasdoreve tё Lon-

nga ushtria otomane pёrballe

quajtur mysliman=turk nё

dres kjo frike e shqiptare-

agresionit tё shteteve fqinje

arenen ndёrkombёtare ose

ve po kthehej nё realitet.

dhe kjo erdhi si rezultat i pro-

duke ndikuar nёpёrmjet

Prandaj pёrballe kёsaj ve-

blemeve qё kishin pёrfshire

fuqive tё mёdha mike si

tmie diplomatike shqipta-

perandorinё dhe kёrcenimit di-

p.sh. Serbia kishte gjith-

ret bashkohen pjesёrisht

plomatik tё shteteve europiane.

monë ndihmёn e Rusi-

pёrsёri me perandorine

Kjo gjёndje e mjerues-

Otomanepёrballe

fqin-

hme pёr shqiptarёt pati

jeve agresore. Pozita e

edhe anёn e saj pozi-

shqiptareve nё ketё si-

tive

tuate shpjegohet dhe nё

zgjimin

memorandiumin

frymёs patriotike tё per-

prandaj

dёrguan

Shkurt - Mars 20 stylus magazine

\ alr 20

lordit

i

Bikons-

Megjithate shqiptaret

sepse nga

sonaliteteve

ndikoi

“gjumi”tё

shqipёtare


tё cilёt me kujtimin

pull i pavarur. Mos

nisёn luftёn me pushkё

e heroit Skёnderbej

e harroni asnjёhere

e penё per shpёtimin e

dhe udhёheqesit e di-

kёtё tё vёrtete tё

atdheut. Shume kёnge

plomatit shqiptar Ali

rёndesishme”

e poezi u thuren per

pashё Tepelena filluan

Dhe tani pas 100 vitesh

zgjimin e shqiptareve

tё bёnin thirrje pёr

kishte ardhur koha qё

si fjalet e Thimi Mi-

bashkim kombёtar. Nё

keto fjalё tё arta ishin

tkos:

kёte situatё kujtojmё

kthyer nё realitet dhe

Mblidhuni te gjithe

edhe fjalёt e Ali pashё

kjo e vёrtetё duhet tё

anemba Gege, Toske,

Tepelenes drejtuar po-

qёndroje gjithmonё nё

Arber,Çame Te Krish-

pullit shqiptar.

mёndjet dhe zemrat e

tere e Mysliman.Jemi

shqiptarёve.

Vёllezёr e Vellame’’

Pran-

daj shumё personali-

Pra

tete shqiptare qё kis-

e

hin marrё edukimin

“vёllezёr e vёllamё”

jashtё vendit filluan

kjo ёshte njё fjali e

te bёjne thirrje pёr

vecantё sepse bashkё

vetё

zgjim kombёtar. Kjo

me ketё fjali ёshtё

nё veten tuaj; ruset

periudhё nё historinё

pёrdorur shpesh nga

;

nemse-

e shqiptarёve njihet

rilindasit

linjte ( austriaket)

me termin “ Rilind-

lia “ feja e shqiptarit

tё gjithё do tё jenё

ja Kombёtare “ dhe

ёshtёshqiptaria” si psh.

armiqtё tuaj sapo tё

patriotet qё e krijuan

Edhe te shkrimi i Sami

marrin vesh qё doni

quhen

Pojanit

tё bёheni njё po-

Rilindasit

Mbёshtetuni

anglezёt,

“ Rilindas“. menjёhere

“krishterё

myslimaё”

jemi

edhe

fja-

gazetёn

Besa nё vitin 1908

Shkurt - Mars \ alr 2121 stylus magazine


ndёr tё gjitha lexojmё.

tar, por kёtё mendim

me vjet gezuar kresh-

pse vёllezёr shqiptarё

e hedhin poshtё kёto

nat e motit

si bёni njё mijё falen-

fakte, sepse duke le-

Pra pёrsёri e theksojmё

derime zotit pёr kёtё

xuar me kujdes shohim

se qёllimi i rilindsave

ditё tё shqipëruar, kёtё

se rilindasit kanё patur

ishte pёr zgjimin e iden-

ditё te lumtur dhe për-

respekt nё besimin fe-

titetit kombёtar dhe fo-

qafoni myslimanё e

tar dhe gjithmonё janё

ljen e gjuhёs shqipe nё

tё krishterё, tё pasur

pёrdorur fjalёt MYS-

territoret shqiptare dhe

e tё varfer si vёllezёr

LIMAN e tё KRISH-

ky synim u realizua.

qё jeni. Lini jetё dhe

TERE. Pra nuk janё

Kёtё realizim e shohim

pasjet

bёrё

fetare

nё bazё tё shkrimeve tё

fёmijet e njё nёne e njё

por kёrkohej vetem tё

asaj kohe, pёr shёmbull

ati dhe trupat i keni

bashkoheshin e tё rua-

nё shkrimet e studiue-

prej njё balte dhe dije-

nin kulturen shqiptare.

sit Ahmet Sherif i cili

ni qё feja e shqiptarit

Ketё e shohim edhe nё

nё vitin 1910’tё ishte

ёshtё shqiptaria e vlle-

gazetёn e sipёrmendur

dёrguar nga perando-

zeria. Pra

e

me drejtor Mehmed Ha-

ria Otomane me mision

theksoj fjaline “ feja e

jri Frasherin ku nё nje

pёr tё raportuar pёr

shqiptarit ёshtё shqipta-

shkrim tё vitit 1908’tё

gjёndjen e Shqipёrise i

ria” qё nё ditёt e sotme

shkruan te rubrika e uri-

cili shkruan:

shumёlexues mund ta

meve :- vёllezerit tanё

kёtё mёngjes pasi gje-

keqinterprentojnё duke

myslimanё i urojmё

ta kohё shkova pёr

menduar

pёr shumё vjet gёzuar

vizitё te njё shkollё

sit ishin tё pafe dhe se

bajramё.

nё Gjakove. Meqёnse

dёshironin tё zhduknin

-Vёllezerit tane te kris-

ishte

fenё te populli shqip-

htere i urojme per shu-

hte rreth 100 nxёnёs.

menjanёthem

pёrseri

se

rilinda-

Shkurt - Mars \ alr 22

22 stylus magazine

dallime

mёngjes

kis-


Mёsuesi ishte shqiptar

theksuar se Shqipёria

pёrbёn Turqinё europja-

i cili pasi erdhi pak mё

pёr muaёshtё njё vёnd i

ne shumicёn e banorёve

vone mё tha hajde kёtu

huaj. Kёtё e shkrova qё

te saj pёr tё shpre-

more duke mё thirrur

tё hyje nё mёndjet tuaja

hur shqetёsimin tonё,

prane tij. Dёshiroja tё

arenёn

dhimbjen tone ngaqe

flisja me nxёnёsit por i

ndёrkombёtare gjёndja

vetёm populli shqiptar

merzitur duhet tё tregoj

vazhdon tё mbetet kri-

ёshtё pёrjashtuar nga

se asnjё prej tyre edhe 2

tike sepse vazhdojnё

cdo pjesmarrje ne orga-

fjale turqisht nuk kup-

pёrpjekjet e shteteve

nizim te ri te perandorisё

tonte. Por tё gjithё ishin

fqinje pёr copёtimin e

Por pёrsёri gjёndja va-

nxёnёs tё zgjuar. Nё

territorit shqiptar dhe

zhdonte e njёjtё, dhe

fakt te tё gjithё shqip-

tjetёr shkak ёshtё se po-

u acarua mё shumё

taret

zgjuarsi

pulli shqiptar vazhdon

edhe

natyrale te gjallё.Pra,

te perfaqёsohet ne qar-

e

megjithёse Shqipёria nё

qet diplomatike nga pe-

xhonturqve(turqit e rinj)

qarqet diplomatike nuk

randoria Otomane e cila

Kёta ishin lёvizje atdhe-

ishte shpallur e pava-

nuk kishte fuqi ndikuese

tare politike turke e cila

rur shqiptaret e kishin

ne Europё. Megjithatё

ishte pro revulucionit

riformuar identitetin i

klubet dhe shoqatat pa-

turk dhe heqjen e sis-

cili ishte i ndryshёm

triotike shqiptare va-

temit fetar. Kjo lёvizje

nga popujt fqinjё dhe

zhduan te ngrinin zёrin

nё fillimet e saja kishte

nga

nёpёrmjet

telegrafeve

mardhёnie disi te mira

mane. Kёtё ndryshim e

duke protestuar kundёr

me popujt jo-turq ne pe-

shohim dhe nga nje tele-

veprimeve anti-shqipta-

randori dhe kjo lёvizje

graf i datёs 5qershor tё

re qe ndёr te gjitha the-

shprehu njё shprese pёr

vitit 1910’tё tё studiue-

ksonin qё si bij te popu-

popullin shqiptar.

sit Ahmet Sherif duke

llit shqiptar, popull qё

kanjё

perandoria

Oto-

me

mardhёnjet

shqiptarёve

dhe

Shkurt - stylus Marsmagazine \ alr 2323


Por kёto shpresa shuhen kombёsive nё perandori po taret myslimane e jomyssepse pasi u forcua lёvizja pёrqpiqen tё pёrdorin njё limane te mos hspresojme e xhonturqve ndoqi litike

po- politikё ckombёtarizuese.

prej ketyre por te bashko-

ç’kombёtarizuese Por duhet te theksojme qё jme BESEN pёr njё shtet

ndaj popujve jo-turke tё keto mardhёnie patёn edhe tё pavarur.Kёto protesta perandorisё. Pёrballё kёtij anёn pozitive sepse Turqia dhe vendime bёnё qё: Nё rreziku u morёn masa nga e humbi besimin qё i kis- 28 nёntor tё vitit 1912 nё patriotёt

shqiptar

duke hin dhёnё shqiptarёt ndёr qytetin e Vlorёs pas fjale-

dёrguar telegrame Fuqive shekuj.

Tani

shqiptarёt ve qё tha z.kryetar Ismail

tё Mёdha nё formё pro- mendonin se Turqia pasi Qemal Beu mёtё cilat tre testash kundёr politikёs i dha fund regjimit te saj goi rrezikun e madh nё tё sё turqve tё rinj ku ndёr tё absolut me anёn e Turqёve cilin ndodhej Shqipёria, gjitha theksohet:

tё Rinj tё gjithё myslimanё tё gjithё delegatёt mё nje

Ndёrsa po pёrgatitej re- e jo myslimanё shqiptarё zё vendosёn qё Shqipёria vulucioni, turqit e rinj i mbushёn zemrat plot mё sot te bёhet mё vekёrkuan nё shumё raste gёzim sepse shpresonin hte, e lire, e mosvarme. pёrkrahjen e shqiptareve, pёr drejtesi e vllazёri. Por pёrkrahje qё iu dha nё fatkeqёsisht sipas ngjarmёnyra tё ndryshme dhe jeve qё po kalojnё Turqit kurdoherё ndershmёrisht e Rinj nga Turqit e Vjepёrkundrejt premtimit qё ter po ndjekin njё rruge regjimi i ri tё ndihmonte shume me te rrezikshme shqiptaret. Mirepo por- per shqipetaret. Te paret sa Turqit e rinj i forcuan te pakten besonin nё fe e pozitat ata ndёrruan krejt nё kuran por keta te rinvendim dhe, nё vend qё tё jte nuk besojne ne asgje. ndihmonin nё zhvillimin e Prandaj te gjithe shqipe24 stylus magazine

Shkurt - Mars \ alr 24


Zëdhënësat e qeverisjes së re

N

OPINION

dryshimi i mazhorancës qeverisëse është shoqëruar edhe me lëvizje të gazetarëve drejt zyrave të pushtetit. Pothuaj të gjithë institucionet shtetërore kanë tashmë fytyra të reja të marrëdhënieve me publikun ose zëdhënësa. Disa prej tyre vijnë nga gazetaria e disa të tjerë nga karriera të ndryshme. Emrat e disa prej atyre që vijnë nga media janë: Dardan Malaj gazetar i së përditshmes “Shqip” ka kaluar në postin e zëdhënësit në Ministrinë e Energjisë dhe Industrisë. Thanas Goga, lektor i jashtëm në Departamentin e Gazetarisë dhe Komunikimit

në Universitetin e Tiranës, tashmë bën detyrën e anëtar të kabinetit si këshilltar i komunikimit dhe menaxhimit të sistemeve shëndetësore në Ministrinë e Shëndetësisë. Renato Kalemi ish gazetar i gazetës“Korrieri” së fundi, redaktor i revistës “Klan” ka kaluar zëdhënës në Ministrinë e Mirëqënies Sociale dhe Rinisë. Ndërsa Edvin Peçi, të cilin ishim mësuar ta shihnim në ekranin e TV “Vizion Plus” tashmë do të jetë zëri zyrtar i Ministrisë së Zhvillimit Urban dhe Turizmit. Edhe Mirela Selimi gazetare kulture ka kaluar në postin e zëdhënëses së Ministres së Kulturës.

Viola Shkulaku, studente e gazetarisë

stylus magazine 25


Arsyet dhe motivet e kësaj zhvendosje janë të ndryshme, që nisen nga ato personale, deri ato profesionale. Thanas Goga thotë se puna e tij në fushën e metodave të kërkimit, përfshirë edhe ato të medias, lidhet shumë ngushtë me projektin e Ministrit Beqaj për menaxhimin e ri të sistemit të kujdesit shëndetësor në Shqipëri. Sipas tij ndajnë një vizion të përbashkët. “Unë mendoj se është pak herët të quhet ky një kalim në politikë, edhe për faktin se do të vazhdoj të punoj ende me pasion për projektet e mia studimore në fushëm e studimit dhe kërkimit të audiencës së medias. Ndryshimi nuk ka lidhje me ardhjen e njërës, apo ikjen e forcës tjetër politike nga pushteti, por besoj se ës është pasioni im profesional dhe njohja e sistemeve kërkimore e atyre të menaxhimit, të cilat, Ministri Beqaj e ka parë me vënd t’i vlerësojë si të tilla” thotë Thanas Goga. Ndërsa Renato Kalemi ka një tjetër qasje në lidhje me

26 stylus magazine

“braktisjen” që i ka bërë gazetarisë. “Nuk do ta konsideroja një kalim nga media në politikë, pasi edhe Marrëdhëniet me Publikun janë pjesë e fushës së komunikimit. Sigurisht, pushon së qeni gazetar aktiv sepse tashmë ke kaluar “në anën tjetër”, në atë të përfaqësimit të zërit të një institucioni. Nëse gazetari lufton për të mësuar të vërtetën, heton, raporton e në njëfarë mënyre vihet përballë institucionit, këshilltari për median (ose zëdhënësi) përfaqëson zërin e institucionit dhe ka për detyrë të kujdeset për imazhin e tij” - thotë Renato Kalemi. Roli i gazetarit në Shqipëri ka ndryshuar nuk ështe më ai i disa viteve më parë. Prandaj mjaft gazetarë vendosin ta braktisin profesionin e gazetarit ose të shkëputen për një periudhë kohe nga të bërit gazetari. Rruga më e lehtë sic duket është ajo e të kaluarit në politikë në një institucion shtetëror. Sipas Rento Kalemit: problemi i gazetarisë në Shqipëri është se edhe gazetarët, ashtu si shumica e njerëzve, besojnë se me t’i hyrë poli-

tikës do të kenë më shumë mundësi, paguhen më mirë, e kështu me radhë. Politika shihet si një dritare që të fal shumë gjëra, pikërisht pse në Shqipëri nuk bëhet gazetari e mirë. Gazetarët keqpaguhen ose nuk paguhen fare, shfrytëzohen e hera-herës kërcënohen (nga pronarët e gazetave dhe tv), e për pasojë kjo ta ul dëshirën për t’u marrë me gazetari. Shqipëria, kështu siç është sot, nuk është vend për të bërë gazetari thotë: Renato Ndryshe nga Renato Kalemi mendon Thanas Goga lidhur me të ardhmen e gazetarisë dhe rolin e politikës në ardhshmërinë e gazetarisë. Thanas Goga shprehet se është koha e reporterit/gazetarit multimedial, kohë e cila, ka zhdukur shumë kufij e barriera, dikur të pakapërcyeshmeër profesionin e gazetarit, duke hapur kështu një pafundësi mundësish, edhe për vende të vogla si Shqipëria, për të pasur sukses në gazetari. Prandaj, besoj se media në Shqipëri ka të ardhme, ndërkohë që shoh një rol përherë e më të vogël


stylus magazine 27


Padia mbi Pronesinë e

28 stylus magazine

AKTUALITET

Paola Mekolli Studente

në të Drejtën Ndërkom


e Masteri

mbëtare

N

ë këtë punim do të flas për padinë që ngriti ConnectU, specifikisht Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra, kunder Facebook-ut, specifikisht Mark Zuckerberg, mbi idenë e themelimit të “Facebook”. Si fillim do te flas për origjinen e rrjetit social më të njohur “Facebook”, kur dhe kush e krijoi ate. Po ashtu do të shohim bashkëpunimin ndërmjet

Mark Zuckerberg dhe binjakëve Winklevos deri ne “mënjanimin” Zuckerberg dhe zhvillimin e mëtejshme të ideve të rrjetit social. Me pas do të shkruaj mbi konfliktin qe lindi midis dy paleve, që nga fiillimi i tij, deri në zhvillimin e procesit gjyqësor. Në përfundim do të shohim vendimin gjyqësor dhe do te bejme analizën e tij.

stylus magazine 29


Në vitin 2004 ConnectU, e themeluar nga studentët e Universitetit Harvard, Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra me 2002, fillimisht I quajtur Harvard Connection, ngriti padi kundër Mark Zuckerberg ,themeluesit te rrjetit më të madh social, Facebook. Te kjo padi, vëllezërit Winklevoss dhe Narendra pretendonin se krijuesi I kësaj së fundit, Mark Zuckerberg, kishte thyer një kontratë verbale që kishin lidhur midis tyre. Gjithashtu, në padai thuhej se M. Zuckerberg kishte kopjuar idenë e tyre dhe kishte përdorur në menyre ilegale burimin e

30 stylus magazine

kodeve që ishin shkruar për faqen e internetit për të cilën ai ishte paguar që të krijonte (ConnectU). Në shkurt të vitit 2008 u diskutua per një marreveshje te arritur midis dy paleve, e vleresuar si $65 milion. Megjithate, ne Maj te vitit 2010 u raportua se ConnectU akuzonte Facebook-un për mashtrim në vlerën e aksioneve, të cilat ishin pjesë e marreveshjes së mëparshme, ndaj dhe vëllezërit Winklevoss dhe Narendra deshironin prishje të kësaj marreveshjeje. Themeluesit e ConnectU, vendosën ta çonin çështjen në gjykatën e Apelit në New York,

e cila e kundërshtoi argumentin e tyre dhe theksoi se binjakët Winklevoss dhe Narendra nuk mund të prishnin marrëveshjen ligjore që kishin nënshkruar në vititn 2008. Ata deshiruan ta conin këtë çështje në Gjykatën e Lartë të Shteteve të Bashkuara, por për arsye që nuk janë bërë ende të ditura hoqën dorë.


Origjina e “Facebook”

Themeluesi kryesor i rrjetit më madh social “Facebook” eshte ish studenti i Universitetit të Harvardit, Mark Zuckerberg. Në ate periudhë, Zuckerberg ka qënë student në departamentin e psikologjisë, por ai merrej gjithashtu me programim kompjuterash. Vetëm brenda një periudhe të shkurtër ai mori pjesë në programimin e disa rrjeteve të vogla sociale si: Coursematch, Facemash and Connect U. Ndërsa në shkurt të

vitit 2004 Zuckerberg filloi rrjetin “The facebook”, pjesë e të cilit, vetëm brenda muajit u bënë pjesë më shumë se gjysma e studentëve të Harvardit, dhe studentë nga universitete të ndryshme të Bostonit dhe më gjërë. Në shtator të 2005 përdorimi i Facebook filloi të përhapej në gjithë botën, ndërsa në vitin 2007 numri i përdoruesve të Facebook shkoi 30 milion, duke u bërë kështu rrjeti më i madh social. Gjithe kjo përhapje bëri që Facebook të fitont gjithashtu shuma

të mëdha parash, dhe kjo vetëm me anë të reklamave që publikoheshin në atë rrjet. Si duket këtë gjë e nuhatën vëllezërit Cameron dhe Tyler Winklevoss dhe Divya Narendra, themeluesit e rrjetit social ConnectU. Në shtator të vitit 2004 akuzuan M. Zuckerbeg, i cili kishte punuar si programues kompjuteri për ta para se të krijohej Facebook, për kopjim idesh dhe kodesh.

Shkurt - Mars \ alr 31

stylus magazine 31


Konflikti ndërmjet Mark Zuckerberg dhe binjakëve Winklevoss

Në fillim të nëntorit të vitit 2003, binjakët Winklevoss dhe Narendra vendosën ta bëjnë Mark Zuckerbeg-un pjesë të rrjetit të tyre HarvardConnection, paraardhëse të ConnectU, duke ia kërkuar këtë nëpërmjet postës elektronike, ku i shkruanin “Ne jemi duke zhvilluar një faqe interneti dhe do dëshironim ti të ishe pjesë e tij”

32 stylus magazine

dhe në 25 nëntor Zuckerberg fillon programimin për HarvardConnection. Marku pranon të punojë me ta kundrejt një pagese. Në fillim dukej sikur punët mes tyre do të shkonin mirë, Zuckerberg ishte shprehur se pjesët që i kishin dhënë për të programuar ishin shumë të thjeshta dhe mund t’i mbaronte brenda një kohe shumë të shkurtër. Megjithate ai vazhdimisht e shtynte datën e përfundimit të projektit. Më 17 dhjetor të po atij viti, Mark më në fund takohet

me themeluesit e HarvardConnection, pas këmnguljes së shumtë të tyre, por përsëri ai nuk iu dorëzon asgjë, duke u justifikuar se kishte qënë i ngarkuar. Në shkurt të vitit 2004, Narendra dhe Winklevoss-ët mësojnë që Mark Zuckerberg kishte krijuar një rrjet të tijin, “thefacebook. com”, para-ardhësin e Facebook-ut. Sapo morën vesh këtë lajm, Winklevoss-ët dhe Narendra i dhanë fletën e pushimit nga puna, dhe më vonë e çuan çështjen në gjyq.


Vendimi gjyqësor

Mark Zuckerberg është akuzuar për shpërdorim dhe përvetësim të ideve dhe të pronës intelektuale të themeluesve te ConnectU. Ne Gjykaten së Apelit në New York u vendos që binjakëve t’u jepeshin $ 13 milion, por binjakët nuk ndaluan nuk ngelen të kënaqur nga ky vendim. Sipas gjykatesve këto proceset duhet të merrnin fund në një pikë, prandaj dhe refuzuan të vazhdonin këtë cështje. Kryegjyqetari u shpreh se binjakët Winklevosses nuk jane palet e para që mposhten nga një konkurent, të cilët më vonë, nëpermjet proceseve gjyqesore perpiqën të arrijnë atë që nuk kishin mundesi ta arrinin në treg. Pas humbjes në gjykaten e apelit, binjakët Winklevoss vendosën të dërgonin cështjen në Gjykatën e Lartë the Shteteve të Bashkuara, por në qershor të vitit 2011 deklaruan se kishin ndryshuar mëndje.

Analiza

Pronësia intelektuale në përgjithsi është e mbrojtur nga ligjet, te cilat sanksionojnë në mënyrë bashkëkohore konceptet, destinaconte, veprat qe mbrohen me autorësi etj. Megjithatë, është një grup i cili përjashtohet nga mbrojtja e e të drejtës së autorit, ndër të cilat janë edhe idetë dhe shpikjet. Mirëpo, në rastin kur një ide materializohet dhe merr një formë të caktuar për të marrë trajtën e veprës,a jo mbrohet përsëri nga e drejta e autorit. Kjo është edhe një ndër arsyet pse Zuckerberg e fitoi gjyqin me themeluesit e rrjetit ConnectU.

27). “Facebook, ConnectU settle dispute:Case an intellectual property kerfuffle”. Boston Globe. Maugeri, Alexander (2004-09-20).”TheFacebook. com faces lawsuit”. The Daily Princetonian.Marrë më 201401-13 O’Brien, Luke (2007-12-03). “Polking Facebook”. 02138 Magazine. Marrë më 2014-0113 Philips, Sarah (2007-06-25). “A brief history of Facebook”. The Guardian. Marrë më 2014-01-13 Smith, Ben (2011-06-23). “Twins drop legal claim against Facebook founder”. CNN. Marrë më 2014-01-13. Winklevoss twins finally give up fighting Facebook”. ZDNet. June 22, 2011. Marrë më 201401-1

Referencat: Brad Stone (2008-06-28). “Judge Ends Facebook’s Feud With ConnectU”. New York Times. Gjipali, Dorina. (2013-11-02). “Rastet e Pershpejtimit nga Mbrojtja e te Drejtes se Autorit”. Marrë më 2014-01-13 Levenson, Michael (2008-06-

Shkurtstylus - Mars \ alr3333 magazine


Z

yra e Avokatise dhe Konsulences Ligjore VISHAJ me përvojë intensive 15 vjeçare, ofron sherbime ligjore e juridike efektive. Tek ne mund të mbeshteteni në kompetencë dhe gatishmëri për kryerjen e menjëhershme të nevojave tuaja urgjente. Kjo

dëshmohet me spektrin e gjëre të veprimeve dhe numrin madh të anëtarëve të siguruar tek ne. Gjithashtu zyra avokatise tone zoteron nje shtrirje masive te veprimtarisë ligjore dhe e ushtron me sukses, por kjo është edhe meritë e klientëve tanë të sinqertë dhe të

bashkëpunëtorëve të palodhshëm në çdo fushë legale. Zyra jonë nuk ofron vetëm shërbime të shpejta, ajo ofron edhe mbështetje të mëvonshme në të gjitha problemet përkatëse që mund të dalin ne raste te veçanta, gjatë gjithë kohës që jeni në listën e klientëve tanë.

Av. Saimir Vishaj

Email: info.@studiovishaj.com

www.studiovishaj.com

Cel: 0682036896


36 stylus magazine

Alr nr3  

Në numrin e saj të tretë, revista ALR vjen sërisht për ju me tematika, mendime shkencore e opinione të vlefshme për të gjithë. Jeta jone...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you