Page 1

DIỄN ĐÀN PETRUS KÝ - SỐ 30

THÁNG 7, 2010

Ký ức Quê hương - Ký ức Yêu thương Thư ngỏ

Mục lục Tr

Thực hiện với sự cộng tác của: BCH Hội Ái Hữu Petrus Ký Âu Châu, Quý Thầy Phạm Ngọc Đảnh, Nguyễn Thanh Liêm, Trần Thành Minh, Võ Hoài Nam, Võ Văn Vạn, Đỗ Quang Vinh, cùng các anh chị Nguyễn Song Anh, Nguyễn Ngọc Báu, Lâm Đăng Châu, Cánh Chuồn Chuồn HVT, Phạm Kim Đỉnh, Việt Hải L.A., Trần Tiến Hóa, Nguyễn Nam Hoà, Tôn Thất Hứa, Phí Thị Lan Hương, Trần Văn Khôi, Phạm Tuấn Kiệt, Diễm Kiều, Trương Hoàng Lâm, Nguyễn Trần Lê, Miên Thụy, Bùi Văn Nhẫm, Nguyên Nguyên, Nhứt Nương, Ý Nguyên, Nguyễn Minh Châu, Lê Phong, Phạm Quốc Phong, Thu Phong, Xuân Phương, Tôn Thất Phú Sĩ, Sông Lô Lê Nam Sơn, Đỗ Thanh Tâm, Ái Thanh, Huỳnh Hiếu Thảo, Hoàng Thị, Nguyễn Tiểu Thu,

Nguyễn Thị Yêu Thương,

Lê Trung Trực, Hoàng Tuấn, Nguyễn Thị Yêu Thương, Bùi Hữu Tường, Hoàng Quốc Việt, Đỗ Quang Vinh. Phụ trách bài vở: Trần Gia Bình & Uông Thu Hoài Tập san DĐ PETRUS KÝ là diễn đàn tự do của Hội AHPK/AC để hội viên, thân hữu diễn đạt tư tưởng và phát huy năng khiếu. Nội dung bài vở đăng trên DĐ không nhất thiết là đường lối của Hội, của BCH. Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về bài viết của mình. HỘI ÁI HỮU PETRUS KÝ ÂU CHÂU

Những biến đổi trong văn hóa Việt Nam - 2 Nguyễn Thanh Liêm Ký ức - Phạm Kim Đỉnh 6 Nửa giờ sa đọa Bùi Văn Nhẫm 7 Lưu bút ngày xanh Trầm Vân 11 Tấm vạc giường - Tiểu Tử 12 Đôi bờ thương nhớ quê Miên Thụy Phạm Huỳnh Tam Lang Theo Thanh Niên Bước cuối với thầy Ngôn Học trò Petrus Ký 65-72 Gió mùa Đông Bắc Trần Ngươn Phiêu Lan man café Xuân Phương Thu vàng lá và mây em Đỗ Thanh Tâm Xin cám ơn– Nguyễn Lương Hiền Đa dạng sinh học Trương Hoàng Lâm Nhân cách và huyền thoại Sông Lô Trung cộng trên đường tiêu vong - Trương Như Thường Tin tức thầy cô Trần Thành Minh Khai và tử Nguyễn Thị Yêu Thương Hành trình về với tuổi 20 Hoàng Quốc Việt Chúng tôi đi buôn Hoa Lan Cô giáo và học trò lớp 5

17

18 20 24 30 39 40 41 47 59 70 71 77 85 92

Máy bay giấy Phạm Kim Đỉnh 94 Thư đi, tin lại 95

Năm nay Âu châu gặp nhiều tai ương, từ việc máy bay Pháp từ Nam Mỹ về mất tích với hàng trăm hành khách đến việc núi lửa tại Băng đảo (Island) thức giấc khiến các hãng hàng không Âu châu điêu đứng rồi nền kinh tế đang hồi khủng hoảng khiến số người thất nghiệp gia tăng một cách đáng ngại... Trong khi đó nước Việt thân yêu của chúng ta vẫn phải đương đầu với nhiều tệ nạn bên trong và sự chèn ép của người Tàu phương bắc từng bước thôn tính lãnh thổ nước ta từ Hoàng Sa, Trường Sa đến đất đai Tây nguyên và nguồn tài nguyên lâm sản vốn đã bị tàn phá không thương tiếc từ sau 1975. Đại Hội Petrus Ký Âu châu năm nay hy vọng sẽ cho mỗi chúng ta sống lại những niềm vui thuở học trò, những yêu thương, những gắn bó với bạn bè, với ngôi trường cũ và ước mong những kỷ niệm xa xưa ấy sẽ giúp chúng ta thêm nghị lực để có thể đem Yêu thương và Hy vọng đến với mọi người ngỏ hầu cuộc sống thường nhật của chúng ta sẽ mang nhiều ý nghĩa và hạnh phúc hơn. Nhắc lại kỷ niệm vui buồn để cùng trở về sống lại những giây phút êm đềm thời niên thiếu cũng là một dịp hay mà sau đó nếu có cơ hội sẽ dấn thân để cho con em chúng ta mai sau cũng vẫn được hưởng những giây phút thần tiên ấy trong một thế giới hòa bình hơn và thân ái hơn khoảng thời gian mà chúng ta đã được tận hưởng nhờ công khó của tiền nhân chúng ta. ww.petrusky.de


NHỮNG BIẾN ĐỔI TRONG VĂN HÓA VIỆT NAM Nguyễn Thanh Liêm

Văn hóa là gì ?

Văn hóa cổ truyền Việt văn hóa Việt. Đó là nền văn hóa mà hầu hết người Việt Một cách tổng quát có thể hiểu Nam văn hóa là lối sống (life style) của một nhóm người ở trong một khu vực địa lý nào đó hay rộng hơn là của cả một dân tộc trong một quốc gia. Có xã hội loài người là có văn hóa vì có những sinh hoạt có ý thức của con người. Ngôn ngữ, tư tưởng, tín ngưỡng, các hoạt động kinh tế, các kỹ thuật, các sinh hoạt nghệ thuật, cách xử sự ở đời, cách ăn mặc, các thứ lễ nghi...tất cả mọi hoạt động của con người trên cõi đời này đều thuộc về văn hóa. Khi mở mắt chào đời ta đã được đặt trong một cộng đồng, một xã hội, một nền văn hóa rồi.

Khi nói đến văn hóa Việt Nam chúng ta nghĩ ngay đến nền văn hóa của người dân Việt từ thuở xa xưa nào đến giờ và từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau, với một số những đặc tính nào đó gắn liền với con người và xã hội văn hóa Việt, làm cho nó khác biệt với những nền văn hóa của các dân tộc khác trên thế giới. Nó bao gồm tiếng Việt, tư tưởng Việt, tôn giáo tín ngưỡng Việt, lễ nghi Việt, quần áo thức ăn Việt, vv.. Vì mang những đặc tính rất đặc biệt của dân tộc Việt Nam từ nhiều năm qua nên văn hóa dân tộc thường được đồng hóa với văn hóa cổ truyền hay truyền thống

Nam chúng ta đều nghĩ rằng nó là của chung của chúng ta do tổ tiên ta dựng nên từ hơn bốn ngàn năm qua.

Văn hóa biến đổi Những người thiết tha với văn hóa Việt Nam, muốn làm cái gì tốt đẹp cho văn hóa nước nhà thường có thể nghĩ đến một mặt bảo tồn nền văn hóa cổ truyền của dân tộc và mặt khác phát huy hay tân tiến hóa nền văn hóa đó để xây dựng nên một nền văn hóa mới. Và khi nói đến bảo tồn hay phát huy hay tân tiến hóa là phải nói đến sự biến đổi của văn hóa. Không có một nền văn hóa nào đứng

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 2 -


yên một chỗ, không có một nền văn hóa nào có thể giữ nguyên trạng thái của nó từ buổi ban đầu cho đến bây giờ dù người ta có cố bảo tồn duy trì nó mãi. Kết quả của những công trình nghiên cứu về văn hóa của các nhà văn hoá nhân loại học (cultural anthropology) cho thấy không có một nền văn hóa nào hoàn toàn giữ được nguyên vẹn những đặc tính của nó qua thời gian. Bất cứ nền văn hóa nào, dù ở trong những xã hội đóng kín không có những tiếp xúc với bên ngoài đi nữa, vẫn ít nhiều thay đổi theo thời gian. Nhịp điệu biến đổi có thể từ rất nhanh, đến nhanh, hay chậm và rất chậm, tùy theo hoàn cảnh, tùy theo trường hợp. Phần nhiều các nền văn hóa đều thay đổi rất chậm nếu không có những va chạm/xung đột lớn lao như sự va chạm/xung đột giữa văn hóa Á Đông và văn minh Âu Tây hồi thế kỷ XIXXX. Nhưng dầu chậm nó vẫn phải thay đổi mặc dầu trong đà biến đổi tự nhiên của văn hóa bao giờ cũng có khuynh hướng chóng chọi lại không nhiều thì ít.

Sự biến đổi trong văn hóa Việt Nam Văn hóa Việt Nam không tránh được những định luật thay đổi tự nhiên đó theo thời gian và không gian. Từ trước thời Bắc Thuộc cho đến cuối thế kỷ XX nền văn hóa Việt Nam đã có nhiều thay đổi theo thời gian. Một số những tập tục xưa được ghi chép trong sách sử bây giờ không còn tồn tại nữa, hoặc chỉ còn sót lại trong các thế hệ trước đây ở một ít vùng quê xa xôi mà thôi như tục xăm mình, ăn trầu, nhuộm răng chẳng hạn. Ngược lại có những thói quen mới chỉ xuất hiện gần đây chớ không có trong xã hội xưa như thói quen uống cà phê buổi sáng hay bắt tay khi chào nhau. Tư tưởng, khoa học, kỹ thuật thay đổi nhiều từ khi có công cuộc đô hộ của người Pháp hồi cuối thế kỷ XIX. Trong quá trình bành trướng lãnh thổ từ Miền Bắc vào Miền Nam nền văn hóa Việt Nam cũng có nhiều thay đổi theo không gian, theo môi trường sinh sống, từ thức ăn, quần áo, đến cách phát âm tiếng Việt, làng mạc, tôn giáo, tín ngưỡng, nghệ thuật, tâm lý, tư tưởng, vv... Về thức ăn chẳng hạn. Người Bắc có bún chả trong khi người Nam thì có bún thịt nướng tuy cả hai thứ đều dùng những mẫu số chung là

bún, thịt nướng, rau sống và nước mấm, chỉ khác nhau ở phần sắp xếp trình bày. Người Bắc thì để chung thịt nướng vào trong chén với nước mấm còn bún với rau thì để riêng cho khách tùy nghi, trong khi người Nam để chung tất cả các thứ vào trong cái tô với một chén nước mấm để riêng để khách hàng tùy nghi chan vào. Nếu lấy bún với nước lèo làm mẫu số chung thì ta có bún thang bún riêu bún ốc của người Bắc, bún bò Huế của người Trung, và bún mấm với bún nước lèo của người Nam. Nước lèo là tiếng Nam trong khi nước dùng là tiếng Bắc, tuy hai tiếng chỉ cùng một thứ nước dùng cho các loại bún nói trên. Cách ăn mặc cũng có chỗ khác nhau từ chiếc áo tứ thân của người Bắc đến chiếc áo bà ba của người Nam. Đàn ông miền Nam theo Tây sớm hơn trong khi nhiều người đàn ông miền Bắc vẫn còn mặc áo dài theo xưa. Hồi thập niên 1950 ở Đại Học Văn Khoa và Cao Đẳng Sư Phạm Saigòn người ta thấy mấy cụ giáo sư Cử/ Tú từ miền Bắc vào (cụ Bình, cụ Nghinh, cụ Quỳnh, cụ Chiểu, trừ cụ Nghè Giác) vẫn mặc áo dài khăn đóng đi dạy học trong khi các giáo sư lớn tuổi miền Nam (thầy Tấn, thầy Lúa, thầy Trụ, cụ Sển...) đều ăn mặc theo Tây. Về phương diện ngôn ngữ tuy cả ba miền đều sử dụng một thứ ngôn ngữ chung như nhau nhưng trên phần lớn ngữ vựng thông dụng cho cả ba miền còn có những tiếng địa phương đặc biệt chỉ xài cho một vùng hay một địa phương nào đó thôi. Có khi cùng một từ ngữ nhưng ý nghĩa lại khác nhau tùy theo miền. Cái hòm đối với người miền Nam là cái hàng để tẩn liệm người chết trong khi người Bắc dùng chữ đó với ý nghĩa của cái rương đựng đồ dùng của người miền Nam. Củ sắn của người Bắc là củ khoai mì của người Nam. Những tiếng xưng hô trong gia đình họ hàng cũng có chỗ khác biệt. Tiếng cô, chú, bác giữa người Nam và người Bắc rất khác nhau cũng như những tiếng dì dượng thì chỉ có người miền Nam và một số người miền Trung dùng đến. Khác biệt rõ ràng nhất là cách phát âm tiếng Việt của mỗi vùng, mỗi địa phương. Người miền Bắc phát âm đủ cả năm dấu, nhất là phân biệt được rõ ràng dấu hỏi và dấu ngã, phân biệt được phụ âm t và c ở cuối chữ (như phát và phác, phút và phúc...), nhưng lại không phân biệt được hai phụ âm tr và ch (trân châu và chân trâu chẳng hạn). Phần

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 3 -


đông người miền Nam đều phân biệt các phụ âm tr và ch nhưng không phân biệt hỏi ngã và các phụ âm t và c ở cuối chữ. Đối với người bình dân miền Nam thì người Huế phát âm các dấu sắc hỏi ngã đều như dấu nặng, và người Quảng Nam/Quảng Ngãi thì phát âm những nguyên âm a như ơ và ơ như ô. Trên phương diện tôn giáo, tín ngưỡng, mặc dầu hầu hết người Việt Nam đều ít nhiều chịu ảnh hưởng của tam giáo và đều xem sự thờ cúng tổ tiên như một tôn giáo chính của người Việt Nam nhưng riêng ở miền Nam thì ngoài căn bản tín ngưỡng đó còn có thêm những tôn giáo tín ngưỡng khác hơn chẳng hạn như Cao Đài giáo, Bửu Sơn Kỳ Hương và Phật Giáo Hòa Hảo. Ở địa hạt nghệ thuật hát cải lương và câu ca vọng cổ là cái gì rất đặc biệt của người miền Nam trong khi hát chèo hát quan họ thì chỉ có người Bắc mới biết. Tiểu thuyết (như tiều thuyết của Hồ Biểu Chánh chẳng hạn) hay nói chung văn chương miền Nam có những sắc thái đặc biệt của người miền Nam mà chỉ những người sanh trưởng ở vùng đồng bằng sông Củu Long mới có thể thưởng thức được cái hay cái thích thú trong đó. Đặc biệt là tổ chức làng xã ở trong Nam không giống tổ chức xã thôn ở ngoài Bắc. Ở ngoài Bắc các xã thường được bao bọc bởi lũy tre xanh và có một cái cổng vào làng. Làng này cách biệt với làng kia bằng những ranh giới có thể nhận biết dễ dàng. Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long làng này tiếp nối với làng khác, không có cổng làng, không có lũy tre làm ranh giới. Nếu không phải là người ở tại địa phương thì khó mà biết được ranh giới giữa làng này với làng khác. Tổ chức hành chánh địa phương cũng khác với miền Bắc. Ở đây mỗi làng, dưới thời Pháp thuộc có ban hội tề gồm hương cả, hương chủ, hương sư, hương trưởng, hương quản...và chánh lục bộ, lo về việc cai trị, hành chánh trong làng. Ngoài ban hội tề còn có các vị bồi, bái, kề hiền... là những người lớn tuổi có nhiều uy tín trong làng thường giữ vai trò như cố vấn nhất là trong những việc tế tự lễ nghi. Ở miền Nam thời Pháp thuộc có những chức vụ không thấy có ở miền Bắc như Thầy Cai Tổng hay ông Hội Đồng. Tóm lại từ châu thổ sông Hồng Hà đến châu thổ sông Cửu Long lối sống của người dân Việt cũng như tổ chức xã hội Việt Nam đã có nhiều biến đổi.

Điều kiện cần để có biến đổi Tại sao có những biến đổi như vậy? Môi trường sinh sống mới và sự tiếp xúc với những nền văn hóa khác là những điều kiện cần yếu đưa đến những biến đổi đó. Từ khi Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa và các chúa Nguyễn nối tiếp, xây dựng nên Đàng Trong thì bắt đầu có một nhánh văn hóa Việt biến dạng dần dần trở thành một chi nhánh văn hóa (subculture) có phần khác biệt với văn hóa cổ truyền ở miền Bắc. Sự cắt đứt liên hệ chính trị giữa Đàng Trong (Chúa Nguyễn) và Đàng Ngoài (Chúa Trịnh), sự phân tranh Nam Bắc và chia đôi lãnh thổ đã là cơ hội để tạo nên một chi nhánh văn hóa mới xa dần văn hóa cổ truyền. Đến thế kỷ XVII khi Họ Nguyễn chiếm hết cả miền Trung và rồi một số người miền Trung vào khai phá miền Nam khẩn hoang lập ấp xây dựng nên miền Nam thì một chi nhánh văn hóa khác nữa lại thành hình. Chi nhánh văn hóa mới này lại càng cách biệt với văn hóa gốc ở miền Bắc hơn nữa. Về phương diện địa lý và môi trường sinh sống, khác với những vùng đất đai chật hẹp khô cằn nằm giữa núi non và ven biển, miền Nam là cả một vùng đất hoang mênh mông chằng chịt sông rạch với không biết là bao nhiêu cá tôm rau cỏ cây trái. Đất đai lại rất phì nhiêu do phù sa mang lại. Khẩn hoang lập nghiệp tuy có cực nhọc nặng nề nhưng kết quả thu lượm dễ dàng và khả quan, đời sống tự nhiên ung dung thoải mái. Vùng mới lập này tuy có ít nhiều liên hệ với Chúa Nguyễn nhưng triều đình ở xa, tổ chức cai trị không chặt chẽ tùy thuộc ở triều đình Huế (chế độ tổng trấn), thêm vào đó còn có những biến cố chính trị làm thay ngôi đổi chủ nhiều lần cho nên tương đối có nhiều tự do địa phương. Nỗ lực chính của những thế hệ đầu tiên vào đây là khai khẩn đất đai, thiết lập đời sống mới nhiều hơn là trau dồi kinh sử để lãnh lấy mão áo chức tước của triều đình. Đời sống dễ dãi, tương đối thừa thãi về vật chất và tự do về tinh thần, đã không bắt buộc người dân Việt ở đây phải duy trì hay theo đúng những phong tục tập quán đã được mang vào Đàng Trong từ mấy thế kỷ trước. Sự lỏng lẻo của khuông phép từ thế hệ này sang thế hệ khác đã tạo nên một nếp sống mới, một tính tình và nhân cách mới, rộng rãi và phóng khoáng, với tâm hồn chân thật, chất phác, mở rộng để đón nhận

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 4 -


những cái mới lạ hơn là khép kín để duy trì những cái đã có. Ngoài hoàn cảnh địa lý nói trên, trong quá trình mở rộng đất đai về phương Nam chi nhánh văn hóa Đàng Trong đã phải tiếp xúc va chạm với những nền văn hóa khác tạo nên điều kiện rất cần cho sự biến đổi về văn hóa. Có tiếp xúc với văn hóa khác là có cơ hội để nhìn thấy lối sống, cách hoạt động, sự tín ngưỡng, lề lối suy tư của một giống người khác. Từ đó có thể có những thích nghi với nhau hay vay mượn lẫn nhau ít nhiều từ tập quán, kỹ thuật, đến tín ngưỡng và nghệ thuật. Từ thế kỷ XVII người Đàng Trong đã có cơ hội gần gũi với văn hóa Chiêm Thành, đã nhìn thấy và hiểu biết lối sống của người dân Chàm. Sau đó sang thế kỷ XVIII người Việt khi bành trướng lãnh thổ về miền Nam lại có dịp sống bên cạnh người Miên và người Trung Hoa (Minh Hương, Triều Châu). Và gần đây hơn từ thế kỷ XIX người Việt ở đây lại có nhiều dịp để biết đến đạo Thiên Chúa cùng văn minh Tây Phương do người Pháp mang đến. Có thể nói miền Nam cũng na ná như xứ Mỹ, nó là một xã hội mới thành hình với nhiều chủng tộc sống lẫn lộn trong đó và với một nền văn hóa ít nhiều pha trộn đủ thứ. Nó như cái “melting pot” hay cái “salad bowl” của Việt Nam. Nó mang rất ít tính chất cổ truyền của nền văn hóa gốc.

Điều kiện đủ để có biến đổi Sự gặp gỡ, tiếp xúc giữa các nền văn hóa thật ra chỉ là điều kiện cần mà thôi chớ chưa phải là điều kiện đủ để cho sự vay mượn, học hỏi xảy ra. Trường hợp của bốn bộ lạc lân cận trên vùng Nilgiri (Ấn Độ) chẳng hạn, cho thấy tuy có tiếp xúc văn hóa với nhau nhưng bốn bộ lạc khác nhau này không hề vay mượn nhau tí nào trong lối sống của họ. Các nhà văn hóa nhân loại học gọi trường hợp trên đây là “kinh tế, xã hội cọng sinh”(economic and social symbiosis) nghĩa là cùng sống với nhau về phương diện xã hội và kinh tế mà thôi nhưng không vay mượn nhau hay thích nghi với nhau về văn hóa (acculturation). Điều kiện đủ để đưa đến vay mượn và thích nghi văn hóa là sự có mặt của những yếu tố sau đây: (1) tinh thần khai phóng của người vay mượn, (2) sự tự do chấp nhận cái mới lạ của người vay mượn, và (3) sự lợi ích của những gì được vay mượn học hỏi. Văn

hóa không thay đổi nếu các thành phần trong nền văn hóa đó không có tinh thần cởi mở, không chấp nhận những cái mới lạ của nền văn hóa khác. Mặt khác dù các thành phần chấp nhận những cái mới lạ của văn hóa khác nhưng không có tự do để học hỏi, thực hiện thì văn hóa cũng không có cơ hội thay đổi. Có thể vì luật lệ cứng rắn của quốc gia, có thể vì tính khắt khe của phong tục tập quán mà người ta không có đủ tự do để học hỏi và thực hiện điều gì mới lạ trong cuộc sống. Sau hết người ta chỉ học hỏi vay mượn khi nào điều người ta muốn học hỏi vay mượn đó đáp ứng được nhu cầu sinh sống của con người. Đây không phải là những đòi hỏi căn bản ở hạ tầng sinh lý (primary drives) như đói, khát, làm tình...mà là những thôi thúc ở gia tầng cao hơn (secondary drives) như phẩm chất của đồ ăn thức uống, phẩm chất và sự tiện lợi của loại đồ dùng nào đó, và cao hơn nữa là những nhu cầu tinh thần như tôn giáo tín ngưỡng, nghệ thuật, vv...

Thích ứng với môi trường: sinh tồn và tiến hóa Những điều kiện trên đây cần phải có đủ thì văn hóa mới có thể thay đổi được. Người Việt Nam trong quá trình bành trướng lãnh thổ và định cư vào Phương Nam đã có đủ những điều kiện ghi trên. Họ có tinh thần rộng rãi khai phóng, không mù quáng tôn sùng cổ nhân, không khép kín chật hẹp hay bế quan tỏa cảng. Họ có ít nhiều tự do chớ không bị chặt chẽ ràng buộc bởi luật lệ cứng rắn của triều đình hay tập quán khắt khe của xã hội. Khi đã có đủ những điều kiện cần và đủ thì tất nhiên văn hóa phải thay đổi theo lối sống thay đổi của con người ở vùng đất mới mẻ này. Như vậy có thể nói một cách tổng quát là người Việt Nam có một nền văn hóa chung (general culture) là văn hóa Việt Nam (Vietnamese Culture), và dưới nền văn hóa chung đó có những chi nhánh văn hóa (subculture) như chi nhánh văn hóa sông Hồng, chi nhánh văn hóa miền Trung, chi nhánh văn hóa vùng đồng bằng sông Cửu Long. Các chi nhánh văn hóa có cùng một số đặc tính xem như cùng mẫu số chung nhưng trên mẫu số chung đó vẫn có những nét đặc thù khác biệt của mỗi vùng hay mỗi miền. Những khác biệt này là những biến đổi tự nhiên của văn hóa Việt Nam qua bao

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 5 -


nhiêu thế hệ và qua quá trình bành trướng lãnh thổ, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác. Biến đổi để thích ứng với môi trường và hoàn cảnh mới, đó là điều kiện cần yếu để một nền văn hóa sinh tồn và tiến hóa.

Ý kiến kết thúc Những người làm chính trị cũng như những nhà làm văn hóa, hay nói rộng ra hơn, tất cả những ai thiết tha với nền văn hóa nước nhà, cần phải nhìn thấy sự khác biệt giữa những chi nhánh văn hóa cũng như những lý do đưa đến sự khác biệt đó. Nhận biết như vậy không phải để cổ võ cho sự chia rẽ hay gây tinh thần kỳ thị địa phương mà là để có thể đi đến tinh thần đa nguyên đa văn hóa (cultural pluralism). Tinh thần này đòi hỏi người ta phải nhìn thấy và chấp nhận sự khác biệt giữa các nền văn hóa hay giữa các chi nhánh văn hóa với nhau. Từ sự chấp nhận khác biệt đó người ta mới có thể hiểu nhau và cọng tác với nhau lâu dài và hữu hiệu được. Ngược lại nếu phủ nhận sự khác biệt để đi đến cái nhìn thiên lệch là chỉ có văn hóa của mình là tốt nhất thì khó có thể tránh được hậu quả tai hại là sẽ bị rơi vào một hình thức nào đó của chủ nghĩa “chủng tộc độc tôn” (ethnocentrism) và tinh thần kỳ thị chủng tộc hoặc một hình thức kỳ thị nào khác. Sự đoàn kết quốc gia cũng như sự thống nhất ý chí để làm một việc lớn lao nào cũng phải tựa trên tinh thần đa nguyên, đa văn hóa. Phải khởi sự bằng sự chấp nhận những khác biệt của người khác cái đã rồi mới có thể đi đến những cuộc đối thoại thông cảm xây dựng và có hiệu quả thật sự. Hơn nữa, muốn dân tộc tiến bộ, muốn hiện đại hóa xã hội, cần phải biết rõ những điều kiện cần và đủ để làm cho văn hóa biến đổi theo chiều hướng tiến bộ chung của nhân loại. Đó là những điều kiện đã đưa xã hội Miền Nam đến chỗ giàu có và dân Miền Nam đến chỗ thịnh vượng, hạnh phúc hơn xã hội Miền Bắc như đã thấy ở phần trên. Nguyễn Thanh Liêm.

Ký ức Trời tháng bảy, Việt Nam mưa ngâu rồi đấy ! Nhưng nơi này, còn những cơn lạnh ngây ngây, Anh bỏ em, bỏ lại những tháng ngày, Lời hứa ấy , như vẫn còn nơi đây văng vẳng !!! Em vẫn đấy , vẫn một đời thầm lặng ! Nét phong trần, anh vương vấn mãi đời em Nét phong sương, anh ấp ủ mãi một niềm Em ôm lấy, để vấn sầu thành niềm vô tận!!! Em đem mái tóc xanh người vợ trẻ Ủ lên mồ, như ôm ấp cả người yêu Để nhớ anh vào những buổi vàng chiều, ... Mình quấn quít như còn rất nhiều điều chưa nói được ..!!! Giờ đây đã trải qua biết bao nhiêu mùa lá đỗ Ở nơi Em nét thương khổ mãi chất chồng, Và nhớ Anh trong những buổi chiều đông Anh vẫn đó nhưng sao không đến với em, một lần ôm ấp ..

Phạm Kim Đỉnh 15/04/2010

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 6 -


TRUYỆN NGẮN Bùi Văn Nhẫm

’’ Anh ơi, xin lỗi anh, trong việc này, lại cũng chỉ một mình em trách nhiệm tội lỗi mà thôi... thế là em không bao giờ được ai thực sự yêu thương.... được mối tình ... mối tình muôn thủa của loài ...người...’’

Nửa giờ sa đọa Dương tới quán nước thì đã hơn năm giờ chiều, xe buýt nghẽn đường, chàng đến trễ. Lo ngại, sửa soạn câu xin lỗi, nhưng nhìn trong quán chưa thấy Dung, vợ chàng. Tự nhủ : thì ra, đã mấy chục năm chung sống, Dung chưa đến nơi hẹn nào trước chàng, vậy mà, hôm nay, thói quen, chàng vẫn rảo bước, hấp tấp vội vàng. Yên lòng vào quán, chọn chỗ , an tọa, mở tờ nhật báo, đọc nhanh những tin quan trọng, sau khi gọi li cà phê... Gấp tờ báo, nhìn ra vỉa hè giờ này chật ních . Người người qua lại vội vàng tranh thủ thời gian, đàn kiến xuống hang, đường hầm của hệ

thống xe điện tốc hành địa phương quen thuộc , trạm Luxembourg, ngay bên công-viên danh tiếng mà trạm đã lấy tên. Họ sung sướng rời những văn phòng chật hẹp, những công sưởng ồn ào của kinh thành Paris muôn thủa, để trở về những ngoại ô xa tắp... không một ai để ý tới phong cảnh tuyệt vời của công viên dưới nắng chiều. Nghĩ thầm chắc là Dung có việc gấp trong văn phòng ... thôi thì mình cứ kiên nhẫn đợi chờ các nàng như những chàng hiệp sĩ muôn đời... Dương lơ đãng đi theo dòng suy tưởng mung lung, không bến bờ nhất định hay đi theo làn

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 7 -


khói hơi bốc nóng của li cà phê lên tới ‘’ cõi mơ hồ nào đây ‘’ không biết. +

+

+

Mòt thiếu phụ đẩy cửa. Dương giật mình. Quán nước này rất ít khách đồng hương, mà khuôn mặt thiếu phụ thực quen thuộc, nhưng nghĩ mãi không ra . Qua ngưỡng cửa, ánh mắt nàng cũng ngạc nhiên không kém. Dương hy vọng nàng chọn bàn bên nhưng nàng kín đáo ngồi xa gần cửa. Nắng chiều qua cửa kính làm khuôn mặt nàng nổi bật sáng ngời: đôi mắt sao sa của ai đây ? Trở về quá khứ kiểm điểm những người đẹp gập trên đường đời... cố moi ký ức mà không đặt được tên khuôn mặt tuyệt trần ấy. Đôi má lúm đồng tiền đặc biệt không đều, bên rõ, bên mờ ảo ấy, đã gặp ở đâu rồi ! Nhưng nghĩ lại, tự trách việc mà gì tìm kiếm... Dung sắp đến nơi rồi, có thể Dung sẽ nhớ ra ai? hay chính Dung hẹn thiếu phụ ấy nơi đây ? Sau cùng, chán những giả thuyết đặt ra vô ích, Dương lơ đãng trở về tờ báo , đôi mắt trên những dòng chữ nhưng trí óc thì nổi trôi trên biển cả không bến bờ. +

+

+

-’’ Anh Dương ! xin lỗi, có phải anh Dương không ?’’ Dương giật mình bỏ tờ báo xuống bàn, lễ phép đứng lên, gặp đôi mắt thôi miên của thiếu phụ, không biết đến trước bàn mình từ bao giờ, lúng túng không ra lời, chỉ gật đầu. -’’ Quên em rồi à ? - nàng tiếp tục , giọng thực dịu dàng thân mật, thanh âm Hà nội xa xưa - , Nguyệt Quyên.... Quyên, em anh Trình, bạn cùng lớp anh mà. ..!’’ Dương chợt nhớ ra Trình bạn học ở con đường nhỏ gần phố Hàng Than, mà từ ngày đổi thay lịch sử, trên đường tha hương chưa bao giờ gập lại. Nhớ lại cách đây mấy chục năm, Trình có cô em gái út không nhớ tên, còn bé, học lớp ba, lớp nhì gì đó ở trường hàng Cót, rất tinh nghịch và thực làm dáng, mỗi khi gập mình thì cúi chào ... như thiếu nữ sắp ‘’vào đời’’...làm mình cũng buồn cười, đóng kịch, nghiêng mình đáp lễ. Chưa kịp phản ứng thì thiếu phụ đã tự nhiên kéo ghế ngồi và ra hiệu cho tửu bảo mang li nước cam đến bàn Dương. Không

sao rời được đôi mắt sáng ngời của người đẹp đối diện, Dương bắt đàu lo ngại không biết Dung sẽ nghĩ gì khi thấy mình cùng người lạ. Chợt nghĩ đến ít lâu nay, có gì không ổn định giữa mình và Dung, luôn luôn cãi vã những chuyện không đâu, như đôi chim mỏi cánh trước dấu hiệu của bão tố tâm tình....Bỗng nhiên thích thú, cho là dịp có một không hai để khiêu khích và lũng đoạn tinh thần ‘’ kẻ địch ‘’ , bình tĩnh vào chuyện với thiếu phụ. Vả lại Dương vừa nhận ra cô bé con làm dáng xưa kia, nay vẫn thế : y phục thời lưu của Paris, dáng dấp người mẫu, tươi cười cởi mở, mềm mại mảnh mai, bộ ngực nhỏ xinh xinh trinh nữ hơi rung rung dưới làn lụa mỏng mầu hồng nhạt của chiếc áo hở vai khoe đôi cánh tay gióng trúc... Dương thấy tất cả cái gì của người đẹp đều đẹp , thầm cám ơn ông tạo đã bìến đổi cái ‘bụ bẫm’ của cô bé ngày xưa thành một tác phẩm điêu khắc tuyệt vời ngày nay. Dương hỏi thăm về Trình , nhưng chẳng để ý đến những trả lời, chỉ muốn nghe hoài tiếng oanh người đẹp. Nguyệt Quyên, - Dương chắc chắn là Nguyệt Quyên em gái của Trình rồi, bây giờ là Nguyệt Quyên ‘’của Dương’’lôi Dương về quá khứ, về những ngày hạnh phúc thiếu thời.... Quyên kể đời Trình, Quyên kể đời Quyên làm Dương thương em bé vô cùng... Quyên nói là lẽ dĩ nhiên Quyên đá lấy chồng , nhưng chưa được mấy tháng thì đãt nước chia đôi, từ ngày đó không gập nhau nữa... mà ngày nay, nếu gập lại , chưa chắc Quyên đã còn cảm tình nào? Dương trách Quyên sao lại vô tâm, bạc tình như thế thì Quyên , chùi nước mắt, trả lời : -’’ Anh ơi, trách em thì ác nghiệt quá, từ ngày ấy em có lấy ai đâu. Em là chinh phụ muôn đời,... là goá phụ tiết hạnh khả phong mà !...’’ Dương luống cuống xin lỗi thì Quyên tiếp : -’’ Hôm nay gặp anh là số trời đấy... Anh chả biết gì cả... em không yêu anh Tính, chồng em, anh ấy đã không thương tiếc bỏ em, đeo bạc đà di tranh đấu. Anh ấy nói em thuộc thành phần tư sản, nếu mang em đi cùng, đảng sẽ không tin anh... Nhưng em biết anh đi khu cùng một nàng mà anh gọi là bần cố nông cốt cán, dù cô

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 8 -


ta là con điền chủ ở đâu, em không nhớ, mà nhớ để làm gì? phải không anh ? ‘’

Thanh âm của hai tiếng ‘’ chúng ta ‘’ làm Dương mất hết cả nghị lực , Dương nói :

Dương định đông ý thì Quyên ra hiệu để Quyên nói tiếp, Quyên nói trong nước mắt :

-’’ Em Quyên, em Quyên, Dung và anh yêu nhau thế là đủ rồi... trước đây là Tình, bây giờ không còn Tình, chỉ còn Nghĩa thôi... Chị Dung của em không đau khổ đâu ! ‘’

-’’ Hôm nay, gặp lại anh , tính ra thì chúng ta chẳng con bao dậm hồng trước mắt, em phải nói ra điều này, rồi có nhắm mắt chia tay, cũng cam lòng. Trách anh quả thật là vô tình. Anh không biết sao ?, em yêu anh, chỉ yêu anh ngày ấy, viết rất nhiều thư cho anh mà chả dám đưa... giữ trong hộp buộc giải lụa hồng... Em đã khóc không biết bao ngày khi anh lấy chị Dung, rồi mấy năm sau em tức mình lấy anh Tính. Thú thực mấy tháng trăng mật em quên được anh phần nào, nhưng mải vui em quên mất hộp thơ tình không gửi... anh Tính bắt được, em bị một trận đòn... hãy còn dấu vết trong người em ngày nay... có lẽ vì thế anh Tính đã bỏ em không thương tiếc, dù em cố giải thích chỉ là những bức thơ viết cho mối tình học trò mộng mơ mà thôi... thôi cũng đành là số em mà thôi, anh không có trách nhiệm gì đâu !, lỗi ở em mà thôi! ’’ -’’ mà thôi ! mà thôi ! ,- Dương nói, - quả thực anh không biết.... nếu em nói ra thì ... anh sẵn sàng chờ em cho tới em đến tuổi ... còn gì hạnh phúc bằng lấy em gái bạn học... ngày xưa anh cũng mơ màng như thế... không phải lỗi riêng em mà thôi, như em nói... Thôi thế nào được , anh cũng có phần lớn trách nhiệm trong sự ‘’bất hạnh‘’ của em...bây giờ anh phải làm gì để .... để... ‘’ -’’Để làm gì hả anh ? Anh quên chị Dung rồi sao ?- Quyên cướp lời,- Anh không yêu chị Dung hay sao ? Em không muốn vì em mà chị Dung đau khổ...’’ rứt lời , hai giòng lệ tràn đôi má... Dương lúng túng. Thực ra Dương chưa định giải pháp gì để an ủi Quyên... mà Quyên đã nghĩ đến giải pháp mà Dương không dám nghĩ đến. Dương cầm đôi tay Quyên đưa lên môi, mủi lòng , cảm động. Quyên kéo tay Dương đặt trên ngực mình: -’’ Dấu vết trận đòn của anh Tính còn đây. Nhưng Quyên cũng không muốn thêm người đau khổ vì chúng ta...’’

Quyên : -’’ Nghĩa là, nghĩa là chúng ta không có vấn đề lương tâm nhỉ...Mà thôi ... mà thôi, em không cướp anh của chị Dung.... em chỉ xin anh vài tháng của anh thôi.... vài tháng thôi rồi trả anh về chị ... Chắc chắn là lúc đó chị sẽ bỏ Nghĩa mà trở về Tình với anh, rồi, rồi con Quyên xấu số này sẽ bay thực xa... nếu anh can đảm thì sống với em vài tháng tình yêu muôn thủa , muôn thủa không thể ai có được như chúng ta...Thôi anh theo em đi, ngay bây giờ, chị đến không thấy anh, thì chị về nhà, ngày mai anh biên thơ...’’ Mất hết phản ứng, Dương theo Quyên ra cửa, vừa đi vừa nhận thấy phản bội thực cũng dễ dàng, chỉ như một tai nạn chợt đến trong đường đời. Ròi chợt Dương nghĩ ra khoan miễn giải tội cho mình : Không ai có quyền, dù là Dung chăng nữa, xử dụng những năm còn lại của đời Dương. Trước đây, mấy chục năm rồi, bổn phận đã xong với đàn con trưởng thành đã có địa vị trong xã hội... mà dù vì ‘’việc này’’ Dung lấy lại tự do thì cũng là quyền bất khả xâm phạm của Dung... Dương theo Quyên, như theo định mệnh không hỏi thêm gì. Quyên lái chiếc xe kiểu thể thao hai chỗ rời Paris rất thông thạo đường lối... chiều hôm sau tới Bá Linh. Căn nhà tuyệt đẹp của Quyên trong một chung cư nhìn ra nơi còn dấu bức tường lịch sử người Đức và tất cả mọi người... Thắm thoắt không biết bao ngày, Quyên lái xe đưa Dương đi chơi miền Đông Đức cũ. Dương kính trọng Quyên , không sàm sỡ đòi hỏi dù cảm thấy say mê Quyên. Nơi Quyên cái gì cũng khác Dung ... Trở về tổ ấm, có đêm nào, Dương ôm Quyên vào lòng, Quyên tránh né: -’’ Anh, em muốn một mối tình trong sạch mà người ta nói không thể có trên đời... Nhưng ở gần anh nhiều đêm em cũng muốn sang phòng

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 9 -


anh... em chưa sa ngã vì em giữ nổi... nếu anh thương yêu em đến mực hy sinh câ những ngày còn lại của anh cho em thì chúng ta cùng nhau đi vào sa đọa đường tình, em sẽ không hối hận gì nữa....! Cùng em đi vào sa đọa thì rất nguy hiểm cho anh đãy...! ‘’ Dương cũng ngạc nhiên về câu ‘’ dọa nạt’’ của Quyên mà chàng cho là gàn dở... Đến điểm bất khả hồi này thì còn e dè gì nữa ? Dương ghé tai Quyên, nho nhỏ : -’’ Quyên ơi, em thương, thôi đừng nghi ngờ lòng anh... chúng ta lấy lại những thời gian hạnh phúc bỏ phí ngày xưa...anh riêng chịu trách nhiệm đưa em bỏ tình yêu trong sạch để đi vào tình yêu tội lỗi ! Đã từ lâu anh cũng muốn nếm thú vui của tội lỗi, em nghĩ sao ? ‘’ Quyên chẩng nghĩ gì cả, Quyên nhắm mắt để Dương đưa chân. ... đưa đi đâu ? đưa đến tận cùng nhục dục ? Chỉ biết hai người đắm đuối tối ngày . Mãy tuần sau, một sáng nào, Quyên khóc. Dương nghĩ thầm sao Quyên quá dễ khóc ? rồi Dương càng thêm thương yêu cô Nguyệt Quyên. Gặng hỏi. Sau cùng Quyên ngập ngừng trả lời : -’’ Anh có biết không ? Anh đã ban cho em muôn vàn hạnh phúc... thế là em đã có mối tình muôn thủa của những nhà văn, những nhà thơ rồi... bây giờ nhắm mắt cũng cam lòng... anh đã hy sinh những ngày còn lại của anh cho em... từ nay chúng ta sẵn sàng nắm tay nhau từ giã cõi đời vô vị này....’’ Dương ôm Quyên vào lòng, đặt nụ hôn trên đôi mắt đẫm lệ ấy : -’’ Em đừng nói gở, anh không thích đâu ! Đời chúng ta còn dài mà... anh sẽ xin ly dị với Dung để chung sống cùng em... ‘’ -’’ Anh ơi, đời chúng ta không dài đâu... Chúng ta đã hy sinh tất cả cho tình yêu mà...hôm đầu em đã nói trước : cùng em đi vào sa đọa thì nguy hiểm cho anh... ,- Quyên trả lời nhìn Dương dò xét, - Em vì tiếp máu trong bệnh viện cách đây bẩy tám năm, em có vi khuẩn si-đa , có vi khuẩn, nhưng không phát bệnh....bại kháng nhiễm...’’

Quyên chưa hết lời, Dương giật mình tái mặt đẩy Quyên ra xa ...: -’’ Sao em không nói rõ cho anh hiểu, em chỉ nói nguy hiểm ... nguy hiểm cho anh...em là một sát nhân cố tình...’’ Dương giận Quyên, Dương giận mình. Giận mình vì suốt đời trung thành với Dung , nay mới ‘’ gặp ‘’một người đàn bà thứ hai mà Dương đã rơi vào cái bẫy ác độc không lối thoát. Rồi lại hết sức vô lý giận cả Dung đã không yêu thương Dương như trước đến nỗi Dương phải đi tìm ‘’niềm an ủi ‘’trong phản bội sa đọa. Dương nhìn Quyên với ánh mắt hằn thù trong khi Quyên khóc nức nở : -’’ Anh ơi, xin lỗi anh, trong việc này, lại cũng chỉ một mình em trách nhiệm tội lỗi mà thôi... thế là em không bao giờ được ai thực sự yêu thương.... được mối tình ... mối tình muôn thủa của loài ...người...’’ Dương chẳng thèm nghe nữa, bỏ ra đi, đóng cửa như sấm động. Dương bắt đầu lo lắng cho mình, ngửa mặt nhìn cao,trách móc ông trời trừng phạt mình quá nặng nề, quá đáng đối với tội lỗi thông thường của các đấng nam nhi...trên trái đất này. Suốt ngày lang thang vô định trên vỉa hè. Đến chiều tối, Dương hối hận. Cử chỉ tàn nhẫn ban sáng thực không anh hùng, không xứng đáng với mình, xưa nay chưa bao giờ có một bạo tàn, bạo tàn hành động, bạo tàn lời nói với ai, nhất là phái nữ. Trở về xin lỗi Quyên và sẽ thương mến, thương yêu Quyên, thôi thì , cho là số mệnh, cùng Quyên chung sống những ngày trời còn cho. Một mai, nếu Quyên mệnh một trước mình thì mình cũng sung sướng đã làm bổn phận người tình, mà nếu mình đi sau nàng thì cái thân tàn này cũng chẳng cần nữa... Mà biết đâu ? Khoa học tấn tới, biết đâu người ta, gần đây kiếm ra phương thuốc trị cái bệnh’’ bất hồi điểm’’ ấy... Khẽ gõ. Không thấy Quyên trả lời. Dương đảy cửa vào nhà, không thấy Quyên. Trên bàn, Quyên để lại lá thư : Anh Dương, Cám ơn anh đã cho em những ngày hạnh phúc. Thực hối hận đã đóng kịch để thử lòng

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 10 -


anh... Thì ra anh cũng như mọi người mà thôi. Không biết, và sẽ không bao giờ say đắm yêu thương đến đam mê, đến hy sinh, đến cho hết ... Nhưng mà thôi, chả viết thêm, anh không yêu Quyên thực sự đâu... Không, Quyên không có vi khuẩn gì hết, không có cả những bệnh tật thông thường nào cả. Anh đừng lo ngại nữa... Không tin em thì xin bác sĩ cho đi thử nghiệm. Căn nhà này đã trả tiền đến hai tháng nữa. Anh cứ ở đây thử nghiệm chắc chắn rồi hãy về với chị. Nhắc lại rất hối hận... May quá anh không đau tim... Vĩnh biệt. Em đi Pháp rồi về hẳn Mỹ. Dừng tìm kiếm em làm gì. ./. Nguyệt Quyên

+

+

+

Dung đẳy cửa vào quán nước thấy Dương như ‘’phỗng đá’’ trước li cà phê nguội lạnh. Dung đến bên mà Dương không hay... Lấy khăn tay, âu yếm thấm mồ hôi điểm giọt trên vừng trán chồng, Dung chỉ đồng hồ cổ tay mình : -’’ Anh thương, tội nghiệp Dung, Dung chậm có nửa giờ mà giận Dung đến thế ?’’Dương chợt tỉnh, nhìn sang bàn gần cửa : thiếu phụ đồng hương đã đi khỏi từ lúc nào không biết. Cầm tay Dung : -’’ Không , anh đâu dám giận em. Nhưng, nhưng chỉ có nửa giờ không có em mà như cả thiên thu ... như cả một giấc mộng bao tháng bạo tàn đấy..., giấc mộng có thể đặt tên ‘’Nửa giờ sa đọa ‘’. rồi sẽ kể em nghe nhé...’‘

Dương ở căn nhà ấy mấy tháng, đi nhiều phòng thử nghiệm.... chắc chắn không có vi khuẳn bệnh hiểm nghèo ấy, Dương về Paris. Nhưng không can đảm về nhà... biên thư thú tội với Dung, bao lần viết, bao lần xé đi..

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 11 -

Bùi Văn Nhẫm.


T

R

U

Y

N

G

N

Tấm

VẠC GIƯỜNG  TIỂU TỬ

Hồi đó, tôi làm mướn cho ông Cả Bảy. Mấy ngày đầu, ngày nào cũng chèo xuồng qua bên kia sông để giữ ruộng cho ổng. Hồi ổng kêu tôi làm việc cho ổng, ổng nói : « Hổng có gì, nhưng có mặt mầy ở bển tụi nó không giám phá lúa ! » . Ổng nói ‘ phá’ để tránh nói ‘ ăn cắp’ nghe…nặng lỗ tai !

- Trời đất ! Mút chỉ như vậy, mình con coi sao thấu !

Mà thiệt ! Công việc hổng có gì gọi là nặng nhọc. Tôi treo võng giữa hai cây gáo lớn cạnh bờ sông, rồi nằm tòn ten trên đó ca tới ca lui mấy câu vọng cổ, lâu lâu trèo lên cây gáo ngồi nhìn ruộng lúa minh mông kéo dài tới rừng tràm nằm phía trong xa, xa cỡ đôi ba dậm hú. Đó là chiều sâu. Còn chiều ngang là nằm dài theo con sông Cái, có con rạch No làm ranh phía trên, chỗ tôi treo cái võng, và con rạch Bù Xu làm ranh phía dưới. Từ rạch No muốn nhìn thấy rõ rạch Bù Xu phải xè bàn tay đưa lên ngang mày che bớt ánh sáng ! Nói như vậy, để thấy ruộng ông Cả Bảy lớn biết ngần nào…

Ngừng một chút để suy nghĩ rồi ổng nói :

Lần đầu tiên đi với ông Cả Bảy qua ruộng để ‘ nhận việc ’ , thấy minh mông thiên địa như vậy, tôi hết hồn, nói :

…Qua mùa lúa đó, ông Cả Bảy kêu tôi, nói :

Ông Cả Bảy cười khì khì : - Tao chỉ cần mầy qua bển cho có mặt hằng ngày chớ đâu có biểu mầy đi đánh lộn với tụi lưu manh đâu ! Cái lũ đó hể thấy có người canh ruộng là tụi nó rút đi chỗ khác hè !

- Tàm tạm vài bữa rồi tao cho đám thằng Hai Lưa ở trại hòm qua cất cho mầy cái chòi nhỏ có tháp canh cao phía trên, để có chỗ cho mầy đụt mưa đụt nắng. Có lẽ thấy tôi còn…ngơ ngơ nên ổng nói tiếp : - Trên tháp canh sẽ có cái ống tre lớn làm cái mõ. Hễ mầy thấy có bóng người vô ruộng thì mầy cứ gõ mõ liên hồi là nó chạy. Hiểu chưa ? Vậy là ít lâu sau, tôi có cái chòi tranh vách lá, có chỗ để treo võng, có chỗ để nấu cơm, phía trước có cây cầu ván chờm ra sông để tắm gội…

- Tao thấy mầy tuy côi cút một thân một mình mà làm việc siêng năng nên tao thương.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 12 -


Tao cho mầy một miếng đất bên ruộng để mầy cất nhà rộng rộng, còn lo cưới vợ nữa chớ ! Vậy rồi mấy hôm sau, ổng dẫn nhóm chú Hai Lưa trại hòm qua ruộng của ổng, đo đạc cặm nọc để cho tôi miếng đất nằm cạnh vàm rạch No, còn chỉ chỗ cho chú Hai Lưa cất cho tôi cái nhà nền đất nóc tôn vách ván nữa ! Tôi cảm động nghẹn lời, ấp úng nói mấy tiếng cảm ơn mà cũng không tròn chữ tròn câu…Ông Cả cười cười : - Mầy lo đốn cây làm rào dậu, trồng trỉa cho thành khoảnh đi, rồi tao kiếm cho mầy một con vợ ! Nói xong, ổng cười ha hả, khoái chí ! …Ông Cả Bảy có hai người con trai đi học bên tây rồi ở luôn ở bển. Từ ngày bà Cả nằm xuống, ổng vẫn sống cu ky một mình trong cái nhà sàng tổ chảng nằm cạnh trại hòm và trại cưa của ổng. Ổng thôi làm cả trong ban hội tề từ lâu nhưng trong làng vẫn gọi ổng là Cả. Nghe nói ổng ‘ quen lớn ’ dữ lắm, thấy mấy ông Quận ông Tỉnh thường ghé nhà ổng chơi hay cùng đi bắn le-le … Hồi tôi tới tuổi đi quân dịch, ổng nói : « Mầy yên tâm lo canh ruộng, còn vụ nầy, để tao lo ». Vậy rồi mươi hôm sau, ổng trao cho tôi tờ hoãn dịch ! … Cất nhà xong, chú Hai Lưa vỗ vai tôi, nói : - Tao có một cái giường đôi bằng gỗ không xài, để tao chở qua cho mầy. Có điều là nó chỉ còn có mấy thanh ngang chớ không có tấm vạc giường, tại mấy thằng con tao nó lấy cưa ra làm sạp cho ghe của tụi nó. Mầy chịu khó đạp xe vô Xóm Mới nói thằng Ba Kiên đương cho cái vạc bằng tre, rẻ hơn cái vạc gỗ mà nằm lại êm hơn gấp bội. Ngừng một chút rồi ổng vò đầu tôi, nói : - Chừng cưới vợ, nhớ cho tao nhậu với nghen ! Tôi nói ‘ Cám ơn chú’ , lí nhí nghe chừng không rõ lắm ! … Cái gường đó ráp vô rồi thấy rộng rinh. Mình tôi ngủ thì cần gì đến tấm vạc ? Vậy là tôi thả lên hai tấm ván đủ cho tôi nằm, sung sướng vì nghe thẳng lưng hơn nằm võng !

Tôi ngủ không có tấm vạc giường như vậy cho đến hết mùa lúa năm đó thì tôi gặp ‘ Nàng’… Cũng do Trời xui Đất khiến ! ** * Nàng tên là Huệ, mồ côi cha, con của bà Năm Căng ở xóm Lò Gạch. Nàng làm công cho lò gạch ông Tám Tiếu. Nhờ đi chở gạch để ông Cả cho sửa lại cái đầu bờ kè trước nhà nên tôi gặp nàng. Gặp là tôi hạp nhãn liền ! Trời ! Con gái nhà quê gì mà nước da trắng bóc, còn thân hình thì cân đối thon thả kèm theo tướng đi lượng là cứ bắt người ta phải nhìn theo ! … Vậy rồi nàng và tôi quen nhau. Vậy rồi, ngày một ngày hai, tôi đạp xe đến lò gạch. Không có gì : chỉ cần gặp nàng để nói đôi ba câu không đầu không đuôi, rồi chèo xuồng về nhà bên kia sông, trèo lên vọng gác ngồi ngẩn ngơ suốt buổi ! … Vậy rồi, tôi nghĩ đến tấm vạc giường ! Vậy rồi, tôi đạp xe vô Xóm Mới đặt chú Ba Kiên đương cho tấm vạc giường bằng tre. Tuần lễ sau, tôi cuốn tròn tấm vạc chở về nhà trải lên cái giường gỗ, nhìn nó mà nghe lòng phơi phới. Bởi vì đó là lần đầu tiên tôi sắm một món đồ tuy không có giá trị gì nhiều nhưng lại mang đầy ý nghĩa … … Để tránh tai mắt, tôi và nàng thường hẹn gặp nhau ở đường lên chùa vì đường đó vắng người và có mấy bụi tre lớn giao tàn che nắng. Hai đứa đứng nói chuyện ‘ trên trời dưới đất’ cả canh, nàng hay cầm lấy cành tre non đầy lá vươn ra cạnh chỗ nàng đứng, lắc qua lắc lại như để đánh nhịp khi nàng nói, mắt nàng nhìn bụi tre, nhìn con dốc lên chùa chớ ít khi nhìn tôi. Vậy mà sao tôi vẫn nghe lòng phơi phới như được nàng nhìn thẳng vào mắt ! … Bây giờ thì rõ ràng tôi đã thương nàng, càng ngày càng thương đậm ! Mà giữ riết trong lòng thì ấm ức quá đi ! Chắc phải nói ra cho nàng biết, rồi ra sao thì ra ! Vậy rồi một hôm đứng cạnh bụi tre đã thành quen thuộc, tôi làm gan nói : - Huệ à ! Anh nói thiệt, Huệ đừng giận nghen ! Anh thương Huệ quá rồi Huệ à !

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 13 -


Nàng bỗng quay sang nhìn tôi, tay vẫn còn vin cành tre non, hỏi bằng một giọng nhẹ như tiềng gió trong lùm tre trước mặt : - Vậy sao ? Chỉ có hai tiếng nghe ngơ ngớ kỳ kỳ như vậy mà tôi lại thấy như là một sự chấp nhận ! Tôi bước lại gần nàng, nàng vẫn nhìn vào mắt tôi, cập môi mấp máy như muốn nói gì mà hai vành tai ửng đỏ. Đúng lúc đó, tôi hửi được mùi con gái của nàng làm tôi choáng váng ngầy ngật. Trời ơi ! Tôi muốn ôm đại nàng để siết chặt lại trong tôi, bởi vì chỉ có làm như vậy tôi mới nói được tôi thương nàng biết ngần nào … Nhưng tôi lại sợ làm ẩu, rủi nàng không hiểu rồi giận rồi vùng vằng bỏ đi tuốt thì chắc tôi … chết quá ! Tôi ráng kềm tôi lại, nuốt nước miếng mấy lần mới nói được : - Huệ à … Nàng ‘ dạ’ , tiếng ‘dạ’ nghe như chờ đợi. Nàng không còn nhìn tôi mà quay về với cành tre non. Lần nầy, nàng bứt từng chiếc lá tre rồi bỏ rơi xuống đất, giống như nàng đếm lá ! - Huệ à ! Anh muốn xin cưới Huệ … Nói tới đó tôi bỗng nghe … hụt hơi ! Nàng im lặng bứt từng chiếc lá … Một lúc, tôi hỏi : - Mà Huệ có ưng không ? - Biết đâu nà ! Tôi ráng sức nói một hơi : - Anh làm công cho ông Cả Bảy. Anh có nhà có đất ở bên kia sông. Anh được hoãn dịch không phải đi lính. Anh sẽ nhờ ông Cả đánh tiếng qua má của Huệ để xin cưới. Mà Huệ phải cho anh biết coi Huệ có ưng hay không, cái đã ! - Ờ … Thì vậy ! Rồi, có lẽ thấy câu trả lời không mấy rõ nên nàng nói thêm : - Tính sao cũng được ! Tôi mừng quá, nắm đại bàn tay nàng vứa lắc vừa cám ơn rối rít ! Nàng bỗng quay qua nhìn tôi, mỉm cười. Trời ! Cái cười của nàng sao mà đẹp hết nói ! Tôi như bị hốt hồn, cầm chắt bàn tay của nàng mà tưởng chừng như đang cầm

cây sào cắm xuống lòng rạch để giữ cho xuồng đừng theo con nước mà bỏ bờ … Đêm đó, trải chiếc chiếu trên tấm vạc giường, tôi nằm lên mà nghe mát rượi. Tôi nghĩ : rồi đây, hai đứa sẽ nằm chung một vạc giường. Chỉ bao nhiêu đó thôi cũng đủ làm tôi sung sướng đi vào giấc ngủ. Cuộc đời sao dễ thương quá hổng biết ? * * * Chuyện của nàng và tôi chưa ai biết hết thì xảy ra vụ tháng tư 1975. Lúc đó, nghe tin dân miền trung chạy rần rần vô nam, ông Cả Bảy kêu tôi , nói : - Chuyến nầy, mầy đi giùm tao xuống Cần Thơ. Tao có con em mấy chục năm nay theo chồng ở dưới. Địa chỉ nó đây. Ổng đưa tôi miếng giấy có ghi tên họ, số nhà, tên đường : - Tao nhờ mầy ôm một số tiền xuống đưa cho tụi nó, biểu tụi nó lo chạy về đây ở với tao sớm sớm cho có anh có em. Có gì cũng còn có nhau còn hơn là đứa một nơi người một ngả, loạn lạc nầy không biết đâu mà rờ. Tao có biểu tụi thằng Hai trại hòm qua ở nhà mầy, vừa giữ giùm nhà vừa coi ruộng luôn. Đừng lo ! … Vậy là tôi lặn lội xuống Cần Thơ tìm người em gái của ông Cả. Bà nầy có sạp vãi ở chợ Cần Thơ, ông chồng là thiếu tá hải quân. Khi tôi tìm ra được bả thì có tin thiên hạ ở Sài Gòn đang chạy di tản, làm dân chúng Cần Thơ cũng rối ren hối hả xuống ghe xuống xuồng tranh nhau đi. Ông thiếu tá hải quân hốt hết gia đình đem lên tàu chiến, kéo tôi theo luôn ! Đứng trên tàu, tôi nhìn đồng ruộng chạy lùi về phía sau mà chết điếng ở trong lòng, không biết làm sao báo tin cho ông Cả Bảy và nhứt là cho Huệ … … Vậy rồi sau thời gian nằm trên đảo của quân đội đồng minh, tôi định cư ở Mỹ, tiểu bang Cali . Tôi làm công cho một tiệm ăn Việt Nam ở khu Sài Gòn Nhỏ, rửa chén quét dọn lau nhà … Lương lậu không bao nhiêu nhưng được bà chủ cho ở trong một phòng nhỏ nằm cạnh nhà bếp, ở để làm gác-dan cho bả luôn !

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 14 -


Thời gian sau, khi đã ổn định đời sống, tôi có gởi thơ về nhưng không thấy hồi âm. Tôi biết làng tôi nhỏ béo lại nằm tuốt trên vùng Ngọn gọi là ‘ Ngọn’ bởi vì nằm trên ngọn sông Vàm Cỏ - giáp ranh với đất Cao Miên. Hồi thời trước, trong làng không có nhà bưu điện nên mỗi tuần một lần ông Sáu làm biện trong làng phải đạp xe xuống quận cách đó mười mấy cây số để lấy thơ ở nhà bưu điện đem về để trong nhà làng. Dân chúng cứ tự động đến coi trong đống thơ, cái nào mang tên mình thì lấy, có khi lấy giùm hàng xóm hay họ hàng bạn bè nữa ! Tôi nghĩ chắc bây giờ cũng vậy thôi, thơ tôi gởi không đến tay Huệ thì làm gì có hồi âm được ? Dầu vậy, tôi vẫn tin tưởng rằng nàng không bao giờ quên tôi, cũng như tôi lúc nào cũng nghĩ tới nàng. Tôi hay nghe mấy người có đọc sách nói ‘Lời thề trăm năm’ . Nàng và tôi đâu có thề thốt gì đâu, nhưng câu nói ‘ Tính sao cũng được’ và cái mỉm cười tiếp theo sau đó của nàng ở đường lên chùa hồi tôi ngỏ ý xin cưới … tôi đã khắc ghi vào lòng. Như vậy, chẳng phải là một ‘ Lời thề trăm năm’ hay sao ? Nhứt định tôi sẽ trở về Việt Nam để cưới Huệ. Để hai đứa cùng nằm chung một vạc giường, cái vạc giường đương bằng thanh tre già chuốt giẹp giẹp, nằm vừa êm vừa mát. Để thấy cái mà mấy người biết đọc sách gọi là ‘ Hạnh phúc lứa đôi ’ đối với tôi, nó chỉ võn vẹn là sự sung sướng được chia đôi với người mình thương một tấm vạc giường … Mà muốn được vậy, tôi phải có tiền. Vậy là tôi để dành tiền, cắc ca cắc củm ! * * * Nhờ hỏi thăm mấy người có về Việt Nam nên tôi đã ước lượng được số tiền cần thiết để làm đám cưới và để hai vợ chồng tôi có một số vốn làm ăn. Vậy mà phải năm năm sau tôi mới có tàm tạm đủ ! Chừng đó, tôi mới dám ‘ lên kế hoạch’ : nhờ ông Cả Bảy làm chủ hôn bên đàng trai, rước dâu về nhà của ổng, đãi đằng hai họ ở đó, xong rồi tôi chèo xuồng đưa cô dâu về nhà bên kia sông để tôi khoe với nàng tấm vạc giường mà tôi sắm cho hai đứa, từ hơn sáu năm nó vẫn nằm chờ…

Ngồi trên máy bay về Việt Nam, trong đầu tôi sắp xếp. Trước tiên là về nhà tôi để nghỉ ngơi cho tỉnh mỉnh. Sáng hôm sau sẽ đi thăm ông Cả Bảy, còn xế chiều thì qua nhà nàng vì giờ đó nàng mới từ lò gạch về nhà, tôi sẽ bất thần bước vô nói lớn : « Huệ ơi ! Huệ ! Anh về rồi nè ! ». Tưởng tượng đến đó, tôi bỗng ứa nước mắt ! Đầu óc tôi tự nhiên sao mù mờ. Làm như bao nhiêu năm nay tôi chỉ chờ có như vậy ! Tôi thấy tội nghiệp tôi, tội nghiệp nàng : nếu không có cái ngày nghiệt ngã 30 tháng tư 1975 thì làm gì hai đứa phải cắn răng chịu đựng khắc khe cỡ nầy ? …Làng tôi bây giờ lạ hoắc. Không phải có thêm đường ngang nẻo dọc mà thấy đầy cờ xí biểu ngữ, loa trên loa dưới ồn ào không giống cái gì hết ! Tôi xuống xóm chợ nhờ một chị chèo xuồng mướn đưa tôi sang sông. Khi xuồng vừa cặp vô cây cầu ván thì có con chó chạy ra sủa râng, rồi hai ông bà già từ trong nhà bước ra dòm. Té ra là chú thím Hai Lưa hồi xưa thủ trại hòm của ông Cả Bảy ! Chú Hai nhìn ra tôi ngay. Ổng la lên : - Trời đất ! Mầy còn sống hả ? Ở đâu mà về vậy ? - Dạ ở Mỹ. - Cha…xa ớn há ! Rồi chú lật đật vừa la chó vừa bước xuống cầu phụ tôi đem hành lý lên. Trước nhà thấy có phơi chiếc chiếu với hai ba cái gối. Trong nhà vẫn như xưa, cái giường gỗ vẫn nguyên chỗ cũ với tấm vạc giường tôi đem về từ trong Xóm Mới. Chỉ có thêm là hai cái võng nằm song song gần đó, còn thì bàn ghế tủ..v.v…không có gì thay đổi. Tôi xúc động đến nghẹn lời. Chú Hai nói : - Mầy uống miếng trà rồi nằm võng nghỉ lưng. Trong làng tưởng mầy chết rồi chớ , đâu dè … Để tao kể mầy nghe … Vậy rồi chú nằm trên võng cạnh tôi, vừa hút thuốc vừa kể : - Hôm mầy đi Cần Thơ, cha con tao theo lời ông Cả biểu, thay phiên nhau qua đây giữ nhà giữ ruộng. Kế đó, tụi nó - tụi cách mạng ớ ! –

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 15 -


tràn vô làng, bắt hết hội đồng xã, bắt luôn ông Cả Bảy trói bằng kẽm gai thành một dọc, chở đi mất. Rồi tụi nó chiếm hết, nhà cửa đất đai ruộng vườn, đuổi tụi tao ra để lấy trại hòm. Nhờ có cái nhà của mầy mà tụi nầy dọn qua ở tạm. Tao và hai thằng con tao cất thêm cho cái chòi giữ ruộng rộng ra để để đồ đạc của tụi tao và để hai thằng con tao có chỗ hành nghề thợ mộc của tụi nó. Hai thằng nầy coi vậy mà gan ! Tụi nó vượt biên rồi định cư ở Úc. Bây giờ, tụi nó có xưởng mộc ở bển, coi bộ làm ăn khá ! Thấy lâu lâu gởi tiền về nhờ thằng bạn tụi nó ở thành phố chạy Honda lên đưa ! … À ! Mầy biết hông ? Tụi cóc cắn cách mạng có kêu tao về trại hòm làm cho tụi nó, tao đấm thèm ! Mầy nghĩ coi : trại hòm mà cũng bày đặt trương biểu ngữ đề ‘ Hạ quyết tâm hoàn thành tốt kế hoạch của Nhà Nước ’. Mẹ ! … Hòm chôn người chết mà cũng vô kế hoạch nữa thì khùng hết nước nói ! Còn chuyện nầy chắc mầy chưa biết : con Huệ, con bà Năm Căng … Hai tiếng ‘ Con Huệ ‘ làm tôi giật mình. Tôi nhỏm dậy, lắng tai nghe. Chú nói tiếp : - Mấy tháng sau giải phóng, không biết nó nghe lời ai mà ôm gói xuống thành phố nói kiếm việc làm rồi lặn mất luôn cho đến năm ngoái đây, nó trở về mà đi bằng xe hơi nhà có tài xế, trên băng sau có người đàn ông có vẻ ông chủ. Mầy biết, trong làng chỉ có thằng Cói gia nhân của ông Cả Bảy là được ổng sắm cho chiếc Honda để đưa ổng đi đây đi đó, chớ đâu có ai có xe hơi. Vì vậy, khi con Huệ đi xe hơi thẳng vô xóm Lò Gạch là thiên hạ để ý. Bà Năm Căng kể lại nói bả nhìn nó không ra, tưởng là một bà nhà giàu nào đó đi lầm nhà ! Chừng nó xưng tên, mẹ con nó và bầy em nó ôm nhau khóc làm hàng xóm chạy qua mừng cũng rớt nước mắt. Nó đem cho má nó hai bao đồ rồi nhét trong túi áo má nó một cộc tiền. Sau đó, nó chỉ nói được có mấy tiếng ‘ Con lạy má ! Con lạy má !’ rồi vừa khóc vừa chạy vội ra xe lên ngồi cạnh ông người á-đông ở băng sau, tài xế rồ máy chạy ào đi gấp. Từ đó tới giờ không có tin tức gì hết !. Còn đồ nó cho má nó toàn là tơ lụa mắc tiền nằm kín trong từng bao ni-long có in nhiều chữ tàu. Thầy Ba trên chùa đọc rồi nói đó là sản phẩm cao cấp của Thượng Hải …

Tôi ngả người nằm xuống võng mà nghe lùng bùng hai lỗ tai, chết điếng ở trong lòng. Chú Hai Lưa hỏi : - Mầy còn nhớ con Huệ hông ? Tôi ‘ dạ ‘, tiếng dạ bị nước mắt trào lên chận ngang. Tôi nuốt xuống mà nghe miệng mồm đắng chác. Không kềm được nữa, tôi đưa hai tay lên bụm mặt. Chắc chú Hai Lưa thấy, hiểu, nên nghe chú tằng hắng một tiếng rồi làm thinh … * * * Trên máy bay trở về Mỹ, tôi nhìn qua cửa sổ thấy nhà cửa ruộng đồng cây cối mờ lần mờ lần rồi mất hút … mà tôi nghe buồn rười rượi. Ở tuốt dưới đó, trong một làng quê nằm xa mút trên vùng đất Ngọn, tôi đã bỏ lại một tấm vạc giường, tấm vạc giường tưởng để nằm chung với người con gái nhà quê mà tôi thương, đâu ngờ chuyện hai đứa chưa kịp thành duyên thành nợ thì nàng đã như chiếc xuồng bỏ bờ mà trôi theo nước, đành đoạn trôi theo nước … Mối tình dành riêng cho nàng mà tôi giữ miết ở trong lòng từ bao nhiêu năm, giờ nghĩ lại sao thấy quá khù khờ ! Dầu vậy, tôi vẫn muốn gặp nàng, gặp một lần thôi, để chỉ hỏi có một câu : « Tại sao ? ... Tại sao ? … Tại sao ? … » Nghĩ đến đó, tự nhiên tôi trào nước mắt …

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 16 -

Tiểu Tử.


- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 17 -


Bước cuối với thầy Ngôn

Kính tặng cô Võ thị Thiệp và gia đình Liên lạc với các thầy dưới Nam California Đầu tháng 10.2009, tôi gởi E-mail cho Lê Thương (hội Ái Hữu Nam California) hỏi xin số điện thoại thầy Vũ Trọng Thu, người đại diện thầy cô Petrus Ký tại Nam California, để nhờ thầy chuyển tin đến tất cả thầy cô tại Nam California về việc tập bài viết đã thành hình. Trong câu chuyện, thầy Thu có nhắc về vài vị giáo sư Petrus Ký tại Nam California như thầy Nguyễn Thanh Liêm, Dương Ngọc Sum, Trần Hữu Tắc, Đặng Quốc Khánh, Trần văn Thưởng, cô Nguyễn thị Đoan Trang, cô Lưu Kỳ Nam, v.v. Thầy Liêm, thầy Sum, thầy

Khánh, thầy Tắc, cô Đoan Trang, cô Kỳ Nam thì tôi không xa lạ. Tôi hứa với thầy Thu tôi sẽ tìm cách gọi thăm các vị mà tôi chưa có dịp gặp lại dù vẫn nghe tên. Được tin thầy Thưởng Vài tháng trước đó, tình cờ tôi đọc bản tin trên mạng về “Ngày Nhớ Ơn Cha” do Hội Dược Khoa Việt Mỹ tổ chức và nhận ra thầy Trần văn Thưởng trên sân khấu với ca sĩ Bảo Châu. Nhìn hình tôi nhận ra thầy ngay. Dáng thầy dong dỏng vẫn như cũ, chỉ có khác là tóc thầy giờ bạc trắng trông thật đẹp. Trong bản tin có viết về vị Hội Trưởng Hội Dược Khoa Việt Mỹ

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 20 -


là chị dược sĩ Trần Thu Hằng, con gái của thầy Thưởng, và có cho số điện thoại nhà thuốc của chị nên tôi vội vàng gọi thăm chị Thu Hằng để xin số điện thoại thầy Thưởng. Chị vui vẻ cho tôi số điện thoại cầm tay của thầy. Hai thầy trò hàn huyên sau bao nhiêu năm. Ngày 10.27.2009, thầy Thưởng gởi điện thư (e-mail) thăm tôi và cho tôi địa chỉ và số điện thoại của hơn 10 vị giáo sư không có trong danh sách thầy cô mà tôi gìn giữ. Thí dụ như thầy Khiếu Đức Long trên Montréal, thầy Nguyễn Thanh Lương ở Belgium, gia đình cố GS Huỳnh Hữu Thọ trên Toronto, các thầy Hoàng Ngọc Quì, Trần văn Ngữ dưới Houston, cũng như các thầy Phạm văn Quảng, Hoàng Ngọc An, Phạm văn Ngôn, Nguyễn văn Hiếu, Nguyễn Anh Tuấn, Võ văn Trưng, Lê Minh Trí (chồng cố GS Nguyễn thị Liên), v.v. tại Nam California. Gọi thăm thầy Phạm văn Ngôn Tôi gọi lòng vòng thăm thầy cô sau đó (thầy Long, thầy Lương, cô Ngọc Băng (vợ thầy Thọ, thầy Qùi, thầy Ngữ, thầy Quảng, thầy Hiếu, thầy Trí và để lại messages cho thầy Tuấn, thầy Trưng, cô Mẫu, v.v.). Tôi gọi thăm thầy Ngôn vào đầu tháng 11.2009. Lúc ấy khoảng 6 giờ chiều, khi tôi xong việc và trước khi ra về. Có nhiều vị giáo sư Petrus Ký rất e dè khi học trò gọi thăm, nhất là học trò chả bao giờ học với mình. Thầy Ngôn thì khác. Sau khi tôi giới thiệu và xin lỗi đã gọi phá thầy vào giờ cơm chiều, thầy vui vẻ - không sao đâu em. Hai thầy trò ngồi trò chuyện gần 30 phút dù thầy không biết tôi là ai. Cái gạch nối chỉ là tình thầy trò Petrus Ký. Tôi còn nhớ thầy chẩm rải, rõ ràng, kể cho tôi nghe nhiều việc trong ngày hôm ấy:

“Thầy sinh năm 1933… Nhập ngũ khi thầy 20 tuổi (1953)… Tốt nghiệp Đại học Sư Phạm Khóa 1, ban Anh văn… Bạn đồng khóa với thầy: Phái nam có các thầy: 1) Trần văn Nhơn (sau này lên làm Hiệu Trưởng rồi sau đó du học tại Hoa Kỳ), 2) Trần Châu Hồ (còn kẹt lại bên nhà. Thầy Ngôn ngạc nhiên khi tôi kể cho thầy nghe chuyện thầy Hồ chơi đàn xếp và mối tình với cô Thu Thủy. Thầy Ngôn nói thầy biết chuyện thầy Hồ chơi đàn xếp rất giỏi nhưng ít người biết việc này kể cả các bạn đồng nghiệp của thầy tại Petrus Ký nhưng thầy không biết chuyện sau về cô Thu Thủy. Thầy gật gù – bây giờ thì biết lý do thầy Hồ chọn cuộc sống độc thân), 3) Cao văn Hào (còn ở bên nhà, bây giờ già yếu lắm), 4) Phạm văn Quảng (dạy Petrus Ký chỉ 1 năm, sau đó chuyển qua làm Hiệu Trưởng trường Kiểu Mẫu Thủ Đức). Phái nữ thì có các cô: 5) Đào Kim Phụng 6) Lưu thị Song An (hiền thê của thầy Khiếu Đức Long), cựu Giáo Sư Gia Long. Tôi cho thầy hay tôi vừa liên lạc được với thầy Long & cô Song An. Ngoài Petrus Ký, thầy cũng đã từng dạy học tại Trung Học Châu văn Tiếp tại Phước Tuy ...Khoảng 1973, thầy cũng được mời dạy tại Đại học Sư Phạm với chức vụ Giảng Viên Anh Văn… Sau 1975, thầy qua dạy tại Trung Học Nguyễn An Ninh, 7, 8 năm trước khi về hưu…. Sau đó, thầy và gia đình vượt biên, và …. 90 -91 thầy cô đến Hoa Kỳ… Con cái thầy

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 21 -


đều đã trưởng thành và có gia đình ngoại trừ cậu con út, vẫn còn ở với thầy cô”. Tôi hỏi thầy có E-mail hay không để tôi gởi vài bài trong tập bài viết cho thầy đọc. Thầy cười cho biết thầy không có computer nên không dùng E-mail. Tôi hứa sẽ tìm cách in bản thảo gởi xuống Nam California cho thầy cô xem. Và tôi đã, rất tiếc lúc ấy thầy đã vào bệnh viện. Thầy Ngôn nhập viện Khoảng cuối tháng 12, 2009 khi gọi chúc Tết thầy cô tại Nam California, tôi nhận được tin thầy Ngôn “bị bệnh”. Tôi nghĩ chắc thầy Ngôn bị “cúm” hay bị một bệnh rất dể chửa vì thể chất của thầy rất tốt, thầy tuy ốm nhưng rất mạnh khỏe nên tôi không hỏi tiếp. Đầu tháng Giêng, 2010, sau tết Tây trở lại đi làm, tôi nhận được tin dồn dập từ thầy Thưởng, thầy Thu và ngay cả thầy Nguyễn Thủy Hà (vừa từ VN sang) cho hay là thầy Ngôn đã bị mổ tim, rồi vừa mổ ruột. Tôi vội gọi thăm thầy vào 5.1.2010 và gặp cô Thiệp, vợ thầy Ngôn. Cô kể: 6.12.2009: Nhà tôi bị đứng tim, phải đưa vào bệnh viện. Họ làm test và khám phá ra trái tim thầy yếu, cần phải mổ (bypass). Khi họ mổ rồi lại khám phá những vấn đề khác nên cuộc giải phẩu tim kéo dài đến 5, 6 tiếng. Khoảng 10 ngày sau, nhà tôi có vẻ khỏe lại, bác sĩ định cho về thì đêm hôm đó có biến chứng. Thầy bị đau bụng và ói mửa cả đêm. Sáng ngày hôm sau, bác sĩ chụp hình thì thấy bao tử của thầy bình thường, tuy nhiên một đoạn ruột bị hư trong lúc mổ tim cần phải cắt bỏ. Tôi còn ngần ngừ nhưng bác sĩ khuyên nên mổ gấp vì sợ đoạn ruột hư sẽ lan ra nơi khác. Vì thế chỉ 10 ngày sau khi nhà tôi mổ tim, lại phải mổ ruột và cuộc giải phẩu này cũng kéo dài 5, 6 tiếng.

Hôm nay anh gọi thăm thì nhà tôi vừa ra khỏi ICU, có vẻ khỏe hơn một tí. Mỗi ngày bác sĩ cho về nhà vài tiếng rồi buổi tối thầy lại phải vào bệnh viện. Cô nói thêm: Nhà tôi lúc trước bị cao máu, cao cholesterol, phải uống thuốc. Rồi khi thấy sức khỏe tốt hơn, nhà tôi ỷ lại cơ thể tốt như anh đã nói, và ăn uống kiêng cử, tập thể dục nên không dùng thuốc nữa. Kỳ này khi nhà tôi về nhà, tôi phải khuyên nhà tôi uống thuốc theo lời bác sĩ dặn, chứ không được bỏ nữa chừng như trước. Tôi ngồi an ủi cô, cho cô hay tôi cũng phải uống thuốc trị cao máu, cao cholesterol như thầy và còn đùa với cô – máy xe cũ bây giờ phải maintenance đều hơn chứ cô. Tôi nhờ cô cho tôi gởi lời kính thăm thầy và thưa với cô rằng - cô đừng lo nhiều vì thầy cần một thời gian nhưng sẽ bình phục. Tin buồn Tối hôm 28.1.2010, thầy Đỗ Quang Vinh gởi tin thông báo thầy Phạm văn Ngôn, cựu Giáo sư Anh văn Petrus Ký, đã qua đời. Nghe tin tôi bàng hoàng. Tôi gọi điện thoại xuống nhà thầy, nhưng không ai trả lời. Tôi đang chuẩn bị ra phi trường đi công tác nhưng trước khi đi, tôi viết vội vài dòng gởi tin buồn đến thầy cô và anh em Petrus Ký. Và cái tin buồn này ám ảnh tôi trong suốt chuyến bay. Gọi thăm cô Thiệp 1.2.2010: Tôi vừa trở về, vội vàng gọi thăm cô Thiệp. Cô ngồi kể cho tôi nghe tiếp bệnh tình của thầy sau 5.1.2010 (lần cuối tôi gọi thăm cô). Tôi chia buồn với cô và gia đình và nhắn với cô là - lúc nào thầy cô và học trò Petrus Ký

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 22 -


cũng cận kề và mong cô gìn giữ sức khỏe - vì thầy giờ đã an bình với Chúa. Tôi biết cô vẫn chưa chấp nhận là thầy đã ra đi. Bước Cuối với thầy Ngôn Thông thường mỗi sáng trước khi đưa con tôi đi học, tôi dậy thật sớm chạy bộ từ nhà ra cái dog park (công viên dành cho chó) cách nhà chừng 1.5 dặm. Tới nơi tôi thường đi “bán sống bán chết” (brisk walking) tám (8) vòng quanh công viên, xong tập thể dục rồi mới trở về nhà tắm rửa, đưa con tôi đi học rồi đi làm. Mấy hôm nay, sau khi nghe tin thầy Ngôn qua đời, mỗi sáng, tôi lại đi thêm vòng thứ chín (9). Gọi là vòng cuối đồng hành với thầy Ngôn. Cái này không phải tôi chỉ làm cho thầy Ngôn, bởi trước đó tôi cũng đã đồng hành với các thầy Đặng Công Hầu, Trần Châu Hồ, các cô Lâm thị Dung, Lâm thị Cúc, v.v.. các thầy cô đã ra đi. Một bước cuối với các thầy, các cô. Tạm biệt thầy, thầy Ngôn nhé. Rất tiếc thầy đã không được đọc những gì bọn học trò chúng em nhớ về ông thầy khả kính. Học trò Petrus Ký 65- 72 2.2.2010

Chương trình tang lễ: Ngày thứ Ba 2 tháng 2, 2010: lễ phát tang và thăm viếng tại Heritage Memorail Services từ 12h trưa đến 8h tối Ngày thứ Tư 3 tháng 2,2010: - Thánh lễ an táng sẽ được cữ hành lúc 10h sáng tại: Thánh Đường Blessed Sacrament Parish (Nhà thờ Westminster) 14072 Olive Street Westminster, CA.92683 Ph: 714-892-4498 - Lễ An Táng: Linh cữu sẽ được an táng tại: Nghĩa Trang Chúa Chiên Lành 8301 Talbert Ave. Huntington Beach, CA.92646 Ph: 714-847-8546 Rất đau lòng nhận tin GS Ngôn tạ thế,kính gửi gửi lời chia buồn tới gia quyến GS Ngôn và cầu mong linh hồn GS Ngôn sớm về Nước Chúa an lành.Thành kính phân ưu. Trầm Vân Võ văn Vạn Xin dâng lên Chúa lời kinh cầu nguyện cho Thầy Phạm Văn Ngôn được sớm vào hưởng hạnh phúc bên Chúa Kitô Phục Sinh. Học sinh thầy Ngôn niên khóa 74-75 - Long

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 23 -


T r ầ n

N g ư ơ n

P h i ê u

Tr u y ệ n d à i

GIÓ MÙA Đ ÔNG BẮC - Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 1 -


Thân yêu riêng tặng Vân Mến tặng hai con Bích Phượng và Lan Chi

LỜI NÓI ĐẦU

Đây chỉ là tiểu thuyết, loại tự truyện, về hành trình của một thanh niên bắt đầu trưởng thành vào lúc đất nước chuyển mình tranh đấu thoát ách thực dân Pháp ngay sau Đệ Nhị Thế Chiến. Từ những giai đoạn lúc ban đầu, khi toàn dân một lòng đứng lên quyết tâm chống trả mưu toan trở lại của Đế Quốc Pháp đến những biến thiên hơn ba mươi năm kế tiếp, đây là một đoạn lịch sử cận đại, bối cảnh của cốt truyện. Được cơ hội lớn lên vào khoảng đầu Thế chiến Thứ Hai, người viết muốn ghi lại những gì mình đã chứng kiến về các đổi thay trọng đại ở miền Nam. Đất nước đã tranh đấu vuợt thoát từ chế độ thuộc địa trở lại vị trí độc lập, nhưng đã phải hứng chịu bao nhiêu biến thiên, đổ nát. Truyện được hư cấu căn cứ trên những sự kiện có thật. Nếu trong sách có những trùng hợp về tên tuổi, địa danh, xin người đọc tha thứ, coi đó chỉ là chuyện ngẫu nhiên vô tình. Người viết muốn ghi lại cho thế hệ trẻ những sự việc đã đưa đất nước qua những biến đổi đau thương mà những người có trách nhiệm lèo lái quốc gia đã có thể tránh được nếu mỗi khi phải chọn lấy một quyết định chánh trị, họ thật sự luôn luôn đặt quyền lợi và hạnh phúc dân chúng làm mục tiêu tối hậu. Dân chúng Việt Nam đã hứng chịu bao nhiêu mất mát, khổ cực, điêu linh do một số người nhân danh đảng phái hô hào sẽ đưa toàn dân đến một xã hội tự do, bình đẳng trong một thế giới đại đồng. Việc đáng trách là trong khi đó họ cũng đã có cơ hội chứng kiến các thảm bại, khổ cực của dân chúng của các nước đang thực thi chế độ mà họ lại đang mong áp đặt lên dân chúng Việt Nam! Người viết muốn ghi lại được phần nào những gì mình đã trải qua trong một thời đất nước chuyển mình. T.N.P.

Chương 1 Bên bờ Rạch Cát Buổi sáng tinh sương ở Biên Hòa vào khoảng tháng Tám bao giờ cũng lạnh so với các tỉnh miền đồng bằng sông Cửu Long. Đây là nơi chẳng những ở về phương Bắc lại còn là chốn khởi đầu của núi rừng miền Nam. Triệu cùng ông ngoại ra ga Hiệp Hòa để đón chuyến xe lửa sớm buổi sáng đi Sài Gòn. Đây là một nhà ga rất nhỏ, thường được gọi là ga tạm, giữa hai ga lớn là ga Chợ Đồn và ga chánh Biên Hòa. Xe lửa Sài Gòn - Biên Hòa chỉ ghé lại ga này vào chuyến sáng sớm và chuyến bảy giờ tối để công chức, công nhân hoặc các bạn hàng có thể đi làm việc hay buôn bán ở Sài Gòn. Trời còn sớm, sương vẫn còn trải mờ mờ trên mặt đất. Các công, tư chức làm ở các cơ quan chánh phủ hay các hãng xưởng kể như đều biết nhau vì thường cùng đáp xe hằng ngày nên đã chụm nhau từng nhóm nhỏ cười đùa, bàn chuyện thời sự ...Phần đông đều mặc âu phục, cổ thắt cà vạt vì là cách ăn mặc hầu như bắt buộc của các thầy thông phán trước Đệ nhị Thế chiến. Trong giới bạn hàng, các phụ nữ chuyên mua bán cá thì rất thong dong vào chuyến sáng vì gánh thúng không, chưa có cá, nên họ cười đùa rộn rã. Chỉ có chuyến chiều về thì mới thấy họ mệt lả vì các gánh nặng trĩu, sau khi bổ được cá ở chợ Cầu Ông Lãnh về bán ở các chợ Biên Hòa. Từ ngày Triệu về Biên Hòa vì ông ngoại đã về hưu, dọn nhà từ Vĩnh Long về miếng vườn nhỏ ở ấp Phước Lư, bên dòng Rạch Cát, một nhánh của sông Đồng Nai, thì mỗi lần ông cháu có việc đi Sài Gòn, đều chọn khởi hành từ ga tạm Hiệp Hòa cho tiện vì gần nhà. Từ vườn nhà ra ga không bao xa, nhưng mỗi lần đi Sài Gòn,

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 25 -


ngoại thường thức rất sớm, khi tiếng chuông công phu khuya chùa Đại Giác ở Cù lao Phố gióng lên và ngân rền trên sóng nước Đồng Nai. Lúc còn ở Vĩnh Long, một tỉnh nhỏ nhưng ở ngay trong thành phố, Triệu thường bị đánh thức khi thành phố bắt đầu rộn rịp xe cộ buổi sáng. Về Phước Lư, nửa tỉnh nửa quê, chuông công phu khuya của chùa Đại Giác là đồng hồ báo thức mỗi sáng, nhắc Triệu thức dậy, chong đèn dầu ôn bài để đến trường Tỉnh. Mỗi lần thức dậy, đánh que diêm đốt đèn, mùi diêm sinh tỏa trong không khí buổi sáng tinh sương có một hương vị là lạ mà Triệu không bao giờ quên kể như suốt cuộc đời sau này. Hôm nay là ngày đặc biệt vì ngoại đã toan tính từ lâu, sau khi Triệu được trúng tuyển và có học bổng nội trú ở Trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký. Ngoại rất hãnh diện thấy cháu mình thi đậu cao, được tiếp tục học sau khi đậu Sơ học ở trường tỉnh. Triệu mồ côi mẹ lúc lên năm và ngoại đã đem Triệu và em gái Triệu về nuôi vì Ba của Triệu luôn đi làm việc xa ở Cam Bốt. Ngoại biết cháu có học bổng, ở nội trú nhưng ngoại muốn đưa Triệu qua Sài Gòn để giới thiệu với bà con, bạn bè xa gần để gởi gắm Triệu trong những ngày sống xa ngoại.

biết mặt nhau và rất đoàn kết trong mọi việc. Đang đêm khi nghe có báo động trộm cướp là cả làng thắp đuốc sáng, canh giữ hai cầu và suốt mặt sông. Khi bắt được tội phạm, dân đem ra xét xử tại chỗ, xong cột đá vào kẻ cướp và quẳng xuống cầu Gành, không cần báo cáo cho chánh quyền nào khác! Nhờ óc kinh doanh người Trung Hoa nên kinh tế vùng Sông Phố phát triển rất mạnh. Ngoài sự trợ giúp tài chánh cho chúa Nguyễn khi còn lập nghiệp trong Nam, các danh tướng Tàu, đặc biệt Trần Đại Định là con của Trần Thượng Xuyên, còn trợ giúp chúa Nguyễn về binh bị. Cũng vì thế nên khi Nguyễn Huệ vào Nam đánh thắng Nguyễn Ánh, ông đã căm thù sự trợ giúp của người Trung Hoa nên đã tàn sát dân chúng vùng Cù Lao Phố, thây trôi đầy sông, sau bao nhiêu ngày nước mới trong lại được.

Ông ngoại của Triệu ngày xưa vốn quê ở Cù lao Phố, một địa danh đặc biệt, đã nổi tiếng một thời khi Trần Thượng Xuyên, một dũng tướng nhà Minh, đã bỏ xứ lưu vong vào lúc Trung Hoa bị nhà Mãn Thanh chiếm. Chúa Nguyễn đã chấp nhận cho các danh tướng nhà Minh này vào lập nghiệp và khai khẩn đất miền Nam. Dương Ngạn Địch chọn vùng Định Tường (Mỹ Tho) để lập nghiệp. Trần Thượng Xuyên chọn đất Đông Phố và Nông Nại ( Cù lao Phố) làm nơi dung thân. Nếu Mạc Cữu là người đã được biết tiếng nhiều nhất vì đã có công gầy dựng miền Hà-Tiên thành một miền trù phú, vang tiếng một thời về cả thương nghiệp lẫn văn hóa, thì vùng Sông Phố cũng có một thời rất nổi danh, trước cả Chợ Lớn, Sài Gòn.

Ngoại ngày xưa cũng là một học sinh xuất sắc, được tuyển chọn theo học trường Bổn Quốc tức Trung học Chasseloup Laubat sau này. Ông thường vẫn nhắc chuyện ngày trước, sau khi thi đậu được cấp học bổng, quần áo, giầy vớ đều được trường cấp. Đồng phục màu xanh dương đậm, nút đồng vàng, cũng do trường cho thợ may cắt cấp cho học sinh. Mỗi bận ông nghỉ hè về làng Hiệp Hòa, dân trong làng rất hãnh diện có một học sinh vận đồng phục của trường. Vì thuộc gia đình nghèo nên đang học nửa chừng thì tình nguyện sang học và làm việc với sở Địa Chánh Nam Kỳ. Vào thời đó, Pháp vừa mới ổn định được phần nào miền Nam nên thấy có nhu cầu phải thiết lập họa đồ chính xác cho toàn miền. Các chuyên viên Pháp thấy nhu cầu cần gấp các trắc lượng viên nên đã dành nhiều quyền lợi, lương bổng cho các thanh niên được chọn để huấn luyện về ngành này. Sau khi tốt nghiệp, ông ngoại Triệu đã được gởi đi hầu hết các tỉnh miền Nam để thiết lập địa bộ các làng xã. Nhờ đó, tuy tuổi còn nhỏ nhưng Triệu đã biết tên rất nhiều địa danh xa xôi miền Nam vì được nghe ngoại nhắc đến trong các câu chuyện hằng ngày.

Cù Lao Phố có vị trí biệt lập, dễ cho việc phát triển và cai trị. Quốc lộ 1 ngày trước và thiết lộ Sài Gòn-Hà Nội xuyên qua đây bằng hai chiếc cầu lớn: cầu Gành và cầu Rạch Cát. Giới giang hồ, trộm cắp ngày trước đều tránh xa, không dám léo hánh đến cù lao này. Dân chúng đều

Hôm nay dắt Triệu cùng qua Sài Gòn nhưng như thường lệ, hai ông cháu chọn xuống ga Phú Nhuận, thay vì ra thẳng ga Chợ Bến Thành, vì ngoại muốn luôn dịp ghé thăm các cháu nội cư ngụ ở vùng đó. Mỗi lần chuyến xe buổi sáng đến ga Thủ Đức thì khung cảnh trên

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 26 -


các toa náo nhiệt hẳn lên, vì các bạn hàng bán các thức ăn cho các chợ Sài Gòn thường lên tàu ở ga này. Thủ Đức vốn nổi tiếng từ xưa về sản xuất nem chua và các thức ăn chơi khác như thịt nướng, bún, bánh hỏi. Dân chúng từ Sài Gòn thường đáp xe lên đây vào các buổi chiều để nhàn du và thưởng thức các món đặc biệt của địa phương nầy. Bạn hàng Thủ Đức, ban ngày thường có lệ, đáp chuyến tàu sớm này, để bán các đặc sản của họ ở các chợ Sài Gòn. Sau khi lên xe suông sẽ, họ thong dong bày dao thớt, tiếp tục chuẩn bị sửa soạn tiếp các món hàng sắp đem ra chợ. Các tay buôn thường là những người lão luyện lâu năm trong nghề. Thấy họ cuộn từng bó rau lớn và xắt mỏng thoăn thắt mà phải phục tài. Những người đáp xe chưa ăn sáng thường có cái lệ hay gọi các thức ăn vào khoảng này, trước khi xe đến ga chợ Bến Thành. Phú Nhuận vào thời khoảng 1939 là một vùng rất thưa dân cư. Nhà cửa hai bên đường Chi Lăng vào thuở ấy không có các phố xá như hiện nay mà phần nhiều là những mảnh vườn nho nhỏ. Nhà phần đông cất kiểu nhà sàn thấp, có lẽ vì đất đai còn rất ẩm. Nước dùng toàn là nước kéo từ các giếng, chưa có nước máy như về sau này. Cậu của Triệu là con trai trưởng của ngoại, tốt nghiệp Trường Sư Phạm, gần Sở Thú và được bổ nhiệm hành nghề ở Nha Học Chánh Nam Kỳ ở đường Lê Thánh Tôn. Thay vì chọn chỗ ở gần nơi làm việc, cậu Hai của Triệu lại về Phú Nhuận vì thích phong cảnh vườn. Phú Nhuận lại là trạm chót của xe buýt từ Sài Gòn vô, lại có trạm gần Nha Học Chánh nên sự di chuyển hằng ngày rất tiện lợi. Nơi trạm xe buýt khởi hành từ Phú Nhuận có một quán ăn người Trung Hoa rất nổi tiếng về món thịt bò kho. Vào thời trước, chỉ có Sài Gòn là nơi hằng ngày có bán thịt bò nhiều hơn cả, vì phần đông người Pháp và Âu đều tập trung thủ đô miền Nam. Ở các chợ tỉnh nhỏ, các thớt thịt bò rất hiếm vì ít người tiêu thụ, nên khó tìm ra loại thịt để nấu món đặc biệt này. Gân, sụn nấu sao cho vừa đủ chín, không còn quá cứng nhưng cũng không quá nhảo, để thực khách khi ăn, vẫn còn thưởng thức được cái thú vị đang cắn vào miếng gân, miếng sụn. Nghệ thuật là như thế, nên quán chỉ nấu vừa đủ bán cho khách vào buổi sáng. Nếu bán còn dư,

phải hâm lại thì món ăn đã biến chất, không còn ngon như mới nấu lần đầu. Triệu đã được ngoại giải thích và biết thưởng thức hương vị món bò kho từ thuở đó. Riêng về phần Triệu thì mỗi lần ghé Phú Nhuận như vậy, Triệu rất thích thú vì nhà cậu Hai có rất nhiều sách, nhất là sách cho giới trẻ. Triệu đã bắt đầu đọc được sách tiếng Pháp nên có thể tha hồ chọn và mượn đem về Biên Hòa đọc. Sách tiếng Việt cho thanh thiếu niên vào thời trước thường rất ít. Chỉ có loại Sách Hồng, phỏng theo loại Livres Roses của Pháp. Phụng, con trưởng của Cậu và là chị họ lớn hơn Triệu đã biết được sự mê sách của Triệu nên mỗi lần có dịp về thăm ngoại ở Biên Hòa, không bao giờ quên soạn đem về một gói lớn sách " cho thằng Triệu nó đọc ". Chị không may đã mất sớm vì bị bịnh sốt thương hàn. Sau khi cậu Hai của Triệu mất thêm một đứa con trai khác cũng bị nhiễm bịnh ấy, nguyên do vì Phú Nhuận vào thời trước chỉ dùng nước giếng, không được khử trùng như nước máy, nên sau cùng phải dọn nhà ra vùng Tân Định. Ngày nay đã trên tám mươi tuổi, hồi tưởng lại những ngày thơ ấu, Triệu vẫn nhớ đến nỗi vui mừng mỗi khi đạp xe đạp ra ga nhỏ Hiệp Hòa để đón người chị họ từ Sài Gòn về nghỉ hè, lúc nào cũng lo đem một bọc sách cho thằng em nhà quê ! Từ Phú Nhuận, hai ông cháu Triệu đáp xe buýt ra vùng Chợ Cũ lựa những món cần mua vì ở Chợ Cũ giá rẻ hơn ở chợ Bến Thành. Triệu cùng ngoại đi trở về Đại lộ Charner (Đường Nguyễn Huệ) để vào cửa hàng Charner là nơi chuyên bán những vật dụng nhập cảng từ Pháp. Trong bản kê khai vật dụng cá nhân mà Trường Trung học Petrus Ký bắt buộc học sinh nội trú phải sắm, có việc phải gắn số đính bài vào áo quần để khỏi nhầm lẫn của nhau. Thuở đó, chỉ có cửa hàng Charner mới nhập cảng loại số thêu này mà thôi. Đó là những cuộn băng vải, có thêu số, chỉ cần được cắt ra, kết vào áo quần, khăn, mền để biết sở hữu chủ là ai. Triệu đã được cấp cho số 336, một con số định mạng, vì không hiểu vì sao, trong thời gian trưởng thành, mỗi khi Triệu cần được cấp một số hiệu thì y như rằng, thế nào trong số được cấp, bao giờ cũng có con số 3 ! Việc sắm vật dụng để vào học nội trú là cả một vấn đề cho gia đình bên ngoại của Triệu, vì

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 27 -


Ông ngoại nay đã về hưu. Muốn vào được nội trú học sinh phải có đủ các món đã được ghi trong một bản kê khai dài. Triệu có cái may là được người cô thứ Tư của Triệu đang có một tiệm may ở Long Xuyên hứa sẽ cho những bộ áo quần phải sắm! Trưa hôm ấy ngoại đưa Triệu đến thăm giáo sư Cẩm là người bà con xa trong họ, đang là giáo sư Toán của trường Petrus Ký. Ông tốt nghiệp Cao Đẳng Sư Phạm Hà Nội, người gốc Thủ Dầu Một, nét mặt rất cương nghị. Khi Triệu đến, gặp lúc ông đang loay hoay với máy vô tuyến điện để tìm bắt tin tức các đài ngoại quốc. Ở Việt Nam thời bấy giờ, các nhà buôn Pháp mới bắt đầu nhập cảng máy vô tuyến truyền thanh nên người có máy còn rất hiếm. Đài phát thanh "Radio Sài Gòn" lúc đó chưa có, nên nhà buôn Boy Landry tự đảm nhiệm luôn chương trình phát tuyến cho dân chúng. Chương trình Pháp ngữ thường tiếp vận các đài bên Pháp nên khá đầy đủ. Chương trình Việt ngữ lại rất nghèo nàn. Chỉ có phần văn nghệ Việt thì sôi động vì đài khuyến khích dân chúng tham dự trình diễn văn nghệ với việc tặng quà của các hãng thuốc lá Sài Gòn. Chương trình thực hiện như Radio "crochet" bên Pháp. Người trình diễn, nếu kém tài nghệ hoặc bị đối phương cố tình phá, sẽ bị hội trường phản đối, đành phải trao trả micro, rời sân khấu. Dân chúng gọi việc này là bị "móc xuống". Các buổi phát thanh "Radio móc" là những buổi vui nhộn và được người Việt thích nhất. Giáo sư Cẩm vừa tìm đài vừa cằn nhằn vì nhà ông ở đường Dixmude, gần đại lộ Galiénie (Trần Hưng Đạo thời VNCH) là nơi có đường xe điện Sài Gòn - Chợ Lớn. Mỗi lần xe điện chạy ngang là làn sóng bị phá rối không nghe được. Trên bàn ông ngổn ngang sách Pháp. Triệu đọc thoáng qua thấy có nhiều cuốn nói về Einstein là một bác học Triệu có nghe danh nhưng cũng có sách Việt như quyển Tố Tâm và Tuyết Hồng Lệ Sử của tác giả Song An Hoàng Ngọc Phách. Ông khen Triệu được trúng tuyển vào trường nhưng cho biết phải tiếp tục cố gắng nhiều hơn, vì trường là nơi tụ họp của học sinh "giỏi tứ phương miền Nam" chớ không phải một xó xỉnh như Biên Hòa. Thực dân Pháp chỉ mở có hai trường Trung học công ở

Sài Gòn là Petrus Ký cho nam và Nữ học đường cho nữ mà thôi! Ông bảo Triệu lên lầu nhà chơi với con trai ông, để ngoại cùng ông nghe đài. Sau buổi chiều mua sắm thêm các vật dụng nhập học nội trú, hai ông cháu Triệu lấy vé xe lửa ở ga Sài Gòn trở lại Biên Hòa. Như thường lệ, hai ông cháu đã đến sớm để có thì giờ ghé tiệm bán sách cũ của một người Trung Hoa. Ngang ga xe lửa Sài Gòn thời trước, có hai tiệm đặc biệt trước ga: Một là quán cơm chay và hai là tiệm sách cũ. Người chủ tiệm sách cũ này có thói đặc biệt là khi mua hoặc bán sách ông đều định giá theo cân kí lô! Sách lựa xong, đưa cho ông xem để tính tiền! Sách cân nặng thường được ông định giá cao. Các sách khác dẫu là sách có giá trị nhưng không nặng kí, ông vẫn bán cho giá rẻ mạt. Triệu có cơ hội tha được nhiều sách về nhà nằm đọc, học được nhiều điều hay qua sách vở, một phần lớn đều do mua được sách quý với giá rẻ ở tiệm sách đặc biệt của ông Tàu nầy ! Trên xe về Biên Hòa, Triệu thưa với ngoại: - Nhà ông Cẩm có tiểu thuyết Việt, nghe đồn là hay nhưng làm sao dám mượn. Ngoại đáp: - Tiểu thuyết đó là của các sinh viên, mang từ Bắc về. Tao cũng có hỏi qua ông Cẩm nhưng ổng nói đó là sách kỷ niệm lúc đi học. Toàn là sách ủy mị, lãng mạn. Ổng với tao nghe tin tức ngoại quốc. Chiến tranh thế giới có thể sẽ xảy đến. Nhựt Bổn thế nào cũng sẽ đụng độ với Anh, Mỹ, Pháp. Xứ sở mình không biết tương lai sẽ ra sao! Ngoại ngồi tư lự trên xe suốt buổi. Triệu không dám bàn gì thêm cho đến khi xe ngừng ga nhỏ Hiệp Hòa. Các chị mua cá từ chợ Cầu Ông Lãnh lật đật xuống xe, nặng nhọc lầm lũi gánh cá về nhà để bán chợ sáng, không còn đùa cợt vui vẻ như buổi sáng khi quảy gánh còn trống không qua Sài Gòn bổ hàng.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 28 -

(Còn tiếp)


MỤC LỤC Lời nói đầu 1- Bên bờ Rạch Cát 2- Tuổi thơ 3- Thời Trung học 4- Sôi động trước Nam bộ Kháng chiến 5- Phong trào Thanh niên 6- Về quê Cao Lãnh 7- Cách Mạng Mùa Thu 8- Khởi đầu Nam bộ Kháng chiến 9- Lần đầu chạm địch 10- Những ngày tản cư 11- Về lại Sài Gòn 12- Gặp lại Nàng Thơ 13- Vướng vòng lao lý 14- Rèn cán, Chỉnh quân 15- Những ngày xa xứ 16- Gặp lại Duy Thảo 17- Miền Nam nước Pháp 18- Những ngày ở Socoa 19- Nàng Thơ trên đất Pháp 20- Gặp Hồ Hữu Tường 21- Trại hè 22- Ngoại trú 23- Quân cảng Toulon 24- Tiểu Đăng khoa, Đại Đăng khoa 25- Hoàn cố hương 26- Đời lính thủy 27- Sóng Tình Thương 28 - Hành nghề tư 29 - Người khách lạ 30- Đệ Nhất Cộng Hòa, những ngày cuối cùng 31- Tết Mậu Thân 32- Trở lại xứ Chùa Tháp 33- Mùa hè Đỏ lửa 34- Đi Mỹ cầu viện 35- Hòa đàm Paris 36- Trở về đời sống dân sự 37- Cuồng phong trên đất nước

Amarillo, Texas, Cuối mùa Thu 2008 Đôi dòng về tác giả Trần Nguơn Phiêu, sanh năm 1927 tại Gia Định. Lớn lên ở quê nội Cao Lãnh (SaĐéc) và quê ngoại, ấp Phước Lư (Biên Hòa). Cựu học sinh các trường Trung học Petrus Ký và Chasseloup Laubat. Trong thời kỳ Kháng Chiến đã tham gia phụ trách báo Nam Thanh của tổ chức Nam Bộ Thanh Niên Kháng Chiến Đoàn (Nam Thanh Đoàn). Tốt nghiệp Y Khoa Đại học Bordeaux (Pháp). Trở về nước, đã phục vụ hơn 17 năm trong ngành Quân Y Hải Quân. Chức vụ trước khi giải ngũ là Cục phó Cục Quân Y VNCH. Đã từng đảm nhiệm: Tổng trưởng Xã Hội từ 1968 đến 1974, Chủ tịch Y Sĩ Đoàn VN (1974-1975), Chủ tịch Hội Y sĩ VN tại Texas, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hội Y sĩ VN tại Hoa Kỳ, Chủ tịch Hội đồng Đại diện Hội Y sĩ Quốc Tế VN Tự Do, Hội trưởng Hội Phật Giáo miền Bắc Texas. Sách đã viết: Phan Văn Hùm, Thân thế & Sự nghiệp. Những Ngày Qua. Đã từng cộng tác trên các tập san: Thế kỷ 21, Văn Hóa, Lướt Sóng, Y Tế Nguyệt san, Nội san các Hội Y-Nha-Dược...

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 29 -


Danh từ cà phê của Việt Nam là phiên âm từ chữ café của tiếng Pháp. Chữ café này có lẽ bắt nguồn từ chữ kaveh ( Thổ Nhĩ Kỳ) hay kawah ( Á Rập ), cũng có thể là từ tên của xứ Kaffa, thuộc Ethopia ngày nay. Cà phê, giống như trà và cocoa, có chứa chất caffeine, là một chất kiềm thiên nhiên, có tính chất kích thích hệ thần kinh, gây hưng phấn, giúp chúng ta bớt mệt mỏi, bớt buồn ngũ, giúp tỉnh táo nhưng mặt khác nó cũng làm bứt rứt, khó chịu … Cà phê là thứ nước uống không thể thiếu được trong đời sống của người dân đô thị. Cuộc sống càng căng thẳng, hối hả, bận rộn thường xuyên, người ta càng tiêu thụ nhiều cà phê, càng đòi hỏi sự đậm đặc và hương vị thơm ngon của cà phê. Vì vậy kỹ nghệ cà phê bao gồm xuất, nhập cảng, sản xuất cà phê… cho đến các quán cà phê càng gia tăng và phát triển mạnh mẽ. Uống cà phê thường xuyên là ghiền. Nhưng thường thì ghiền cà phê không bị cấm đóan, lên án mạnh mẽ như khoản ghiền “ tứ đổ tường “. Ghiền cà phê còn tùy theo mức độ nặng nhẹ

khác nhau, từ một cữ trong ngày là đủ hay năm, sáu cữ một ngày mới đủ. Dân ghiền cà phê nói theo nhà văn Đỗ Trung Quân là có thể “ Uống một phin đậm đặc trước khi đi ngũ… Nghĩa là chỉ có một ít máu chảy trong mạch cà phê nếu đi thử máu “. Không dám nói là hầu hết, nhưng ở Việt Nam, đâu có chuyện “ tùng tam, tụ ngũ “ là cỡ gì cũng có mấy ly cà phê bên cạnh! Hay nói khác đi quán cà phê là hơi hẹn hò, tụ họp, gặp gỡ bạn bè để bàn luận, hàn huyên, tán gẫu … là tính cách của người Việt Nam, dù đang ở Việt Nam, hay bất cứ nơi nào trên trái đất tròn này: Một tính cách ăn sâu vào đời sống, lối sống người Việt Nam nói chung, dân Saigon nói riêng, thành hình từ hơn một trăm năm nay. Xin anh hãy bình yên Bởi thế giới vẫn còn nguyên đấy Và những Paris, London, Washington vẫn vậy Những quán cà phê vẫn mở cửa suốt ngày Trên những con đường Saigon hôm nay

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 30 -

Lê Thị Kim


Sau hơn trăm năm đô hộ, người Pháp đã du nhập vào xứ thuộc địa Việt Nam nhiều điều hay cũng như dở, tốt cũng như xấu, tác động trên nhiều phương diện như lịch sử, khoa học kỹ thuật, nghệ thuật, nhân sinh quan… Có nghĩa là các tập quán xã hội như lối ăn uống, cách ăn mặc, cách sống, lối suy nghĩ… Trong đó có cà phê Paris - Pháp qua Saigon – Việt Nam đã nhanh chóng “ nhập gia tùy tục “, hòa đồng vào đời sống người dân bình thường nơi đây, tạo thành một thứ “ hồn cà phê “, một nét độc đáo không thể thiếu được của nhịp sống Saigon. Ngày lại bắt đầu Tiếng muỗng lanh canh Chút khói cà phê Thơm thơm buổi sáng Ngọt, đắng riêng mình Ngọt, đắng chia nhau – CV “ Văn hóa cà phê “ Saigon thể hiện phần nào ảnh hưởng sâu đậm của “ văn hóa cà phê “ Paris.Vì vậy, chúng ta sẽ “ dài dòng “ về cà phê Paris trước khi “ lan man “ về cà phê Saigon. Nổi tiếng trên tòan thế giới về sản xuất rượu vang đã đành, nhưng thức uống đặc trưng hơn hết của dân Pháp là cà phê. Bởi vì Paris là trung tâm văn hóa lâu đời của Âu châu, là cái nôi của giới trí thức Âu châu một thời, với khái niệm “ văn hóa cà phê “ là cà phê và sách vở đi chung với nhau. “ Quán cà phê từ năm, sáu thế kỷ nay hầu như đã trở thành dấu ấn đậm nét trong đời sống thường nhật của người dân Paris “- Phan Quang Dù không phải là dân tộc đầu tiên uống cà phê, cà phê du nhập vào Âu châu từ Phi châu khỏang thế kỷ thứ 15, 16 nhưng đến Paris ta mới thấy họ uống cà phê nhiều cỡ nào? Họ uống đủ bốn mùa, đủ các buổi sáng, trưa, chiều

và cả sau bữa ăn tối, nghĩa là bất cứ lúc nào trong ngày ta cũng có thể thấy người Pháp ngồi nhâm nhi một tách cà phê trên góc phố với cái bánh croissant ( buổi sáng ), hay mấy thanh chocolat đen, kẹo nougat, kẹo truffle mềm và mấy cái bánh petits fours. Cà phê Paris Uống ngồi hay uống đứng Một ly như ngàn ly Uống ngòai hay uống quán Ngàn ly như một ly Uống chiều hay uống sáng Ngàn ly như một ly Uống trưa hay uống tối Ngàn ly như một ly Cà phê Paris Nhẩn nha cần chi vội Một ly là một ly Mặc thời gian réo gọi Ngàn ly là ngàn ly – Duyên Anh

Hương vị cà phê ngon không phải là khó tìm ở Paris, vì ở mỗi góc phố đều có một quán cà phê, mà cách bài trí cũng như cung cách phục vụ hầu như không thay đổi từ hàng trăm năm nay, chính không khí, không gian mới là tiêu chuẩn thiết yếu cho những ai thích rề rà trong quán cà phê. Bất kỳ người nào ở Pháp cũng có một quán cà phê “ ruột” mà họ thường lui tới – Hoặc bên cạnh ly cà phê và tờ báo, họ ngồi

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 31 -


giữa những người khách khác nói chuyện với nhau vừa đủ nghe, trong mịt mù khói thuốc lá; Hoặc cười vang với các câu pha trò ý nhị, hóm hỉnh của anh chàng bồi bàn vui tính; Hoặc đứng tựa bên quầy tán dóc với ông chủ quán trong tiếng nhạc dìu dặt, phát ra từ những máy hát rất xưa… Các quán cà phê là một tính cách, một không khí rất Paris mà ta có thể tìm thấy ở bất cứ ở ngã tư nào của thành phố này. Em, Paris, vẫn tả ngạn sông Seine Quán rượu nhỏ, tách cà phê để nguội Em, Paris, chuyến metro chưa tới Nghe vàng khô lá rụng Jacques Prevert Hòang Anh Tuấn

“ Quán cà phê là nơi người ta đến để thưởng thức cảm giác cô đơn, một mình nhưng lại mong muốn có bầu bạn để cùng chia sẻ cái cảm giác đó “- Alfred Pogar Quán cà phê trước hết là địa điểm cho giới văn nghệ sỹ tụ tập tranh luận, hút thuốc, ăn uống … Họ coi nơi đây là phòng làm việc không chánh thức của mình: Họ sửa chửa bản thảo và chia sẻ những ý tưởng cá nhân. Những quán cà phê “ văn chương “ nổi danh ở Paris là: ” Aux Deux Margots “, “ La Closerie des Lilas “, “ Café de Flore “… Quán cà phê lâu đời nhất mà nay vẫn còn họat động là Le Procope, năm 1686, khách thường xuyên ngày đó là Voltaire, Diderot, Molière, Racine … Ngày nay, quán cà phê ở Paris không chỉ đơn thuần bán cà phê, mà còn có một quầy bán rượu đủ lọai: Rượu vang, rượu mạnh, bia … hay các thức uống giải khát khác như: Nước cam, nước ngọt, chocolat … và các thức ăn nhẹ để phục vụ cho các thực khách muốn ăn nhanh, tiết kiệm thì giờ. Lại còn có những nhà hàng rất sang trọng nhưng lấy tên là quán cà phê như Fouquet’s ở đại lộ Champs Élysées chẳng hạn. Đưa nhau vào quán vắng Hai tách cà phê đen Paris đầy tuyết trắng Anh nhìn anh, nhìn em …Xích gần nhau quán vắng Paris cà phê đen

Tuyết rơi trên chất đắng Tan trong nỗi ưu phiền – Duyên Anh Nói về quán cà phê đặc trưng ở Paris phải kể lọai “ café – terrasse” ( cà phê vỉa hè ): Các quán cà phê với lối trang trí đặc biệt Pháp, mở thông ra hè phố. Phần trong nhà bày những chiếc ghế bọc da, thường là màu bordeaux, quanh những bàn có phủ khăn. Phần ngòai trời, dưới mái hiên che bằng nhựa trong cho nhiều ánh sáng, là những chiếc ghế mây nhỏ và những bàn tròn hay vuông gọn gàng cho hai, ba người ngồi; Đến một khoảng trống dành làm lối đi cho khách bộ hành và người phục vụ; Kế tiếp là vài ba hàng ghế đến gần sát lòng đường. Đó là vào mùa hè, còn vào mùa đông thì người ta quay bằng vách gỗ, kính hay nhôm để cho dễ sưởi ấm. Vào mùa lạnh, phải uống cà phê thật nhanh không thì nó sẽ bị nguội lạnh vì nhiệt độ bên ngòai. Trả tiền cho một ly cà phê để có một chỗ ngồi nghĩ chân, giải lao thỏai mái rồi đi, cà phê vỉa hè đã đáp ứng nhu cầu ngắm phố phường, quan sát nhịp sống, sinh họat chung quanh mình của dân Paris. Ngòai ra còn có “ café brasserie “ là nơi gặp gỡ, trò chuyện bao đồng của những người cùng phố. Họ đến đây đọc báo, trao đổi tin tức, nói chuyện phiếm hay hẹn gặp nhau bàn việc, có khi chỉ đơn giản là nghĩ ngơi giây lát bên ly cà phê. Hãy đi với em trên những phố khuya Nghe Paris thở trong ly cà phê còn một nửa Nghe tiếng métro để nhớ về tuổi nhỏ Chuyến tàu đêm ga Mường Mán năm nào Quê hương xa như một vì sao Hãy đi cạnh em để em nghe anh thở trái tim Saigon trong lồng ngực Paris Trần Mộng Tú

Đã nói về quán cà phê Paris, bây giờ ta nhắc đến quán cà phê Saigon. Chất cà phê, không khí và không gian của quán cà phê đã theo chân người Pháp sang Việt Nam, đặc biệt là Saigon – Nơi tôi sanh ra và lớn lên – Hai quán cà phê đầu tiên của Saigon ra đời năm 1864, đó là: Café Lyonnais ( nằm trên đường Gouverneur / Gia Long / Lý Tự Trọng, quận

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 32 -


nhất ), café de Paris ( góc đường 16, Catinat / Tự Do / Đồng Khởi, quận nhất ). Khu vực Tự Do / Đồng Khởi trải qua bao thăng trầm thời cuộc vẫn giữ nguyên ngôi vị khu cà phê Saigon. Đã có không biết bao nhiêu thế hệ người Saigon gắn bó với những Givral, Brodard, La Pagode … đến các quán cà phê bên hông các khách sạn Majestic, Continental, Caravelle … hay ở các địa điểm khác như Hầm Gió, Da Vàng, Hương Xưa… Đặc biệt là quán Bố Già ( tuy ông chủ quán đã mất ) với những kệ dọc hai bên tường, chất đầy những sách Anh văn, Pháp văn của ngày cũ. Ta với nhớ ngồi thu lu một góc Phin cà phê nằm khóc trên mặt bàn Giọt nước mắt đen thùi rơi xuống tách Nắng hạ về đứng đợi ở ngòai sân - Quan Dương Ở Saigon, gặp nhau vào buổi sáng, người ta hay hỏi nhau là uống cà phê chưa? Nhưng không chỉ buổi sáng, dân Saigon cũng như dân Paris, uống cà phê sáng, trưa, chiều, tối, nghĩa là bất cứ lúc nào cũng được trong ngày và bất cứ chỗ nào, bởi vì Saigon là một thành phố ồn ào, náo nhiệt vì xe cộ tấp nập, hàng quán chi chít với hằng hà sa số quán cà phê ( nay phải kể thêm quán nhậu ). Đại lọai như café terrasse Paris, Saigon có những quán cà phê nửa nằm trong nhà, nửa nằm ngòai vỉa hè – Nhưng tiêu biểu nhất, đặc biệt nhất và nhiều nhất ở Saigon là các quán cà phê vỉa hè hay còn gọi là cà phê lề đường, cà phê quán cóc, cà phê hẻm. Đất trời ngồi xuống cho gần gũi với tôi,nhấm nháp ngụm cà phê ngó quanh quất biết đời vui cả chú đánh giày, đôi mắt bi ve quán cóc ngồi nghe tim róc rách - TTSH Cà phê vỉa hè Saigon nhiều đến nỗi cứ bước chân ra khỏi nhà là thấy liền: Trong những con

hẽm nhỏ; Ở từng góc phố; Trên mỗi con đường; Bên lề những trục lộ giao thông chính, ngã tư, ngã sáu; Bến xe; Trường học; Công xưởng … Mỗi quán cà phê vỉa hè có những tính cách riêng, nhưng tựu trung đều có những đặc điểm chung như: - Hầu hết đều không có tên, người ta gọi theo tên chủ quán, tên hẻm, tên phố, tên đường như cà phê Năm Dưỡng ở Dakao, sát bên cạnh tiệm chè Hiển Khánh, và một tiệm nữa ở khu Bàn Cờ, đường Nguyễn Thiện Thuật. - Khung cảnh bình dân với mấy cái ghế nhựa thấp lè tè, vài cái bàn nhỏ, không có nhạc sống lẫn nhạc chết, chỉ có nắng, gió và bụi đường mà thôi.

- Giá cả nhẹ nhàng, đáp ứng túi tiền ít ỏi của đại đa số dân lao động, bù lại khách hàng cũng không khó tánh, chấp nhận, không đòi hỏi cà phê ngon hay phải nguyên chất. Sáng kiến con người thì vô tận, hương vị cà phê vỉa hè thường chỉ có ba phần cà phê, pha chế với bảy phần là hương vị cơm cháy, hột bắp rang, hột điệp rang, cau khô, các lọai đậu rang khét để lấy màu đen đậm. Bây giờ nghe đâu còn có hóa chất tạo mùi tổng hợp, tinh cà phê, hóa chất tạo bọt bán ở chợ hóa chất Kim Biên. Các chất độc hại mà người tiêu dùng không mong muốn chút nào hết.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 33 -


Riết rồi thành thói quen tôi thích uống thứ cà phê pha bắp không biết vì khan hiếm hay cái gu thời này người chủ quán leo thang đến thế ? – Lê Chí Cà phê vỉa hè lúc nào cũng đông đúc với nhiều gương mặt thuộc đủ cỡ tuổi tác, đủ mọi số phận khác biệt, đủ lọai thành phần trong xã hội như: bác xích lô, anh công nhân, anh sinh viên, người tư chức, người công chức, nhà thương gia, cho đến những người về hưu, thất nghiệp hay “ vô công rỗi nghề “. Nhâm nhi ly cà phê, phì phèo điếu thuốc lá, cộng thêm một bình trà là đầy đủ lề bộ để ngồi trong quán cà phê vỉa hè nghe thiên hạ kháo chuyện: Một nét sinh họat lý thú của Saigon từ xưa tới nay. Tin tức thiệt là không thiếu, từ xe cán chó qua chó cán xe! Không gạn lọc kỷ lưỡng, không dè dặt mà tin ngay thì cũng có lúc tẩu hỏa nhập ma như chơi! Người ta cho tin từ giá cả nhu yếu phẩm đến phim ảnh, ca nhạc, cải lương; Các chuyên gia sành sõi về giá vàng, giá dollar( nay chắc thêm chứng khóan ), Có người nói về các dịch vụ công khai hay lén lút về hợp thức hóa nhà, bán đất …; Với vô khối các toa thuốc cây nhà lá vườn chữa bá bịnh từ nhức đầu, cảm cúm đến sạn thận, loét bao tử … Nghe xong còn có màn ý kiến, bàn luận, có khi còn tranh luận, nhưng được cái bàn ra bàn vô ở bàn cà phê không tác động đến tay chân của con người như ở bàn nhậu! Saigon Có những quán cà phê vỉa hè Gập ghềnh ghế gỗ Người ngồi đó Nhìn sâu vào con ngõ nhỏ – Cổ Ngư Quán cà phê Saigon ngày trước cũng có năm, bảy kiểu khác nhau: Trí thức hay bình dân tùy theo hình thức của quán. “ Dù bình dân hay trí thức, thì không khí của quán là thứ không khí mà nói theo nhà văn quá cố Hoàng Ngọc Tuấn là ở nơi đó ai cũng quen nhau. Ở đó, những người khách xa lạ ngồi cùng bàn ( thậm chí khác bàn ), có thể nói chuyện với nhau tự nhiên như đã quen nhau từ trước. Ở đó, một bác xích lô có thể tranh luận kịch liệt với ông giáo sư trung học về một sự kiện thời cuộc nào đó vừa

được đăng trên nhựt trình ( báo ngày ). Kể cả những lời ta thán, rủa xả một cách hành xử mất lòng dân của chính quyền đương thời… Nói cách khác, thời đó, quán cà phê là một bức tranh xã hội sinh động, giúp những người thực sự quan tâm đến dân chúng bắt mạch được nhu cầu đích thực của một thành phần công chúng. Ngày nay, theo lời của nhiều người am hiểu trong nước, quán cà phê vẫn là một hình thức sinh họat văn hóa, nhưng phức tạp hơn, đa dạng hơn và “ trần tục “ hơn “ – Tâm Vấn Quán cà phê chạng vạng khói bay Mùi khói cũ cay xè con mắt Ngồi quanh bàn giờ bao người lạ khác Cãi ồn ào những chuyện làm ăn – Lưu Quang Vũ Quá khứ và hiện tại của Saigon đã khác nhau nhiều lắm rồi do thời cuộc. Sự thay đổi của một thành phố thể hiện qua sự thay đổi của mỗi căn nhà, từng khu phố … cho đến mỗi gia đình, từng thế hệ với rất nhiều hay dở, mất còn. Ngay cả sự thay đổi về lối ăn mặc, cách ăn uống, một điển hình tuy nhỏ, nhưng thể hiện rất rõ là các quán cà phê. Hễ nói đến cà phê Saigon là ta nghĩ ngay đến những quán cà phê vỉa hè bình dân nhưng mà nhộn nhịp, thì ngày nay đi qua các quán cà phê vỉa hè Saigon ta sẽ thấy: - Những quán cà phê vỉa hè bình dân cũng tiếp tục mọc lên như nấm, dọc hết một đọan đường, theo kiểu “ buôn có bạn, bán có phường “ như đọan Nam Kỳ Khởi Nghĩa ( Công Lý )và Lý Chính Thắng ( Yên Đỗ ), gần Hồ Con Rùa… Hay khu cà phê như khu vực ngã tư Bảy Hiền, khu vực dọc kênh Nhiêu Lộc … Thậm chí nhiều nơi tụ tập thành cả làng cà phê như làng cư xá Bắc Hải, làng đại học Thủ Đức. - Những quán cà phê vỉa hè sang trọng với hàng hiên xinh xắn, thiết kế với ghế mây, bàn kiếng, trang trí hoa treo… cho dân uống cà phê ngồi ngắm phố phường như hệ thống cà phê Highlands, Terrace. - Những quán cà phê vỉa hè không có ghế ngồi, không có bàn, khách ngồi bệt xuống đất, duỗi chân thỏai mái, lót đít bằng tờ báo, giấy quảng cáo, cuốn sách … giành cho giới sinh viên mà

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 34 -


túi quần lép kẹp, dĩ nhiên khách nhấm nháp cà phê có quyền ngồi bệt đó ngắm những sinh họat xảy ra quanh mình, như khu cà phê trước cổng Đại Học Kinh Tế, đường Hàn Thuyên, đường Alexandre de Rhodes quận nhất … Hãy uống cạn ly cà phê sáng nay của anh đi! Trong ly cà phê của tôi có giọt nước mắt. Trong ly của anh có giọt máu hồng và cho tôi - Nguyễn Tất Độ Ngòai cà phê vỉa hè sang trọng, Saigon lúc này xuất hiện rất nhiều quán cà phê sang trọng khác, lộng lẫy, cầu kỳ và “ đa chức năng “.

Quán nào càng thể hiện nhiều “ phong cách “ lạ, nhiều chức năng thì càng thu hút khách. Điều này giải thích tại sao ngày nay khó mà có được các quán cà phê nào nổi tiếng trong một thời gian dài, qua nhiều thập niên như các quán cà phê của Saigon ngày trước. Đi uống cà phê bây giờ đâu hẳn đơn thuần là để thưởng thức cà phê, để mua chỗ ngồi thì đúng hơn. Người ta trả tiền để mua cái lạ, cái phong cách riêng của quán như địa điểm, cácg trang trí, sự phục vụ, âm nhạc … chứ không phải chỉ trả tiền cho ly cà phê không thôi. Miễn là khác lạ, dù đắt tiền cách mấy cũng được khách đón nhận, để tỏ ra mình là dân sành điệu. Như cà phê “ trên cao “ Panorama, tọa lạc ở tầng cao nhất, tầng 33 của Saigon Center; Cà

phê “ dưới hầm “ Carmen trên đường Lý Tự Trọng ( Gia Long ); cà phê Serenata với phong cách “ pro “ trên đường Ngô Thời Nhiệm, cà phê Chợt Nhớ… hay những hệ thống thương hiệu với cách tổ chức qui mô, đầy tính cách thương mại là Illy, Paris Deli, Molinari … Người đông phố chật Quán cà phê mở khắp nơi Một ngày người ta uống Bao nhiêu đen tối vào người - Lưu Quang Vũ Quán cà phê Saigon ngày nay có1001 kiểu: Sang, bụi, ồn, lặng, bóng, mờ, bệt, nằm, hẻm, hè, sách, tranh, tượng … đầy đủ điều kiện để chiều ý tất cả những người đi uống cà phê, đây đủ khả năng để đáp ứng nhu cầu của mọi tầng lớp trong xã hội. Từ học sinh, sinh viên, nhà văn, nhà báo… hay những người làm về máy vi tính, thương gia thành đạt, dân kiến trúc xây dựng…cho đến đám con ông cháu cha, ca ve … Họ đến quán cà phê với nhiều mục đích khác hẳn nhau: Gặp bạn, sáng tác, bàn bạc công việc, ký hợp đồng … nghe ngóng tình hình, khoe quần áo xịn, kiếm mối … Các quán cà phê Saigon xuất hiện với muôn vàn sáng tạo, gia tăng với tốc độ làm chóng mặt người yếu tim hay cao máu như vậy là do chúng phát triển theo chiều hướng hiện đại hóa đô thị của Saigon, bên cạnh hiện tượng “ trăm hoa đua nở “ của các công trình kiến trúc từ tư nhân đến công cộng, đó là điều thứ nhất. Điều thứ hai là đi theo mode thời đại trên thế giới, và điều thứ ba, có thể làm ta phấn khởi một chút: do sự hồi phục của ngành trồng trọt và xuất khẩu cà phê Việt Nam. Ly cà phê cạn, ngày chưa cạn ngồi ngó trần gian cuộc bể dâu giơ bàn tay trống cầm vơ vội một mối vui cột mấy mối sầu – TTSH

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 35 -


Điển hình tiêu biểu cho mode thời đại về cà phê thế giới là cà phê Starbucks. Cà phê này là thời trang trong đời sống của người Mỹ ở đầu thế kỷ 21: Dường như người nào, bất kể nam nữ, khi ra đường đều có ly cà phê Starbucks cầm trên tay !!! Gần như một, hai khu phố, cách vài con đường là có một quán cà phê Starbucks, chưa kể các quán nằm trong những trung tâm thương mại lớn hay nằm trong hệ thống nhà sách Barne & Noble. Tổng số quán cà phê Starbucks hiện nay trên tòan nước Mỹ là gần 9.000, trên tòan thế giới là 12.000, nghe đâu công ty này dự tính phát triển thành 40.000 quán cà phê Starbucks trên tòan thế giới.

gần như đối nghịch nhau: Tính cách khoan thai, nhàn nhã của người Âu và tính cách ăn uống nhanh, gọn để tiết kiệm thì giờ của người Mỹ. Vì vậy, họ đã thành công khi đáp ứng được nhu cầu và lối sống của đại đa số người dân đô thị trên thế giới hiện tại. Hơn nữa, hương vị cà phê Starbucks được đánh giá là trung bình cộng giữa cà phê phin đậm đặc và cà phê chế bằng máy pha cà phê của Mỹ.

Trong các quán cà phê Starbucks, ta thấy khách hàng thuộc đủ mọi thành phần: Người trẻ bên laptop, người lớn làm việc, người già đọc sách …Từ những người ghiền cà phê, những người biết uống cà phê, những người uống cà phê lơ tơ mơ, thậm chí đến cả những người không biết uống cà phê, đều có thể mua uống những kiểu cà phê khác nhau, với giá phù hợp túi tiền. Không khí của quán thân mật, cởi mở, không phân biệt, chào đón đủ mọi hạng người trong xã hội. Sự thiết kế của các quán cà phê Starbucks là một nghệ thuật hài hòa từ màu sắc của các bức tường đến trần nhà, ghế ngồi, quày hàng … nhưng không mang tính cách phô trương, mà ấm cúng.

Trả tiền cho một ly cà phê trong quán cà phê Starbucks để ngồi thỏai mái làm việc riêng của mình. Trả tiền cho một ly cà phê ở các quán cà phê vỉa hè Paris để có một chồ ngồi nghĩ chân ngắm phố phường. Trả tiền cho một ly cà phê trong các quán cà phê Saigon trước nay để thong thả ngồi giết thì giờ ( ngồi đồng ).

Mệt rồi đấy làm ly cà phê trước khi vào sở Starbucks hay Piazza ? Starbucks vậy! – Nguyễn Đình Nguyên Đặc biệt cà phê Starbucs ngày nay còn xâm nhập vào được Paris, thành trì bảo thủ của văn hóa cà phê Âu châu: Đầu năm 2004, khai trương một quán cà phê Starbucks ở Avenue de L’Opéra. Với triết lý “ Rót cả tâm hồn vào đáy cốc “, hệ thống cà p h ê Starbucks đã kết hợp được hai tính cách

Nếu cà phê không sánh Có lẽ mình xa nhau Tình lỡ pha đặc quánh Vướng víu lối ra vào Nếu cà phê không đắng Biết đâu mình quên nhau –TY

Nhưng ngày nay lại nảy sinh ra những quán cà phê “ phong cách “ mà vào uống cà phê không những chỉ trả tiền cho ly cà phê, lại còn phải trả tiền mua chỗ ngồi với cái giá trên trời. Có người nói rằng : “ Đưa ra một hình ảnh có khả năng làm hiển lộ những đặc tính nào đó về xã hội Saigon, tôi chọn các quán cà phê. Văn hóa thưởng thức cà phê và không gian cà phê rõ ràng là một biểu hiện lối sống “. Lối sống, cách sống của xã hội Việt Nam hiện tại xuyên qua văn hóa cà phê Saigon là biểu hiện rõ rệt cho sự phân chia tầng lớp, thành phần trong xã hội: Giữa giàu và nghèo; Giữa thành phần ăn trên ngồi trốc xa hoa, phung phí và thành phần lao động cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc; Giữa tư bản đỏ và dân đen – Khách hàng là thu nhập quyết định của mọi họat động thương mại, quán cà phê cũng vậy, chỉ với thành phần giàu có, thành phần con ông cháu cha, chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, có thể 1, 2 hay 3, 4 phần trăm trong xã hội thôi, nhưng tiền bạc họ ném ra cũng đủ sức làm phát triển vùn vụt những quán cà phê đầy “ phong cách “ để thỏa mãn nhu cầu yêu chuộng mới lạ, nhu cầu tỏ ra là dân sành điệu … của họ, trong khi

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 36 -


chung quanh họ đầy rẫy những người dân nghèo khổ chạy ăn từng bữa, chắt chiu từng đồng để sống. Ở giữa tỉnh và mê Chúng ta nhận chân cuộc sống Rằng sẽ không còn những kẻ suốt đời ăn gạo Mà không hề biết lúa là gì Rằng sẽ không còn những kẻ suốt đời si cà phê Mà không biết cây cà phê thân leo hay thân gỗ?? – Lê Thị Kim Lan man về quán cà phê Saigon rồi thì không thể nào không nhắc đến quán cà phê ở Little Saigon được! Đó là: “ Nơi, mà những người bạn gặp nhau, để làm cuộc sống bớt căng thẳng, để cười với nhau, để nói với nhau những chuyện đời thường, để chia sẻ với nhau một chút cuộc sống. Chủ nhật, ghé quán cà phê, gặp lại những nụ cười, những câu bông đùa chọc ghẹo… Vòng quay cơm áo đã dữ dằn mà hành trình sinh lão bệnh tử dường như càng thúc ép “ – Nguyễn Mạnh Trinh Uống đi chứ, ngậm ngùi chi quá khứ Giọt cà phê nào cũng đắng, nhưng ngon Như những tháng năm qua, rất buồn, mà đẹp Vẫn nhiệt nồng trong nỗi xót xa - Cao Nguyên Ở Saigon, người cô đơn, buồn tình thường tìm tới quán cà phê một mình ( độc ẩm ). Còn ở Little Saigon thì đi uống cà phê càng đông càng tốt ( quần ẩm ), đông đúc, đầy đủ các gương mặt quen thuộc để bàn tán chuyện vui buồn ở Bolsa và ở khắp nơi. Thiệt vậy! Từ cái thuở chân ướt, chân ráo, mới định cư trên xứ Mỹ sau 75, người ta đến quán cà phê để tìm đến nhau, để chia sẻ tâm tình, để hỏi thăm tin tức, chứ nào phải vì ghiền cà phê đâu. Lúc đó có các quán Lục Huyền Cầm, Tao Nhân, Diễm … Các quán cà phê ngày ấy, với cái không khí đặc biệt Việt Nam mà khi ra đi ta mang theo, là nơi họp mặt, là nơi dừng chân, là nơi ghé ngang của bao con người lưu lạc để sinh họat về tinh thần như ra mắt sách, trình diễn văn nghệ … Dần dần, các quán cà phê không còn là nơi chốn sinh họat văn nghệ nữa, mà trở thành nơi dành riêng cho các ông. Họ đến quán cà phê là vì thói quen, để gặp bạn bè bày cuộc cờ tướng,

chơi lô tô, coi các trận đấu thể thao…Các quán cà phê quen tên có thể kể là Coffee Factory, Picasso, Lyly, Croissant Doré … Và đặc biệt là ở các quán cà phê Dĩ Vãng, Lú … các đấng mày râu đến để ngắm các người đẹp tiếp viên. Nước đã pha, giọt sầu đen đắng nhỏ Môi thời gian, nhanh cạn quá đi mà Ly với muỗng, khuấy nỗi đời chung cuộc Nhạc thơ bay đánh động khắp ta bà Hà Nguyên Du

Đến các quán cà phê Little Saigon đầu thập niên 80 là các vị cao niên, đa số là trung niên và một số ít thanh niên. Gần ba mươi năm sau, theo dòng thời gian, các vị cao niên đã khuất núi, những trung niên ngày nào đã thành cao niên, những thanh niên tấn lên trung niên – Cái cảnh ngồi tư lự, trầm ngâm để chờ từng giọt cà phê chậm rãi nhỏ trong từng phin, pha riêng cho từng người, thả hồn theo bản nhạc, chờ gió, ngắm mưa hay im lặng nghe ai đó tâm sự … đã là hình ảnh của ngày xưa – Cái thời mà người thưởng thức cho rằng cà phê là gạch nối của niềm vui và nỗi buồn đã trở thành quá khứ. Ý tưởng quán cà phê là “ Chỗ u cốc ẩn cư lý tưởng cho người dân đô thị ” hay “ Tình trạng của một người chờ cà phê nhỏ giọt: Không mấy khi người ta vừa yên tĩnh một mình, mà vừa lan man khắp nẻo như khi ngồi trước phin cà phê “ để “ Cứ một giọt cà phê rụng xuống là trăm nghìn câu chuyện cũ dâng lên trong ký ức, lan man bất tuyệt …Cà phê rụng xuống không vội vã, ồ không! Một giọt cà phê biết tự trọng không bao giờ vội vã. Dù cho giữa khung cảnh sinh họat hấp tấp tơi bời của đô thị văn minh ngày nay, giọt cà phê chân chính vẫn bình tĩnh thong thả tụ hình, đắn đo, đủng đỉnh, lắc lư, suy tư chán chê rồi bấy giờ mới chịu buông mình xuống tách. Về cái phong thái đĩnh đạc cẩn trọng, dám chắc những giọt cà phê của thế hệ hôm nay không có gì để hổ thẹn với những giọt cà phê tiền bối năm ba thế kỷ trước “ của nhà văn lão thành Võ Phiến như đã phôi pha, lùi vào dĩ vãng xa lắm. Không còn nữa …Hãy uống nốt những giọt cà phê còn lại của anh, những giọt cà phê vui sướng, những giọt cà phê

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 37 -


muộn phiền, những giọt cà phê trung tính. Tôi nói nhỏ điều này: Hãy cho tôi …

Nhột

Nguyễn Tất Độ

Ngày xưa dù đã trôi qua, nhưng lạ lùng thay vẫn luôn rất đẹp, có lẽ vì người ta tràn đầy lòng bao dung và thương mến..

Sếp trách thư ký: - Bức thư anh đọc rõ ràng thế mà em đánh sai đến hàng trăm lỗi chính tả. - Vâng, sếp đọc thì rất rõ, nhưng mà... nhột quá em không thể tập trung được. - Sao mà nhột? - Dạ, hình như sáng nay sếp... quên cạo râu.

“ Quá khứ, không còn là cái bóng kỷ niệm, mà, là chính một phần cuộc sống. Thoảng hoặc, nó sống lại, trong khoảnh khắc, như sợi chỉ thời gian cuốn ngược lại, để rồi, lại trở về chiều quay cũ, để cuộc nhân sinh lôi kéo đi…” Nguyễn Mạnh Trinh

Thời buổi thực tế, bận rộn; Cuộc sống gấp gáp, hối hả; Cái gì cũng phải nhanh: Ăn nhanh, uống nhanh và thậm chí sống nhanh! Lớp người trẻ Việt Nam thời này, nhất là thế hệ sinh trưởng hay lớn lên ở nước ngoài, chắc cũng không còn bao nhiêu người có thời gian đến

Chưa hân hoan Vợ: - Anh nói lấy nhau xong anh sẽ hân hoan đưa em đi du lịch thế giới. Tại sao đến giờ vẫn chưa nhúc nhích? Chồng: - Bởi vì cho đến tận bây giờ, anh vẫn chưa cảm thấy hân hoan!

Khuyến mãi

quán cà phê Việt Nam, ngồi chờ đợi từng giọt cà phê ngấm dần trong từng “ cái nồi ngồi trên cái cốc “, để chỉ một mình trước ly cà phê hay tán dóc với bạn bè như các thế hệ trước nữa. Họ đã giảm thiểu bớt tính nhẩn nha, tà tà mà đi vào lối sống năng nổ, họat động nhiều hơn. Không chịu được cà phê bột hòa tan! Có lẽ họ đành phải chọn quán cà phê như kiểu quán cà phê Starbucks vậy! Thời đại cà phê espresso mà ! Pha lẹ! Tợp lẹ! Cà phê bây giờ là sự vội vã! Vội vã chạy theo tháng ngày vùn vụt trôi đi!

!

Xuân Phương.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 38 -

Tòa hỏi người đàn ông: - Vì sao anh đánh vợ? - Vợ tôi nó thề sẽ có "khuyến mãi"! - Cô ấy thề thế nào? - Vợ tôi bảo "có giỏi thì đánh đi, tôi sẽ bỏ nhà đi cho anh coi"!


Ta - thu vàng lá , em như mây Thoang thoảng hương thơm đủ ngát say Tự hỏi : lá vàng xanh trổ lại ?! Hay thu ngơ ngác hoá xuân đầy ?! Thôi để ta làm kẻ hỏi tranh, Chợt tan , chợt hiện bóng xuyên mành Trêu ai hay vẫn là mây trắng ? Ve vuốt bên đời dẫu mỏng manh ? Hay ta làm gió hỏi cùng mây Em nhẹ sao em vẫn rót đầy ? Ấm áp mảnh tình cơn trở giấc Anh dìu mây nhé ! mây–em–bay ! Hay để ta làm chút nắng hanh Mây–em ngan ngát lộng trời xanh Được không nhấm nháp làn môi ngọt ? Bao đợt sóng tình chợt bủa quanh ! Cứ để từ đây xuân ghé qua ! Không gian lắng đọng một đường hoa Ôi ! thu vàng lá ! mây vờn lá ! Ôm trọn mây em rực ánh tà !

Thu vàng lá và mây em Đỗ Thanh Tâm - Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 39 -


Xin cám ơn những gì ta đã được 60 năm như trở một bàn tay như những giấc mơ của loài dã thú giật mình khi tỉnh giấc mùa đông như những loài rong rêu cỏ dại vươn lên từ đám sậy hoang vu như những loài vô tri sỏi đá bỗng dưng, có linh hồn đứng dậy 60 năm trời ta như loài cú vọ bịt mắt bay vào hư không lạc lối, chồn chân, quên nẻo về như con thuyền lênh đênh biển cả giữa những tung hê của loài sóng dữ như cánh bay của con diều trước gió đẩy lên đỉnh chót của đau thương 60 năm trời xin cám ơn những cái quật ngã của cuộc đời cho ta mở mắt làm người mới biết yêu thương những gì ta đã có mới biết tiếc những gì đã qua mới biết cám ơn những thằng bạn cũ đã ôm ta qua bao lần gục ngã mới biết cám ơn cuộc đời nghiệt ngã đã dạy ta làm người có yêu thương khi nhìn các em thơ, đang chờ cơm từng bữa khi nhìn những đồng loại, cũng vì đời mà vật vã mới biết đặt lòng từ bi vào đúng chỗ thương cho ta, thương cho người, những loài dã thú thương cho ta, thương cho người, những loài rong rêu

60 năm trời xin cám ơn người đã cho ta những giờ và những phút đứa con thơ người vợ hiền những bạn bè những người láng giềng dễ thương tốt bụng những người nhìn ta cười toe toét với tấm lòng đang gieo mạ trong tim ta ngạc nhiên hôm nay nghe mình thở nghe nắng ấm nhẩy nhót trong sân nghe tiếng thì thầm của muôn loài chim chóc và nghe đâu đây, có tiếng gọi của yêu thương ta ngạc nhiên khi mình đang sống sống thật vui và sống vì người những ngày vui như tết đầu xuân mà không bao giờ chấm hết xin cám ơn người đã ôm ta giờ phút linh thiêng đã dạy ta yêu thương và xám hối xin cám ơn và cám ơn

Xin Cám Ơn

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 40 -

Lương Nguyễn.


ĐA DẠNG SINH HỌC

DR. TRƯƠNG HOÀNG LÂM

1. Định nghĩa Đa dạng sinh học được định nghiã là "đa dạng của thế giới đang sống" hay theo một định nghĩa rộng hơn là "đa dạng và biến thiên của các sinh vật và các hệ sinh thái". Trên đất liền đa dạng phong phú hơn là ở dưới biển mặc dầu biển chiếm một diện tích rộng lớn hơn. Mặt đất có nhiều sự khác biệt rõ rệt về điều kiện sống liên quan đến vĩ độ địa dư và chiều cao đối với mặt nước biển. Khí hậu không giống nhau và nguồn nước tạo ra sự hiện diện hay

sự vắng mặt của rừng. Hầu như mổi loài cây đều được các loài thú khác nhau sử dụng và mổi phần của cây như lá, cuống lá, gổ, vỏ, bông, mật, phấn hay rể là nguồn nuôi dưởng của một loài thú. Các loài ăn cây tạo thức ăn cho các mãnh thú hay các ký sinh trùng, và khi chết thể xác của chúng nuôi sống các loài khác. Đó là dây chuyền thức ăn. Quần xã thực vật trên đất liền do đó trở nên phức tạp hơn cuộc sống dưới biển. Đó cũng là nơi mà điều kiện sống

không khác biệt nhiều. Chỉ có phần trên của mặt biển hứng được ánh sáng và nhiều loại cây nhỏ có thể phát triển nơi đó, cùng với sinh vật phù du (plankton). Không có cây xanh thì cuộc sống của các loài không phát triển được. Cây xanh là nền tảng cung cấp thức ăn và dưởng khí cho chúng ta và các loài thú. Theo François Ramade (1993) đa dạng sinh học được đo bằng tổng số các sinh vật sống (cây, thú, nấm, vi sinh vật) sống trong khí quyển

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 41 -


(Biosphè-re). Một vài nhà sinh học ước tính sự phong phú tổng quát bằng một con số từ 5 đến 10 triệu sinh vật. Nhiều công trình nghiên cứu của Smithsonian

Đa dạng sinh học đã phát triển mạnh trên qủa đất, nhất là ở các xứ nhiệt đới nhờ các yếu tố khí hậu và hữu sinh (biotisch).

Institute (Washington) thực hiện trong rừng mưa nhiệt đới tại Trung Mỹ, Peru, Braxin cho phép đưa con số lên đến 30 triệu loài. Cụ thể hơn, sau đây là vài con số chưa chính xác của một số loài, vì mổi ngày người ta khám phá ra nhiều loài mới : động vật có xương sống : thú 4.000 loài, chim 9.040 loài, bò sát 6.300 loài, lưởng cư 4.184, cá 19.000; thực vật 400.000 loài, chưa kể đến các loài thú không xương sống, các loại vi trùng, vi sinh vật v...v...

2.1 Ổn định khí hậu

Đa dạng sinh học có tầm quan trọng đối với phát triển và duy trì các hệ sinh sống lâu bền của khí quyển, do đó 165 quốc gia đã ký vào Công Ước Đa Dạng sinh học (Convention on Biological Diversity) tại Rio de Janeiro (1992) công nhận mối quan tâm của loài người như một phần trong sự phát triển. Mục tiêu của Công Ước là bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng lâu bền các yếu tố hợp thành, phân phối lợi ích từ sự khai thác các tài nguyên sinh học.

2. Đa dạng sinh học ở các xứ nhiệt đới Con đường từ khi xuất hiện cho đến thành hình đa dạng sinh học phải cần 3 tỷ năm, thêm vào đó 350 triệu năm để xây dựng rừng nhiệt đới trong đó khoảng 50% các loài đang sống. Các họ chia ra thêm một hay vài giống và giống chia ra thành một vài loài để trở thành một sự tổng hợp các giống ăn cây cỏ, ăn thịt, giống bơi lội, giống trượt, nhảy, đào hang. Đây là sự thành hình đa dạng sinh học để đạt mức tối đa trước khi loài người xuất hiện.

Các nước nhiệt đới như Phi Châu, Á châu và Nam Mỹ đã trải qua một thời kỳ dài về ổn định khí hậu. Thời tiết luôn luôn nóng và ẩm trong khoảng thời gian 100 triệu năm; sự phát triển không bị xáo trộn. Ổn định khí hậu cải thiện điều kiện sống như thức ăn mỗi nơi (nhiều nhóm thú ăn thịt), không gian sống (cây, cỏ, đất, nước), với các hoạt động ban ngày và ban đêm. Như vậy vạn vật có một đa dạng về chuyên viên cùng một số lớn về nhiều loài khác nhau. Âu châu có 4 thời kỳ đông đá với sự cách khoảng 150 triệu năm, mổi thời kỳ kéo dài 1050 triệu năm. Đây là những thời kỳ xáo trộn cho thú và cây cỏ vì môi trường sống trở nên xấu. Có lẻ đó là lý do đa dạng sinh học không phong phú như ở nhiệt đới. 2.2 Các yếu tố hữu sinh Dây chuyền thức ăn cho thấy đa dạng về cây cỏ tạo đa dạng về sinh vật tiêu thụ cấp I (loại ăn cỏ) và từ đó nảy sanh đa dạng sinh vật tiêu thụ cấp II (loại ăn thịt). Tính chất dị biệt của rừng nhiệt đới tạo ra một biến động về nơi cư trú của các loài khác nhau. Cấu trúc cây cỏ làm dễ dàng sự di chuyển (thí dụ khỉ). nơi sinh sản và nơi sống. Thời gian sinh trưởng không gián đoạn của thảo mộc làm tăng sản xuất số lượng sinh khối

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 42 -


(biomasse), cây cỏ tăng trưởng không ngừng và cung cấp thức ăn cho thú vật. Các sinh vật lớn nhanh và sinh nở, phát triển sự nối tiếp các thế hệ. Tại Việt Nam khác biệt về khí hậu và địa hình tạo ra một đa dạng sinh học : nhiều kiểu rừng phong phú đã được hình thành như rừng thông, rừng hổn loại lá kim và lá rộng, rừng khô ở ven biển châu thổ sông Mê Công và sông Hồng, rừng tràm ở miền Nam và rừng hổn loại tre và nứa ở nhiều nơi. Theo giáo sư Võ Qúy hệ thực vật Việt Nam rất phong phú về chủng loại. Cho đến nay đã thống kê được hơn 7.000 loài thực vật bậc cao, khoảng 8.000 loài rêu và 6.000 loài nấm. Theo dự đoán của các nhà thực vật số loài có thể lên đến ít nhứt 12.000 trong đó khoảng 2.300 loài đã được dân chúng dùng làm nguồn lương thực, thực phẩm, làm thuốc chửa bệnh, thức ăn cho gia súc, lấy gổ, tinh dầu v...v... Hệ động vật rất phong phú, hiện thống kê được 275 loài thú, 826 loài chim, 180 loài bò sát, 80 loài ếch nhái, 471 loài cá nước ngọt, khoảng 2.000 loài cá biển. Có nhiều loài động vật có giá trị cao như voi, tê giác, bò rừng, bò tót, trâu rừng, bò xám, hổ, báo, hươu sao, nai cà tông, cu ly, vượn, voọc vá, voọc đầu xám, voọc mủi hếch, sếu cổ trụi, cò quám cánh xanh, cò quám lớn, ngan cánh trắng, nhiều loài trỉ, cá sấu, trăn, rắn và rùa biển. Trong 6 năm vừa qua Việt Nam đã phát hiện được 2 loài thú lớn ở vùng Vũ Quang thuộc Hà Tĩnh, đó là loài Sao la và loài Mang lớn (Mang bầm), Trỉ Hà Tĩnh (gà lùng). Ngày 21.10.1994 một loài thú lớn đã được phát hiện đó là loài Pseudonovibos spiralis (Bò sừng xoán) ở Tây Nguyên. 2.3 Phát triển thực vật và động vật Trong việc phát triển các loài cây, chim và thú đóng một vai trò quan trọng, chúng ăn trái của nhiều loài cây khác nhau. Sau đó đi xa hơn, thẩy ra ngoài các hột lẩn lộn trong phân và nhiều cây con lại mọc lên. Tại Tây Phi Châu, các loài dơi ăn trái của cây Ozouga (Saccoglottis gabonensis), cây Iroko

(Chlorophora excelsa), cây Bilinga (Nauclea diderrichii) và hạt cọ dầu (Elaeis guinensis). Chim cu xanh ăn trái cây Bilinga, cây Parasolier (Musanga cecropioides). Chim Tu ra co ăn trái Parasolier, Ilomba (Pycnanthus angolensis), Niové (Staudtia stipitada). Chim niệc (Calao) ăn trái Ilomba, hạt cọ dầu. Khỉ ăn trái Ilomba, Niové, Parasolier. Sóc ăn hạt của cây cọ dầu, hạt dẻ (Coula edulis). Voi ăn trái cây Afane (Panda oleosa), Abam (Chrysophyllum lacourtiana), Ozouga và xoài rừng (Irvingia gabonensis). Tại Côte d'Ivoire người ta nhận thấy các hột trong phân của các loài sóc dễ nẩy mầm hơn hạt của trái tươi. Tại Gabon hạt của 70% loài cây được mang đi xa nhờ các loài thú. Tại Indonexia khỉ macaca, dơi, chim niệc dự phần vào sự bành trướng các loài cây thí dụ như cây sung (Ficus). Sơn dương Bubalus depressicornis ăn trái sung chát mọc ở dưới gốc, heo rừng cũng ăn sung và mang đi nơi xa khác. Vào năm 1883 đảo Krakatau, giữa Java và Sumatra bị tàn phá do núi lửa nhưng bây giờ đảo được phủ màu xanh thực vật, đó cũng nhờ vào các loài chim.

3. Suy thoái đa dạng sinh học Hiện nay đa dạng sinh học bị xáo trộn. Cứ mổi 20 phút một loài đã biến mất, theo Edward O. Wilson; như vậy mổi năm hơn 26.000 loài cây và thú. Chúng nó mất mãi mãi. Mức độ đe dọa tăng nhanh trong 15 thập niên qua, nhứt là đối với cây và thú ở các đảo. Sau khi người Polynesien đến đảo Hawai vào 300 năm S.C. thì 45 loài chim trong số 86 loài đã biến mất. Sau khi người da trắng đến các đảo 11 loài đã chết. Một phần tư loài động vật có xương sống bị đe dọa trong đó 50% của 233 loài khỉ. Từ 100.000 con cọp ở Á châu nay chỉ còn 7.500. Tê giác Sumatra bị nguy hơn. Tại Đức 1/3 loài thú có vú và 1/4 loài chim bị đe dọa. Còn các loài cây thì sao ? Mổi loài thứ tám không phương cứu vản, theo tài liệu IUCN. Sự lo âu về hậu qủa tai hại đã tăng lên cao tại Phi Châu vì các nước Phi Châu luôn luôn tùy thuộc vào tài nguyên thiên nhiên cung cấp thức ăn, nhà ở và huê lợi.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 43 -


Rừng cũng bị tàn phá nhiều. Theo tài liệu của World Resources Institute tại Á châu diện tích rừng chỉ còn lại 1/4 của diện tích lúc ban đầu. Đa dạng sinh học bị nguy cơ trong khai thác trắng tức là chặt tất cả các cây. Khai thác lựa chọn (1-2 cây / ha) không gây đe dọa cho đa dạng sinh học. Nhưng phần đông các loài bị ảnh hưởng thí dụ chỉ số giống khỉ hắc tinh tinh (chimpanzee) tại rừng ở Gabon đã giảm mạnh, thậm chí 15 năm sau chỉ số không trở lại bình thường. Các nước như El Salvador, Ghana, Madagascar và Pakistan đã mất 90% rừng nguyên sinh. Theo đà tàn phá đó một diện tích rừng nhiệt đới là 650.000 cây số vuông đã biến mất từ năm 1990-1995. Trong năm 1998 cháy rừng đã tàn phá một diện tích khoảng 60.000 cây số vuông tại Indonexia, Braxin. Tại Việt Nam sự suy thoái rừng và các hệ sinh thái có liên quan mật thiết với sự phát triển. Trong thời kỳ đầu dân Việt Nam sống ở châu thổ sông Hồng, di chuyển dần xuống phiá Nam bằng cách khai khẩn các vùng đồng bằng gần bờ biển và đến châu thổ sông Mê Công; họ đốt nương làm rẩy làm thu hẹp diện tích rừng. Trong thời kỳ Pháp đô hộ nhiều vùng rộng lớn ở miền Nam bị khai phá để trồng cao su, cà phê, trà và một số cây nông nghiệp khác. Chiến tranh kéo dài 30 năm thu hẹp nhanh chóng diện tích rừng. Sau khi hòa bình phục hồi diện tích rừng chỉ còn lại khoảng 9,5 triệu hecta, chiếm khỏang 29% diện tích toàn diện. Trong các năm vừa qua do dân số ngày càng tăng rừng vẩn tiếp tục bị tàn phá. Theo thống kê của những năm 1981- 82 : rừng còn lại 7,8 triệu hecta chiếm khoảng 24 % diện tích cả nước. Theo ước tính của Bộ Lâm nghiệp thì hàng năm Việt Nam mất đi khoảng 110.000 hecta rừng . Diện tích rừng được trồng lại hàng năm là 130.000 - 150.000 hecta. Ở Việt Nam rừng nhiệt đới ở địa hình thấp không còn nguyên vẹn nửa vì hoạt động nông nghiệp, công nghiệp và định cư. Rừng nguyên vẹn chỉ còn sót lại ở vùng núi cao, những nơi hiểm trở. Đây là nơi cư trú cuối cùng của các loài đặc hữu và các loài có nguy cơ bị tiêu diệt. Nguyên nhân gây tổn thất đa dạng sinh học ở Việt Nam cũng như hầu hết các nước khác trên thế giới đó là sự mâu thuẩn giữa cung và cầu.

Tài nguyên thiên nhiên thì có hạn mà nhu cầu của dân chúng thì ngày càng tăng. Sự buôn bán các sản phẩm sinh học cũng như bản thân của các sinh vật đó đang là mối lo ngại lớn về suy thoái đa dạng sinh học. Bất kỳ một vùng nào hể có tính đa dạng sinh học cao với số loài phong phú thì thường là số cá thể của mổi loài lại ít. Vì vậy hể phát hiện được một loài có giá trị thì loài đó rất nhanh trở thành một thứ hàng hoá và nếu loài đó có giá trị xuất cảng nửa thì cũng chỉ trong vòng một thời gian ngắn đã bị khai thác cạn kiệt. Tại Việt Nam buôn bán và xuất cảng phát triển rất nhanh chóng. Thiếu kế hoạch hợp lý, thiếu kiểm tra chặc chẻ trong việc khai thác các tài nguyên sinh vật rừng dẩn đến suy thoái về các loại động thực vật như tê giác, voi, khỉ, vượn, voọc, trầm hương, gõ đỏ, gụ mật, ba kích, cẩm lai, hoàng đàn v...v... Bây giờ là giai đoạn mở rộng sự hiểu biết và thống kê bầu khí quyển vì giới hạn thời gian. Các hoạt động của con người liên quan đến sự tàn phá môi trường sống, ô nhiểm, hội nhập các loài ngoại lai vào môi trường thiên nhiên làm gia tăng sự chết của các loài. Cho đến năm 2020 một phần năm các loài thú và cây cỏ đã chết hoặc bị cái chết đe dọa nếu không có biện pháp bảo vệ. Nhiều người nêu câu hỏi tại sao chúng ta phải lo lắng về một vấn đề không quan trọng. Chẳng có sao cả nếu một vài loài thậm chí phân nửa tổng số các loài bị biến mất ? Chúng ta hảy kiểm điểm hậu quả : đầu tiên là mất mát nhiều nguồn tin tức khoa học, sau đó là phá hủy một tiềm năng phong phú về sinh vật. Các chất kích thích tố, các loài cây canh tác, các cây thuốc, gỗ, sợi, các loài cho xen lu lô sơ, các loài cây phục hồi đất và các loài có ích khác sẽ biến mất vỉnh viển. Chúng ta không quên lợi ích của các hệ sinh thái, chúng làm phong phú đất và tạo không khí cho con người để thở. Nghiên cứu ngoài thực địa cho thấy sự biến mất của những loài chánh lôi cuốn theo sự biến mất của các loài khác ,tác động theo nguyên tắc đô-mi-nô trên các loài đang sống. Con người là một thành phần của vạn vật qua sự cung cấp không khí, nước, thức ăn v...v... Bảo vệ môi trường là công tác cần thiết nhưng bảo vệ các loài rất quan trọng : người ta có thể làm mới phẩm chất của nước, làm sạch không

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 44 -


khí bị ô nhiểm nhưng nếu một loài đã chết thì đó là một sự mất vỉnh viển.

4. Bảo tồn và sử dụng lâu bền Theo IUCN sử dụng lâu bền và bảo tồn đa dạng sinh học liên quan chặt chẻ với nhau. Khai thác các nguồn sinh học là căn bản để bảo đảm một sự phát triển ở các xứ nhiệt đới; bảo toàn đa dạng sinh học cần phải được áp dụng đúng theo nhu cầu của con người tại các quốc gia đó.

lập. Đó cũng là nơi nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và tham quan du lịch. Người ta ghi nhận tại nhiều vùng ở Phi châu đa dạng sinh học được che chở do tôn giáo hay phong tục. Cây cối được bảo vệ trong những rừng thiêng liêng. Tại tỉnh Ngounié ở Gabon có một cái rừng không ai bước chân vào. Cũng tại Gabon sắc tộc Fang không ăn thịt voi, sắc tộc Punu không ăn thịt khỉ. Đây là một vài thí dụ, chắc chắn còn nhiều thí dụ khác nếu người ta nghiên cứu sâu về dân tộc tính liên quan đến phong tục hay tôn giáo của các sắc dân ở nhiều vùng trên thế giới.

4.1 Kiến thức nông dân Kiến thức của dân làng cần được triển khai trong những chương trình bảo toàn đa dạng sinh học. Các nông dân Phi Châu hay Á châu có một kiến thức sâu rộng về những sản phẩm nông nghiệp, mùa gieo, mùa gặt theo thời gian, xen kẻ các hoa màu trên cùng một miếng đất. Họ có nhiều kỷ thuật để kiểm soát côn trùng. Các kiến thức về đặc điểm của cây thuốc rất to tác. Thường thường đó là lãnh vực của phụ nữ. Kiến thức của các thợ săn rất dồi dào về hoạt động của các loài thú, cách cư xử của chúng, nhứt là tất cả những gì liên quan đến thú ăn mồi. Khi săn thú người thợ săn chú ý đến những yếu tố của môi trường như thời gian trong ngày, hướng gió, địa hình, hình thể và hướng di chuyển của các dấu vết, tình trạng của phân thú, tình trạng và hướng ngã của cỏ cũng như một số hiểu biết về nơi trú ngụ của chúng. Nghiên cứu căn bản về kiến thức, kỷ thuật và thực hành của dân làng là một yếu tố quan trọng trong chương trình bảo tồn lâu dài đa dạng sinh học. Phải có phương pháp để tìm, phân tích những gì nông dân biết cũng như quá trình họ dùng để có được những kiến thức đó. 4.2 Hệ thống bảo tồn đa dạng sinh học Để bảo vệ đa dạng sinh học Vườn quốc gia cũng như Khu bảo tồn thiên nhiên được thành

4.3 Quyết định chánh trị Đa dạng sinh học bị ảnh hưởng bởi một số quyết định chánh trị trong nhiều điạ hạt khác nhau. Nhiều quốc gia có nhiều luật rất khắc khe liên quan đến quản lý tài nguyên thiên nhiên nhưng lại không áp dụng. Các luật đó bao gồm chánh sách canh nông (sử dụng thuốc diệt sâu, phân bón, tưới nước), tư pháp (tôn trọng các thỏa hiệp quốc tế), văn hóa, thanh niên (sắc tộc, xuất cảng các đồ mỹ thuật), giáo dục (chương trình bảo vệ thiên nhiên), môi trường (kiểm kê các tài nguyên thiên nhiên), ngư nghiệp (luật đánh cá quốc tế, hội nhập các loài ngoại lai, quản lý bờ biển), y tế (thuốc chống muổi, thuốc cổ truyền), nội vụ (buôn bán các loài bị cấm). Chánh sách của một chánh phủ đóng một vai trò quan trọng trong sự suy thoái đa dạng sinh học và môi trường. Các quốc gia đó sẽ gặp khó khăn trong tương lai. 4.4 Tham gia công tác bảo tồn Tham gia của nông dân ở cấp địa phương rất quan trọng để ảnh hưởng cấp trung ương và kết quả của chương trình phát triển. Các làng xung quanh Khu bảo tồn thiên nhiên hay Vườn quốc gia dự phần vào công trình bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, ngược lại họ được hưởng huê lợi từ thương mãi các đồ kỷ niệm với du khách, hướng dẩn du lịch, săn bắn safari để cải thiện cuộc sống.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 45 -


Tham gia của nông dân được hiệu quả hơn nếu họ có đặc quyền dự phần vào kiểm soát các tài nguyên cần được bảo vệ. Các phụ nữ phải được tham gia tích cực vì đó là những thành viên đầy nhiệt quyết. 4.5 Giáo dục, đào tạo Sự hiểu biết về bảo tồn đa dạng sinh học, vai trò của nó trong sự phát triển bền vững cần phải được cải thiện trong dân chúng và nhân viên chánh phủ. Tại các nước Phi Châu, Á châu và Nam Mỹ, giáo dục về môi trường ở các trường tiểu học và trung học cần được cải thiện và thích hợp với đời sống thôn quê. Khái niệm sinh học cần phải được phổ biến trong tất cả khiá cạnh của giáo dục kể cả trong môn lịch sữ và văn chương. Giáo dục đại học bao gồm : hệ thống thực vật, dò tìm nguồn sinh học, tài liệu về các nguồn sinh học.

5. Kết luận Đa dạng sinh học có nghiã là đa dạng của cuộc sống trên Trái Đất. Sự phối hợp của nhiều hình thức sống khác nhau, sự tương quan qua lại của chúng và môi trường sống tự nhiên đã biến Trái Đất thành nơi sinh sống cho con người. Hệ sinh thái cung cấp nhu cầu cần thiết của cuộc sống, che chở tránh các nguy tai thiên nhiên, bệnh hoạn. Công Ước về tính đa dạng sinh học

(Convention on biological diversity) được tán thành trong Hội Nghị môi trường và phát triển của Liên Hiệp Quốc năm 1992 co 3 mục đích : bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng bền vững các thành phần đó và phân chia đồng đều các lợi nhuận từ sự sử dụng các tài nguyên sinh học. Như vậy thế giới đã có ý thức về sự cần thiết công tác chung trong công cuộc bảo vệ sự sống còn trên Trái Đất. Nhưng ngày hôm nay nhiều người đã lo lắng về sự biến mất dần dần các tài nguyên thiên nhiên gây nguy hại cho cuộc sống trong tương lai.

6. Tài liệu tham khảo 1. Bundesamt für Naturschutz : Die Lage der biologischen Vielfalt. Globaler Ausblick, 2008 2. Đặng Mộng Lân : Tự điển môi trường và phát triển bền vững. NXB Khoa Học và Kỷ Thuật, 200 3. Streit, B. : Was ist Biodiversität ? C. H. Beck, 2007 4. Trương Quang Học và c.t.v. : Đa dạng sinh học và bảo tồn. Bộ Tài nguyên và môi trường, 2004 5. Wilson, E. O. : Der Wert der Vielfalt. Piper Verlag, 1995 6. Wilson, E. O. : Die Zukunft des Lebens. Siedler Verlag, 2002

Kính mời quý thầy cô, các bạn đồng môn và thân hữu đến thăm trang nhà :

www.petrusky.de

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 46 -


Nhân Cách và Huyền Thoại

Sông Lô • Nam quốc sơn hà, nam đế cư - Tiệt nhiên định phận tại thiên thư - Như hà nghịch lỗ, lai xâm phạm - Nhữ đẳng hành khan, thủ bại hư (Lý Thường Kiệt) • Đầu tôi chưa rơi xuống đất xin bệ hạ đừng lo (Trần Thủ Độ) • Xin chém đầu thần trước rồi hãy hàng (Trần Quốc Tuấn) • Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, quân điếu phạt trước lo trừ bạo (Nguyễn Trãi) • Đánh cho sử tri nam quốc anh hùng tri hữu chủ (Nguyễn Huệ) Tôi cảm hứng viết bài này sau khi được hân hạnh đọc 2 bài viết "Khen Quá Lố Không Nên" của nhà báo tự do Bùi Tín và "Tướng Võ Nguyên Giáp" của nhà bình luận Trần Bình Nam. Trong bài viết "Tướng Võ Nguyên Giáp" của ông Trần Bình Nam có những đoạn ông nhận xét về tướng Giáp như sau: "Cuộc đời của ông đầy nét kiêu hùng. Cuộc đấu tranh dũng cảm của ông chống thực dân Pháp giành lại độc lập cho nước nhà, những chiến tích oai hùng của ông lãnh đạo một đoàn quân vốn là những nông dân ít chữ nghĩa thành một quân đội nhà nghề ngang nhiên đụng trận với hai đoàn quân của hai quốc gia Tây phương là Pháp và Hoa Kỳ. Trận mạc có lúc thắng lúc thua, nhưng cuối cùng tướng Võ Nguyên Giáp đã thắng hai cuộc chiến.

Câu hỏi chính là: tướng Giáp là con người của lịch sử hay là nạn nhân của lịch sử? Tướng Giáp có trọn vẹn làm nên lịch sử không hay chỉ là "chiếc lá giữa dòng" như bao con người khác trong đó có những người lính gốc nông dân ông lùa ra chiến trường trong những trận đánh biển người của ông? Trong khi chờ đợi lịch sử phán xét, nếu chúng ta kéo bức tranh vẽ cuộc đời của ông để nhìn thật gần chúng ta không khỏi thấy màu u ám. Nơi ông hoà hợp cái mạnh với cái yếu nhưng toả ra một cái gì nhu nhược. Ông đã bỏ qua nhiều cơ hội hành động khi bị các đồng chí của ông kém tài nhưng thủ đoạn hơn cắt lông cắt cánh. Và cuối đời hình như ông lo sợ, lo sợ cái cỗ xe ông đã dày công góp sức đóng nên sẽ nghiền nát ông như đã từng nghiền nát những đàn em thân tín của ông. Ông muốn được quốc táng!

Tướng Giáp là một danh tướng nhưng không phải là dũng tướng. Đó là điều bất hạnh không những cho cá nhân tướng Giáp mà còn là điều bất hạnh cho dân tộc Việt Nam. Nhưng người ta sẽ không thể không ngạc nhiên khi nhìn sự nghiệp của ông. Cho đến giờ này những người cộng sản thuộc thế hệ thứ hai sau ông để cho ông sống yên ổn với đầy đủ tiện nghi tại thủ đô Hà Nội như một trang trí cho chế độ, và khi ông qua đời họ sẽ cho cử hành quốc táng." Trong bài viết "Khen Quá Lố Không Nên" của ông Bùi Tín, với tư cách của một người biết nhiều qua quá trình quan hệ khá đặc biệt nên hiểu khá rõ về tướng Giáp, để minh chứng điều này ông Bùi Tín có đoạn tâm sự như sau: "Suốt 2 năm 1977 và 78 tôi đi cùng ông và Đoàn đại biểu quân sự sang Trung Quốc, Liên

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 47 -


Xô, CHDC Đức, Ba Lan, Hungari, rồi đi nghỉ ở Sochi bên bờ Hắc Hải. Tôi làm nhiệm vụ trợ lý báo chí cho bộ trưởng, giúp ông trả lời các cuộc phỏng vấn, và mỗi buổi sáng là người đầu tiên làm việc, cùng ăn sáng với ông để báo cáo những tin tức quốc tế mới nhất tôi nghe, ghi được qua máy thu thanh và báo chí. Ở Hà Nội, tôi thường ghé nhà ông trao đổi tình hình, đặt bài ông viết cho báo Nhân dân Chủ nhật. Ông rất muốn biết tình hình xã hội. "Ông (Tướng Giáp) có lần thốt lên: Như cậu Tín, làm nhà báo sướng thật, muốn vào Chợ Lớn, đi chợ trời, uống sinh tố vỉa hè, ăn sầu riêng Lái Thiêu, tha hồ tự do, mình thì họ cấm!" (vì bảo vệ, an ninh ngăn cản).", tuy nhiên ông thận trọng khiêm nhường không cho cái nói của mình là sâu, là đúng. Tôi luôn theo quan điểm tôn trọng sự thật đúng như nó có. Không thêm không bớt. Không tô hồng, cũng không bôi đen. Không đẹp đẽ phô ra, xấu xa đậy lại. Không vì ghét ai, giận ai thì tô vẽ họ xấu hơn thực tế dù chỉ một chút, cũng không thân với ai, ưa ai thì tả người ấy tốt hơn thực tế, che dấu bớt mặt xấu một chút. Làm như thế là thiếu công tâm, thiếu khách quan, thiếu lương thiện. Rồi đây, nhân Ðại tướng Võ Nguyên Giáp Trăm tuổi - theo nghĩa đen cũng như theo nghĩa bóng - mong rằng sẽ có những bài viết chân tình, khách quan, đúng mức, được đông đảo bạn đọc tiếp nhận một cách tự nhiên, thảnh thơi." Theo người viết, muốn đánh giá bất cứ một nhân vật nổi tiếng nào, một chính trị gia, một tướng cầm quân, một kinh tế gia, một nhà làm văn hóa v.v... của đất nước ở những nước có truyền thống dân chủ dễ hơn là cũng cùng những vị này ở những nước độc tài, nhất là độc tài CSVN. Mọi sự đánh giá ở những nước độc tài thường cho ta cái kết quả mà khả năng nghi ngờ có thể lớn hơn những dấu hỏi. Nhờ chính sách thông tin công khai nhiều chiều của chế độ dân chủ thay vì bưng bít như các chế độ độc tài, những cuộc họp của những giới này ngoài những bí mật quốc gia thì đều được phổ biến công khai trung thực, được thu âm lưu trữ, nhờ đó mà thế hệ đương đại hay nối tiếp có thể biết được mà đánh giá. Cũng có những yếu nhân

khi về hưu viết hồi ký ghi lại những gì mình trải qua v.v.. người dân đương thời hay thế hệ nối tiếp nhờ đó đối chiếu với sự kiện mà tìm được sự thật. Ở những nước độc tài trong đó có độc tài CSVN, người dân vì biết quá ít những thông tin trung thực về nhân cách, khả năng cũng như đời tư của những nhân vật nổi tiếng này nên thái độ đánh giá thường thì chỉ dựa vào cảm tính.Trong chế độ độc tài toàn trị CSVN người dân bị bắt buộc phải tuyệt đối tin vào đảng và nhà nước, nhà nước không có bổn phận phải công bố trung thực cho dân biết mà chỉ cần thêu dệt sao cho đẹp, nói sao cho hay để dân nghe dân tin và dân làm theo. Ngay cả việc bệnh tình, chết sống của lãnh đạo, của thần tượng như thế nào cũng không biết đâu mà lần. Điển hình là trong thời gian gần đây có những đồn đại ông Giáp đã từ trần, hư thật thế nào cũng vẫn là dấu hỏi. Gần đây nhất, các báo Việt Nam cũng đồng loạt đưa tin lãnh đạo Bộ Quốc phòng tới thăm ông, xóa tin đồn không đúng về sức khỏe của ông. Các báo đăng lại tin của Thông tấn xã Việt Nam cho hay Bộ trưởng Phùng Quang Thanh đã tới thăm "chúc sức khỏe và mừng Đại tướng Võ Nguyên Giáp bước sang tuổi 100 tại Bệnh viện Trung ương quân đội 108, Hà Nội. Bản tin chính thức nói Tướng Giáp đã "nhận hoa chúc mừng và bắt tay với Bộ trưởng Quốc phòng". Tuy nhiên, TTXVN không cung cấp hình mới nhất của ông và bản tin ngắn cũng không cho biết chi tiết gì thêm. "Theo kinh nghiệm của tôi, ở Hà Nội không một vụ án hay sự kiện tuyệt mật, mật hay nội bộ nào, kể cả vụ đổi tiền, được giữ kín trong 2, 3 ngày. Chỉ vài giờ hay sau 1, 2 buổi, các phó thường dân, từ lái xe, thư ký riêng, các phu nhân, cậu ấm, cô chiêu và bồ bịch của các cụ, quán cà phê các cụ hay lui tới, cho đến bạn thân các nhân vật kể trên đều biết cặn kẽ mọi sự. Họ thì thầm: này, cực bem đây nhé! tuyệt mật đây nhé, chỉ riêng cậu biết thôi đó; và họ lao đi thầm thì từ môi đến tai để tỏ ra vẻ ta đây, biết đầu tiên mọi sự!" Ông Bùi Tín đã chẳng từng thổ lộ kinh nghiệm của mình là gì. Suy ra, tin đồn tướng Giáp từ trần nếu nói theo kinh nghiệm của ông Bùi Tín thì chỉ là một tin đồn không có cơ sở. Tuy

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 48 -


nhiên việc ông Giáp từ trần hay đang nằm bệnh vốn là đương nhiên của một người có được số tuổi thọ như ông. Vấn đề ở đây là với số tuổi và sự nghiệp đồ sộ như đảng CSVN đã vinh danh, ông Giáp đã làm gì hữu ích cho dân, cho nước và xa hơn là cho đời mới là mục đích của người viết. Cũng trong thời gian gần đây đã có những thông tin được phổ biến trên những trang mạng bằng tiếng Việt cũng như trong nội bộ của một số đảng viên đảng CSVN thì vào năm 1987 Hội nghị các nhà nghiên cứu quân sự hàng đầu Thế giới được tổ chức ở Thủ đô Luân Đôn đã nhất trí bầu ông Võ Nguyên Giáp, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương, Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam là 1 trong số 10 vị tướng huyền thoại xuất sắc nhất của nhân loại ở mọi thời đại. Việt Nam có 2 danh tướng trong danh sách ngoài ông Võ Nguyên Giáp còn có đức Trần Hưng Đạo. Cũng có thông tin được giới truyền thông trong nước loan tải là tháng 2 năm 1984 Hội đồng Hoàng gia Anh chọn ra 90 danh tướng để xét lấy 10 vị tướng xứng đáng nhất. Hội đồng khoa học này đã mời một số nhà khoa học thế giới tham gia xét danh tướng thế giới về tiêu chí và tầm vóc. Việt Nam có được 2 tướng, đó là Đức Trần Hưng Đạo và ông Võ Nguyên Giáp, cả hai đều được số phiếu chọn là 100/100. 9 tướng kia đều đã qua đời chỉ có tướng Võ Nguyên Giáp là người còn sống. Thông tin trên còn cho thêm một chi tiếtlà, lúc đó báo chí trong nước đã không đưa tin, nhưng do có một số trí thức ở nước ngoài nhờ đọc báo nên mới biết được và đề nghị, ai muốn kiểm chứng tin trên thì hãy tìm đọc bài viết của giáo sư Huệ Chi về nghiên cứu văn học đời nhà Trần có ghi chú thích dưới bài nghiên cứu đó về sự kiện Viện hàn lâm Hoàng gia Anh tôn vinh đức Trần Hưng Đạo và tướng Võ Nguyên Giáp là danh tướng thế giới. Ngay cả bài thơ "Anh bộ đội cụ Hồ" của Nông Quốc Chấn đăng trên báo Quân đội nhân dân cũng có chú thích tướng Võ Nguyên Giáp là 1 trong 10 danh tướng thế giới.

Để giới thiệu bài viết "Thiên Tài Quân Sự Võ Nguyên Giáp" của tiến sỹ Hồ Ngọc Sơn đầu năm nay ban biên tập báo Quân đội Nhân dân lại đưa tin rõ ràng hơn như sau: "Năm 1992, Hội đồng Khoa học Hoàng gia Anh vinh danh 10 nhân vật quân sự lỗi lạc nhất mọi thời đại, trong đó có 2 vị tướng kiệt xuất của Việt Nam: Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Điều đặc biệt trong số những người được vinh danh, duy nhất Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn sống". Đây là một trong số những thông tin của người VN trong nước, của báo Quân Đội Nhân dân đã tự hào nói về ông Võ Nguyên Giáp, gần đây cũng có những thông tin trái chiều nên cũng cần phải kiểm chứng thật hư thế nào về cuộc bầu chọn trên, không chỉ vì là thần tượng hóa nhân vật nào đó để rồi tưởng tượng theo cảm tính mà phóng đại. Ví dụ như trước đây đảng CSVN đã huyền thoại hóa cây đuốc sống Lê Văn Tám, Kim Đồng hay đưa tin sai lạc về ông Hồ rồi tự gán cho ông là nhà văn hóa thế giới được Unesco công nhận v.v.. Theo tài liệu của đảng CSVN, ông Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại Tướng lúc 37 tuổi, đây cũng là quân hàm Đại tướng đầu tiên của Quân Đội CS Việt Nam. Tính đến tháng 7/2009 CSVN đã có 12 nhân vật trong quân đội được phong quân hàm Đại Tướng trong đó có 2 nhân vật được đặc cách phong hàm Đại tướng không qua các cấp trung gian là ông Võ Nguyên Giáp (1948) và ông Nguyễn Chí Thanh (1959). Với câu hỏi của phóng viên nước ngoài về việc dựa vào đâu và vào tiêu chuẩn nào để phong quân hàm tướng cho các sĩ quan trong quân đội? ông Hồ đã trả lời: "Ai đánh thắng đại tá thì phong đại tá, ai đánh thắng thiếu tướng thì phong thiếu tướng, ai đánh thắng trung tướng thì phong trung tướng và lẽ dĩ nhiên ai đánh thắng đại tướng thì phong đại tướng". Cũng theo tài liệu của đảng CSVN cho biết, với tiêu chí phong tướng mà ông Hồ đã trả lời với báo chí thì suốt cuộc đời binh nghiệp của ông Giáp, ông đã lần lượt "đọ sức" và cho "đo ván" tất tần tật 10 đại tướng của Pháp và Mỹ (4 Pháp và 6 Mỹ), Các tướng lĩnh Mỹ khi nhắc

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 49 -


đến ông Giáp vẫn thường gọi ông là "Đại tướng 5 sao", Tướng Westmoreland gọi ông là "Tướng huyền thoại". Thượng tướng Trần Văn Trà thì mệnh danh ông là tư lệnh của tư lệnh, chính ủy của chính ủy v.v.. Riêng mới đây trong bài viết "Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Chân dung một huyền thoại" của luật sư Cù Huy Hà Vũ có đoạn viết về ông Võ Nguyên Giáp như sau: "Như đã nói, lịch sử Việt Nam cơ bản là lịch sử chiến tranh và vì vậy một trong những biểu tượng chính của dân tộc Việt Nam phải là biểu tượng quân sự. Nghe nói trong mười danh tướng xuất sắc nhất từ cổ chí kim được một số nhà nghiên cứu lịch sử có uy tín thế giới bầu chọn thì Việt Nam được đại diện những hai lần: Trần Hưng Đạo và Võ Nguyên Giáp. Để được đứng vào danh sách đó, danh tướng được đề cử phải thỏa mãn 3 điều kiện: xây dựng quân đội, đánh trận giỏi và có lý luận quân sự. César của La mã không được chọn chỉ vì không để lại tác phẩm quân sự nào. Cả ba tiêu chí trên, Võ Nguyên Giáp không những thỏa mãn mà còn đáp ứng một cách nổi trội. Không như các danh tướng khác, Võ Nguyên Giáp không có đội quân nào để thừa kế mà phải bắt đầu từ con số Không theo đúng nghĩa đen của từ này: lo từ tìm cấp phó cho tiểu đội trưởng, từ mở lớp cứu thương lo đi, tất bật chẳng khác nào một bà nội trợ. Đánh trận giỏi thì chả phải đợi đến sau này mà ngay hai trận đầu ra quân - Phai Khắt và Nà Ngần- đã làm phía Pháp phải nhìn nhận ông là "cao thủ" (exécutés de main de maitre). Và chỉ riêng nguyên lý "thay đổi cách đánh hay là chết" trên cơ sở cập nhật tương quan lực lượng giữa các bên tham chiến cũng đã đủ đưa Võ Nguyên Giáp vào hàng "đại gia" trong lý luận quân sự." Cũng theo tài liệu của đảng CSVN cho biết trước đây ông Võ Nguyên Giáp đơn thuần chỉ là một trí thức yêu nước, có bằng cử nhân luật và là giáo sư dạy sử, nhưng do hoàn cảnh đất nước có chiến tranh ông đã dấn thân vào con đường cách mạng, gia nhập vào đảng CSVN và được chỉ định trách nhiệm xây dựng quân đội nhân dân. Với tư cách là tư lệnh ông đã chỉ huy đội quân của mình đánh bại quân đội Pháp, đánh đuổi quân lực Mỹ và đánh sập chế

độ Việt Nam Cộng Hòa. Ông được xem như là huyền thoại quân sự khi chỉ huy một đội quân nhỏ đánh thắng những đội quân lớn. Nếu như chiến thắng Điện Biên Phủ đã chấm dứt chủ nghĩa thực dân, đập tan huyền thoại bất khả chiến bại của phương Tây và thúc giục tinh thần chống thực dân trên toàn thế giới thì chiến thắng tại miền nam Việt Nam đã hạ nhục sức mạnh "vô địch" của Hoa Kỳ. Ông từng giữ các chức vụ: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ngoài ra ông còn giữ những chức vụ khác như: Phó thủ tướng chính phủ, Phó chủ tịch hội đồng bộ trưởng, chủ nhiệm ủy ban khoa học nhà nước, Chủ tịch ủy ban quốc gia dân số và sinh đẻ có kế hoạch. Ông Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 ở làng An Xá, xã Lộc Thủy huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình nho giáo, bố ông là cụ Võ Quang Nghiêm một nho sinh, do không thành công trên đường khoa bảng đành về quê làm hương sư kiêm thầy thuốc Đông y. Sau đó vì chống thực dân Pháp ông bị bắt giam và mất trong tù. Theo những người đồng hương với ông Giáp cho biết là ông Giáp và ông Ngô Đình Diệm cùng quê với nhau, nhà của thân phụ ông Ngô Đình Diệm là cụ Ngô Đình Khả cách nhà của cụ Võ Quang Nghiêm thân phụ của ông Giáp chỉ một con rạch nhỏ. Do những tác động khách quan, đặc biệt sau cái chết của thân phụ cũng như người vợ đầu là bà Nguyễn Thị Quang Thái và sau cùng là chị vợ của ông, bà Nguyễn Thị Minh Khai, một đảng viên cao cấp của đảng CSVN, từng tốt nghiệp trường Đông Phương thuộc đảng cộng sản Liên Xô. Cả 3 đều bị thực dân Pháp bắt và giết. Có điểm cần chú ý, bà Nguyễn thị Minh Khai là người ảnh hưởng rất nhiều lên vợ chồng ông Giáp. Sau khi được tin Bà Nguyễn Thị Minh Khai bị Pháp hành quyết tại miền Nam, ông Giáp lúc bấy giờ với bí danh là Dương Hoài Nam đã cùng với ông Phạm Văn Đồng vượt biên giới qua Trung quốc liên lạc với ông Hồ và tại đây hai ông đã tuyên thệ gia nhập đảng cộng sản.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 50 -


Từ khi nắm quyền Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam cho đến khi nghỉ hưu ông đã được những nhân vật trong đảng cũng như đảng CSVN đánh giá như sau:

chính uỷ. Trong bài thơ "Hoan Hô Chiến Sĩ Điện Biên" của Tố Hữu có 2 câu hoan hô sau,

- Đại tướng Võ Nguyên Giáp là tác giả của chiến thuật chiến tranh du kích được nhiều người xem như một huyền thoại quân sự thế giới khi chỉ huy một đội quân nhược tiểu đánh bại những đoàn quân của các cường quốc lớn. Ông là người đã có công xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam từ 34 người vào tháng 12 năm 1944 thành một đội quân với hơn một triệu người năm 1975. Ông đã chỉ huy tốt quân đội trong cả hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ. Tên tuổi ông gắn liền với chiến thắng Điện Biên Phủ, với nỗi hổ thẹn của Quân lực Hoa Kỳ tại Việt Nam, với học thuyết "Chiến tranh Nhân dân", với toàn bộ cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước.

Hoan hô đồng chí Võ Nguyên Giáp Sét đánh ngày đêm xuống đầu giặc Pháp ...

- Tướng Giáp là người tận tụy với quân đội, với nhân dân và đất nước. Với hơn 50 năm tham gia hoạt động chính trị, trong đó có 30 năm là Tổng tư lệnh Quân đội. Đại tướng Võ Nguyên Giáp có uy tín lớn trong Đảng CSVN và trong QĐNDVN. Ông thực sự là tấm gương sáng cho các thế hệ tướng lĩnh về đạo đức, sự chuẩn mực, tài cầm quân, nghệ thuật chiến đấu, chiến thắng. Ông là hình ảnh rực sáng, là tượng đài sừng sững trong lòng cán bộ, chiến sĩ, những người đào hào trong chiến dịch Điện Biên Phủ, những người đã xẻ dọc Trường Sơn, đào địa đạo Củ Chi đánh Mỹ. Nếu dân gian có câu: "Người lính dũng cảm trong tay người tướng giỏi" thì khi có ông là Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam, những người lính của đạo quân này vốn xuất thân từ nông dân đã trở thành những chiến sĩ kiên cường nhất, bất khuất nhất và bách chiến bách thắng. - Thượng tướng Giáo sư Hoàng Minh Thảo khi được hỏi về trình độ đánh trận của các tướng lĩnh Việt Nam đã trả lời: "Giỏi nhất đương nhiên là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, rồi đến Đại tướng Lê Trọng Tấn, rồi đến Thượng tướng Nguyễn Hữu An...".Thượng tướng Trần Văn Trà đã từng gọi Đại tướng Võ Nguyễn Giáp là tư lệnh của tư lệnh, chính uỷ của

- Nhiều tờ báo của Đảng, của Quân đội, cũng như của công chúng và các kênh truyền hình trong quá khứ đã luôn nhắc đến ông như là một thiên tài quân sự kiệt suất của người Việt. Thông tin chính thống gần đây cho biết: Trong suốt thời kỳ chiến tranh tất cả các ý kiến của Tướng Giáp đều được Bộ Chính trị tiếp thu và tán thành, chứng tỏ ông là người có viễn kiến chiến lược. - Trong thời gian gần đây tại các lễ hội, mít tinh, giải thi đấu thể thao lớn nhỏ trong nhà, ngoài trời, nhiều nam nữ thanh niên đã mang ảnh chân dung của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra vẫy cổ động. Điều này cho thấy, ông không chỉ là thần tượng của thế hệ kháng chiến chống giặc ngoại xâm trước đây mà còn là hình ảnh lẫm liệt trong lòng giới trẻ, thanh niên, trí thức ngày hôm nay. Thế hệ trẻ nhìn nhận lịch sử và ngưỡng mộ ông một cách tự nguyện và chân thành nhất. Ông Võ Nguyên Giáp là một anh hùng của dân tộc, một nhân vật lớn của cách mạng. Người đã làm chấn động thế giới, góp phần thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam, để mọi người dân có cuộc sống tự do, ấm no và hạnh phúc. - Danh tiếng của Đại tướng Võ Nguyễn Giáp không chỉ bó hẹp ở Việt Nam mà bạn bè năm châu bốn biển khi nhắc đến tên Võ Nguyên Giáp đều bày tỏ sự ngưỡng mộ sâu sắc, các dân tộc châu Phi và Mỹ La tinh tin rằng chiến thắng Điện Biên Phủ do ông chỉ huy là khởi nguồn cho nền độc lập hôm nay của họ. Kỷ niệm 60 năm ngày phát hành số đầu tiên, Time Asia đã ra số đặc biệt giới thiệu các "Anh hùng châu Á", gồm các nhân vật làm thay đổi cục diện châu lục trong những thập kỷ gần đây. Những nhân vật được giới thiệu gồm Mahatma Gandhi, Jawaharlal Nehru, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thiền sư Thích Nhất Hạnh. Bách khoa toàn thư của Mỹ khi nói về quân hàm của ông luôn viết rằng Võ Nguyên Giáp là "Đại tướng 5 sao” để nói đến

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 51 -


một phẩm hàm tột đỉnh, mặc dù trên vai ông luôn luôn là quân hàm mang 4 ngôi sao 5 cánh như nhiều vị đại tuớng Việt Nam khác. Cuối cùng là ở cuốn hồi ức mang tên "Tổng Hành dinh trong Mùa xuân Đại thắng" do ông xuất bản lần đầu năm 2001 đã kể lại những hoạt động của ông vào giai đoạn cuối cuộc chiến tranh từ năm 1972-1975. Năm 1972, chính ông đã bố trí lực lượng đánh trả các cuộc tập kích đường không của không lực Mỹ suốt 12 ngày đêm. Năm 1975, chính ông đã tán thành ý kiến đề xuất của Trung tướng Hoàng Minh Thảo chọn địa bàn Nam Tây Nguyên làm hướng tấn công chiến lược và cử Đại tướng Văn Tiến Dũng vào Nam để đánh đòn "điểm

Ông cho biết là trong chiến dịch Hồ Chí Minh mệnh lệnh "Thần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo bạo hơn nữa, xốc tới, quyết chiến, quyết thắng, giải phóng miền nam, thống nhất đất nước" là của chính ông đưa ra. Ai muốn leo lên đỉnh cao ngồi phải chấp nhận mọi trận gió thổi vào mặt, Đại tướng Võ Nguyên Giáp không là ngoại lệ. Đối với những người CSVN hay những người dân sống trong lòng chế độ chỉ được phép biết những thông tin một chiều hay nói theo kiểu nhà nước CHXHCNVN là thông tin lề phải, thiếu vắng thông tin của lề trái hay những thông tin đa chiều thì việc chỉ biết khen tặng, tôn vinh hoặc hạ bệ thậm chí sỉ nhục bất cứ một ai mà đảng muốn là điều không lấy gì lạ. Sau đây người viết cũng đưa ra những phần đánh giá và thẩm định ngược dòng về ông Giáp như sau:

huyệt" vào hệ thống phòng ngự của QLVNCH. Cũng chính ông thừa cơ thắng trận Buôn Ma Thuột ra lệnh cho Trung tướng Lê Trọng Tấn phải gấp rút giải phóng Đà Nẵng trong 3 ngày. Cũng chính ông xin phép Bộ Chính trị và quyết định mở Chiến dịch Hồ Chí Minh mà trong đó Văn Tiến Dũng làm Tư lệnh, Lê Trọng Tấn, Lê Đức Anh, Trần Văn Trà làm Phó Tư lệnh, chỉ huy 5 cánh quân với sức mạnh của 20 sư đoàn đồng loạt tiến vào cưỡng chiếm SG.

• Về tài năng quân sự và cầm quân của tướng Giáp cũng chỉ tương đối và hạn chế vì tất cả mệnh lệnh phòng thủ hay tấn công đều nằm trên căn bản tập thể lãnh đạo. Theo nhận xét của ông Bùi Tín, ông Giáp rất ít khi có mặt ngoài trận địa. Ông không hề vào chiến trường Miền Nam. Có người nói do ông nhát, có người nói cuộc chiến miền Nam VN là cuộc chiến của Lê Duẩn, Lê Đức Thọ và Nguyễn Chí Thanh... ông Giáp bị kìm chân ở miền Bắc và chỉ huy cái bàn giấy của mình. Trên thực tế tất cả những gì gọi là "tài năng quân sự" của ông Giáp đều có sự đóng góp không nhỏ của ông Hồ, ông Trường Chinh, ông Phạm Văn Ðồng trước đó cũng như Nguyễn Chí Thanh, Lê Duẫn, Lê Ðức Thọ sau này. Trong cuộc chiến tranh chống Pháp, từ năm 1949 ông Giáp luôn có cố vấn Trung Quốc đi kèm. • Nếu đem chuyện đánh bạc ra để ví von cho việc cầm quân thì ông Võ Nguyên Giáp là một người đánh bạc không bao giờ sợ hết tiền, ý nói ông Giáp đã có một lượng quân số bất tận được lấy ra từ đông đảo nông dân nghèo, ít học, cả tin nên dễ bị lợi dụng! Với lực lượng đông đảo nông dân này ông có thể dùng cả chiến thuật biển người thí quân một cách bừa bãi. Hai Tướng Marcel Bigeard của

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 52 -


Pháp và William Westmoreland của Hoa Kỳ tuy nể trọng ông nhưng cả hai đều phê phán là ông thí quân quá nhiều và rất vô trách nhiệm đối với vấn đề tù binh bị chết và mất tích. Tựu trung, ông Giáp vô trách nhiệm với mạng sống con người. Cũng vậy, đem chuyện thưởng phạt của quân đội các nước dân chủ trên thế giới đối chiếu với quân đội nhân dân CSVN thì nếu là tướng của những nước này tướng Giáp đã bị cách chức thậm chí bị giải nhiệm vì dưới quyền chỉ huy của ông, chiến sĩ và nhân dân chết quá nhiều, cái giá phải trả về nhân mạng quá cao, số người chết và bị thương gấp nhiều chục lần so với quân của đối phương. • Tướng Westmoreland có lần trả lời phóng viên của Tạp chí George như sau: "Tôi cũng xin nói rằng, tướng Giáp đã được đào tạo đánh trậnh bằng đơn vị nhỏ, với chiến thuật du kích, nhưng ông khăng khăng tiến hành cuộc chiến ở mức đại đơn vị và gây thiệt hại khủng khiếp cho binh lính của ông ấy. Chính ông ấy xác nhận, vào đầu năm 1969, tôi nghĩ, ông hy sinh một nửa triệu binh sĩ. Chính ông ta báo cáo như vậy. Sự không đếm xỉa đến mạng sống con người có thể đã làm cho ông ta là một kẻ thù ghê gớm, nhưng điều đó không làm nên một thiên tài quân sự. Sĩ quan chỉ huy Mỹ thí quân như thế e rằng sẽ khó tại chức hơn một vài tuần." • Về việc xây dựng quân đội của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, không thể bảo là ông đã xây dựng một quân đội từ 34 người năm 1944 thành hơn 1 triệu người vào năm 1975. Trong việc xây dựng nên lực lượng này là công đầu của nhân dân VN với lòng yêu nước tự nhiên và cố hữu của họ mà bà Dương Thu Hương gọi là lòng yêu nước vàng ròng, sau mới tới công của các cán bộ ở trong ĐCS và ngoài ĐCS do ĐCS nắm quyền chỉ huy. Có hay không là cái tài lừa

gạt người dân dưới chiêu bài độc lập dân tộc. Trong bài "Tướng Võ Nguyên Giáp" ông Trần Bình Nam có đề cập đến việc phát triển quân đội của ông Giáp như sau: "Tháng 10/1949 Mao Trạch Ðông chiếm Trung hoa lục địa, quân đội tướng Giáp bây giờ có một đồng minh lớn mà Pháp không thể mua chuộc dễ dàng như với nhà Thanh và Tưởng Giới Thạch. Quân đội của tướng Giáp được Mao trang bị và huấn luyện an toàn bên kia biên giới giúp tướng Giáp thành lập 3 sư đoàn (304, 312, 316) ở Việt Bắc, và 1 sư đoàn (320) cho miền Trung và sư đoàn pháo 351. Tướng lãnh, sĩ quan, binh sĩ mặc đồng phục không đeo phù hiệu (cho đến năm 1958). Binh sĩ đa số là nông dân tình nguyên hay bị động viên theo lệnh động viên Hồ Chí Minh ban hành ngày 4/11/1949. Quân đội của tướng Giáp từ 32 tiểu đoàn năm 1948 lên đến 117 tiểu đoàn năm 1951. Sự huấn luyện rất cam go vì binh sĩ gốc nông dân trong một nước còn lạc hậu chưa có ý niệm gì về kỹ luật tập thể và cơ giới. Ðảng cộng sản thay thế nhược điểm này bằng học tập chính trị." • Trong trận chiến Điện Biên Phủ ông Võ Nguyên Giáp chỉ là người thi hành kế hoạch do cố vấn Trung Cộng là Vy Quốc Thanh đề ra. Chính các cố vấn Trung Cộng đã giúp ông trong các chiến dịch biên giới, Tây Bắc và

Võ Nguyên Giáp năm 1951

Điện Biên Phủ. Trung Cộng đã tiếp viện cho chiến trường Điện Biên Phủ 8286 tấn vũ khí, lương thực v.v Cố vấn TC có mặt ở mọi đơn vị, họ đã giúp điều khiển cũng như bố trí pháo binh tạo sự bất ngờ cho quân đội Pháp. Sự giúp đỡ của Trung Cộng không ngừng ở

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 53 -


chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, mà vẫn được tiếp tục trong cuộc chiến xâm lăng miền Nam 1954-1975? Ở phần này người viết đặt câu hỏi với sự dè dặt vì có những ý kiến cho rằng điều này không đúng với thực tế, điều này không đúng với thực tế; Căn cứ lời chứng của những nhân vật tham gia chiến dịch như tướng Đặng Kim Giang phó chủ nhiệm hậu cần, tướng Lê Liêm chính ủy mặt trận. Yếu tố quan trọng mang đến chiến thắng Điện Biên Phủ là phía VN đã tổ chức tốt được hậu cần, tốt đến nỗi đã tạo được yếu tố bất ngờ vì phía Pháp đã không tính tới. Có lẽ những nhà nghiên cứu quân sử TQ đã thổi phồng vai trò TQ trong chiến dịch này. Quyển "Điên Biên Phủ Điểm Hẹn Lịch Sử" do ông Võ Nguyên Giáp viết và xuất bản vào năm 2000, ông Giáp đã giải đáp cái thắc mắt của quân Pháp trú đóng tại Điện Biên rằng: Chiến thuật đánh ”giao thông hào" là do sự bàn thảo kế hoạch chung với các cố vấn quân sự Trung Quốc. Ông Giáp viết: "Ngày đầu xuân Giáp Ngọ - 1954 - tôi sang lán của đồng chí Vi Quốc Thanh chúc Tết đoàn cố vấn quân sự Trung Quốc vì sự nghiệp kháng chiến của nhân dân Việt Nam phải tiếp tục ăn một cái Tết ỏ ngay mặt trận. Đồng chí Vi vui vẽ chúc mùng. Đồng chí cho biết: Sau khi phân tích rõ về chỗ mạnh, chỗ yếu của địch và ta, các cố vấn đều nhất trí với chủ trương thay đổi phương châm chiến dịch. Đồng chí đã đề nghị quân uỷ Trung Ương và bộ tổng tham mưu quân giải phóng nhân dân Trung Quốc gửi sang gấp những tài liệu tổng kết kinh nghiệm chiến đấu mới nhất ở Triều Tiên, nhất là kinh nghiệm xây dựng trận địa và chiến đấu đường hầm, kể cả cuốn sách ”Thượng Cam Lĩnh”, để bộ đội Việt Nam tham khảo”

Qua lời kể đó, ông Giáp đã nhìn nhận rằng chính các cố vấn quân sự Trung Quốc, trong trường hợp này là Vi Quốc Thanh đã đồng ý với chủ trương thay đổi phương châm chiến dịch trong trận Điện Biên Phủ . Một trong những sự thay đổi đó là đánh bằng giao thông hào sau khi phân tích rõ về chỗ mạnh, chỗ yếu của địch và ta. Có nghĩa là tất tần tật những kế hoạch hành quân của tướng Giáp đều phải có sự tham khảo với cố vấn quân sự Trung Quốc hay nói cách khác chiến thắng Điện Biên Phủ không phải là chiến thắng riêng của ông Giáp mà là có cả công của cố vấn TQ. Cũng theo tài liệu đáng tin cậy cho biết trong thời gian chiến tranh với Pháp ở Đông Dương (1946-54), Nam Ninh là căn cứ hậu cần chính tại Trung Quốc cho bộ đội Việt Nam, và trong Chiến tranh Việt Nam trong thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 nó đã trở thành một căn cứ chủ lực cho việc gửi quân nhu cho phía Nam đến Bắc Việt Nam. Nó cũng là một trung tâm cung cấp quân nhu quan trọng trong cuộc đối đầu Trung-Việt Nam năm 1979. • Cũng có nhiều nguồn dư luận trong và ngoài đảng cho rằng Đại tướng Võ Nguyên Giáp không có tư cách của một vị tướng đúng nghĩa vì chẳng những ông không có trách nhiệm với từng sinh mạng của chiến sĩ mà còn thiếu vắng cái dũng khí của một người ở cương vị chỉ huy vì nếu có thì ông không thể nào nhắm mắt làm ngơ khi mà một số đồng chí và thuộc cấp tay chân của mình bị phe nhóm của Lê Duẩn, Lê Đức Thọ hãm hại và ngay cả chính ông cũng bị hạ nhục nhưng vẫn nín thở qua sông chấp nhận không phản ứng. Bằng chứng là từ một Đại tướng Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân lừng lẫy ông bị nhóm Lê Duẩn, Lê Đức Thọ điều sang làm

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 54 -


Chủ tịch ủy ban quốc gia dân số và sinh đẻ có kế hoạch, ông vẫn ngoan ngoãn thi hành. Thế là nhân dân cả nước đồn thổi những câu thơ châm biếm hóm hỉnh mà cũng rất ư là cay đắng. Ngày xưa Bộ trưởng Quốc phòng Ngày nay thủ trưởng đặt vòng tránh thai Ngày xưa Bộ trưởng cầm quân Ngày nay thủ trưởng cầm quần chị em Ngày xưa trấn thủ lưu đồn Ngày nay Đại Tướng bịt l… chị em Theo ông Bùi Tín sau ngày 30/4/75, hai ông Lê Duẩn và Lê đức Thọ vẫn tiếp tục trù dập ông Giáp. Đầu năm 1976, hai người này đã không để ông nắm quân đội cũng như loại các tướng phe cánh của ông thuộc Bộ quốc phòng, Tổng Tham mưu. Họ đã đưa một loạt các tướng địa phương, tướng các quân khu xa về Bộ như Tướng Chu Huy Mân ở quân khu 5, Lê Ðức Anh quân khu 9 được lên vượt 2 cấp và các Ðại tá Ðoàn Khuê, Lê Khả Phiêu ở Pnom Penh về lên thiếu tướng, trung tướng, rồi thượng tướng. Ông Bùi Tín còn cho biết thêm, hồi ấy sau Cải cách ruộng đất với những sai lầm kinh khủng, Tổng bí thư Trường Chinh mất chức, 2 ông Lê Duẩn và Lê Ðức Thọ ở miền Nam ra, bắt đầu có chức trọng quyền cao, ra sức củng cố quyền lực; Tướng Giáp với hào quang Ðiện Biên Phủ, lại được Chủ tịch Hồ Chí Minh tín nhiệm chọn để đứng ra ổn định tình hình là trở ngại tiềm tàng trên con đường thâu tóm quyền lực của cặp Duẩn - Thọ, khi lãnh tụ Hồ Chí Minh về già. Thế là vụ án tưởng tượng "xét lại - chống đảng, làm gián điệp cho nước ngoài" hình thành, với hơn 30 vị công thần bị thí bỏ, riêng Tướng Giáp yên vị vì được lãnh tụ che chở; ông hú vía, dửng dưng trước bi kịch tra vấn tù đày của đồng chí thân cận, miễn là riêng mình an toàn (cho đến nay những ngôi sao tướng trên vai ông như xỉn hẳn vì cái sự thiếu "dũng" này).

• "Trong suốt thời kỳ chiến tranh tất cả các ý kiến của Tướng Giáp đều được Bộ Chính trị tiếp thu và tán thành". Đánh giá này có được trung thực hay không khi mà trong cuộc chiến chống Mỹ, ông Giáp đã bị 2 ông Lê Duẩn và Lê Đức Thọ vô hiệu hoá nên làm sao có thể tạo được công trạng ở vị trí của ông lúc bấy giờ? lại nữa, chính ông đã kể lại một câu chuyện thật lịch sử trong cái gọi là chiến tranh chống Mỹ cứu nước như sau: Năm 1971, còn gọi là chiến dịch đỏ lửa tại thành cổ Quảng Trị. Khi đó, tôi vẫn lấy phương châm tiến công như mọi khi: "Lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh, lấy yếu tố bất ngờ để tạo thế chủ động, làm địch trở tay không kịp". Cứ dùng chiến tranh du kích tiêu diệt hàng ngày, hàng giờ, hết đêm này sang đêm khác để địch suy tổn lực lượng rồi đánh cấp tập một trận giải phóng dứt điểm thành cổ như mọi trận khác vẫn diễn ra từ trước đến nay. Không ngờ quan điểm của tôi bị ông Lê Duẩn bác bỏ không thương tiếc. Giữa hội nghị, anh Ba đập tay xuống bàn, quát: – "Thế là giảm sút ý chí chiến đấu. Phải cho địch biết thế nào là quả đấm chủ lực của quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng. Vì vậy tôi yêu cầu: Cứ đánh vỗ mặt thành cổ Quảng Trị cho tôi. Sống chết, đúng sai tôi chịu trách nhiệm". Kết quả trong suốt 60 ngày đêm của chiến dịch thành cổ, cứ 5 giờ 30 phút chiều, khi trời bắt đầu nhập nhoạng tối, một đại đội ta có mặt ở bên này bờ sông Thạch Hãn, lặng lẽ bơi sang để đánh vỗ mặt thành, 8 giờ 30 phút bơi trở về chỉ còn được mươi, mười lăm người. Lần nhiều nhất là 35 đồng chí (cả lành lặn, cả bị thương). Lần ít chỉ còn 5, 7 đồng chí thương tích đầy người, thậm chí có lần cả một khúc sông, không một bóng người, chỉ có tiếng gió hú ghê rợn như những âm hồn vọng vang khắp đáy sông. Như vậy, trung bình mỗi ngày ta tiêu hao một đại đội chủ lực (khoảng 135 đồng chí), và 60 ngày đêm tấn công thành cổ cũng là 60 ngày đêm ta mất gần một vạn người, biến thành cổ Quảng Trị thành nấm mồ chôn biết bao nhiêu thanh niên Việt Nam.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 55 -


Hay hồi cuối năm 1944, lực lượng bộ đội CSVN vẫn phát triển và kiểm soát gần 3 tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn và Lạng Sơn. Tháng 7 năm 1944 nhà cầm quyền Pháp thân Đức Quốc Xã sụp đổ, ông Giáp có đưa đề nghị thời điểm đã đến để giành lấy chính quyền nhưng ông Hồ cho rằng còn quá sớm nên đã không động thủ, nhờ đó đã bảo toàn được lực lượng. • Trần Quỳnh Phó Thủ tướng từ năm 1976 đến 1984 cũng như Lê Đức Anh, Lê Khả Phiêu, Đoàn Khuê, những nhân vật quyền lực của đảng CSVN vào năm 1996 cũng đã công khai nói toạc ra rằng ông Võ Nguyên Giáp đã từng là con nuôi của trùm mật thám Pháp Marty và nhờ đó ông mới được nhập học vào trường Albert Sarrault, một trường dành cho con cái của thực dân Pháp cũng như của quan lại Nam triều. Ở phần này ông Vũ Thư Hiên cho biết đây là đòn của Lê Đức Thọ được Lê Duẩn ủng hộ tung ra nhằm vào ông Giáp sau khi thấy uy tín của ông lên quá cao sau năm 1954, chỉ căn cứ vào đơn xin học của ông Giáp với lời cuối thư viết theo công thức thông thường của một đơn xin: ”Trong khi chờ đợi, tôi xin gửi tới Ngài lời chào trân trọng và lòng biết ơn" Đổi lại, cũng vì phương vị con nuôi này của ông Giáp mà đã có biết bao chiến sĩ quốc gia ái quốc và tổ chức chống thực dân Pháp bị chỉ điểm và bị bức hại. Cũng trong hồi ký đánh máy của Trần Quỳnh mà nhiều người gọi là con Bẹc-giê của Lê Duẫn được đưa ra năm 1994 kể rằng ông Giáp phạm tội làm gián điệp cho Liên Xô, đã bị loại ra ngoài Bộ Chính trị nhưng không công bố? Có người biết chuyện cho tin này là hoàn toàn bịa đặt. Ngoài ra ông còn bị cho là người không có đạo đức, vì đã gian dâm với vợ nhà văn Đào Vũ khi bà nầy dạy piano tại tư gia của ông. Cũng trong bài viết "Tướng Võ Nguyên Giáp" ông Trần Bình Nam cho biết như sau: "Năm 1933 ông Ðặng Thái Mai ra Hà Nội dạy học tại trường Trung học tư thục Thăng Long do cụ Huỳnh Thúc Kháng làm hiệu

trưởng. Giáp theo ông Mai ra Bắc và tạm trú với gia đình ông tại Hà Nội. Thời gian ở Hà Nội, người phụ trách trấn áp các hoạt động chống Pháp là thanh tra mật thám Louis Marty theo dõi hoạt động của Giáp và giúp ông Giáp vào học trường Trung học Albert Sarraut tại Hà Nội với lời hứa bâng quơ nào đó của Giáp. Không có tài liệu nào nói rõ ý định của Marty, cũng không có bằng chứng hứa hẹn hợp tác làm việc của tướng Giáp. Nhưng giả thuyết dễ hiểu là Marty muốn giúp đỡ để mua chuộc Giáp sau này thành tài sẽ phục vụ cho chế độ bảo hộ. Còn ông Giáp thì giả như đã căn mồi để được tiếp tục học hành. Trong thời gian học tại Albert Sarraut ông Giáp là một học sinh học giỏi và ngoan ngoản. Một trong những giáo sư dạy ông Giáp hồi đó là Gregoire Kherian vào năm 1972 tiết lộ rằng năm 1938 giáo sư Gaeton Pirou từ Pháp qua chấm thi hằng năm cho các sinh viên học ngành kinh tế chính trị đã chú ý đến sự xuất sắc của Giáp. Khi giáo sư Kherian cho biết cậu sinh viên Võ Nguyên Giáp giỏi nhưng có vấn đề với cơ quan an ninh, giáo sư Pirou ngỏ ý tạo điều kiện cho tướng Giáp qua Pháp học, nhưng tướng Giáp từ chối (sách Currey, trang 35). Ðiều này càng làm vững chắc thêm giả thuyết "giả dại qua ải" của ông Giáp đối với chương trình mua chuộc của Marty" Ông còn cho biết thêm: "Từ năm 1964 khi sự kình chống giữa Liên Xô và Trung quốc do khác biệt chính sách, một bên Liên Xô ngả về khuynh hướng xét lại, chống chính sách sùng bái cá nhân và chủ trương hòa hoãn với Hoa Kỳ, một bên là Trung quốc của Mao chống xét lại, chống hòa hoãn, duy trì bằng mọi giá sự độc quyền của đảng cộng sản, trở thành công khai (TBN: sự khác biệt ý kiến phát xuất từ đại hội XX của đảng cộng sản Liên Xô năm 1956 nhưng được cả hai bên giữ kín) thì nội bộ đảng cộng sản Việt Nam chia rẽ giữa hai khuynh hướng. Tướng Võ Nguyên Giáp chủ trương theo Liên Xô. Lê Duẫn, Lê Ðức Thọ, Trường Chinh chủ trương theo Mao. Cuối năm 1967 Lê Duẫn (Tổng bí thư) và Lê Ðức Thọ (Trưởng Ban Tổ Chức đảng) bắt đầu lập hồ sơ bắt những

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 56 -


người thân cận với tướng Võ Nguyên Giáp trong đó có cụ Vũ Ðình Huỳnh thư ký riêng một thời của Hồ Chí Minh và người con là nhà văn Vũ Thư Hiên, cùng với các tướng Lê Liêm, Ðặng Kim Giảng và nhiều sĩ quan cấp tá cố ý tìm bằng chứng kết tướng Võ Nguyên Giáp vào một âm mưu "đảo chánh" lật đổ chế độ để hạ bệ ông" • Là một trong những đảng viên trong hàng ngủ lãnh đạo đảng CSVN ngay từ những ngày đầu, một đảng viên có tuổi đảng cao nhất trong hiện tại, do đó những gì mà đảng này đã gây nên đều có công lớn của ông, nhất là cách hành xử của đảng này với dân, với nước, với những tội ác khủng khiếp chưa từng thấy trong lịch sử dân tộc mà ông đã góp phần bảo vệ nó. * Cải cách ruộng đất năm 1954 qua đó hàng triệu sinh linh đã bị giết một cách tức tưởi để rồi chính ông phải đứng ra xin lỗi nhân dân, cũng trong thời gian này chế độ đã đàn áp đẫm máu để chống lại cuộc nổi

dậy của đồng bào huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An 1956. * Vụ Nhân Văn Giai Phẩm với biết bao thành phần trí thức văn nghệ sĩ bị hành hạ thể xác lẫn tinh thần đến đổi có người chịu không nỗi phải tự tử. Không ngừng ở đây Chế độ do ông bảo vệ tiếp tục gây nên những tội ác khác như * Vụ án xét lại chống đảng, * Vụ thảm sát Tết Mậu Thân (1968) mà sách vở của chế độ cộng sản Hà Nội gọi tên là cuộc Tổng Công Kích - Tổng Khởi Nghĩa. Một trò lường gạt bỉ ổi. Sau năm 1975 vụ khởi nghĩa Thái Bình cho đến vụ cướp bóc trắng trợn của phong trào đánh tư sản mại bản năm 1975, những vụ đổi tiền và biết bao nhiêu tội ác cướp nhà chiếm đất cứ nhan nhản xãy ra hàng giờ hàng ngày trên quê hương VN. Mới đây, ông đã tạo được một điểm son ở phần cuối đời, ông đã có nhiều góp ý về các sự kiện gọi là lớn của đất nước. Tiêu biểu là việc góp ý báo động về tình hình cực kỳ nghiêm trọng tại Tổng cục II, vụ cán bộ Ðảng và Nhà nước tham nhũng cũng như dự án Bauxit ở Tây nguyên. Riêng dự án Bauxit ở Tây nguyên không dưới 3 lần, ông đã viết thư yêu cầu thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dừng dự án này, vì lý do an ninh quốc gia và vấn đề môi trường nhưng điểm son này bị phai mờ khi mà ông vẫn lặng thinh trước việc bành trướng Trung quốc lấn chiếm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa cũng như vụ phân vùng lãnh thổ lãnh hải để dâng nhượng một phần của đất nước cho bành trướng Trung Quốc.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 57 -


Trước đây trong một cuộc phỏng vấn của báo chí nước ngoài ông đã kết án Trung Quốc, cho việc đánh qua biên giới phía Bắc năm 1979 là một hành động xâm lăng phi lý, tàn bạo và dơ bẩn nhất trong lịch sử. Tuy nhiên lúc đó không chỉ riêng ông mà là cả đảng cả nước có cùng một thái độ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là anh hùng hay anh hèn của dân tộc Việt Nam? Bằng những nguồn thông tin nhiều chiều, đáng tin cậy cùng những bằng chứng có thật, những phân tích khoa học, những nhận định khách quan, thấu đáo tự mỗi người có thể đánh giá mà trả lời câu hỏi trên. Người viết chỉ có tham vọng là cố làm sao góp nhặt những tài liệu trung thực như nó có, những thông tin đáng tin cậy về thân thế, sự nghiệp và tư cách của vị tướng mà đảng CSVN cho là "huyền thoại" này. Lẽ dĩ nhiên là không loại trừ những góp nhặt tài liệu theo cách nhìn nhận chủ quan của mình và nếu có cũng mong những góp ý của bạn đọc.

Trong bài viết "Tự Hào Dân Tộc" của tác giả Trần Văn Giang có kể một mẩu đối thoại giữa đại sứ nước CHXHCNVN với quốc vương Thái Lan như sau: ”Nước Việt Nam chúng tôi rất tự hào vì đã đánh thắng 3 đế quốc.” Quốc Vương Thái Lan điềm đạm trả lời vị đại sứ VN là: "Nước Thái lan chúng tôi cũng rất tự hào vì không phải đánh nhau với một đế quốc nào cả!" Câu trả lời trên của Quốc Vương Thái Lan đáng để người VN chúng ta suy ngẫm. Phải chăng đất nước VN vốn đã bất hạnh càng thêm bất hạnh khi mà ở thế kỷ 20 đã có những người VN làm chính trị theo cộng sản lắm mưu xảo như ông Hồ, có một ông tướng "huyền thoại" theo cộng sản thiếu dũng khí và vô trách nhiệm với mạng sống của con người như Đại Tướng Võ Nguyên Giáp? Sông Lô.

Thảm sát Tết Mậu Thân

Đấu tố trong Cải cách ruộng đất

Vụ án Nhân văn giai phẩm - Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 58 -


(tiếp theo) Giới thiệu (Diễn Đàn số 28) I. Tóm lược nguồn gốc về người Tàu (DĐ28) II. Sự phát triển đế quốc của xứ Tàu 1. Đế Nghiêu và Đế Thuấn (DĐ28)

Trung cộng. Một mình đảm nhiệm hết cả ba chức vụ tối cao nhất : đảng, quân đội và nhà nước. Trường hợp này tương tự như vai trò của Mao Trạch Đông ở vào thập niên 50 của thế kỷ 20 (chủ tịch đảng, chủ tịch nhà nước, chủ tịch quân đội) (Tăng Kiến Hoa: 413).

2. Tộc Hạ và Tộc Thượng (DĐ28) 3. Nhà Châu (DĐ28) 4. Nhà Tần (DĐ28) 5. Nhà Hán 6. Các nhà Đường-Tống-Minh-Thanh 7. Tôn Dật Tiên III. Sự bành trướng bá quyền của Trung Cộng 1. Triều đại Mao Trạch Đông 2. Triều đại Đặng Tiểu Bình 3. Giang Trạch Dân IV. Tương lai Trung Cộng sau thế kỷ 20 Tạm kết : xem Tàu hãy xét đến ta Ghi chú Tài liệu tham khảo

III.3 Giang Trạch Dân : vì Dân vì nước ? hay chỉ là con cá Trạch ? Dân Tàu chờ đợi gì ở Giang Tr ạ c h D â n ( G T D , J i a n g Zemin) ? Năm 1992, GTD được bầu làm Tổng thư ký ủy viên trung ương đảng. Đến năm sau (1993), lại được bầu tiếp làm Chủ tịch ủy ban Quân ủy trung ương và chủ tịch nhà nước

Hình 21: biếm họa của báo Hong Kong Standard (thứ ba, 1.7.1997) nhân dịp Anh quốc trả Hong Kong lại cho Tàu : Đổng Kiến Hoa (Tung Che Hwa) tặng cờ Hong Kong lại cho Giang Trạch Dân và Lý Bằng.

Thật ra, GTD chỉ là lá bài sắp xếp của Đặng Tiểu Bình, giống như Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương lúc trước mà thôi. Trước khi chết, Đặng Tiểu Bình vẫn còn muốn tìm người thừa kế, thực hiện nốt "mưu lược" chót của mình. Đó là thống hợp lại hết các phần đất cũ của Trung quốc dưới chiêu bài "liên bang Trung Hoả. Anh quốc đẵ trả lại Hồng Kông năm 1997, Bồ Đào Nha trả lại Ma Cao năm 1999 và

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 59 -


Trung cộng lăm le thanh toán luôn Đài Loan, với mô hình "một quốc gia – hai thể chế". Do đó phải có người hùng, thật mạnh, thật uy quyền tuyệt đối để hành xử chiến thuật trên. Giang Trạch Dân, một vị kỹ sư cơ khí du học ở Nga Xô, trở thành người trúng số. Bất chấp sự ta thán của dân tộc Tàu, "chiến thuật Giang Trạch Dân" đi tới đâu là gây hấn tới đó. Tháng 9 năm 2000, GTD được giới báo chí ngoại quốc xếp hạng là một trong mười kẻ thù, đáng nghét nhất của giới báo chí quốc tế. Tình hình hải đảo càng ngày càng thêm căng thẳng, sau khi Mỹ nhất quyết bán võ khí cao kỹ cho Đài Loan để tự vệ. Tình hình Biển Đông ngày càng dậy sóng, sau khi Mỹ nhấp thử cho Trung cộng khám xét khả năng trinh sát của phi cơ thám thính Mỹ - loại hạng nhì - tại đảo Hải Nam vào tháng tư năm 2001. Theo đuổi chương trình thi đua võ khí với Mỹ thì Trung cộng không dám vì bài học của liên xô Nga chưa quá 40 năm trước vẫn còn trờ trờ trước mắt. Còn trực diện gây hấn, đánh nhau với Mỹ, thì cần phải xét lại, và xét lại nhiều lắm ! Như vậy, "chiến thuất Giang Trạch Dân" sẽ đem ttương lai Trung quốc về đâu ? Chiến thuật này lươn qua lẹo lại như con cá trạch. Bản chất là : vừa leo lại vừa teo ! Giấc mộng "liên bang Trung quốc" giả hiệu của họ Giang có thực hiện được không ? Hiện giờ thì chưa. Nhưng tương lai, có thể sẽ được, nếu biết thay đổi phương pháp luận tiến hành. Đó là tán trước rồi tụ sau. Thiên cơ bất khả lậu !

IV. Tương lai Trung cộng sau thế kỷ 20 Vào những năm cuối thế kỷ 20, nước Tàu đã lấy lại hai nhượng địa nổi danh là Hồng Không (1997) và Ma Cau (1999) từ tay đế quốc Anh và Bồ Đào Nha sau cả 100 năm quốc nhục. Tâm lý chính trị "trở về tổ quốc" đã kết hợp cùng tâm lý văn hóa "dân con trời" của người Tàu, đẩy mạnh tư thế quốc tế của Trung quốc thành

một siêu cường mới, đứng lên chủ xướng ùột trạt tự mới cho thế giới, tranh quyền bá chủ với Âu Mỹ (Nguyễn Xuân Nghĩa,1997). Do đó, ranh giới địa lý bành trướng cũng đẵ được vẽ lại, nghĩ lại và tính lại. Nhà báo Bá Dương (Bo Yang) đã báo động về niềm "kiêu ngạo hão" nầy : Còn cái anh Trung quốc bị lao phổi đến thời kỳ thứ ba kia, nhất thời đứng trên vũ đài thế giới dương dương tự đắc, nhưng rồi một cơn gió lạnh thổi đến lập tức hắt hơi ba bốn cái thật to, mũi dãi ròng ròng. Có người bảo uống átx-pi-rin đi thì lại bảo người đó có tư tưởng quá khích, làm lung lai đất nước. Kết quả giống một củ hành trồng ngược, hai người đỡ cũng không nâng lên được. TQXX:177-180.

Nhưng giọng văn châm biếm và cay đắng này vẫn không ngăn chận nỗi những chính sách đàn áp các dân tộc thiểu số bên trong, và chủ trương bành trướng, gây thù địch với các nước láng giềng bên ngoài của bộ chính trị Trung cộng. Sự đe dọa của Trung cộng đã không làm cho nhân dân Đài Loan sợ hãi. Trái lại, chính sức mạnh của người dân qua lá phiếu - chứ không phải chính quyền – cách đây chưa quá một năm, đã thay thế quyền lực cổ thụ của Trung Hoa quốc dân đảng (bám rễ từ năm 1911 đến giờ) ngay tại hải đảo này. Dân đảo Đài Loan đã phần nào thức tỉnh liệu dân lục địa có ù lì hay không ? Chắc chắn là không. Một vụ tàn sát sinh viên Thiên An Môn [17] đòi dân chủ chính trị, một vụ đàn áp Pháp Luân Công [18] đòi tự do tín ngưỡng, là những triệu chứng khởi đầu. Sự thức tỉnh của Đài Loan sẽ nhắc nhở, phụ họa và hổ trợ như những luồng gió mới đầu mùa của phong tréo nhân quyền và dân chủ tại lục địa. Đó là chưa kể đến Hồng Kông và Ma Cau, tuy phải chấp nhận thân phận một quốc gia – hai thể chế nhưng người dân chỉ bằng mặt chứ không bằng lòng. Hiện tại, hằng ngày dân theo "thể chế lục địa" trốn qua biên giới của "thể chế Hồng Kông" lên đến hàng ngàn người để tìm đường sinh sống khiến cảnh sát biên phòng lúc nào cũng bận rộn. Và Hồng Kông - Ma Cau cũng trở thành những "trang giao thiệp" về dân chủ và nhân quyền cho các phong trào bí mật tại lục địa.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 60 -


Bài học của dân Tàu Đài Loan cũng đáng để chúng ta suy gẫm ! Khi nhà Thanh nổi lên tiêu diệt nhà Minh, tướng của nhà Minh là Trịnh Thành Công không chịu đầu hàng bèn chạy ra đường bể đánh chiếm lấy đảo Đài Loan (1660) làm căn cứ địa độc lập, tìm mưu "phản Thanh phục Minh". Gần 300 năm sau, khi Tàu cộng sản rượt đuổi Tàu quốc gia, tướng quốc gia là Tưởng Giới Thạch xuôi theo ven biển chiếm đảo Đài Loan (1949) làm xứ hải ngoại, lập kế lâu dài "quốc gia chống cộng". Dân bản địa trên hải đảo vốn dòng con cháu Lạc Long của Đông Nam Á cổ đại, thuần hậu ôn hòa, nhuộm răng ăn trầu, không màng quyền lực, bổng dưng tai bay vạ gió, bị Hán tộc chụp lên, đè đầu cưỡi cổ, sống thành công dân hạng nhì, kêu trời không thấu Mở miệng ra là nhà tù kế cạnh.

Hình 20: Cờ Trung Hoa quốc dân đảng và cờ Trung quốc Công Hòa – Tôn Dật Tiên và Tưởng Giới Thạch

Thật ra "phản Thanh phục Minh" và "quốc gia chống cộng" chỉ là những chiêu bài của quân Minh và Quố dân đảng để Hán hóa dân bản địa trên hải đảo. Trịnh Thành Công, tướng cũ nhà Minh, chết già trên đảo nhưng vẫn không đuổi được quân Thanh, phải đợi đến phong trào quốc dân của Tôn Dật Tiên (1911) dùng đuốc tam dân chủ nghĩa để xua tan bóng tối "Đại Thanh thiên tử" lập ra Cộng Hòa Trung quốc (Republic of China). Tưởng Giới Thạch cũng vậy, chết già trên đảo, lại truyền chức tổng thống cho con là Tưởng Kinh Quốc nhưng vẫn không đuổi được quân cộng, phải đợi đến... ? … Lý Đằng Huy, tổng thống Đài Loan và cũng là chủ tịch Quốc dân đảng (1999) đã chủ trương quốc gia với quốc gia, đương đầu với Trung cộng. Ông viết một cuốn sáchvề dân tộc Trung quốc, đề cao lòng yêu nước và đề nghị chia đại lục ra thành 7 quốc gia nhỏ, độc lập và tự trị. Lý lẽ của ông rất hấp dẫn, vừa có xu hướng thời đại, vừa có dân tộc tính làm cho Âu

Mỹ hài lòng nhưng Trung cộng vô cùng tức giận. Chưa hay lắm ! Cái lý của ông Đằng Huy vẫn thua cái sự của ông Trần Thủy Biển, vị tổng thống đầu tiên không theo Quốc dân đảng. Ông Lý Đằng Huy chưa thắng được con tim và trí nhớ của dân hải đảo nên ông đã thua cuộc ông Trần Thủy Biển trong kỳ bầu cử chức tổng thốn,g ngày 18/3/2000. Từ năm 1949 đến nay, người lãnh đạo Đài Loan (đại diện cho Trung Hoa quốc gia) phải là đảng viên của QUốc dân đảng và theo truyền thống Đại Hán, áp chế dân tộc thiểu số. Ngày hôm nay, chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa Hán tộc thiên tử không còn chổ đứng dưới bầu trời, ít ra là bầu trời tự do của hải đảo Đài Loan. Ký ức tập thể của nhân dân Đài Loan là như vậy nên họ không chịu chấp nhận cộng sản lẫn Hán tộc cầm đầu.

Hình 21: TT Đài Loan Trần Thủy Biển

Đại diện cho Hán tộc trên đảo là Trung hoa Quốc dân đảng rất bực tức về cuộc đua bầu cử có tính dân chủ và nhân quyến này. Còn Trung cộng thì lồng lộn lên đối với những lãnh tụ không cộng sản, không theo Hán như Trần Thủy Biển, Lữ Tố Liên... và càng giận thì Bắc Kinh càng mất khôn ! Trước hết Trung cộng vẫn chưa hiểu rõ được bản chất của chính mình. Cần nhắc lại một lần nữa, tinh hoa của Trung cộng là một tổng hợp nhuần nhuyễn giữa tính Trung quốc và tính cộng sản. Bản chất của Trung quốc là chủ nghĩa Hán tộc thiên triều và bản chất của cộng sản là chủ nghĩa duy vật biện chứng. Đối với lịch sử nhân loại : cộng sản quốc tế đã tan nhưng Hán tộc vẫn chưa chịu tàn. Chính vì Hán tộc vẫn chưa tàn nên Trung cộng vẫn quen thói đụng đâu thì đòi đánh đấy và còn muốn nhảy lên đài, thay Nga làm đầu đảng cộng sản quốc tế. Lúc nào cũng muốn trổ tài đấu đá. Nhà văn Bá Dương, người công dân đảo Đài Loan chỉ vì chỉ trích lãnh đạo Quốc dân đảng độc tài mà phải đi ngồi tù cả chục năm. Một

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 61 -


lần nữa chúng ta hãy đọc lời phê bình chua xót của ông : Có thể nói người Trung quốc trường kỳ, thậm chí vĩnh viễn sinh ra và lớn lên trong tham ô; hỗn loạn, chiến tranh, giết chóc, bần cùng cho nên chẳng bao giờ có cảm giác được an toàn, lúc nào cũng hoảng hốt, lo âu. Một nước rộng ngần đó, một dân tộc lớn ngần đólại là một vùng cát chảy của sự nghèo đói, ngu muội, đấu tố, tắm máu và không tự thoát được (...) Bởi vì người Trung hoa có biệt tài đấu đá lẫn nhau. Chỗ nào có người Trung Hoa là có đấu đá. Cái loại triết học xâu xé nhau đó lại đẻ ra nơi chúng ta một hành vi đặc thù khác : "chết cũng không chịu nhận mình lỗi". Có ai nghe người Trung quốc nhận lỗi bao giờ chưa ? Người Trung quốc sống tại Mỹ cũng vậy, nào cánh tả, cánh hữu, trung lập, độc lập, thiên tả trung, trung thiên hữu, hữu thiên trung, vân vân và vân vân, chẳng biết đường nào mà mò.. Người này đối với kẻ nọ đều mang mối cừu thù như nó giết bố mình. Thật không hiểu là thứ dân tọc gì ? Một quốc dân hạng ba không thể nào sinh ra một chính phủ hạnh nhất, cũng như một chính phủ hạng ba không thể nào có được một quốc dân hạng nhất cả. TQXX, bìa sau.

Nhận xét của Bá Dương thật bi thảm nhưng rất chân thành và khá chính xác ! Nếu giới khoa học khảo cổ theo trường phái Solheim đã chứng minh rằng nền văn minh nông nghiệp đầu tiên của nhân loại đã xãy ra tại Đông Nam Á cổ đại (bao gồm cả miền Hoa Nam) cách đây 15000 năm thì đặc tính sản phẩm xã hội của nông nghiệp là gì ? Là tư sản hay công sản, hay cả hai ? Nó khác với văn minh du mục chổ nào ? Tương lai của các dân tộc anh em tại Á đông sẽ đi về đâu ? Nền hoà bình mà người dân Châu Á hằng mơ ước có thể thực hiện được không ? Các câu hỏi này phải được tất cả mọi dân tọc láng giềng đồng trả lời. Chúng ta, những dân tộc đồng văn phương đông không thể quay lưng lại với tương lai mà xu hướng của nhân loại là đang trên đường tiến tới hợp nhất, toàn cầu hóa; trong khi chúng ta chỉ biết chăm chú vào những tệ hại, kiêu ngạo của quá khứ để oán trách và chia rẽ. Xem thêm giáo luận Thiên niên

dân tộc ven bờ Thái bình dương (Pacific Rim). Thế giới có chung và riêng. Con người có nhân tình và dân tính. Thế giới và con người đi về đâu tùy thuộc vào viễn kiến chung-riêng và sự khôn ngoan hành động của các dân tộc thái bình. Sự ra đời của tổ chức ASEAN – The Association of Southeast Asian Nations (Hiệp hội các quốc gia Dông nam Á) – vào 8.8.1967 là một nhắc nhở và thử thách cho 10 dân tộc anh em trong vùng có thể sống chung hòa bình và liên lập thịnh vượng. Dự thành công của Đông Nam Á sẽ là một bài học cụ thể cho chính mình để có thể đóng góp cho một Pax Asiana (hoà bình châu Á) trong tương lai chứ không phải như Pax Sinica (trật tự Trung Hoa) đầy mâu thuẫn và bịnh hoạn trong quá khứ. (http://www.aseansec.org/history/overview.htm)

Hình ảnh của Pax Europa (hoà bình Âu châu) đang xây dựng một quốc hội và thị trường chung đang từng bước tụ hợp là bài học cao quý của Tây phương mà người phương đông có thể học được. ĐÓ là những qui luật nhân ái để dẹp bỏ mối thù truyền kiếp giữa các dân tộc thù địch châu Âu (Pháp, Đức, Anh,…) và những kỹ thuật về cơ chế chính trị để tạo nên phúc lợi chung cho toàn vùng. Pax Americana và Pax Aficana vẫn chưa lên đường nổi trong vùng của mình (http://europa.eu.int). Tương lai thái hòa của thế giới tùy thuộc vào tính độc lập và liên lập của 4 vùng tiến bộ : Africana, Americana, Europa và Asiana qua trung gian của tổ chức quốc tế Liên Hợp Quốc, xem mô hình 22 và đọc thêm tiểu luận Ngũ hành, Dịch lý và thế kỷ 21 (Trương Như Thường, 2000).

kỷ mới : thế giới trong tâm ta (Trương Như Thường, 2001).

Ngược lại, tương lai của thế giới trong thiên niên kỷ thứ ba này tùy thuộc rất nhiều vào các

Hình 22: LHQ tương lai Việt Học : PL1:7/7

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 62 -


Riêng trong phần đất chấu Á, tương lai của Trung quốc tùy thuộc phần lớn vào tương lai phục tỉnh của nhân dân Trung Hoa dẫn đến sự thay đổi của đảng Trung cộng. Hình ảnh lý tưởng và cao quí của liên bang Trung quốc đầy đủ nhân quyền và dân chủ - với mô hình phát triển đầy hứa hẹn của Đài Loan như sự mơ ước của người dân Tàu dưới thời Đề Nghiêu - Đế Thuấn sẽ hướng tới hợp đề Pax Asiana, có tư cách đối trọng, đối tác và quân bìnhvới lực lượng Europa, Americana trong mai hậu. (http://www.un.org) Sứ mạng của ASEAN càng trở nên cao quí hơn với việc cống hiến rùa thần (xem lại hình 9) trợ duyên cho dân Trung hoa, thúc đẩy để Trung cộng biến thể thành liên bang dân chủ, trở lại một quê hương thái bình thiên hạ. Cũng tại đây, ngay ven bờ Thái bình, mà 15000 năm trước chúng ta cũng đã thụ hưởng một nền thái hòa có tính cách toàn vùng (Hoabinhnian culture) và chúng ta vẫn còn hy vọng và tin tưởng ở tiềm năng phục tỉnh đó. Nó chính là truyền thống cao đẹp của người phương đông và là đạo trường chung cho các dân tộc châu Á. Trung cộng vẫn còn đủ và dư thời giờ trong thế kỷ 21 nầy để có thể phục tỉnh trở lại thời kỳ nguyên thủy vàng son như Đế Nghiêu - Đế Thuấn trong cổ sử Trung quốc – nhà tối cửa mở, của rơi không người nhặt; và nhất là truyền hiền chứ không truyền ngôi cho con mình – sánh vai giao chỉ cùng anh em Đế Minh Đế Nghi - ĐẾ Lai của ASEAN để làm tròn và trọn lịch sử của nhân dân châu Á (xem hình 23).

Trung cộng : - Một là, một cách tích cực và chủ động hơn, theo chân dân vi quí của bực thầy Mạnh Tử : xem đảng cộng sản (xã tắc) là thứ chi và lãnh tụ đầu đảng (quân) là vi khinh. Từ đó có thể xử sự tử tế với các dân tộc anh em Mãn, Mông, Hồi, Tạng như tứ hải giai huynh đệ, theo gương sáng trước mặt của liên bang Âu châu (EU) cộng thêm sự giàu mạnh và khôn ngoan thực tiễn của dân hải đảo Đài Loan để tạo thành một liên bang Trung quốc với đầy đủ tính dân chủ, nhân ái, chuẩn bị cho trào lưu thế giới bước vào ngưỡng cửa thiên hạ thái bình. Đây mới đích thực là con đường truyền thống văn minh của Trung quốc, theo bước chân Ngiêu-Thuấn. Tình thâm nhi văn minh. Văn minh không phải là hình ảnh tiếp thị của Vạn lý trường thành hay đạo quân người ngựa bằng đất sét đang bị rêu mốc của Tần Thủy Hoàng. Cũng không phải là "tư tưởng Mao Trạch Đông" hay "mưu lược của Đặng Tiểu Bình". Hãy từ bỏ mô hình Hán tộc kiểu Châu-TầnHán và mô hình cộng sản kiểu Mao-Đặng. Hãy nghe theo lời khuyên của Lý Đằng Huy về việc tôn trọng các quyến dân tộc tự quyết trong lục địa và Trần Thủy Biển sớm hay muộn cũng sẽ đưa đất nước Đài Loan đến bờ quốc gia độc lập.

Đây là một sự tự do lựa chọn của

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 63 -


- Hai là, tiếp tục đàn áp dân mình ở bên trong và bên ngoài thì mánh mung đi dây với Nga, Đức để chống Mỹ, cho rằng Mỹ muốn cầm đầu thế giới. Không thể một mặt vừa muốn cải cách và mở cửa kinh tế nhưng mặt khác lại không chịu sửa đổi chính trị và mở rộng dân chủ. Không thể tái diễn vở tuồng tam quốc chí cũ rích với các diễn viên Tây-Mỹ-Tàu già nua của thể kỷ 20. Nếu muốn thì phải vở tuồng Europa-Americana-Asia có tính cao kỹ và toàn cầu hơn của thế kỷ 21. Trung cộng có thể lấy lý do vi sự an toàn của đất nước vì yếyu tố khả dĩ kiểm soát trong lộ trình sinh tồn, một cách tiệm biến thay vì đột biến. Nhữngười lý do này chỉ là chiêu bài để đảng Trung cộng bám chặt vào chế độ độc tài toàn trị. Mọi quốc sách, mưu lế và mô hình của Trung cộng đều không còn hiệu năng về mặt phát triển (kinh tế) và rất phản truyền thống về mặt lịch sử (chính trị); chưa kể đến nền văn hóa trở nên bất nhân đồi trụy và một nền giáo dục trở thành vong thân long gốc). Tiện biến hay đột biến đều là biến cả. Khác nhau ở chỗ : biến trên lộ sinh tồn hay biến trên đường tiến hóa ? (VH:25). Lịch sử của loài người và loài vật cũng khách nhau chỉ có chổ này ! Cách mạng Tân Hợi (1911) đến nay là gần một thế kỷ rồi. Không cần phải đợi đến 300 năm như lịch sử Âu Mỹ mới đạt được dân chủ vì khoa học và kỹ thuật phát triển theo đưòng cong lũy tiến (exponential). Thời và thế đã chín muồi cho xã hội lục địa Trung quốc tiến bước trên con đường phục tỉnh. Có một thời Đặng Tiểu Bình đã cảnh cáo thế giới về nguy cơ của một Trung quốc hỗn loạn nội bộ sẽ dẫn đến sự rối loạn của toàn thế giới. Hãy nghe những lý giải của ĐTB : Hễ Trung quốc bị loạn thì chắc chắn có làn sóng người tỵ nạn ào ạt rời khỏi đất nước đi tìm sự sống ở các nước trên thế giới. Số người tị nạn này sẽ lên tới năm trăm ngàn người chạy qua Hồng Kông, hàng trệu người sẽ đến Thái Lan và hàng triệu người sẽ đến Nam Dương. Tình trạng như thế ta thử tưởng tượng sẽ ra sao cho nền an định của thế giới ? (tháng 6,1990). Tăng Kiến Hoa, 2001:422

Đặng Tiểu Bình đã dùng cái trí tưởng tượng của mình để hù họa sự nhút nhát của những con người thiếu hiểu biết theo kế rung cây nhát

khỉ. Tại sao chỉ có chạy qua Hong Kong, Thái Lan và Nam Dương mà không chạy qua ngả Đài Loan, Nhật Bản, Đại Hàn (Bắc lẫn Nam) cho gần hơn và giàu hơn ? Nga xô viết bị sụp đổ năm 1991, tình hình rốiloạn nội bộ đã xãy ra nhưng thế giới nhờ vậy mà đã thoát ra khỏi cuộc chiến tranh lạnh triền miên và nguy hiểm gấp bội phần. Gần cả chục xứ Đông Âu hiện đang trong dự tính gia nhập khối EU (2002), hy vọng nhiều thành tựu tốt cho toàn vùng trong tương lai. Số người chạy loạn không quan trọng bằng nguyên nhân hỗn loạn và số người dân đang bị áp bức. Không thể có một mô hình áp bức cho một viễn ảnh ổn định. Một thiểu số tài phiệt Mỹ cho rằng không cần đếm xỉa vào nội bộ mất nhân quyền và phản dân chủ của Trung cộng, miễn sao làm ăn buôn bán thuận lợi là được. Đám thương gia này chưa thấy xa. Một Trung quốc dân chủ sẽ mang lại một thị trường rộng lớn gấp trăm lần, dựa vào sức tiêu thụ của số dân khổng lồ dưới một pháp chế công bình và minh bạch hơn là hiện giờ chỉ làm ăn cò con với một thiểu số đảng viên cộng sản đang nắm trọn quyền sinh sát toàn dân. Cái GDP (Tổng sản lượng nội địa) mà Đặng Tiểu Bình đưa ra để che đậy và biện minh với mọi người về sự trấn áp các phong trào dân chủ trong nước không còn hấp lựccho một lý giải kinh tế - chính trị nữa (http://www.rprogress.org). Phúc lợi và an sinh của quốc dân nằm trên và nằm ngoài vòng đai biểu diễn khả năng sản xuất (PPC, Production Possibility Curve). GDP dù cho nhìn theo lối tư bản hay theo lối hậu cộng sản (tư bản đỏ) cũng chỉ là phương pháp đo lường của một nền văn minh duy vật phương tây. Con đường diễn biến hòa bình mà Mỹ và thế giới đang chủ trương cũng chính là một bộ phận trong toàn hệ thống phục tỉnh của toàn cầu và thiên hạ. Đừng sợ Mỹ ! Nếu có sợ thì hãy sợ dân tộc Trung quốc anh hùng của mình ! Mỹ không có giỏi và tài ba như Trung cộng nghĩ. Mỹ cũng chưa tạo nổi Pax Americana (trật tự Mỹ châu) một các êm thấm như người ta tưởng. Nội bộ của Mỹ thì vẫn còn đủ thứ chuyện da đỏ (www.freepeltier.org), da đen

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 64 -


và da nâu (www.globalexchange.org) chưa đâu vào đâu; ngoại vụ thì đang có Mễ, Canada, Ba Tây... tranh thủ ráo riết từng bước. Nếu Mỹ có giỏi thì hãy làm cho NAFTA (North America Free Trade Agreement) tốt lành để làm gương cho thiên hạ. Hiện nay NAFTA rất tốt trên mặt giấy tờ nhưng vẫn còn lờ mờ trên mặt thực tế. Chưa hết ! viễn tượng FTAA (Free Trade Area of the Americas) giữa 34 nước trong châu Mỹ dự định sẽ cất cánh vào năm 2005 còn rất nhiều vấn đề và trở ngại lớn. Liệu các đại công ty đa quốc tịch của Mỹ còn có thể dùng chiêu bài "phát triển kinh tế toàn cầu" để che dấu khoảng cách giàu nghèo giữa các lân bang (Trung Mỹ và Nam Mỹ), sự phân phối lợi tức bất bình đẳng trong quốc dân và hệ sinh thái mất quân bình trong toàn châu hay không ? Mỹ cần trả lời cho toàn vùng hay toàn khối châu Mỹ rõ. Lấy kinh tế để chỉ huy mọi việc trong trời đất theo một mô hình đơn tố va'n không ổn ! Phải cần vận dụng đến cả hệ văn kinh chính giáo [19] mới được ! (VH: 11). Chưa có phép khác ! Trong tiến trình phục tỉnh này, Pax Europa (trật tự Âu châu) đã làm gương bước đầu trên con đường nhân đạo. Tình thương và trí tuệ đã không cần đến bạo lực. Tính đồng thuận hơn hẳn sự áp bức. Ta sống được và Người cũng sống được : tương kính – tương nhượng, độc lập và liên lập, nhân chủ và dân hòa đều là những đặc tính mới trong xã hội Âu châu. Đây là những giá trị dân chủ tiến bộ của một nền công nghiệp cao kỹ. Mối thù truyền kiếp PhápĐức-Anh được chữa lành. Lạnh lẽo giữa Tây Âu và Đông Âu được sưỡi ấm. Từng bước kết đoàn - chậm nhưng rất chắc - của các dân tộc châu Âu đã thách thức các dân tộc Mỹ châu và nhất là các dân Á châu hướng về con đường thiên hạ thái hòa. Chúng ta hãy chờ và xem !

Trong một tinh thần cầu tién, lạc quan, giao hảo, hòa bình và đầy hy vọng.

(http://www.lib.utexas.edu/maps/cia99/chinasm99.jpg)

Tạm kết : Xem Tàu hãy xét đến ta Trước hết ta hãy tóm lược xem vận mệnh của Tàu Trung cộng rồi sẽ xét đến phần ta sau. Là nhân chứng tích cực sự kiện Thiên An Môn lại có tiếp xúc các tư liệu lưu trữ lịch sử, tôi nghĩ tôi có bổn phận phải cho đăng tải bản tường thuật. Sự thật xãy ra năm 1989 được giấu kín trong các tư liệu lưu trữ mật của đảng ở Bắc Kinh hơn một thập niên. Tôi chọn con đường mạo hiểm có thể liên lụy cho tôi bởi vì tôi tin tưởng những người muốn phục vụ Trung quốc phải suy nghĩ nghiêm túc về bài học của biến cố. Từ 1989, dù đất nước đã có nhiều thay đổi lớn, Trung quốc không những phải duyệt lại cụm từ "bạo loạn phản cách mạng" đã gán cho phong trào 4-6 mà còn phải đưa ra một quá trình cải tổ chính trị và dân chủ hóa mà hiện nay còn đang ở trong tình trạng bế tắc. Tôi tin tưởng những dữ kiện này sẽ phục vụ cho những mục tiêu không thể nắm lấy được. Mặc dù thảm kịch Thiên An Môn đã xãy ra honn 10 năm, nó chưa làm biến mất trong ký ức tập thể. Lịch sử của Trung quốc hình như không động đậy về ngày 4-6. Nhiều câu hỏi chưa được trả lời. Trước hết để đi đến một đánh giá lại một cách đứng đắn, toàn diện và khách quan phải "tìm kiếm sự thật qua sự kiện" theo như câu nói nổi tiếng của Đặng

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 65 -


Tiểu Bình 1 . Chỉ có cách đó người ta mới tái lập sự thật lịch sử. Lý do đã thúc đẩy tôi làm việc nầy là phải rút tỉa bốn bài học sau để làm chỉ đạo cho những người đấu tranh cho sự thay đổi ở Trung quốc. Một là, mặc dù chế độ cộng sản Trung quốc hoàn toàn tham nhũng, tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống đã tăng cường đảng và giúp đảng gia tăng thâm nhập trong mọi khu vực xã hội. Không có một lượng chính trị nào có thể chống đối. Những người bất mãn với đảng phải nhận thức được rằng là họ không còn nơi nào để nương dựa. Họ chỉ còn trông cậy ở chính mình. Mặc dù sự phá sản của cộng sản ở Trung quốc hình như chắc chắn, sự sụp đổ của đảng cộng sản Trung quốc sẽ không do từ thế lực bên ngoài mà do từ thành viên trong đảng. Hai là, vì đảng đã hoàn toàn nắm chặt guồng máy quyền lực, việc xây dựng dân chủ tùy thuộc vào những lực lượng đã thành hình trong xứ. Những người hoạt động cho tự do dân chủ và nhà nước pháp quyền ở ngoài nước bằng cách tìm kiếm sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế đã làm một nhiệm vụ cần thiết. Nhưng phải do chính từ trong xứ mới tìm những giải pháp thiết thực cho vấn đề đất nước. Ba là, một sự thay đổi ở trong xứ có thể xãy ra bởi vì đảng cộng sản Trung quốc ngày nay giống như đảng cộng sản Liên xô vào năm 1989. Nhìn từ bên ngoài, đảng cộng sản Liên xô có cơ cấu vững chắc những bị tan về một sớm một chiều. Đảng cộng sản Trung quốc đã từ lâu không còn là một đảng cộng sản truyền thống. Nó chỉ là một khối tụ của nhiều tập nhóm với mục đích khác nhau và với ý thức hệ trái ngược. Sự khác biệt từ trong đảng giữa nhóm cấp tiến và bảo thủ còn rộng lớn hơn sự khác biệt giữa cộng sản và kẻ thù lịch sử Quốc dân đảng. Nhóm thân cận dân chù hợp thành một đội ngũ tiền phong cho sự thay đổi chính trị. Có lẽ một lực lượng mới hiện ra từ trong đảng sẽ thay thế đảng cộng sản Trung quốc. Một nhóm sẽ hối tiếc sự sai lầm của đảng và một nhóm khác sẽ kiến lập một nền dân chủ lành mạnh. Nhóm này sẽ đoàn kết với thế lực trong và ngoài nước để thiết lập một chế độ thực sự dân chủ. Bốn là, trên phương diện lịch sử, không thể không duyệt lại cụm từ chính thức của sự kiện ngày 4-6 như đảng số quần chúng đã mong muốn. Ngày nay, ngày 4-6 còn đè nặng trên tất cả những người yêu nước. Hầu như mọi người đều tin tưởng rằng sự duyệt lại chỉ là vấn đề thời gian. HIển nhiên, lãnh đạo đảng đã chia rẽ từ lúc ban đầu trong việc giải auyết sự kiện Thiên An Môn. Đa số những người chọn giải pháp đàn áp - Đặng Tiểu Bình và các bạn đồng hành cũ – nay đã từ trần. Số người kêu gọi duyệt lại mỗi ngày càng lớn mạnh trong và ngoài đảng. Nó sẽ trở thành một trào lưu áp đảo. Thế lực tự do dân chủ hiện có trong đảng sẽ đáp ứng nắm lấy cơ hội lịch sử, không nhữ phải duyệt lại cụm từ của sự kiện mà còn tiến lên phá vở chế độ cộng sản.

Nền dân chủ Trung quốc còn phải trãi qua một giai đoạn dài và gian nan. Một trong những điều phải làm là cần phải tạo lập lại một giai cấp của những chiến sĩ có học thức đã mất vì nhiều người trẻ đã ra nước ngoài du học và hiện nay có đời sống sung túc. Một đòi hỏi mạo hiểm về sự hy sinh của giới này là họ phải trở về để tiếp tay với người trong nước, kể cả những người trong đảng, để làm nhiệm vụ thay đổi. Như Lỗ Tấn (Lu Xun) đã nói : "Một chiến sĩ chân chính dám nhìn thẳng nỗi bồn của cuộc đời và nhìn máu chảy". Ký tên Trương Lương. Bản dịch Việt ngữ Nguyễn Phi Phụng - Nguyệt san Thông Luận, số 145, tháng 2-2001, trang 11-12. (Tài liệu mật về Thiên An Môn).

Phụ chú : Đầu năm 2001, Trương Lương (Zhang Liang), bí danh của một đảng viên cao cấp trong đảng Trung cộng, đã đưa ra hải ngoại một tập tài liệu bí mật về vụ thảm sát sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn. Đằng sau sự kiện này, mọi quyết định đều do bàn tay của Đặng Tiểu Bình. Bây giờ ta hãy sơ lược xét đến ta sau khi đã xem Tàu ở trên : Trường kỳ ổn định Hướng về tương lai Lân bang hữu hảo Toàn diện hợp tác (Phương châm giao kết giữa 2 đầu đảng Giang Trạch Dân của Trung cộng và Lê Khả Phiêu của Việt cộng – 1999)

Bắt đầu năm 1991, Trung cộng và Việt cộng đã trở mình làm lành với nhau sau thời kỳ đẫm máu của chiến tranh Đông dương lần thứ ba vào những năm 1979-1985 (Nayan Chanda, 1991). Lý do là tuồng hát bội "tam quốc chí" Nga-MỹTàu đã hạ màn hồi 1 (1960-1990) và vén màn hồi hai với nhiều vai quốc tế mới thủ diễn : các "kiểu trật tử (pax) của Âu, Mỹ và Hoa bắt đầu từ năm 1991. Tài tử Việt cộng - thuộc hạng B lại dở mánh đi dây tử thần giữa Mỹ và Tàu sau khi Liên xô đã lọt đài (1991) vì hết tiền sập tiệm ! Nhiều người quan tâm đến thời cuộc biết rõ về chuyến đi bí mật của Lê Khả Phiêu sang Trung quốc gặp Giang Trạch Dân hồi cuối năm 1999. "Nhà quốc tế chủ nghĩa" Lê Khả Phiêu đã đề nghị đảng

[BBT] "tìm kiếm sự thật qua sự kiện" theo như câu nói nổi tiếng của Đặng Tiểu Bình : thật ra đây là câu nói rất thường dùng trong Pháp ngữ "recherche de la vérité dans les faits", có lẽ Đặng Tiểu Bình đã nghe được đâu đó rồi thuận miệng nói ra. 1

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 66 -


cộng sản Trung quốc đứng ra tập hợp các đảng cộng sản trên thế giới trong một quốc tế nào đấy, mà trước tiên là tập hợp mấy nước "xã hội chủ nghĩa" còn sống sót để giúp nhau đối phó với chủ nghĩa đế quốc thế giới và chống lại diễn biến hòa bình. Thế nhưng "người anh phương bắc" đã lắc đầu vì còn nhớ cái giá quá đắt mà dân Liên xô đã phải è cổ ra trả cho "đảng cộng sản thế giới" của Lenin và Stalin, nay Trung quốc không còn muốn nai lưng nuôi báo cô các đảng cộng sản và mấy nước "xã hội chủ nghĩa" đàn em mà không biết chúng phản mình lúc nào, trong khi chính bản thân Trung quốc đang cần sự giúp đỡ của "chủ nghĩa đế quốc thế giới" để vươn lên.

với phía bên Tàu (mà cũng là bậc thầy của mình ) ? "Tư tưởng Hồ Chí Minh" ? hoặc "con đường cách mạng Việt Nam" ? (Hãy đọc thêm tập chính luận Việt cộng cũng trên đường tiêu vong : để thấy rõ bản chất).

Hay là phải tự mình, hồn ai nấy giữ, xác ai nấy lo ? Phải phúc tỉnh trở về con đường nhân đạo của dân tộc : con đường nhân chủ - dân hòa. Không còn và cũng không có cách khác !

Nguyễn Minh Cần, 2001 : đảng cộng sản Việt Nam qua những biến động trong phong trào cộng sản quốc tế, trang 221.

Tháng 6 năm 2000, Nguyễn Đức Bình, ủy viên bộ chính trị đặc trách ý thức hệ lại cùng với 16 viên chức lão thành của đảng Việt cộng đã sang Trung quốc để theo một "khóa học lý thuyết" trong hai ngày. Khóa học này do Lý Thiết Ánh (Li Tie Ying), ủy viên bộ chính trị của đảng Trung cộng, cũng là chủ nhiệm ủy ban khoa học xã hội đón tiếp và hướng dẫn. (Theo tin của Tạp chí kinh tế viễn đông, ngày 22.6.2000).

Ta học "lý thuyết" gì của Tàu ở đây ? Tư tưởng Mao Trạch Đông ? Mưu lược Đặng Tiểu Bình ? hay chiến thuật Giang Trạch Dân? Chính người Tàu hiện nay đang bị bế tắc. Rất trầm trọng. Từ tư tưởng đến hành động : Vừa qua thủ tướng Chu Dung Cơ, một cây lý luận, một cây cải cách có bản lĩnh lớn của Trung quốc cũng phải thú nhận rằng, nếu bảo tôi phải chứng minh sự ưu việt của chủ nghĩa xã hội thì tôi không làm nổi. Còn ủy viên thường vụ bộ chính trị Lý Thụy Hoàn, chủ tịch Chính hiệp Trung quốc (tương đương như chủ tịch Mặt trận tổ quốc Việt Nam) trong một buổi nói chuyện với đảng bộ Thượng Hải đã phải nói trắng ra rằng "Thử hỏi các đồng chí ngồi đây, ai đã đọc chủ nghĩa Mác và những ai đã hiểu chủ nghĩa M&c ? Phải nói thẳng rằng chúng ta chẳng ai hiểu chủ nghĩa Mác, chúng ta chỉ lừa dối nhau thôỉ.... Lý Thận Chi, cựu trợ lý của Đặng Tiểu Bình đã viết trong dịp kỷ niệm quốc khánh Trung quốc năm 1999 : trong 50 năm qua, Trung quốc chưa hề có dân chủ. Trần Khuê - Nguyễn Thị Thanh Xuân (Thư ngỏ gửi Nông Đức Mạnh, 7-5-2001).

Vậy thì phe bên Ta – ý nói phe Việt cộng – có thể trao đổi, giao lưu, giới thiệu và đề nghị gì

Trương Như Thường.

Tài liệu tham khảo - James Legge ( translated by ) – The I Ching (The Book of Change) – Dover Publications, Inc. 1963. New York, NY.uSA. - Albert Herrman – An historical Atlas of China (Edinburgh University Press, 1960) – Maps redrawn by Victor Shreeve and Peter Snowball – China Guides Series Ktd.1973. Hong Kong. - Phan Khoang - Trung quốc sử lược - Hiệu đính lần thứ tư. Nxb Khai Trí 1970. Sài Gòn. Việt Nam. - Lưu Dự Am và Lá Cảnh Dương - Cổ văn Trung Hoa (trọn bộ 3 tập) - Dịch giả Hoàng Khôi. Nxb Giáo Dục VIệT NAM CộNG HÒA. Sài Gòn. Việt Nam. - Ngô Tất Tố - Kinh Dịch Toàn Bộ - In lần thứ hai. Nxb Khai Trí 1973. Sài Gòn. Việt Nam. - Khổng Tử (San định) - Kinh Thư - Dịch giả Thẩm Quỳnh. Nxb Bộ Giáo Dục VIệT NAM CộNG HÒA. 1973. Sài Gòn. Việt Nam. - Sử Địa - số 29 (Tập san) - Đặc khảo về Hoàng Sa và Trường Sa (tháng 1-3, 1975) Nhiều tác giả. Nxb Văn Nghệ và Khai Trí in lại. 1992. Houston, TX. USA.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 67 -


- David Keightley (Edited by) – The origins of Chinese Civilization – University of California Press. 1983.Berkeley, CA. USA. - Bộ ngoại giao (CHXHCNVN) - Quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Hoàng Sa : Lãnh thổ Việt Nam – Nxb Khoa Học Xã Hội. 1984. Hà Nội. Việt Nam. - Unknown – Asian Maps and Chronologies – Asian Art Museum of San Francisco. 1986. San Francisco, CA. USA. - Zhao Ling Zhu – Chinese History – China Reconstructs Press. 1988. Beijing. China. - Vũ Thế Ngọc – Ngiên cứu chữ Hán và tiếng Hán Việt – EastWest Institute. 1989. San José, CA. USA. - Nayan Chanda – Huynh đệ tương tàn (Brothers Enemy) - Dịch giả Phạm Quốc Bảo. Nxb Thế Giới. 1991. San José, CA. USA. - Tenzin Gyatso - Tự do trong lưu đày - Dịch giả Chân Văn và Chân Huyền. Nxb Văn Nghệ. 1992. Westminster, CA. USA. - Li Yongfei – Unearthing the Mysteries of China's Most Ancient Culture – China Today Magazine. March 1993. Beijing. China. - Chen Jianing & Yang Yang – The World of China Myths – Beijing Language and Culture University Press. 1995. Beijing. China. - Vũ Hữu San – Nhìn vấn đề Hải Phận (20 năm sau Hải chiến Hoàng Sa) - Đặc san Lướt Sóng : 102-129. Hội Ái Hữu Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa. 1995. USA. - Tiêu Thi Mỹ - Mưu lược Đặng Tiểu Bình Dịch giả Trần Ngọc Thuận. Nxb Chính Trị Quốc Gia. 1996. Hà Nội. Việt Nam. - Lý Kiện - Đặng Tiểu Bình ba lần ra vào Trung Nam Hải - Dịch giả Thái Nguyên Bạch Liên. Nxb Trẻ. 1996. TP-HCM. Việt Nam. - Nguyễn Xuân Nghĩa - Việt Nam và trật tự Trung Hoa – Nxb Đại Nam. 1997. Glendale, CA. USA. - Benewick & Donald – The State of China Atlas – Penguin Book Limited. 1999. London. England.

- Tăng Kiến Hoa – Mao Trạch Đông, thân thế và cuộc đời tình ái – Nxb Xuân Thu. 1999. Los Alamitos, CA. USA. - Đặng Tiểu Bình, nhà chánh trị lỗi lạc Trung quốc – Nxb Tự Lực. 2001. Garden Grove, CA. USA. - Hoàng Xuân Chỉnh - Từ điển danh nhân, địa danh và tác phẩm văn học nghệ thuật Trung quốc – Nxb Hương Tuấn. 2000. Statfford – TX 77477. USA.

Ghi chú : [17]

Tàn sát sinh viên Thiên An Môn

Đây là bộ mặt trái của mưu lược Đặng Tiểu Bình. Chính Đặng Tiểu Bình là người đã đem Hồ DIệu Bang và Triệu Tử Dương lên chính trường để thực hiện các chính sách về chính trị và kinh tế cho mình. Nhưng khi hai vị nầy vì muốn sửa đổi tự do dân chủ theo ý của người dân đã bị Đặng Tiểu Bình âm mưu, thẳng tay dứt điểm. Việc tàn sát sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn vào đêm 3-6 rạng ngày 4-6 là một minh chứng cụ thể. Hồ Diệu Bang khi còn tại chức rất được lòng của giới trí thức và sinh viên vì ông muốn đổi mới kinh tế và nới rộng chính trị trong cùng một lúc. Nhưng nhóm cựu thần bảo thủ do Đặng Tiểu Bình chỉ huy đã không hài lòng nên đã cách chức tổng bí thư của Hồ Diệu Bang vào đầu tháng giêng 1987, và lên án họ Hồ là quá yếu kém với những đòi hỏi dân chủ tự do của sinh viên và trí thức. Đồng thời Đặng Tiểu Bình đdem thủ tướng Triệu Tử Dương lên trám vào ghế tổng bí thư và đem Lý Bằng (Li Peng) vào thay ghế thủ tướng trong tháng 10-1987. Dù trên danh nghĩa là người số một của đảng nhưng Triệu Tử Dương không có thực quyền là bao vì vẫn bị Đặng Tiểu Bình đứng sau giật dây nên trong năm 1988 đã không thực hiện được những cải cách về kinh tế khiến đời sống nông dân trở nên cơ cực, phải bỏ đồng quê lên thành thị kiếm sống. Ngày 15-4-1989 vì tranh cãi trong bộ chính trị về chính sách mở rộng dân chủ mà Hồ Diệu Bang đột ngột từ trần. Để tỏ lòng ngưỡng mộ Hồ Diệu Bang và cũng để tỏ rõ sự bất mãn của mình vì bị đảng phản

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 68 -


bội và dân chúng cũng rất thất vọng vì xã hội không có tự do dân chủ mặc dù đã mở cửa đi vào kinh tế thị trường; giới trí thức và sinh viên đã xuống đường chiếm quảng trường Thiên An Môn để đòi hỏi chế độ phải dân chủ hóa. Trong khi tổng bí thư Triệu Tử Dương đang bận công du ở Bắc Triều Tiên, ngày 26-4-1989, thủ tướng Lý Bằng và nhóm bảo thủ với sự đồng tình của Đặng Tiểu Bình đã lên án giới sinh viên là những phần tử "phản các mạng" gây rối loạn cũng như từ chối không tiếp xúc họ. Ngày 17-5, số người tham dự biểu tình lên đến gần một triệu, khiến ngày hôm sau (18-5), một mặt Lý Bằng phải miễn cưỡng tiếp xúc đại diện sinh viên nhưng mặt khác vẫn từ chối yêu sách cởi mở của họ. Ngày 19-5, Triệu Tử Dương đã ra tận quảng trường để kêu gọi sinh viên đình chỉ tuyệt thực và hãy về nhà. Ngày 20-5 Lý Bằng ký thiết quân luật và ra lịnh cho quân đoàn 24 giải phóng quân chuẩn bị dùng bạo lực để đàn áp biểu tình. Ngày 27-5, Đặng Tiểu Bình đứng đầu tám bô lão trong phe bảo thủ, thay mặt bộ chính trị một cách vô nguyên tắc, đã cách chức Triệu Tử Dương và chỉ định Giang Trạch Dân lên thay thế chức tổng bí thư. Thế là Đặng TIểu Bình đã lộ rõ mặt thật của mình. Họ Đặng không phải là người thật sự của cải cách, không phải là của lý tưởng thương dân yêu nước mà chỉ là một tay say mê quyền lực, sẵn sàng tiêu diệt bất cứ ai thách thức quyền lực của y (ba lần vào ra Trung Nam Hải). Trong dân gian có người gọi Đặng Tiểu Bình là "kẻ độc tài già nua ngu muội" (Tăng Kiến Hoa, 2001:362). Vào đêm 3-6 rạng ngày 4-6-1989, Giang Trạch Dân và Lý Bằng với sự đồng ý của Đặng Tiểu Bình đã ra lịnh cho quân đội thẳng tay bắn xả vào sinh viên tay không, kể cả việc dùng xe tăng cán bừa lên thân người. Nội trong một đêm, trên cả ngàn sinh viên đã bị tàn sát không thương tiếc ! (Theo lời kể của sinh viên Lưu Duyên Quốc – Arthur J. Liu - hiện đang lưu vong tại San Francisco, California, có mặt tại quảng trường Thiên An Môn trong đêm đó. Quốc là một trong lãnh tụ sinh viên của trường đại học Trung Sơn tại thành phố Quảng Châu, tỉnh

Quảng Đông và anh có chân trong Hội Liên Hiệp Tự Trị cao đẳng học viện. Sau vụ thảm sát, anh may mắn trốn thoát được và bị đảng Trung cộng lên án tử hình chỉ vì dám lên tiếng đòi hỏi dân chủ tự do cho đất nước. HIện nay anh đang hành nghề luật sư tại Mỹ và vẫn tiếp tục đấu tranh trong hàng ngủ dân chủ Tàu). [18]

Đàn áp Pháp Luân Công

Pháp Luân Công là công lực trung ương tập theo Pháp Luân Đại Pháp. Đây là một phép trung ương luyện về pháp luân và pháp luân là

một tánh linh sinh mạng nằm trong lòng người chân trung ương. Pháp này dựa trên lý thuyết của Phật và Lão, đề ra 5 bộ công pháp để trung ương tâm dưỡng tánh và tập luyện thân thể cho cường tráng hơn. Tháng 5 năm 1992, đại sư Lý Hồng Chí (Li Hong Zhi) người Trung quốc sáng lập Pháp Luân Đại Pháp và công khai xuất hiện truyền bá ra nhân gian. Với tình trạng tâm linh suy đồi trong xã hội tại Trung cộng nên phong trào trung ương luyện này lan ra một cách nhanh chóng bên trong đại lục. Đã có nhiều nhân viên chính quyền theo trung ương tập pháp này. Đầu năm 1995, Pháp Luân Đại Pháp được lan truyền cùng khắp thế giới và Lý Hống Chương sang Mỹ vào năm 1996 để giảng pháp. Hiện nay có khoảng trên 100 triệu người trung ương luyện theo phương pháp này. Nhưng tại Trung cộng, tổ chức xã hội dân sự này (civil society) đã trở thành một đe dọa cho cộng sản nên phong trào đã bị chính quyền đàn áp một cách rất thậm tệ. Hàng chục ngàn người bất bạo

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 69 -


động đã bị bắt giam, đánh đập tàn nhẫn đến chết và bị kết án nặng nề. Xem thêm mạng http://www.falundafa.org [19]

Hệ Văn Kinh Chính Giáo

Tin tức thầy cô Các bạn thân mến, Trong lần Đại Hội Petrus Ký Châu Âu lần thứ 15 Thầy có nhận số tiền của Hội Ái Hữu Petrus Ký Châu Âu là 500 Euro và 100 USD để giúp đỡ Thầy Trương Văn Ngọc và các Thầy Cô khác tại VN gặp khó khăn. Số tiền này Thầy trao cho các Thầy Petrus Ký như sau : 1/ Thầy Trương Văn Ngọc 300 Euro (lần 1 vào tháng 8-2009) + 180 Euro (lần 2 vào tháng 01-2010) 2/ Phúng điếu đám tang bác Nguyễn Văn Hôm : 20 Euro (CNV của trường) 3/ Thầy Nguyễn Ngọc Nam 100 USD (tháng 02-2010) Như vậy đến hôm nay Thầy đã gởi giúp các Thầy Petrus Ký tại VN hết số tiền của Hội Ái Hữu Petrus Ký Châu Âu trao cho Thầy trong kỳ Đại Hội lần thứ 15 tại Ronnenburg. Chúc các bạn được nhiều sức khỏe và hạnh phúc. TTMinh

Đây là một mô hình dịch lý của đông phương dùng để nghiên cứu xã hội con người trong một khung qui chiếu về thời không. Dựa trên lý thuyết thuần lý của Ngũ Hành, môn Việt Học đã ứng dụng thành những nguyên lý phân tích và thống hợp, có tính đa đơn tố (lưỡng nhất tính) để vận động và phát triển xã hội (Việt Học : PL4: 12.4). Xem mô hình lúa tứ linh bên trên.

!

Thầy cô Trương Văn Ngọc và thầy Trần Thành Minh

Hệ thống văn kinh chính giáo bao gồm bốn thành tố văn hóa, kinhtế, chính trị, giáo dục của vòng ngoài, thống hợp cùng thành tố nhân tâm thuộc vòng trong để tạo thành một xã hội quân bình và toàn diện hơn. Tầm nhìn này, một cách tương đối và đầy đủ hơn một số mô hình đơn tố hiện tại, có thể cống hiến cho những quốc gia và các dân tộc đang trên đà phát triển một mô hình tương lai trong thiên niên kỷ mới. Bạn đọc hãy tìm xem thêm Ngũ hành, Dịch lý và Thế kỷ 21 để thấy rõ thêm phần ứng dụng. !

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 70 -


Nguyễn Thị Yêu Thương

KHAI VÀ TỬ

Nên khởi sự từ đâu cho đúng theo thứ tự nếu thật ra cái thứ tự này quan trọng trong đời sống như ta thường nghĩ? Thôi thì sẽ chẳng cần biết đâu là từ đầu và đâu sẽ là đoạn cuối, đâu sẽ là khai và đâu sẽ là tử, cứ viết xuống đây những giòng chữ này để ghi lại những ngày tháng êm đềm, nồng nàn tình cảm mà Nhi đang hưởng thụ với Kiên, vì chính như đang đắm chìm trong cái tình yêu ngọt ngào nóng bỏng cả hai dành cho nhau như thế này Nhi vẫn không tin là mình đang thật sự sống. Cô có cảm giác đôi khi nó có vẻ không thật, có vẻ ảo ảnh, mơ hồ và trừu tượng để có thể là sự thật. Bởi những gì cả hai dành cho nhau đều thơ mộng quá, lý tưởng quá, dịu dàng và ân cần quá để biến thành sự thật hoặc trở nên vĩnh cửu, lâu dài. Mà đâu cần gì phải vĩnh cửu, lâu dài cơ chứ. Nếu có cho nhau được những giây phút tràn ngập niềm vui, tiếng cười và lâng lâng tình tứ khi bên nhau như hai người hiện thơì thì Nhi nghĩ sự vĩnh cửu, lâu dài không còn nằm trong ý niệm thời gian, giây phút năm tháng nữa mà sẽ là những kỷ niệm hạnh phúc nhất, thương yêu nhất, nồng nàn nhất, tình tứ nhất mãi mãi trong tâm tư của nhau, tồn tại bền vững trong thâm tâm mặc cho thời gian hoặc sự đổi thay của thế tạo xoay vần... Ui chao, nghe sao mà cải lương quá thế! Nhi mĩm cười tự chọc quê mình cho là cái ý tưởng, lời viết ta đây ra vẻ cao siêu, vĩ đại mà thật ra thì đã được nghêu ngao rềnh rang trong biết bao nhiêu tuồng kịch xã hội thời đại hoặc tuồng cải lương Trọng Thủy, Mỹ Châu hay Lương Sơn Bá, Chúc Anh Đài từ biết bao nhiêu năm qua rồi! Những ý tưởng đã có từ ngàn xưa và những lời lẽ đã được viết ra tự thuở nào chứ có mới mẻ gì đâu.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 71 -


Thật ngộ, bất cứ một cuộc tình mới nào cũng đều mang lại những cảm giác say sưa, ngây ngất cho ngươì trong cuộc. Như đang lâng lâng trên mây, đang hưởng men rượu chỉ hơi chơm chớm say, hơi hụt hẫng bước đi và đầu óc nhẹ nhàng, thanh thoát không vướng bận những việc phiền toái, thường tình trong cuộc sống. Bởi, mới có những người cứ mãi đuổi theo tình yêu là vậy, cứ mê mệt rượt theo cái cảm giác lâng lâng này bằng những thay đổi qua những cuộc tình mới, người yêu mới, khung cảnh mới. Có những người ghiền được tán tỉnh, thích trêu chọc, tiếng Anh có từ flirting, như ghiền rượu nho đỏ, như ghiền thuốc lá Winfield, như ghiền đánh bài blackjack nên cần phải tìm kiếm, lục lạo với thật nhiều đối tượng khác nhau qua từng thời gian khác nhau để thỏa mãn cho mình thú đau thương. Mà thôi, Nhi nghĩ, cô chưa có hân hạnh hưởng được cái ghiền ghê gớm như trên nên chưa chắc gì cô diễn tả được đúng tâm trạng của người đang ghiền Tình Yêu như vậy. Hôm nay đi làm cô đã siêng năng sắp xếp giấy tờ lung tung của mấy tháng vừa qua gọn ghẽ trở lại. Đôi khi Nhi nhìn những đống hồ sơ nằm chình ình, lênh láng, rải rác khắp mọi nơi trong chỗ làm mà thấy thật ngán ngẩm, nghĩ hổng chừng phải mướn thêm cô thư ký để lo toan những công việc lẩm cẩm, nhàm chán này. Cái đống giấy tờ của Nhi cứ như cây đàn accordion, mỗi sáng nàng trải nó ra đầy bàn, giàn hàng ngang lênh láng như kéo dài đàn ra hết cỡ. Mỗi chiều nàng gom nó lại bỏ thành chồng như kéo xếp đàn nhỏ lại, vậy đó mà chẳng có thì giờ coi đến chúng. Lòng thì cứ thấp thỏm không yên do cái lương tâm con người cứ cho là mình chưa làm hết phận sự! Phì cươì với cái ý tưởng lung tung trên Nhi bỗng hãnh diện hẳn lên, vui hớn hở khi thấy một số hồ sơ đã nằm ngoan ngoãn trong thùng rác. Có vậy thôi mà cũng không chịu làm! Đem quăng vô hết xọt rác là sạch sẽ, gọn ghẽ ngay chứ gì. Có lẽ vậy, có lẽ đó là cách duy nhất, hữu hiệu nhất để dẹp thật sạch những rác rưởi, cặn bã trong đời sống do mình tạo ra, nhắm mắt làm ngơ không thèm nhìn đến bất cứ cái gì không còn liên quan nữa, hết quan trọng, trở thành phi tình cảm để hân hoan bỏ tất cả đi không luyến tiếc, không hối hận. Có vậy mới

hòng tìm được sự thảnh thơi nhàn hạ, thanh thoát trong cuộc sống vì chỉ còn lại thật nhỏ nhoi một ít tiêu điểm để tập trung vào đạo diễn cho thật rạng rỡ, thành công. Nhưng hầu như tất cả chúng ta đều vướng mắc phải một tật rất lạ lùng là cứ bám vào quá khứ, dựa vào những việc đã qua nên hay gom góp thành núi thành chồng những di tích cũ xưa và để đóng bụi qua năm tháng những thứ ấy mà không tài nào thoát khỏi ảnh hưởng của nó được. Có lẽ khi không còn thắc mắc với những gì đã xảy ra con người ta mới bằng lòng với hiện tại. Hôm nay trời đã nắng hanh trở lại. Mấy tuần trước mưa li bì, mưa tầm tã, mưa ầm ĩ, mưa đến nổi chậu rau quế của má Nhi đã úng nước mà chết. Tối qua Nhi lại trằn trọc khó ngủ, cứ

thức dậy chập chờn trong giấc ngủ không say nên khi tiếng điện thoại bàn reo bên tai cô đã mò mẫm bốc lên ngái ngủ trả lời, giọng nói nhỏ nhẹ như con mèo ngái ngủ trên tay anh của nhà thơ Mường Mán, hiền thục hết chỗ chê: - Hello a..a..anh! Chữ anh kéo dài nhỏng nhẻo thỏng thượt. Ngập ngừng phía bên kia đầu giây im lặng chốc lát mới có giọng nói trổi lên: - Ai… dzậy? Ui chu cha ơi, thì ra là ông-chồng-cũ của mình mà lại tưởng nhầm là người- yêu-mới gọi thức dậy như thường lệ mỗi sáng! Có lẽ ông chồng cũ của Nhi cũng ngạc nhiên vô cùng khi nghe giọng nói êm đềm, nhỏ nhẹ, nhỏng nhẻo hiếm có của một người đàn bà bên kia đầu giây nên

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 72 -


đã ngập ngừng thắc mắc chẳng hiểu là ai. Có lẽ đã hoảng kinh tưởng là gọi lộn số! Cái giọng nói nhỏ nhẹ, hiền thục như con mèo ướt của cô-vợ-cũ mà anh hiếm khi có dịp nghe qua nên đã ngạc nhiên hụt hẫng nghĩ rằng mình gọi lầm nhà! Có lẽ trong ký ức của mấy mươi năm chồng vợ vừa qua, giọng nói ngọt ngào tình tứ này đã hoàn toàn bị nhấn chìm dưới đáy hồ, đã dấu kín trong tận thâm sâu, đã đi vào quên lãng. Hay đã bị hoàn cảnh khắt khe cho chết tức chết tối vào quá khứ từ hồi nào không hay nên anh đã phải sửng sốt, ngập ngừng hỏi lại là "Ai… dzậy?". Nhi tỉnh cả người, tuy vẫn chưa thay đổi kịp để giọng nói trở thành hùng hổ, hậm hực, chua như giấm như khi vợ chồng cũ nói chuyện với nhau, Nhi tiếp tục nhỏ nhẹ hỏi, dù câu hỏi thì rất tiếc vẫn là cộc lốc, trống không, chả có âu yếm tí nào cả: - …muốn kiếm ai? Thật tiếu lâm, may phước là Nhi đã không mào đầu bằng câu chào thông lệ của mình là "Hello, darling!" khi bắt phone của Kiên, không chừng như vậy ông-chồng-cũ sẽ hồn phi phách táng bỏ ngay cái điện thọai xuống đất mà chạy mất vì sợ Nhi sẽ nắm đầu vào làm chồng trở lại! Lần này thì tiếng điện thoại di động mới thật sự reo, Nhi ỏng ẹo tiếp tục: - Hello, anh! - Good morning, darling! Darling của anh dậy chưa? Người yêu của anh dậy chưa hay còn nhắm mắt làm biếng? - Morning anh, em thức nãy giờ rồi mà chưa dậy, nằm đợi anh kêu dậy đó. - Ui trời trời ơi, người yêu của anh nhỏng nhẻo quá, thôi nằm đó đi đợi anh hôn cho dậy nhe người yêu ơi. - Anh ngủ ngon không? Có nằm mơ thấy em không? Đó là những câu đối thoại hàng ngày mỗi sáng của hai người mà nếu có ai nghe lén chắc phải nổi da gà, rợn tóc gáy, té xỉu cái đùng vì rùng rợn quá, vì tình tứ và âu yếm quá như đang đóng tuồng hay phim tập Đại Hàn! Bởi vậy mới nói, khi có tình yêu thì con người ta bỗng dưng trẻ trung hẳn lại không ngờ. Nhi có nhỏ

bạn bên Ohio nó cứ hay nói: Khi yêu, 70 cũng giống như 17! Thì ra là thế, tình yêu mặc dù có tới muộn màng như thế nào cũng đều mang lại một sức mạnh mầu nhiệm, một sắc thái huy hoàng thay đổi toàn diện con người từ tinh thần đến thể xác. Chả trách gì dạo sau này khi đi đâu Nhi cũng bị người ta kéo lại tò mò hỏi: - Bộ mới đi căng da mặt, kéo chân mày, bơm botox, chiếu laser, tẩy nám, cà láng da làm trẻ hóa hay sao mà thấy... tươi đẹp vậy! Rõ chán cho thế nhân! Bộ con người ta đến giai đọan này, thời điểm này khi tươi tỉnh, trẻ trung ra là vì phải qua một quá trình ghê gớm như trên hay sao chứ! Ở thời điểm mà nét đẹp của thiên nhiên và tạo hoá bị xâm phạm một cách trầm trọng thì không còn mấy ai tin tưởng ở sự trong trắng của cái đẹp nữa. Mà cũng đúng, vì mới thấy cô ca sĩ đó lúc ban đầu trông như cô bé Lọ Lem, đôi mắt lồi như Cá Vàng, gò má cao, mũi tẹt không có sóng, đầu mũi tròn xoe như quả cà chua, đôi môi quặp buồn bã như môi Cá Chép, bộ ngực khiêm nhường nhỏ nhắn; thì chẳng bao lâu sau cũng cô ca sĩ đó tái xuất giang hồ với một khuôn mặt mới, à hình như theo ngôn ngữ hiện đại ta có từ ngoại-hình nghe có vẻ văn minh văn hóa hơn nhiều. Với cái ngoại hình cấp tiến thay đổi toàn diện khuôn mặt cùng bộ ngực hấp dẫn ra phết trông cô nàng ra vẻ hẳn lên, giọng hát cũng bỗng dưng cao vút sang cả đột ngột hơn trước! Thấy chưa, tại sao Nhi lại trách thiên hạ chứ, vì dĩ nhiên ở cái tuổi của cô hiện tại khi tất cả những tế bào, hình dạng trên thân thể đều có khuynh hướng đi về miền Nam thì sự thay đổi nào cũng đáng bị nghi ngờ hết. Nhưng cũng không nên trách ai, vì chính như mặt mày có tươi tỉnh sáng sủa thì tinh thần mới phấn chấn yêu đời hơn nhiều. Ở thời điểm mà sự già nua càng ngày càng tăng thì với nền tân tiến hiện đại cải lão hoàn đồng dễ dàng như vậy thì tại sao lại không sử dụng chứ? Tất cả những quá trình như căng da mặt, kéo chân mày, bơm botox, chiếu laser, tấy nám, cà láng da, làm trẻ hóa đều không hay bằng Tình Mới cả. Nó làm cho con người ta quên đi những muộn phiền ở cái tuổi xế chiều một cách mầu nhiệm. Nó cho Nhi một ảo tưởng như sống trong mơ, thực tế và cuộc sống hàng ngày không còn hiện hữu rõ rệt nữa mà lại bị

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 73 -


đẩy lùi xa hơn trong tiềm thức. Mặc dù Nhi biết là cái ảo giác này có thể sẽ tan biến trong khoảnh khắc như một giấc mơ thiếu ấn tượng mà khi tỉnh dậy người vừa mới mơ qua mặc dù vẫn còn cảm giác bàng hoàng lơ lửng nhưng lại không còn nhớ được gì rõ rệt! Uể oải bước ra khỏi giường, Nhi rửa mặt đánh răng và hoàn thành những công tác cần thiết duy trì ngăn cản sự Nam tiến không tránh khỏi của cơ thể bằng với một đống chai lọ lỉnh kỉnh bầy biện đầy trên bồn rửa mặt, trên thành cửa sổ mà có lần đi qua thăm nhỏ bạn cả ba mươi năm không gặp nó đã hoảng kinh hồn vía khi thấy Nhi lôi ra từ từ những chai lọ của cô giàn hàng trong căn nhà tắm nho nhỏ của nó, chật hết cả chỗ. Uống xong cối cà phê khổng lồ, đầy tràn đến miệng, một thói quen rất kỳ cục của Nhi mà má nàng cứ thắc mắc hoài! - Í trời đất, đổ đầy tràn như vậy thì làm sao mà uống cho hết! Mà kỳ lạ thật là Nhi cũng đã mua một số cối mugs khác khi thấy mình cứ đổ tràn lan lên thành cối sóng sánh không bưng lên được. Cô đã đổi cối to hơn, gấp rưỡi cái cũ. Vậy mà cũng chẳng bao lâu sao, cái thói quen quái đản của cô lại cứ tái diễn. Nàng cứ tăng dần lượng cà phê, lượng sữa bột, lượng đường và lượng nước sôi để bây giờ cối cà phê của nàng đã tăng trưởng trở thành hai ly trong một! Thật ra điều này cũng cho Nhi một kết luận: Con người ta không thể nào thay đổi thói quen của mình cả mặc dù hoàn cảnh có thay đổi bao nhiêu cũng vậy! Cho dù thói quen đó có như thế nào thì sự trở về của nó sau một thời gian vắng bóng sẽ là điều đương nhiên mà thôi. Khoác lên người cái apron dầy và đeo đôi bao tay cao su vào nàng lửng thửng bước ra sân. Nhìn quanh sân trước Nhi mới thật sự có cảm tưởng mình trở lại cuộc sống bình thường của mấy mươi năm trước đây. Ánh nắng chan hoà rọi vào tràn đầy khoảng sân thể hiện rõ ràng những bề bộn bê bối của đám cỏ không chăm sóc! Hôm qua nàng mới vừa đi chợ và sắm được một cây chổi bện bằng nhánh dừa hoặc cọng dừa của người Việt chúng ta và đã khơi dậy cho Nhi niềm cảm hứng ra sân làm cỏ. Lâu lắm rồi Nhi mới thấy cây chổi bện như thế này xuất hiện ở Sydney . Hay có lẽ nó đã xuất hiện

lâu rồi nhưng Nhi đã thoát thai khỏi số kiếp bình thường của một người nội trợ từ năm sáu năm nay nên đến giờ này nàng mới để ý đến nó. Ðưa tay cầm cây chổi, Nhi ngắm nghía thật lâu ngưỡng mộ cái tài biến chế của người Việt Nam, người Á Châu chúng ta trong những công nghiệp chế tạo dụng cụ tiêu dùng. Hầu như toàn thể cây dừa đều được trưng dụng hết mình. Lá để gói bánh, những cái bánh Dừa mà khi tháo ra cứ kéo dài dài từng lọn tưởng chừng không bao giờ dứt. Có khi còn được thắt làm rắn rít, kèn thổi cho trẻ con, cọng lá dùng để làm dây cột, phần thân lá cứng hơn, à không, cái cành dừa mới đúng, dùng để bện chổi quét sân. Trái dừa non mọng nước ướt át uống vào mát cả ruột rà tứ chi, trái dừa khô vắt nước nấu chè khoai Bà Ba béo ngậy thơm phưng phức hoặc bào mỏng rắc trên mặt xôi nếp, xôi bắp... hết xẩy! Mà này, vỏ trái cũng không bỏ đâu nhé. Phơi khô xé nhỏ ra bện lại làm thảm chùi chân hoặc làm củi chụm hoặc để ung muỗi trong những buổi xế bóng ngồi tỉ tê tâm sự ngoài bóng tối nhá nhem của sân vườn. Còn cái gáo dừa dùng để múc nước trong hồ hoặc làm vá múc canh mà đôi khi Nhi đã nhìn thèm thuồng muốn dấu trong vali đem về Úc làm kỷ niệm mà vẫn không dám vì sợ bị phạt bất tử ở trạm quan thuế nhập cảnh. Và những đôi đũa bếp bằng dừa thon thon trông sang cả ra phết nữa chi! Có một lần Nhi về quê chồng, xưa rồi, đã được đãi cho ăn Bánh Xèo Củ Hủ Dừa! Một món ăn thật là quý hiếm vì đã phải đốn cả thân dừa và rút từ tận trong của thân cây phần trắng non để xắt nhỏ làm nhân như củ sắn trong bánh xèo. Dạo sau này Sài Gòn có nhiều quán ăn có món Bánh Xèo Củ Hủ Dừa, cái món này chưa chắc là chỉnh đốn thực thụ, genuine đâu bà con ơi, vì ở đâu có thân cây dừa để đốn bỏ ngon ơ như vậy hàng loạt đâu nào! Một cây dừa là một phần lợi tức rất quan trọng trong sinh hoạt hàng ngày của người dân quê và nuôi dưỡng một cây dừa đủ lớn là một quá trình lâu dài đáng kể. Ui cha, chỉ có một cây chổi bện dừa thôi mà cũng đã cho Nhi những tư tưởng kéo dài không hết. Tiếng chổi quét xào xạc trên sân xi măng làm Nhi cũng hưởng được cái âm thanh đã chìm vào quên lãng bấy lâu nay, cây chổi dừa

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 74 -


ít nhất cũng giúp cho Nhi khởi sự lại cái thói quen ra sân quét lá, tưới cây, giúp nàng trở lại sinh hoạt bình thường của một người nội trợ mà mấy năm gần đây đã cũng đã bị lùi vào ký ức. Số phận hay số kiếp, à từ số kiếp hay số phận nghe có vẻ ghê gớm quá, từ duyên phận nghe êm ái hơn tí; duyên phận của Nhi có lẽ đã chấm dứt kiếp làm nội trợ và sẽ thay đổi ở một duyên phận sáng lạng hơn! Có lẽ duyên phận nàng sẽ biến thành duyên phận bà thầy Bói trong tương lai vì những lúc gần đây Nhi cảm thấy mình suy nghĩ và tiên đoán được những điều thật tài tình. Nhưng Nhi cũng phải nên cẩn thận vì không chừng duyên phận làm Bà Thầy Bói của nàng có ngắn ngủi như cái duyên làm Bà Nội Trợ của cô thì cũng uổng công cho Nhi ghê lắm. Vì hiện tại nàng đã đầu tư vào duyên kiếp tương lai của mình trong cách ăn mặc thật ma quái, kiểu du mục, gypsy với váy dài màu mè sặc sỡ, đồ trang sức linh tinh đủ loại đeo đầy cổ, đầy tóc. Lại hay thích thắp đèn cầy tỏa hương thơm ngào ngạt trong nhà dưới ánh đèn mờ mờ lung linh huyền bí . Tóc thì đang để dài bù xù rối tự nhiên, lúc trước khi phong trào tóc thẳng đang thịnh hành Nhi rất khổ sở phải kéo tóc mất thì giờ mỗi khi đi ăn tiệc hoặc ra ngoài. Nay thì nàng đã buông thả mái tóc cho quăn lung tung và đồng thời ngạc nhiên nhìn trong kiếng thấy cũng tân thời ra phết đỡ mất thì giờ hết sức. Mái tóc xù dợn sóng của nàng đã làm nhiều người bạn thắc mắc tưởng Nhi đã đi uốn nhưng khi biết ra là mái tóc quăn tự nhiên của nàng thì có một tên lại buông một câu ngon ơ:

- Nhớ..., lâu lâu nhớ cho nó uống chút nước nhe con! Mỗi ngày một tí cũng đủ cho nó sống đến khi má về. Cái thú điềm viên của người già là cái thú không thể thiếu được và cho Nhi hãy còn hy vọng lắm vì hình như nàng chưa thấy yêu cây cỏ và thích chăm sóc chúng và cứ nghĩ là mình chưa già. Hay có lẽ vì Nhi đã không thể nào ra sân sau được nữa vì có con chó lớn German Shepherd, con chó này là do thằng con lớn của Nhi đem về. Nàng đã hãi hùng nhìn nó tuyên bố: - Oh no, làm sao mà mẹ có thể nuôi được! Vì Nhi đã có nuôi một con chó nhỏ Maltese Terrier từ mười năm nay. Với những lu bu trong cuộc sống Nhi biết chắc nàng sẽ không thể nào chăm sóc thêm một sinh vật nữa, và lại là một con chó bự bằng một con bò con! Con chó nhỏ Lucy đã làm Nhi bâng khuâng những lúc gần đây vì nó đã thể hiện những dáng dấp của tuổi già, ho hen lên cơn suyễn thỉnh thoảng khi trời lạnh hoặc khi bị kích thích bất ngờ như lúc Nhi bắt bỏ lên bồn tắm. Bà Hạnh cũng đã nói:

- Vậy chắc you lai Miên! Rõ chán! Hình như thiên hạ lại hay hà tiện lời khen một cách kỳ cục như vậy đó! Lẽ ra phải trầm trồ khen ngợi mái tóc xù đỡ tốn tiền, mất thì giờ mới đúng. Nhìn quanh sân cỏ Nhi thấy thật hài lòng, ít ra với vốn liếng sáu đồng đầu tư vào cây chổi Nhi cũng trở lại được một vài thói quen thuở xa xưa, ra sân quét lá, tưới cây. Ít ra má nàng cũng sẽ phải hãnh diện với cô con gái vì sau chuyến đi chơi xa về nhìn thấy mấy cây ớt, bụi hành, chậu hẹ của bà còn tươi sống, xanh tươi chứ chẳng phải chết héo oan uổng một cách tức tưởi. Trước khi đi bà Hạnh đã cẩn thận hứng đầy nước mấy bình sữa không ba lít để sẵn kế bên mấy chậu rau với lời nhắc nhở dặn dò:

- Con Lucy giống má rồi, đi đứng khó khăn thấy tội. Nó già rồi đó con, thấy nó đi chậm chậm vì đau nhức, xương xẩu yếu đuối rồi, má biết. Chừng vài năm nữa thôi, ráng chăm sóc cho nó đi con! Lời nói của bà Hạnh làm Nhi ứa nước mắt, tuổi già thật tội. Cái nghề của nàng cũng phải va chạm nhiều với sự sinh tử của con người nên đôi khi Nhi phải luyện cho mình sự thản nhiên cần thiết trong nghề nghiệp. Nhưng bao giờ

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 75 -


cũng vậy, cô không thể vượt qua nỗi đau sót cho sự đau đớn thể xác và tinh thần của người già và ước gì người ta có thể chấm dứt cuộc sống một cách thanh thản, thảnh thơi mà không cần phải trãi qua quá trình lão hoá! Hoặc bệnh tật! Sinh Lão Bệnh Tử, không ai có thể tránh được và chưa chắc gì sự ra đi của một đời sống là một điều đáng tiếc. Nếu cuộc sống đã đem đến cho người đó những thỏa mãn yên lành trong từng ngày, trong hiện tại hay quá khứ thì sự chấm dứt hay ra đi bất kỳ lúc nào cũng sẽ không thành vấn đề, không luyến tiếc hối hận việc gì đã làm hoặc chưa làm. Theo Nhi nghĩ thì cuộc sống là triền miên những trách nhiệm và bổn phận, chỉ khi có cơ hội chuẩn bị ra đi thoát khỏi những trách nhiệm và bổn phận đó thì lúc ấy có thể con người ta mới thanh thoát vượt ra những thường tình của cuộc đời. Một khi chấp nhận sự chấm dứt cuộc sống của mình ngay tại thời điểm nào đó được rồi thì lúc ấy người đó mới hoàn toàn an nhàn ra đi không tiếc nuối. Nhi ước ao mình sẽ mang được tâm trạng đó một ngày nào nếu số Trời có định cho nàng và con người một ngã đường không tránh được.

trong nhà làm tăng thêm sự náo nhiệt cần thiết vì Nhi cứ phải nói to hơn bình thường khi nói chuyện với má. Tai điếc nặng mà lại không chịu đeo máy, cứ cho rằng ồn ào khó chịu quá, không cần thiết phải đeo làm gì cho nên có những lúc hai mẹ con cứ hò hét với nhau liên tục. Nhưng ít ra Nhi cũng đã tưới mấy chậu cây cho má hôm nay, chậu hẹ, cây ớt, bụi hành và bụi lá chua vẫn còn thoi thóp, tuy có cây rau quế là đã chết queo tự hôm nào! Nhắc đến cây cỏ, chậu hoa hồng nhung đài các của nàng cũng đã chết héo đau khổ chỉ sau vài tháng khoe hương khoe sắc le lói ngoài ban công trước phòng ngủ. Lúc mới quen Kiên, Nhi đã yểu điệu khoe với anh là nàng đã ra chợ trời mua chậu hồng nhung đem về tượng trưng cho mối tình chớm nở của hai người, nàng khệ nệ khiêng lên lầu để trước ban công ngắm nghía được vài hôm. Ui cha ơi, được có vài tháng là chậu hoa đã chết ngắc vì thiếu nước! Thôi thì chớm nở chớm tàn là thói thường, hình như đó là số phận chung của những mối tình muộn trong cuộc đời. Với quá nhiều rắc rối nhiêu khê của cuộc sống thì làm sao mà bền lâu cho nổi, Nhi đã phải khiêng chậu hoa hì hục thẩy xuống lầu, ít nhất là nó cũng nhẹ hơn lúc còn tươi tốt vì đã khô héo tàn tạ một cách thảm thương! Thế là chấm dứt một sự sống, có vô tình hay cố ý hay không thì sự chấm dứt này cũng làm Nhi băn khoăn không ít. NTYT Vietnam, 09.05.2010

Bước vào nhà Nhi quên đi tương lai sáng lạng làm Thẩy Bói của nàng và nhìn thấy mấy con ruồi bay vo ve trong bếp mà bực mình! Chiến Sĩ Diệt Ruồi của nàng, bà Hạnh, chỉ vắng mặt có vài ngày thôi mà tụi nó đã lộng hành phát sợ. Nếu có mặt má thì mấy con ruồi này làm gì có cơ hội lộng hành như thế này. Cây đập ruồi nằm bơ vơ lẻ loi trong góc bếp vì thiếu má, má nàng và cây đập ruồi này bao giờ cũng như cây liền cành, chim liền cánh. Việc đầu tiên của bà Hạnh khi ngồi xuống bếp là phải kiếm cho ra cây đập ruồi để sát bên tay, đừng hòng có con ruồi nào xâm phạm vào lãnh thổ của bà! Nhi biết mình đang nhớ má, sự có mặt của bà Hạnh - Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 76 -

Tình yêu trong xa cách giống như ngọn lủa trong gió. Gió thổi tắt ngọn lửa nhỏ và thổi bùng ngọn lửa lớn. Busy Rebutin


Truyện ngắn

Hoàng Quốc Việt

Hànhtrình về với tuổi Hai mươi - Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 1 -


Lời mở đầu : Các bạn thân, nhất là các bạn có tên trong bài viết này, đem các bạn lên báo không phải để bêu xấu, để làm trò cười cho thiên hạ, mặc dù cũng trên tinh thần... "mua vui cũng được một vài trống canh..." của cụ Nguyễn Du! Viết với tấm lòng chân thành và trân trọng! Bởi vậy nếu có làm mất lòng ai thì hoàn toàn vì lý do kỹ thuật... "nhời quê góp nhặt dông dài..." vụng về quê thiệt đó thôi! Các bạn là những người đồng hành với tôi trong cuộc hành trình này... thì... ngu gì... dại gì...tôi lại...hại bạn...chơi bạn... để...thêm thù...bớt bạn...phải không? Bên này tự do, nhưng viết cũng phải biết lách, thành thử lỡ đụng chạm là tại lách dỡ mà thôi, không phải cố ý! Với lại, tôi viết theo trường phái... ''chân như ''... có sao nói vậy người ơi... như cái máy chụp hình... biết nói...sự việc xãy ra thế nào thì ''bấm'' chân chất như vậy... nên coi bộ dễ... mất lòng! Đã mang lấy nghiệp vào thân, cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa... có sức chơi... có sức chịu... sợ say sóng thì đừng ra khơi... ra khơi rồi thì phải...lướt sóng! Cuộc hành trình khá dài nhiều hỉ nộ ái ố, ly kỳ hấp dẫn... hi vọng sẽ không làm các bạn buồn chán... Mời các bạn lên đường... Tôi mơ cuộc hành trình này đã lâu, từ lúc tình cờ bắt tay lại được với các bạn OC từ năm 1993 tới giờ. Lúc đó bất đắc dỉ phãi qua Mỹ hai tuần để lo cho người em ruột bị mổ đầu đang nằm bịnh viện ở Nam Cali thì tình cờ nghe tin trong cái radio... chương trình phát thanh bằng tiếng Việt... OCS đang tổ chức họp mặt tại đó! Thế là nước chảy về nguồn, châu về hợp phố , trong cái rủi cũng gặp cái may, thằng con mò đến góp mặt họp đàn ngay đêm hôm đó! Từ đó tôi như đã tìm lại được... mình, có nơi để... về, có chổ để... dựa, có đất để tập làm... văn! Không ngờ văn tôi viết cũng ''ngửi'' được, đở hơn... con thuyền Nghệ An, chuyến tàu Phan Thiết! ''Bạn tù'' cứ sống dai, sống dài trong lòng tôi, lỳ lợm không chịu... ra... làm cả nhà... mất ngủ... dài dài! Đêm khuya khoắc không ôm ''bạn đời'' ấp ủ bên mình mà ôm ''bạn tù'' tâm tình bên tai... lọc cọc... gỏ chữ... thì ai ngủ

được! Ở ba năm mà viết bẩy năm cũng chưa xong, không biết chừng nào mới sài tới dấu chấm hết ! Đinh văn Nhu OC 2, trong hôm đầu tiên gặp gở cũng thắc mắc hỏi thăm chừng nào mới bể bầu tâm sự, ''dứt sửa'' bạn tù ! Hỏi ra mới biết thằng bạn hiền lành nhu mì của mình cũng bóc tới mười cuốn lich ! Học mười ngày mà ở mười năm, bức gân quá, hỏi sao ''bạn tù'' không nhiều chuyện cho được ! Hết cơn bỉ cực tới hồi thái lai, hai thằng đứng lặng bên nhau để nguồn vui trước mắt đổ về tràn ngập hồn mình, xua đi những ngày sóng lớn... Nhìn bạn bè tung cánh chim tìm về tổ ấm, lũ lượt kéo về góp mặt họp đàn từ khắp mọi nơi, tay bắt mặt mừng, nói cười vui vẻ trước sân Holiday Inn một cách tự nhiên như chổ không người... ngoại quốc... mà tưởng như đang đứng trong sân APL...

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 78 -


chiều thứ bẩy... chờ giấy đi bờ... Những ngày xưa thân ái chợt hiện về rộn ràng tâm tư ! Để có những ngày vui qua mau nhớ đời ấy đối với tôi không phải dễ, nhất là đi đủ năm mình chớ không phải một mình như lần trước, phải hội đủ cả tiền lẫn tình và trổ một chút nghề riêng mới thực hiện được ! Gần Noel đã phải lo liên lạc với Nguyễn Bình Du để book hotel...''chùa''... nhưng chỉ cho một mình mình mà thôi vì bà xã không chịu đi, sợ qua đó bơ vơ lạc lỏng. Du welcome trả lời. Được voi mới bắt đầu đòi tiên... đi cùng cho vui... nhưng phải xuống cấp, xuống nước xin xỏ ''tiên bà''cho đem tiên con nhí nhất nhà theo ôm cho đở ghiền, đở nhớ... mẹ nó! Không ngờ ''lệnh bà''lại động lòng... im lặng đồng tình chớ không lên tiếng phản đối. Chụp ngay lấy cơ hội, tôi email Du liền , trước để ''đóng đinh'' quyết định sợ bạn đời đổi ý, sau để xem ''credit'' tình mình trong lòng bạn mình là bao nhưng cũng dừng lại nơi đây chớ không dám đèo bồng thêm nữa! Du không ngại thêm người mà lại ngại bạn mình đi đêm một mình... mất vui ... đem kinh nghiệm những lần xa nhà làm ăn lẻ bóng kể lại tôi nghe chuyện đêm về... mất ngủ !... Thiếu lời rủ rê : ''Du ơi hãy ngủ... Lan nằm cạnh đây!!! '' ... thì không tài nào chợp mắt được... buồn bả lắm ! ... Không phải vì cái buồn vì cảnh đeo sầu mà là vì cái ''buồng''... thiếu bả... mới độc !... Lia thia quen chậu vợ chồng quen hơi mà! Bởi vậy phải ráng đem tiên bà theo lấy hơi để hoá giải cái buồn trong héo ngoài tươi khó nói nên lời này ! Du chân tình mời mọc... bao ăn bao ở bao chở đi chơi : '' Cứ đem vợ con mày qua đây ở nhà tao đi , đừng ngại gì cả, có gì ăn nấy, liệu cơm gắp mắm, bà xã mày có bà xã tao lo cho, con mày có con tao take care dùm, đi chơi đường gần đường xa có tao làm tài xế, trước và sau ĐH tao sẽ lấy xe chở đi thăm viếng bạn bè, danh lam thắng cảnh, kỳ quan thế giới... tượng nử thần Tự Do ở New York, thác Niagara bên Canada... mày có gan bỏ tiền qua đây thì tao đâu có ngán gì mà không dám lấy xe chở đi đó đi đây để coi... ai tốn tiền hơn ai cho biết ! Đó là chưa kể mấy ngày ĐH đông vui gặp lại bạn

cũ trường xưa, chỉ việc lên đồ đi chơi , chẳng cần lo nghĩ gì cả, đã có ban tổ chức lo dùm rồi, bảo đãm vui vẻ cả làng... ông ăn chả bà ăn nem chẳng ai chịu thua ai... Tụi mình họp nhau cụng ly côm cốp vui mừng thì mấy bả tụ lại ''đá'' hột soàn lấp lánh vui mắt... Nói bà xã mày đi đi, không đâu vui bằng, bỏ qua rất uổng ! Tôi chẳng dại gì mà không in ra đọc cho ''vợ dại'' thả chồng đi rong nghe chơi, mỗi lần nhận email nói về ĐH tôi đều làm vậy... ''vợ vận chiêu hồi'' tâm lý chiến mà ! Thế mà cũng có ép phê... nhưng phải đợi đến khi hai đứa con gái lớn mở lời nói mẹ đi chơi với ba để chúng ở lại coi nhà được rồi mà không nghe tiếng bàn ra mới biết email đã lọt lổ tai ''Châu'' lâu rồi... sư tử Hà Đông nhà tôi trở thành sư tử... sở thú... chịu tòng phu qua Mỹ làm cái thắng cuộc đời... chồng! Bất chiến tự nhiên thành, cha năn nỉ hết lời không xong, con bập bẹ vài tiếng được việc, không hiểu nhờ con hay nhờ bạn ! Tưởng đã khóa sổ, nào ngờ lại leo thang chiến cuộc ... ! Số là Hè năm đó, con trai Phạm Thiện Ái là thằng Bờm... nhưng nó không có cái quạt mo mà lại có cái học bổng ''biệt xứ'' một năm để nghiên cứu văn thơ lưu vong trên đời với một điều kiện nhẹ và mỏng là không được về thăm nhà trong suốt thời gian đó. Trạm đầu là London được ông gìa ''gởi gắm'' cho tôi nhờ đón rước và tìm dùm nơi ăn chốn ở cho thằng con trong lúc khó khăn ban đầu, chân ướt chân ráo, một thân một mình nơi xứ lạ quê người phớt tỉnh Ăng Lê này ! Thấu hiểu nổi lòng cha mẹ lo con, tìm mãi không ra chỗ nào vừa gần nhà, vừa an toàn, vừa hợp túi tiền thằng nhỏ tôi đành làm ''phú ông'' bất đắc dỉ ''cất'' thằng Bờm trong nhà cho chắc ăn.... cũng may vợ chồng con cái cũng một lòng như nhau... chật nhà chớ không chật lòng... và cũng may mọi sự đều tối đẹp trong suốt thời gian này. Cũng có vài giọt nước mắt bịn rịn quyến luyến trong ngày thằng Bờm cuốn gói ra đi ! Nữa năm trôi qua... nhớ con, mặc dù lúc đó thằng Bờm đã di chuyển qua Paris, hai vợ chồng mò sang London, một công ba chuyện, thăm con, thăm cảnh, thăm bạn.... mới làm quen... qua email...

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 79 79


vài tháng ! Dĩ nhiên thằng Bờm trở lại London theo tôi ra phi trường đón rước mẹ cha. Phút đầu gặp nhau tôi thấy sao nói vậy người ơi liền:

biến nhà mình thành nhà... Mạnh Thường Quân... cho tôi được nhờ !!! Du trước sau vẫn như một, chỉ ''say yes'' chớ không chịu ''say no'', welcomes tin đó !

- Vậy ra anh cũng chỉ cao bằng tôi thôi à !

Thế là tôi được đi ''nguyên mình'' , phải đủ năm mình mới là ''tôi đi''! Đó cũng là ước muốn lòng tôi, không nói nên lời mà thực hiện được. Đúng là mưu sự tai nhân mà thành sự tại ... tình... vợ con, bạn bè... đưa đẩy !... Một chuyến đi thật đáng đồng tiền bát gạo! Đi để... mình thấy mình, vợ thấy chồng, con thấy cha... mấy chục năm về trước của thời niên thiếu , thuở đôi mươi !!!

- Chớ sao nữa, muốn gì nữa !!! Hải Quân có mấy thằng cao ráo sạch sẽ đâu anh !!!.. Ái nhanh miệng đáp lại rồi coi bộ thấm ý câu nói xã giao ngây ngô của tôi bèn tiếu lâm dẫn giải tiếp : Chắc trong hình thấy ổng ... '' Râu hùm hàm én mày ngài'' ... anh tưởng bên ngoài cũng phải... ''Vai năm tấc rộng thân mười thước cao''... đại trượng phu như Từ Hải vậy phải không? Cả hai đắc ý cười tươi như hai người bạn thân lâu ngày gặp lại ! Nhìn hình thấy Ái rất ngầu Nhưng khi tiếp chuyện thấy hiền như sư ! Ái rất tự nhiên và cởi mở, về nhà đang trò chuyện với tôi trong phòng khách bổng dưng bỏ ngang câu chuyện đi thẳng vào bếp xía chuyện với hai bà trong đó một hồi rồi ra nhỏ nhẹ nói lại với tôi : '' hai bà nhà mình đang lạc đề bàn ra chuyện ĐH nên tôi phải vào bàn vô chỉnh lại cho đúng tần số đó thôi chớ không có gì quan trọng'' ! Biết chúng tôi thực tình muốn tham dự ĐH Ái cũng thực tình thổ lộ lòng mình: '' anh chị đi thì tụi này mới đi ''... rồi đề nghị vẽ lại cuộc hành trình : tiền ĐH ghé nhà Ái chơi ở Anapolis vài ngày cho biết, sau đó tháp tùng xe nhà cùng vợ chồng Ái tham dự ĐH, hậu ĐH bàn giao qua Nguyễn Bình Du, sau cùng sẽ về lại London từ phi trường JFK New York. Ái sẽ lo liệu việc book vé máy bay dùm khi trở về Mỹ... nghĩ là sẽ rẻ hơn ! Thấy đề nghị có lý, đỡ đi phần nào gánh nặng cho bạn Du mình, chúng tôi thuận liền còn xã láng cho luôn hai đứa con còn lại đi theo cho vui vẻ cả nhà. Về Mỹ thì dự tính đó không thành vì phải book round trip đến chổ nào về chổ đó giá mới hạ nên phải binh lại đường cũ. Vì lỡ hứa với con không nở rút lại lời bỏ chúng lại tội nghiệp tôi đành phải email cầu viện Nguyễn Bình Du... dài dòng kể lể chuyện tơ lòng vấn vương, tiền hậu bất nhất, hết vợ, tới con, sang bạn, làm cái rờ mọt phía sau cứ dài ra thêm, từ đi một mình thành đi năm mình để Du thương tình thông cảm mở rộng thêm cửa lòng,

Dầu sao đi nữa tôi cũng có nhiều kỷ niệm với Du trong thời quân ngũ... đã từng ngủ tại nhà Du một đêm... nhớ đời... đáng được lên báo ! Tôi nhớ không lầm thì hôm ấy là chiều mùng ba, đang lang thang trên căn cứ thì gặp Du mới ''công tác Tết'' từ Sài Gòn về, mặt mày buồn thiu, tôi thì đỡ hơn vì đã ''uống đế tiêu sầu'' ngay từ đêm Giao Thừa rồi, chịu trận xong hai ngày mùng một mùng hai là kể như thoát... Tết... không còn bị mấy chữ Xuân về, Tết đến ''hành'' như mấy ngày trước đó nữa, không có gì để nuối tiếc! Tết Năm Căn có gì mà vui, sầu thảm nữa là khác! Mùng một nghe '' Đồn vắng chiều Xuân'' trong cái radio bên giòng Bồ Đề đục ngầu chảy xiết : ''đồn anh, đóng ven rừng mai, nếu mai không nở anh đâu biết Xuân về hay chưa'' rồi trầm ngâm ''thiền định''... tàu mình đậu bên rừng đước lầy lội, u ám màu đất bùn, trơ trụi chết khô vì thuốc khai quang, âm u tăm tối như một rừng than nên không thấy Xuân về cũng phải... Nếu hưu chiến không có và radio không ca mấy bản nhạc Xuân thì mình cũng đâu biết Tết đến lúc nào! Đầu năm gặp nhau làm ngơ... chúc Tết ! Năm mới gặp mặt chẳng buồn chúc nhau, sợ gây thêm nhớ gợi thêm sầu còn buồn hơn nữa... Thằng nào thằng nấy mặt mày lầm lì đăm đăm không nói không rằng như vừa mới đụng trận... với đào... mắt vu vơ mơ màng xa vắng ! Bên giòng Bồ Đề vui ''Xuân thiền'' ... Tết tại tâm... nhưng không nổi, không được... bèn trở về với Xuân chiến sĩ, Tết đơn vị... thở than : Tôi có chờ đâu có đợi đâu Đem chi Xuân đến gợi thêm sầu

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 80 -


Với tôi tất cả đều vô nghĩa Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau ! ...cho qua ba ngày Tết... thiếu nụ cười Xuân ! Hỏi xong Tết Sài Gòn có gì vui không, định rút lui về tàu thì Du khoe vừa mới xin được một căn nhà trong khu gia binh và rủ đến chơi cho biết. Nhà trống trơn, chỉ có hai cái giường sắt, mổi thằng một cái ngồi nói chuyện với nhau. Không chút gì là không khí Tết, hai con én lạc đàn không tạo nổi một mùa Xuân trong lòng mình được thì làm sao làm được một mùa Xuân trong phòng này nổi... Chỉ biết nhớ nhà châm điếu thuốc... phun khói đuổi muỗi mà thôi ! Ngồi chơi một lát tôi đòi về, Du giữ lại không được bèn thòng câu mời mọc : '' khi nào qua đây nhớ ghé tao chơi, cửa nhà tao lúc nào cũng bỏ ngỏ, không khoá, chỉ khép hờ vậy thôi, đẩy mạnh là vào được liền''. Hai hôm sau, mùng Năm, theo chúng bạn ra khu gia binh kiếm mỳ gói ăn mừng ''Xuân hết''. Tan tiệc tôi lại ghé thăm Du, đẩy cửa bước vào thì không có Du trong đó, phòng tối om, nghĩ là bạn mình đi đâu đó chốc nữa sẽ về chớ không đời nào mới về đây lại đi công tác Sài Gòn nữa nên tôi yên chí ngả lưng nằm chờ Du về... Nhắm mắt để đó không ngờ ngủ quên lúc nào không hay! Đang say giấc nồng thì bị đánh thức dậy bởi những tiếng nổ ầm ì. Mắt nhắm mắt mở, chưa định thần được chuyện gì xãy ra, tiếng cát rơi rào rào mái tôn, ánh chớp tiếng nổ liên hồi tưởng là trời mưa sét đánh... nhìn ra cửa thấy khô ran. Bổng tiếng nổ thật gần như tiếng pháo đại sát bên, khói khét bay vào phòng, mái tôn tường gạch cửa gỗ lẻng kẻng lộp cộp lạch cạch tiếng sắt va chạm khô khan nghe ớn lạnh xương sống. Tôi bật miệng thốt lên thành lời : ''chết rồi , pháo kích ! '' rồi hốt hoảng ngồi ngay dậy, quân phục giầy vớ sẵn sàng trên người chạy ra cửa. Còi hụ báo động bắt đầu hú lên, như cái máy tôi cắm đầu chạy... theo tiếng còi ! Chạy tới giữa dãy nhà thì thấy cuối dãy ánh chớp loé lên bên hàng rào phòng thủ, tiếng ầm ầm tức ngực theo sau, khói bụi mịt mù. Tôi khựng lại liền, lạng quạng chới với ôm cột cho khỏi ngã, thét lên: '' không được rồi , coi chừng banh thây ! ''... rồi quay đầu chạy trối chết trở lại . Vừa tới cửa ánh chớp lại lóe lên , sợ quá tôi chạy thẳng một mạch vào trong,

thấy cái cửa trong góc không biết là phòng gì nhưng cũng chạy đại vào đóng cửa lại ! Tiếng ầm ầm lại vang lên ghê rợn. Chưa bao giờ tôi thấy sợ như thế, toàn thân run lên bần bậc... sợ đến mất khôn... quên luôn... niệm Phật ! Ánh chớp lại lóe lên, một cái lổ tròn nhỏ hiện ra dưới chân ! Tiếng ầm ầm lại vang lên nhưng tôi lại lầm bầm... chuyện khác !... Chết rồi !... đây là cái cầu tiêu... Rồi lẩm bẩm : không được rồi... chết thế này... dơ lắm !... chúng bạn cười chết, tụi nó đoán ra ngay là nghe pháo kích sợ quá lũi vô đây... núp... rồi chết ... chớ đi cầu sao... không cởi quần, búc nịt vẫn thắt !!!. Nghĩ tới đây tôi không tài nào ''can đãm'' ở thêm trong đó phút giây nào nữa, tông cửa chạy ra... Ánh chớp lại lóe lên, mái tôn lại lẻng kẻng xạt xào miểng đạn, hãi quá tôi nằm rạp xuống đất ... ''bò hỏa lực''... tìm chổ núp ! Mở mắt ra... thấy nằm dưới gầm giường... thì lại ... thì thầm tiếp : ... không được nữa rồi... chết thế này... nhát lắm... rồi tiếp tục nghĩ suy... lở đạn pháo rơi ngay mái nhà này thì nằm dưới hay nằm trên đều chết nát thây như nhau cả... sao không ''hiên ngang'' nằm chết trên giường như một con người mà lại ''ngu xuẩn'' chui xuống gầm giường nằm chết như một con chó. Nghĩ tới đó là lại ''dời đô'' ngay, không dám nấn ná chần chờ sợ lỡ miểng đạn văng trúng đầu bị thương, chui ra không được thì chết không yên lòng... bèn gồng mình, gom hết can đãm còn lại lăn đại mấy vòng ra khỏi gầm rồi nhẩy lên giường nằm... run tiếp... còn ''bình tĩnh'' kéo tấm vải trải giường mỏng dính muỗi chích cũng thủng ra khỏi nệm đắp kín người từ đầu tới chân che đạn... cho ''an toàn''... Mái tôn leng keng xào xạt liên miên thì cái gường cũng kọt kẹt rung rinh liên hồi ! Bỏ tật ngủ hoang... nếu giờ này mà ở trên tầu thì đã đem con cá ra nằm ở vị trí phản pháo, điều động mấy thằng em bắn 81 ly trả đủa lại cho bỏ ghét chớ đâu có nằm co ro cúm rúm như con cuốn chiếu, run cầm cập như tàu cong láp, méo chân vịt như thế này! ... Tiếng chim sắt ù ù vần vũ trên cao... tiếng pháo thưa thớt dần... Không thể kéo dài giây phút hãi hùng nằm chờ chết trên giường thêm nữa... Còi vẫn hụ, nhiệm sở pháo kích chưa tan, mặc kệ, tôi vùng dậy đứng lên ba chân bốn cẳng cắm đầu chạy một mạch về hướng cầu tầu. Chạy rồi mới

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 81 -


biết mình ngu, căn cứ vắng tanh, ai nấy đều ở nhiệm sở tác chiến, giờ này mà chạy bạt mạng như bị ma đuổi như thế này chỉ là VC đột nhập mà thôi, vừa chạy vừa sợ phe ta nổ súng bắn nhầm... nhủ thầm trong bụng hể nghe tiếng quát ''đứng lại'' hỏi mật khẩu của những chốt an ninh phòng thủ là thắng lại liền trả lời cho nhanh đừng chạy tiếp mà ăn đạn, nát thây. Chạy tới cầu tầu, thấy chiếc tuần đêm mừng như chết đi sống lại, vôi vàng vẩy tay lia lịa, con cá ghé vào cho tôi lên. Lên lưng cá là lấy phong độ lại liền, mượn máy liên lạc với tàu mình ngay. Bây giờ có mưa pháo cũng không sợ, có chết cũng là cái chết chiến trường da ngựa bọc thây chớ không phải cái chết dưới gầm gường hay trong cầu tiêu nữa ! Vài năm sau tôi mới gặp lại Du kể từ chiều mùng ba ấy, cũng tình cờ trên đường phố , Du vẫn như xưa, rủ rê tôi về nhà mình chơi, tôi vẫn chứng nào tật đó, lái xe theo bạn về nhà và kể lại chuyện pháo kích đêm mùng năm Tết và nỗi sợ chết dơ chết nhát cho Du nghe rồi hỏi Du tối hôm đó đi đâu sao không thấy về ngủ ? Du trả lời tĩnh bơ : '' tối hôm đó tao ngủ taị nhà tao... ở Sàigòn chớ đâu có đi đâu !!! '' Nghe qua chới với... bỏ tật ngủ hoang ... có ngày cũng chết vô tích sự... vì bạn bè ! Về phần Phạm Thiện Ái, sau khi kế hoạch bị bể vẫn chưa từ bỏ ý định kéo chúng tôi ghé chơi nhà, email, điện thoại khẩn khoản mời chúng tôi, không tiền thì hậu, ráng để ra vài ngày dành riêng cho vợ chồng Ái tiếp đãi để... ''trả thù ''... lao... lại... những ngày làm ''phú ông'' bất đắc dĩ nuôi thằng Bờm như con trong nhà... đi bằng cách nào thì đừng thắc mắc để vợ chồng Ái lo dùm cho , chỉ cần cho biết đến đi ngày nào là được rồi. Nghe qua tôi từ chối khéo ngay... bảo để dịp khác cũng được, mới gặp nhau đây mà, làm gì mà vội thế ? ! Ái gỡ gạc bảo đừng trả lời vội vã như vậy, cứ để ra vài ngày suy nghĩ cái đã rồi trả lời sau cũng chẳng muộn và hẹn vài ngày nữa mới nhận câu trả lời ! Đành phải chiều bạn, nghe lời bạn bỏ ra vài ngày... suy nghĩ kỹ xem sao... có gì khác không... thì quả thật... mới thấy... nợ tiền dễ trả... nợ tình khó tính... để bạn tính hoài... không ra ngày nào trả được nợ thì tội chết... làm sao yên lòng được... vì vậy chưa hết hạn

kỳ vài ngày là tôi đã email trả lời cho bạn yên chí ... Thảnh thơi nuôi cá, dọn vườn... Nợ thằng Bờm trang trắng vổ tay reo ! Binh xong được tiền và hậu ĐH, chỉ còn lấn cấn vài ngày sau ĐH chưa biết đi về đâu, tôi bèn email cầu viện Nguyễn trọng Quýnh, báo cáo đoàn lòng tong nhà tôi sẽ thả trôi sau ĐH vài ngày nhờ ra tay cứu vớt. Quýnh email đừng lo, mọi việc sẽ đâu vào đó với điều kiện là phải lo cho ''bạn tù'' góp mặt trong đặc san ĐH kỳ này mới được ! Qua được ải Hải Quan mới thực sự quẳng gánh lo đi để vui sống... những ngày holiday of life time... thần tiên đời mình ! Ra ngoài, đảo mắt một vòng là thấy Du ngay, không phải vì nhận dạng hay mà vì Du là người Á Đông duy nhất trong đám đón rước đứng chờ, chớ nếu tình cờ gặp nhau ngoài phố thì không tài nào nhận ra nổi, gặp nhau làm ngơ là cái chắc!... Mấy chục năm rồi còn gì, làm sao nhận ra nổi, tôi vẫn giữ trong đầu hình ảnh một Nguyễn Bình Du thời trai tráng trong bộ quân phục rằn ri TQLC phong trần ở Năm Căn hay gần đây nhất phảng phất qua hình dáng của thằng John, con Du, lúc qua học ở London cách đây vài năm, chớ đâu có thể hình dung nổi một Nguyễn Bình Du hiện tại trước mặt mình... trông như một người Nhật... không hiểu do gương mặt thông thái giỏi về điện tử hay do vóc dáng... mập lùn... sumo !. Bỏ biết bao công của đễ được giây phút này cũng đáng đồng tiền bát gạo đừng nói gì những ngày sắp tới. Chưa về đến nhà, chưa ở ngày nào, Du đã gạ gẩm dụ dỗ ở thêm: - Sau ĐH, mày muốn ở lại nhà tao nữa cũng được, không gì trở ngại, tuy tao đi làm nhưng chỉ ban ngày, ở nhà còn có thằng John, muốn đi chơi đâu thì bảo nó chở, chẳng cần ở lại Boston làm gì. Được lời như mở tấm lòng, tôi nhanh miệng tiếp liền: - Mày gải đúng chổ ngứa tao quá, tao muốn vậy lâu rồi nhưng không dám nói ra, sẵn đây mày mở lời tao nói luôn cho tiện chớ không thèm khách sáo nữa, lúc chất hành lý lên xe tao thấy quá bất tiện, may mà mày mở lời trước chớ không tao cũng lựa dịp thuận lợi ngày giờ

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 82 -


tốt lành để xin xỏ ở thêm ! Thế là lại bất chiến tự nhiên thành, phơi phới nhìn ngắm cảnh vật... qua mắt xưa... lúc đầu tiên đặt chân lên đất Mỹ cách đây mấy chục năm trước ! Về đến nhà gặp chị Du hiếu khách, niềm nở lại thấy phẻ gà hơn nữa, thoải mái tự nhiên như ở nhà mình ! Thật vậy, ngay đêm đầu tiên tôi tự nhiên còn hơn lần họp mặt lần trước bên Cali... cầm lon bia đi tới lui uống tỉnh bơ trong Park làm bạn bè chới với chạy ra ngăn cản... đừng giỡn mặt với cảnh sát Mỹ ! Lần này thì tự động ra bãi cỏ trước cửa nhà Du đánh giấc ''say sưa'', đến khi bị phát hiện nói mãi mới chịu vào nhà ngủ trong phòng khách !... Số là chiều hôm đó Du cũng mở tiệc họp mặt bỏ túi... mời Bùi Thạch Trường Sơn và Hồ văn Lạng đến chơi, bạn bè mấy chục năm gặp lại biết bao chuyện tâm tình, nói là chính, uống là phụ, thế mà chai rượu một lít lại cạn sớm, phải khui thêm, tôi với BTT Sơn lúc đầu còn ''chậm tiêu''... bạn bạn tôi tôi xưng hô với nhau ... phải đợi rượu vào đúng đô mới ''tỉnh thức'' chuyển qua mày tao cho hợp tông bè bạn thân tình như Hồ văn Lạng và Nguyển Bình Du cho đỡ ngượng miệng. Còn Hồ văn Lạng, người bạn cùng xóm với tôi thì khỏi nói , tôi nhắc lại lần cuối gặp Lạng ở Năm Căn và đòi nghe chuyện tình ''đồn đại'' gay cấn xa xưa của Lạng thời ở Giang Đoàn... dự tranh trồng cây si với CHT chiếm trái tim cô hàng cà phê để... đăng báo... mà quên chị Lạng nhà mình đang ngồi kế bên... hỏi khéo... ''có phải chuyện tình với người đẹp tỉnh lẽ không anh?'' làm tôi chới với vội vàng uốn lưỡi đỡ đòn... tôi có sao nói vậy người ơi... chị nghe qua rồi bỏ dùm ... dù gì đi nữa, yêu ai thì yêu, phận tàu lắm bến... nhưng sau cùng bến cuối vẫn là em.... là được rồi phải không chị ? rồi đánh trống lảng qua chuyện khác ! Rượu ngon, bạn hiền, cứ thế mà uống cạn ly đầy, rót đầy ly cạn,... cười đùa đàn địch bên nhau như thời trai trẻ lính tráng... trong đơn vị... chiều chiều , tối tối quần tụ bên nhau bên cây đàn ... hát bản ruột, bản lòng cho nhau nghe ... thằng này quên lời thì thằng kia tiếp sức, cứ thế mà hát hết bản nhạc... mấy chục năm chưa hát lại lần nào... không hiểu là mình hát hay rượu hát... nhưng

thật xoáy, thật phê... hát ''hết hồn''... hát trong vô thức... ''Người về trên mây'' hay chính tôi về trên mây... đêm nay với bạn bè... Tôi rất thích bài này của Từ Công Phụng từ lúc mới biết yêu... là khổ ! ... nhưng chưa bao giờ hát lại nó từ lúc sập tiệm tới giờ... Tôi có một kinh nghiệm cùng mình về ''Người về trên mây'' là... lúc thất tình mà ôm đàn hát bản này thì giọng ca hay hết sẩy !!!... Bây giờ bên vợ, bên con, bên bè bạn thân tình, vui vẻ yêu đời... dĩ nhiên giọng hát giảm hay đi rất nhiều !!! Đêm văn nghệ thật có hồn ... mỗi bài ca là một kỹ niệm... Nghe giọng ca dĩ vãng Lạng Sơn mà nhớ... mưa Sài Gòn, mưa Hà Nội... nhớ Quang Trung.... T Đ Lý Thái Tổ ... một đoàn người trai hiên ngang bước ra sa trường, nhớ APL... TĐ Trần Hưng Đạo... bao người con trai kiêu hùng cùng nhau tách bến... hát rân trời đêm trên đường Cường Để lúc đi học từ HQCX về.... có khi hứng quá chơi luôn... Tình ca người đi biển... chiều nay ra khơi... thoáng thấy mắt em nhuốm buồn... trùng dương còn sóng... gào... nhớ chuyện tình đôi ta!... theo điệu quân hành... ăn khớp với nhịp chân đi và tiếng hô ''hai ba'' giữ nhịp của SVSQ chức sắc đi bên ngoài hàng... một cách nghiêm trang thật tình như đang hát một hành khúc... hùng hồn... tình tứ... có một không hai từ lúc thành lập HQ tới giờ !... Về đến nơi tập họp lại... hồn nhiên như không có chuyện gì xãy ra... hồ hởi phấn khởi chờ SVSQ trực nhật ra lệnh ''tan hàng'' để hét to '' tự thắng'' chấm dứt một ngày học hành vất vả thì... SQ cán bộ xuất hiện trước hàng quân lớn tiếng hỏi.... Đây là một đoàn quân hay một đoàn hát... tân nhạc cải cách... hay là một đàn bò về thành phố... mà lại hát bản đó đêm nay... cho cả bộ Tư Lệnh HQ nghe vậy, không còn thể thống gì của một đoàn quân cả ! Sau đó là một màn phạt quân ... hít đất, thăng thiên độn thổ, nhẩy sổm nhảy sẻ... tơi bời hoa lá... cho bớt sung sức, rửng mỡ... Mệt bá thở... nhưng khi thi hành lệnh phạt xong là... cười liền... không ai than phiền SQ cán bộ hắc ám hay oán trách thằng nào làm bậy bắt nhịp ''chiều nay ra khơi'' cho cả đám hát theo! Trở về đêm văn nghệ bỏ túi... hát cho nhau nghe....thật hứng thú... say mê... thả hết hồn

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 83 83


theo lời ca ý nhạc như đang ... '' lên đồng''.... Em nhé mình thương nhau muôn đời, anh giữ gìn biên cương xa vời, đừng buồn khi xa anh em nhé, thăm em đôi ngày rồi anh đi... mà ngở mình đang về phép thăm em ... trong ''Hoa soan bên thềm cũ'' ... sao diễm phúc quá... người tình và quê hương trọn vẹn trong hồn ! Cứ thế rồi thả hồn qua ... ''Bên bờ đại dương''... Đất nước tôi màu thắm bên bờ đại dương... Bắc với Nam tình nối qua lòng miền Trung... Đất nước tôi nòi giống hùng cường Lạc Long... làm gái toàn là Trưng Vuơng, làm trai rạng hồn Quang Trung !.... đưa hồn mình lên tận chín tầng mây xanh... Đến lúc thấy đất trời quay cuồng ngã nghiêng trước mặt là biết mình sắp chuyển qua hát nhạc giựt gân Hùng Cường - Mai Lệ Huyền... ''uống rượu không say nào hay'' ... bèn âm thầm chuồn ra cửa trước đến bên bãi cỏ ngồi nhậu ''say'' một mình... lời vào rượu ra... trong đêm thanh vắng. Vậy mà cũng đã... không thua gì nhậu ''tỉnh''... lời ra rượu vào... với bạn bè trong nhà!... Chưa bao giờ tôi cho chó ăn chè thoải mái bằng đêm ấy... nằm ngồi gì cũng được, không sợ phiền hà ai... có đất trời dọn dẹp dùm.... không sợ dơ bẩn, ra chỗ này thì lăn qua chỗ khác là sạch liền... cứ thế tha hồ mà lăn lộn trên chiếu cỏ thênh thang ! Đang thổn thức lăn quay cùng đất trời thì ''bạn hiền vợ dữ'' xuất hiện... mỗi người một câu ''bàn ra bắt vào''... không cho ngủ trong khách sạn ngàn sao màn trời chiếu cỏ thần tiên trong cơn say đắm... chị Lạng thì... coi chừng trúng gió chết...'' cái thắng cuộc đời tôi'' thì... các anh thấy đó, mới có ngày đầu tiên mà đã như thế này rồi !... Nhưng tôi không nghe, cứ nài nĩ xin xỏ... để ra hết rồi vô sau... đến lúc Du dụ dỗ : nhà tao thiếu gì thùng, ngại dọn dẹp thì tao cho mày một cái để ôm mà đi ''xô' như trên tàu chớ có khó gì đâu mà phải ở ngoài này... mới chịu vào mặc dù trong đầu vẫn ấm ức... ngủ ngoài một đêm có sao đâu mà sợ... nhắm mắt lại là hết sao liền !....Phải đợi mấy hôm sau mới sáng mắt ra... tình cờ nghe nói chơi mà lại thấy có sao thiệt giữa ban ngày ban mặt chớ không phải ban đêm mới độc!

lưng chăm sóc cho tài xế đường dài, Du lim dim đôi mắt hứng thú kể chuyện tai nghe mắt thấy bên dọc đường nghĩ ngơi cho chúng tôi nghe... Năm ngoái cũng có cảnh y như thế này... ông đó ngồi phè cánh nhạn như tao, trời nóng nực, vợ con thương tình tận tình chăm sóc... người che dù, người quạt, người đấm bóp... một lát sau thì xe ambulance đến đem băng ca xuống đòi chở ổng đi bệnh viện cấp cứu... làm cả đám ngạc nhiên.... ông đó phải thanh minh thanh nga lia lịa ... I'm O.K , I'm O.K, I just relax... từ chối không chịu lên băng ca nằm ! Hỏi ra mới biết một khách đi đường nào đó đi qua thấy mọi người chăm sóc ổng kỹ quá tưởng ổng bị gì nên tự động lấy cell phone gọi ambulance dùm. Mọi người nghe xong cười thoải mái... riêng tôi nghe xong lại... ''ngộ''.... nghĩ thầm trong bụng một mình nhưng không dám nói ra... lỡ tối hôm ấy láng giềng nhà Du có người mất ngũ ra bên cửa sổ ngắm trăng thấy một người quần áo chỉnh tề nằm lăn lộn trên cỏ thấy thương lấy phone bấm ''nai one one'' gọi cảnh sát hay xe cứu thương tới thì bỏ mẹ !... Vào trong nằm ôm xô như một xác chết không gượng dậy được lúc mê lúc tĩnh nhưng cũng để ý chuyện gì xãy ra nhất là nghe lén những gì bạn bè nói về mình... Thằng Việt hát cương bên ngoài coi bộ còn hay hơn hát trong karaoke ! Hết tập dợt văn nghệ đến bàn bạc ĐH, khuya lắm mới tan. Vợ chồng Lạng từ giã ra về, tôi thầm phục tinh thần phục vụ của bạn mình. Sơn ngủ lại bên phòng kế bên, đèn tắt nhưng bạn già Du vẫn loay hoay lục đục một mình trong đêm chưa chịu đi ngủ, mở mắt lén nhìn mới biết bạn già mình đang dọn dẹp, dẹp xong còn lấy cái mền đắp lên người tôi mới chịu lên lầu ngủ... cảm động vô cùng... tình bạn là thế ! Nhìn ra ngoài ...trời sắp rạng đông... không hiểu mai này có sức đi Canada nổi không?

Hôm đó trên đường từ Canada về, ghé service cà phê, cà pháo, cả đám ngồi nghĩ ngơi ngoài trời, chị Du ngồi phía sau bóp vai đấm

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 84 -

(Còn tiếp) Hoàng Quốc Việt.


Hoa Lan Thoạt nghe qua tựa đề có bạn đã liên tưởng đến một nghề nghiệp thật phổ thông đầu phiếu mà đại đa số trong chúng ta đã chọn để giải quyết vấn đề miếng cơm manh áo trong cuộc sống hằng ngày. Này nhé ! Nào là buôn đi bán lại những nhu yếu phẩm cần thiết từ thượng vàng hạ cám đến cả buôn chuyện lẫn buôn dưa lê như các bà bảy, bà tám vẫn hay làm. Nhưng hôm nay Hoa Lan muốn đưa ra một nghề mới có chất lượng cao và đang thịnh hành tại quê hương Việt nam yêu dấu của chúng ta. Đó là nghề buôn công nghệ cao, ai muốn vào nghề này cần phải có một đỉnh cao trí tuệ, phải sống trong các nước văn minh để tiếp cận, xử dụng, hiểu biết lợi ích công nghệ này trong đời sống, xã hội, trong kinh tế đưa con người ra khỏi lạc hậu, lầm than. Như các bạn đã biết, Việt nam đang ở trong tình trạng hội nhập, toàn cầu hóa, niềm mong mỏi ước ao lớn nhất của mỗi người là đưa đất nước trở thành công nghệ hóa, hiện đại hóa. Con đường duy nhất để vượt qua cảnh „con trâu đi trước lưỡi cày đi sau“, phải tiếp cận được nền công nghệ cao. Đồng cũng không phải trường hợp ngoại lệ, chàng thao thức trăn trở trên đường giải thoát cho „dân tộc“ trong đó bản thân chàng là động cơ chính. Chẳng là từ ngày giải ngũ với số tiền lương còm cõi chẳng đủ chi cho cà phê, thuốc lá, nói chi đến đi du lịch đó đây cho thêm buồn, thêm tủi. Nhớ lại thời kỳ hào hùng xa xưa, cái thời được mệnh danh là „chống Mỹ cứu nước“ ấy, tuy vật

chất có phần eo hẹp hơn bây giờ nhưng danh phận của chàng thì chiến lắm mấy ai bì kịp với gia đình chàng. Phải cảm ơn cái lý lịch trích ngang bần cố nông 3 đời của dòng họ nhà chàng, tuyệt đối trung thành với giai cấp vô sản và thời gian oai hùng của Trường Sơn, chả thế sao chàng lại được tuyển chọn sang Liên Sô đi học cái trường gì mà nổi tiếng nhất khối Đông Âu. Nơi đất khách quê người mặc dù được đảng và chi bộ chăm sóc tận tình với thời biểu đặc nghịt giờ học, giờ sinh hoạt đảng, sinh hoạt chi bộ, chàng vẫn làm quen được với một nàng thôn nữ mũm mĩm, hai má lúc nào cũng ửng đỏ như quả táo chín, đôi mông núng nính đong đưa. Thế rồi Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén, mối tình vụng trộm đưa đến một kết quả hoàn toàn chủ quan làm sai lệch hết đường lối chỉ đạo của nhà nước. Đó là 3 khoan : khoan yêu, khoan cưới và khoan đẻ, Đồng giật mình nghĩ đến lỗi lầm của chính mình, nếu chi bộ cái tổ tam tam biết được chàng chắc chắn sẽ bị cấp trên khiển trách và đuổi về nước mất thôi. Thật ra cái tổ tam tam đã biết tỏng tòng tong từng cử động của chàng rồi, nhất cử nhất động gì của chàng mà không lọt vào những đôi mắt cú vọ ấy, nhất là cô nàng người Nga thơm tho đẫy đà như thế làm sao che dấu nổi ai đây. Chàng từ từ tìm cách lẩn trốn cô thôn nữ người Nga có đôi mắt ướt rườn rượt và nụ cười lúng liếng. Tối tối chàng vẫn lăn qua lăn lại, mắt mở thao láo nhìn lên trần nhà, nhưng cả tâm hồn chàng vẫn khao

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 85 -


khát đến nóng bỏng vòng tay ôm hơi thở thơm và đôi nhũ hoa săn chắc. Chàng liếc nhìn sang cái tổ tam tam đang hồn nhiên ngáy oo, trong lòng vừa ghen tị vừa tức tối, không ghen sao được với những tâm hồn trong sáng hướng thẳng về tương lai, không một chút vướng bận về tình cảm cá nhân trai gái. Tức tối nếu không có hai thằng đười ươi ấy chàng đã đến với nàng mặc dù trời đang đổ tuyết. Thầm oán cái chủ nghĩa ba khoan đã ngăn cản những nhu cầu căn bản của con người là được sống, được yêu và được ở gần người yêu. Cứ lan man nghĩ ngợi Đồng chìm vào giấc ngủ lúc nào không biết, trong giấc mơ chàng nhìn thấy chính hình ảnh mình, áo trắng khăn quàng đỏ nghiêm chỉnh chào lá cờ đỏ sao vàng văng vẳng bên tai bài hát, Ai yêu bác Hồ Chí Minh bằng chúng em nhi đồng. Thế rồi hình ảnh một ông già râu dài tóc bạc mỉm cười hiền từ hòa lẫn với một nàng tóc vàng mắt xanh cũng nhìn chàng âu yếm. Bất chợt một cơn lạnh xuyên thấu tới tận xương, chàng giật mình mở mắt nhìn qua cửa sổ, bầu trời trắng xóa tuyết, cái áo gió mặc khi đi ngủ không đủ ấm vì tim chàng đang lạnh giá. Chàng biết chàng phải lựa chọn giữa tình yêu và tương lai, mà tương lai của chàng phải chấp hành nghiêm chỉnh những qui luật của chi bộ đưa ra, trong đó nàng không có chỗ đứng. Bâng khuâng đứng giữa hai dòng nước. Chọn một dòng hay để nước trôi. Đồng nhớ lại kỷ niệm xa xưa với mối tình đầu bên cô hàng xóm, nhà nàng ở cạnh nhà tôi, cách nhau cái dậu mùng tơi xanh dờn ấy. Đó là cô hàng xóm của Nguyễn Bính, chứ cô hàng xóm của chàng cách nhau mấy bức tường vôi vách đất phải khó nhọc lắm mới gặp được nhau. Hôm ấy trước ngày chàng được lệnh lên đường mở đường Trường Sơn, mặc dù phải thu xếp việc nhà, đắp lại cho mẹ cái chái bếp bị dột, tạm biệt mấy tên bạn hàng xóm nhưng chàng vẫn mong ngóng chờ đến tối để gặp nàng. Sau bữa cơm tối chàng đặt ngọn đèn dầu lên bàn thờ, dắt lại cái màn cho mẹ, thở dài nhìn dáng mẹ còm cõi nằm trên manh chiếu rách và cái màn tùm hụp vá víu chằng chịt. Thấy mẹ nằm yên ngáy đều, chàng vội nhanh chân khép lại liếp cửa và nương theo ánh trăng để đến với nàng.

Nàng đi tới đi lui bồn chồn nóng nảy, cả ngày nay không làm được gì vì không thấy tăm hơi chàng. Nàng biết rằng sáng sớm mai tất cả các thanh niên đến tuổi nhập ngũ đều phải trình diện trước sân làng nhận lệnh phát quân. Như thế chỉ còn đêm nay là đêm cuối cùng, hai đứa được gần gũi nhau, nàng nhìn lên ánh trăng chênh chếch than thầm : Vầng trăng ai sẻ làm đôi. Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường. Chợt mắt nàng sáng lên, lờ mờ dưới ánh trăng nàng thấy chàng rực rỡ đang lao thẳng về phía nàng. Nàng mở rộng vòng tay ôm chặt tấm thân nóng hổi hừng hực săn chắc của chàng. Hai tấm thân quấn vào với nhau, tóc nàng sổ ra bay lòa xòa phủ lên mặt chàng, một mùi thơm man mác phủ kín giác quan của chàng. Chàng nhắm mắt lại hít hà, mùi hương của tóc nàng thoảng hương thơm của nước hoa mùi. Da thịt nàng mềm mại đằm thắm dưới làn lụa mỏng, bàn tay chàng tham lam quấn quít khắp các nơi, khám phá tìm tòi say mê rạo rực. Chàng nhẹ nhàng đặt nàng nằm xuống lên thảm lúa xanh đang trổ bông con gái. Ánh trăng vàng, màu lúa xanh, như tô điểm thêm sự quyến rũ của tấm thân con gái mơn mởn trắng hồng. Chàng úp mặt vào ngực nàng hít hà mùi thơm của da thịt, mùi thơm của mái tóc, hương thơm của lúa, tất cả những hương thơm đó quyện lại với nhau thành mùi thơm của trinh nguyên. Nàng rướn người lên cảm thấy cái của chàng cồm cộm cọ sát vào mình một cảm giác an lạc sung sướng chưa từng có đến với nàng. Nàng biết nàng sẽ thuộc về chàng mãi mãi. Nàng sẵn sàng dâng hiến cho chàng, thôi thì Mận đào thà bẻ cho người tình chung vẫn hơn. Nhưng số chàng thuộc loại con rệp hay sao ấy, khi vừa ngửi thấy mùi thơm da thịt đê mê đến chết lịm cả người, chưa kịp ngây ngất thì tiếng còi báo động B52 đã rú lên liên tục. Như một phản sạ, cả hai buông nhau ra nàng quấn lại mái tóc, sửa lại sống áo chạy hộc tốc về hầm trú ẩn. Thế rồi cuộc đời Đồng kể từ đây phải sống chết với núi rừng Trường Sơn, lấy núi cao làm lều, lấy trăng sao làm màn và lấy muỗi rừng làm bạn lữ. Nhắc đến sinh vật bé nhỏ muỗi rừng này Đồng chưa hết hãi hùng, không biết thượng đế vì duyên cớ nào lại tạo ra chi cái giống ác ôn đến thế. Mặt trời vừa sập xuống là

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 86 -


chúng đi hành quân từng đàn, chỉ cần dơ tay ra là bắt được cả nắm. Hai ống chân mập mạp của chàng là miếng mồi ngon của chúng, chỉ một thời gian ngắn thôi chàng cảm thấy chiếc quần đã trở nên xa lạ với hai bắp chân khẳng khiu vì muỗi đốt và thiếu ăn của chàng. Ai bảo chàng sống cô độc lẫn cô đơn trong rừng, không, bên cạnh chàng lúc nào cũng có các anh Muỗi và chị Vắt làm bầu bạn. Chưa kể những ngày Đồng phải ngồi hát liên khúc mưa liên tục, mưa dầm mưa dã cả tuần không dứt. Những con suối buổi sáng còn trong veo có thể lấy nước nấu trà, nhưng sau cơn mưa trở nên đỏ ngầu vì bị sạt lở đất đá trên triền kéo theo. Những buổi hành quân dưới mưa, bọn Đồng phải cởi quần áo bọc giấy ny lông cho khỏi ướt rồi đội lên đầu, đoàn quân vừa đi bộ vừa đội, có những hôm gánh gồng liểng xiểng trên vai, nào xon nào nồi, nào gạo nào muối, chàng mệt mỏi muốn vứt quách cho xong. Chân vẫn bước, thỉnh thoảng tay vẫn vặt những lá rau rừng bỏ vào ba-lô, tâm trí chàng chỉ nhớ đến khói lam chiều, bát canh nóng, vài quả cà và vội với rau muống chấm tương. Khi mặt trời vừa khuất núi, đám mây bay là đà xuống mặt đường cũng là lúc muỗi rừng túa ra như trấu. Chàng lom khom tìm chỗ trú ẩn qua đêm, âm thầm lặng lẽ lấy lá rau rừng nấu bát canh rau vặt và ít lương khô. Cứ việc mắt nhắm mắt mở thấy rau gì là vặt hết cho cả vào nồi canh, lỡ vặt nhằm rau đắng thì cứ việc nhổ ra chẳng chết thằng Tây nào cả. Một đời trai tráng thanh xuân chàng đã sống và quen với nết „đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng“, phải ôm cái bếp Hoàng Cầm, một loại bếp dã chiến mang tên của người anh nuôi đã được phổ biến từ chiến dịch Điện Biên cho tới nay, một công cụ thực tế dành cho núi rừng Trường Sơn. Chiến dịch Trường Sơn với bao nhiêu vũ khí đạn dược quân nhu tải vào chiến trường miền Nam, qua những đôi chân dẻo dai thoăn thoắt đi bộ qua suốt dọc cái xương sống của miền Trung và đội những nhu yếu phẩm để cống hiến cho chiến trường miền Nam, thật không hổ danh với danh xưng bộ đội anh hùng. Thấm thoát 6 năm tại chiến trường chàng được chọn là quân nhân xuất sắc, trung với đảng hiếu với dân nên được chọn cử đi học tại Nga về cơ khí. Ba năm ở Nga với chàng như một

quãng đời đẹp nhất, ngày bước chân đến Nga chàng và đồng đội sung sướng nghịch những nắm tuyết vê thành những trái banh tuyết đùa nghịch ném nhau. Trời lạnh được ăn uống đầy đủ nên chẳng bao lâu chàng đã phổng phao, tươi da thắm thịt. Cái lũ bạn tam tam truyền cho chàng ngón đàn ghi-ta, chàng tự cảm thấy như con sâu đã lột xác thành bướm. Khi tay bấm những nốt đàn và cất cao giọng hát những bài ca ngợi quê hương, chàng càng thấm thía ân sâu nghĩa nặng của đảng và nhà nước đã nuôi dưỡng và gây dựng cho chàng cuộc đời hôm nay. Cũng nhờ cung đàn tiếng hát trong những buổi giao lưu với các bạn Nga, chàng đã gặp và quen nàng, cô thôn nữ người Nga, người yêu, người tình như một giấc mơ lớn trong đời. Thế mà .... chàng phải chọn lựa và từ giã giấc mơ lớn để trở về với gia đình, với quê hương nơi cha mẹ và các em đang khắc khoải trông chờ chàng từng giờ từng phút. Chàng biết trách nhiệm của mình vì hy vọng của đại gia đình đã đặt lên vai chàng : phải thoát khổ cho bản thân và cho gia tộc. Ngày về nước chàng được bổ nhiệm ngay chức vụ trưởng phòng kỹ thuật của xưởng đóng tàu „Ba-xoon“. Với đồng lương cố định của một cán bộ kỹ thuật cao cấp như chàng cũng chỉ đủ trả tiền phở cho vài tuần ăn sáng, nói chi đến chuyện nuôi vợ và con. Về chuyện gia thất, đảng đã chu đáo kết hợp cho chàng một tấm hồng nhan tri kỷ cũng cùng trong quân ngũ như chàng. Kim dáng người đậm đà, đặc biệt với đôi mông to quá khổ, dáng đi lạch bạch như vịt bầu, đôi chân ngắn như không mang nổi tấm thân đẫy đà. Lần đầu tiên gặp nàng, chàng đã có ấn tượng rất lớn với lối nói giảo hoạt, ngọt ngào, hai con mắt sắc lẹm quét những tia nhìn như ra-đa với hiển thị màn hình rộng. Của đáng tội nếu có con ruồi bay qua nàng có thể phân biệt được con đực hay con cái, đúng là : Người khôn con mắt đen xì. Người dại con mắt nửa chì nửa thau. Nếu để yên cho con tim mù lòa của chàng dẫn dắt, biết đâu chàng chẳng yêu một thiếu nữ ngoài giai cấp nào đó thì thật là phiền, làm sao chàng có thể nhìn thẳng về tương lai được nữa. Chàng đã kế hoạch hóa gia đình để cho ra được sản phẩm nối dõi tông đường. Để có một sản phẩm như ý muốn cũng biết bao công phu và

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 87 -


nước mắt, có những ngày chàng được thông báo giờ G đã đến, thế là dù có sụt sùi sổ mũi hay lịch công tác họp hành chàng cũng phải tìm đủ mọi lý do để tranh thủ „ấy“ một tí. Những lúc ấy chàng có cảm giác như đang trên đường hành quân để tiến đến mục tiêu đánh nhanh đánh mạnh, rút lui thật nhanh và quyết thắng : phải sản xuất cho được một thằng cu. Tuy nhiên trong đời sống lứa đôi, chàng không thể nào rung động được với người vợ lúc nào cũng lạnh lùng, ra lệnh chỉ huy chàng trong từng góc cạnh nhỏ. Hạnh phúc ư ! Câu hỏi khó trả lời vì còn phụ thuộc vào điểm tựa phát xuất ra hướng nhìn. Mọi người chung quanh hàng xóm láng giềng, nội ngoại hai bên đều khen chàng có một mái ấm gia đình hoàn hảo tuyệt đối hạnh phúc. Đúng như thế thật, gia đình chàng tam đại đồng đường quây quần ấm cúng trong căn hộ rộng 30 mét vuông. Bất kể nhất cử nhất động của chàng đều được các thành viên trong nhà quan tâm săn sóc, vai trò số một trong nhà nghiễm nhiên được chàng đảm nhiệm và như thế đồng nghĩa rằng chàng có nghĩa vụ kéo theo hàng chục chiếc tàu há mồm. Chàng rất hài lòng với chính bản thân, với cha mẹ chàng đã có cháu đích tôn, với vợ chàng đưa cả tiền lương không xén đi một đồng nào và nàng cũng không phải báo cáo kế hoạch chi tiêu. Tiền lương đưa đủ thì ngủ ở nhà, có anh chồng nào hoàn hảo hơn chàng chăng ? Tiếc thay vợ chàng lại đồng sàng dị mộng, số tiền cỏn con chàng đưa về không đủ nấu nước gạo thay sữa cho con, lại còn cả tông ti họ hàng sống nhờ vào cái chức vụ còm cõi và đồng lương nhỏ nhoi của chàng. Đã thế những lúc muốn gần nhau phải nín thở, khẽ khàng để không gây ồn ào chú ý đến những thành viên trong gia đình. Oái oăm thay người già thường ít ngủ và thính tai, mỗi lần nàng chủ động xán vào chàng gần gũi thì y như rằng sau tấm màn ngăn cách chiếc giường loan phụng của nàng, có tiếng ho húng hắng của mẹ hoặc bố chồng. Nàng lúc nào cũng cảm giác thiếu thốn, đói cồn cào ruột gan, có những đêm nàng trăn trở không ngủ được, mặc dầu anh chồng phổng phao ngáy oo bên cạnh nhưng nàng vẫn thấy thiếu hơi ấm của tình vợ chồng. Không ngủ được nàng vào bếp mở vung nồi cơm, định làm

bát cơm nguội đỡ lòng nhưng ôi thôi dưới đáy nồi chỉ còn vài ba hột cơm cháy. Nàng đói tình lẫn đói cơm, muốn gào thét lên cho vơi bớt chuyện trong lòng. Sáng dậy khi chàng đang sửa soạn đi làm, nàng đến gần than thở vật giá leo thang quá nhanh, lương chúng mình không đủ chi tiêu một tuần, em đói và cả con cũng đói. Đồng nghe như có gì đấm vào ngực, chính chàng cũng đã có những đêm không ngủ được vì đói. Chàng cũng biết đêm qua vợ đã lén vào bếp tìm cơm nguội, nhưng trở về giường với cái bụng đói meo. Chàng biết nhưng không dám cựa quậy để vợ hiểu mình đang ngủ say. Khốn nạn thay cho cái cảnh nghèo, mà nghèo thường đi với hèn, chàng không phải thằng hèn. Chàng quyết tâm phải kiếm tiền bằng mọi cách, mọi giá lẽ nào chịu ngồi yên cho cái nghèo, cái khó nó gậm nhấm cả cuộc đời sao được. Chàng bắt đầu mở mắt, dỏng tai quan sát đời sống chung quanh. Chàng lấy làm ngạc nhiên khi thấy những đồng nghiệp sống sung túc, thoải mái hơn rất nhiều so với đồng lương chính thức. Chàng tẩn mẩn tìm hiểu nguyên do nhưng đành chịu vì không thể biết làm sao có thể sống được cuộc sống như họ. Băn khoăn lo lắng, rốt cuộc chàng phải bỏ cái bệnh Sĩ của mình, thăm hỏi một đồng nghiệp mà chàng luôn tự hào rằng mình hơn nó một cái đầu. - Này cậu Ban, làm sao mà vợ tớ cứ than thở đồng lương tiêu không đủ, mặc dù tớ đưa đủ cả không giữ lại một trinh để bù khú với bạn bè. Thằng bạn trợn to con mắt nhìn chàng như quái vật, sau đó cười ngặt nghẽo nói : - Chính tớ cũng ngạc nhiên về nội tướng của cậu đấy ! Không hiểu chị ấy thần thông tới mức nào mà có thể chịu đựng được tới ngày hôm nay với đồng lương của cậu. Chàng lắp bắp: - Thế gia đình cậu chi tiêu thế nào ? Lương cậu chắc chắn ít hơn lương tớ, vợ cậu điều hành ra sao ? Thằng bạn, đồng thời cũng là cấp dưới của chàng, thân mật vỗ vai nói :

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 88 -


- Thủ trưởng ạ ! Cứ theo em rồi mọi việc sẽ ổn thôi. Kể từ ngày ấy, Ban với chàng trở thành hình với bóng, bất kể điều gì Ban đưa lên đều được chàng duyệt ký, không đắn đo suy nghĩ. Không tin sao được về tài kinh bang tế thế của Ban, chỉ cần vợ chàng ngỏ ý cần cái xe gắn máy để đi làm cho tiện. Chẳng bao lâu Ban đã lù lù dẫn đến một cái xe đã qua đời xử dụng tuy không còn mới nhưng cũng còn tốt để di chuyển. Có lần thằng con trai độc nhất của chàng vòi vĩnh tiền những món đồ chơi đắt tiền cũng đều được chú Ban đáp ứng. Ban đã trở thành một thành viên thân thiết trong gia đình, đồng thời cũng là ân nhân đưa gia đình chàng ra khỏi những cơn cãi vã, cằn nhằn về tiền nong. Vợ chàng và vợ Ban trở thành một đôi bạn thắm thiết, cùng nhau mua sắm tập tành kinh doanh địa ốc. Cũng từ đó, căn hộ nhỏ đã được đổi thành căn hộ 3 phòng, với trang bị tối tân và cũng từ đó chàng thường xuyên vắng mặt trong những bữa cơm gia đình. Từ việc công cho đến việc tư, mọi việc đều do bàn tay Ban dàn xếp, Đồng khoan khoái tận hưởng số may đã đến với mình. Lật lại lá số tử vi của lão thầy bói mù ngày nào, chàng thấy đúng không chê được, số chàng đẻ bọc điều, tràng hoa quấn cổ, sung sướng hưởng cả đời. Tuy nhiên có một điểm làm chàng lấn cấn là lão căn dặn nhiều lần, lộc bất tận hưởng, họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai. Vế trên chàng đang cảm nhận được một cách rõ ràng vì lộc đang đến với chàng ào ạt, suông sẻ, còn vế thứ hai chắc tại lão mù không nhìn thấy thế thôi. Thử lão sáng mắt ra, sẽ thấy địa vị và cơ ngơi của chàng. Chức vụ thăng tiến vùn vụt theo tuổi tác, những hợp đồng béo bở bao giờ cũng có phần mầu của chàng. Danh thế và địa vị của chàng đã tạo cơ hội cho vợ kinh doanh bất động sản thành công mỹ mãn, nhưng về lý lịch chàng vẫn liêm khiết, gương mẫu. Các dãy nhà, ruộng đất đều đứng tên vợ chàng. Chị vợ chẳng mấy chốc đã lên hàng đại gia một cách nhanh chóng, chỉ cần ghim vài chục căn hộ cao cấp đến lúc giá sốt lên xả hàng là có thể kiếm được chục tỷ dễ như trở bàn tay. Người đẹp vì lụa lúa tốt vì phân, vòng vàng nữ trang Kim đeo đầy người, một trong những thú vui của nàng là buôn dưa lê với các quí bà tại thẩm mỹ viện, spa. Vui chuyện nàng thử xâm mắt, xâm môi, nét mặt nàng càng lộ ra hai con mắt sắc sảo đen

thui và cái miệng lúc nào cũng đỏ thắm. Nàng tự nghĩ với tài sắc của cải của mình nàng đáng được trọng vọng, nắm được chìa khóa của cánh cửa hạnh phúc gia đình. Đồng âm thầm theo dõi sự thay đổi của vợ, những lần gần gũi trong bóng tối, cái miệng xâm đỏ chót khiến chàng kinh hãi. Những buổi tiệc tùng chiêu đãi đã đẩy vào tay chàng biết bao cô gái chỉ đáng tuổi con cháu chàng. Nhưng đồng thời cũng là cơ hội để tiếp xúc với những doanh nhân, trí thức Việt kiều. Đồng gặp Khoa trong đám cưới của một người cháu, chàng thanh niên cao to với mái tóc bồng bềnh nghệ sĩ, đang là trung tâm điểm của các cô gái trong tiệc cưới. Khoa cười nói thoải mái tự nhiên đầy tự tin trước những con mắt chiêm ngưỡng thán phục. Đồng cầm ly rượu tới gần Khoa quan sát anh chàng trẻ tuổi này, có cách phát âm lơ lớ trong câu chuyện chêm nhiều tiếng Mỹ. Đồng phỏng đoán chàng thanh niên này có lẽ từ nước ngoài về, vì tác phong bộ điệu của chàng rất Tây. Chú rể của tiệc cưới đồng thời cũng là cháu của Đồng cho chàng biết Khoa chính là kỹ sư đại diện cho một công ty truyền thông của Mỹ vừa mới về nước được hai tháng nay. Không bỏ lỡ dịp may Đồng lân la đến làm quen với Khoa, rõ đúng là người trong mộng của chàng rồi, chẳng phải bao đêm chàng đã miên man nghĩ đến một đối tác từ nước ngoài về mang đầy một bụng chất xám. Nhân vật trong mơ sẽ là đầu mối cho những dự án hợp tác quốc tế, mà anh Việt kiều ngớ ngẩn tên Khoa này sẽ là người hỗ trợ cho chàng lấy được dự án. Về những dự án thì đủ mọi loại từ trang bị máy móc cho những hãng xưởng công nghệ đến những thiết bị y khoa hiện đại, một loại chuyển giao công nghệ tinh vi và tiên tiến hàng đầu. Chỉ cần số tiền viện trợ hay đầu tư lên đến bạc triệu đô la là Đồng đã có phần mầu thật béo bở rồi. Chàng phải hội nhập vào trào lưu của biển lớn, phải mở công ty nếu không trách nhiệm hữu hạn thì cũng cổ phần, cổ đông như thiên hạ vẫn làm. Nhưng Đồng quên mất câu các cụ hay bảo Ngũ thập tri thiên mệnh, đã trên 50 tuổi rồi mà vẫn còn đòi buôn công nghệ cao không biết tham vọng sẽ dẫn đến bờ bến nào. À quên, trước khi đi vào công việc làm ăn của Đồng, các bạn có muốn biết sơ qua về khả

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 89 -


năng “say nắng“ của chàng không ? Hai chữ này nếu không giải thích cặn kẽ, ai mà hiểu nổi. Say nắng là lúc nào cũng sẵn sàng rung động, biểu lộ dâng hiến tình cảm cho bất kể bông hồng nào mà chàng có cơ hội tiếp xúc. Nói cũng phải tội, vào cái thời bao cấp ngày xưa nhà nước đã chèn ép tuổi thanh niên lòng xuân phơi phới của chàng, đến giờ tóc đã ngả màu muối nhiều hơn tiêu, chàng muốn vớt vát lại những gì đã qua và không để cho đi qua thêm một lần nữa. Ngoài ra trên tình trường còn có một danh từ ngoại lai nghe rất kêu „win-win“, nghĩa là hai bên đều có lợi trong thời gian đầu. Nàng được chàng bỏ tiền ra cung phụng từ miếng cơm cho đến manh áo, chàng hãnh diện đã cua được người đẹp đáng tuổi con cháu của mình. Nhưng thời gian sau cuộc tình bắt đầu xuống cấp, về lâu về dài người bị thua thiệt trong tình huống này lại là kẻ đàn ông, các cô nương trẻ đã hưởng được những thành quả kinh nghiệm, địa vị, vật chất và mau chóng trở thành quí bà. Lúc đó nhìn lại chỉ thấy một ông lão hom hem, không còn điều kiện gì hấp dẫn nữa, kể cả chuyện chăn gối trên giường. Chuyện đi hay ở tùy thuộc vào lòng từ bi hay thương hại của quí bà dành cho các ông, hay nói cho nó vuông là tùy thuộc vào gia tài nàng đang chờ đợi để hưởng. Trở về chuyện làm ăn của Đồng với anh Việt kiều xứ Mỹ, họ đang ở trong thời kỳ thăng hoa và cộng hưởng, nghĩa là có khuynh hướng đi lên theo chiều hướng tốt đẹp. Đồng theo chủ trương „Đi tắt đón đầu“, đi làm sao cho thật ngắn gọn để đến đích cho nhanh, phải túm thắt lưng địch mà đánh, nói cho dễ hiểu là bám chặc đối tượng thế thôi, làm sao cho con mồi Việt kiều Khoa phải nhả hết kiến thức có sẵn sang chàng. Bài bản chàng đi cực kỳ tinh xảo, Khoa phải mòn công ngồi dịch các tài liệu kỹ thuật cho chàng, phải kéo theo một đồng nghiệp bên Mỹ về để cùng làm chung dự án. Bù lại Khoa và chàng Tây được Đồng ưu ái dẫn đi ăn chơi trong những nơi có ánh đèn màu. Thật ra để chiêu đãi khách quí quanh đi quẩn lại cũng chỉ có cái màn ăn ngon và gái đẹp, cộng thêm một tí men say vào là tất cả các khó khăn đều được khắc phục không xẩy đi đâu một tí nào. Qui luật làm ăn của xứ sở này là như thế đó, ai không biết làm bạn với Lưu

Linh xem như người chưa nhập cuộc, phải biết nói câu : không say không về. Thế rồi sáng sớm sau tỉnh mắt ra không biết mình đã ký kết văn bản gì và đã ôm một cô nàng „gà móng đỏ“ nào ? Nhất là những buổi tiệc tùng liên hoan của công ty, tha hồ vui chơi thoải mái với các em tiếp viên trẻ đẹp và thơm như múi mít ấy ! Chẳng phải thiên hạ vẫn bảo có làm phải có hưởng hay sao ? Nhưng Khoa và chàng Tây đâu ngờ rằng hình ảnh người đẹp đang ngả ngớn, vừa rót rượu vừa ôm gọn chàng trong vòng tay lả lơi đã được ống thu hình dấu kín thâu rõ mười mươi. Đồng nghĩ, Dao cần phải nắm đằng chuôi, chàng chỉ làm theo những gì các cụ ngày xưa đã chỉ dậy. Các hợp đồng đặt hàng của công ty đều do bàn tay mềm mại và khối óc lanh lợi của Báu, cô kế toán tài chính đảm nhiệm. Nàng có một ngoại hình mát mắt với đôi kính cận dầy cui, người tròn trĩnh như hột mít, tóc chải tém cột ngược ra đằng sau. Một người rất chính xác trong công việc, viết hợp đồng, kiểm soát đồng ra đồng vào, một loại tay hòm chìa khóa của công ty. Nếu xếp Đồng muốn ăn nhậu chỗ nào với các đối tác trong nước cũng như ngoài nước phải xin phép để nàng duyệt qua. Vì với tài kế toán tài tình, Báu có thể hợp thức hóa vào sổ sách những chi tiêu ngoài sổ sách. Cô nàng đã được xếp hứa hẹn cho bổng lộc cao để trung thành. Báu không biết nói đùa, luôn luôn theo dõi những hành vi vượt ngoài kỷ cương của xếp, để rồi nghiến răng giữ hầu bao của công ty chặt hơn cả bà vợ của chàng nữa. Dần dần Đồng mất luôn khả năng kiểm soát cô kế toán vừa dữ, vừa giỏi, vừa độc tài. Chàng sợ quá nên không dám hỏi chữ nào, chỉ tin tưởng vào sự tuyệt đối trung thành của Báu. Được cái Báu đối xử với Kim rất nề nếp, chị em tôn ty trật tự. Mỗi tháng nàng lấy tiền của công ty đưa cho vợ và con của Đồng chi phí trong nhà. Hợp thức hóa những rút tỉa ấy thật tinh vi, kín kẽ cả đôi bên. Một người nắm giữ bí mật của công ty và đời tư của xếp nhuần nhuyễn như Báu, chắc chắn phải được chia phần cho xứng đáng. Được sự nể trọng của mọi người, tài sản của cô nương kế toán càng ngày càng nở ra theo tỷ lệ thuận của sự tín nhiệm.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 90 -


Lòng vả cũng như lòng sung. Một trăm con lợn cũng chung một lòng. Vâng, tất cả các thành viên trong công ty trách nhiệm hữu hạn, một thứ sân chơi bình đẳng này đều có chung một „lòng“ : Một lòng rút tỉa của chung. Đồng vì tham lam, tự nghĩ công ty mình đã lớn mạnh đâu cần chi cái tên Việt kiều Khoa nữa, gạt hắn ra ngoài cuộc chơi sẽ lợi nhuận nhiều hơn. „Knowhow“ của hắn, chàng đã học được, địa chỉ hãng xưởng chàng đã có trong tay. Tiếng Anh, tiếng Mỹ chàng mướn thông dịch trong nước rẻ chán, chỉ cần đơn đặt hàng gửi thẳng qua Mỹ là xong. Do đó Đồng đưa ra chiến dịch bôi nhọ uy tín của Khoa, một đại diện bán hàng của các hãng xưởng danh tiếng bên Mỹ. Bằng một ít hình ảnh rẻ tiền chàng chụp lén Khoa và các em tiếp tân trong các buổi tiệc liên hoan. Quá chán ngán với lối làm ăn của những con người tự cho mình có đỉnh cao trí tuệ trong công việc chuyển giao công nghệ, nhưng đã mua công nghệ cao như mua miếng thịt bò. Khoa bỏ về Mỹ, ngồi rút tỉa kinh nghiệm rồi không thèm làm ăn chung với Đồng nữa. Đồng chưa mường tượng được những hậu quả nào sẽ xảy đến cho công ty của chàng sau sự ra đi không kèn, không trống của Khoa. Những đơn đặt hàng của khách hàng đã chất đầy hộc tủ, tiền đặt cọc đã nằm sẵn trong tài khoản của công ty, nhưng hàng còn ở mãi tận nơi đâu, Đồng không thể mua về được vì Khoa đã là đại diện độc quyền cho sản phẩm ấy rồi. Chưa kể những dịch vụ sửa chữa bảo hành về lâu về dài cho một sản phẩm công nghệ cao. Những lời hứa non, hứa già với khách hàng, nay đã trở thành những lời hứa cuội. Chỉ nghĩ đến chuyện phải đền hợp đồng, phạt bồi thường thôi cũng đủ cho Đồng mất ăn mất ngủ rồi. Chàng lâm vào tình trạng „bó tay chấm com“ không biết xoay sở vào đâu ? Thế mà vài tuần trước Đồng hỏi Báu về mọi việc trong công ty có ổn không. Nàng trả lời thật năng động, mọi việc đều trong vòng kiểm soát giám đốc ạ.

Công ty sập vì Đồng gạt Khoa ra, mỗi thành viên trong công ty rút một tí, mạnh ai nấy tiêu một cách vô tội vạ. Cô kế toán Báu ngoài việc rút tỉa tiền bạc của công ty một cách thần sầu, hay đến độ chẳng để lại một dấu vết gì mà còn được mọi người khen thưởng về cuộc sống đạo đức và lối cư xử chí tình. Đúng đấy, lỗi lớn của công ty là vi phạm hợp đồng, tiền đã trao rồi mà cháo vẫn chưa chịu múc thì sập tiệm là phải rồi, tại sao lại đổ lỗi cho Báu nhỉ ? Đồng cũng như bao nhiêu người đàn ông khác chỉ thích tôn thờ chủ nghĩa ích kỷ bản thân, cái mầm mống tham lam đã nằm sẵn trong người từ lâu đời chỉ đợi dịp thuận tiện là trồi lên đơm bông kết trái. Cái trái chàng nhận được lần này là một loại khổ qua mướp đắng, đắng ơi là đắng ! Chàng đã mất gần như hết tất cả, gia tài sản nghiệp, tiếng tăm danh giá, mất hết bạn bè. Kể cả Kim người vợ do đảng kết hợp cũng từ từ rút lui ra khỏi cuộc đời chàng, nhưng thôi cái ngữ đàn bà ấy có mất cũng chẳng nên tiếc làm gì. Nhưng khổ nỗi tất cả tài sản đều đứng tên nàng, cộng thêm cái bệnh Sĩ và gia trưởng đã tạo cho chàng một tình cảnh hết sức oái oăm, đó là trần truồng như nhộng, nghĩa là không có gì để mất nữa. Chỉ còn lại các nàng „win-win“ bên cạnh, chưa biết bao giờ sẽ rũ áo ra đi, chàng trộm nghĩ chắc cũng không lâu đâu khi biết chàng đã phá sản, công ty chỉ là cái vỏ mà không có ruột, có muốn khai tử cũng không được chôn, vì số tiền nợ khắp nơi như chúa Chổm. Quan trọng hơn là số tiền nợ với sở thuế chưa thanh toán được, lúc nào cũng như một bản án treo lơ lửng trên đầu. Có bạn thương hại cho hoàn cảnh Đồng, chắc anh chàng phen này phải tự tử mất thôi, sống thế nào được nữa. Không, lầm to rồi ! Đồng thuộc tuýp can trường, thép đã được tôi luyện, ngày xưa B52 dội trên đầu chàng còn chưa chết, huống chi một chữ Tình. Nhưng có lẽ kỳ này sẽ chết vì một chữ Tiền. Chàng lẩm bẩm cuộc đời sao khéo gói trong một chữ T to đùng … Tình, Tiền, Tù, Tội.

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 91 -

Hoa Lan. Mùa đông 2009.


Cô giáo

"Teddy, em nói sai rồi. Chính em mới là người đã dạy cô rằng cô có thể sống khác đi. Cô chỉ biết thế nào là dạy học kể từ khi cô được gặp em".

VÀ HỌC TRÒ LỚP 5

Câu chuyện đã xảy ra từ nhiều năm trước. Lúc đó, cô Thompson đang dạy tai trường tiểu học của một thị trấn nhỏ tại Hoa Kỳ. Vào ngày khai giảng năm học mới, cô đứng trước những em học sinh lớp 5, nhìn cả lớp và nói cô sẽ yêu thương tất cả các học sinh như nhau. Nhưng thực ra cô biết mình sẽ không làm được điều đó bởi cô đã nhìn thấy cậu học sinh Teddy Stoddard ngồi lù lù ngay bàn đầu. Năm ngoái cô đã từng biết Teddy và thấy cậu bé chơi không đẹp với bạn bè, quần áo thì lôi thôi lếch thếch, còn người ngợm thì lại quá bẩn thỉu. "Teddy trông thật khó ưa". Chẳng những thế, cô Thompson còn dùng cây bút đỏ vạch một chữ thập rõ đậm vào hồ sơ cá nhân của Teddy và ghi chữ F đỏ chói ngayipsum phía ngoài là lorem dolor(chữ metFset hạng kém).nunc parum quam

2009

Ở trường này, vào đầu năm học mỗi giáo viên đều phải xem thành tích học tập của từng học sinh trong lớp mình chủ nhiệm.

Cô Thompson đã nhét hồ sơ cá nhân của Teddy đến cuối cùng mới mở ra xem, và cô rất ngạc nhiên về những điều đọc được. Cô giáo phụ trách lớp 1 đã nhận xét Teddy như sau: "Teddy là một đứa trẻ thông minh và luôn vui vẻ. Học giỏi và chăm ngoan... Em là nguồn vui cho người chung quanh". Cô giáo lớp 2 nhận xét: "Teddy là một học sinh xuất sắc, được bạn bè yêu quý nhưng có chút vấn đề vì mẹ em ốm nặng và cuộc sống gia đình thật sự là một cuộc chiến đấu". Giáo viên lớp 3 ghi: "Cái chết của người mẹ đã tác động mạnh đến Teddy. Em đã cố gắng học, nhưng cha em không mấy quan tâm đến con cái và đời sống gia đình sẽ ảnh hưởng đến em nếu em không được giúp đỡ". Giáo viên chủ nhiệm lớp 5 nhận xét: "Teddy tỏ ra lãnh đạm và không

tỏ ra thích thú trong học tập. Em không có nhiều bạn và thỉnh thoảng ngủ gục trong lớp". Đọc đến đây, cô Thompson chợt hiểu ra vấn đề và cảm thấy tự hổ thẹn. Cô còn thấy áy náy hơn khi đến lễ Giáng sinh, tất cả học sinh trong lớp đem tặng cô những món quà gói giấy màu và gắn nơ thật đẹp, ngoại trừ món quà của Teddy. Em đem tặng cô một gói quà bọc vụng về bằng loại giấy gói hàng nâu xạm màu mà em tận dụng lại từ loại túi giấy gói hàng của tiệm tạp hóa. Cô Thompson cảm thấy đau lòng khi mở gói quà ấy ra trước mặt cả lớp. Một vài học sinh đã bật cười khi thấy cô giơ lên chiếc vòng giả kim cương cũ đã sút mất vài hột đá và một chai nước hoa chỉ còn lại một ít. Nhưng cô đã dập tắt những tiếng cười nhạo kia khi cô

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 92 -


khen chiếc vòng đẹp, đeo nó vào tay và xịt một ít nước hoa trong chai lên cổ tay. Hôm đó Teddy đã nán lại cho đến cuối giờ để nói với cô: "Thưa cô, hôm nay cô thơm như mẹ em ngày xưa". Sau khi đứa bé ra về, cô Thompson đã ngồi khóc cả giờ đồng hồ. Và chính từ hôm đó, ngoài dạy học cô còn lưu tâm chăm sóc cho Teddy hơn trước. Mỗi khi cô đến bàn em để hướng dẫn thêm, tinh thần Teddy dường như phấn chấn hẳn lên. Cô càng động viên em càng tiến bộ nhanh. Vào cuối năm học, Teddy đã trở thành học sinh giỏi nhất lớp. Và trái với phát biểu của mình vào đầu năm học, đã không yêu thương mọi học sinh như nhau. Teddy là học trò cưng nhất của cô. Một năm sau, cô tìm thấy một mẩu giấy nhét qua khe cửa. Teddy viết: "Cô là cô giáo tuyệt vời nhất trong đời em". Sáu năm sau, cô lại nhận được một bức thư ngắn từ Teddy. Cậu cho biết đã tốt nghiệp trung học, đứng hạng ba trong lớp và "Cô vẫn là người thầy tuyệt vời nhất trong đời em". Bốn năm sau, cô lại nhận được một lá thư nữa. Teddy cho biết dù hoàn cảnh rất khó khăn khiến cho cậu có lúc cảm thấy bế tắc, cậu vẫn quyết tốt nghiệp đại học với hạng xuất sắc nhất, nhưng "Cô vẫn luôn là cô giáo tuyệt vời mà em yêu quý nhất trong đời". Rồi bốn năm sau nữa cô nhận được bức thư trong đó Teddy báo tin cho biết cậu đã đậu tiến sĩ và quyết định học thêm lên. "Cô vẫn là người thầy tuyệt nhất của đời em", nhưng lúc này tên cậu đã dài hơn. Bức thư ký tên Theodore F. Stoddard giáo sư tiến sĩ. Câu chuyện vẫn chưa kết thúc tại đây. Một bức thư nữa được gửi đến nhà cô Thompson. Teddy kể cậu đã gặp một cô gái và cậu sẽ cưới cô ta. Cậu giải thích vì cha cậu đã mất cách đây vài năm nên cậu mong cô Thompson sẽ đến dự lễ cưới và ngồi ở vị trí vốn thường được dành cho mẹ chú rể. Và bạn thử đoán xem việc gì đã xảy ra? Ngày đó, cô đeo chiếc vòng kim cương giả bị rớt hột mà Teddy đã tặng cô năm xưa, xức thứ nước hoa mà Teddy nói mẹ cậu đã dùng vào kỳ Giáng sinh cuối cùng trước lúc bà mất. Họ ôm nhau mừng rỡ và giáo sư Stoddard thì thầm vào tai cô Thompson: "Cám ơn cô đã tin tưởng em. Cám ơn cô rất nhiều vì đã làm cho em

cảm thấy mình quan trọng và cho em niềm tin rằng mình sẽ tiến bộ". Cô Thompson vừa khóc vừa nói nhỏ với cậu: "Teddy, em nói sai rồi. Chính em mới là người đã dạy cô rằng cô có thể sống khác đi. Cô chỉ biết thế nào là dạy học kể từ khi cô được gặp em". Bản Anh ngữ : http://urbanlegends.about.com/library/bl_teddy_stoddard.htm

Dịch giả và tác giả khuyết danh.

Cặp tình nhân nọ yêu nhau đã lâu, tình cảm đã đến độ sâu đậm. Một hôm, cô gái đưa chàng trai về nhà mình và hai người qua đêm với nhau ở đó. Buổi sáng, khi thức dậy, chàng trai nhìn thấy bên giường có treo bức ảnh một người đàn ông rất tuấn tú. Đương nhiên, anh chàng cảm thấy lo ngại, bèn hỏi, giọng run rẩy: - Ảnh ai đây? Chồng em à? - Không! - Cô gái đáp. - Hay là người yêu cũ của em? - Cũng không phải nốt! - Cô gái khúc khích cười và nhéo tai chàng trai. - Vậy chắc là bố em? - Không! - Thế đó là ai? - Em. Em ngày xưa đấy!!!

Hai cô gái nói chuyện với nhau: - Chuyện cậu và anh chàng mới quen tới đâu rồi? - Chia tay rồi! - Sao vậy, tớ thấy tối hôm qua hai người còn đi xem phim mà. - Tối đó, trong rạp điện cúp mà chân tay anh ta cứ ... - Sàm sỡ với cậu à ! - Ðược như vậy thì còn khá. Ðằng này anh ta cứ sờ soạng sợ mất đôi dép

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 93 -


!

Quê tôi đồng lúa bãi ngô, Con sông ôm lấy đôi bờ dâu tươi . Chúng mình một lớp em ơi, Tôi mười một tuổi, em tôi lên mười . Thôn em liền với thôn tôi, Cùng thôi một xóm, cùng thôi một làng . Một hôm dưới nắng hoe vàng, Em nhìn cánh én bay ngang lưng trời Để rồi mơ mộng xa xôi, Ước gì em được như người trên mây . Chìu em anh lấy giấy này, Gấp tàu bay giấy mà bay lên trời ... ... Một thân đôi cánh nhỏ nhoi, Cũng bay cũng lượn xuống rồi lại lên . Máy bay là máy bay tiên, Chở người không chở, chở duyên chúng mình ! Chở theo những cái vô hình, Chở theo cả một mối tình ngây thơ . Chở em đến bến đến bờ,

Máy bay giấy

Chở em cho đến bây giờ là em ... ... Em đi làm nữ tiếp viên, Ngàn mây em đến, trăm miền em qua . Nhưng mà còn chuyện đôi ta, Như con bóng bóng vỡ oà trong mưa . Chỉ vì cái chuyện ngày xưa, Em vui em cưới , tôi thừa ra tôi ! Đêm qua mơ thấy em cười, Trên tàu bay giấy giữa trời sánh đôi . Sáng ra còn lại mình tôi, Ngoài kia xác máy bay rơi trắng vườn . Đời em mơ đã thực rồi, Đời tôi dẫu thực suốt đời vẫn mơ!...

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 94 -

4/2010 Phạm Kim Đỉnh


!

! Bác Bùi Văn Nhẫm và bác Tiêu Nương – Pháp quốc Cháu TGB quí mến. Rất vui, rất hân hạnh được cháu phê bình đoản văn NT3VĐR . Bác luôn luôn mắc "bệnh quên tuổi " ( 91 ) cho nên vẫn vấn vương mơ mộng trong những dòng văn đóng góp với các cháu, đến bao giờ? Chưa biết. Bác là cựu học sinh trường Bưởi, tiền thân Chu van An. Thế hệ Bác còn rât it, và chắc it ai vẫn lạc lối vườn văn ....TRường Bưởi trưóc gọi là trung học Bảo Hộ ! Thế hệ bác cũng đã ghét tên này, cho nên luôn luôn giữ tên trường Bưởi, vì ở gần làng Bưởi bên Tây Hồ... Trước đây vẫn có Tập San Bưởi Chu văn An, nhưng bao năm rồi không thấy. Có thể có bên Mỹ , nhưng không thấy chuyển qua châu Âu. Nay nhờ 2 cháu Dũng, Kiều, được biết DĐ PK , mà Dũng lại là cựu học sinh PK, và được biết Trần Gia Bình, (mà Bác được trông thấy hình với nụ cười vui vẻ cởi mở, - và Bác cũng thấy hình gs Nguyễn Tăng Chương, cựu chủ bút tạp chí Sóng Canada mà bsc vô cùng quí mến). Vậy qua Dũng, Kiều, Bình , cao niên cựu học sinh Bưởi rất hân hạnh được góp vui với PK... Trong số tới, nếu ba cháu đồng ý : Bùi văn Nhẫm : Nửa giờ sa đọa ...truyện ngắn này rất nhiều độc giả ... Tiêu Nương : Câu chuyện Gót Sen Bác Nhẫm kính, Tụi cháu rất vui được bác tin tướng trao bài viết để đăng vào báo Diễn Đàn và xin phép được để dành bài viết Câu chuyện gót sen đăng vào số xuân Tân Mão vì truyện nầy có nội dung rất hợp vào dịp Tết. Tụi cháu kính mời hai bác, nếu có dịp, sang Đức tham dự ĐH Petrus Ký mỗi năm vào khoảng tháng bảy.

Anh Trương Hoàng Lâm – Đức quốc Kính anh. Tụi em đã nhận được đầy đũ các tài liệu quý báu anh gởi cho. Cám ơn anh rất nhiều và kính chúc anh luôn dồi dào sức khỏe.

Thầy Võ Hoài Nam – Pháp quốc Mến gởi tụi con " Tấm Vạc Giường ". Nằm thử coi có nghe mùi quê hương thầy đã ươm trong đó không ? NAM ( Tiểu Tử ) Tụi con cám ơn thầy rất nhiều đã cho tụi con tìm lại được nhiều giây phút tưởng chừng đã quên nhưng giờ nhớ lại thấy như mới hôm qua. Xin mời quý bạn đọ theo thầy Nam trở về Việt Nam để hít thở lại bầu không khí quê mình... Cám ơn thầy món "đùi đầm" quá ngon ! (Quý vị nào muốn biết chuyện nầy ra sao thì chờ thầy qua ĐH rồi hỏi...)

Anh Hoàng Quốc Việt - Anh quốc Bình thân. Tôi gởi bài nầy, không biết có hợp với Petrus Ký không, tùy Bình ! Tôi cũng muốn tham dự ĐH mộtt lần cho biết nhưng đến giờ vẫn chưa thực hiện được. Tùy duyên... chắc phải chờ duyên đến! Bài nầy sẽ được chia ra làm nhiều kỳ để đăng vì sân Diễn Đàn rất nhỏ, cám ơn anh đã chia xẻ những kỹ niệm cười quên thôi trong hồi ký.

Chị Hoa Lan - Đức quốc Bình thân mến, Nghe thiên hạ quảng cáo kỳ trại hè Petrus Ký lần này sẽ có nhiều nhân vật đáng ngại lắm. Chị đã ghi tên đóng tiền rồi, còn các em ra sao ? Chị mới viết một bài về đề tài tình cảm tâm lý xã hội, gửi để Bình đọc cho vui. Hy vọng sẽ gặp vợ chồng em tại Ronnenburg. Nhờ quen lớn với anh thủ quỹ và các anh trong BCH nên tụi em chỉ ghi tên mà chưa đóng tiền... Theo em thấy dân Petrus Ký nào cũng "đáng ngại và đáng nễ lắm" nhưnh có lẽ vẫn còn e dè hai chị Hoa Súng và Hoa Lựu...

Bác Trần Ngươn Phiêu - Texas - Hoa Kỳ Kính anh Trực: Tôi là dân học sinh Petrus Ký của thập niên 1940, lúc nào cũng nặng lòng với nơi đã đào tạo mình

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 95 -


vào đời. Khi tị nạn ở hải ngoại, tôi chọn nơi sinh sống trong một nơi xa lánh ở Texas, không gần các đô thị lớn nên ít dịp gặp các hội đoàn cựu học sinh Petrus nhưng vẫn nhận được các đăc san của các chi hội ở Mỹ. Anh Trần Văn Tích đã có công trích và đánh máy vài đoạn trong sách của tôi để chuyển cho các anh em Petrus ở Âu Châu. Tôi đã vừa mới chuyển cho Anh Tích một attachment của nguyên cuốn sách để anh khỏi bỏ công ngồi đánh máy lại từng đoạn. Hôm nay tôi cũng chuyển trong attachment sách Gió Mùa Đông Bắc cho anh Trực để các anh tùy nghi xữ dụng. Tôi sẽ chuyển dưới 2 dạng: PDF và Doc. PDF thì ở đâu cũng đọc được dễ dàng, nhất là ở Việt nam, nhưng trích đoạn thì hơi khó. Dạng Doc. thì dễ chiết đoạn nhưng tôi dùng font VNI nên vài anh em không dùng VNI có khi không đọc được. Sau khi nhận xin anh Trực cho biết anh có đọc dễ dàng được không? Xin anh cho tôi địa chỉ để tôi gởi sách tặng, ghi công các anh em đã có công lo cho trường cũ. Sách tôi viết không vì lý do thương mại, chỉ lấy lại vốn để luân lưu in sách khác của các anh em. Riêng sách GMĐB, nếu ở Mỹ, các anh có thể đặt mua qua hội Hải Quân Bạch Đằng ở San Jose vì giá sách là $20 đô nhưng tôi chỉ xin lại 50%. Phân nữa kia, anh em Hải Quân xung vào quỷ Quả Phụ Hoàng Sa để gởi về VN cho các quả phụ vì tôi đã có thời đi lãnh chiếc HQ 10 (Nhật Tảo) từ Mỹ về. Chiếc này đã tham dự trận Hoàng Sa với Trung Cộng và xác chiến hạm là chứng tích Hoàng Sa là của VNCH! Thân ái, Trần Nguơn Phiêu Thưa bác tụi cháu đọc được dạng .doc cũng như .pdf và cám ơn bác rất nhiều đã cho phép Diễn Đàn được đăng truyện dài nầy. Vì khuôn khổ báo rất giới hạn nên tụi cháu phải đăng thành nhiều kỳ, hy vọng sẽ không làm gián đoạn mạch văn.

Bác Trần Văn Tích - Hoa Kỳ Anh Trực, Tôi gởi lại bài trong attach sau khi đã thêm năm 1943 vô chỗ còn trống và sửa chữa một số lỗi đánh máy. TVTích Bác Tích kính. Tụi cháu rất cảm động và không biết dùng lời lẽ nào để cám ơn tấm lòng ưu ái của bác đã bỏ công trích đoạn và đánh máy lại những đoạn có liên quan đến trường Petrus Ký trong tập truyện Gió Mùa Đông Bắc của bác Trần Ngươn Phiêu. Tụi cháu kính chúc bác luôn dồi dào sức khỏe và có dịp sẽ đén tham dự ĐH thường niên Petrus Ký Âu châu.

Chị Thanh Hương - Hoa Kỳ Anh Trực và Bình mến. Chèn ui ,nghe Bình đòi coi tiểu sử thì chị tưởng chị gần thành người thiên cổ rồi đây nhé ,hic ,hic.

Trước 75, chị học bên trường Hồng Bàng từ lớp 1 đến lớp 11 ,nhưng vì học dỡ quá nên phả̉i chạy đi học thêm môn toán với các thầy bên PTK dạy tư. Vì vậy chị cũng quen thầy Huỳnh văn Lắm và 1 số bạn như anh Tuấn cao. Năm 76,77 thì trường PTK có nhận con gái vào ,chị muốn về học gần nhà nên chị nhờ thầy HVL mang dossier của chị và đứa em gái tên Thảo về học LHP... Bây giờ cũng có gặp lại 1 số bạn lớp 12C3 cho chị vào coi như hàng xóm để đỡ mồ côi. Mấy anh chàng này thì hơi lười, nên email có check, nhưng bây giờ họ bận quá nên đọc thôi và gặp nhau chúc nhau thêm tuổi thọ đầu năm Rất vui được đón tiếp chị tại ĐH năm nay, hai bài thơ xuân em xin để dành đến số Tết nghe. Các bài thơ bằng tiếng Pháp chắc phải nhờ chị đọc và dịch online tại ĐH rồi...

* Bạn Tù đã vượt ngục ! BBT nhận được tin từ tác giả truyện dài Bạn Tù cho biết đã lên tàu làm cuộc "hành trình về với tuổi hai mươi" cho nên như chim xổ lồng về với bầu trời tự do và có lẽ sẽ không bay về nữa... Bạn Tù tạm thời dình bản vô thời hạn...

* Tin buồn BBT nhận được tin buồn : - Thầy Phạm Văn Ngôn, cựu Giáo sư Anh văn Petrus Ký, đã tạ thế ngày 28/01/2010 tại Hoa Kỳ. BBT xin được thắp nén hương lòng gởi lời chia buồn chân thành đến gia đình thầy Ngôn. Nguyện cầu anh linh thầy Phạm Văn Ngôn sớm về nơi Thiên quốc.

* Bài nhận được BBT đã nhận được : Vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên, Phấn thông vàng, Phát triển bảo tồn thực vật, Phát triển bền vững (Trương Hoàng Lâm, khảo cứu) - Câu chuyện gót sen (Tiêu Nương, truyện ngắn) - Gió mùa Đông Bắc (Trần Ngươn Phiêu, truyện dài) - Lạnh cóng tại điểm nóng, Một chuyến nghỉ đông, Vài ý nghĩ sơ khởi nhân vụ tìm thấy cổ thành Thăng Long, Ngũ hành dịch lý và thế kỷ 21 (Trương Như Thường, tài liệu) - Cánh chuồn chuồn, Khách sạn ma ám, Những ngón tay ma, Chuyện chiều chúa nhật (Cánh Chuồn chuồn, truyện ngắn) – Tôi đi bầu, Cái mặt, Con mẹ hàng xóm (Tiểu Tử, truyện ngắn) – Hà Nội còn nhớ hay quên,... (Việt Hải, truyện ngắn) – Gạo nàng thơm chợ Đào, Cây dầu cây sao, Mùa thu Paris, (Xuân Phương) - Hành trình trở về với tuổi hai mươi (truyện dài nhiều kỳ, Hoàng Quốc Việt) - Người chôn tình cũ (thơ Nhứt Nương) - Tuyển tập thơ (Sông Lô) – Vợ hiền (John Thụy, truyện ngắn) Chúng tôi đi buôn (Hoa Lan) – Tráng sĩ đừng mài kiếm nữa (Nguyễn Lương Hiền) – Ba tôi (Nguyễn Thị Yêu Thương) - Bốn mùa qua song (thơ Miên Thụy) - Phật là người ngộ tánh không (Bùi Thế Trường) - Thơ xuân (Thanh Hương) - Hỏi anh (Miên Thụy) - Vẫn còn vang vọng hiệu đoàn ca (Phan Nhựt Minh)

- Diễn Đàn Petrus Ký Âu châu số 30/2010 - 96 -

Diễn Đàn Petrus Ký 30  

Báo Diễn Đàn số 30 / 2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you