__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Monopol på Eid s4

Guten frå Mars

Portrett med Daniel Volle s 10 & 11

Lyser opp i Førdenatta s 13


LEIAR Å lage denne avisa har vore ei takksam utfordring.

Men me har plukka ut nokre få, og prøvd å vise

Ei utfordring, fordi det er krevjande å lage avis, det er krevjande å selje annonsar, og det er krevjande

litt av variasjonen og mangfaldet. Avisa du no side 2 held i hendene handlar om lovande ungdom i

å skrive. Men takksamt, fordi me har fått sjå kva

Sogn og Fjordane.

som spirer og gror i Sogn og Fjordane. Me har

Den handlar om kva som spirer og gror i

kartlagt ungdoms- og elevbedrifter i fylket, og me

Nynorskens skog.

har sett potensialet. Og det er ikkje lite.

Les det som gir meining, nyt det som er bra, og bli i Sogn og Fjordane!

Ungdomar i Sogn og Fjordane kan, og dei vil. Dei geniale ideane er mange, og variasjonen er stor.

Som seg hør og bør vil eg avslutte med å

Det finst ungdomsbedrifter som lagar solcelle-

sitere Oddvar Torsheim:

baserte utelys, økologiske pølser og brettspel. Nokre tilbyr idrettsarrangement for psykisk utviklingshemma, og nokre tilbyr motiverande seminar. Kreativitet og skapartrang treng ikkje alltid kanaliserast gjennom ungdomsbedrifter. Daniel Volle og Thomas Morel er døme på det. Det er ungdomar i Sogn og Fjordane som hankar inn Redaktør: Torbjørn Selseng.

prisar og lovord frå heile landet. Det er ungdomar

Det er ikkje til å stikke under ein stol at Sogn og

som allereie er høgt profilerte i det dei driv med,

Fjordane er eit av dei fylka i landet som har størst

og eg snakkar då nødvendigvis ikkje berre om

fråflytting. Ungdomane i fylket vel rett og slett vekk

skiløparar og fotballspelarar.

Tenk alt som er gjort av ilt og av stort i nynorskens skog. Mitt val er nå gjort, eg vil aldri bort frå nynorskens skog. - Oddvar Torsheim

Sogn og Fjordane når dei skal ut i næringslivet. Det er lett å bli freista av større byar og fleire val. Dette

Det finst så mange lovande ungdomar i dette fylket

er eit problem som må løysast. Men finst det po-

at me aldri hadde fått plass til alle dei i ei avis.

Torbjørn Selseng sogn.media@gmail.com

tensiale nok i Sogn og Fjordane?

INNHALD Arrangerar messe for åttande gong i entreprenørskapsfylket...........................................side 3

Fangar fylket i nøtteskal................................side 12 Lysande hovud i Førde...................................side 13

Nytt brettspel for Nordfjordingane.............side 4 Eit litt annleis tilbod....................................................side 16 Ung storbonde i Jostedal................................side 5 Tre grønne geiter frå Aurland.......................side 6

Kreative elevar ved Kaupanger Skule..........................................................side 18

Lagar heiløkologisk pølse ................................side 7

Meg og deg i Luster..................................................side 22

"Lois, we have a masterpiece!".....................side 8

Gull i grøne skogar......................................................side 27 Spiren:

Ei avis om ungt entreprenørskap i Sogn og Fjordane i 2008 Framsida: Thomas Morel med ein spire. Foto: Jacob Knagenhjelm

Guten frå Mars..................................................side 10 Redaksjon og administrasjon i Spiren

sogn.media@gmail.com

Frida H. Vangen Admin. Direktør

Oda Underthun Annonsesjef

Hege Karlsen Journalist

Lina Geithus Ass. Admin. Direktør

Vibeke Moheim Annonse

Karine Blikra Journalist

Erlend K. Larsen Økonomisjef

Henrik Hauståker Ass. Økonomisjef

Dag Rune Sjøli Journalist

Aleksander Brun Layoutsjef

Jacob Knagenhjelm Redaksjonsekretær

Milana Mavsarova Annonse

Utgjevar: Sogn Media UB Medier og kommunikasjon 2. klasse v/ Sogndal vidaregåande skule, februar 2008 Mentor: Per Magne Sviggum Ansvarleg lærar: Synnøve Astrid Eimhjellen

2


Arrangerar messe for åttande gong i entreprenørskapsfylket Onsdag 13. februar går den årlege fylkesmessa til Ungt Entreprenørskap Sogn og Fjordane av stabelen i Førdehuset. Dette er åttande gong messa blir arrangert i fylket, som lenge har vore i noregstoppen på ungdomsbedrifter per elev. Det er registrert heile 72 ungdomsbedrifter i fylket. Det gjer Sogn og Fjordane til det fylket som har flest ungdomsbedrifter per elev. - I Høyanger er 48 prosent av elevane medlem av ei ungdomsbedrift, seier Holger Aasen som er seniorrådgjevar hjå NHO og dagleg leiar for Ungt Entreprenørskap Sogn og Fjordane. Kontakten mellom skulen og næringslivet er blitt sterkare, og elevane får ein smak på kvardagen dei kan møte når dei skal ut i arbeid.

Spent: Jacob Nødseth gler seg til bedriftsmessa. 60 bedrifter stiller ut på messa i år.

- Entreprenørskap er blitt ein viktig del av skulen i

Foto: Ungt Entrepenørskap Entrepenørskap Sogn og Fjordane

Sogn og Fjordane, og elevane har fått bruke faga

- Elev og ungdomsbedriftene får høve til å vise seg

avtalar, seier Nedrelo.

sine på ein meir praktisk måte, Seier Jacob

fram og konkurrere i forskjellige klassar. Dei får

Mange av bedriftene skulen har partnarskap med,

Nødseth, tilsett i Ungt Entreprenørskap Sogn og

vise kva dei har arbeidd med gjennom skuleåret,

har også sagt seg villige til å vera bedriftsmentor i

Fjordane.

seier Nødseth.

ungdomsbedrifter. Dette er no på plass ved skulen.

Han fortel at to eller tre av dei beste bedriftene

Flott blanding

går vidare til Noregsmeisterskapen, og tykkjer det

Gründercamp for å motivere

Seksti elev- og ungdomsbedrifter frå heile fylket

vert spanande å sjå kven det blir. Det vert også

Hausten 2008 vil ein i starten av skuleåret laga til

deltek på messa. Det vil seie at det kjem tre-fire-

delt ut pengepremiar til heldige vinnarar.

ein gründercamp for førsteklassingane. Føremålet

hundre elevar til Førdehuset. Det vert ei blanding

med gründercampen er å gjera elevane kjende

av engasjert og skapande ungdom.

Skal satse på entrepenørskap

med entreprenørskap, ungdomsverksemd og

- Eg trur dette blir kanonbra!, seier Nødseth.

Tross at fylket er leiande innan ungdomsbedrifter,

næringslivet i Sogn.

Opningsseremonien blir i kinosalen, der fylkesord-

er det skular som slit meir enn andre. Sogndal

- Målet er å motivera elevane, med lærarane som

førar Nils R. Sandal skal leia.

vidaregåande skule, fylkets største vidaregåande

rettleiarar til å lage fleire ungdomsbedrifter. Det er

Det vert kulturunderhaldning med musikk. Bedrifta

skule, har berre to ungdomsbedrifter. Atle Nedre-

eit hardt stykke arbeid å starta opp og drive ei

Tracksa skal halda ein bedriftspresentasjon for

lo, tilsett ved skulen, skal vera eit bindeledd mellom

ungdomsbedrift. Håpet er at Sogndal vidare-

elevane.

ungdom og næringslivet i ei ny stilling kalla

gåande skule lukkast betre enn med berre to

- Ungdomsbedrifta Pianissimo UB skal opptre. Det

arbeidslivskontakt.

ungdomsbedrifter neste år, seier Atle Nedrelo.

er ein elev frå Øyrane vidaregåande skule som

- Grunna kunnskapsløftet og nye læreplanar har

har musikalske opptredenar som ungdomsbedrift,

mange av lærarane ikkje hatt nok tid til å kunne

seier Nødseth.

setja seg inn i det å driva entreprenørskap, seier Nedrelo. Leiinga ved skulen har av den grunn

Vidare til noregsmeisterskap

utsett satsinga på entreprenørskap til hausten

Entreprenørungdommen får her sjansen til å pre-

2008, ei satsing som allereie skulle vore i gang.

sentere bedrifta si og delta i mange konkurransar,

Han fortel også at første delen av dette skuleåret

mellom anna beste ungdomsbedrift, beste innova-

har gått med til å skaffa og skriva partnarskaps-

tive produkt/bedrift, beste produktdesign, beste

avtalar og samarbeidsavtalar.

3

handverksprodukt og beste logo.

- Per i dag har skulen heile 98 partnarskaps-

Entreprenørskap er blitt ein viktig del av skulen i Sogn og Fjordane.

Tekst: Lina Geithus sogn.media@gmail.com


Nytt brettspel for nordfjfjordingane nord ordingane - Vi går ut ifrå monopolkonseptet. Målet er at nordfjordingane skal kjenne seg igjen i spelet, seier Even Sønsterudbråten. Saman med dei to andre elevane i ungdomsbedrifta Brettspill UB ved Eid vidaregåande skule, har han bestemt seg for å lage Nordfjord sitt nye brettspel som byr på underhaldande og morosame utfordringar.

Ein god idé Den gode ideen vart plukka ut ifrå fleire 100 ulike idear. Alf Ruben Kvamme, Even Sønsterudbråten og Torbjørn Vereide frå service og samferdsle vg2 ved Eid vidaregåande skule har kome godt i gang med brettspelet. - Vi hadde ei veldig lang idémyldring i klassa. Etterpå såg vi på kva idé som var best. Det vart brettspel-ideen, seier Torbjørn med eit smil om munnen

Profesjonelle designarar frå Trondheim står for designet til brettspelet.

Endå berre ei skisse

på hytta på fjellet, seier Even smilande.

”Kampen om Nordfjord” er eit underhaldande og moro-

- Det som gjenstår no, er litt igjen på designbiten, og å

samt spel som er mynta spesielt på nordfjordingane.

få på plass resten av bedriftene, fortel Alf Ruben. Dei

- Det er meininga at ein skal kjenne seg igjen i spelet.

tre arbeidslystne gutane ser veldig fram til å produsere

Difor har vi teke med veldig lokale ting, fortel Torbjørn.

produktet.

Du mista AndaLote ferja, stå over ein runde.

- Vi har tenkt å redigere inn Jostedalsbreen, Kannesteinen, Selje kloster og Fjordhesten,- kjente kjenneteikn

Marknadsføring

- Positiv respons er ein av grunnane til at vi valde å gå

som set Nordfjord på kartet, held han fram. Designet av

Reklamefilm var ein av dei mange gode ideane Alf Ru-

for denne ideen, fortel Even. Gutane reiste til bedriftene

spelet er endå berre ei skisse.

ben, Even og Torbjørn fant på.

for å presentere seg sjølve og prosjektet før dei tok

- Vi har to alternativ: leige inn ein som kan det med ani-

telefonen for å høyre om dei var interesserte i å kjøpe

Lansering i påska

masjon og 3D, eller berre ha eit lite prosjekt som vi gjer

reklameplassar i det eksklusive spelet deira, ”Kampen

Dei tre engasjerte gutane fortel at spelet skal represen-

heilt sjølv, fortel Even.

om Nordfjord”.

tere heile 14 bedrifter i Nordfjord.

- Vi ser for oss brettspelet kjem nedover, og brikkene by-

- Vi har prøvd å gjere oss kjent igjennom lokalavisene.

- Vi har fått med oss store og kjente bedrifter som Euro-

rjar å flytte på seg, så ser vi isbreen, osv, seier gutane.

Vi har for eksempel vore i Fjordabladet og Fjordenes

foto, Domstein og Malakoff Rockefestival, seier Even.

Dei byrjar å diskutere litt. Det er tydeleg at dei ikkje har

Tidende, seier Torbjørn. Gutane fortel at dei har laga

- Vi har jobba med dette i om lag sju skuletimar i veka,

komne heilt i botn med denne ideen.

brosjyre og hengt opp plakatar på skulen for å vise

i om lag fire månader. - Vi jobbar mykje i fritida òg fordi

- Vi har ikkje heilt bestemt oss for korleis det skal vere,

korleis spelet skal sjå ut.

vi må reise rundt om i Nordfjord til bedriftene, fortel Alf

seier dei i munnen på kvarandre.

Pengar er ikkje nøye

Ruben. Gutane satsar på at heile prosjektet med brettspelet skal verte ferdig til påske.

God respons

Pengar er noko av det som ofte vert stilt spørsmål om i

- Påska er ein typisk brettspelsesong. Då reiser familiar

Responsen gutane har fått har vore veldig positiv. Det

slike saker.

tykkjer dei er veldig kjekt.

- Pengane de tenar, kva skal dei gå til? - Vi tenkjer litt på å bruke det vi får i overskot på å

Målet er først og fremst å få spelet ut i butikkane. Pengane ser vi på etterpå. Dei tre oppfinnsame gutane i Brettspill UB, skal snart publisere brettspelet. Frå venstre: Torbjørn Vereide, Alf Ruben Kvamme og Even Sønsterudbråten. Foto: Vibeke Moheim

utdanne oss i Bergen innan marknadsføring. Vi har fått inn ein god del pengar allereie. Vi er oppe i ca. 100 000 kroner, seier Alf Ruben nøgd.

Tekst: Vibeke Moheim sogn.media@gmail.com

4


Kjetil Ruud (19) frå Jostedal har vore interessert i gardsbruk heile livet. No har han starta ei sauesamdrift saman med tre andre bønder, til ein samla verdi av 1,9 millionar kroner.

Storbonde i Jostedal

Elvis: "Kjendisen" i fjøsen. Foto: Karine Blikra slik at dei kan passe på han. Sauene har ikkje hår der oppe til vanleg, men det har han. Difor har dei vald å la han behalde det.

Ekstra fritid Økonomi er noko som alltid er eit problem for bøndene. - Ein blir ikkje akkurat rik av å vere bonde, men slik har

Sauebonden Sau ebonden:: Kjetil blir godt likt av sauene i fjøsen. Foto: Karine Blikra

det no aldri vore heller, kommenterar Kjetil. For han tel også livskvaliteten.

Kjetil er berre 19 år gamal og allereie no har han stor-

ha endra nokre små ting. Men me bygde ikkje fjøsen

satsa i bondeyrket. Heilt sidan barndomen har han vore

fast, slik at me kan endra han når me vil, noko som eg

med og gjort diverse oppgåver på garden.

synest er veldig bra, seier Kjetil. Medeigarar i fjøsen i

- Eg blei interessert i gardsbruk då eg var liten. Eg var

tillegg til Kjetil Ruud, er Einar Blikra, Kjell Sverre Snøtun

ofte med bestefaren min og hjelpte til på garden der,

og Jan Kåre Norberg.

Kjetil. Når han bestemte seg for å bli bonde, er han ikkje

Elvis

heilt sikker på, men det var i svært ung alder.

Noko av det fyrste ein legg merke til når ein kjem inn i

- Heilt konkret når hugsar eg ikkje, men eg hugsar òg

fjøsen, er ein av sauene. Denne sauen har nemleg ein

at det var ingenting som var sikkert. No er han yngst

Elvisliknande hårsveis.

av dei fire som starta fellesfjøsen, og sjølv seier Kjetil

- Det er Elvis det. Han er ”kjendisen” her i fjøsen. Her

at han ikkje har merka nokon ulempe ved å vere så ung

i Jostedalen er han sikkert meir kjent enn den andre

som bonde.

Elvis, ler Kjetil. Sauen har ein svulst som gjer at han er

- Nei, vanskelege utfordringar har det vore lite av, men

litt annleis enn andre sauer.

det kjem kanskje snart, seier Kjetil.

- Han har problem med å gå og halde balansen. Bakbeina hans fungerar ikkje heilt slik som dei skal og

Fjøs på Hesjevollen

hovudet hans går alltid til sidene, att og fram. Men han

For om lag 1,9 millionar kroner har han og tre andre

lid ikkje, og har det

bønder kjøpt og bygd 640 kvadratmeter med fjøs på

like fint som dei

Hesjevollen i Jostedal. Der er det plass til 251 sauer

andre sauene, seier

som får gå fritt rundt i store båsar. Kjetil seier at både

Kjetil. Dei har vald å

alder og eventuelle sjukdommar spelar ei rolle i forhold

ha den store hår-

til kva bås dei blir delte inn i.

sveisen slik at han er

5

ein fellesfjøs, og på papiret tenar ein ikkje meir pengar. Men om ein tenkjer på all den fritida me får ekstra, så vil eg seie at me tenar meir i forhold til å ha ein gard åleine, kommenterar Kjetil. Han bestemte seg for å bli bonde nettopp fordi han er så glad i dyr, og synest at

så ein kan seie at eg alltid har likt dyr og jordbruk, seier

- Eg er veldig fornøgd med fjøsen, sjølv om eg ville

- Me mistar mykje tilskot på grunn av samanslåinga til

enkel å kjenne igjen,

det er morosamt. Sjølv har Kjetil fått positive tilbakemeldingar frå folk om fellesfjøsen. - Ja, alle har vore ganske positive. Om dei har noko negativt å seie, veit eg ikkje. Dei har iallfall ikkje sagt det til meg, ler Kjetil. For det er kanskje nokon som stiller eit spørsmålsteikn ved framtida til bondeyrket, men Kjetil har svaret. - Det er ikkje så nøye kva andre synest, så lengje ein synest det er kjekt sjølv.

Tekst: Aleksander Brun sogn.media@gmail.com


Tre "grønne geiter" Vikinggeit Den norske geita er noko me kallar ”vikinggeit”. Dette uttrykket kjem av at geita vår er ”rein”, og ikkje har vorte blanda med andre geiterasar. - Det er viktig at folk får augo opp for kor stor ressurs geita er, og spesielt her på Vestlandet. For geita kan klatre i fjella og tilpasse seg lett til den ville og bratte naturen me har, seier Ingvill Storås.

Det er ikkje så vanskeleg å laga yoghurt, det tek berre så lang tid, seier Ingvill Herrebøen. Om skulen: Den økologiske skulen har mange gode tilbod til elevane sine. Eige hybelhus med 31 hyblar, mykje praksistid, åtte ulike studieretningar samt ti valfag I trygge hender : Geitekillingane er i trygge hender. F.v: Hilde Herrebøen og Ingvill Storås, her saman

er noko av tilboda. Sentralt i undervisinga er eit

med Anne Bente Zumach frå ei anna bedrift ”Aurland Økopølse”. Merete Tønnesen er ikkje tilstades.

allsidig skulegardsbruk med økologisk drift, skriv skulen på heimesida deira. Dette til saman gjer at

Aurland: To elevar og ein lærar ved Sogn Jord og Hagebruksskule, har sidan september jobba med ungdomsbedrifta ”Grønn Geit”. Her skal dei produsere ein heilt spesiell yoghurt av geitemjølk frå omlag tretti eigne geiter.

Geitemjølka har dessutan betre bakteriehem-

Sogn jord og hagebruksskule trekk mange elevar

mande eigenskapar som er bra for tarm og mage.

frå heile landet, men også frå Europa.

Noko som kan vere gunstig for barn og eldre. Om teoriane stemmer, kan geitemjølka altså brukast

Lokalt

som ein erstatning for kumjølka for allergikarar.

Yoghurten skal i hovudsak verta seld lokalt i Aur-

- Geitemjølk er jo også mykje betre, reklamerer

land kommune, på gardsbutikken til skulen. Men

Hanne med eit glimt i augo.

det er også snakk om eit samarbeid med den lokale ICA butikken, om å selje vara der. Så snart

Forsking på geitemjølka

kan kanskje innbyggarane i Aurland sjå ”yOgeit” i

Forskarar har i om lag eit år sett på om geitemjølk

butikkhyllene.

er betre enn kumjølk. - Proteina i geitemjølka vert nedbrotne raskare enn

Ingvill Storås (19) frå Tromsø, Merete Tønnesen

i kumjølka, fortel stipendiat Hilde Almås på heime-

(19) frå Aurland og Hilde Herrebøen (38) frå

sida til skulen, www.umb.no . Det er og bevist at

Oslo, jobbar no med produksjon av geiteyoghurt.

geitemjølk har ein hemmande verknad på ein del

Ideen fekk dei då ein av elevane ved den økologiske

bakteriar og virus. Etter fordøyinga av geitemjølka

skulen hadde vore i USA og smaka på dette nokså

dannar det seg eit nedbrytningsprodukt som hem-

uvanlege produktet. Yoghurten, som har fått det

mar nokre bakteriar. Dette verkar mot den mykje

klingande namnet ”yOgeit”, er hundre prosent

omtala bakterien E.coli, og mot virus som gir diaré.

Tekst: Frida H. Vangen sogn.media@gmail.com

økologisk og vert produsert på skulen. Til og med smakane som vert tilsett, er økologiske og sjølvprodusert. - Det vert eventuelt berre innpakkinga som ikkje er økologisk, seier Hilde Herrebrøden. Ho er kontaktlærar for bedrifta, men er like ivrig som som dei to andre elevane.

Eit sunnare alternativ Enda ein grunn til at elevane ville bruke geitemjølk i staden for kumjølk er at det er sunnare, og inneheld mindre feitt enn i kumjølka. Det vert også forska på om personar som har mjølkeallergi toler geitemjølk. For å få god mjølk treng geitene mykje næring.

Når enden er god er allting godt.

Foto: Karine Blikra

Foto: Karine Blikra

6


Korleis lagar ein yoghurt? Det første ein gjer når ein skal lage yoghurt er å få tak i fersk geitemjølk eller kumjølk. Etter det må ein koke mjølka i omtrent 10 minuttar, før den så vert kjøld ned igjen. Når ein kjøler mjølka ned igjen tilfører ein yoghurtkulturen, og då er det viktig å blande godt. Så skal blandinga inn i eit varmeskap som held omlag 40 grader celsius, der skal den godgjere seg i tjueseks timar. Dette for at pH verdien skal verta 4,5, slik at uønska bakterie forsvinn. Det er ikkje stor forskjell på smaken frå yoghurtane, men litt er det sjølvsagt. Geitemjølka er litt syrlegare på smaken og konsistensen litt tynnare.

Kjelde: yOgeit Når ein vert nyfiken. Foto: Karine Blikra

Framtida sitt yoghurthåp. Foto: Karine Blikra

Lagar heiløkologisk pølse Dei slaktar eigne dyr og vil selje økologiske pølser på den lokale marknaden. I foredlingsprosessen har dei fått hjelp frå Vik. Sidan oktober har fire elevar ved Sogn jord- og hagebruksskule i Aurland jobba med ungdomsbedrifta Aurland Økopølse. - Produksjonen blir først ferdig i slutten av mars. Pølsa blir berre produsert ein gong sidan prosessen tek så lang tid, seier Geir Arne Høye (41). Dei brukar kjøt frå både sau og geit, som dei har slakta på skulen.

Hjelp frå Vik - Me har produsert ferdig, det einaste som er att

Stolte pølsemakarar: F.v: Vincent von Heijnsbergen (36) frå Nederland, Anne Bente Zumach (23) frå

er modninga, seier Geir Arne og fortel at mod-

Tyskland og Geir Arne Høye (41) frå Fredrikstad. Gustav Flatabø (20) frå Ulvik var ikkje til stades.

ningsprosessen tek nesten tre månader. Kjøtet

Foto: Frida Haugsevje Vangen

vart foredla hjå ein pølsemakar i Vik, der dei jobba med sitt eige prosjekt halve dagen og hjelpte til i slakteriet resten. Kjøtet er røykt på Lid mellom

Debio-godkjenning

Aurland og Flåm før det no skal til modning på

Økopølse - gjengen hadde eigentleg eit mål om å få

Otternes i Aurland.

debio-godkjenning. - Me har produsert alt etter reglane, men me måtte fyrst melde oss inn i eit register som me

Så godt som 100% økologisk

måtte betale for. Sidan me er ei ungdomsbedrift,

Grunnen til at dei produserte i Vik, var at dei hadde

kan me ikkje gjere dette, det blir for dyrt, meiner

tilbod om økologisk foredling der, og at dei hadde

Anne Bente Zumach (23). Men dei trur ikkje det

rett utstyr. Pølsa skulle vere økologisk gjennom

blir noko problem å selje pølsa. Dei håpar på eit

heile produksjonen, frå slakting til ferdig produkt.

samarbeid med den lokale ICA butikken og skal i

7

- Alle ingrediensane er økologiske, bortsett frå saltet, seier Vincent von Heijnsbergen (36).

tillegg selje den i gardsbutikken ved skulen.

Alle ingrediensane er økologiske, bortsett frå saltet.

Tekst: Karine Blikra sogn.media@gmail.com


"Lois, we have a masterpiece"" masterpiece Thomas Morel (19) kom til Norge for å utvikle sin turnkarriere. Men det tok ikke lang tid før han forelsket seg i vestnorsk natur og fant ut at det var fotograf han skulle bli. Allerede har Thomas skaffet seg kontakter over hele verden, og på besøk hos verdenskjente Lois Greenfield i USA ble han spådd en lysende karriere.

Foto: Jacob Knagenhjelm

8


Da Thomas var seksten, bestemte foreldrene seg for at

- På slutten av siste dagen hadde jeg en idé som jeg

de skulle flytte vekk fra det nederlandske byråkratiet, og

følte var ganske bra. Jeg sa det til Lois og assistenten,

til norske dype skoger, daler og fjell.

og spurte om jeg kunne ta det siste bildet, for hele stu-

Mens foreldrene prøvde å få seg jobb, begynte han på

dioet måtte jo byggest om! Det er utrolig vanskelig å ha

Valdres Folkehøyskole med fokus på friluftsliv. Det var

en idé i hodet som er nesten som en drøm, og forklare

der han oppdaget gleden ved kameraet.

det til alle i studioet. Lyset, alle danserne som skal

- Jeg begynte med et vanlig kompaktkamera og tok

hoppe samtidig. Det var nesten som å fortelle en drøm,

bilder av folk i klassen og fjellene mens vi var på turer.

for å få noen andre til å drømme den helt likt. Det ble

Plutselig begynte de å kommentere de: ’Å så fine!’, det

masse endringer, det ble slik og det ble slik, til slutt var

inspirerte meg til å ta flere. Ser jeg tilbake nå, er alle

det perfekt. Lois blåste med ventilatoren for å lage liv i

bildene bare dritt.

bildet. Da assistenten hennes så bildet på monitoren, sa

Etter det bestemte han seg for å ta portrettbilder av

hun: ”Lois, we got a masterpiece”. Senere fortalte Lois

alle i klassen med samme kameraet. Bildene satte han

meg: ”You’ve got a bright future”.

sammen til en bok som han solgte tilbake til klassekamerater. Dette var begynnelsen på en karriere bak

Hjemme bra, borte best

kameralinsen.

I skrivende stund har Thomas Morel igjen returnert til Norge etter en ny tur til USA. Med seg fra statene har

Det var kjærlighet ved første blikk

han masse minner og en forelskelse for New York som han planlegger å dra tilbake til snarest mulig. I New

Da assistenten hennes så bildet på monitoren,

York fikk han blant annet et betalt oppdrag for The New

sa hun: ”Lois, we got a masterpiece."

York Ballet. Om det ikke utvidet lommeboken, så utvidet

Foto: Thomas Morel

Gratis freelancer Det er mange måter man kan oppnå et navn på. En av

Annerledes enn forventet

dem er å ta masse bilder gratis, enten det er for Sogn

- Det var utrolig spennende. Hun er jo en enormt kjent

Avis, Jotunheimen rundt eller familiebilder for venner og

fotograf, i alle fall i dansverden, der vet alle hvem Lois

kjente. For en aspirerende fotograf er det å gjøre disse

Greenfield er. Det ble litt annerledes enn forventet, for

oppdragene gratis en selvfølge.

hun er en helt annen person enn det folk ser for seg av

- Først når en har opparbeidet seg et navn, kan en

såpass profilerte kjendiser. Mens vi tok bilde, bakte hun

kreve honorar. Det er mer sannsynlig at du betaler de

kake til oss! Hun var veldig vennlig, det var veldig rolig

for å kunne ta bilde, ikke omvendt, sier Thomas om op-

atmosfære. Hun strålte ikke ut: ”Jeg er flink”, hun hadde

pdraget for Jotunheimen rundt.

veldig lyst til å lære meg.

Arbeidsom

Bygge om

Pengene til kamera og turer datt ikke ned ifra him-

I to dager fikk han utfolde seg i studioet, andre dagen

melen. Allerede som nittenåring har Morell opparbeidet

fikk han en idé så stor, at hele studioet måtte bygges

seg en bedrift, TMstudios, der han har et byggfirma

om for å få den realisert.

hvor han installerer frysere og kjølere. Oppdragene får han via en mann i Oslo som sender han videre til bedrifter over hele landet. Thomas er entreprenør av natur. Basen er Feios. Der driver familien økologisk isproduksjon og turisme. Selv er han elev ved Sogndal vidaregåande skule. I Vik har han lenge hatt småjobber som portrettfotograf. - Jeg har ikke tjent noen store summer på foto, enda. Så jeg må nok livnære meg på andre måter. I alle fall foreløpig.

Greenfield En dag mens Thomas surfet på nettet, visstnok etter bilder fra ett spesielt kamera, kom han over den kjente kunstfotografen Lois Greenfield. Det var kjærlighet ved første blikk. Ikke i den aldrende kvinnen, men i bildene hennes. Han sendte en mail om å få kunne besøke henne i studioet, og hun sa ja. Selve atmosfæren i studioet beskrev han som beroligende. Da han var fremme, så han fram til to dager med intensiv kikking. Han trodde ikke at han skulle fotografere selv, men der tok han feil.

9

Lois var veldig vennlig, det var veldig rolig atmosfære. Hun strålte ikke ut: ”Jeg er flink”.

Tekst: Jacob Knagenhjelm sogn.media@gmail.com


Guten frå Mars - Eg er faktisk allergisk mot vatn. Allergisk mot vatn? Det første som sler meg er at Daniel Volle har hamna på feil planet.

Eg nemner dette, og me ler litt. På veg opp i Åbergevegen i Sogndal går Daniel som eit lyn. Me passerar folk heile vegen. Han har ikkje akkurat dårleg tid, men ser ikkje heilt vitsen med å gå seint. - You’ve gotta enjoy life quickly, seier Daniel i ein slags ironisk tone. I andletsuttrykket er han gravalvorleg eit augneblikk, for så å briste ut i rungande latter litt etter. Det er ikkje ofte ein ser smilet, men når det er der, er det heilhjarta. Daniel tek ikkje livet så alvorleg. Det viktigaste er å ha det morosamt.

Det kan hende Daniel har dårleg tid. Han skal jo tross alt heim og formidle. Eg skal intervjue guten med det unike formidlingstalentet. I radio, i musikkproduksjonar og i film. Det kan hende han gledar seg litt. Dessutan har han jo mange ballar i lufta, mykje å ta seg av. For tida har han hendene fulle av redigeringsarbeid på ein film kalla ”Operasjon Kvit Snø.” - Det var ein kort fiksjonsfilm eg lagde i juleferien. Det er eit filmselskap som heiter Firework Film i Bergen som kontakta meg før jul, og spurte meg om eg kunne tenke meg å lage ein film i Bremanger. Dei hadde sett filmane hans på YouTube, og kontakta han på Facebook. Daniel takka ja, men ikkje fordi dei freista med store summar. Han fortel at akkurat då handla det om å skape seg eit namn. - Det var meir som eit dugnadsarbeid, fortel han. No byrjar han å få seg kontaktar over heile Noreg. Gjennom tre år som medieelev på Sogndal vidaregåande skule har han hatt ei solid utvikling. Han har vore i praksis på Nordisk Film i Oslo, har vunne landsfinalen for film i Ungdomens Kulturmønstring i Trondheim for filmen ”Area 10”. Og no i Bergen.

Me når fram på overraskande kort tid. Huset i Åbergevegen er kjølig. Gamal tapet på veggen, gamalt Foto: Jacob Knagenhjelm

teppe på golvet. Her bur han med mor, stefar og to brødre.

10


- Dette er det... Han tel på fingrane.

- Korleis er du vorten så god?

trur. Me oppfattar berre ein liten del av det som er

- Ja, eg veit ikkje. I alle fall det andre huset berre

- Eg har laga mange filmar, og har hatt interessa

rundt oss, me ser ikkje vårt eige potensial. Han saman-

i Sogndal eg har budd i. Han vart født i Drammen

for det lenge. Eg har laga cirka 60 filmar sidan

liknar det med kor stort fargespekteret eigentleg er, og

for atten år sidan. Sidan har han budd i Åros,

åttande klassen. Dei første eg laga var rævva dår-

kor lite me ser av det.

Kaupanger, Spikkestad og Skjolden. Akkurat i kva

lege. Sidan har eg brukt tid på å studere proffane.

- Men eg har ikkje svaret. Eg har ikkje svaret på noko.

rekkefølgje og i kor mange forskjellige hus han har

Sett på kva som skjer, kva som er tøft. Eg har prøvd

Men litt filosof er eg jo.

budd i har han ikkje oversikt over.

meg fram, prøvd å etterlikne. Det meste eg kan er sjølv-

- Mamma studerte litt her og der då eg vaks opp.

lært, forklarar han. I det vesle rommet hans står under

Det verkar som han er meir reflektert enn dei

- Kan flyttinga ha påverka deg?

eit dusin filmar i ei lita hylle. Ikkje akkurat det eg hadde

fleste attenåringar. Han har synspunkt på ting som ligg

- Det har nok hatt ein del å sei. You know, få

sett føre meg. Er det filmsamlinga hans?

litt utanfor sfæren til vanlege ungdomar. Eg går over til

venner ein plass, så flytte. Akkurat det har vore

- Eg lastar ned dei filmane eg kunne tenkje meg å sjå.

noko litt meir trivielt. Vener og kjente seier han ikkje er

litt kjedeleg. Han slenger i frå seg sekken, tek av

Og eg er relativt ofte på kino. Dessutan har eg ikkje

den som snakkar mest, men det han seier er som regel

seg svarte sko og svart jakke. Resten er også

plass til meir i hyllene, flirer han. Filmane i hylla er stort

gjennomtenkt.

svart. Blant folk ville stilen hans kanskje vorte kalla

sett science fiction og action. Det som verkeleg sparkar,

- Korleis trur du folk oppfattar deg som person?

hengslete.

som han seier sjølv. I Nettverksposten i midten av

- Jordnær, og kanskje ein smule arrogant. Men ein må

- Baggy klede er det einaste som eigentleg

fjoråret svara han svært så klisjéfylt i eit epost-intervju

jo sei det ein meinar. Eg er den personen som tek ein

fungerar. Då eg byrja å skate, fann eg ut at det

at målet for framtida var å lage den perfekte filmen.

spade for ein spade, og dekkar ikkje over ting. Om seg

ikkje funka i dongeri. Og så var det litt kult òg, seier

- Kva er den perfekte filmen?

sjølv kan han seie at han blant venner er passiv sosial.

han. Nokon ville sagt han ikkje passar så godt inn i

Han ler godt då eg tek det opp. Eg spør jo tross alt i ein

- Eg set nesten aldri i gong noko. Eg er den som sit og

Sogndal, folk her tykkjer han ser litt rar ut. Han er

rimeleg sarkastisk tone.

ventar på at telefonen skal ringe.

jo omtrent den einaste som går slik. Men det gir

- Nei, det eg meinte var ein film som sparkar på alle

- Har du dame?

han litt katten i.

punkt. Ein film som eg likar, med musikk som eg likar.

- Nei. Har ikkje tid. Hadde ei, men det fungerte ikkje.

- Det verkar som du er hamna på litt feil stad.

- Korleis skal du realisere det?

- Om du skulle hatt dame, korleis ville ho ha vore då?

- Fuck it, eg er frå Drammen, seier han då. - Eg er

- Det gjeld å halde fram med

jo rappar, og rapparar skal jo ha baggy klede.

lage film. Ta den utdanninga som trengst. Jobbe med folk

å

Fuck it, eg er frå Drammen

- Søt og snill. - Men du, kva vil det eigentleg seie å vere allergisk mot vatn?

Daniel er jo rappar det må nemnast. Han

som tenkjer film framfor peng.

har eit usannsynleg stort repertoar av songar for

Ein blir berre betre av å prøve,

ein attenåring å vere, med om lag 200 forskjellige,

forklarar han. Daniel planlegg å studere i Danmark.

der ein tidel av desse er hip-hop. Men mesteparten

- Det har aldri vore folk med skikkeleg kompetanse på

Eg merkar at eg sit att med eit inntrykk av at

av musikken han lagar er til eigne filmar. Kunsten

film i Noreg. Eg har merka meg at Danmark er plassen

Daniel Volle kanskje har hamna på feil stad, i feil land

er å skape ein stemning med musikken.

å reise. Dei lagar masse bra film i Danmark, og seriar.

eller på feil planet. Det verkar som han veit sjølv at han

- Eg lagar musikk etter eigne assosiasjonar.

It’s still a lot to know, seier han.

kjem til å nå langt. Derfor gir han litt katten i om han

Musikk som eg tykkjer er kul. På rommet hans står

- Eg kan drikke det, men eg får utslett om eg får det på kroppen. Det klør.

passar inn.

Moog’en. Eit keyboard frå kjente instrumentma-

Temaet politikk kjem opp. Eg har forstått at

kar Bob Moog. Det er det einaste synlege instru-

han skal ha rimeleg sterke meiningar. Formidlingstalen-

mentet på heile rommet. Det einaste som er plass

tet til Daniel kjem no tydeleg fram.

til. Det, og ein knøttliten gitar. Ein gitar han ikkje

- Kva tykkjer du om regjeringa i USA?

eingong kan spele på.

- Folk skjønnar ikkje at det er ein gjeng med kriminelle

- Eg lagar papirfly av noteark. Eg kan ikkje notar.

som styrer landet. Dei går bak ryggen til folk. Han spør

Eg kan ikkje spele gitar, eg kan eigentleg ikkje noko

meg om eg kjenner til organisasjonen ”Skull and Bones

fagleg om musikk. But I can still make music, fortel

Society”. Eg forstår at det skal vere ein organisasjon i

han. Det heile føregår på datamaskina. Der har

likskap med ”Frimurarane”.

han alle instrument han treng. Det er der det mes-

- Presidenten i USA er ein av medlemene til organisas-

te føregår, filmredigering, musikk, manusskriving.

jon ”Skull and Bones”. Då er det på tide å ”Wake the hell

For tida jobbar Daniel med ein film i Breman-

Det er der han sit. I eit hjørne på eit rom som ei-

up”, seier han. Eg ler litt, men skjønnar at eg heller bør

ger, ”Operasjon kvit snø” etter oppdrag. Det

gentleg ikkje rommar to personar. Med ei engelsk-

lytte.

er ikkje den einaste førespurselen filmtalentet

norsk ordbok alltid innan rekkevidde. Det verkar

- Kva er det som føregår i møta til ein organisasjon

frå Sogndal får. Nyleg har han har laga musik-

som den norske vokabularen ikkje strekk heilt til

kalla ”Skull and Bones”?, spør han, og svarar sjølv. – Dei

kvideoen til songen ”Jesus gjør meg stille” frå

for Daniel. Det går jamt mellom norsk og engelsk

sit å spelar kort? Yeah, right.

Vigdalsgruppa Tonereise sin siste cd ”Arven”.

når han verkeleg vil poengtere noko. Han er liksom

Han forklarar det slik at det er ikkje utan grunn at dei

Daniel får så mange henvendingar for tida at

hamna litt i feil land, og har måtte tilpasse seg. Det

rike har vorte rikare under Bush i Amerika, og at ein slik

han må byrje å prioritere det som betalar best,

er kanskje det ordboka er til.

organisasjon kan vere arena for den type politikk.

han kan nemleg ikkje takke ja til alt.

- Og nemner ein konspirasjon, trur folk du er galen.

Allereie no planlegg attenåringen å starte eit

Tekst: Torbjørn Selseng sogn.media@gmail.com

Fakta:

enkeltmannsføretak for å få økonomiske forde-

Eg sit i den andre stolen, den andre det nett så vidt er plass til. Det ser ut som eit ganske

Daniel slutta å tru på Gud då han slutta å tru

lar og for å bli teken meir seriøst.

alminneleg guterom, middels rotete, seng, data og

på tannfea. Religion ser han på som ein god måte å

Nyleg har han delteke på Ungdomens kultur-

teikneseriar. Filmprisar på veggane, Q-film, UKM,

kontrollere folk på.

mønstring i Sogndal med tre nye filmar, og alle

Sogna Movie. Eg har ei kjensle av at det vil snart

- Du trur ikkje at det fins noko større enn mennesket?

kom vidare til fylkesfinalen.

verte fleire.

11

- Eg trur det er meir til mennesket enn det me ser og


Desse bileta er tekne og redigert av Eigenart UB, og er frå Førde. T.v. Hafstad vidaregåande skule. I midten Siw Anita Kirketeig og Marie Hestvik Grimelid. T.h. Torsheimstatuen. Nederst: Sogn og Fjordane Sparebank

Fangar fylket i nøtteskal Siw Anita Kirketeig (20) og Marie Hestvik Grimelid (19) som går ved Hafstad vidaregåande skule, har drive ungdomsbedrifta Eigenart UB sidan i haust. Dei tek bilete av ulike gjenstandar, natur og bygningar som er i Sogn og Fjordane. Målet deira er å fange fylket i eit nøtteskal med kameralinsa. Og dermed bruke bilete til å fremje

Sogn og Fjordane slik at folk vil bu der, og hindre

kombinere interesser dei har, og ein grei måte å

fråflytting frå fjordfylket. Einkvar fotodokument-

gjere det på var gjennom å lage ei bedrift.

asjon vil ha verdi for ettertida.

– Det kan vere nyttig erfaring og ha med seg vidare, seier Siw Anita Kirketeig, dagleg leiar ved

Dei to jentene har utdanning frå Mo og Jølster

bedrifta. Med bileta vil dei prøve å skape særpreg

vidaregåande skule der dei har gått på grunnkur-

og eit moderne uttrykk ved å leggje til tekst på

set Formgjeving. Det er dette faget som har gjort

bileta.

at dei har starta denne bedrifta. Ideen bak bedrifta kom gjennom ein idémyldring på skulen. Dei ville

Erlend Kjørlaug Larsen sogn.media@gmail.com

12


Lysande hovud i Førde

Foto: Frida H. Vangen

Ein genial idé om lysande husnummerskilt har allereie fått stor merksemd i næringslivet. Fleire bedrifter har vist stor interesse for produktet. Netcan Utvikling er no redde for at nokon skal stele idéen. - Hovudproduktet vårt er lysande husnummerskilt som vi har laga heilt frå grunnen av, seier Mats Åsnes Skjelbred (18) som står bak den lysande ideen. - Den ramla berre ned i hovudet mitt, på

Foto: Hege Karlsen

veg heim frå skulen! Ungdomane er litt redde no

Ungdomsbedrifta Netcan Utvikling, elevar ved elektrolinga på Øyrane vidaregåande skule.. skule.. F.v F.v.. Sigvart Hatlestad, Mats Åsnes Skjelbred, Steffen Saur Sandvik, Jens Førsund.

for at andre bedrifter kan stikke av med husnummeridéen og ta fortenesta, før dei sjølve kjem i

Store forventningar

gong med produksjon og sal. Den unge bedrifta i Førde

Lyssetjinga av Førde Terrasse er eit samarbeids-

Verdas største elektronikkmesse

har alt fått ulike oppdrag, som blant anna å lyssetje

prosjekt med YIT, som er ein av landets største elektro-

Hovudmålet til elevane er at dei skal tene nok pengar

fasaden til Førde Terrasse. - Eg trur at lyssetjinga på

entreprenørar, med avdelingskontor i Førde. Dagleg

som kan dekkje ein tur til verdas største elektronikk-

fasadane vil setje eit spesielt preg på bygget, seier Per

leiar, Per Ingvar Stølsvik, har store forventningar til

messe, CeBIT i Tyskland.

Ingvar Stølsvik. Han er dagleg leiar for Flatene Eigen-

prosjektet. Netcan håpar på å få ferdig delar av denne

Messa skal vere frå 4-9 mars, og dette er verkeleg

dom og Byggmester Stølsvik.

jobben før fylkesmessa, for å få eit godt referansepro-

noko dei ser fram til.

sjekt.

- Me har også ein plan om å fortsette elevbedrifta etter

Etterlengta

vidaregåande, seier Mats Åsnes Skjelbred.

Idéen er nyskapande, og ungdomsbedrifta har berre

Kurs på kveldstid

fått positive tilbakemeldingar så langt. Materiala som

Elevbedrifta har hatt store utgifter til innkjøp av materia-

Satsar på å vinne

dei nyttar i produksjonen er aluminium og plexiglass. I til-

lar og utstyr. For å redusere kostnadane, har dei utvikla

Til årets fylkesmesse satsar dei på å lage ein spesiell

legg nyttar dei lysdiodar, batteri og solcellepanel. Sjølve

og laga sin eigen skjere/fresemaskin. For å finansiere

stand med fleire prototypar. I tillegg skal dei lage ein

produksjonen går føre seg ved at dei graverer inn tal

delar av oppstartskostnadane, har dei byrja å halde

reklamefilm som presenterer produktet. På messa vil

eller nummer i ei plexiplate. Deretter blir små lyspærer

datakurs. Kurset er for folk som ynskjer grunnleggjande

det bli delt ut ulike prisar, og dei har store forventningar.

sett inn på baksida, og dei får då ein spesiell lyseffekt

opplæring til dømes i dataprogramma Excel, Power-

- Me håper å vinne prisen for beste innovativ produkt,

i plexsiglasset. Når dei nyttar solcellepanel som ener-

point, Fronter og Word.

slik at det opnar for tur til landsfinalen, seier Geir Hen-

gikjelde, blir denne lada opp om dagen, og energien blir

- Dette har me hatt god respons på, seier dei initiativ-

ning Nore, lærar ved elektrolinja.

brukt som lys på nattestid.

rike elevane ved elektrolinja på Øyrane vidaregåande

– Ambulansepersonellet har sagt at dette burde ha

skule. Kurset er fullteikna for fleire veker framover, seier

vore laga for lengst, fortel Skjelbred. Opplyste husskilt vil

Steffen Saur Sandvik.

gjere det lettare for utrykningskøyretøy å finne fram.

I tillegg har dei fått økonomisk støtte frå Sogn og Fjor-

13

dane Energi, slik at dei kan utvikle produktet.

Tekst: Hege Karlsen sogn.media@gmail.com


Eit litt annleis tilbod Idrett For Alle (IFA), er namnet på ungdomsbedrifta til ni elevar ved Firda vidaregåande skule. Dei gir menneske med utviklingshemning i Gloppen kommune eit tilbod med aktivitet og leik. Bedrifta vart starta hausten 2006. Tredjeklassingen Benedicte Moritsgård er i år leiar for ungdomsbedrifta og trivst med det. - Ideen kom frå idrettsgruppa STIL i samarbeid med Norsk forbund for utviklingshemma (NFU) og Gloppen kommune, fortel Benedicte. Dei tre støttespelarane hjelpte også elevane med å finne stad og få tak i diverse ting som utstyr. Ei anna som var med å grunnleggje bedrifta, Ragnhild Vårdal har sakna eit slikt tilbod. - Det er skummelt og sjokkerande at menneske med utviklingshemning i Gloppen ikkje tidlegare har hatt eit slikt tilbod, seier ho.

Frå venstre : Benedicte Moritsgård, Jørgen Honningsvåg, Ragnhild Vårdal og Daniel Dalsbø ved Firda vidaregåande skule. anna på fjorårets ungdomsbedriftsmesse i

Store framsteg

Førde. Men ungdomane i

Jørgen Honningsvåg og Daniel Dalsbø er to av ni

IFA føler at det dei gjer ikkje

ungdommar som arbeidar i bedrifta dette året. Dei

kan samanliknast med det

fortel at talet på deltakarar varierar, men dei fleste

dei andre ungdoms-

stiller om dei har tid. På treningane har dei forskjel-

bedriftene tilbyr.

lige aktivitetar som ballspel og leik. Dei har merka

- Dei prøver som regel å

store framsteg hos deltakarane.

selje eit produkt medan

- Betre motivasjon og koordinasjon er det som er

vår jobb går meir ut på å

mest synleg. Det er ikkje berre deltakarane som

stille opp for andre, fortel

lærer og har det kjekt, trenarane storkosar seg

Ragnhild. Så dei vel å ikkje

også på IFA-treningane, seier dei to gutane, og

stille på årets messe.

meinar dette er god erfaring, ei oppleving for livet.

God respons Alle menneske like myje verdt

Bedrifta er god praksis for

- I byrjinga var deltakarane litt sjenerte, men etter-

elevane ved idrettslinja.

kvart har dei vorte tryggare og meir aktive, seier

Dei er svært nøgde med

Jørgen Honningsvåg. IFA har gitt deltakarane sine

kombinasjonen av skule og

eit meir sosialt og aktivt liv.

arbeidet i IFA.

- No hender det også at somme tek kontakt på

- Det å sjå kva vi oppnår

telefon elles i fritida, seier han. Dei har eit positivt

hos desse menneska gir

resultat som burde gi andre kommunar og stadar

meg lyst til å forsette og

inspirasjon til å starte liknande tilbod. Alle men-

eg trur det gledar oss like

neske er like mykje verdt, noko desse ungdom-

mykje som dei, seier Bene-

mane ved Firda VGS har forstått.

dicte med eit glimt i auga. Bedrifta har fått god

IFA gir deltakarane ein meir sosial og aktiv kvardag. F.v: Pål Asbjørn Underthun, Bertine Haug Aa og Ronald Sande. Foto: Bente Underthun.

Ei litt annleis ungdomsbedrift

respons både frå deltakarar og andre som har

IFA har tidlegare presentert bedrifta si mellom

følgt arbeidet til ungdomane.

Tekst: Oda Underthun sogn.media@gmail.com

16


www.holen-installasjon.no

Positiv framtid for fylket? Noreg blir meir sentralisert heile tida, noko som òg gjeld Sogn og Fjordane. Innovasjon Norge laga for tre år sidan eit ungdomsbarometer som fortel at nær halvparten av ungdommen i Sogn og Fjordane vil flytte, og heller komme attende¨ seinare. Det er naturleg nok venene som i tillegg til naturen trekkjer ungdommane til seg. Likevel meinar 65% av ungdommen i følgje undersøkinga at det verste med å bu i fylket er at det er lite som skjer. Men meiningane som at Sogn og Fjordane vil utvikle seg positivt i framtida er sterke.

Verdiskapende samspill Veidekke Entreprenør AS Distrikt Sogn og Fjordane www.veidekke.no


Kreative elevar på Kaupanger Skule I ein og same klasse finn ein mellom anna servicebedrift, danseverkstad og sal av fuglebrett.

Ved 9. klasse på Kaupanger skule i år er det heile seks ulike elevbedrifter. Alle er forskjellige, og har ulike målgrupper.Ei bedrift valde til og med å arrangera loppemarknad for å tena pengar, noko som fungerte svært godt. - Det var litt vanskeleg i starten, men kjekt når me først kom i gang, seier elevane som arrangerte loppemarknad.

Loppemarknad Eirik Skjelle Fimreite, Muggur Sverrisson, Ole Henrik Lund og Sindre Røysum Ringstad, brukte mykje av fritida si til å samla inn lopper frå folk i Kaupanger. Når dei hadde samla inn nok lopper, brukte dei ein laurdag til å stå på senteret i Kaupanger og selja dei. På denne eine

Fire stolte elevar klare til å selja lopper. F.v. Eirik Skjelle Fimreite, Muggur Sverrisson, Ole Henrik Lund og Sindre Røysum

dagen fekk dei inn over 17.000 kr.

Ringstad. Foto: Irene Røysum.

- Me er den bedrifta som har tent mest pengar fordelt på tal personar i gruppa, kan Sindre Røysum Ringstad

gjenspeglar arbeidsviljen deira.

- Eg veit ikkje heilt. Det er jo meir aktuelt no enn det var

stolt fortelja.

Bedriftene er veldig sjølvstendige, seier han. Han held

før me hadde entreprenørskap i klassen, men det er jo

seg for det meste i bakgrunnen, men hjelper litt til

litt kjedeleg med så mykje styr, seier elevane.

Satsingsområde

med planlegginga som må til. Han meiner absolutt at

Førde meiner at ved å la elevane få prøva å skapa ei

Kaupanger skule har lenge hatt entreprenørskap som

bedriftene kjem i mål, og at dei får inn nok pengar til å

bedrift, vil dei lettare kunna realisera prosjekt seinare i

eitt av satsingsområda sine. Dette har ført til at elevar

reise til Polen.

livet.

ved 9.klasse får prøva å starta sine eigne bedrifter. - Tanken er at dei skal få innsikt i korleis det er å

Framtidas gründerar?

etablera og driva

Det å starta ei eiga bedrift er jo eit velkjent fenomen

ei bedrift, men og like mykje å tena pengar til ein

Det var litt vanskeleg i starten, men kjekt når me først kom i gang

rundt om i vår tid. Elevane i 9. klasse har ikkje tenkt så veldig mykje på dette, men etter å ha hatt eigne

Tekst: Henrik Hauståker sogn.media@gmail.com

bedrifter har tanken streifa dei.

klassetur, seier kontaktlærar, Arild Førde. Denne turen pleier å gå til Polen for å besøka Til Måløy

blant anna Auschwitz. Klassetur kostar pengar, og fører

350,35

dermed til at elevane må vera kreative, og finna gode

Student ein veg

løysingar for å klara å tena nok pengar. Til Askvoll Ti

- I tillegg til å starta desse bedriftene, driv også 9.klas-

238,2

sen kantina ved skulen, der dei får ulike roller, som

Student St tudent ein veg

dagleg leiar, økonomisjef og så vidare, seier Førde. Han trur at elevane har godt utbyte av å få prøva seg i ei bedrift, og meiner det er eit bra satsingsområde frå skulen si side.

Studentlivet inneber så mykje!

Frå Sogndal Sogn So g gn

Reis med Fjord1 Fylkesbaatane, spar både tid og pengar og

Motiverte elevar - Elevane i 9. klasse har vist at dei er svært motiverte

bruk overskotet på deg sjølv. Du får 50% rabatt på alle strek-

Til Bergen

ningar året rundt ved å syne godkjent skule-/studentbevis.

270,Studentt ein ve veg

til å jobba. Ved å setja av mykje av fritida si til bedriftene sine, har elevane gitt uttrykk for å lika prosjektet, fortel Førde. Dessutan har mange av bedriftene gjort det veldig bra, og fått inn mykje pengar, noko som igjen

18


Barnehage med eige hønseri foreldre og tilsette i barnehagen. Dei har til og med innlagt straum i hønsehei-

Teina Barnehage ligg i Sogn og Fjordane si største jordbruksbygd, Breim. Dei har i 13 ür drive eige hønseri. Det var først for eit par ür sidan det vart klart for Teina at det dei driv er ungt entreprenørskap.

men.

Mül og meining med hønseriet er at barna skal lÌre om stell av høns, og sam-

Kvar onsdag har dei marknad der dei sel egga. Foreldre tykkjer bedrifta er

tidig bli fortruleg med tal, former og mengder. Samtidig stĂĽr det som sĂŚrs

kjempebra og i helgene tek dei ansvar for stell. Ordninga er slik at dei har kvar

viktig at ungane har det kjekt.

si helg med tilsyn og stell saman med ungane.

Det heile starta med berre fattige 10 høns. Nü har dei omlag 50 klukkande

Teina mottok kr 1 000 i premie for bedrifta si pü ungt entreprenørskap si

høns spradande rundt i det vesle raude hønsehuset som er laga pü dugnad av

messe i fjor. Dei unge bøndene i barnehagen er tilbake i ür.

Barnehagen har planar om ü innføre videoovervaking i hønsehuset, slik kan borna følgje med pü ein skjerm kva hønsa driv med nür dei ikkje er til stades.

!LTĂ–INNENĂ–LANDBRUKSMASKINERĂ–OGĂ– REDSKAP 4AĂ–DELĂ–IĂ–SUKSESSENĂ–DUĂ–OGSÂĽ

pĂĽ Rica Sunnfjord Hotel

#,!!3Ă–#ELTISĂ–Ă–2#Ă–MEDĂ–ENĂ– TURBOLADETĂ–MOTORĂ–PÂĽĂ–Ă–HK 3AMMENĂ–MEDĂ–3TOLLĂ–FRONTLASTERĂ–&Ă–2OBUST Ă– Ă–ENĂ–PERFEKTĂ–KOMBINASJONĂ–TILĂ–ATTRAKTIVEĂ–Ă– Ă– Ă– Ă–Ă–BETINGELSER 6EILĂ–KAMPANJEPRISĂ–INKL 3TOLLĂ–FRONTLASTERĂ–FRA

KRĂ–Ă–

EKSĂ–MVA

6ALTRAĂ–.Ă–OGĂ–. Ă–ENĂ–HELTĂ–NYĂ–TRAKTORKLASSE

.YHET Lørdag 23. februar:

6ALTRASĂ–NYEĂ–. Ă–Ă–HK Ă–OGĂ–. Ă– Ă–HK Ă–ERĂ–DETĂ–PERFEKTEĂ–VALGETĂ–FORĂ– DEGĂ–SOMĂ–IKKEĂ–VILĂ–GIĂ–AVKALLĂ–PÂĽĂ–KVALITET Ă– STYRKEĂ–OGĂ–KOMFORTĂ–

CountryFEST 2008: Dans/konsert med Liv Marit Wedvik, Ove Støylen & the Whitenecks og Kruttrøyk *Opphald fredag - søndag: frü kr 1895 inkl to overnattingar med frukost, middag og countryFEST lørdag. Kun billlett kr 350,-

(ERÖERÖSMIDIGHET ÖFLEKSIBILITETÖOGÖ KOMPAKTHETÖSOMÖDUÖELLERSÖBAREÖ FINNERÖP¼ÖST†RREÖTRAKTORERÖ

Lørdag 15. mars: te

ti

an

traktor pĂĽ

/LAVÖ3ELSENG ÖSELGERÖ3OGNÖDISTRIKT ÖTELEFONÖÖÖ -AGNARÖ5GLUM ÖSELGERÖ.ORDFJORDÖDISTRIKT ÖTELEFONÖÖÖ %INARÖ-OEN ÖSELGERÖ3UNNFJORDÖDISTRIKT ÖTELEFONÖÖÖ *ENSÖ&IMREITE ÖVERKSMESTER ÖTELEFONÖÖÖ %IVINDÖ3ANDVIK Ö6ALTRAÖSERVICESPESIALISTÖ3UNNFJORD ÖTELEFONÖÖÖ ,ANTMŒNNENÖ-ASKINÖ!3ÖIMPORTERER ÖMARKEDSF†RERÖOGÖSELGERÖTRAKTORER ÖREDSKAPÖOGÖSKURTRESKEREÖ0RODUKTENEÖSELGESÖ ENTENÖVIAÖÖFORHANDLERE ÖSOMÖHERÖ-ASKINSENTERETÖ!3 ÖELLERÖEGNEÖDIREKTESELGERE

ke

b r i k k g ar

ar

en

+ONTAKTĂ–OSSĂ–FORĂ–ETĂ–GODTĂ–TILBUD

fa

det

Lørdag 22. mars:

Som

4AĂ–KONTAKTĂ–FORĂ–ETĂ–GODTĂ–TILBUDĂ–NÂĽ

ĂĽrs

-ASKINSENTERETÖ!3ÖKANÖPRESENTEREÖETÖBRETTÖOGÖALLSIDIGÖUTVALGÖP¼ÖTRAKTORSIDENÖ)ÖTILLEGGÖHARÖVIÖETÖSTORTÖUTVALGÖMEDÖ VELKJENTEÖLEVERAND†RERÖAVÖREDSKAPÖ6IÖHARÖOGÖETÖGODTÖSERVICEAPPARATÖSOMÖHARÖBREDÖERFARINGÖP¼ÖALLEÖMERKERÖVIÖGJENNOMÖ TIDENEÖHARÖSOLGT

Dansegalla med Anne Nørdsti, Steinar Engelbrektson Band og Twilight * Opphald fredag–søndag frü kr 1755,inkl to overnattingar med frukost, middag og dans lørdag. Laxens Mattorg/buffet inkl billett kr 495,Kun billett til dans kr 300,-

es

m

Püskerock med Stage Dolls, Kiss Tribute Band og Covergirls * Püsketilbod: 3 døgns-opphald frü kr 795,- pr døgn inkl middag. Tillegg for püskefesten kr 200,- pr pers. * Prisane som er oppgitt gjeld pr person i standard dobbeltrom. Püskebuffet inkl billett kr 495,Kun billett til dans/konsert kr 300,Velkommen til Førde og Rica Sunnfjord Hotel! For bestilling - 57 83 40 00

‚VREÖ-¼SANÖÖC Ö0OSTBOKSÖ ÖÖ!SKER TELEFONÖÖÖÖ ÖTELEFAKSÖÖÖÖ WWWLANTMANNENMASKINNO


AKTIV UNGDOM


Luster kommune stimulerer næringslivet Luster kommune vil vere konstruktiv medspelar for å utvikle eit næringsliv som er framtidsretta. Kommunen har fleire verkemiddel i forhold til både det etablerte næringslivet og eventuelle nyetablerarar.

v Tilskot vert gitt til utviklingstiltak slik som oppstarting, planlegging og prosjektering, undersøking, produktutvikling, marknadsundersøking og marknadsføring, samt opplæring /kompetanseoppbygging. v Lån vert gitt til fysiske investeringar: Bygg og utstyr. Låna kan gjevast med renteog avdragsfri periode på inntil 3 år. Renta er no 4%. v Areal og lokale. Luster kommune har byggeklare næringsområde. Det er og ledige næringslokale i kommunen, lokale som er høvelege både til lettare industri og servicetiltak. v Næringsfellesskap. Næringsfellesskapet er lokalisert i Pyramiden, Gaupne. Det er eit samarbeid mellom Pyramiden AS som byggeigar og Luster kommune som har fått i gang tiltaket. Deltakarane i fellesskapet får eige kontor, dei får i tillegg tilgang til felles ete- og pauseområde og eit godt utstyrt møterom. Breiband er og tilgjengeleg. Tilbodet skal vere økonomisk overkommeleg, også for nystarta bedrifter. v Næringssjef Olav Grov gjev råd og rettleiing og er diskusjonspartnar for næringslivet. Ta kontakt pr. telefon 57 68 55 08 eller e-post: olav.grov@luster. kommune.no.


Meg og deg i Luster Ungdomen ønskte seg ein aktiv møteplass. Staden vart treningssenteret i Gaupne, ein arena av og for ungdom. - ”ME’N’U” (sleng for eg og deg) er eit samarbeidsprosjekt mellom IL Bjørn, Ungdommens kommunestyre, Luster kommune, Luster nærmiljøsenter, Luster treningssenter og Kyrkja i Luster, fortel Stine Sandvik, dagleg leiar i ME’N’U. Det har blitt til stor glede for ungdom i aldersgruppa 13-17 år. Slike møteplassar er viktige for å få livskraftige bygder.

Ein treng ikkje å trene for å delta, å sitje i ein sofa saman med venner å lese eit blad funkar også veldig bra. F.v.

Stine Sandvik (14) styreleiar i ME`N`U

Anette Vinda, Stine Marita Søyland, Ida-Mari Agdal og Linn Christina Lærdal. Foto: Dag Rune Sjøli

til å setja opp eit budsjett, og dei har ein vaksen

arrangementa til ungdomsorganisasjonen skjer

Mykje moro

sekretær på kvart møte som passar på at det blir

det alltid noko.

- Aktiviteten på kveldane varierer litt frå gong til

gjort rett.

- Eg likar meg når det er bra damer, ler Ramon.

gong, men hovudvekta ligg på fysisk aktivitet og

- Me brukar pengane på å leige inn instruktørar, og

Eigentleg synest han ME'N'U er for sjeldan.

sosial moro. Det kan vere spinning, step, styrket-

innkjøp av frukt og grønsaker som me har ståande

- Skulle ønske det var oftare enn annakvar fredag.

rening, ballspel, sjølvforsvar eller dansekurs, seier

på bord i kantina. Me har òg kiosksal, det tenar

Stine. Ho fortel at det starta som eit forslag i ung-

me ikkje akkurat så mykje på, sidan me må kjøpe

dommen sitt kommunestyre, om at lustraungdom

inn for nesten same prisen. Det er òg gratis inn-

burde ha ei treffstad utanom fest. Det vart teke

gang. Det blir nok litt meir utgifter enn inntekter,

opp for to og eit halvt år sidan, og etter dette har

forklarar Stine.

det skjedd mykje, interessa har nemleg berre auka.

Stor interesse Initiativ av ungdom

Arrangementet er sjølvsagt rusfritt, og regelbrot

Det vart tidleg bestemt at ME’N’U skulle vere noko

blir slått hardt ned på.

som ungdommen sjølv styrte. Dette ser ein tydleg

- Me har heldigvis ikkje hatt problem med dårleg

på alderen til styremedlemane. Stine Sandvik (15),

framferd. ME’N’U står fram som eit godt eksempel

Julia Rosenlund (14), Olav Edvardsen (16), Frode

på at ungdom kan ha det morosamt utan alkohol.

Bergum (17), Stine Marita Søyland (14) og Arman-

- Det har vore 50-70 personar på arrangementa,

do Navarro (16).

det er jo kjempebra, seier Stine. Det er ganske

Vinnar Ramon Marius Navarro (15)

så fullt på Luster Treningssenter desse kveldane,

Fritidstilbod

me vonar at det kjem endå fleire etterkvart. Stine

- Det er frivillig arbeid, og eg gjer det fordi eg vil

meinar òg at etter kvart kan dette bli så populært

vere med på å hjelpe ungdom i Luster som ikkje

at det kan bli ei ungdomsbedrift.

har moglegheiter eller lyst til å drive med dei van-

- Me gjer dette frivillig. Da får eg noko å gjere på,

lege idrettane som fotball og handball, seier Stine.

og me føler alle at ein gjer ein god innsats for

Det ikkje er så mykje å gjere på i Luster kommune

ungdomsmiljøet i Luster kommune, seier ho.

for uorganisert ungdom.

Thea Røhme, ein av dei ivrige deltakarane som

Lusters strong man Pengane

Ramon Navarro var ein av dei rundt 40 ungdom-

Finansieringa av drifta kjem frå ulike offentlege

mane som var på dette arrangementet. Han vart

tilskot og Luster Treningssenter. Ungdomane

òg vinnar av ”Lusters strong man”.

sjølve styrer korleis pengane skal disponerast. Dei

- Eg har vore på kvar ME'N'U, og synst det framleis

får òg sjølvsagt litt hjelp frå litt meir profesjonelle

er like morosamt, seier Ramon. Han fortel at på

prøver ut dei forskjellige aktivitetne.

Tekst: Dag Rune Sjøli sogn.media@gmail.com

22


HAVYARD

eftjho

TM

eftjhofe!cz!tijqcvjmefst!gps!efnboejoh!tijqpxofst The Havyard Group is a fully integrated shipbuilding enterprise. We are part of the strong maritime cluster on the west coast of Norway which has specialised in state-of-the-art offshore vessel technology. We have access to the latest technology for designing the most advanced vessels for the toughest environments. The Havyard Group offers ship design, shipbuilding technology and ship equipment and systems worldwide.

x x x / i b w z b s e / dp n

. ! b e e.j !ob he !e wj obhm! vw bf m v f


Foto: Oskar Andersen

klinikk førde hud • laser • varicer

Akne og akne-arr Kva skal du bli når du blir stor? Kan hende har du tenkt ut kva rute du vil klatre, eller kanskje lagar du ruta undervegs? Vi har mange alternativ for deg som vil oppleve noko nytt! Jente, 22 år, før behandling og etter behandling.

Idrett og friluftsliv Økonomi, leiing og reiseliv Helse- og sosialarbeidarutdanningar Lærarutdanningar og språk Natur- og ingeniørfag Samfunnsfag

HØGSKULEN I SOGN OG FJORDANE POSTBOKS 133, 6851 SOGNDAL TLF 57 67 60 00 FAX 57 67 61 00

Jente, 18 år, før behandling og etter behandling.

hisf.no

Å kjenne suget - er å smake på livet

Gut, 18 år, før behandling og etter ein behandlingsserie. Mange unge opplever problem med urein hud på eit eller anna tidspunkt. Hud utsett for akne er ofte eit resultat av hormonendringar som igjen fører til blokkering og oppsvulming av talgkjertlar nær hårsekkane i huda. Tette talgkjertlar utvikler seg ofte før eller seinare til betente kviser. Ved om lag 80 % av inflamatorisk akne er Propyone-bakterien sentral i sjukdomsutviklinga. iClearXl (blått lys) kan i mange tilfelle spesifikt øydelegge denne bakterien. Behandlinga forårsaker ikkje skade på kringliggande hud. iClearXL har ingen kjente biverknader. Med vellukka behandling unngår ein langvarig bruk av antibiotika og andre medisinar. Behandlinga er mest effektiv på lett til moderat inflamatorisk akne. Massiv akne kan trenge behandling med Roaccutan. Pasientar med kun komedonar har ikkje effekt av blått lys. Her vil mekanisk rens, kremar og iClearXL rødt lys vere eit godt alternativ.

OPNINGSTIDER: Tirsdag, onsdag og fredag kl 10-16 og elles etter avtale. Pasientar kan henvende seg direkte for konsultasjon, eller dei kan tilvisast frå lege.

Klinikk Førde AS

Med. ansv.: Jens Ola Evjensvold, Spes i gen. kirurgi og karkirurgi Dagleg leiar: Laila Evjensvold, Off. godkj. sjukepleiar Førdetunet, 2. etasje, Hafstadvegen 25 • 6800 Førde Tlf. 57 72 04 40 / 976 79 662 klin-fo@online.no / www.klinikkforde.no

Sunnfjord Outdoor, brevandring, Topp 15, rafting, innlands- og sjøfiske, Sommarfest i Sunnfjord, paintball - vi har det som skal til. www.sunnfjord.no


Ingeniørar og teknologar skapar framtidas teknologi Ingeniørstudent Erik Steinset, Jølster, 2. året Godt læringsmiljø og utfordrande arbeidsoppgåver har vi her ved skulen. Vi er etterspurt på jobbmarknaden, difor er det bra at vi har denne utdanninga i Førde. Ingeniørstudent Bengt Andrè Øvrebotn, Førde Eg går no 3. året og det er flott å ha ei slik utdanningsmoglegheit i nærheita. Ingeniøryrket er kjempespennande! Behovet for ingeniørar er aukande, det gir store moglegheiter. Ingeniørstudent Roy Veiesund, Førde, 2 året Eit godt val å bli ingeniør, eg trivast svært godt her. Ingeniøryrket verkar variert og spennande og eg ser lyst på framtida i forhold til moglegheitene i dette yrket.

Kristina og Roy testar utstyr Ingeniørutdanninga www.hisf.no/ain/ Kontakt Eli Nummedal tel. 57 72 26 21

Kom på ”Open dag” 11. mars på ingeniørutdanninga i Førde og opplev sjølv moglegheitene! HSF har ingeniørutdanning i automatiseringsteknikk og forkurs for alle ingeniørlinjer NITO Sogn og Fjordane i samarbeid med Ingeniørutdanninga www.nito.no Noregs største organisasjon for ingeniørar og teknologar

Er du mellom 18 og 35 år og har ein god forretningsidé? Då har Innovasjon Norge Sogn og Fjordane eit tilbod til deg i 2008!

ALKYMISTEN er spesielt tilrettelagt for unge, og målet er å lose unge etablerarar gjennom den vanskelege utviklings-fasen. Dette er ein unik sjanse til å få kunnig rådgjeving og hjelp til å utvikle idéen din – som kanskje kan bli di eiga bedrift?

Vil du bli din eigen sjef?

Alkymisten går over nokre månader hausten 2008. Her blir du med på tre samlingar med tema: idéutvikling, produktutvikling og produktlansering. Samlingane vert praktisk retta med god fagleg forankring og med kunnig rådgjeving både på og mellom samlingane. Interessert? Ta kontakt med Innovasjon Norge Sogn og Fjordane, Hjørdis Vik, e-post: hjordis.vik@innovasjonnorge.no


www.fjordglas.no

Fjordglas AS er ein moderne trevarefabrikk inst i Sognefjorden. Heilt sidan verksemda starta i 1994 har vi kunne gleda oss over ei positiv utvikling, med gradvis aukande produksjon og stadig større etterspurnad etter produkta vüre.

56 5/2006Steinabakken DITT HUS Adresse: 6872 LUSTER Tlf.: (+47) 57 68 21 20 Fax: (+47) 57 68 21 21 www.fjordglas.no


Gull i grøne skogar

E-postintervju

Anne Lise Vaksdal Øverbø (28), sel og designar handlaga smykke i gull og sølv i si eiga bedrift ”Smykkeverkstad” i Jølster. Ho er ein av mange gryande entreprenørar i Sogn og Fjordane.

- Kvar får du inspirasjonen til å lage produktet ditt?

Kva utdanning og læretid har du? Eg harto år med formgjevingsfaget på Mo og Jølster,

- Kan du nemne ein ting du synst er flott med Sogn og Fjordane?

eit år gull og sølvsmedarbeid på Valle vidaregåande

Berre ein ting? I desse debatt-tider? Eg vil seie fleire

skule og lære hjå gullsmed Ulf Larsen. Han er kjent for

ting! Eg er veldig heimekjær då, det er så godt å kjenne

å ha laga gifteringane til Märtha Louise og Ari Behn.

at ein “høyrer til” ein plass. For meg er det viktig med

Frå ALT! Neida, men nokre idèar kjem når ein minst ventar dei; ein rar skugge av eit tre, mønster på ein sofa, avtrykk av ein sko... det er så mykje! Men ofte kjem idèane når eg jobbar med eit smykke/ein design, då kjem eg på variantar av det eg held på med. Det hender at kundar kjem med eigne idèar som gir inspirasjon.

tilknytning og røter. Fylket og bygda bugnar over av ein

- Kor bur du, og kor kjem du opphaveleg i frå?

makalaus natur, berre det er grunn nok til å bu her. Om ein ikkje får draumejobben her, kan ein starte for seg

Eg bur i dag i lag med familien på garden “Kringla” på

sjølv! Det er ein myte at det er “langt til alt her”, reiser

Ålhus i Jølster, garden har eg arva og der har eg vakse

Anne Lise Vaksdal Øverbø attmed smykkeskåpet

ein til Førde for eksempel har ein alt utanom IKEA innan

opp. Her har eg røtene mine, og det er her eg alltid vil

Foto: Smykkeverkstad

fem minuttars køyring. Det synst no eg er praktisk.

visste kva retning eg ville ta sikte på veldig tidleg, allereie

Kva er framtidsplanane dine?

på barneskulen forstod eg at det var praktiske ting eg

No først skal eg fortsette å vere 50% heime. Til haus-

- Har du tips til unge som vil etablere seg i Sogn og Fjordane?

likte best. Eg las eit hefte med skildringar over alle faga

ten når minstemann er to år og skal i barnehage, har

ein kunne velje. Både teoretiske og praktiske fag. Det

eg tenkt å nøste opp att i ein del trådar. Det er mykje

Ja, det har eg. Mange tips eigentleg, men det kjem jo

einaste som peika seg ut for min del var gullsmed faget.

å ta tak i for å kome godt i gong att. For tida jobbar eg

an på kva bedrift ein har tenkt å etablere. Eg kan berre

Eg søkte, kom inn, men ante ikkje kva eg gjekk til. Flytta

med smykke som skal vere to månadar i Grimstad på

snakke ut frå eigne erfaringar med mi bedrift. Det er

50 mil vekk, til Valle i Setesdal, der blei eg til saman i tre

salutstilling. Det er eg og tre andre sunnfjordingar/

viktig i ein etablerarprosess å vere open for innspel

år.

nordfjordingar som gjer det i lag. Slike prosjekt er

bu, det gir ei god kjensle! Verkstaden og galleriet mitt er også på Ålhus, så eg er heldig og kan gå til jobb.

og råd frå andre, det kan vere veldig nyttig, men det

spanande og noko eg håpar eg kan delta på framover

starte for seg sjølv krev mykje på fleire område, då må

- Korleis var det å starte opp i Sogn og Fjordane?

ein forme bedrifta slik ein sjølv ønskjer. Elles kjem ein

Det har eg berre positive opplevingar med. Både kundar

ikkje til å gjere ein god jobb. Det er lurt å bygge stein

og andre støttespelarar har gitt meg mykje motivasjon

for stein og ikkje ha store forventningar til løn med det

til å gjennomføre etableringa og fortsette drifta. Mange

første. Så når ein søker om økonomisk støtte, skriv

kundar kjem tilbake og målet er heile tida å gje ei god og

store tal, kostnadane blir alltid større ein forventa.

spesiell eigarglede!! Det er så kjekt å sjå fornøgde

er samtidig veldig viktig å halde seg til det DU vil. Å

kundar! Eg vil tru det er “enklare” å etablere seg i

- Kvifor hadde du lyst å bli smykkesmed?

distrikta fordi vi her treng nyetableringar og at folk då er

Oj, litt vanskeleg spørsmål, men eg var nok av dei som

svært positive, og sjølvsagt nyfikne...

27 2 7

også. Målet er sjølvsagt å skape ei lønsam bedrift!

Tekst: Frida H. Vangen sogn.media@gmail.com


Det er imponerande mykje dyktige, kreative, engasjerte og fin ungdom i dei vidaregåande skulane i Sogn og Fjordane. Som fotograf i dei fleste av desse skulane gjennom mange år, har vi gleda av å ha mykje god kontakt med både elevane, elevrådstyra, russestyra og skuleadminstrasjonane. Gjennom mykje teknologisk utvikling, har vi lagt ned store ressursar i å vere eit av landets mest framtidsretta fotofirma. Vi er glade for å kunne støtte elevbedriftene i Sogn og Fjordane gjennom denne annonsa.

Skulefotografen i Sogn og Fjordane Reed Foto 6827 Breim Tlf: 57 86 83 33 www.reedfoto.no post@reedfoto.no Konsernet Intele a.s består av:

Datasafe

Vi treng dyktige ungdomar Som ei av dei fremste IT – bedriftene i Sogn og Fjordane treng vi fleire dyktige medarbeidarar. Dette gjeld både utviklarar, designarar og produksjonstekniske medarbeidarar. Vi treng folk som er interessert i å vere med å utvikle morgondagens løysingar innan digital foto og mobilteknologi. Vår oppfordring er: Stå på for og få mest mogleg utav åra på vidaregåande. Ta kontakt med oss om de er interessert i å få ein spennande og utfordrande jobb i heimfylket.

w w w. i n t e l e . n o

Profile for Albertine Aaberge

Spiren  

Elevavis for Ungt entreprenørskap

Spiren  

Elevavis for Ungt entreprenørskap

Profile for albaab
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded