Issuu on Google+

“Euskararen erabilera aurrera eraman ahal izateko aukera bikaina dute euren esku-hartzearekin� Lizarragaren hitzetan egitasmoari bultzadatxoa emateko gazteen laguntza beharrezkoa da.

Sarrera gisa ‌ 3.6 materian, boluntariotza lanaren inguruan jardun gara zertxobait gehiago ikasten. Noizean behin boluntariotza lanak eginda gaude, baina, esan genezake materia honen bidez, eta boluntariotza jarrai bat eginez, benetako boluntariotzaren xarma zein den ikasteko aukera izan dugula. Hau honela izanik, boluntario lanetan aritzen den bati elkarrizketa egitea, eta bere esperientzia grabaketa baten jasotzea egokitu zaigu materia honetan eskatutako lan honetan. Horretarako, eta gure boluntariotzako arloarekin erabat lotutako pertsonarekin topo egin dugu. Gure elkarrizketatua aukeratzeko arrazoiak oso sinpleak izan dira; Zumarragako mintzalagunean boluntariotza lanak egiten ezagutu genuen, eta berak izandako esperientziak handia ikusirik, bera elkarrizketatzea pentsatu genuen. Bera Mikel Lizarraga da, eta jaiotzez Nafarra da, nahiz eta, egun, Zumarragan bizi. Mikelek hirurogeita hamaika urte bete ditu, eta duela hamar urtetatik ari da mintzalagun egitasmoan buru belarri lanean, hau da, egitasmoa martxan jarri zen unetik, hain zuzen ere. Beraz, jarraian datorren elkarrizketarekin bere bizipen guzti horren berri izaten saiatu gara.


1.- Noiz hasi zinen mintzalagun egitasmoan?

gabekoak … sartu dira hor egoteko eta jarraipen bat emateko intentzioz.

Noiz hasi nintzen? Hain justu egitasmoa jarri zen unean bertan, izan ere, ni euskaltegiko irakaslea izan nintzen azkeneko 22 urtetan eta han nengoela, udaletxean bi irakasle edo hobe esanda bi langile zeuden, pixka bat euskararen erabilera kalera atera eta zabaldu nahian zebiltzanak eta orduan, bat egin zuen

3.- Gutxi gorabehera zenbat denbora eskaintzen diozu mintzalagunari? Astean behintzat ordu bat izateko programatuta dago. Gu, dakizun bezala, ordu bat egoten gara,nahiz eta,

nire erretiroak eta egitasmoa martxan jartzeak, eta be-

batzuetan luzatu egiten den. Horretaz gain, afariren bat

rehala, nigana jo zuten ea talderen baten parte har-

edo bazkariren bat egiten dugu maiztasun gutxiagore-

tzeko prest nengoen jakiteko. Beraz, horrela hasi nin-

kin, eta urteren batean, mintzalagunekoekin irteera bat

tzen. Hain zuzen, hirurogeita hamaika urte ditut, hiruro-

proposatu eta egin izan dugu. Ni Nafarra naiz eta Nafa-

geita batekin jubilatu nintzen, beraz, mintzalagunaren

rroako txokoren bat ezagutzera joan izan gara, hori egi-

hamargarren urtemuga da. Laburbilduz, esan dezaket

nik, egun osoan nolabait euskara mantentzea saiatzen

hasiera hasieratik hasi nintzela egitasmoan.

gara. Oso gustura egoten gara.

4.- Mintzalagun egitasmoan, talde txikietan

“Mintzalagunaren hamargarren urtemuga da”

biltzen zarete, baina, zeinen bidez sortzen dira taldeak? Bai, hori da. Gure egitasmoan ohituraz, gutxienez, eta

2.- Nola edo zeinen bidez jaso zenuen egitasmo honen berri? Nolatan animatu zinen?

nire ustez ere horrela izan beharko luke, hiruko taldeak osatzen dira. Hortik, bateren batek huts egiten badu aste batean pixka bat motz gelditzen da, horregatik, izaten dira ordu bateko saioak denetik hitz egiteko ara-

Esan bezala hain justu hor barruan nengoela izan

zorik egon ez dadin. Gehienez berriz, aurten bost bat

nuen egitasmoaren berri, izan ere, euskaltegiaren egi-

daude taldeko eta nik hor jarriko nuke topea.

tasmo bat zen nahiz eta udaletxetik koordinatu. Horietatik bat, euskaltegiko irakaslea zen, egitasmo honeta-

5.- Badago toperik zehaztuta o ez?

rako bideratuta edo euskaraz bizi ibilpen martxa horretan sartuta zegoena, eta haien bidez jaso nuen informazioa. Garai hartan, ni neu bultzatzaileetako bat izan nintzen, beraz, ez nuen informazio gehiegirik behar barruan sartzeko, baina, aitortu beharra dut, lehen urtean zailtasunak izan genituela animatzaile edo gidari jendea

bilatzeko,

izan

ere,

euskaldun

normalak

(herrikoak) nahi genituen, baina, beldurragatik edo nik

Talde bakoitzean bai aholkatzen da hirutik bost edo sei pertsonatara mugatzea. Arrazoia, seitik gora pixka bat parte hartzea murriztu egiten delako da. Orduan, taldetxoak sortu daitezke, beraz, hori ez gerta dadin neurri hori hartzen dugu.

6.- Noren esku gelditzen da antolamendu guzti hori?

ez dakit zein arrazoirengatik, ez ziren animatu, beraz, lehendabiziko urteetan Ikastolako hainbat andereñok hartu zuten parte pixka bat bultzatzeko. Gero, handik aurrera, adineko jen-

“Garai hartan, ni neu bultzatzaileetako bat izan nintzen “

dea,

emakumeak,

gizonezkoak, titulurik

Euskaltegiko irakasle batek dauka ardura hori. Horrez gain, bere esku gelditzen da propagandak egitea kurtso hasieran, hala nola, ikastetxeetara, familietara, euskaldun zaharrei … iristeko. Honako hau egiteko mila forma daude. Gero, irakasle horrek interesatuen datuak hartzen ditu


eta hauei ea zein egunetan eta zein ordutan ahal du-

hizkuntza guztiz berreskuratu ahal izateko. Nolabait

ten galdetzen die, eta horren arabera, taldeak antola-

pixka bat ahaztuta edo pixka bat motelduta zeukan.

tzen dira. Bertan, bat egiten dutenek biltzen dira eta monitore bat jartzen zaie. Ez da arazorik izaten orokorrean, monitoreak batzuk arratsalde guztia libre dutenak ere baitaude , nik adibidez, eguna libre daukat,

8. Esan duzu publizitatea denei ematen zaiela, baina, gazteen aldetik badaukazue eskuhartzerik?

baina, bi egunetan beste ONG batekin boluntario moduan joaten naiz eta egun horietan ezin dut. Beraz,

Gazteen aldetik bai, baina, hori oraindik landu beha-

laburbilduz, hau guztiaz, euskaltegiko Marijo ardura-

rrean gauden arloa da. Egun, hamabi edo hamahiru

tzen da.

taldetxo gaude lau bost edota hiru kidekoak eta gidari

“Hurbilpen bat egiteko aukera izaten dute. Nolabait, kasu horren helburua da, gurasoak haurren oztopo ez izatea. Hau da, umea eskolatik etortzen denean behintzat etxekoek euskaraz zerbait jakitea, gutxienez lau hitz, eta ez “yo no entiendo eso” esatea”

moduan, oro har, adinekoak gara. Nik dakidala, lau bat jubilatuak izango gara. Badaude gero beste hainbat talde, besteak beste, herriko dendarien taldea, kasu honetan dendari batek ematen du ardura. Egia da agian gazteak sartzea falta dela. Adibidez, Marijok zure kasuan proposatu zidanean taldekoei esan nien beste aurpegi bat behar zutela, izan

7.- Esan duzu zuen iragarkiak eta iristen di-

ere, ni erraz korapilatzen naiz esperientziak ere ema-

rela herritar guztientzat ez?

ten baitu mila gauzez hitz egiteko, baina, beste bertsio bat, beste ahots bat behar zutela iruditzen zitzaidan.

Bai, bai, bai, kurtso hasieran euskararen inguruko pro-

Gainera, azpeitiarra hor tartean zegoela ikusi nue-

paganda bateratu bat egiten da. Bat euskaltegira; eus-

nean, beste ahots eta beste euskalki batetara ohitu be-

kara ikasi nahi dutenentzako, hau da, euskaltegian ba-

har zutela esan nien.

daude imigranteentzako zein bertako gurasoentzat beste kurtso batzuk, azken hauen kasuan, umeak jada Ikastolan dituzte, eta beraiek euskara ez dakitenez, hurbilpen bat egiteko aukera izaten dute. Nolabait, kasu horren helburua da, gurasoak haurren oztopo ez izatea. Hau da, umea eskolatik etortzen denean behintzat etxekoek euskaraz zerbait jakitea, gutxienez lau hitz, eta ez “yo no entiendo eso” esatea. Horrekin batera, triptiko batean jartzen da euskara ikasi eta bere ingurukoekin praktikatzeko arazoak dituztenek, mintzalagun egitasmoan hori egiteko aukera dutela. Zuk jakin badakizu gure taldean, badaude bat, bi, hiru, lau .. hiru bai behintzat, ez familian, ezta bere koadrilan ere, ez daukatenak euskaldunik. Orduan, euskaldun berri horiek, ikasitakoa ez badute lantzen galdu egin dezakete. Euskaldun berriez gain, orain gogoratzen naizenez, badago gizon bat, familia euskalduna duena, baina euskaltegian ibili behar izan zuena bere ama-


Esaterako, nire taldean bai partaide izaeragatik eta daukaten euskara mailagatik, ni beste kide bat bezala sartzen naiz. Adibidez, bateren batek ezin badu etorri, abisua pasatzeko niri egiten dizkidate deiak edota edozer gauzetan laguntzeko … horretarako bai hartzen dut konpromisoa, baina bestela bertako kide bezala sentitzen naiz.

11.- Urte guzti hauetan anekdota ezberdin ugari edukiko zenituen mintzalagun egitasmoaren bitartez, horietatik zein anekdotarekin gelditzen zara? Bizipen bereziren bat? Orain bat-batean, denetarik etortzen zait gogora. Azkeneko urte hauetan taberna batean biltzen gara, baina, hasieran, atera kontuak nola garatzen eta aldatzen joan den ikuspegia, non, hasieran, aipatu dudan talde horren modukoak zirenean (oraindik ia euskaldun berriak zirenean), euskaltegiko klasean egiten genituen saioak gramatikako galderekin etabar. Honako hau ez zen nire gustukoa, baina, horrelako saioak behar zituzten.

9.- Euskalkiekin eta ondo moldatzen dira?

Gerora, beste talde batekin ordutegiagatik, bazkalorduan hiruretatik lauetara izaten zen saioa, eta bide

Azpeitiar peto-petoan egiten baduzu ez. Hemen, Goie-

gorrian egiten genuen. Nik, ordea, arazo batzuk dauz-

rrin, euskalkia nahiko garbia da eta hemengoa erraz

kat artikulazioarekin eta horiek nahiko gazteak zire-

ulertuko lukete. Zumarragan ere ez dute arazorik iza-

nez, abiada batean eramaten ninduten bidegorrian.

ten. Antzuolatik, Bergaratik, hau da, Bizkaierako joera-

Beraz, egoera horretan, zera esan nien: “ e txo zuek

koekin zailtasunak edukitzen dituzte, baina, bestela

euskaraz motel bezala, ni ibiltzen motel aritzen naiz”.

euskalkiekin zailtasunik ez lituzkete izango.

Barre algarak egiten nituen nire egoera ikusita.

10.- Gainontzean bidelaguna izateko arazorik? Eki-

Bestela, ez dakit anekdota bezala zer kontatu, ez da

men honetan edonor bidelagun izan daitekeela

jende berri asko pasatu eta azken hauek jada nahiko

uste duzu ala ezaugarri bereziren bat izan behar al

denbora daramate nirekin. Anekdota bat ez da, baina,

du?

agian gero aterako den beste aspektu bat da; Mintzalaguna hasieran , normalean, ezezagunak izatetik la-

Nik ez daukat ahalmenik eta ez naiz inoiz arduratu elkartzen garen bakoitzean zertaz hitz egin behar dugun erabakitzeko. Badaude hainbat talde pixka bat akademikoago egiten dutenak, baina, talde horietan dauden

gun taldea

izatera pasa da. Orduan, horretxegatik

afariak egitearena edota egun pasak egitearena. Hori mintzalagunaren beste aspektu bat da, harremanak sortzeko aukera ematen du.

kideek, hain zuzen, oraindik euskararen ezagutza gehiago behar dutenak dira. Orduan, horrek nolabait diziplinatuago egitera bideratzen du saioa.

“Hasieran euskaltegiko klasean egiten genituen saioak gramatikako galderekin”


Gainontzean, lan horretan ordu bat dedikatzeak per-

asko ikasketak amaitu eta lan gabe ikus ditzakegu,

tsonalki zer eskatzen didan? Niri, egia esan, ez zait

beraz, oso interesgarria izango litzateke, eurentzat,

gehiegi kosta mintzalagun egitasmoan parte-hartzea,

zein guretzat, mintzalagun egitasmoari jarraipen bat

izan ere, orduak libre dauzkat eta ez daukat familiaren

eman ahal izateko, euren parte-hartzea gehiago sus-

ardurarik, baina, bestaldetik, aitortu beharra daukat

tatzen saiatzea.

asko eman didala egitasmo honek; beste jende batzuk ezagutzeko, beste ikuspegi batzuk arakatzeko … Azken batean, denetatik hitz egiten dugu, adibidez, hurrengo astean Nafarroako argazki famatu horri buruz hitz egingo genuke. Zein da argazki hori, Twitter-etan eta asko zabaldu dena?

Horrez gain, interesgarria izango litzateke, nahiz eta, mintzalagun egitasmoaren buruzko informazioa banatu, komunikabideetan hauei buruzko elkarrizketak zabaltzea jendartean protagonismo gehiago irabaz dezaten. Hori eginik, euskaraz hitz egitera animatzen ez direnek gurekin elkarlanean ibiltzeko aukera eskaintza jasoko lukete, astean ordu betez gutxi gora behera,

“Interesgarria izango litzateke … komunikabideetan hauei buruzko elkarrizketak zabaltzea”

Barne ministroa Fernandez Diaz, Barcina andere txit agurgarria, apezpiku jauna eta Guardia Zibilen kapitain bat argazki batean agertu dira, Nafarroako herri beherakoa den Fitero delako herri batean. Gainera, nik horren historia banekien, izan ere, gure taldean dagoen neska batek, Ines-ek han etxea dauka eta gai hau agertu izan da. Hau da, Fernandez Diaz ministroaren amona Fiterokoa zenez, beraren omenez zerbait egin nahi zuen historiarako utzi nahi zuena, eta zer bururatuko eta Guardia Zibil kuartel bat eraikitzea. Herriak behar ez duena noski, eta hor agertu da argazkia Francoren garaikoa dirudiena, Guardia Zibila trikornioarekin, trajea kolore klasikoarekin, obispoa … Hori izango litzateke tartean dagoela, mintzagaitako bat adibidez.

12. Eta zure esperientzia baloraturik, zer aldatuko zenuke mintzalagun egitasmotik? Hau da, hobekuntzarik ikusten al duzu? Zertan? Nola? Lehen aipatu dudan bezala, hobetzeko alderdia jende gaztearen esku-hartzea gehiago bermatzen saiatzean egongo litzateke, izan ere, gaur egungo gazteetako

euskaraz hitz egiteko aukera izanik. Gainera, esan beharra dut, aukera zabala dagoela bertan parte-hartu ahal izateko, interesatuaren araberako ordutegiak egokitzen baitira; goizez, arratsaldeaz, gauez zazpietatik aurrera …


13. Aipatu duzuna kontuan izanik, euskaldun beharko litzateke bertan lortzen dituzten jakiak biltzen eta berri, zein zaharrak, ekimen honetan parte- banatzeko. hartzera animatuko zenituzkeela argi gelditu

Hauez gain, Gurutzeko Gorrikoak edota DYAkoak

zaigu, baina, nola egingo zenuke bide hau? Ze-

daude, baina nire kasuan, ONGak gertuagotik ezagu-

Zer esango zenieke?

tzen ditut, hauetako batean boluntariotza lanak burutzen baititut astean 8-10 bat orduz. Honako hauek

Lehenik eta behin, euskara erabili egin behar dela

mundu zabalera begira daude. Nire kasuan, Alboan

esango nieke, ez ikasi; hori dela eta, egitasmo hone-

ONGan parte-hartzen dut. ONG ezberdinen artean

tan erabiliz ikasteko aukera handia dutela esango ni-

honako hau hautatzearen arrazoia honako hau izan

eke. Azken batean, Ikastoletako kanpainan agertzen

zen; “Alboan” hitza, mintzalagun kasuan bezala, Eu-

den esaldia “nik euskaraz bizi nahi dut” denen ahoetan

ropako, Aisiako, Afrikako edota hemen bertakoei la-

entzun ahal dugu, beraz, hori bultzatu nahi duten guz-

guntzerako orduan, bata bestearen alboan jarrita la-

tiek, euskararen erabilera aurrera eraman ahal izateko,

guntzeko aukeraren ideia gustatu zitzaidan. Bertan,

aukera bikaina dute euren esku-hartze txiki batekin,

elkarren artean modu zuzen batean harremanetan

hau da, mintzalagun egitasmoko talde txikiren batean

jartzen gara behar dituzten gauzen berri izateko eta

sartu eta euskaldun zaharrei zein berriei lagunduz.

guk geuk zer eskaintzeko aukera dugun azaltzeko,

Hori eginik, herri pertsona ezberdinei euskaraz bizi-

eta horren ostean, erakundeari azaltzen zaizkie lortu-

tzeko aukera zabalduko lizkieke gutxienez astean or-

tako datu guztiak, izan ere, eurek alderdi ekonomikoa

dubetez, eta hortik aurrera, euskararen erabilera za-

diru laguntzen bidez, instituzioen bitartez, diputazioa

baltzen joateko aukera izango lukete.

eta gobernuaren bitartez eta sozioen bitartez, hau da,

Horrez gain, guzti hori aurrera eraman izateko, lehen

boluntarioak diren ekarpen ekonomiez, behar den

aipatu dudan bezala, interesgarria izango litzateke

guzti hori bideratu ahal izateko.

mintzalagun egitasmoan ibiltzen diren gazteei elkarrizketaren bat egitea telebistan, hori eginik, adin ezberdi-

Nire kasuan, ekarpen ekonomiko horiei jarraipena egi-

netakoei interesa piztu diezaiekete, aurretik esan du-

ten diet, hau da, datu baseak eguneratzen dut(zenbait

dan bezala, euskaraz bizitzeko aukera hori gainontze-

ordaindu den, norbait hil bada…). Baliteke, lehenengo

koei modu boluntario batean eskaintzera animatuz.

ikuspegi batean, lan boluntario bezala ez ikustea,

14. Gainontzean, zein iritzi duzu gainontze-

edota ohiko diren horietatik at geratzea, baina, nik neuk lan hori burutuko ez banuke, langile profesional

koen erakundeei eta boluntariotza lanean

bat kontratatu beharko lukete. Beraz, nire ekarpena,

burutzen dituzten ekintza ezberdinez? Zer

kasu honetan, erakundeari pertsonalean gastua jais-

dakizu hauei buruz? Esaterako, kirol zerbi-

ten laguntzea eta diru hori beste guneetan inberti-

tzuetan, herriko festen egitarauak antola-

tzeko aukera eskaintzean datza.

tzen, ONG ezberdinak…

Lehen aipatu ez badut, nire kasuan boluntariotza lan

Esan beharra dut, boluntariotza lanetan, gure herrian

hauetan parte-hartzeko nahia jubilatzerako orduan

(Urretxun) oso esparru zabala dugula. Guzti hauetan,

piztu zitzaidan, izan ere, egun osoak libre izanik ez

gehien bat jubilatuok hartzen dugu parte, denbora libre

nekien zertara zuzendu nire denbora guzti hori, be-

gehien dugulako, normala den bezala. Esaterako,

raz, interneten sartu eta ONG ezberdinei buruzko in-

oraintxe bururatzen zaidanez, egun hauetan talde txiki

formazioa bilatu nituen. Horien artean, Alboan ON-

bat dabil Urretxun janari bilketan egiten behartsuei

Gearen ezaugarriak gehiago gustatu zitzaizkidan

emateko, guzti hori modu boluntarioan eginda, diru

hezkuntza planak egitera zuzentzen baitira, izan ere,

koste handia murrizten da, izan ere, euren kabuz

bertan esaten duten bezala, hezkuntza on bat arma-

egingo ez balute, enpresa baten laguntza eskatu

rik handiena baita, beraz, alderdi horretatik laguntzea


oso interesgarria iruditu zitzaidan.

Azken batean, horrelako jarduerak, zoritxarrez diruz

Beraz, beraiekin harremanetan jarri nintzen eta bertara

ezin dira ordaindu gaur egun, ez baitago horretarako

gerturatzeko esan zidaten, hori dela eta, Donostiara

dirurik, beraz, modu boluntarioan aukera handia

joan nintzen, bertan baitzuten hasi beharria zen egoi-

dago horrelako jarduerak egiteko.

tzan eta eurekin harremanetan jarri eta ea zertan la-

Beraz, esan nahiko nuke, boluntariotza lanak egiteko

gundu nezaken azaldu nien. Aitortu beharra dut, nahiko

aukera handiak daudela eta horiekiko gehiago sentsi-

ideia erromantikoa nuela orduan buruan, hots, urte ba-

bilizatu beharko ginatekeela, denok baitugu tarteren

tean edo bitan euren prestakuntzarekin Ameriketara

bat gure albokoei eskaintzeko.

edo Afrikara joatea modu zuzenago batean lagundu ahal izateko, baina, nire osasun egoerak muga handia jarri zidan amets horretan. Izan ere, Alboanek horretako irteerak antolatzen dituzte modu zuzen batean lagundu ahal izateko, baina, honako hauek gazteei zu-

“Bata bestearen alboan jarrita laguntzeko aukeraren ideia gustatu zitzaidan”

zenduak daude gehiago. Honako hau burutu ahal izateko, urte osoko ikastaro bat egin behar da, nik nuen erromantizismo hori kentzeko eta errealitatera egokituak joateko, hau da, argi izateko bertara ez zoazela irakastera, laguntzea edota alboan egotera baizik. Hori eginik, bertan behar dutena jaso eta gurekin harremanetan jartzen dira laguntza guzti horiek bideratzen saiatzeko.

15. Amaitzeko, etorkizunera begira, boluntariotza hauetan jarraitzeko asmorik ba al duzu?

“Nire kasuan, Alboan ONGan parte-hartzen dut “

Bizitzak eta nire animoak uzten didaten bitartean bi boluntariotan jarraitzeko asmoa dut. Honako hauek beharraren arabera moldatuko nituzke, lehen esan bezala, boluntario gazte gehiago gehituko balira, ni neu erretiratuko nintzateke gazteei bidea egiten uzteko. Gainontzean, beste berriren batean parte-hartzeko beharrik ikusi ezean, bi hauek egitera oinarrituko naiz momen-

Jakin badakit, estilo honetako boluntariotza ezberdinak

tuz.

daudela, esaterako, Eusko Jaurlaritzak udako hiru hilabeteak kanpora joateko eskaintza ematen du, bertako errealitatea ezagutzeko aukera izanik eta honekin batera munduarekiko dugun ikuspegi hori aldatzeko au-

EGILEAK:

kera izanik. Hemen bertan, Ordizia eta Beasainen, entzun ahal izan dudanez, boluntario gehiago eskatzen ari dira horrelako lan txikietan parte-hartzeko, adibidez, gurutze gorrian, DYA, pertsona helduei kaleetatik ibiltzen laguntzen… Azken hau, azken urte hauetan “modan” jartzen ari da, bertan, arratsalde batez ordu batez, adibidez, zahar bati paseotxoa egiten laguntzean datza.

Jone Garmendia eta Elisabet Otaegui


Otaegi eli garmendia joneelkarrizketa publisher