Page 1

0

5

7

2012

0$572012

www.ailehekimi.az

$

7ø%%ø.h7/Ԥ9ø-851$/

<(1ù'ˍ%/ù .ù12 48/$4/$5$ HÜCUM <$=6h)5ˍ6ù úù5ù1+ˍ<$7,1 )ˍ6$'/$5, ù=$)ù 6ˍ0ù0ù<<ˍ7


1

$]ԥUED\FDQGD³%HUOLQ&KHPLH$*0HQDULQL´1PD\ԥQGԥOL\L $=&ԥIԥU&DEEDUOÕ&DVSLDQ3OD]DFÕPԥUW 7HO  )DNV   www.berlin-chemie.az


7ø%%ø.h7/Ԥ9ø-851$/ 0$572012

&$16$ö/,ö, hUԥN\D÷LVWԥ\LUPL"

7ԥViVoi ³$LOԥ+ԥNLPLMXUQDOÕUHGDNVL\DVÕ´00&

$LOԥ KԥNLPLQLQ WԥFUEԥVLQGԥ TÕ]ÕO \HO

øGe\amԥlli¿Yԥla\ihԥninrԥhbԥri øOKDP0ԥPPԥGRY

<HQLGԥEOLNLQR

00&-ninWԥViVoiVi 7XUDOøOKDPR÷OX.D]ÕP]DGԥ

4XODTODUDKFXP

%aúreGakWRr $\úԥ0ԥPPԥGRYD

7LWUԥ\ԥQ³LÀLF´\D[XGԥOOԥUԥVԥQGԥ«

5eGakWRrlar 5ԥQD.ԥULPRYD /DPL\ԥ1ԥEL\HYD 0ԥVlԥhԥWoilԥr SURI0XVWDID6DOLKRY $78³$LOԥWԥEDEԥWL´NDIHGUDVÕQÕQ PGLUL hOYL\\ԥԤOL\HYD WLEEHOPOԥULQDPL]ԥGL $rW-Giza\ner øPDQ+VH\QRY

<D] VIUԥVL 7ԥKONԥOL GLDTQR]  [ԥUoԥQJ  0ԥGԥ[RUDVÕ 3HúԥNDUODUÕQ PD\LQԥVL $UWHULDOWԥ]\LT <D][LIIԥWWL

)RWRTraÀar 7R¿T%DED\HY

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4 .LúLOԥUGԥ IULJLGOLN

+TXTúnaV 6ԥEXKL$EGXOOD\HY

.LúLOԥUGԥ NOLPDNV Yԥ RQXQ ԥODPԥWOԥUL 

0arkeWinTmeneceri 5VWԥPԤOL\HY PDUNHWLQJ#DLOHKHNLPLD]

(UNԥQ Yԥ JHFLNPLú WRNVLNR]

³$LOԥ+ԥNLPL´MXUQDOÕ FLLOGԥԤGOL\\ԥ 1D]LUOL\LQGԥTH\GL\\DWGDQNHoPLúGLU 4H\GL\\DWQ|PUԥVL 5HNODPODUÕQPԥWQLQԥJ|Uԥ UHGDNVL\DPԥVXOL\\ԥWGDúÕPÕU 0ԥOOLÀԥUOԥUHGDNVL\DQÕQP|YTH\L VWVWԥGúPԥ\ԥELOԥU -XUQDOGDNÕLVWԥQLOԥQPDWHULDOGDQ LVWLIDGԥROXQDUNԥQ³$LOԥKԥNLPL´Qԥ LVWLQDGPWOԥTGLU hQYDQ%DNÕúԥK0ԥWEXDWSU FXPԥK³$]ԥUED\FDQ´QԥúUL\\DWÕ 7HO   )DNV   (PDLORI¿FH#DLOHKHNLPLD] www.ailehekimi.az 7LUDM &%6QԥúUL\\DWÕQGDoDSHGLOPLúGLU

.g53Ԥ0 8úDTODUÕQ \D] PDFԥUDODUÕ  *g=Ԥ//ø.21'85 ³0H\OLP ]QGNL TDUD [DOGDGÕU´  ']TDUÕQDVDKLEROPDToQYԥUGLú 4ø'$/$10$ ³ùLULQKԥ\DW´ÕQIԥVDGODUÕ dR[\HPԥND]\HPԥNGԥQGԥTR\DU« 36ø;2/2*ø<$ ø]D¿ VԥPLPL\\ԥW«


&$16$ö/,ö,

4

H

hUˎN\Dø LVWˎ\LUPL"

ŽœŠ‹ȱ˜•ž—ž›ȱ”’ǰȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—’—ȱ ˬ—ȱ¢Š¡óÍȱ™›˜ęȱ•Š”’”ŠœÍȱ¢ŠÂÍȱŠ£ȱ˜•Š—ȱ ™ˬ‘›’£’›ǯȱŠ”’—ȱœ˜—ȱ£Š–Š—•Š›Šȱ‘ˬ”’–•ˬ›ȱˬœ’šȱ Ž’›ȱ”’ǰȱˬ›”’‹’—ˬȱŠ£ȱ”Š›‹˜‘’›Šȱ˜•Š—ȱ›Šœ’˜—ȱ Š‘ŠȱŠ¢Š•ÍÍ›ǯȱˬȱšˬˬ›ȱŠ£ȱ¢ŠÂȱ’œ’ŠˬȱŽ’›’”œˬǰȱ Ž–ˬ”ǰȱšŠ—Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ¡˜•ŽœŽ›’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’ȱ˜ȱ šˬˬ›ȱŠóŠÂ͍͛ǯȱž—ž—•ŠȱŠȱŠŽ›˜œ”•Ž›˜£ȱŸˬȱ˜—ž—ȱ ˬœŠ•Š›Í—Í—ȱ›’œ”’ȱˬȱŠ£Š•Í›ǯȱ ˬ–³’—’—ǰȱˬ›£Šš•Š›Í—ȱ ¢ŠÂ•Í•ÍÂ͗ÍȱŠ£Š•–Šš•Šȱ”Š•˜›’•’¢’ȱˬȱŠ£Š•–Íóȱ˜•ž›ȱ Ÿˬȱ—ˬ’ŒˬˬȱŠ›Íšȱ³ˬ”’ȱ¢Š›Š—–Í›ǯȱž—ž—ȱœŠ¢ˬœ’—ˬȱ û›ˬ”ȬŠ–Š›ȱœ’œŽ–’ȱœŠÂ•Š–•Šó͛ǯȱž›ȱ”’ǰȱȃû›ˬ”ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›’Ȅȱû³û—ȱ›Šœ—¢ŠÂ•Š›ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—ȱ˜•Š—ȱ –ˬ‘œž••Š›ȱǻŠœȬžǰȱ³’™œǰȱ˜—ž£ȱ™’¢’ǰȱ¢ŠÂ•Íȱˬǰȱ ™ŠóŽǰȱ”˜•‹ŠœŠǼȱšŠŠÂŠ—Í›ǯ Š”’—ȱœ˜—ȱ£Š–Š—•Š›ȱ–ˬ•ž–ȱ˜•–žóž›ȱ”’ǰȱ‹Ž•ˬȱ ™ˬ‘›’£’—ȱã£ȱœžŠ•ÍȱŠó•Š›ÍȱŸŠ›ǯȱžǰȱˬœŠœˬ—ǰȱš’Šȱ Ž¡—˜•˜’¢Š•Š›Í—Í—ȱ’—”’óŠÍȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱG—’ȱ œŠÍóŠȱ¢ŠÂœÍ£•ŠóÍ›Í•–Íóȱ–ˬ‘œž••Š›Í—ȱǻ¢˜šž›ǰȱ œûǰȱ™Ž³Ž—¢ŽǼȱœŠ¢Íȱ³˜¡ž›ǯȱ û–Š—ȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›Íȱ ”’ǰȱ‹žǰȱȃû›ˬ”ȱ¡ˬœˬ•ˬ›’—’ȄȱœŽŸ’—’›ˬŒˬ”ȱȮȱŠ‘Šȱ ³˜¡ȱ–ˬ‘œž•ȱ˜—•Š›ŠȱŠ¢ŠȱŸŽ›ˬŒˬ”ǯȱŠ”’—ȱ–ˬœˬ•ˬȱ˜ȱ šˬˬ›ȱˬȱœŠˬȱŽ¢’•ǯ ŠÂÍȱŠ£ȱ˜•Š—ȱš’Šȱ³˜¡ȱŸŠ¡ȱŠœÍ£Í›ȱȮȱ‹žǰȱ ‹’›ȱŠ”Í›ǯȱŠÂœÍ£•ŠóÍ›Í•–Íóȱ–ˬ‘œž••Š›Í—ȱ ’œŽ‘œŠ•³Í•Š›Íȱ‹žȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱóˬ”ˬ›ǰȱž£ȱŸˬȱ’ˬ›ȱ ˬ•ŠŸˬ•ˬ›’—ȱ‹˜••žÂžȱ’•ˬȱãˬ¢’›ǯȱˬ’Œˬˬǰȱ—ˬȱšˬˬ›ȱ ™Š›Š˜”œŠ•ȱ˜•œŠȱŠǰȱ‹Ž•ˬȱ¢ŠÂœÍ£•ŠóÍ›Í•–Íóȱš’Šȱ ˜¢ž£ž›–ŠšȱˬŸˬ£’—ˬǰȱˬ”œ’—ˬǰȱŠŒ•Íšȱ‘’œœ’—’ȱˬ‘›’”ȱ Ž’›ǯȱkˬ”ˬ›’—ȱ³˜¡ȱ˜•–ŠœÍȱšŠ—Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ’—œžȬ •’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’—ȱ”ˬœ”’—ȱóˬ”’•ˬȱˬ¢’ó–ˬœ’—ˬǰȱ‹Ž•ȱ —Š‘’¢ˬœ’—ˬȱ™’¢’—ȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–ˬœ’—ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ǯȱ ž£ž—ȱ³˜¡ȱ˜•–ŠœÍȱ’œˬȱ‘’™Ž›˜—’¢Šȱ’•ˬȱ—ˬ’Œˬ•ˬ—’›ǯȱ Ž•ˬȱ³Í¡Í›ȱ”’ǰȱ™ˬ‘›’£ȱˬ”œ’—ˬȱˬœ’›ȱãœˬ›’›ȱȮȱû›ˬ”ȱ ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’ȱ›’œ”’—’ȱŠ£Š•–ŠšȱˬŸˬ£’—ˬȱ˜—žȱŠ›Í›Í›ǯȱ ˬ›”’‹’ȱŠ£ȱ”Š›‹˜‘’›Š•Íȱ˜•Š—ȱ™ˬ‘›’£ȱ’œˬȱ Š›Íš•Š–ŠÂŠȱŸˬȱ‹Ž•ˬ•’”•ˬǰȱû›ˬ”ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’ȱ›’œȬ ”’—’ȱŠ£Š•–ŠÂŠȱȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱG•”ȱřȬŜȱŠ¢ȱˬ›£’—ˬȱȱ ˜—Šȱ›’Š¢ˬȱŽˬ—•ˬ›ȱŠ›Íšȱ³ˬ”’ˬ—ȱŠ£Šȱ˜•ž›ȱŸˬȱ ˜—žȱŠ‘ŠȱȱŠ£ȱ‘Š••Š›Šȱ™˜£ž›•Š›ǯȱž—ž—ȱœˬ‹ˬ‹’ȱ

&$16$ö/,ö,

˜—ŠÍ›ȱ”’ǰȱ”Š›‹˜‘’›Š•Š›Š—ȱŠ‘ŠȱŠ£ȱ’œ’Šˬȱ Ž–ˬ”ȱ’—œž•’—ȱ’œŽ‘œŠ•Í—ÍȱŠ£Š•Í›ȱŸˬȱ’—œŠ—ȱž£ž—ȱ –ûˬȱ˜¡ȱšŠ•Í›ǯȱˬ’ŒˬˬǰȱŠ‘Šȱóž¡ȱšŠ–ˬ•’ȱŸˬȱ ã£û–•ûȱ˜•ž›ǰȱ’—Š›”Í—ȱ¢Š›Š—–ŠœÍȱ›’œ”’ȱŠ£Š•Í›ǯȱ ŠÂœÍ£ȱ™ˬ‘›’£ˬ—ȱˬ›š•’ȱ˜•Š›Ššǰȱ”Š›‹˜‘’›ŠœÍ£ȱ ™ˬ‘›’£ˬȱŠ’–’ȱ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ”ȱ–û–”û—ȱŽ¢’•ǯȱȱ Ž£ȱ–ˬ—’–œˬ—’•ˬ—ȱ”Š›‹˜‘’›Š•Š›Í—ȱ›Šœ’˜—Ȭ Š—ȱŠ–ȱ¡Š›’Œȱ˜•ž—–ŠœÍȱ¢ŠŠóȱ™›˜‹•Ž–•ˬ›’ȱŸˬȱ ¢˜›Âž—•žÂŠȱˬ’›’‹ȱ³Í¡Š›Í›ǯȱŽ•ˬȱ›Šœ’˜—ȱ‹ã¢›ˬ”ȱ ŸˬȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›ˬȱˬȱ¢Š¡óÍȱˬœ’›ȱŽ–’›ǯȱ ˬ•ˬȱ”’ǰȱ ‹žȱ™ˬ‘›’£’—ȱˬ‘•û”ˬœ’£•’¢’ȱ”•’—’”’ȱˬš’šŠ•Š›ȱ ’•ˬȱˬœ’šȱ˜•ž—–Š–ÍóÍ›ǯȱž›ȱ”’ǰȱ–Ž—¢žŠȱ ”Š›‹˜‘’›Š•Š›Í—ȱ–’šŠ›Í—Íȱ”ˬœ”’—ȱóˬ”’•ˬȱ Š£Š•–ŠÂŠȱˬ¢–ˬ£ǯ ’—•Š—’¢ŠŠȱŠ›Íšȱ³ˬ”’ˬ—ȱˬ£’¢¢ˬȱ³ˬ”ˬ—ȱ ŘŖȱ–’—ȱ’—œŠ—Í—ȱ’󝒛Š”ȱŽ’¢’ȱ‹’›ȱˬš’šŠȱ Š™Š›Í•–ÍóÍ›ǯȱ—•Š›Í—ȱ‹’›ȱš’œ–’ȱ‹’›ȱ—Ž³ˬȱ’•ȱˬ›£’—ˬȱ ˬ—ȱ›Š’”Š•ȱûœž••Š›Í—ȱŸŠœ’ˬœ’ȱ’•ˬȱŠ›Íš•Š¢Í›ÍȱȮȱ”Š›Ȭ ‹˜‘’›ŠȱŸˬȱ¢ŠÂ•Š›Í—ȱ’œ’Šˬœ’—’ȱŠ£Š•Š›ŠšȱŠŒȱ šŠ•Í›Í•Š›ǯȱ’ˬ›•ˬ›’ȱ’œˬȱûóû—û•–ûóȱ™ˬ‘›’£ˬȱ ›’Š¢ˬȱŽ’›’•ˬ›ǯȱȱˬ’Œˬˬǰȱ‹’›’—Œ’ȱš›ž™Šȱû›ˬ”Ȭ Š–Š›ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—’—ȱŽ£•’¢’ȱ‹’›ȱ—Ž³ˬȱˬˬȱŠ›Íšȱ ’’ǯȱž›ȱ”’ǰȱˬ—ȱ¢Š¡óÍȱ³Í¡Íóȱ¢˜•žȱȮȱŠÂ͕•Íȱ”˜–Ȭ ™›˜–’œ’›ǯȱŠ›Š‹ŠóŠšǰȱ–Ž¢ŸˬȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£’—ȱ ˬ›”’‹’—ˬ”’ȱ”Š›‹˜‘’›Š•Š›Š—ȱš˜›¡–Ššȱ•Š£Í–ȱ Ž¢’•ǯȱkˬ”ˬ›ȱ’œ’Šˬœ’—ˬ—ȱˬȱ’–’—ŠȱŽ–ˬ”ȱ ˜•–Š£ǯȱ’œŠ•ȱû³û—ǰȱ󘔘•Šǰȱ”’ó–’óǰȱ‹Š—Š—ȱ˜›Šȱ –’šŠ›Šȱû›ˬ¢ˬȱŠ¢Š•ÍÍ›ǯȱŠÂ•Íǰȱóˬ”ˬ›œ’£ǰȱˬ‹’’ȱ ¢˜šž›ž—ȱˬ›”’‹’—ˬ”’ȱ¢ŠÂ•Š›ȱ’œˬȱ‹ˬˬ—ȱ㕳ûœûȱ Ÿˬȱû›ˬ¢ˬȱ£ˬ›ˬ›ȱŸž›–Š£ǰȱˬ”œ’—ˬǰȱ’––ž—’Ž’ȱ ŒŠ—•Š—Í›Š›ǯȱŠÂ•Š›Š—ȱŠȱŠ–ȱ’–’—ŠȱŽ–ˬ”ȱ ˜•–Š£ǯȱ˜•’˜¢–Š–Íóȱ¢ŠÂ•Íȱž›óž•Š›ȱȬȱȱ–ŽšŠȬřȱ Ÿˬȱ–ŽšŠȬŜȱˬŸˬ£˜•ž—–Š£Í›ǰȱ³û—”’ȱ˜›šŠ—’£–ȱ ˜—•Š›Íȱ’œŽ‘œŠ•ȱŽˬȱ‹’•–’›ǯȱ—•Š›Í—ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ ˜—”˜•˜“’ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ǰȱŠ››’ȱŸˬȱ’––ž—’Ž’—ȱ £ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’—ˬȱˬ’›’‹ȱ³Í¡Š›Šȱ‹’•ˬ›ǯȱž›ȱ”’ǰȱ‹Š•Íšȱ ¢ŠÂÍǰȱ‹Š•Íšǰȱ”ˬŠ—ǰȱœ˜¢Šȱ¢ŠÂ•Š›Íȱ‘ˬ›ȱû—ȱ–ŠœŠ—ͣ͗ȱ û£ˬ›’—ˬȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯ


5

&$16$รถ/,รถ,


&$16$ö/,ö,

6

02%ø/'øù./ø1ø.$6,$=Ԥ5%$<&$1,1 %h7h18ù$4(9/Ԥ5ø1ø*Ԥ=Ԥ&Ԥ. VGGLúOԥULGDLPLGLúOԥUOԥԥYԥ]ROXQDQDTԥGԥU XúDTODUÕQGLúOԥULFLGGLVWRPDWRORTQԥ]DUԥWLDOWÕQGD ROPDOÕGÕU ³$zercell´úLUNԥWLEXSUREOHPLTLVPԥQROVDGD DUDGDQTDOGÕUPDTPԥTVԥGLOԥFXLOLQQR\DEU D\ÕQGDPDVLUVWDQGDUWODUDFDYDEYHUԥQ0HUFH GHV%HQ]DYWRPRELOL]ԥULQGԥTXUXOPXúVԥ\\DU VWRPDWRORMLNDELQHWL\DUDWGÕ 0RELONOLQLNDQÕQDoÕOÕúPԥUDVLPLQGԥ³$zercell 7elekRm´00&QLQ3UH]LGHQWL$OL$÷DQoÕ[Õú HGԥUԥNúLUNԥWLQVRVLDOPԥVXOL\\ԥWOD\LKԥOԥULQԥYHU GL\L|QԥPGԥQGDQÕúGÕ$OL$÷DQELOGLUGLNL³$zercell´IԥDOL\\ԥWԥEDúODGÕ÷ÕLONJQGԥQXúDTODUOD ED÷OÕOD\LKԥOԥUԥGLTTԥW\HWLULE³%L]TUXUGROX LOLJHULGԥEXUD[GÕT%LOLUVLQL]NLHOԥ\DUDQGÕ÷ÕPÕ] LOGԥQDUWÕTLOGLU³hPLG\HUL´XúDTHYLQԥ\DUGÕP J|VWԥULULN/DNLQEL]\DOQÕ]N|USԥOԥUԥ\HPԥNDSDU PDTODNLID\ԥWOԥQPLULNRQODUÕQWԥKVLOLVD÷ODPOÕ÷ÕQÕ GDQԥ]ԥUGԥQTDoÕUPÕUÕT´ %XNOLQLNDLONRODUDT³hPLG\HUL´VRQUDLVԥ %DNÕYԥUHJLRQODUGDNÕGLJԥUXúDTHYOԥULQGԥ [LGPԥWJ|VWԥUGL0ԥOXPGXUNLHUNԥQ\DúODUGD GLúSUREOHPOԥULoR[FLGGL[ԥVWԥOLNOԥUԥ\RO DoDELOԥU2QDJ|UԥGԥ0RELO'Lú.OLQLNDVÕ FXLOGHNDEUÕQGԥDGJQQTH\G HGԥQ³$]HUFHOO´úLUNԥWLKԥGL\\ԥDOPDTGDQVD KԥPLúԥGԥ\ԥUYHUGL\LXúDTODUDKԥGL\\ԥKD]ÕUODGÕ %HOԥNL³$]HUFHOO´LQWԥúԥEEVLOԥXúDTODUD [LGPԥWJ|VWԥUԥFԥN0RELO'Lú.OLQLNDVÕIԥDOL\\ԥWԥ EDúODGÕ ³hIT´;H\UL\\ԥ&ԥPL\\ԥWLWԥUԥ¿QGԥQDSDUÕODQ DUDúGÕUPDODUXúDTPԥVVLVԥOԥULQGԥPԥK]GLú [ԥVWԥOLNOԥULLOԥED÷OÕFLGGLSUREOHPOԥU\DúDQGÕ÷ÕQÕ RUWD\DTR\XE³$]ԥUED\FDQGDNÕXúDTHYOԥULQLQ GԥVWRPDWRORMLNDELQHW\R[GXUYԥXúDTODU GLú[ԥVWԥOLNOԥULQGԥQԥ]L\\ԥWoԥNLUOԥU+DOEXNL &$16$ö/,ö,


7 EW|YONGԥ$]ԥUED\FDQ[DOTÕQÕQ$]ԥUED\FDQ XúDTODUÕQÕQ[LGPԥWLQGԥRODUDTGDYDPOÕúԥNLOGԥ IԥDOL\\ԥWJ|VWԥUGL³$]HUFHOO7HOHNRP´00& EXNOLQLNDQÕQ\DUDGÕOPDVÕOD\LKԥVLQL³hIT´ ;H\UL\\ԥ&ԥPL\\ԥWLLOԥELUOLNGԥKԥ\DWDNHoLULE /D\LKԥoԥUoLYԥVLQGԥDYWRPRELOUHVSXEOLNDGD \HUOԥúԥQXúDTHYOԥULQԥLQWHUQDWPԥNWԥEOԥULQԥYԥ GLJԥUXúDTPԥVVLVԥOԥULQԥVԥIԥUHGԥUԥNSXOVX] VWRPDWRORML[LGPԥWJ|VWԥUGL7ԥNԥUOLNOLQLNDGD $]ԥUED\FDQÕQLVWԥQLOԥQE|OJԥVLQԥVԥIԥUHWPԥN oQKԥUELULPNDQ\DUDGÕOPÕúYԥԥQPDVLUWLEEL DYDGDQOÕTODUWԥFKL]ROXQPXúGX;VXVLGLTTԥW LoPԥOLVXYԥ\RGODúGÕUÕOPÕúGX]ODED÷OÕSUREOHPOL E|OJԥRODQùԥNL\ԥD\UÕOGÕ5HVSXEOLNDQÕQP[WԥOLI XúDTHYOԥULQLJԥ]ԥQGԥQVRQUD0RELO'Lú.OLQLNDVÕ E|OJԥOԥUGԥNLD]WԥPLQDWOÕDLOԥOԥULQGԥN|Pԥ\LQԥ \HWGL 2010-cXilinԥYYԥlinGԥn2011-ciilinVRnXna kimibiz156Xúa÷Õma\inԥeWGik.2nlarGan 16XúaTmalicԥRlXnmXúGXr.

4DUúÕPÕ]GDGXUDQԥVDVYԥ]LIԥOԥUGԥQELUL GԥKԥUD\GDQELU[LGPԥWDSDUÕOPÕúXúDT PԥVVLVԥVLQԥWԥNUDUG|QPԥNLGL%XSULQVLS NDUL\HVԥQԥ]DUԥWHWPԥ\ԥYԥSUR¿ODNWLNDQÕQVLV WHPOLDSDUÕOPDVÕQDLPNDQYHULUGL 8úDTODU|]WԥKVLOLQLEDúDoDWGÕUDUDT PԥVVLVԥQLWԥUNHGԥQ]DPDQVGGLúOԥULGDLPL GLúOԥUOԥԥYԥ]ROXQDQG|YUEL]RQODUÕNDUL\HVGԥQ YԥGLJԥUGLú[ԥVWԥOLNOԥUGԥQVÕ÷RUWDODPÕúROGXT %XQXQODGDOD\LKԥ|]PLVVL\DVÕQÕ\HULQԥ\HWLUPLú VD\ÕOGÕ 8úDTODUÕQԥNVԥUL\\ԥWLVRVLDOVWDWXVXQGDQ DVÕOÕROPD\DUDTG]JQYԥPWԥPDGLRODUDT GLúOԥULQLWԥPL]OԥPLUOԥU%XGD|]Q|YEԥVLQGԥ GLú[ԥVWԥOLNOԥULQLQ\DUDQPDVÕQDJԥWLULEoÕ[DUÕU %XPԥTVԥGOԥXúDTPԥVVLVԥOԥULQGԥPDOLFԥ LOԥ\DQDúÕDSDUGÕ÷ÕPÕ]PDDULÀԥQGLUPԥLúOԥULQLQ QԥWLFԥVLRODUDTKDOKD]ÕUGDXúDTODUÕQ|]GLúOԥULQL G]JQYԥPWԥPDGLWԥPL]OԥPԥVLQLPúDKLGԥ HWPԥNRODU

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

8

’•ˬȱ‘ˬ”’–’—’—ȱˬŒ›û‹ˬœ’—ˬȱ›Šœȱ $LOˎKˎNLPLQLQ ˬ•’—ˬ—ȱ’—Ž”œ’˜—ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ˬ—ȱ‹’›’ȱ WˎFUEˎVLQGˎ ˬȱȃšÍ£Í•ȱ¢Ž•Ȅ’›ȱǻ›˜ŒŠǼǯȱ͕ͣȱ¢Ž•ȱ³˜¡ȱ šˬ’–ȱŸŠ¡•Š›Š—ȱ–ˬ•ž–ž›ǯȱ—’”ȱ

QIZIL YEL

&$16$ö/,ö,

šŠ—œÍ£–Š•Š›•Šȱ–û󊑒ˬȱ˜•ž—ž›œŠǰȱ Ž›’Ž–Š˜£Ȭ‘Ž–˜››Š’”ȱ˜›–Š—Íȱ ęȱ”’›•ˬ󒛒”ǯȱˬœˬ•’¢’—ȱ‹ž••¢˜£ȱ ˜›–ŠœÍȱŽ›’Ž–Šȱ˜—ž—ŠȱŠ¢›ÍȬŠ¢›Íȱ ãŸ›û—ȱ–ûˬ••’Ěȱˬ›’ȱ˜—žȱerysipelas ŸŠ¡•Š›Šȱˬ›”’‹’ȱŠ³ÍšȱŸˬȱóˬěȱŠȱ ǻ¢ž—Š—ŒŠȱerythrosȱȮȱšÍ›–Í£ÍȱƸȱ•ŠÍ—ŒŠȱ –Š¢Ž•’ȱœž•žš•Š›Í—ȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–ˬœ’ȱ pellisȱȬȱˬ›’ǼȱŠ•Š—Í›–Í󕊛ǯȱ͕ͣȱ ’•ˬȱã›û—û›ǯȱ˜—›ŠŠ—ȱœž•žš•Š›ȱ ¢Ž•’—ȱ–ûŠ•’Œˬœ’—ˬȱ ’™™˜”›ŠǰȱŽ•œ’ǰȱ ™Š›•Š¢Í›ȱŸˬȱ¢Ž›’—ˬȱ‹ˬ›”ȱ‹˜£ȱ

Š•Ž—ǰȱG‹—ȱ’—Š—Í—ȱˬœˬ›•ˬ›’ȱ‘ˬœ›ȱ šŠ‹Íš•Š—–Šȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•’›ȱ”’ǰȱ˜—•Š›ȱȱ ˜•ž—ž‹ǯȱ͕ͣȱ¢Ž•ȱœ™˜›Š’”ȱóˬ”’•ˬȱ ŘȬřȱ‘ˬĞȱˬ¢ˬȱŠ—ŒŠšȱš˜™ž›ǯȱˬœˬ•ˬ›ˬȱ ‘ˬ›ȱ¢Ž›ˬȱˬœŠûȱ˜•ž—ž›DZȱȱŗŖȱ–’—ȱ šÍ£Í›–ŠȱśȬŞȱû—ȱŠŸŠ–ȱŽ’›ǰȱŝȬŗŚȱ ˬ‘Š•’¢ˬȱŗŘȬŘŖȱ¡ˬœˬ•ˬ—–ˬȱ‘Š•Íȱ˜•ž›ǯȱȱ û—ˬ—ȱœ˜—›Šȱ¢Ž›•’ȱˬ¢’ó’”•’”•ˬ›ȱ ’ó’•ˬ›•ˬȱ–ûšŠ¢’œˬˬȱšŠÍ—•Š›Šȱ ›Žš›Žœœ’¢ŠœÍȱ˜•ž›ǰȱŘȱŠ¢Šȱšˬˬ›ȱˬ›’—’—ȱ Š‘Šȱ³˜¡ǰȱ¡ûœžœˬ—ȱˬǰȱ›Žœ’’Ÿ•ˬóˬ—ȱ šŠ‹Íš•Š—–ŠœÍȱŸˬȱŠ£ȱ㍎–•’ȱ˜•–ŠœÍȱ ˜›–Š¢Šȱ›Šœȱˬ•’—’›ǯȱȱˬœˬ•ˬ—ˬ—•ˬ›’—ȱ –û󊑒ˬȱŽ’•’›ǯȱȱŠ—Í—ȱû–ž–’ȱ ŜŖƖȬ’ȱȱŚŖȱ¢Šó͗Š—ȱ‹ã¢û”ȱóˬ¡œ•ˬ›’›ǯȱ Š—Š•’£’—ˬȱ—Ž¢›˜ęȱ•ȱ•Ž¢”˜œ’˜£ǰȱœ˜•Šȱ ˬœˬ•’¢’—ȱã›ˬ’Œ’œ’ȱȱš›ž™ž—Ȭ –Ž¢••’•’”ȱŸˬȱ,Ȭ’—ȱ¢û”œˬ•–ˬœ’ȱ Š—ȱΆȱ‘Ž–˜•’’”ȱœ›Ž™˜”˜”žž›ǯȱ ã›û•û›ȱǻŽ›’›˜œ’•ˬ›’—ȱ³ã”–ˬȱœû›ˬ’Ǽǯȱ û¡ˬ•’ȱœ›Ž™˜”˜”ȱ–ˬ—óˬ•’ȱ ͕ͣȱ¢Ž•’—ȱ‹ûû—ȱ˜›–Š•Š›Íȱ•’–Š’”ȱ ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ȱ”Ž³’›–’óȱóˬ¡œ•ˬ›ȱšÍ£Í•ȱ¢Ž•ˬȱ œ’œŽ–’—ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬœ’ȱȮȱ•’–ŠŽȬ ¢˜•ž¡–Šȱ–ˬ—‹ˬ¢’’›ǯȱ˜•ž¡–Šȱ³’›”•’ȱ —’ǰȱ•’–Š—’•ˬȱ–û󊑒ˬȱ˜•ž—ž›ǯȱ ˬ••ˬ›ǰȱŠ•ȱŸˬȱûœȱ™Š•Š›ÍȱŸŠœ’ˬœ’•ˬǰȱ˜ȱ ˬœˬ•’¢’—ȱŠÂ͛•Šó–ŠœÍȱœÍ›ŠœÍ—Šȱ Œû–•ˬˬ—ȱ‘ŠŸŠȬȱŠ–ŒÍȱûœž•žȱ’•ˬȱ˜•Šȱ Š‹œŽœ•ˬ›ǰȱĚȱŽš–˜—Š•Š›ǰȱˬ›’—’—ȱ ‹’•ˬ›ǯȱȱŠ–Š›•Š›Í—ȱŸŠ›’”˜£ȱ¡ˬœˬ•’¢’ǰȱ —Ž”›˜£•Š›Íǰȱ—Ž›’ǰȱœŽ™œ’œǰȱ–Ž—’—’ǰȱ óˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Žǰȱ–’”˜£•Š›ǰȱ¡›˜—’”’ȱ ’—Ž”œ’˜—ȱ˜”œ’”’ȱó˜”ȱŠ’’›ǯȱȱ’ˬ›ȱ ˜—£’••’ǰȱœ’—žœ’•ˬ›ȱŸˬȱœǯȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ȱ ’—Ž”œ’˜—ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ˬ—ȱˬ›š•’ȱ šÍ£Í•ȱ¢Ž•ȱû³û—ȱóˬ›Š’ȱ¢Š›ŠÍ›ǯȱ›Ž™˜Ȭ ˜•Š›Ššǰȱ›ŽŸ–Š’£–•ˬȱŽ¢—’ȱˬ›ˬŒˬˬȱ ”˜”ȱ’—Ž”œ’¢ŠœÍ—Í—ȱŸŠ›•ÍÂÍȱ¢Š•—Í£ȱšÍ£Í•ȱ ›Žœ’’Ÿȱ‘Š••Š›Šȱ–Ž¢••’•’”ȱ¢Š›Š—Í›ȱ ¢Ž•ˬȱŠ—ŠŠ—ˬ•–ˬȱŸˬȱ¢ŠȱšŠ£Š—Í•–Šȱ ǻ’––ž—’Žȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–’›Ǽǰȱ¢ˬ—’ȱ –Ž¢••’•’¢’ȱ˜•Š—•Š›Šȱã›û•ˬȱ‹’•ˬ›ǯȱ ¡ˬœˬ•ˬ—–ˬȱŽ‘’–Š•Íȱ¢û”œˬ”’›ǯȱ Š˜•˜“’ȱ™›˜œŽœ’—ȱˬœŠœÍ—Íȱˬ›’ȱ•’–Ȭ •ˬȱóˬ¡œ•ˬ›ȱŸŠ›ȱ”’ǰȱ‘ˬ›ȱ¢Š£ȱŸˬȱ™Š¢Í£ȱ ŠȱŠ–Š›•Š›Í—Í—ȱœŽ›˜£Ȭ‘Ž–˜››Š’”ȱ –㟜û–û—ˬȱŠ’–’ȱšÍ£Í•ȱ¢Ž•ˬȱ ’•’‘Š‹Íȱˬ󔒕ȱŽ’›ǯȱ ¢˜•ž¡ž›•Š›ȱǻŸˬ›’óȱ˜›–ŠœÍǼǯȱ ˬœˬ•’¢’—ȱ’—”ž‹Šœ’¢ŠȱãŸ›ûȱ‹’›ȱ ˬœˬ•’¢’—ȱ™›˜ęȱ•Š”’”ŠœÍȱ —Ž³ˬȱœŠŠŠ—ȱśȱû—ˬȱšˬˬ›’›ǯȱˬˬ—ȱ œ›Ž™˜”˜”ȱ’—Ž”œ’¢ŠœÍȱŸˬȱŠ¢Ššȱ Ž–™Ž›Šž›žȱûóû–ˬȱ’•ˬȱ–û󊑒ˬȱ ’’¢Ž—ŠœÍ—Í—ȱŠ™Š›Í•–ŠœÍÍ›ǯȱ㟜ûȬ ˜•ž—ž‹ȱřşȬŚŖŖȬ¢ˬȱšˬˬ›ȱ¢û”œˬ•’›ǯȱŠóȱ –’ȱ›Žœ’’Ÿ•ˬ›ȱ–û󊑒ˬȱŽ’•ˬ—ȱ‘Š•Ȭ ŠÂ›ÍœÍǰȱˬ£ˬ•ˬ•ˬ›ˬȱŠÂ›Íǰȱû›ˬ”‹ž•Š—–Šǰȱ •Š›Šȱ‹’œ’•’—ȱ’•ˬȱ™›˜ęȱ•Š”’”ŠȱŠ™Š›Í•Í›ǰȱ ³˜¡ȱŸŠ¡ȱšžœ–Šǰȱ‘ˬĴȱŠȱœŠ¢Íš•Š–Šȱȱ ‹žǰȱ–㟜û–û—ȱ‹Šó•Š—–ŠœÍ—Šȱ‹’›ȱ ˬ–ˬ•ˬȱˬ•’›ǯȱ͕ͣȱ¢Ž•’—ȱ¢Ž›•ˬ󍒢’ȱ Š¢ȱšŠ•–Íóȱ˜•ž›ǯȱˬ›’—’—ȱŽ£ȬŽ£ȱ —Š‘’¢ˬˬȱǻû£ǰȱ‹Š•Í›ǰȱŠ£ȱ‘Š•Šȱ¢ž¡Š›Íȱ ›Žœ’’Ÿ•ˬ›’ȱã›û•û›œˬȱ’•ȱ‹˜¢žȱ™›˜ęȱȬ ˬ›ŠĚȱŠ›ǰȱãŸˬǰȱŒ’—œ’¢¢ˬȱ˜›šŠ—•Š›ÍǼȱ •Š”’”Šȱ‘ˬ¢ŠŠȱ”Ž³’›’•’›ǯȱˬœˬ•’¢’—ȱ ‹’›ȱ—Ž³ˬȱœŠŠŠ—ȱœ˜—›Šȱ¢Š—ÂÍǰȱŠÂ›Íȱ –ûŠ•’Œˬœ’ȱ’œˬȱ”˜–™•Ž”œȱóˬ”’•ˬȱ ‘’œœ’ȱŸˬȱˬ›’—’—ȱšÍ£Š›–ŠœÍȱ˜•ž›ǯȱ ‘ˬ¢ŠŠȱ”Ž³’›’•’›ǯȱȱûŠ•’Œˬ—’ȱŠ—’Ȭ ˬˬ•ˬ—–ˬȱ—Š‘’¢ˬœ’ȱŽ£ȱ‹ã¢û¢û›ȱŸˬȱ ‹’˜’”˜Ž›Š™’¢Šǰȱ”˜›’”˜œŽ›˜’•ˬ›ǰȱ ŗȬŘȱû—ȱˬ›£’—ˬȱ¡Š›Š”Ž›ȱã›û—ûóȱ ‘’™˜œŽ—œ’‹’•’£Šœ’¢ŠŽ’Œ’ȱ–Šˬ•ˬ›ǰȱ Š•Í›DZȱˬ›’ȱŠ•ȱ‘’™Ž›–’¢Š•Íǰȱˬ›’—ǰȱ Ÿ’Š–’—Ž›Š™’¢ŠœÍǰȱęȱ£’˜Ž›Š™’¢Šȱ ™Š›•Ššǰȱ˜¡ž—žšŠȱ’œ’ǰȱ¢ž–óŠšȱ ǻ•’Š£ŠȱŸˬȱ Š •ȱ’•ˬȱŽ•Ž”›˜˜›Ž£Ǽȱˬ‘Šˬȱ ˜¡ž–Š•Š›Í—ȱ㍎–’ȱ˜•ž›ǯȱȱ ˬ–’—ȱ Ž’›ǯȱ —Š‘’¢ˬȱœŠÂ•Š–ȱˬ›’ˬ—ȱˬ›š•ˬ—’›ǰȱ ‘ûž•Š›Íȱ’•’‘Š‹•Šó–Íóǰȱ—Š‘Š–Š›ǰȱ M.S.Salihov Žœ˜—•Šó–Íóǰȱ˜ȱ™ûœ”û›–ˬœ’—’ȱ Ȭ—ž—ȱ’•ˬȱˬ‹Š‹ˬ’ȱ ¡ŠÍ›•ŠÍ›ǯȱÍ—Íȱ³ˬ”’¢’–’£ȱ ”ŠŽ›ŠœÍ—Í—ȱ–û’›’ œ’–™˜–•Š›ȱ¡ˬœˬ•’¢’—ȱŽ›’Ž–Š˜£ȱ ˜›–ŠœÍȱû³û—ȱ¡Š›Š”Ž›’”’›ǯ M..G‹›ahi–ov žȱœ’–™˜–•Š›ȱ¡Í›ŠȬ—㚝ˬŸ’ȱ ŠŽ›Š—Í—ȱŠœœ’œŽ—’




&$16$รถ/,รถ,


&$16$ö/,ö,

10

;;,ԥVULQԥYYԥOOԥULQGԥKԥ\ԥFDQKԥU\HUԥVLUD\ԥWHGԥQ YԥGԥULQELUEԥOD\DoHYULOPLúGLU Ž£•ˬó–’óȱœ’’”ȱ’›Š£Íǰȱ•’‹’˜—ž—ȱ £ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’ǰȱ’–™˜Ž—œ’¢ŠȱŠȱˬ•ŠŸˬȱ ˜•ž—ž›ǯ

ˬ”’–•ˬ›ˬȱ–û›ŠŒ’ˬȱŽˬ—ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›’—ȱřŖȬŚŖƖȬˬȱ‹žȱœ’–™˜–•Š›ȱ –û󊑒ˬȱ˜•ž—ž›ǯȱˬˬ—ȱ¡ˬœˬ•’”ȱ ¢˜¡ǰȱ˜—ž—ȱ’£•ˬ›’ȱ–ûŠ•’Œˬȱ˜•ž—ž›ȱŸˬȱ —ˬ’Œˬˬȱ‘ˬ¢ŠŒŠ—ȱ™˜£ž—ž•Š›Íȱ¡›˜—’Ȭ ”’ȱ˜›–Š¢Šȱ”Ž³’›ǯȱ›˜—’”’ȱ˜›–ŠŠȱ ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱŠ’–’ȱšŽ¢›’Ȭ–ûˬ¢¢ˬ—•’”ȱ ‘’œœ’ǰȱ›Š‘ŠœÍ£•Íšǰȱ’—’£Š›ȱ‘’œœ’—ˬ—ȱ ’‹Š›ˬ’›ǯȱû£’ȱˬ‘›’”Ž’Œ’ȱŠ–’•ȱ‹žȱ Ÿˬ£’¢¢ˬ’ȱ™Š˜•˜“’ȱš˜›¡ž¢Šȱ³ŽŸ’›–ˬ¢ˬȱ šŠ’›’›ǯȱ ˬ••Ž’Œ’ȱŠ–’•ȱ”’–’ȱ ¡˜óŠˬ•–ˬ£ȱ¡Š’›ˬǰȱ™œ’¡’ȱ›ŠŸ–ŠȱŸˬȱ û–ž–’¢¢ˬ•ˬǰȱ’—œŠ—Í—ȱã£ȱš˜›¡ž•Š›Íȱ ‹Š¡Í–Í—Š—ȱ¢˜£žÂžȱ’œˬ—’•ˬ—ȱ ‘Š’œˬȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱʞ—ȱ³˜¡ȱ¢Š¢Í•–Íóȱ š˜›¡ž•Š›ȱ‘Š–Í¢Šȱ–ˬ•ž–ž›DZȱ šŠ›Š—•Íšȱš˜›¡žœžȱǻœ”˜˜˜‹’¢ŠǼǰȱ šŠ™Š•Íȱ–ˬ”Š—ȱš˜›¡žœžȱǻ”•Šžœ›˜˜Ȭ ‹’¢ŠǼǰȱ‘û—û›•û”ȱš˜›¡žœžȱǻŠ”›˜˜Ȭ ‹’¢ŠǼǰȱ¡ˬœˬ•’”ȱš˜›¡žœžȱǻ™Š˜˜‹’¢ŠǼǯ

ʞʞ ȱȱ ʞMʞ

ˬ›ȱ‘Š—œÍȱ³ˬ’—ȱŸˬ£’¢¢ˬˬȱ —˜›–Š•ȱ›ŽŠ”œ’¢Šȱ˜•žÂžȱû³û—ȱ‹žȱ ‘’œœȱ‘Š–Í¢ŠȱŠ—ÍóÍ›ǯȱ ˬ¢ŠÍ–Í£Íȱ œ›Žœœ•ˬ›œ’£ȱˬœˬŸŸû›ȱŽ–ˬ”ȱ³ˬ’—’›ȱ Ȯȱû—ûȬû—ˬ—ȱ–’—•ˬ›•ˬȱ’óȱã›–ˬ”ǰȱ ¢û£•ˬ›•ˬȱ¢Ž›•ˬ›ˬȱ˜•–Ššǰȱ˜—•Š›•Šȱ Š™ó͚͛ȱ¢Ž›’—ˬȱ¢Ž’›–ˬ”ȱ•Š£Í–ȱ ˬ•’›ǯȱʞœŠœȱ–ˬšœˬȱ˜ž›ȱ”’ǰȱ‘ˬ›ȱ‹’›ȱ ’ó’ȱ³ŠÍ›–ŠšȱŸˬȱž—ž–Š–ŠšÍ›ǯ

ˬ¢ˬŒŠ—Í—ȱŠ‘ŠȱŒ’’ȱŸˬȱ³˜¡ȱ ¢Š¢Í•–Íóȱ–ˬ—‹ˬ•ˬ›’ȱȮȱ’—œŠ—Í—ȱ ã£û—ˬ—ȱ—Š›Š£Í•ÍÂÍǰȱ–û—Šš’óˬ•’ȱ Ÿˬ£’¢¢ˬ•ˬ›ˬ—ȱ–û—Šœ’‹ȱ³Í¡Íóȱ¢˜•žȬ —ž—ȱ˜•–Š–ŠœÍȱŸˬȱ™œ’¡˜•˜“’ȱ¢Š›Í–Í—ȱ Š£•ÍÂ͍͛ǯ û—ȱˬ›£’—ˬȱŠ•ÍÂ͖ͣȱ’—˜›Ȭ –Šœ’¢ŠȱŠ¡Í—Íȱˬ”œˬ›ȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱ ‘’œœ•ˬ›’—’—ȱ–ˬ—‹ˬ¢’’›ǯȱG—œŠ—•Š›ȱ ›Š—œŽ—ȱ–ˬ‘œž••Š›ǰȱ”˜–™ûŽ›ȱ Ÿ’›žœ•Š›Íǰȱ–’”›˜Š•ÂŠ•Š›ǰȱ–ŽšŠ™˜•’œǰȱ Ž››˜›ȱŠ”•Š›ÍǰȱŠ’™’”ȱ™—ŽŸ–˜—’¢Šȱ ŸˬȱœǯȱšŠ›ó͗͜Šȱ™Š˜•˜“’ȱš˜›¡žȱ‘’œœ’ȱ ”Ž³’›’›ǯ Š”’—ȱœŠÂ•Š–ȱ’—œŠ—•Š›Šȱ ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱ‘’œœ’ȱ–ûŸˬššˬ’ȱ‘Š•Í›œŠǰȱ ™Š˜•˜’¢Šȱ£Š–Š—Íȱ‹žǰȱ™œ’¡’ȱ›ŠŸ–Šȱ ’•ˬȱ‹ŠÂ•Íȱ˜•–Š¢Š—ȱǰȱ¢Š¡žȱûŒûȱŸˬȱ ŠŸŠ–•Í•ÍÂÍȱ’•ˬȱ˜—žȱûœˬ•ˬ¢ˬ—ȱŠ’–’ȱ ‘Š•Í›ǯȱȱ™’Ž–’˜•˜“’ȱˬš’šŠ•Š›Í—ȱ –ˬ•ž–Š•Š›Í—Šȱã›ˬǰȱ‹ûû—ȱ㖛ûȱ ‹˜¢žȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—•ÍȱŸˬ£’¢¢ˬ•ˬ›ȱˬ¡–’—ˬ—ȱ ™˜™ž•¢Šœ’¢Š—Í—ȱƜȱ‘’œœˬœ’—ˬȱ

&$16$ö/,ö,

’—”’óŠȱŽ’›ǯȱ,˜¡ȱŸŠ¡ȱ™˜£ž—ž•Š›ȱ ˬ—Œȱ¢Šó•Š›ŠȱǻŗŞȱŸˬȱŠ‘Šȱ¢ž¡Š›Íȱ ¢Šó•Š›ŠǼȱ¢Š›Š—–ŠÂŠȱ‹Šó•Š¢Í›ǯ

ˬ¢ˬŒŠ—•Íȱ™˜£ž—ž•Š›ȱ‹ŽóȱˬœŠœȱ š›ž™ŠȱŠ¢›Í•Í›DZȱ ȱȬȱ™Š—’”Dz ȱȬȱœ˜œ’Š•ȱȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—Dz ȱȬȱ˜‹œŽœœ’ŸȬ”˜–™ž•œ’ŸDz ȱȬȱ™˜œĴȱ›ŠŸ–Š’”ȱœ›ŽœœDz ȱȬȱ¢Š¢Í•–Íóȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ǯ

ˬ¢ˬŒŠ—ȱ‘’œœ’ȱ‘ˬ›ȱ‹’›’–’£’—ȱ ‘ˬ¢Šȱˬ›£’—’ȱŠóŠÂÍȱœŠ•Š—ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›ˬ—ȱ ‹’›’’›ǯ ˬœˬ•’”ȱœˬŒ’¢¢ˬŸ’ȱœ’–™˜–•Š›Í—Šȱ ã›ˬȱŠ—Í—Í›DZȱˬ‘ˬ–’¢¢ˬœ’£ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›ˬȱ ã›ˬȱ—Š›Š‘Š•Íšǰȱ’œ’•’”ȱŸˬȱ¢Šȱûóû–ˬȱ ‘’œœ’ǰȱˬ›’—•’”ȱŸˬȱ—Š›Š‘Š•Íšȱ‘’œœ’ǰȱ šÍŒÍš•Š—–ŠȱŸˬȱœˬ‹’›œ’£•’”ǰȱˬœˬ‹’•’”ȱ Ÿˬȱˬœˬ‹•ˬ›’—ȱ™˜£ž•–ŠœÍȱ‘’œœ’ǰȱęȱ”›’—’ȱ Œˬ–•ˬ—’›–ˬ¢’—ȱ–û–”û—œû£ȱ•ûȬ ¢ûǰȱ¢ŠŠó͗ȱ£ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’ǰȱ¢ž¡ž¢Šȱ Ž–ˬ¢’—ȱ³ˬ’—•ˬó–ˬœ’ȱŸˬȱŽŒˬȱ ¢ž¡žœž—ž—ȱ™˜£ž•–ŠœÍǰȱŽ£ȱ¢˜›ž•Ȭ –Šǰȱš˜›¡ž•Š›ǯȱ˜–Š’”ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›ȱ ˬȱ–㟌žž›DZȱû›ˬ”ã¢û—–ˬœ’ǰȱ ˬ›•ˬ–ˬǰȱœ˜¢žšȱŸˬȱ—ˬ–ȱˬ••ˬ›ǰȱ‹˜ÂŠ£Í—ȱ šˬ‘ˬ›•ˬ—–ˬœ’ǰȱ‘ŠŸŠȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍǯ ,˜¡ȱŸŠ¡ȱ‹žȱœ’–™˜–•Š›Šȱãóȱ šˬˬœ’ǰȱšŠ›Í—ȱŸˬȱˬ£ˬ•ˬȱŠÂ›Í•Š›Íǰȱ‹Šóȱ ’Œˬ••ˬ—–ˬœ’ȱŸˬȱ‹Š¢Í•–ŠȱŸˬ£’¢¢ˬ’ǰȱ û›ˬ”‹ž•Š—–Šǰȱ’Š›Ž¢ŠǰȱŠÂÍ£Šȱ šž›ž•žšǰȱ›Ž–˜›ǰȱˬ£ˬ•ˬȱˬ›’—•’¢’ǰȱ

ȱŠÍ—•Š›Í—ȱ”’ó’•ˬ›ȱ ’•ˬȱ–ûšŠ¢’œˬˬȱŠ‘Šȱ ‘ˬ¢ˬŒŠ—•Íȱ˜•žÂžȱœû‹žȱ ˜•ž—–žóȱŠ”Í›ǯȱ žȱ˜—•Š›Í—ȱŽ—Ž’”ȱ ¡ûœžœ’¢¢ˬ•ˬ›’ȱ’•ˬȱ ‹ŠÂ•ÍÍ›ǯȱ•’–•ˬ›ȱˬœ’šȱ Ž–’󍒛ȱ”’ǰȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱ ‘’œœ’—’ȱ¢ŠÍ›Š—ȱ”’–¢ˬŸ’ȱ –Šˬ—’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’ȱ šŠÍ—•Š›Í—ȱ‹Ž¢—’—ˬȱ Š‘ŠȱŠóŠÂ͍͛ǯ


11 ›Š‹’›ȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱœ’—›˜–žȱřŖȬŚŖȱ ˬš’šˬȱŠŸŠ–ȱŽˬ—ǰȱˬ—ȱˬ›’—ȱŠ—•Š›Íȱ’•”ȱ ŗŖȱˬš’šˬȱˬ›£’—ˬȱ’—”’óŠȱŽˬ—ȱ”ˬœ”’—ȱ ž–Š•Š›ȱ’•ˬȱˬ£Š‘û›ȱ˜•ž—ž›ǯȱȱkˬ‘ˬ›ȱ œŠ”’—•ˬ›’—ˬȱ‹Ž•ˬȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱž–Š•Š›Íȱ ³˜¡ȱŸŠ¡ȱ–Ž›˜ǰȱŠŸ˜‹žœǰȱŠŸ˜–˜‹’•ȱ œû”Š—ÍȱŠ›¡ŠœÍ—Šȱ‹ŠóȱŸŽ›’›ǯȱˬˬ—ǰȱ Š›Íšȱ’•”ȱž–Š•Š›Š—ȱœ˜—›Šȱȱã£•ˬ–ˬȱ ‘ˬ¢ˬŒŠ—Íȱ˜›–Š•Šó͛ȱȬȱȱ¢ŠóŠ—–Íóȱ‘’œœ•ˬ›’—ȱ ˬ”›Š›•Š—–Ššȱš˜›¡žœžǯ ,˜¡ȱ£Š–Š—ȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱȱŸˬ£’¢¢ˬȱ•ˬ›’—Ȭ ˬ—ȱœ˜—›Šǰȱ¢Š¡žȱ˜—•Š›•Šȱ™Š›Š•Ž•ȱóˬ”’•ˬȱ Ž™›Žœœ’¢Šȱ’—”’óŠȱŽ’›ȱ”’ǰȱ‹ûû—ȱû—¢ŠȬ Šȱ‹žȱ¡ˬœˬ•’”ˬ—ȱ‘ˬ›ȱ’•ȱ˜—ȱã›ȱ’—œŠ—Ȭ Š—ȱ‹’›’ȱˬ£’¢¢ˬȱ³ˬ”’›ǯȱȱŠ’œ’”Š¢Šȱã›ˬǰȱ šŠÍ—•Š›Í—ȱŗŞȬˬ—ȱŘśƖȬˬȱšˬˬ›’ǰȱ”’ó’•ˬ›’—ȱ ’œˬȱŝȬˬ—ȱŗŘƖȬˬȱšˬˬ›’ȱ‘ˬ¢ŠÍ—Šȱ‘Ž³ȱ ˜•–Š£œŠȱ‹’›ȱˬˬȱŠ•‹ŠŠ•ȱ’”’ȱ‘ˬĞȱˬˬ—ȱ Š£ȱ˜•–Š¢Š›ŠšȱŠŸŠ–ȱŽˬ—ȱûŒ•ûȱ˜ŸšŠȱ ™˜£Âž—•žÂžȱ”Ž³’›–’󍒛ǯȱ ˬ¢ˬŒŠ—ȱŸˬȱ Ž™ȱ›Žœœ’¢Šȱ‹’›•’”ˬȱŝŖƖȱ’—œŠ—•Š›Šȱ ˬœŠûȱ˜•ž—ž›ǯ

ˬ¢ˬŒŠ—ȱŸˬȱŽ™›Žœœ’¢Š—Í—ȱû–ž–’ȱ —Ž¢›˜”’–¢ˬŸ’ȱ”ã”ûȱŸŠ›ǯȱ ˬ›ȱ’”’ȱ—ŠœŠ£•Íšȱ ‹Šóȱ‹Ž¢—’—ˬȱ—Ž¢›˜–Ž’Š˜›•Š›Í—ǰȱ ’•”ȱ—㟋ˬˬǰȱȱœŽ›˜˜—’—’—ȱœ’—Ž£’ȱŸˬȱ –û‹Š’•ˬœ’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱ ž—Šȱã›ˬȱˬȱ‹žȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—ȱ–ûŠ•’Œˬœ’ȱ û³û—ȱ‹Šóȱ‹Ž¢’—ˬȱ—Ž¢›˜–Ž’Š˜›ȱ ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ‹ˬ›™ŠȱŽˬ—ȱŸŠœ’ˬ•ˬ›ˬ—ȱ ’œ’Šˬȱ˜•ž—ž›ǯȱ—•Š›Í—ȱ–ûŠ•’Œˬœ’—ˬȱ ’œ’ŠˬȱŽ’•ˬ—ȱˬ—ȱ–ûŠœ’›ȱŠ—’Ž™›ŽœȱœŠ—ȱ ™›Ž™Š›Š•Š›ȱœŽ›˜˜—’—Ž›’”ȱŠ—’Ž™›ŽœȬ œŠ—ȱ•Š›ÍÍ›ǯȱ—•Š›Š—ǰȱȃ ŽŽo—ȱiŒhȬ Ž›Ȅȱ–ˬ󑞛ȱ–ŠŒŠ›ȱˬŒ£Š³Í•Íšȱ󒛔ˬ’—’—ȱ ™›Ž™Š›ŠÍȱ˜•Š—ȱȱ5(.6(7ø1øȱǻ™Š›˜”œŽ’—Ǽȱ šŽ¢ȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›ǯȱ 5(.6(7ø1ø1ȱ³˜¡’’•’”ȱ’œ’Šˬœ’—ˬȱ ˬŒ›û‹ˬœ’ȱ˜—ž—ȱ‹ûû—ȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱ’™•ˬ›’—ˬȱ ¢û”œˬ”ȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱˬ•Ž¢‘’—ˬȱŠ”’Ÿ•’¢’—’ȱ ãœˬ›–’󍒛ǯȱȱǰȱ–û¡ˬ•’ȱŽ™›Žœœ’Ÿȱ Ÿˬ£’¢¢ˬ•ˬ›ȱ£Š–Š—ÍȱŠȱŽěȱŽ”’Ÿ’›ȱǻŽ—˜Ȭ Ž—ǰȱóˬ›Š’ǰȱ‹ã¢û”ȱŽ™›Žœœ’¢ŠǼǯ ›Ž™Š›ŠÍ—ȱž£ž—ȱ–ûˬȱšˬ‹ž•ȱ Ž’•–ˬœ’ȱ™Šœ’¢Ž—•ˬ›’—ȱœ˜œ’Š•ȱŠ”’Ÿ•’¢’—’—ȱ ˬ¢’ó’•–ˬœ’—ˬȱˬ’›’‹ȱ³Í¡Š›–Í›ȱŸˬȱ™Žóˬȱ –ˬ‘ž’¢¢ˬ’ȱˬ•ˬ‹ȱŽ–’›ǯȱ5(.6(7ø1 ’•ˬȱ–ûŠ•’Œˬȱ‘’™˜Ž—£’ŸǰȱŠ–Š›ǰȱ”Š›’Ȭ ˜•˜“’ǰȱ’Š‹Žˬ•Ž¢‘’—ˬȱŸˬȱ‹ŠóšŠȱˬ›–Š—ȱ ŸŠœ’ˬ•ˬ›’ȱ’•ˬȱ‹’›•’”ˬȱŠ™Š›Í•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱŽ•ˬȱ ”’ǰȱ˜ǰȱ‹Ž—£˜’Š£Ž™’—•ˬ›ȱŸˬȱ‹Š›‹’ž›Š•Š›Šȱ ¡Šœȱ˜•Š—ȱ㢛ˬó–ˬȱŸˬȱ¢ŠȱŠœÍ•Í•Íšȱ¢Š›Š–Í›ǯȱ Š”’—ȱž—ž–Ššȱ•Š£Í–ȱŽ¢’•ȱ”’ǰȱ‘ˬ¢ˬŒŠ—ȱ œ’—›˜–ž—ž—ȱ–ûŠ•’Œˬœ’ȱû³û—ȱ™›Ž™Š›Šȱ ¢Š•—Í£ȱ‘ˬ”’–ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱˬ¢’—ȱŽ’•’›ǰȱ 㣋Šó͗Šȱ–ûŠ•’Œˬȱ’œˬȱˬ‘•û”ˬ•’ȱ˜•–Šš•Šȱ ¢Š—ŠóÍǰȱ¡ˬœˬ•’¢’—ȱŽ’óŠÍ—ÍȱŠÂ͛•ŠóÍ›Šȱ ‹’•ˬ›ǯ


&$16$ö/,ö,

12

Yeni dəbli

.ù12

&$16$ö/,ö,


13 4ˎUEPWˎ[ˎVVLVOˎULWˎVGLTHGLUOˎUNL 7Ԥ+5ø)2/8108ù*g50Ԥ &LGGLJ|UPԥSUREOHPOԥULRFPOԥGԥQDVWLT KDOKD]ÖUGDoR[JHQLû\D\ÖOPÖû'WˎVYLU J|UPˎTDELOL\\ˎWLQˎ]L\DQGÖU PDWL]PLRODQLQVDQODUDGD'¿OPOԥUԥED[PDT DU]XROXQPD]GÕU0ԥOXPGXUNLEHOԥSUREOHPOԥU ]DPDQÕLQVDQEԥ]LWԥVYLUKLVVԥOԥULQLWԥKULI 5Ԥ1*/ø.ø12 ROXQPXúúԥNLOGԥJ|UUoQNLEX\QX]OXTLúDTH\UL +ԥTLTԥWԥQGԥGԥEԥGúPú'NLQRODUÕ G]JQIRUPDGDROGX÷XQGDQԥWUDIGDNÕԥú\DODUÕQ J|UQG\TԥGԥUWԥKONԥVL]GH\LO³+ԥFPOL´ TDYUDQÕOPDVÕQÕELUTԥGԥUGԥ\LúLU$GLKԥ\DWGDEX WԥVYLUJ|]OԥULQYԥEH\LQLQ\NQDUWÕUÕU%XLON TVXUH\QԥNOԥULQYDVLWԥVLLOԥDUDGDQTDOGÕUÕOÕUYԥ Q|YEԥGԥNLQRWHDWUODUGDNÕKԥGGԥQDUWÕTSDUODT WԥVYLUD\GÕQROXU/DNLQ'NLQRGDWԥVYLUԥYYԥOGԥQ HNUDQÕQKHVDEÕQDEDúYHULU$[Ձo|OoO¿OPDGL NLQRODUGDQIԥUTOLRODUDTGDKDԥOYDQYԥGRO÷XQGXU TH\ULG]JQWԥU]Gԥ|WUOU6D÷ODPJ|]OԥUEHOԥ IRUPDWD|]X\÷XQODúÕUVDDVWLTPDWL]PYD[WÕEXQX 1DUDKDWOÕTGR÷XUDQKԥPoLQLQ[VXVLSRO\DUL HWPԥNGDKDoԥWLQGLU1ԥWLFԥGԥKԥGGLQGԥQDUWÕT ]DVL\DH\QԥNOԥULGLU2QODUSODVWLNVD÷DQDTOÕLNL UԥQJOL¿OWUGԥQLEDUԥWGLU6D÷¿OWU]PUGYԥ\DJ|\ JԥUJLQOLN[RúDJԥOPԥ]KLVVL\\DW\DUDQÕUYԥJ|UPԥ TDELOL\\ԥWLSLVOԥúLU VROLVԥTÕUPÕ]ÕUԥQJOLGLU+ԥUJ|]QUԥQJVSHN WULQLQ|]KLVVԥVLQLJ|UPԥVLKHVDEÕQDWԥVYLUKԥFPOL ')ø/0ø1Ԥ%$;$5.Ԥ1+$16, DOÕQÕU%XQGDQԥODYԥ'¿OPOԥULQGԥNLNDGUODUÕQ WH]OL\LVDQL\ԥGԥNDGUDEԥUDEԥUGLU%HOԥNLKԥU 4$<'$/$5$5ø$<Ԥ7(70Ԥ. J|]oQD\UÕOÕTGDWԥVYLUOԥUQ|YEԥLOԥGԥ\LúLU /$=,0',5" 0TD\LVԥoQGHPԥNOD]ÕPGÕUNLDGL¿OPOԥUGԥ .LQRWHDWUGD]DOÕQPԥUNԥ]LQGԥYԥHNUDQGDQ ELUVDQL\ԥGԥFԥPLNDGU³\HUOԥúLU´YԥKԥULNL PPNQTԥGԥUX]DTRODQ\HUOԥULVHoLQ%HOԥ J|]OԥURQODUÕH\QLYD[WGDJ|UU1ԥWLFԥGԥNLQRWH RODQKDOGD³KԥFPOL´WԥVYLUOԥULPԥQLPVԥPԥNGDKD DWUGD'IRUPDWGDoԥNLOPLú¿OPLQED[ÕúÕQDJԥOPLú DVDQGÕU LQVDQDOÕúPDGÕ÷ÕYԥNLID\ԥWTԥGԥUDTUHVVLYWԥVLUԥ *LJL\HQDTD\GDODUÕQDULD\ԥWHGLQ6HDQVGDQ PԥUX]TDOÕU7ԥVDG¿GH\LONLVHDQVGDQVRQUD ԥYYԥOYHULOԥQSRO\DUL]DVL\DH\QԥNOԥULELUGԥIԥOLN oR[ODUÕEDúD÷UÕODUÕEDúJLFԥOOԥQPԥJ|]OԥULQ GH\LOVԥRQODUÕQúúԥYԥGԥVWԥNOԥULQLQԥPVDOIHWLOԥ TÕ]DUPDVÕYԥ\RUXOPDVÕQGDQúLND\ԥWOԥQLUOԥU VLOLQ%XLQIHNVL\DGDQTRUXQPD÷DN|PԥNHGԥFԥN /LQ]DYԥ\DH\QԥNGԥQLVWLIDGԥHGLUVLQL]Vԥ .ø12<,5ö$/$10$6, 'H\QԥNOԥULQLRQODUÕQVWQGԥQWD[ÕQԤNV /DNLQWDPDúDoÕGDEHOԥ[RúDJԥOPԥ]KLVVL\DW KDOGD¿OPԥED[DUNԥQJ|]OԥULQL]KԥGGLQGԥQDUWÕT ODU\DUDQGÕTGDKԥ\ԥFDQNHoLUPԥ\ԥGԥ\Pԥ]%X JԥUJLQOL\ԥPԥUX]TDODFDT ԥODPԥWOԥUELULNLVDDWGDQVRQUDNHoLUVԥYԥJ|UPԥ $úD÷ÕGDNÕKDOODUGDKԥNLPԥPUDFLԥWHWPԥN LOԥED÷OÕFLGGLSUREOHP\DUDQPÕUVDJ|]OԥUoQ OD]ÕPGÕU WԥKONԥPLQLPDOGÕU%XUDGDPԥVԥOԥ]ԥLIYHVWLEO øQVDQXo|OoOWԥVYLULGԥUKDOGH\LO'¿OPLQLQ \DUDSDUDWGDGÕU0úDKLGԥOԥUԥJ|UԥQԥTOL\\DW ED[ÕúÕQGDQVDQL\ԥVRQUDJ|UԥELOLUVԥ WXWPDVÕRODQLQVDQODU'NLQR\DED[DUNԥQGԥ ³+ԥFPOL¿OP´ԥED[ÕúÕQLONGԥTLTԥVL |]OԥULQLQDUDKDWKLVVHGLUOԥU2QODUÕQEH\QLԥOYDQ ԥU]LQGԥJ|]OԥUGԥQDUDKDWOÕTKLVVLYԥEDúD÷UÕODUÕ VD\UÕúDQTH\ULWԥELLWԥVYLULTDYUD\DELOPLUYԥ EDúOD\ÕUVD ³\RUXOGX÷X´KDTTÕQGDLQVDQDVLTQDOJ|QGԥULU 6HDQVGDQVRQUDGLTTԥWLFԥPOԥPԥNTDELOL\\ԥWL %HOԥKDOODUGDVLQLUVLVWHPLQL\RUPDPDToQ D]DOÕUYԥPXPL]ԥLÀLNԥPԥOԥJԥOLUVԥ 'IRUPDWOÕVHDQVODUDKԥIWԥGԥGԥIԥGԥQDUWÕT *|]OԥULQTÕ]DUPDVÕYԥJ|\QԥPԥVLNLQRWHDWUD JHWPԥPԥN\D[XGPXPL\\ԥWOԥEXOHQWOԥUԥ JHWGLNGԥQELUVXWNDVRQUDGDNHoPLUVԥ ED[PDTGDQLPWLQDHWPԥNPԥVOԥKԥWGLU%HOԥNL EXJQo|OoO¿OPOԥUH\QL]DPDQGDPDVLUYԥ N|KQԥDGԥWHGLOPLú³\DVWÕ´IRUPDWGDGDQPD\Lú HWGLULOLU

&$16$ö/,ö,


&$16$รถ/,รถ,

14

&$16$รถ/,รถ,


15

&$16$รถ/,รถ,


&$16$ö/,ö,

16

QULAQLARA HÜCUM

Həkimlər həyəcan təbili çalır: müasir nəsil karlaşır. Diskotekalar, pleyerlər, mağaza və restoranlardakı uca səsli musiqi qulaqlara təzyiq edir. Həqiqətən də, bütün dünyada kar və zəif eşidənlərin sayı artır. Xüsusən də, 13-25 yaş arası gənclərin eşitmə qabiliyyəti faciəli şəkildə zəifləyir. Məktəblilərin 70%-i qulaqcıqda maksimal ucalıqda musiqi dinləyir, lakin uzun müddət pleyerə qulaq asmağın zərəri haqqında yalnız hər iki şagirddən biri məlumatlıdır. Pleyerli gənclər metroda xüsusi riskə məruz qalırlar. Belələrinin isə sayı 10%-ə yaxındır. Metrodakı səs sərnişinlərin qulaqlarına reaktiv mühərrikin gurultusuna bənzər təsir göstərir. Axı yeraltı dəmir yolu özü-özlüyündə küylü məkandır. Ən qızğın iş saatlarında orada küyün səviyyəsi 9095 dB təşkil edə bilər. Hərəkətdə olan qatarın səsini üstələmək

&$16$ö/,ö,

üçün sərnişinlər pleyer və mobil telefonlarının səsini ucaltmalı olurlar. Nəticədə, qulaqcıqlardan 100-110 dB gücündə küy eşidilir. Vibrasiya da vəziyyəti pisləşdirir. Beləliklə, qulaqlara hər gün edilən hücum zamanı bərpa olunmağa artıq vaxt qalmır. Qulaqcıqlarda dinlənilən musiqi yalnız eşitmə üçün təhlükəli deyil. Şəhər küçələrində hərəkət edərkən insanın təhlükəsizliyi də çox aktualdır. Qulaqlarında “tıxac” olan insan eyni vaxtda iki ölçü müstəvisində yaşayır. Onun bədəni real, eşitmə duyumu isə virtual dünyadadır. Belə vəziyyətdə beyin ətraf şəraiti adekvat qiymətləndirmək iqtidarında deyil. “İkiləşmənin” nəticəsində, arxasında şinlərin xışıltısını eşitməyən insan, hətta avtomobil təkərləri altına düşə də bilər. Əlbəttə, şəhər küyü də zərərlidir. Lakin 100 dB qədər


17 gücü olan pleyer ən pis müdafiə variantıdır. Axı insan uzun əsrlər ərzində 30 - 45 dB küy səviyyəli təbii səs mühitində yaşamışdır. Kiçik çayların şırıltısı, yarpaqların xışıltısı, quşların civiltisi məhz bu ucalıqla səslənir. Bundan daha uca səsləri orqanizm təhlükə siqnalı kimi qəbul edir. Belə təhlükəyə isə insan həmişə qanda adrenalin, xolesterin və şəkərin artması ilə reaksiya verir. Damarların daralması, nəbzin artması da küy stressinə qarşı yaranan tipik reaksiyadır. Onun hansı səbəblərdən törənməsi – izdihamın səs-küyü, işləyən ekskavator və ya pleyerdə dinlənilən rok-musiqinin olması vacib deyil. Alimlər qeyd edirlər ki, uca səs və küyün təsiri altında elektroensefaloqrammanın xarakteri dəyişir. Zehni iş qabiliyyəti azalır, həzm prosesi xeyli pisləşir, immunitet zəifləyir. Son illərdə çap olunmuş tədqiqatların nəticələrinə görə, hətta yuxuda olarkən küy qanın tərkibində stress hormonlarının səviyyəsini artırır. Bu hormonlar orqanizmdə nə qədər çox qalarsa, təhlükə də o qədər artır. Alimlər hesab edirlər ki, ürək-damar xəstəliklərinin yaranması səbəbi kimi küy yalnız siqaretdən geri qalır. Orta səviyyəli küyün əlavə hər 10 desibeli arterial təzyiqi civə sütununun 2 millimetrinə qədər yüksəldir ki, bu da insult riskini 10%, stenokardiyanın inkişaf etmə riskini isə 5% artırır. Bununla belə, avropalıların 1/3-dən artıq hissəsi yuxu üçün əlverişli şəraitdən məhrumdur. Baxmayaraq ki, Avropada artıq bir neçə ildir ki, küyə qarşı məqsədyönlü mübarizə aparılır. Şəhərdə küyün bir neçə mənbəyi var. Küylər iki böyük qrupa ayrılır: potensial şəkildə aradan qaldırıla bilən və halhazırda qarşısı alına bilinməyən. Belə ki, birinci qrupa gecə klublarındakı musiqi, “ulduz” konsertləri, habelə bir çoxlarının sevdiyi kompyuter oyunlarının səsi aiddir. Bütün bu təsirlər, sözsüz ki, sağlamlığa fayda vermir və biz onlara yorğunluq və eşitmə qabiliyyətinin azalması ilə reaksiya veririk. Lakin hər halda kompyuter arxasında oturarkən, konsertdə və ya sevimli klubda olarkən insan, adətən, müsbət emosiyalar keçirir. Diskomfort yarandıqda isə hər an küy hücumunun qarşısını ala bilər. Burada hər şey insanın öz əlindədir. İkinci qrupa aid, yəni qarşısı alınmaz olan küylərin orqanizmə təsiri daha ciddidir. Əvvəlcə, orqanizm küyün özünə neqativ reaksiya verir, sonra isə acizlik hissindən irəli gələn ağır stress keçirir. Beyninə işləyən səslərdən əziyyət çəkərək insan anlayır ki, vəziyyəti dəyişmək üçün heç bir imkanı yoxdur. Qarşısıalınmaz küylərin klassik misalı – şadlıq evlərindəki insan psixikasına son dərəcədə mənfi təsir göstərən hədsiz gurultulu səsdir. Müəssisə rəhbərləri heç də hər zaman öz işçilərinə səs rahatlığı yaratmaq haqqında düşünmür. İndi insanların bir yerdə çalışdığı, dəbdə olan arakəsmələrsiz ofislər küyün səviyyəsinə görə şəhər bazarlarından geri qalmır. Lakin qarşısıalınmaz küyün əsas mənbəyi – avtomobillərdir. Son illərdə onların sayı həndəsi silsilə ilə artmaqdadır. Yol infrastrukturu, xüsusən, iri şəhərlərdə, bu sayda nəqliyyata hesablanmamışdır. Avtomobil yol

örtüklərinin keyfiyyəti isə çox zaman qeyri-qənaətbəxşdir. Yaşayış evlərinin bilavasitə yaxınlığında yerləşən avtodayanacaqlar və gözlənilmədən işə düşən avtomobil siqnalizasiyası da küy effektini gücləndirir. Yay aylarında bir çox sakinlər üçün yağışdan sonra göbələk kimi peyda olan gecə barları əsl problemə çevrilir. Şənlik və musiqi yaxınlıqdakı mənzillərin sakinlərini yuxudan məhrum edir və əsəbini pozur. Əlbəttə ki, ventilyasiya qurğuları, yaxınlarda işləyən kompressorlar və digər “küylü” istehsalat obyektlərinin yaratdığı texnogen küy də çox təhlükəlidir. Texnogen infrasəslər – müasir dövrün xüsusi problemidir. Onların mənbəyi istehsalat müəssisələri, küçə işıqlandırması transformatorları ola bilər. İnfrasəslər qulaq ilə eşidilməsə də, mövcuddur və çox təhlükəlidir. Onlar psixikaya xüsusi təsir göstərir: əqli iş qabiliyyəti zəifləyir, ovqat pozulur. Müəyyən tezlikli infrasəslər çaşqınlıq, həyəcan, qorxu hissi yaradır. Hətta infrasəs çıxaran ruhi silah da mövcuddur. Küyün törətdiyi ziyan insan psixikasından çox asılıdır. Bəzi insanlar küy və uca səslərə nisbətən sakit reaksiya verirlər. Bəziləri isə qeyzlənir və ya depressiyaya düçar olurlar. Mənzil və ofisləri xarici küydən qorumaq üçün şüşəpaketlər kömək edir. Lakin havanı dəyişmək üçün pəncərəni açsanız, bütün səslər qayıdacaq. Odur ki, şüşə paketləri quraşdırarkən mənzilinizdəki ventilyasiya sistemini tənzimləyin. Qonşulardan gələn səslərdən sizi xalça qoruya bilər. Lakin allergiyanız varsa, yaxud xalçaları sevmirsinizsə, divarları ikiqat gipsokarton layı ilə örtmək olar. Bu layların arasındakı məsafə penoplast və ya başqa səsi izolə edən material ilə doldurulur. Xüsusi qulaq tıxacları vasitəsi ilə də küydən qorunmaq olar. İndi onlar orqanik bakterisid pambıq və ultranazik polimer liflərdən hazırlanır, demək olar ki, hiss olunmur və küy təsirini 15-30 dB azalda bilir. Bu zaman insan ətraf mühitdən tam tədric olunmur. Daha sadə üsul – elastik silikon qulaq tıxaclarıdır. Yaxınlıqda yerləşən müəssisə, kafe və ya tikintinin törətdiyi küy sizi çox narahat edirsə, sanitar nəzarət xidmətinə müraciət edə bilərsiniz. Bu təşkilatın əməkdaşları xüsusi küy ölçən cihazın vasitəsi ilə küyün səviyyəsini ölçür və lazım gəldikdə, müvafiq ölçü götürür. Onların rəyi əsasında küyün mənbəyini aradan qaldırmaq və təqsirkarları cəzalandırmaq məqsədi ilə məhkəməyə müraciət etmək olar.

48/$4/$5,1,=,<2;/$<,1 Tez-tez qulaqcıqlardan istifadə edənlərə həkimsurdoloqlar eşitmə qabiliyyətini yoxlamağı (xüsusən də, bu, hər gün saat yarımdan çox davam edirsə) tövsiyə edir. Yaxınlarınızdan “ş”, “ç” kimi fısıltılı samitlər olduğu bir neçə sözü pıçıltı ilə söyləməyi xahiş edin. Pıçıltını eşitdiyiniz və sözləri seçə bildiyiniz məsafəni müəyyən edin. Normada bu, 6 metr və daha artıq olmalıdır. Pıçıltını 4-5 metr və daha az məsafədən eşidirsinizsə, mütləq həkimə müraciət edin.

&$16$ö/,ö,


&$16$รถ/,รถ,

18

$5;$'$1 9858/$1=ห5%ห $รท5,'$1;รน/$62/0$4 %2<81รด(95รฅ/0รฅ56รผ %(/6,=,/'$<,56$+รผ<$7'$1 =รป94$/0$40รณ0.รณ1 '(<รฅ/67$7รฅ67รฅ.$<$*รป5รผ <(5.รณ5รผ6รฅรผ+$/รฅ6รฅ1รฅ1 รผ4รผ'รผ5รฅ(3รฅ=2'รฅ.%(/ $รน5,/$5,1'$1รผ=รฅ<<รผ7รดรผ.รฅ5 0รผ/80'85.รฅ<$รต/,รฅ16$1/$5,1 รผ1รด2;รตรฅ.$<รผ7/รผ1'รฅ<รฅ%(/ $รน,5/$5,',5$'รผ7รผ1%8$รน5,'$1 รผ1รด2;รผ=รฅ<<รผ7รดรผ.รผ1$57,4 %รผ'รผ1รดรผ.รฅ6รฅ2/$1รฅ16$1/$5',5 %รฅ56,5$3(รตรผ1รป9/รผ5รฅ'รผ%(/ $รน5,/$5,1$0(<//รฅรจรฅ.<$5$',52185รน$ 6รณ7รฐ18181รผ<รฅ/0รผ6รฅ'รผ%(/$รน5,/$5,1,1 6รผ%รผ%/รผ5รฅ1'รผ1%รฅ5รฅ'รฅ5

%(/รธ0รธ=1รธ<ิค$รถ5,<,5" %HODรทUร•ODUร•Qร•QVิฅEิฅEOิฅULE|\ยNTUXSDD\Uร•Oร•U YHUWHEURJHQ RQXUรทD YิฅTH\ULYHUWHEURJHQQeyri-vertebrogenDรทUร•ODUิฅ]ิฅOิฅOิฅULQSDWRORJL\DVร• RUTDQODUร•Q]ิฅGิฅOิฅQPิฅVLNLoLNoDQDTRUTDQODUร• [ิฅVWิฅOLNOิฅULYิฅ\DิฅVิฅEJิฅUJLQOL\L SVL[RJHQDรทUร•ODU  QิฅWLFิฅVLQGิฅ\DUDQร•UVertebrogen belDรทUร•ODUร•QD LVิฅUDGLNXOLWYิฅRVWHR[RQGUR]DLGGLU RadikulitPย[WิฅOLIRQXUรทDVWUXNWXUODUร•Qร•Q Gิฅ\LรบLNOLNOิฅULLOิฅิฅODTิฅGDUGร•UIิฅTิฅUิฅDUDVร•GLVNOิฅULQ R\QDTODUร•QEDรทODUร•Qิฅ]ิฅOิฅOิฅULQ%HOิฅDรทUร•ODUDUDGL NXOLW\ิฅQLIิฅTิฅUิฅDUDVร•VLQLUOิฅULQLOWLKDEร•GDDLGGLU

&$16$รถ/,รถ,


1 7ิฅ[PLQิฅQKDOODUGDUDGLNXOLWRVWHR[RQGUR]XQ ิฅODPิฅWLGLUTDODQKDOODUGDLVิฅยฑRQXUรทDQร•QN|KQิฅ WUDYPDVร•QิฅWLFิฅVLGLU5DGLNXOLWWXWPDVร•Qร•VWUHVVLQIHN VL\DDรทร•UOร•รทร•QTDOGร•Uร•OPDVร•YิฅVิฅUWKิฅUิฅNิฅWOิฅUWิฅKULN HGLU5DGLNXOLWLQLNLQFLPิฅUKิฅOิฅVLRODQIิฅTิฅUิฅDUDVร• \ร•UWร•T]DPDQร•IิฅTิฅUิฅDUDVร•GLVN|]VิฅUKิฅGOิฅULQGิฅQ NิฅQDUDoร•[DUDTVLQLUN|NFยNOิฅULVร•[ร•U1ิฅWLFิฅGิฅ ยฉN|NFยNVLQGURPXยช\DUDQร•U$รทUร•NิฅVNLQKิฅUิฅNิฅWOิฅU ิฅ\LOPิฅDรทร•UOร•TTDOGร•Uร•OPDVร•]DPDQร•\DUDQร•UELUSR ]DGDX]XQPยGGิฅWTDOPDDVTร•UPD|VNยUิฅN]DPDQร• LVิฅDUWร•UOsteoxondrozLVิฅIิฅTิฅUิฅOิฅULELUOิฅรบGLUิฅQ IิฅTิฅUิฅDUDVร•GLVNLQTLGDODQPDVร•Qร•QSR]XOPDVร• QิฅWLFิฅVLQGิฅ\DUDQDQRQXUรทD[ิฅVWิฅOL\LGLU )ิฅTิฅUิฅDUDVร•GLVNOD]ร•PLTLGDHOHPHQWOิฅULDO PD\DUDTTXUX\XUIิฅTิฅUิฅOิฅULQย]ิฅULQิฅGยรบิฅQ \ยNDUWร•UQิฅWLFิฅGิฅIิฅTิฅUิฅDUDVร•GLVNOิฅU\H\LOLUEHO DรทUร•ODUร•ิฅPิฅOิฅJิฅOLU

gel inGย]JยQLVWLIDGิฅROXQPDVร•GDKDGDYDPOร•Yิฅ DรบNDUHIIHNWิฅWิฅPLQDWYHULU %LULQFLVLSUHSDUDWWิฅPL]GิฅULย]ิฅULQิฅ \D[รบร• RODUNLLVWLYDQQDYิฅ\DGXรบTิฅEXOHWGLNGิฅQVRQUD  oิฅNLOPิฅOLGLUยฑEXJHQLรบOิฅQPLรบGิฅULPิฅVDPิฅOิฅUL KHVDEร•QDGDKDWH]VRUXOPDรทDYิฅLOWLKDERFDรทร•QGD GDKD\D[รบร•\D\ร•OPDรทDWิฅPLQDWYHUิฅFิฅN รธNLQFLVLW|YVL\ิฅROXQDQRUWDLVWLIDGิฅTิฅGิฅULยฑ VXWNDGDGิฅIิฅGLU hoยQFยVยFastumยฎgel inHIIHNWLQLSUHSDUDWร• DSSOLNDVL\DรบิฅNOLQGิฅWิฅWELTHWPิฅNOิฅDUWร•UPDTRODU %XQXQยoยQJHOKRSGXUXOPXรบWิฅQ]LIVDUรทร•Vร•GิฅUL ย]ิฅULQิฅTR\XOXUVRQUDDรทUร•Oร•\HULVWLรบิฅUIYิฅ\DรบDO LOิฅEยUยQยU <HQLQิฅVLOSUHSDUDWร•RODQFastumยฎgel iยฑEHO DรทUร•ODUร•QDTDUรบร•Vร•QDQร•OPร•รบ\ยNVิฅNHIIHNWOLYิฅ WิฅKOยNิฅVL]YDVLWิฅQLVHoLQ

%(/$รถ5,6,1,10h$/รธ&ิค6รธ %HODรทUร•ODUร•\DUDQGร•TGDKิฅNLPPยD\LQิฅVLQGิฅQ 860GLDTQRVWLNDGDQYิฅ]ิฅUXUL\\ิฅWROGXTGD UHQWJHQRTUDยฟ\DNRPS\XWHUYิฅ\DPDTQLWUH]R QDQVWRPRTUDยฟ\DVร•QGDQNHoPิฅNPิฅVOิฅKิฅWGLU .ิฅVNLQEHODรทUร•Vร•WXWPDVร•]DPDQร•KิฅUิฅNิฅWVL]OLNYิฅ \DWDTUHMLPLQิฅULD\ิฅWHWPิฅNPิฅVOิฅKิฅWGLU+DPDU YิฅVิฅUWVิฅWKLQย]ิฅULQGิฅX]DQPDTW|YVL\ิฅROXQXU .ิฅVNLQEHODรทUร•ODUร•Qร•DUDGDQTDOGร•UPDTยoยQ DรทUร•NิฅVLFLYิฅLOWLKDEิฅOH\KLQิฅLQ\HNVL\DGDQLVWLIDGิฅ HWPิฅN]ิฅUXULGLU%XPิฅTVิฅGOิฅDikloberl ยฎ N75 SUHSDUDWร•Qร•Qิฅ]ิฅOิฅGD[LOLLQ\HNVL\DODUร•ิฅQHIIHN WLYYDVLWิฅKHVDEHGLOLUDikloberl ยฎ N75DรทUร•Qร•Yิฅ LOWLKDEร•DUDGDQTDOGร•Uร•U 0ย[WิฅOLIPิฅQรบิฅOLEHODรทUร•ODUร•Qร•QDUDGDQ TDOGร•Uร•OPDVร•PิฅTVิฅGLLOิฅิฅQHIIHNWLYYิฅHWLEDUOร• YDVLWิฅOิฅUGิฅQELUL%HUGLQ;HPL$*0HQDULQL รบLUNิฅWLQLQPิฅKVXOXRODQFastumยฎgel SUHSDUDWร•Gร•U ;ยVXVLVXVSLUWิฅVDVร•VD\ิฅVLQGิฅFastumยฎgel GิฅULVิฅWKLQGิฅQGDKD\D[รบร•VRUXODUDTLOWLKDEYิฅ DรทUร•PิฅQEิฅ\LQิฅVLUD\ิฅWHGLUFastumยฎgel LQWิฅVLU PDGGิฅVLRODQNHWRSURIHQิฅWUDIWR[XPDODUGDGH\LO PิฅK]LOWLKDERFDรทร•QGDWRSODQPDTDELOL\\ิฅWLQิฅ PDOLNGLUFastumยฎgel LVWLIDGิฅGิฅUDKDWGร•UWH] VRUXOXUVXVSLUWิฅVDVร•YิฅHยฟU\DรทODUร•KHVDEร•QD[Rรบ VิฅULQOิฅรบGLULFLHIIHNW\DUDGร•U[RรบิฅWLUOLGLUSDOWDUYิฅ GิฅULย]ิฅULQGิฅOิฅNิฅTR\PXUFastumยฎgel \DQGร•Uร•Fร• HIIHNWิฅPDOLNGH\LOYิฅKิฅVVDVGิฅULOLLQVDQODUGDGD LVWLIDOิฅHGLOิฅELOิฅUFastumยฎgel SUHSDUDWร•\ยNVิฅN WิฅKOยNิฅVL]OLNSURยฟOLQิฅPDOLNGLUEHOิฅNLKิฅNLP Wิฅ\LQDWร•ROPDGDQGDLVWLIDGิฅHGLOิฅELOิฅUFastumยฎ

FastumยฎJHODรทUร•Vร•]ฮน]ฮนOฮน R\QDTYฮนEHO

$]ิฅUED\FDQGDยณ%HUOLQ&KHPLH$*0HQDULQLยด1ยPD\ิฅQGิฅOL\L $=&ิฅIิฅU&DEEDUOร•&DVSLDQ3OD]DFร•PิฅUW 7HO  )DNV   www.berlin-chemie.az

&$16$รถ/,รถ,


&$16$Ăś/,Ăś,

20

7ø75θ<θ1³ø)/ø&´ \D[XGΚOOΚUΚVΚQGʍ

M

É&#x2122;lumdur ki, Parkinson xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;liyi çÉ&#x2122;tin mĂźalicÉ&#x2122; olunur. Lakin â&#x20AC;&#x153;ĂśzĂźnĂźzĂź É&#x2122;lÉ&#x2122; alsanÄązâ&#x20AC;?, É&#x2122;llÉ&#x2122;rin É&#x2122;smÉ&#x2122;si gĂźndÉ&#x2122;lik hÉ&#x2122;yatÄąnÄązda sizi daha az narahat edÉ&#x2122;cÉ&#x2122;kdir. Parkinson xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;liyi çoxĹ&#x;É&#x2122;killidir, lakin tÉ&#x2122;É&#x2122;ssĂźf ki, ĂśzĂźnĂź heç dÉ&#x2122; dÉ&#x2122;rhal gĂśstÉ&#x2122;rmir. MĂźÉ&#x2122;yyÉ&#x2122;n vaxta qÉ&#x2122;dÉ&#x2122;r beyinin kompensator mexanizmlÉ&#x2122;ri iĹ&#x;É&#x2122; dĂźĹ&#x;Ăźr vÉ&#x2122; nÉ&#x2122; xÉ&#x2122;stÉ&#x2122; ĂśzĂź, nÉ&#x2122; dÉ&#x2122; yaxÄąnlarÄą gĂźcĂźnĂź artÄąran xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;lik haqqÄąnda Ĺ&#x;ĂźbhÉ&#x2122;lÉ&#x2122;nmir. Bu sÉ&#x2122;bÉ&#x2122;bdÉ&#x2122;n dÉ&#x2122;, erkÉ&#x2122;n mÉ&#x2122;rhÉ&#x2122;lÉ&#x2122;dÉ&#x2122; mĂźdaxilÉ&#x2122; etmÉ&#x2122;k, prosesin qarĹ&#x;ÄąsÄąnÄą almaq, É&#x2122;fsus ki, mĂźmkĂźn deyil â&#x20AC;&#x201C; É&#x2122;llÉ&#x2122;rin É&#x2122;smÉ&#x2122;si vÉ&#x2122; ya É&#x2122;smÉ&#x2122;mÉ&#x2122;mÉ&#x2122;si, duruĹ&#x;un davamlÄą, yeriĹ&#x;in isÉ&#x2122; inamlÄą olmasÄą asÄąlÄą olduÄ&#x;u É&#x2122;sÉ&#x2122;b hĂźceyrÉ&#x2122;lÉ&#x2122;rinin hansÄą sÉ&#x2122;bÉ&#x2122;bdÉ&#x2122;n mÉ&#x2122;hv olduÄ&#x;unu indiyÉ&#x2122; qÉ&#x2122;dÉ&#x2122;r heç kim bilmir. AlimlÉ&#x2122;r hÉ&#x2122;lÉ&#x2122;lik bu xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;liyin yaranma sÉ&#x2122;bÉ&#x2122;blÉ&#x2122;rini, onun genetik kĂśklÉ&#x2122;rini, digÉ&#x2122;r sinir xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;liklÉ&#x2122;ri ilÉ&#x2122; É&#x2122;laqÉ&#x2122;sini aĹ&#x;kar etmÉ&#x2122;miĹ&#x;dir. Amma insan-

&$16$Ăś/,Ăś,

lar xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;lÉ&#x2122;nir! Ă&#x2021;ox vaxt bu, intellektual vÉ&#x2122; fiziki cÉ&#x2122;hÉ&#x2122;tdÉ&#x2122;n saÄ&#x;lam, iĹ&#x; qabiliyyÉ&#x2122;tli, yaradÄącÄą dĂźĹ&#x;ĂźncÉ&#x2122; tÉ&#x2122;rzinÉ&#x2122; malik olan insanlardÄąr. DemÉ&#x2122;k, çĹxÄąĹ&#x; yolu var: tam mĂźalicÉ&#x2122; etmÉ&#x2122;k olmasa da, xÉ&#x2122;stÉ&#x2122;liyin inkiĹ&#x;af etmÉ&#x2122;sini lÉ&#x2122;ngitmÉ&#x2122;k lazÄąmdÄąr. ElÉ&#x2122; etmÉ&#x2122;k lazÄąmdÄąr ki, o, hÉ&#x2122;yat tÉ&#x2122;rzi, vÉ&#x2122;rdiĹ&#x;lÉ&#x2122;r, É&#x2122;hval, iĹ&#x; qabiliyyÉ&#x2122;tinÉ&#x2122; mĂźmkĂźn qÉ&#x2122;dÉ&#x2122;r az tÉ&#x2122;sir etsin.

'Ô¤50$1/$5'$1 68ø-ø67ø)$'Ô¤(70Ô¤<ø1 HÉ&#x2122;rÉ&#x2122;kÉ&#x2122;tlÉ&#x2122;r lÉ&#x2122;ngimiĹ&#x;, É&#x2122;zÉ&#x2122;lÉ&#x2122;lÉ&#x2122;r gÉ&#x2122;rginlÉ&#x2122;Ĺ&#x;miĹ&#x; vÉ&#x2122; paltar, ayaqqabÄą geyinmÉ&#x2122;k, dĂźymÉ&#x2122;lÉ&#x2122;mÉ&#x2122;k kimi, hÉ&#x2122;tta É&#x2122;n adi hÉ&#x2122;rÉ&#x2122;ktlÉ&#x2122;rin belÉ&#x2122; yerinÉ&#x2122; yetirilmÉ&#x2122;si çÉ&#x2122;tinlÉ&#x2122;Ĺ&#x;miĹ&#x;dirsÉ&#x2122;, dÉ&#x2122;rmanlardan kĂśmÉ&#x2122;k dilÉ&#x2122;mÉ&#x2122;yÉ&#x2122; tÉ&#x2122;lÉ&#x2122;smÉ&#x2122;yin. Ć?vvÉ&#x2122;lcÉ&#x2122;, onlarsÄąz keçinmÉ&#x2122;yÉ&#x2122; çalÄąĹ&#x;Äąn: bunun ßçßn bir sÄąra qaydalara riayÉ&#x2122;t


21 etmək lazım gələcək. Unutmayın ki, hər hansı hərəkəti öz təşəbbüsünüz ilə deyil, kiminsə əmri ilə etmək daha asandır. Yaxınlarınızdan birini köməyə çağırın və “əmr ilə yeriməyi” məşq edin. Beyninizdə sanki bir açar çevriləcək və itaətsiz bədəninizi yad bir əmrə tabe olmağa vadar edəcək. Döşəmənin üzərində hər hansı səmt nişanələri olarsa, yerimək daha asandır. Misal üçün, rəngli parket tamaşası, rəngarəng lövhəli döşəmə, şahmat və ya zolaq şəkilli linoleum. Bu oriyentirlər yerişinizi daha yüngül və inamlı edəcək. Küçədə olarkən müxtəlif səthli səki və ya yolun üzərində yerimək daha asandır. Evdə əzələ gərginliyini xüsusi hərəkətlər vasitəsi ilə (əllər, ayaqlar, bədən üçün) aradan qaldırmaq mümkündür. Onları gücünüz və imkanınıza görə özünüz müəyyənləşdirin. Lakin belə gimnastikanı ilıq suda etmək daha yaxşıdır – bu, əzələlərin boşalmasını xeyli asanlaşdırır. Dəqiq hərəkətləri məşq etmək çox faydalıdır. Bunun üçün hər gün mozaika qurmaq, yaxud uşaq kubiklərini yığmaq kifayətdir – nəticə artıq yaxın vaxtlarda özünü göstərəcək. Kömək üçün yaxınlarınıza az müraciət edin – özünüz işlərinizi özünüz yerinə yetirməyə çalışın. Özünüzə qulluq edin: əvvəl çətin olsa da, kədərlənməyin – bu, sizə intizamlı, səliqəli olmağa kömək edəcək. Halınıza acıyan yaxınlarınızın etirazına baxmayaraq, kiçik, lakin yalnız sizin yerinə yetirdiyiniz ev işinin olması vacibdir – bu da bir növ məşqdir. Ən vacibini unutmayın: parkinsonizm heç bir halda işinizə mane olmamalıdır. Əlbəttə, işdən işə fərq var. Əllərin əsməsi və əzələ gərginliyinin artması nəticəsində adi işin öhdəsindən gəlmək mümkün olmasa, onu daha yüngül işlə əvəz etmək lazımdır. Lakin tamamilə əməkdən imtina etmək olmaz – bu, vəziyyəti xeyli pisləşdirə bilər. Ümumiyyətlə, ətraf mühitə, yəni işə, kitablara, teatra və ya başqa bir həvəsə marağı itirməmək vacibdir.

gələn “komandalar” təhrif olunur - uşaqlıqdan adət edilmiş, təbiət tərəfindən proqramlaşdırılmış hərəkətlər pozulur. Xəstəlik, təəssüf ki, çox rast gəlinir. Lakin onunla yaşamaq və neqativ fəsadları ilə mübarizə aparmaq mümkündür. Ambulator müalicə daha məqsədəuyğundur – o, insanın hərəki, psixiki, sosial yükünü azaltmamaq və onun fəallığını mümkün qədər uzun müddət saxlamağa imkan yaradır. Parkinson xəstəliyi və parkinsonizm eyni anlayış deyil. Birincisini Corc Parkinson özü “titrəyən iflic adlandırmışdır və, yaş ötdükcə bu xəstəlik sərbəst şəkildə yaranır. Ona yaxın olan və parkinsonizm adlanan vəziyyət isə – bəzi beyin strukturlarının iltihabı – konkret virus infeksiyası ilə törədilir və xoşbəxtlikdən çox rast gəlinmir. Dərman ilə müalicəyə başladıqda sükan arxasında oturmayın, yüksək diqqət tələb edən başqa fəaliyyət ilə məşğul olmayın. Çarpayıdan qalxarkən əvvəlcə ayaqlarınızı sallayın və bu vəziyyətdə bir neçə dəqiqə qalın, sonra isə tələsmədən qalxın. Oturacaqdan asta-asta qalxın, bir qədər onun yanında durun və başınızın gicəllənmədiyinə əmin olun. Preparatı ac qarına qəbul etmək məsləhətdir – ən azı yeməkdən bir saat əvvəl və ya iki saat sonra. Yemək vaxtı və ya dərhal sonra qəbul edilmiş dərman öz effektini itirir. Dərman mədənin pozulmasına səbəb olursa, onu qəbul etdikdən təxminən 15 dəqiqə sonra nə isə yeyin. Preparatı vanna otağında saxlamayın. Onu isti, nəm və ya birbaşa günəş şüalarının təsirindən qoruyun. Dərmanı qəbul etməyi unutmusunuzsa, yada salan kimi qəbul edin. Lakin növbəti dozanın vaxtı yaxınlaşırsa, saxlayın. İkiqat doza qəbul etməyin. Depressiya, ovqatınızın kəskin dəyişməsi, aqressiv davranış, güclü ürəkbulanma və qusma, yüksək qan təzyiqi, mədə ağrısı, qeyri-adi və ya nəzarət olunmayan bədən hərəkətləri müşahidə olunursa, təcili olaraq həkimə müraciət edin.

'Ԥ50$16,=0h0.h1 2/0$',4'$...

$5$<,ù

Bu xəstəlik, əfsus ki, proqressivləşməyə meyllidir, odur ki, dərmansız keçinmək olmaz. Əvvəlcə, kifayət qədər effektiv dərmanlardan başlamaq lazımdır. Lakin belə dərmanların effektivliyi yalnız xəstəliyin ilkin mərhələlərində özünü göstərir. Pəhrizə gəldikdə, o, adidir. Sadəcə polivitaminləri, avokado, paxlalılar, noxud, donuz əti, bekon, mal ciyəri, tunes balığını rasiondan xaric etmək lazımdır. Bağırsağın normal işləməsinə də nəzarət etmək lazımdır. Təəssüf ki, nə qədər səylə və düşünülmüş tərzdə müalicə olunsanız da, unutmaq olmaz ki, xəstəlik daima inkişaf edir. Lakin nəyin hesabına olursa olsun, yüksək dozada dərman qəbul etməklə xəstəlikdən tam və birdəfəlik azad olmağa can atmaq lazım deyil. Özünüzə maksimal dərəcədə normal həyat təmin etmək vacibdir. Əlləriniz bir qədər əssə də, yerişiniz ləngisə də, normal işləyə bilirsinizsə, məişət şəraitində azadsınızsa, məhdudiyyətləriniz azdırsa – bu, artıq yaxşıdır. Tələsmə və ifratçılıq – çətin dəf olunan fəsadlara aparan yoldur. Parkinson xəstəliyi həqiqətən də xeyli narahatlıq törədir. Məlumdur ki, əsəb hüceyrələri məhv olursa, beyin qabığından

Dərman müalicəsindən savayı, Parkinson xəstəliyinin cərrahi müalicə üsulları da mövcuddur. Belə ki, pis işləyən qabıqaltı strukturların işini canlandırmağa qadir olan çox nazik, xüsusi mikroskopik elektrodların beyinə “calaşdırılması” perspektiv üsullardan hesab olunur. Müxtəlif preparatları praktik olaraq fasiləsiz şəkildə beyinə yeritməyə imkan verən üsullar da işlənməkdədir. Alimlər hesab edir ki, bu, yalnız Parkinson xəstəliyinin müalicəsi üçün deyil, həmçinin insult, Altsqeymer xəstəliyi zamanı itirilmiş funksiyaların bərpa edilməsi üçün də çox perspektivli bir addımdır. Müasir morfoloqlar, cərrahlar, nevroloqlar bu məsələni hüceyrə deyil, hətta subhüceyrə səviyyəsində həll edirlər. Bu yaxınlarda Amerika alimləri Parkinson xəsitəliyinin müalicəsi məqsədi ilə əsəb hüceyrələrinin daxilinə xüsusi gen yeridərək hüceyrələri dağılmaqdan qoruyan maddənin orqanizm tərəfindən hasil olunmasına nail olmuşlar. Sınaqlar göstərmişdir ki, gen terapiyası Parkinson xəstəliyini pasiyentin ömrünün sonuna qədər dəf etməyə imkan verir. Yaxın gələcəkdə yeni müalicə üsulu klinikalarda istifadə olunmağa başlayacaq.

&$16$ö/,ö,


22

$'9$1&(

WԥGTiTaWÕnÕnnԥWicԥlԥrinin klinikSrakWikaonԥhԥmi\\ԥWi

&$16$ö/,ö,


23 ›Ž›ialȱhi™Ž›Ž—£i¢aȱȮȱȱŘȬŒ’ȱ’™ȱóˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Ž’ȱ ˜•Š—ȱ¡ˬœˬ•ˬ›ˬȱˬ—ȱŽ—’óȱ¢Š¢Í•–Íóȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱ ›’œ”•ˬ›’—ˬ—ȱ‹’›’’›ǯȱû”œˬ”ȱŠ›Ž›’Š•ȱˬ£¢’šȱ–’”›˜Ȭ Š–Š›•Š›ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—ˬȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬ¢ˬȱȬȱ›Ž’—˜™Š’¢Šȱ Ÿˬȱ—Ž›˜™Š’¢Š¢Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ȱŸˬȱ‹žȱ™›˜œŽœ•ˬ›’ȱ Ž’”Œˬȱ”ˬœ”’—•ˬ󍒛’›ǯȱž—Š—ȱ‹ŠóšŠǰȱŠ›Ž›’Š•ȱ ‘’™Ž›Ž—£’¢Šȱ£Š–Š—ÍȱŽ›”ˬ—ȱã•û–ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•Š—ȱ –Š”›˜ȬŠ–Š›•Š›ŠȱŠŽ›˜›˜–‹˜’”ȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›Í—ȱ Ž£•’¢’ȱ³˜¡Š•Í›ǯȱkˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Žȱ£Š–Š—ÍȱŠ›Ž›’Š•ȱ ˬ£¢’š’—ȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍȱ‹’›ȱœˬŸ’¢¢ˬˬȱ¢û”œˬ•–ˬœ’ȱ ˬ•ŠŸˬȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱ›’œ”’ȱ”ˬœ‹ȱŽ’›ǯȱŽ¢ȱŽ–ˬ”ȱ •Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ—Ž›˜™Š’¢ŠœÍȱ˜•Š—ȱóˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Ž’ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›’—ˬȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›Íȱ›’œ”’ȱ ‹ã¢›ˬ”ȱ™Š˜•˜’¢ŠœÍȱ˜•–Š¢Š—ȱóˬ¡œ•ˬ›ˬ—ȱ¡Ž¢•’ȱ Š‘Šȱ¢û”œˬ”’›ǯȱžȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›ȱ–û•ˬšȱ–Ž’Ȭ ”Š–Ž—˜£ȱ™›˜ęȱ•Š”’”Šȱˬ•ˬ‹ȱŽ’›ǯȱkˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Žȱ £Š–Š—ÍȱŠ›Ž›’Š•ȱˬ£¢’š’—ȱŽ—’›’•–ˬœ’—’—ǰȱóû‹‘ˬœ’£ǰȱ –ûœ‹ˬȱˬœ’›’ȱ ȱ”’–’ȱ’›’ȱ‘ˬŒ–•’ȱˬš’šŠ•Š›Šȱ œû‹žȱ˜•ž—–žóž›ǯȱ •’—’”ȱ™›Š”’”ŠŠȱ’Š‹Ž’”ȱ—Ž›˜™Š’¢Š—Í—ȱ ‹Šó•Š—Â͌ȱˬ•Š–ˬ’ȱ–’”›˜Š•‹ž–’—ž›’¢ŠÍ›DZȱœ’’”ˬȱ ȃŠ•‹ž–’—Ȧ”›ŽŠ’—’—Ȅȱ—’œ‹ˬ’ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’ȱšŠÍ—•Š›Šȱ ŘǯśȬřŖǯŖȱ–šȦ––˜•ǰȱ”’ó’•ˬ›ˬȱ’œˬȱřǯśȬřŖǯŖȱ–šȦ ––˜•ǯȱȱŽ›˜™Š’¢Šȱž£ž—ȱ’••ˬ›ȱ‹˜¢žȱ’—”’óŠȱ Žˬ›ˬ”ȱŽ›–’—Š•ȱ‹ã¢›ˬ”ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͗Šȱˬ’›’‹Ȭ ³Í¡Š›Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ Š•Ȭ‘Š£Í›Šȱˬ”œˬ›ȱ㕔ˬ•ˬ›ˬȱóˬ”ˬ›•’ȱ ’Š‹Žȱ‹ã¢›ˬ”ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͗͗ȱ’—”’óŠÍ—Í—ȱŠ™Š›ÍŒÍȱ œˬ‹ˬ‹’’›ǯȱ㢛ˬ”ȱž—”œ’¢ŠœÍ—Í—ȱ™’œ•ˬó–ˬœ’ȱŠˬˬ—ȱ Š›Ž›’Š•ȱ‘’™Ž›Ž—£’¢Š—Í—ȱ’—”’óŠÍ—Šȱˬ”Š—ȱŸŽ›’›ȱ”’ǰȱ ‹žȱŠȱã£ȱ—㟋ˬœ’—ˬȱ‹ã¢›ˬ”•ˬ›’—ȱ’ó’—’ȱŠ‘ŠȱŠȱ ŠÂ͛•ŠóÍ›Í›ǯȱŽ›˜™Š’¢Š—Í—ȱˬ—ȱŸŠŒ’‹ȱ™›Ž’”˜›žȱ ˜•–Šš•Šȱ¢Š—ŠóÍǰȱ–’”›˜Š•‹ž–’—ž›’ŠȱŽ—˜Ž•’Š•ȱ ’œž—”œ’¢Š—Í—ȱŠȱãœˬ›’Œ’œ’ȱœŠ¢Í•Í›ȱŸˬȱ‹ž—ž—•Šȱ –Š”›˜ȬŠ–Š›ȱŠÂŠ›•Šó–Š›Í—ȱŠȱ›’œ”ȱŠ”˜›žȱ˜•ž›ǯȱ ŘȬŒ’ȱ’™ȱóˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Žȱ£Š–Š—ÍȱŠ•‹ž–’—ž›’Š—Í—ȱ ”ˬœ”’—•’¢’ȱ’•ˬȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱã•û–û—ȱŠ›ŠœÍ—Šȱû£Ȭ –ûˬ—Šœ’‹ȱˬ•Ššˬȱû£ˬȱ³Í¡Í›ǯȱ,˜¡ȱŸŠŒ’‹’›ȱ”’ǰȱ‹žȱ ˬ•Ššˬ¢ˬȱ’ˬ›ȱ›’œ”ȱŠ”˜›•Š›ȱˬœ’›ȱãœˬ›–’›ǯȱ ȱˬš’šŠÍ—Í—ȱˬœŠœÍ—Šȱ‘’™˜Ž£Šȱ š˜¢ž•–žóž›ȱ”’ǰȱˬˬ›ȱŠ›Ž›’Š•ȱˬ£¢’šȱ ȱ ˬš’šŠÍ—Šȱˬ•ˬȱ˜•ž—Š—ȱœˬŸ’¢¢ˬˬ—ȱˬȱ ŠóŠÂÍȱŽ—’›’•œˬǰȱ‹žȱŠ”ȱ¡ˬœˬ•’¢’—ȱŽ’óŠÍ—Íȱ ¢û—û••ˬ󍒛–ˬ•’’›ǯȱȱŗŗ–’—ȱ¡ˬœˬ—’—ȱ’󝒛Š”Íȱ ’•ˬȱ”Ž³’›’•ˬ—ȱȱ•Š¢’‘ˬœ’ȱȱŘȬŒ’ȱ’™ȱóˬ”ˬ›•’ȱ ’Š‹Žˬȱ™›˜š—˜£ž—ȱ㢛ˬ—’•–ˬœ’—ˬȱ‘ˬœ›ȱ˜•ž—–žóȱ ˬ—ȱ‹ã¢û”ȱˬš’šŠŠȱ³ŽŸ›’•’ǯȱG•”’—ȱ˜•Š›Ššȱ‹ûû—ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›ȱû–ž–’ȱšˬ‹ž•ȱ˜•ž—–žóȱ–ûŠœ’›ȱãŸœ’¢ˬ•ˬ›ˬȱ ž¢Âž—ȱ–ûŠ•’Œˬȱšˬ‹ž•ȱŽ’›’•ˬ›ǯȱŜȬ‘ˬĞȱˬ•’”ȱ’›’óȱ™ŽȬ ›’˜ž—Š—ȱœ˜—›Šȱ¡ˬœˬ•ˬ›’ȱ’”’ȱš›ž™ŠDZȱŠ”’Ÿȱ–ûŠ•’Œˬȱ šˬ‹ž•ȱŽˬ—ȱǻ1RliSrelIRrWe û—ˬȱŗȱhˬ‹ǼȱŸˬȱ ”˜—›˜•ȱǻŠ—Š•˜“’ȱ˜•Š›Ššȱ™•ŠœŽ‹˜ȱšˬ‹ž•ȱŽˬ—Ǽȱš›ž™Ȭ •Š›Šȱ›Š—˜–’£ˬȱ˜•ž—ž›ǯȱ›Šȱ‘ŽœŠ‹•Šȱ¡ˬœˬ•ˬ›’—ȱ

–ûŠ•’Œˬœ’—’—ȱˬš’‹ȱ˜•ž—–ŠȱŸŠ¡ÍȱŚǯřȱ’•ȱˬ󔒕ȱ Ž–’󍒛ǯȱžȱ–ûˬȱˬ›£’—ˬȱŠ”’Ÿȱ–ûŠ•’Œˬȱšˬ‹ž•ȱ Žˬ—ȱš›ž™Šȱ–Š”›˜ȱŸˬȱ–’”›˜ȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›Í—ȱ—’œ‹’ȱ ›’œ”’ȱşƖȱŠ‘ŠȱŠ£ȱ˜•–žóž›ȱǻ™ƽŖǯŖŚǼǯȱ1RliSrelIRrWe šˬ‹ž•ȱŽˬ—ȱš›ž™Šȱû›ˬ”ȬŠ–Š›ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›’—ˬ—ȱ ã•û–ȱŗŞƖȱŠóŠÂÍȱ˜•–žóž›ǯȱʞ—ȱŸŠŒ’‹ȱãœˬ›’Œ’ȱ’œˬȱ ˜ž›ȱ”’ǰȱŠ”’Ÿȱ–ûŠ•’ŒˬȱŠ•Š—ȱš›ž™Šȱû–ž–’ȱã•û–ȱ —’œ‹’ȱŗŚƖȱŠ‘ŠȱŠ£ȱ‹ŠóȱŸŽ›–’󍒛ǯȱȱȱȱ Ž›’—˜™›’•ȱŸˬȱ’—Š™Š–’ȱ”˜–‹’—Šœ’¢ŠœÍȬȱ 1RliSrelIRrWeȬ—’—ȱ–ûŠ•’Œˬ¢ˬȱˬ•ŠŸˬȱ˜•ž—–ŠœÍȱ –Š”›˜ȬŠ–Š›ȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›Í—ȱœˬ‘’‘ȱŸˬȱ”•’—’”ȱŸŠŒ’‹ȱ ˬ›ˬŒˬˬȱŠ£Š•–ŠœÍ—Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ǯȱ˜•’™›Ž•ȱ˜›Žȱ ‹ã¢›ˬ”ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬœ’—’—ȱŸˬȱ’œž—”œ’¢Š—Í—ȱ’—”’óŠÍȱ —’œ‹’ȱ›’œ”’—’ȱŘŗƖȱǻ™ǀŖǯŖŖŖŗǼȱŸˬȱŽ¢—’ȱˬ›ˬŒˬˬȱ –’”›˜Š•‹ž–’—ž›’Š—Í—ȱ’—”’óŠȱŽ£•’¢’—’ȱŠ£Š•–ÍóÍ›ȱ ǻ™ǀŖǯŖŖŖŗǼǯȱ,˜¡ȱ–Š›Šš•ÍÍ›ȱ”’ǰȱ1RliSrelIRrWe –㟌žȱŠ•‹ž–’—ž›’Š—ÍȱŗŜƖǻ™ƽŖǯŖŖŘǼȱ‘Š•ŠȱŠ‘Šȱ ŠóŠÂÍȱœŠ’¢Š¢ŠȱœŠ•–ŠÂŠȱ¢˜•ȱŸŽ›–’󍒛DZȱ”•’—’”ȱ ŸŠŒ’‹ȱ™›˜Ž’—ž›’¢ŠŠ—ȱ–Š”›˜Š•‹ž–’—ž›’Š¢ŠȱŸˬȱ ¢Šȱ–’”›˜Š•‹ž–’—ž›’ŠŠ—ȱœ’’”ˬȱ—˜›–Š•ȱ£û•Š•ȱ Ž”œ”›Žœ’¢ŠœÍȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—ˬȱšˬˬ›ǯȱ ˬš’šŠȱ‹˜¢ž—ŒŠȱœ’œ˜•’”ȱŠ›Ž›’Š•ȱˬ£¢’š’—ȱ œˬŸ’¢¢ˬœ’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍ—Šȱž¢Âž—ȱ‹ã¢›ˬ”ȱ ŠÂ͛•Šó–Š•Š›Í—Í—ȱŠȱŽ£•’¢’ȱŠ‘ŠȱŠ£ȱ–û󊑒ˬȱ ˜•ž—–žóž›ǯȱ1RliSrelIRrWeȬ—’—ȱ–ûœ‹ˬȱˬœ’›’ȱ ‹ûû—ȱš›ž™ȱ¡ˬœˬ•ˬ›ˬȱ¡ˬœˬ•’¢’—ȱŠÂ͛•ÍÂÍȱŸˬȱŠ›Ȭ Ž›’Š•ȱˬ£¢’š’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—ˬ—ȱŠœÍ•Íȱ˜•–Š¢Š›Ššȱ –û󊑒ˬȱŽ’•–’󍒛ǯȱ ȱˬš’šŠÍ—Í—ȱ—ˬ’Œˬ•ˬ›’ȱ’Œ’–Š’ȱ œˬ‘’¢¢ˬȱû³û—ȱ—ŽŒˬȱ’—Ž›™›ŽŠœ’¢ŠȱŽ’•ˬȱ‹’•ˬ›ǵȱžȱ ˬš’šŠȱŘȬŒ’ȱ’™ȱóˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Ž’ȱ˜•Š—ȱ¡ˬœˬ•ˬ›ˬȱ –’”›˜ȬȱŸˬȱ–Š”›˜ȬŠ–Š›ȱŠÂ͛•Šó–Š•Š›Í—Í—ȱ Š£Š•–ŠœÍ—Íȱ–ûˬœœˬ•ȱóˬ”’•ˬȱœû‹žȱŽ’ǯȱ1RliSrel IRrWeȬ—’—ȱˬ¢’—ŠÍȱóˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Ž’ȱ˜•Š—ȱ‹ûû—ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›ˬȱǻ‘ˬĴȱŠȱ—˜›–Š•ȱŠ›Ž›’Š•ȱˬ£¢’šȱ˜•žšŠȱ ‹Ž•ˬǼȱ–û–”û—ȱœŠ¢Í•Šȱ‹’•ˬ›ȱŸˬȱ–ûœ‹ˬȱ”•’—’”ȱ —ˬ’Œˬ•ˬ›ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱŸŽ›’›ǯȱ ˬ¢alȱMˬ––ˬov

6HUY\HQLQ$]ԥUED\FDQGDNÕQPD\ԥQGԥOL\L %DNÕ$=(ø]PLUNo +\DWW7RZHU,,FLPԥUWԥEԥ 7HO   )DNV   HPDLOEDNX¿OLDO#XOWHOQHW www.VerYier.cRm

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

24

<D]VâIUìVL

&$16$ö/,ö,


25 ›”ˬ—ȱ¢Š£ȱŠ¢•Š›Í—Šȱš’Š•Š—–Š¢Šȱ’ššˬȱŽ–ˬ”ȱ –ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱˬ‹’ˬ’—ȱ˜¢Š—–ŠœÍȱ‹’£’ȱŠŸ’Š–’—˜£ȱ ãŸ›û—ˬȱ¢Š¡Š•Š¢Í›ǯȱžǰȱû–ž–’ȱŸˬ£’¢¢ˬˬ—ȱ ‹ŠóšŠǰȱˬ›’ǰȱœŠ³•Š›ǰȱÍ›—Šš•Š›ŠȱŠȱã£ȱˬœ’›’—’ȱãœˬ›’›ǯȱ Š›Š£•ŠóÍ›Í•–ÍóȱšŠ¢ŠŠȱȱš’Š•Š—–Šš•Šȱã£û–û£ˬȱ ”ã–ˬ”ȱŽ–ˬ¢ˬȱ‹˜›Œȱ•ž¢žšȱȮȱŠ¡ÍȱœŠÂ•Š–•ÍšȱŸˬȱ ã£ˬ••’”ȱ–ˬˬˬ—ȱ‹Šó•Š¢Í›ǯȱž—ž—ȱû³û—ȱŸ’Š–’—ȱ Ÿˬȱ–’—Ž›Š•ȱ–Šˬ•ˬ›’—ȱ˜›šŠ—’£–ˬȱŠ¡’•ȱ˜•–ŠœÍ—Šȱ —ˬ£Š›ˬȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱŠ£ȱ™ˬ‘›’£’ȱ”’Š¢ˬȱšˬˬ›ȱ ³ŽŸ’”ȱ˜•–Šš•Šȱ¢Š—ŠóÍǰȱ’œˬ—’•ˬ—ȱ£ãŸšˬȱž¢Âž—ž›ǯȱ —ž—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ›Šœ’˜—Š—ȱ³Í¡Š›Í•–Š•Íȱˬ›£Šš•Š›ȱ ¢˜¡ž›ǯȱʞœŠœȱ‹’›ȱšŠ¢ŠȱŸŠ›ȱȮȱˬ›£Šš•Š›ÍȱŽ•ˬȱœŽ³–ˬ”ȱ •Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ˜›šŠ—’£–ˬȱ‹ûû—ȱš›ž™ȱŸ’Š–’—•ˬ›ȱŠ¡’•ȱ ˜•œž—ǯȱȱ

œ’œŽ–•ˬ›’—’—ȱ’óȱšŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱœŠ¡•Š—Í•–ŠœÍȱû³û—ǯȱ Ž¢DZȱȱŸˬȱȱŸ’Š–’—•ˬ›’—’ȱ‹’›•’”ˬȱ’œ’Šˬȱ Ž–ˬ”ȱŠ‘ŠȱŽěȱŽ”•’’›ǰȱ³û—”’ȱ˜—•Š›ȱ‹’›’Ȭ‹’›’—’—ȱ ˬœ’›’—’ȱûŒ•ˬ—’›’›ǯ

$9iWamini

ˬœ•ˬ‘ˬȱŗǯȱ’•–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ¢Š£ȱŠ¢•Š›Í—Šȱ ˜›šŠ—’£–ȱŒ’’ȱŠŸ’Š–’—˜£ȱœ›Žœœ’—ˬȱ–ˬ›ž£ȱšŠ•Í›ǯȱ ž›ȱ”’ǰȱ™ˬ‘›’£ȱœŠ¡•Š–Ššȱ˜•–Š£ȱȮȱ¢Š£ȱš’ŠœÍȱ –û¡ˬ•’ȱ³Žó’•’ȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯ ˬœ•ˬ‘ˬȱŘǯȱŽ•ˬȱ‹’›ȱęȱ”’›ȱ–㟌žž›ȱ”’ǰȱ¢Š£ȱ –Ž¢ŸˬȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›’—’—ȱˬ›”’‹’ȱŸ’Š–’—ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—ȱ Ž¢’•ǯȱžǰȱš’œ–ˬ—ȱû£û—û›ǯȱŠ‘ŠȱŠ£ȱ–’šŠ›Šȱ ˜•œŠȱŠǰȱ˜—•Š›Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱŸ’Š–’—ȱšŠ•Í›ǯȱž—ž—•Šȱ ¢Š—ŠóÍǰȱ¢Š£Šȱ‹ûû—ȱ–Ž¢ŸˬȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›ȱˬŸŸˬ•”’ȱ ”’–’ȱ˜›šŠ—’£–ˬ—ȱ˜”œ’—ȱŸˬȱŠ›Íšȱ–Šˬ•ˬ›’ȱ¡Š›’Œȱ Žˬ—ȱœŽ••û•˜£ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—’›ǯȱŽ¢ŸˬȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›ȱ û—ˬ•’”ȱ›Šœ’˜—ŠȱŠ¡’•ȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱŽ¢Ÿˬ•ˬ›ȱŠŒȱ šŠ›Í—Šǰȱ¢Ž–ˬ”ˬ—ȱ¢Š›Í–ȱœŠŠȱˬŸŸˬ•ȱȱŠ‘Šȱ¢Š¡óÍȱ –ˬ—’–œˬ—’•’›ǯȱ ˬœ•ˬ‘ˬȱřǯȱˬ—’–œˬ–ˬȱ£Š–Š—Í—Šȱã›ˬȱ ˬ›£Šš•Š›Í—ȱž¢Âž—•žÂž—žȱ—ˬ£ˬ›ˬȱŠ•–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ Ž•ˬȱ”’ǰȱ’œ’Šˬœ’ȱœŠ•ŠȱšŠ›ÍóÍÂÍȱóˬ”•’—ˬȱŠ¢Š•Íȱ ˜•Š—ȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›’ȱ¢Š•—Í£ȱˬȱ’•ˬȱ‹’›•’”ˬȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ •Š£Í–Í›ȱȮȱ‹žǰȱȃž£ž—–ûˬ•’ȱŽ–Š•Ȅȱ–ˬ‘œž••Š›ÍÍ›ǯȱ ,ã›ˬ”ȱŸˬȱ–Š”Š›˜—ȱ’œˬȱ˜›šŠ—’£–ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ¡Ž¢•’ȱ Ž£ȱ–ˬ—’–œˬ—’•’›ǯȱ—•Š›Íȱ™Ž—’›ȱŸˬȱ¢Šȱã¢ˬ›’ȱ’•ˬȱ ‹’›•’”ˬȱ¢Ž–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯ ˬœ•ˬ‘ˬȱŚǯȱŠ£ȱŠ¢•Š›Í—ŠȱŸŽŽŠ›’Š—ȱ™ˬ‘›’£’—ˬȱ ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ¢ˬȱˬ¢–ˬ£ǯȱ›šŠ—’£–ȱ‘ˬĞȱˬˬȱû³Ȭ ã›ȱˬˬˬ—ȱȱŠ£ȱ˜•–Š¢Š›ŠšȱˬȱŸˬȱ‘Ž¢ŸŠ—ȱ–ˬ—óˬ•’ȱ –ˬ‘œž••Š›ȱ’•ˬȱˬ–’—ȱ˜•ž—–Š•ÍÍ›ǯȱȱŠ–ˬ¢ˬ›•’ȱ £û•Š••Š›ȱ’•ˬȱ¢Š—ŠóÍǰȱ˜—•Š›Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ¢ŠÂ•Š›ȱŸˬȱ ‘ˬ£–ȱó’›ˬ•ˬ›’—’—ȱ’›Š£ȱ˜•ž—–ŠœÍ—ŠȱûŒ•ûȱˬ”Š—ȱ ŸŽ›ˬ—ȱŽ”œ›Š”’Ÿȱ–Šˬ•ˬ›ȱˬȱ–㟌žž›ǯȱȱ—•Š›Í—ȱ œŠ¢ˬœ’—ˬȱš’ŠȱŠ‘Šȱ¢Š¡óÍȱ–ˬ—’–œˬ—’•’›ǰȱ–Šˬ•ˬ›ȱ –û‹Š’•ˬœ’ȱ’œˬȱ‹Š•Š—œ•ŠóÍ›Í•Í›ǯȱʞȱ”Ž¢ęȱ¢¢ˬ•’ȱŸˬȱ ˬ£ˬȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯ ˬœ•ˬ‘ˬȱśǯȱŠ£Šȱ–û–”û—ȱšˬˬ›ȱ³˜¡•žȱ–’šȬ Š›Šȱ³’¢ȱ–û›ˬ‹‹ˬˬ—ȱ‘Š£Í›•Š—–Íóȱ–˜›œǰȱ”˜–™˜ȱ Ÿˬȱ¢Šó͕ȱ³Š¢ȱ’³’—ǯȱˬ‘ŸˬȱŸˬȱŠ•”˜š˜••žȱ’³”’•ˬ›’—ȱ ’œ’Šˬœ’—’ȱ–ˬ‘ž•ŠóÍ›Í—ǯ ˬœ•ˬ‘ˬȱŜǯȱ’Š–’—•ˬ›’ȱŽ‘’¢Šȱû³û—ȱˬŠ›û”ȱ Ž–ˬ”ȱ–û–”û—ȱŽ¢’•ǯȱ—•Š›ȱ˜›šŠ—’£–ˬȱ‘ˬ›ȱû—ȱ

Š›ŠŒ’¢ˬ›ǰȱ”ˬ›ˬȱ¢ŠÂÍǰȱ™Ž—’›ǰȱœûǰȱ”ˬœ–’”ǰȱ ¢ž–ž›Šǰȱ‹Š•Íšǰȱ‹Š•šŠ‹Ššǰȱ¢Ž›”ã”ûǰȱ³Š¢’”Š—Íȱ ˬ›”’‹’—ˬȱ–㟌žž›ǯȱ Š£Í–Í›DZȱ 㛖ˬȱŸˬȱœû–û”ȱ›ŽŽ—Ž›Šœ’¢ŠœÍȱ û³û—ǯ Ž¢DZȱ•”˜š˜•ȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍȱ–’šŠ›ŠȱȱŸ’Š–’—’—Ȭ ’—ȱœ˜›ž•–ŠœÍ—Šȱ–Š—Žȱ˜•ž›ǯ

%TrXSYiWaminlԥri ˬ—•’ȱ‹’”’•ˬ›ǰȱ˜¢žšǰȱ–Š•ȱˬ’ǰȱšŠ›ŠȱŒ’¢ˬ›ǰȱ‹ã¢›ˬ”ǰȱ ¢Ž›ȱÍ—ÍÂÍǰȱ›Žœ”ŠǰȱšÍ£Í•‹Š•Íšǰȱœ˜¢Šȱˬ›”’‹’—ˬȱ –㟌žž›ǯ Š£Í–Í›DZȱŠÂ•Š›Í—ȱ™Š›³Š•Š—–ŠœÍǰȱ–Šˬ•ˬ›ȱ –û‹Š’•ˬœ’—’—ȱ—˜›–Š••Šó–ŠœÍǰȱšŠ—Í—ȱ £ˬ—’—•ˬ󍒛’•–ˬœ’ȱû³û—ǯ Ž¢DZȱŠÍ—ȱ‘Š–’•ˬ•’¢ˬȱšŠ›óÍȱ‘˜›–˜Ȭ —Š•ȱŸŠœ’ˬ•ˬ›ˬ—ȱ’œ’ŠˬȱŽ’›œˬǰȱŜȱŸ’Š–’—’ȱ –ˬ—’–œˬ—’•–’›ǯȱžȱ‘Š•Šȱ‹žȱŸ’Š–’—’ȱˬ•ŠŸˬȱ˜•Š›Ššȱ šˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ

&YiWamini ’›žœȱ–Ž¢Ÿˬ•ˬ›’ǰȱ’‹ž›—žǰȱ”’Ÿ’ǰȱšŠ›ŠȱšŠ›ŠÂŠǰȱ ¢Šó͕ȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›ǰȱž›óžȱ”ˬ•ˬ–’—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ–㟌žȬ ž›ǯȱ Š£Í–Í›DZȱ›šŠ—’£–’—ȱ–ûšŠŸ’–ˬȱœ’œŽ–’—’—ȱ œ’–ž•¢Šœ’¢ŠœÍǰȱˬ–’›’—ȱ–ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’ȱû³û—ǯȱ Ž–ˬ”ǰȱ‘Ž–˜š•˜‹’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’ȱœŠ¡•Š–ŠÂŠȱ”ã–ˬ”ȱ Ž’›ǯȱ Ž¢DZȱ’•ˬ•ˬ›’—ˬȱ™˜Šš›ŠȱŸˬȱž£•Šó–Šȱ”’–’ȱ ’›œ’ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ȱ›Šœȱˬ•’—ˬ—ȱšŠÍ—•Š›ȱû³û—ȱ‹žȱŸ’ŠȬ –’—ȱ‹˜••žÂžȱˬ‘•û”ˬ•’’›ǯȱȱ

(YiWamini Šó͕ȱˬ›ˬŸˬ£ǰȱ¢ž–ž›Šǰȱœûǰȱ‹’”’ȱ¢ŠÂÍǰȱŒûŒˬ›–’óȱ ‹žÂŠ—Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ–㟌žž›ǯȱ Š£Í–Í›DZȱʞ£ˬ•ˬ•ˬ›’—ǰȱŠ–Š›ȱŸˬȱŽ—˜”›’—ȱ

'YiWamini ˬ—’£ȱ‹Š•ÍÂÍǰȱˬ—’£ȱ”ˬ•ˬ–’ǰȱœûȱ–ˬ‘œž••Š›Í—Í—ȱ ˬ›”’‹’—ˬȱ–㟌žž›ǯȱ Š£Í–Í›DZȱœû–û”•ˬ›’—ȱ–ã‘”ˬ–•ˬ—’›’•–ˬœ’ǰȱ ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—ȱœž¢žȱœŠ¡•Š–ŠœÍǰȱˬ›’ȱ㛝û¢û—û—ȱ Ÿˬ£’¢¢ˬ’—’—ȱ¢Š¡ó͕ŠóÍ›Í•–ŠœÍȱû³û—ǯ Ž¢DZȱȱŸ’Š–’—’—ˬȱ£ˬ›ž›’¢¢ˬȱ¢Š•—Í£ȱû—ˬ󜒣ȱ ‘ŠŸŠŠȱŠ›Í›ǰȱ³û—”’ȱ‹žȱŸ’Š–’—ȱû—ˬóȱóûŠ•Š›Í—Í—ȱ ˬœ’›’ȱŠ•Í—Šȱ˜›šŠ—’£–ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱœ’—Ž£ȱ˜•ž—ž›ǯ

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

26

Š¡’•ȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱ ˬ›ȱ‹’›ȱšŠÍ—ȱŠ¡óŠ–•Š›ȱȃ›’¢Š£’ȱ ‘ŽœŠ‹•Š–Š•Š›ŠȄȱû£ȱž–ŠŠ—ȱû—ȱˬ›£’—ˬȱ’œ’Šˬȱ Ž’¢’ȱ–Ž—¢ž—žȱ¡ŠÍ›•Š–Š•ÍȱŸˬȱ›Šœ’˜—ž—Š—ȱ ”ˬ—Š›Šȱš˜¢žÂžȱŸ’Š–’—•ˬ›ȱš›ž™ž—žȱŠó”Š›ȱ Ž–ˬ•’’›ǯȱ Š—œÍȱ‹’›ȱû—ˬœˬȱ‹Š•ÍšǰȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›ȱŸˬȱ ¢Šȱš˜£ȬÍ—Íšȱ’œ’ŠˬȱŽ–ˬ–’œ’—’£œˬǰȱ›Šœ’˜—žȱȱ š›ž™ȱŸ’Š–’—•ˬ›’ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—•ˬ󍒛–ˬ¢ˬȱ³Š•Íó͗ǯȱȱ ȱš›ž™ȱŸ’Š–’—•ˬ›’—’—ȱˬŸˬ£œ’£ȱŸˬȱ³˜¡ȱ£ˬ—’—ȱ –ˬ—‹ˬ¢’ȱ¢ž•ŠȱŸˬȱ‘Ž›”ž•Žœȱ¢Š›–Š•Š›ÍÍ›ȱ”’ǰȱ˜—Ȭ •Š›Š—ȱ‘Š£Í›•Š—–Íóȱ–ˬ‘•ž••Š›ȱŽ›”ˬ—ȱ¢Š£ȱŠ¢•Š›Í—Šȱ šŠÍ—•Š›ȱû³û—ȱ³˜¡ȱŠ¢Š•ÍÍ›ǯȱȱˬ•ž–ž›ȱ ”’ǰȱŠŸ›˜™Š•ÍȱšŠÍ—•Š›Í—ȱ³˜¡žȱ’—’•’œ•ˬ›ȱ”’–’ȱ œˬ‘ˬ›•ˬ›ȱ¢ž•ŠȱœÍ¢ÍÂÍȱ¢Ž¢’›ǯȱǰȱ‹ŠÂ͛œŠÂ͗ȱ—˜›–Š•ȱ ’ó’—ˬȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǰȱ¢ŠÂ͗ȱ˜›šŠ—’£–ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ –ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’—ˬȱ—ˬ£Š›ˬȱŽ’›ǯȱ’Š–’—•ˬ›ˬ—ȱ œŠŸŠ¢Íǰȱ¢ž•Šȱ¢Š›–ŠœÍ—Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ”Š•’ž–ǰȱ –Šš—Ž£’ž–ǰȱ˜œ˜›ǰȱ¡›˜–ǰȱˬ–’›ǰȱ–Š—šŠ—ǰȱ¢˜ȱ Šȱ–㟌žž›ǯȱ ˬ–³’—’—ȱ¢ž•Šȱ¢Š›–ŠœÍ—Í—ȱ ˬ›”’‹’—ˬȱœ’•’œ’ž–ȱ”’–’ȱ—Š’›ȱ”˜–™˜—Ž—ȱ ŸŠ›ȱȮȱ˜ǰȱœŠ³•Š›Í—ȱã”û•–ˬœ’—’—ȱšŠ›ó͗͜ÍȱŠ•Í›ȱŸˬȱ ˜—•Š›Í—ȱ”ã”û—ûȱ‹ˬ›”’’›ǰȱĞȱ˜›•žȱ‹’›•ˬó–ˬ•ˬ›ȱ ’œˬȱ’ó•ˬ›’ȱœŠÂ•Š–ȱŽ’›ǯȱŠ£Šȱ‹Šóȱ’Œˬ••ˬ—–ˬǰȱ £ˬ’Ěȱ’”ȱŸˬȱ˜ŸšŠœÍ£•Íšȱ³˜¡ȱŸŠ¡ȱ‘Ž–˜š•˜‹’—ȱ œˬŸ’¢¢ˬœ’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱˬ–’›’—ȱ –ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’—ˬȱš˜£ȬÍ—Íšȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǰȱ˜ž›ȱ ”’ǰȱ¢Š£ȱŠ¢•Š›Í—Šȱ˜—•Š›Íȱž—ž–Š¢Í—ǯȱˬ–’›’—ȱ ¢û”œˬ”ȱœˬŸ’¢¢ˬˬȱ–ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’—ˬȱ¢ŽŠ—ˬȱ –Ž¢Ÿˬȱ—ãŸûȱ˜•Š—ȱŠ—˜—ȱŠ•–Š•Š›Íȱ¡ûœžœ’ȱ¢Ž›ȱžž›ǯȱ û–û”•ˬ›’—ȱ”㟛ˬ”•’¢’ȱŸˬȱ’ó•ˬ›’—ȱŠÂ͕–ŠœÍȱ’•ˬȱ ˬ•ŠšˬŠ›ȱ˜•Š—ȱ¢Š£ȱ™›˜‹•Ž–•ˬ›’—’—ȱˬ—ȱ³˜¡ȱ¢Š¢Í•–Íóȱ œˬ‹ˬ‹’ȱȮȱ”Š•œ’ž–ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͍͛ǯȱŽ•ˬ•’”•ˬǰȱ ˜›šŠ—’£–ˬȱ¢Š•—Í£ȱŸ’Š–’—ȱŽ¢’•ǰȱ–’”›˜Ž•Ž–Ž—•ˬ›ȱ ˬȱ•Š£Í–Í›ǯȱ’Š—Í—ȱ³Žó’ȱ–û¡ˬ•’Ěȱ’¢’—ˬȱ‹Š¡Ȭ –Š¢Š›Ššǰȱ¢Š£Šȱ˜›šŠ—’£–’ȱ™˜•’Ÿ’Š–’—•ˬ›ȱ’•ˬȱ ȃ‹ˬœ•ˬ–ˬ”Ȅȱ•Š£Í–Í›ǯȱȱ—•Š›ȱˬ›”’‹’—ˬȱã›ˬȱ –û¡ˬ•’’›ǯȱ’Š–’—•ˬ›’ȱœŽ³ˬ›”ˬ—ǰȱ–ˬ‘£ȱœ’£ˬȱ ¢Š›Š¢Š—•Š›Í—ȱû£ˬ›’—ˬȱŠ¢Š—–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ’œŠ•ȱ û³û—ǰȱœûûȱœŽŸ–’›ȱŸˬȱˬ—’£ȱ–ˬ‘œž••Š›Í—Š—ȱ—Š’›ȱ ‘Š••Š›Šȱ’œ’ŠˬȱŽ’›œ’—’£œˬǰȱǰȱȱŸ’Š–’—’ǰȱ”Š•œ’ž–ȱ Ÿˬȱ¢˜ȱˬ›”’‹•’ȱ™˜•’Ÿ’Š–’—•ˬ›ˬȱûœû—•û”ȱŸŽ›–ˬ”ȱ –ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱŠ¡óÍȱ˜•Š›ȱ”’ǰȱ¢Š£Í—ȱˬ•’ó’—ˬȱšÍó͗ȱœ˜—ȱ Š¢•Š›Í—Š—ȱ‹Šó•Š¢ŠœÍ—Í£ǯȱG•”ȱ—㟋ˬˬǰȱŽŸ’ȱ”ž›œžȱ šˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ–ˬšœˬˬž¢Âž—ž›ǯȱˬˬ—ȱ˜ǰȱŗŖȱû—ȱ ˬ›£’—ˬǰȱû—ˬȱ’”’ȱˬˬǰȱ¢Ž–ˬ”ˬ—ȱŘŖȱˬš’šˬȱˬŸŸˬ•ȱ Řȱ”Š™œž•Šȱóˬ”•’—ˬȱšˬ‹ž•ȱŽ’•’›ǯȱ˜—›Šȱ’”’Ȭû³ȱ‘ˬĞȱˬȱ ‹Š•Íšȱ¢ŠÂÍȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱŠ•Íšȱ¢ŠÂÍȱ‘ˬ–ȱ ˬ‹’’ǰȱ‘ˬ–ȱˬȱ–’—Ž›Š•ȱˬ•ŠŸˬ•ˬ›•ˬȱ‹’›•’”ˬȱ‹ž›Š¡Í•Í›ǯȱ 㟋ˬ’ǰȱ¢ˬ—’ȱ–Š›ȬŠ™›Ž•ȱŠ¢•Š›Í—Šȱ™˜•’Ÿ’Š–’—•ˬ›ˬȱ ”Ž³–ˬ”ȱŸŠ¡ÍÍ›ǯȱ••Ž›’”•ˬ›ȱû³û—ȱŸ’Š–’—ȱŸˬȱ –’”›˜Ž•Ž–Ž—•ˬ›’—ȱŠ¢›Í•ÍšŠȱšˬ‹ž•ȱŽ’•–ˬœ’ȱȱ –ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱ’Š–’—•ˬ›’ȱŠ——˜ȱŠœ’¢ŠŠȱãŸœ’¢ˬȱ˜•žȬ —Š—ȱ˜£ŠŠ—ȱŠ›Íšȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱšˬ’¢¢ˬ—ȱ˜•–Š£ǯȱ ˜£Š•Š›Íȱ¢Š•—Í£ȱ‘ˬ”’–ȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’ȱ’•ˬȱˬ–ˬ•’¢¢ŠŠ—ȱ

&$16$ö/,ö,

œ˜—›Š”ÍȱãŸ›ˬȱŸˬȱ¢ŠȱŠÂ͛ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ˬ—ȱœ˜—›Šȱ Š›Í›–Ššȱ˜•Š›ǯȱ ’™Ž›ȱŸ’Š–’—˜£ȱŠŸ’Š–’—˜£Š—ȱ ˬ‘•û”ˬ•’ȱ˜•ž›ȱŸˬȱ–’—Ž›Š•ȱ–û‹Š’•ˬ—’—ȱ™˜£ž•–ŠœÍȱ ’•ˬȱ—ˬ’Œˬ•ˬ—’›ǯȱȱǰȱû›ˬ”‹ž•Š—–Šǰȱ‹Šóȱ’Œˬ••ˬ—–ˬœ’ǰȱ šžœ–ŠŠ—ȱ‹Šó•Š¢Í›ȱŸˬȱŠÂ͛ȱˬœŠ•Š›Šȱˬ’›’‹ȱ ³Í¡Š›Í›ǯȱŽ•ˬȱ”’ǰȱȱŸ’Š–’—’ȱȃŠ›Íš•ÍÂÍȄȱ‹ã¢›ˬ”ȱ ‹˜›žŒžš•Š›Í—Šȱž£ǰȱšž–ǰȱŠóȱóˬ”•’—ˬȱ˜™•Š—Í›ǯȱ ȱŸ’Š–’—’ȱŠ›Íšȱ˜£ŠŠȱ‘Š–’•ˬȱšŠÍ—•Š›Šȱ ûóû”•ˬ›ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǰȱ³û—”’ȱŠœ”˜›‹’—ȱž›óžœžȱ žóŠš•Íšȱ¢ÍÂ͕–Š•Š›Í—ÍȱûŒ•ˬ—’›’›ǯȱž›ȱ”’ǰȱ’Ȭ ‹ž›—žǰȱšŠ›ŠȱšŠ›ŠÂŠǰȱœ’›žœȱ–Ž¢Ÿˬ•ˬ›’ǰȱ”’Ÿ’—’ȱ ’œˬ’¢’—’£ȱŸŠ¡ȱŽ¢’•ǰȱû—ˬȱ‹’›Ȭ’”’ȱˬˬȱŠ£ȱ–’šȬ Š›ŠȱŠŠȱ‹’•ˬ›œ’—’£ǯȱȱŸ’Š–’—’—’—ȱ˜£ŠœÍ—Í—ȱ Š›Í›Í•–ŠœÍȱ—ˬ’Œˬœ’—ˬȱ£ˬ‘ˬ›•ˬ—–ˬȱ‘Š••Š›Íȱ –ˬ•ž–ž›ǯȱŠÍ—•Š›Í—ȱȱŸ’Š–’—’—’ȱŠ¢›Í•ÍšŠȱ šˬ‹ž•ȱŽ–ˬœ’—ˬȱŽ‘’¢ŠŒȱ¢˜¡ž›ȱȮȱ™˜•’Ÿ’Š–’—•ˬ›’—ȱ ˬ›”’‹’—ˬȱ˜—ž—ȱ–’šŠ›Íȱ”’Š¢ˬȱšˬˬ›’›ǯȱȱˬ–’£ȱ ‘Š•ŠȱȱŸ’Š–’—’ȱ¢Š•—Í£ȱŽ›”ˬ—ȱžóŠšȱ¢Šó•Š›Í—Šȱ •Š£Í–Í›ǯȱG•”ȱ–Ž¢ŸˬȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£•ˬ›’—ȱ¢Ž’ó–ˬœ’ȱ’•ˬȱ ˜›šŠ—’£–’—ȱ™˜•’Ÿ’Š–’—•ˬ›ȱ’•ˬȱš’Š•Š—Í›Í•–ŠœÍ—Íȱ ¢Ž”ž—•ŠóÍ›–Ššȱ˜•Š›ǯ

%45839ø7$0ø1/Ԥ5øø/Ԥ=Ԥ1*ø12/$1 0h$/ø&Ԥ9ø+Ԥ/ø0/Ԥ5ø15(6(37ø ž•Šȱ‘ˬ•’–’ȱ ’›ȱ˜•žȱšŠó͚ȱˬ–’£•ˬ—–ˬ–’óȱ¢ž•ŠÍȱŽ›–˜œŠȱ ‹’›ȱœˬ”Š—ȱŠÂȱœžȱ’•ˬȱ™ã›•ˬ–ˬ”ǰȱŽŒˬȱˬ–ˬȱȱœŠ¡Ȭ •Š–Ššǯȱ û—ˬȱřȱˬˬȱ¢Ž–ˬ”ˬ—ȱŗśȱˬš’šˬȱˬŸŸˬ•ȱ ŗȦřȱœˬ”Š—ȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ǯȱ㟚ˬȱã›ˬȱ‹Š•ǰȱ–û›ˬ‹‹ˬȱ Ÿˬȱ¢Šȱó’›ˬȱˬ•ŠŸˬȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›ǯ

Ž›”ž•ŽœȬ¢ž•Šȱ’³”’œ’ȱ řȬŚȱšŠó͚ȱ‘Ž›”ž•Žœ’ȱ‹’›ȱ•’›ȱœžŠȱśȬŞȱˬš’šˬȱ ˬ›£’—ˬȱšŠ¢—Š–Ššǰȱˬ•ˬ”ˬ—ȱ”Ž³’›ˬ›ˬ”ȱœˬ”Š—ȱ ¢Š›Í–ȱœžȱˬ•ŠŸˬȱŽ–ˬ”ȱŸˬȱšŠ¢—Š›Šȱûóˬ—ˬȱšˬˬ›ȱ šÍ£Í›–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ•Í—–Íóȱ‘ˬ•’–ȱœ˜¢žžŒžŠȱ œŠ¡•Š—–Š•ÍȱŸˬȱû—ˬȱŘȬřȱˬˬȱ¢Š›Í–ȱœˬ”Š—Š—ȱ Š£ȱ˜•–Š¢Š›Ššȱ’•ÍšȱŸˬ£’¢¢ˬˬȱ’³’•–ˬ•’’›ǯȱ’Šȱ šˬ‹ž•ž—Š—ȱŠœÍ•Íȱ˜•–Š¢Š›Ššǰȱ’œˬ—’•ˬ—ȱŸŠ¡ȱ’³–ˬ”ȱ ˜•Š›ǯ ʞ—ȱŸŠŒ’‹ȱ–’”›˜Ž•Ž–Ž—•ˬ› Š•œ’ž–ȱȮȱœûȱ–ˬ‘œž••Š›Íǰȱˬ—Œ’›ȱŸˬȱ‹ŠóšŠȱšž›žȱ –Ž¢Ÿˬ•ˬ›’—ȱ ˬ–’›ȱȮȱˬǰȱ™Š¡•ŠǰȱšŠ›Š‹ŠóŠšǰȱȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›ǰȱ¢žȬ –ž›ŠȱœŠ›ÍœÍǰȱšž›žȱ–Ž¢ŸˬȱŸˬȱ󘔘•ŠÍ—ȱ ˜ȱȮȱ¢˜•ŠóÍ›Í•Í–Íóȱž£ȱŸˬȱˬ—’£ȱ –ˬ‘œž••Š›Í—Í—ȱȱ Šš—Ž£’ž–ȱȮȱ‹Š—Š—ǰȱŒ˜ȱž—ǰȱ”Š›˜ǰȱ”Š”Š˜ȱŸˬȱ šžóȱˬ’—’—ȱȱ ’—”ȱȮȱ‹Š•Íšǰȱ¡ž›–Šǰȱ™Ž—’›ǰȱ–Š•ȱŸˬȱ˜—ž£ȱ ˬ’—’—ȱˬ›”’‹’—ˬȱ–㟌žž›ǯ


åR[çDGëTNLVL]VDéDOPëVëQë]27 ODNLQKìUHKWLPDODTDUçëEL]L \DGëQë]GDVD[OD\ëQ

hQYDQ%$÷D\HYN 7HO   )D[   0RE   (PDLOXQLNDO#PDLOUX www.Xniklinika.az &$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

28

.203<87(5ø1 ø16$16$ö/$0/,ö,1$ 'θ<θ10θ1)ø7θ6ø5ø ŗşşŞȬŒ’ȱ’•ˬȱ–Ž›’”Šȱ™˜–Ž›’œȱœœ˜œ’ȱŠœ’¢ŠœÍȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ¢Ž—’ȱŽ›–’—ȱšˬ‹ž•ȱ˜•ž—ȱ–žóž›ȱ Ȯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–žǯȱžǰȱã£•ˬ›’—ȱ¢Š¡Í—ȱ–ˬœˬˬ¢ˬȱ‹Š¡Š›Ššȱ’ó•ˬ–ˬœ’ȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›ȱ˜•Š—ȱ ã›–ˬȱ Ÿˬȱ ã£ȱ œ’–™˜–•Š›Íȱ ”˜–™•Ž”œ’’›ǯȱ û¡ˬ•’ȱ –ûˬ••’Ěȱˬ›’—ȱ –ˬ•ž–Š•Š›Í—Šȱ ã›ˬȱ ”˜–™Ȭ ¢žŽ›ȱ ’œ’Šˬ³’•ˬ›’—’—ȱ ŜŖƖȬ’ȱ ã›–ˬȱ šŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱ £ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’—ˬ—ȱ 󒔊¢ˬȱ Ž’›ǰȱ ˜ĞȱŠ•–˜•˜“’ȱ –ûŠ¢’—ˬˬ—ȱ ”Ž³ˬ—ȱ ‘ˬ›ȱ Š•Íȱ ™Šœ’¢Ž—ˬ—ȱ ‹’›’—ˬȱ ”˜–™¢žŽ›ȱ Š›¡ŠœÍ—Šȱ ’ó•ˬ–ˬ”ȱ ’•ˬȱ ˬ•ŠšˬŠ›ȱ ™›˜‹•Ž–•ˬ›ȱ–㟌žž›ǰȱȱ”˜–™¢žŽ›ȱŠ›¡ŠœÍ—Šȱȱ’ó•ˬ¢ˬ—•ˬ›’—ȱŘŘƖȬ’ȱȱ’œˬǰȱŽ¢—’ȱ£Š–Š—Šȱ’œ”˜–Ȭ ˜›ǰȱ‹˜¢ž—ǰȱ‹Ž•ǰȱ³’¢’—ȱŠÂ›Í•Š›Íǰȱ”Š›™Š•ȱž——Ž•ȱœ’—›˜–ž—Š—ȱ󒔊¢ˬȱŽ’›ǯ

6Ԥ%Ԥ%/Ԥ5 ˬ£’ȱ–ˬ—‹ˬ•ˬ›ȱ–˜—’˜›•Š›Í—ȱšŠ––ŠȱŸˬȱ¢û”œˬ”ȱ Ž£•’”•’ȱóûŠ•Š—–Šȱ¢Š¢–ŠÍÂ͗Íǰȱ›Š’˜Ž£•’”•’ȱŸˬȱ ž•›Š‹ˬ—ãŸóˬ¢’ȱóûŠ•Š—–ŠȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’—ȱ’œˬȱ¢˜•ȱ ŸŽ›’•ˬ—ȱ‘ˬȱ—˜›–Š•Š›Í—Š—ȱŠóŠÂÍȱ˜•žÂž—žȱˬœ’šȱ Ž’›ǯȱȱŠ”’—ȱ–˜—’˜›ȱŠ›¡ŠœÍ—Šȱ’ó•ˬ¢ˬ—ȱšŠÍ—•Š›Šȱ ûóû”•ˬ›’—ȱǻ㣋Šó͗ŠȱŠ‹˜›•Š›Í—ǼȱœŠ¢Í—Í—ǰȱ”˜–™Ȭ ¢žŽ›ȱ’œ’Šˬ³’•ˬ›’—’—ȱŽ•Ž”›˜–Šš—’ȱóûŠ•Š—–Šȱ ’•ˬȱˬ•Ššˬ•ˬ—’›’•ˬ—ȱû£ȱˬ›’ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—’—ȱœŠ¢Í—Í—ȱ ǻœŽ‹˜›Ž¢Š•ÍȱŽ›–Š’ǰȱŒ’Ÿ£ˬȱœˬ™’œ’ǰȱšŽ¢›’Ȭœ™Žœ’ęȱ”ȱŽ›Ȭ ’Ž–ŠȱŸˬȱœǯǼȱŠ›–ŠœÍȱ‘ŠššÍ—Šȱ–ˬ•ž–Š•Š›ȱŸŠ›ǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬœ’—’—ȱ ˬœŠœȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›’—ˬ—ȱ‹’›’ȱ–˜—’˜›ȱŸˬȱ”ŠÂÍ£ȱû£ˬ›’—ˬ”’ȱ ˬœŸ’›’—ȱ”Ž¢ęȱ¢¢ˬ•’ȱˬ›ˬŒˬˬȱˬ›š•ˬ—–ˬœ’’›ǯȱ ˜—’˜›Š”ÍȱˬœŸ’›ȱˬ”œŽ’•ˬ—ȱŽ¢’•ǰȱã£ûȱ’ó͚•Š—Š—Í›ǰȱ ”˜—›Šœ•ÍÂÍȱŠ‘ŠȱŠ£Í›ǰȱ’œ”›Ž’›ȱǻ™’”œŽ•••ˬ›ˬ—ȱ ’‹Š›ˬ’›ǼǰȱœŠ¢›Í󊗍͛ȱǻŽ•Ž”›˜—ȬóûŠȱ›ž‹”Š•Íȱ–˜—’Ȭ ˜›•Š›ȱû³û—ȱ¡Š›Š”Ž›’”’›Ǽǰȱˬš’šȱœˬ›‘ˬ•ˬ›’ȱ¢˜¡ž›ǯȱȱ G—œŠ—Í—ȱã›–ˬȱœ’œŽ–’ȱ’œˬȱ˜‹¢Ž”•ˬ›’—ȱˬ”œŽ’•ˬ—ȱ’ó͚Šȱ šŠŸ›Š—Í•–ŠœÍ—Šȱž¢Âž—•ŠóÍ›Í•–ÍóÍ›ǯ óŠÂ͍Š”ÍȱŠ–’••ˬ›ȱ–ˬ—ęȱȱˬœ’›ˬȱ–Š•’”’›DZȱ ȊȱGœ’Šˬ³’—’—ȱ–˜—’˜›Šȱã›ˬȱšŽ¢›’Ȭû£û—ȱ ¢Ž›•ˬó–ˬœ’Dzȱ Ȋȱ˜—’˜›ž—ȱ¡Š›’Œ’ȱ’ó͚•Š—Í›–Šȱ–ˬ—‹ˬ•ˬ›’—ˬȱã›ˬȱ šŽ¢›’Ȭû£û—ȱ¢Ž›•ˬó–ˬœ’ȱǻŽ”›Š—Šȱ’ó͚ȱ•ˬ”ˬ•ˬ›’—’—ȱ ˜•–ŠœÍǼDzȱ

&$16$ö/,ö,

ȊȱŠÂ͗ȱ’£ŠęȱȱŸˬȱ¢Šȱ£ˬ’ȱȱ’ó͚•Š—Í›Í•–ŠœÍDzȱ Ȋȱ˜—’˜›ž—ȱ›ˬ—ȱŸˬȱ’ó͚ãû›ûŒû•û”ȱˬ›ˬŒˬœ’—’—ȱ šŽ¢›’Ȭû£û—ȱȱ”㔕ˬ—–ˬœ’Dzȱ Ȋȱ˜—’˜›ž—ȱŽ¡—’”’ȱ™Š›Š–Ž›•ˬ›’—’—ȱž£ž—ȱ –ûˬ•’ȱˬ‘•û”ˬœ’£ȱ’óȱû³û—ȱˬ•ˬ‹ȱ˜•ž—Š—•Š›Šȱž¢Âž—ȱ ˬ•–ˬ–ˬœ’Dzȱ Ȋȱ ˜–™ûŽ›•ˬȱ’óȱ¡ûœžœ’¢¢ˬ•ˬ›’ȱǻ‹Š¡Íó͗ȱŽ”›Š—Ȭ Š—ȱ”•ŠŸ’Šž›Š¢ŠȱŸˬȱ”ŠÂÍ£ȱȱ–ˬ—’—ˬȱ”Ž³’›’•–ˬœ’ȱ £ˬ›ž›’¢¢ˬ’ǼDzȱ Ȋȱ›šŠ—’£–’—ȱęȱ£’˜•˜“’ȱ¡ûœžœ’¢¢ˬ•ˬ›’ȱǻã£ȱ šŠ™Šš•Š›Í—Í—ȱšÍ›™–Šȱ‘ˬ›ˬ”ˬ•ˬ›’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍȱ£Š–Š—Íȱ ã£ȱ¢Šó͗͗ȱŠ›Íšȱ‹ž¡Š›•Š—–ŠœÍȱ—ˬ’Œˬœ’—ˬȱ‹ž¢—ž£•žȱ š’óŠ—Í—ȱ£ˬ’ȱ—ˬ–•ˬ—–ˬœ’Ǽǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬœ’—ˬȱ ˬœ’›ȱãœˬ›ˬ—ȱˬ—ȱŸŠŒ’‹ȱŠ–’••ˬ›ˬ—ȱ‹’›’ȱ‹Š¡Íóȱ‹žŒŠÂ͍͛ǯȱ Š¡Íóȱ‹žŒŠÂÍȱǻ΅ǼȱȮȱ–˜—’˜›ž—ȱ–ˬ›”ˬ£’—’ȱã£ȱ’•ˬȱǻǼȱŸˬȱ ûûš’ȱ¡ˬĴȱȱ’•ˬȱ‹’›•ˬ󍒛ˬ—ȱ¡ˬ•ˬ›’—ȱ¢Š›ŠÍÂÍȱ‹žŒŠšÍ›ǯȱ ’–™˜–•Š›Í—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬȱŽ£•’¢’ȱŗŚȱˬ›ˬŒˬˬ—ȱŠ›Íšȱ ‹žŒŠšŠȱŠ£Š•Í›ǯȱ ȱŠÂ•Š–ȱ’—œŠ—ȱ‹’›ȱˬš’šˬˬȱ˜›Šȱ‘ŽœŠ‹•ŠȱŗŞȱšÍ›™–Šȱ ‘ˬ›ˬ”ˬ’ȱŽ’›ǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱ’œ’Šˬ³’•ˬ›’—ˬȱ˜—•Š›Í—ȱœŠ¢Íȱ ˬš’šˬˬȱŚȱšˬˬ›ȱŠ£Š•Í›ǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–žȬ —ž—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬœ’—ˬȱ˜•Š¢ÍœÍȱ’•ˬȱŠ››’ǰȱ”Š›™Š•ȱž——Ž•ȱ œ’—›˜–žǰȱŠ›”’—œ˜—ȱ¡ˬœˬ•’¢’ǰȱ–Ž—˜™Šž£Šȱ”’–’ȱ¢Š—ŠóÍȱ Žˬ—ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ȱˬȱˬ”Š—ȱŸŽ›ˬȱ‹’•ˬ›ǯȱ—’¡˜•’—Ž›’”ǰȱ Š—’‘’œŠ–’—ǰȱ’ž›Ž’”ȱ™›Ž™Š›Š•Š›ǰȱŠ—’Ž™›ŽœœŠ—•Š›Í—ȱ ’œ’Šˬœ’ȱˬȱã£ȱ¢ŠóÍȱ–Š¢Žœ’—’—ȱ–’šŠ›Í—ÍȱŠ£Š•Šȱ‹’•ˬ›ǯ


2 6ø03720/$5 ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱã›–ˬȱ œ’–™˜–•Š›Í—ŠȱŠóŠÂ͍Š”Í•Š›ȱŠ’’›DZȱ Ȭȱã›–ˬȱ’’•’¢’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍDzȱ Ȭȱã›–ˬ—’—ȱž–Š—•Šó–ŠœÍDzȱ Ȭȱ‹Š¡Íó͗ȱȱ¢Š¡Í—ȱˬ󢊕Š›Š—ȱž£Ššȱˬ󢊕Š›ŠȱŸˬȱˬ”œ’—ˬȱȱ ”Ž³’›’•–ˬœ’—’—ȱ³ˬ’—•ˬó–ˬœ’Dzȱ Ȭȱˬ󢊕Š›Í—ȱ›ˬ—’—’—ȱˬ¢’ó–’óȱã›û—–ˬœ’Dzȱ Ȭȱã›û—ˬ—ȱˬ󢊕Š›Í—ȱ’”’•ˬó–ˬœ’Dzȱ Ȭȱã£ȱã—û—ˬȱȈŸ’ŒŸ’ŒˬȈȱŸˬȱã£•ˬ›’—ȱšŠ›Š•–ŠœÍDzȱȱ Ȭȱ’£Šęȱȱ’ó͚ȱ‘ˬœœŠœ•ÍÂÍDzȱ Ȭȱã›–ˬȱ’óȱšŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱ£ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’Dzȱ Ȭȱã›–ˬȱ¢˜›Âž—•žÂžǯȱ ã£ȱœ’–™˜–•Š›Í—ŠȱŠ¡’•’›DZȱ Ȭȱã£ȱ¢žŸŠœÍȱŸˬȱŠ•Í—ȱ—Š‘’¢ˬœ’—ˬȱŠÂ›Í•Š›Dzȱ Ȭȱã£•ˬ›’—ȱ‘ˬ›ˬ”ˬ’ȱ£Š–Š—ÍȱŠÂ›Í•Š›Dzȱ Ȭȱã£ȱŠ•–ŠŒÍš•Š›Í—Í—ȱšÍ£Š›–ŠœÍDzȱ Ȭȱã£ȱšŠ™Šš•Š›ÍȱŠ•Í—Šȱšž–ȱ‘’œœ’¢¢ŠÍDzȱ Ȭȱã£•ˬ›’—ȱ¢ŠóŠ›–ŠœÍDzȱ Ȭȱã£•ˬ›’—ȱã¢—ˬ–ˬœ’Dzȱ Ȭȱã£•ˬ›’—ȱȍšž›ž•žÂžȎDzȱ Ȭȱã£•ˬ›’—ȱœŠ—Œ–ŠœÍǯȱ

0h$/ø&Ԥ ŗǯȱG•”ȱ—㟋ˬˬǰȱ’–”Š—ȱŠ¡’•’—ˬȱ’óȱ¢Ž›’—’ȱû£û—ȱ ‘Š£Í›•Š–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱŠšȱ‹ˬ›Š‹ˬ›ȱŸˬȱ”’Š¢ˬȱšˬˬ›ȱ ’ó͚•Š—Í›Í•–Š•ÍÍ›ǯȱGóȱ¢Ž›’ȱŽ•ˬȱ¢Ž›•ˬó–ˬ•’’›ȱ”’ǰȱ™Š›•Ššȱ ’ó͚ȱ–ˬ—‹ˬ•ˬ›’ȱ’œ’Šˬ³’—’—ȱ—ˬ£ˬ›ȱœŠ‘ˬœ’—ˬȱ˜•–ŠœÍ—ǯȱ Ž‹Ž•’—ȱœˬ‘’ȱžšž—ȱ㛝û•ûȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱ •ŠŸ’Šž›Šȱ ãóˬ–ˬˬ—ȱŜśȬŝŖȱœ–ȱ‘û—û›•û”ˬȱ¢Ž›•ˬó–ˬ•’’›ǯȱ ž›ŠŒŠš•Š›Í—ȱ‘û—û›•û¢ûȱˬ—£’–•ˬ—ˬ—ȱ˜•–Š•Íǰȱ‹Ž•ȱ û³û—ȱœã¢”ˬ—ˬŒˬ”ȱ˜•–Š•ÍÍ›ǰȱš˜•žš•žš•Š›ȱ’ó•ˬ–ˬ¢ˬȱ –Š—Žȱ˜•–Š–Š•Íǰȱ‹ž—ž—•Šȱ‹Ž•ˬǰȱ’›œˬ”ȱŸˬȱ‹Š£žȱã—ûȱ —Š‘’¢ˬ•ˬ›ˬȱŠ¢Ššȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱ˜—’˜›ž—ȱ–ˬ›”ˬ£’ȱ ûûš’ȱ‹Š¡Íóȱ¡ˬĴȱ’—ˬ—ȱŗŖȬŘśȱœ–ȱŠóŠÂ͍Šȱ¢Ž›•ˬó–ˬ•’ǰȱ –˜—’˜›Šȱšˬˬ›ȱ˜™’–Š•ȱ’óȱ–ˬœŠˬœ’ȱśŖȬŝŖœ–ȱˬ󔒕ȱ Ž–ˬ•’’›ǯȱȱˬ—Œˬ•ˬ›ȱãóˬ–ˬ¢ˬȱ–ã‘”ˬ–ȱŠ¢Šš•Š—–Š•Íǰȱȱ ’£ȱ˜¢—Šš•Š›ÍȱȮȱşŖȱˬ›ˬŒˬȱ‹žŒŠšȱŠ•Í—Šȱ‹û”û•–ˬ•’ǰȱ ˬ•ȱŠ›Šš•Š›Íȱ”•ŠŸ’Šž›Š—Í—ȱû£ˬ›’—ˬȱûûš’¢ˬȱ¢Š¡Í—ȱ Ÿˬ£’¢¢ˬˬȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱž›ŠŒŠšȱŸˬȱœã¢”ˬ—ˬŒˬ”ȱ Š›ŠœÍ—Š”ÍȱãŸœ’¢ˬȱ˜•ž—Š—ȱ‹žŒŠšȱȮȱşŖȱˬ›ˬŒˬˬ—ȱ‹’›ȱ šˬˬ›ȱŠ›Íšȱ˜•œŠȱ¢Š¡ó͍͛ǯȱ Řǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱ–ûŠ•’Œˬœ’—ˬȱ ŸŠŒ’‹ȱ˜•Š—ȱ–ˬšŠ–ȱ–˜—’˜›ȱ’•ˬȱ’óȱ›Ž“’–’’›ǯȱŠœ’•ˬœ’£ȱ ˜•Š›ŠšȱŗȱœŠŠŠ—ȱŠ›ÍšȱŸˬȱŒˬ–’ȱŜȱœŠŠŠ—ȱŠ›Íšȱ’ó•ˬ–ˬ”ȱ –ˬœ•ˬ‘ˬȱŽ¢’•ǯȱŠ”’—ȱ’óȱóˬ›Š’’—’ȱ—ˬ£ˬ›ˬȱŠ•Š›Ššǰȱ‹žȱ —˜›–Š•Š›Šȱ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ”ȱ–û–”û—ȱŽ¢’•ǯȱž—žȱ—ˬ£ˬ›ˬȱ Š•Š›Ššǰȱˬ›‹ȱ˜ĞȱŠ•–˜•˜š•Š›ÍȱȍŘŖȦŘŖȦŘŖȱšŠ¢ŠœÍ—ÍȎȱˬ”•’ȱ Ž–’󍒛ȱȱǻŸŽ›¢ȱŘŖȱ–’—žŽœǰȱŠ”ŽȱŘŖȱœŽŒ˜—œȱŠ—ȱ•˜˜”ȱ ŘŖȱŽŽȱŠ Š¢ǼǯȱGœ’Šˬ³’•ˬ›ˬȱ‘ˬ›ȱŘŖȱˬš’šˬˬ—ȱ‹’›ȱŘŖȱ œŠ—’¢ˬ•’”ȱŠœ’•ˬȱŽ–ˬ”ȱŸˬȱ‹žȱ£Š–Š—ȱŜȱ–Ž›ȱž£Šš•ÍšŠȱ ¢Ž›•ˬóˬ—ȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍȱˬ󢊢Šȱ‹Š¡–ŠšȱãŸœ’¢ˬȱ˜•ž—ž›ǯȱ Ž•ˬ•’”•ˬǰȱã£•ˬ›ȱˬ—ȱ¢Š¡óÍȱã›û—–ˬ—’—ȱž£Ššȱ—㚝ˬœ’—ˬȱ ”㔕ˬ—–’óȱ˜•ŠŒŠšȱǻśȬŜȱ–Ž›Ǽȱ”’ǰȱ‹žȱŠǰȱȱŠ””˜–˜Šœ’¢Šȱ ˬ£ˬ•ˬ•ˬ›’—’—ȱ–Š”œ’–Š•ȱ‹˜óŠ•–ŠœÍ—Šȱ’–”Š—ȱŸŽ›ˬŒˬ”ǯȱȱ

ˬ›ȱŗȱœŠŠȱ’ó•ˬ’”ˬ—ȱœ˜—›Šȱȱśȱˬš’šˬ•’”ȱŠœ’•ˬȱŽ–ˬ”ȱ –ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱ řǯȱûœžœ’ȱ’ó͚ȱęȱ•›•’ȱŸˬȱã›û—ˬ—ȱ’óÍÂ͗ȱœ™Ž”›Š•ȱ ˬ›”’‹’—’ȱ˜™’–Š••ŠóÍ›Š—ȱȱ”˜–™¢žŽ›ȱŽ¢—ˬ”•ˬ›’—ˬ—ȱ ’œ’ŠˬȱŽ–ˬ”ȱˬȱ˜•Š›ǯȱGœ’Šˬ³’ˬȱŠ–’˜›˜™’¢ŠȱŸŠ›œŠǰȱ ˬœ‘’‘Ž’Œ’ȱŽ¢—ˬ”•ˬ›’—ȱ’œ’Šˬœ’ȱ‘ŠššÍ—Šȱšˬ›Š›Íȱ –ûŸŠęȱšȱ–ûŠ¢’—ˬˬ—ȱœ˜—›Šȱ‘ˬ”’–Ȭ˜ĞȱŠ•–˜•˜šȱšˬ‹ž•ȱ Ž’›ǯȱȱŠœ’¢Ž—’—ȱ›Š‘Š•ÍÂÍȱû³û—ȱ‹Ž•ˬȱ‘Š••Š›Šȱ‹’˜”Š•ȱŸˬȱ ¢Šȱ™›˜š›Žœœ’ŸȱŽ¢—ˬ”ȱ•’—£Š•Š›Í—Š—ȱ’œ’Šˬȱ˜•ž—Šȱ‹’•ˬ›ǯȱȱ Šóȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›ȱ˜•Š—ȱˬ¢’ó’”•’”•ˬ›ȱǻ™›Žœ‹’˜™’¢ŠǼȱˬȱ Ž¢—ˬ”ȱ”˜››Ž”œ’¢ŠœÍ—Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯ Śǯȱ˜—’˜›ȱ’•ˬȱ’óȱ£Š–Š—Íȱ”˜—Š”ȱ•’—£Š•Š›Í—Í—ȱ ’œ’ŠˬȱŽ’•–ˬœ’ȱŠ›£ž˜•ž—–Š£Í›ǯȱž¢—ž£•žȱš’óŠ—Í—ȱ š’Š•Š—–ŠœÍȱŠ–Š›•Š›Í—ȱ˜•–Š–ŠœÍȱœˬ‹ˬ‹’—ˬ—ȱã£ȱ ¢ŠóÍȱ–Š¢Žœ’ȱ‘ŽœŠ‹Í—Šȱ‹ŠóȱŸŽ›’›ǯȱûŠœ’›ȱœ’•’”˜—Ȭ‘’›˜Ȭ Ž—ȱȱ•’—£Š•Š›Í—ȱȱ¢û”œˬ”ȱ˜”œ’Ž—”Ž³’›’Œ’•’”ȱˬ–œŠ•Í—Šȱ ǻ”Ȧ•Ǽȱ‹Š¡–Š¢Š›Ššǰȱ˜”œ’Ž—ȱŸˬȱš’Šȱ–Šˬ•ˬ›’—’—ȱ Š¡’•ȱ˜•–ŠœÍȱ‘ˬ›ȱ‘Š•ŠȱŠ£Š•Í›ǯȱ ã£ȱšŠ™Šš•Š›Í—Í—ȱ šÍ›™–Šȱ‘ˬ›ˬ”ˬ•ˬ›’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍǰȱ˜ŠšŠȱ‘ŠŸŠȱ ”˜—’œ’˜—Ž›•ˬ›’—’—ǰȱŸŽ—’•¢Š˜›•Š›Í—Í—ȱ˜•–ŠœÍȱŠǰȱ ã£ȱ—㟋ˬœ’—ˬǰȱȱã£ȱ¢Šó͗͗ȱã£•ˬ›’—ȱœŽ•’”•’ȱš’óŠœÍȱ û£ˬ›’—ˬ—ȱ‹ž¡Š›•Š—–ŠœÍ—ÍȱŠ›Í›Í›ǯȱûû—ȱ‹ž—•Š›ȱ —ˬ’Œˬˬȱ‹ž¢—ž£•žȱš’óŠ—Í—ȱ‘’™˜”œ’¢ŠœÍȱœ’–™˜–•Š›Í—Í—ȱ ¢Š›Š—–ŠœÍ—Šȱˬ’›’‹ȱ³Í¡Š›Šȱ‹’•ˬ›ǯ śǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱã£ȱ œ’–™˜–•Š›Í—Í—ȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–ˬœ’ǰȱˬœŠœˬ—ǰȱ”˜—¢ž—”Ȭ ’ŸŠ•ȱ‹˜ó•žšŠȱã£ȱ¢ŠóÍȱ–Š¢Žœ’—’—ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ’•ˬȱ ˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱȱ ã£ȱ¢Šó͗ÍȱˬŸˬ£ȱŽˬ—ȱ™›Ž™Š›Š•Š›Í—ȱˬ¢’—ȱ ˜•ž—–ŠœÍȱ‹žȱˬ•Š–ˬ•ˬ›ȱ’•ˬȱžÂž›•žȱ–û‹Š›’£ˬȱŠ™Š›–ŠÂŠȱ ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱ ã£ȱšž›ž•žÂž—ž—ȱ’•”’—ȱ¢û—û•ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›’ȱ £Š–Š—ÍȱŠóŠÂÍȱšŠÍ•ÍšȱœˬŸ’¢¢ˬ•’ȱ™›Ž™Š›Š•Š›ȱˬ¢’—ȱŽ’•’›ǯȱ Gœ’ŠˬȱœŠ¢Íȱˬ›’ȱóˬ”’•ˬǰȱ’—œ’••¢Šœ’¢Š•Š›Í—ȱŽěȱŽ”’—ˬȱ ã›ˬȱȱ–ûˬ¢¢ˬ—•ˬ󍒛’•’›ǯȱěȱŽ”’Ÿ•’¢’—ȱŠ£Š•–ŠœÍǰȱ‹ž¢—ž£Ȭ •žȱš’óŠȱû£ˬ›’—ˬȱˬ¢’ó’”•’”•ˬ›’—ȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–ˬœ’ȱǻ—㚝ˬ•’ȱ œˬ‘’ȱ”Ž›Š’ǰȱœŠ™Š˜¡óŠ›ȱ”Ž›Š’ǼȱŠ‘ŠȱšŠÍȱˬ›”’‹•’ȱã£ȱ ¢ŠóÍȱˬŸˬ£Ž’Œ’•ˬ›’—ȱˬ¢’—ȱ˜•ž—–ŠœÍȱû³û—ȱãœˬ›’󍒛ǯȱ

(+7ø0$/2/81$1)Ԥ6$'/$5 ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱŽ’óŠÍ—Í—ȱ ˬœŠ•Š›Í—Š—ȱ‹’›’ȱȈšž›žȱã£•ˬ›Ȉȱœ’—›˜–žȱ’•ˬȱ ž¢Âž—ž›ȱŸˬȱ—㚝ˬ•’ȱœˬ‘’ȱ”Ž›Š’ˬ—ȱ’‹Š›ˬ’›ǯȱ ˜–™ûŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜–ž—ž—ȱŠ””˜–˜Šœ’¢Šȱ ‘ˬŒ–’—’ȱ¢Šóȱ—˜›–ŠœÍ—Š—ȱŠ›ÍšȱŠ£Š•–ŠœÍǰȱȱžóŠšȱ ¢Šó•Š›Í—Šȱ’œˬȱȮȱŠ””˜–˜Šœ’¢Šȱœ™Š£–Í—Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ ˜•–ŠœÍȱ‘ŠššÍ—Šȱ–ˬ•ž–Š•Š›ȱ–㟌žž›ǯȱŽ¢ȱ Ž–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱŸ’Ž˜Ȭ’œ™•Ž¢ȱŽ›–’—Š••Š›ȱ’•ˬȱ ’ó•ˬ–ˬȱ—ˬ’Œˬœ’—ˬȱ¢Š¡Í—Š—ȱã›–ˬ—’—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬœ’ȱ Ÿˬȱ™›˜š›Žœœ’Ÿ•ˬó–ˬœ’ȱ¢Š•—Í£ȱ‹ž—Šȱ–Ž¢••’”ȱŸŠ›œŠǰȱȱ –û–”û—û›ȱǻã£ȱŠ•–ŠŒÍÂ͗͗ȱã—ȬŠ›¡Šȱ˜¡ž—ž—ȱ ž£Š—–ŠœÍǰȱ‹ž¢—ž£•žȱš’óŠȱŸˬȱã£ȱ‹û••ž›ž—ž—ȱšŽ¢›’Ȭ û£û—ȱ˜›–ŠœÍȱŸˬȱœǯǼǯȱ ˜–™¢žŽ›ȱã›–ˬȱœ’—›˜Ȭ –ž—ž—ȱœ’–™˜–•Š›Íȱ”˜–™¢žŽ›ȱ’•ˬȱ’ó•ˬ–ˬ¢’—ȱŠ–ȱ Š¢Š—Í›Í•–ŠœÍ—Š—ȱœ˜—›Šȱˬ›’Œˬ—ȱŠ£Š•Í›ǯ ˬęȱšˬȱ£a¢Žva

ˬ”’–Ȭ˜ĞȱŠ•–˜•˜š

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

30

7ιKONιOLGLDTQR]

;θ5dθ1*

İnsanın hansı səbəbdən xərçəng xəstəliyinə tutulması sualına heç kim cavab verə bilmir – irsiyyət, ekologiyanın pis olması, yaxud başqa səbəblər ola bilər? Psixoloqlar hesab edirlər ki, insanı xəstəliyə xasiyyətinin bəzi xüsusiyyətləri və daxili qaydaları da məruz qoyur. Misal üçün, nədənsə və ya kimdənsə bərk incimək və bağışlaya bilməmək. Bu incikliyin səciyyəvi xüsusiyyəti odur ki, insan onu unuda bilmir, həyata bu hissin prizmasından baxır. Süd vəzi şişinə görə əməliyyat keçirmiş qadınların şəxsiyyətinə xas olan bəzi xüsusiyyətlər var. Bu qadınların ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsi kifayət qədər sərtdir. Onlar hər şeyi qayda çərçivəsinə salır: “yaxşı-pis”, “ədalətli-ədalətsiz”. Hər hadisəyə qarşı münasibətdə qətiyyətli qiymətləndirmə üstünlük təşkil edir. Yarımtonlar demək olar ki, yoxdur. Onların fikrincə nəzakətsiz, ədalətsiz, yaxud ədəbsiz davranan insanlar qlobal etiraza məruz qalır. Xəstəliyin ən çox

&$16$ö/,ö,

yayılmış “qadın” tarixçəsi belədir. Qadının həyat yoldaşı başqa qadınla görüşür. Qadın buna kəskin məzəmmət ilə reaksiya verir, bərk inciyir, tez-tez ona öz etirazını bildirir. Öz münasibətini belə ifadə edir: “Mən onu heç vaxt bağışlamayacam”. Ailənin bütövlüyü və ya dağılmasından asılı olmayaraq, qadının qəlbində inciklik qalır. Məhz bu inciklik, bu kin də xəstəliyə təkan verir. Bəzi hallarda inciklik daha qlobal xarakter daşıyır: konkret insana deyil, taleyə, bütövlükdə həyata, Tanrıya qarşı yönəlir. Bəzən bu, çox sevimli, yaxud müqəddəratı ondan asılı olan insanın itkisi ilə bağlı olur. Xəstəlik, adətən, hadisədən 1-1,5 il sonra inkişaf edir. Xəstələnməmək üçün insan bağışlamağı bacarmalıdır. Belə yanaşma məlum dərəcədə dini tələblərə uyğun səslənir. Axı insanın dini davranış və həyatı dərk etmə qaydaları kimsə tərəfindən


31 uydurulmamış və təlqin edilməmişdir. Yaxın keçmişimizdə bu təcrübədən imtina etmək cəhdləri isə xərçəng ilə xəstələnmə səviyyəsinin artmasına gətirib çıxardı. İnsanlar öz bəlalarında mütləq kimi isə günahlandırmaq, bütün hadisələri müsbət və ya mənfi qiymət cədvəli üzrə sıralamağa adət etmişdir. Bağışlamağı bacarmaq keyfiyyəti də münasibətlər mədəniyyətinə daxil deyil. Bəlkə də, xəstəlik insana öz psixoloji davranış qaydalarını dəyişmək üçün bir şans kimi verilir. Psixoloqlar hesab edir ki, onkoloji xəstəlik keçirmiş insanın tam sağalması yalnız keyfiyyətli tibbi yardım və prosesin gecikmə dərəcəsindən asılı deyil. Pasiyentin özü-özünə, başqa insanlara, ümumən həyata münasibətini nə dərəcədə dəyişə biləcəyi də həddindən artıq vacib məsələdir. Belə ki, bağışlamağı bacarmamaq keyfiyyətlərinə görə bu pasiyentlərə başqa insanlar ilə tamdəyərli, əhəmiyyətli münasibət qurmaq və onu uzun müddət saxlamaq çətindir. Odur ki, onlara eşitmək və dinləmək qabiliyyətini, söhbətə düzgün reaksiya vermək, başqasının qəlbinə toxunmadan öz problemləri və çətinliklərini söz ilə ifadə etmək kimi ünsiyyət və insanlar ilə qarşılıqlı əlaqə texnikasını aşılamaq çox vacibdir. Daha bir xüsusiyyət ondan ibarətdir ki, çox vaxt belə xəstələr rədd edilmək qorxusundan başqa insanlara yardım üçün müraciət etmirlər – onlara elə gəlir ki, bu zaman onların şəxsi əhəmiyyəti hissi zərər çəkir. Özünü dəyərləndirmə qabiliyyəti aşağı olduğundan bu insanlara yüksək özünə acıma hissi də xasdır. Bütün bu mürəkkəb və ziddiyyətli hisslər kompleksini özünə qarşı konstruktiv məhəbbət ilə əvəz etməyə çalışmaq lazımdır. Xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən insan özünü başqaları ilə müqayisə edir və özünə sual verir: “Nəyə görə məhz mən?”. Bu zaman o, axtarmalı olduğu emosional dalana dirəndiyini anlamır. İlk növbədə o, özüözünü bağışlamalıdır. İnsan özünə sakit, özünü qiymətləndirmədən və mühakimə etmədən, xəcalət və günah hissindən azad olan bir nəzər yetirməlidir. Hər bir insan bunu özü etməyə qadirdir. Psixoloqlar həyəcan hissini aradan qaldırmağa kömək edir, özünü təhlükəsiz hiss etmək imkanı yaradırlar. Bunun üçün məşqlər zamanı iştirakçılara öz hisslərini səmimi ifadə etmək, yaşanılmış həyat hadisələrindən söhbət açmaq təklif olunur. İnsan ürəyini boşaltmaq, ona əzab verən ağır təəssüratların yükünü azaltmaq imkanı qazanır. Bu məşqlərin əsas vəzifəsi – özünə məhəbbəti aşılamaqdır. Bu sözü dedikdə, əlbəttə ki, eqoizm deyil, diqqət və öz həyat tonusunu saxlamaq naminə fəal qayğı nəzərdə tutulur. Özünə məhəbbət bir neçə bacarıqdan ibarətdir. İnsan öz vücuduna hörmətlə yanaşmalı, ona diqqət yetirməli, “yaxşı formada” saxlamalı, onu anlamalıdır. Əgər insan

gimnastika, üzgüçülük ilə məşğul olur, normal qidalanırsa, demək, özünü yaxşı hiss edir, böyük enerji ehtiyatına malikdir və ətrafdakılar ilə adekvat ünsiyyət qura bilir. Bundan başqa, fiziki və psixoloji rahatlıq yaratmaq vacibdir. Əlbəttə, bunu imkan daxilində və başqalarının maraqlarına toxunmadan etmək lazımdır. Təcrübədə bu, özünüzə xoşladığınız libası seçməklə, iş yerinizdə rahatlıq yaratmaqla, qəbul olunmuş və ya ətrafdakılar üçün rahat olan deyil, özünüzə yarayan həyat tərzi seçməklə təzahür olunur. Öz həyat ehtiyatlarını səmərəli xərcləmək lazımdır. Belə ki, hissiyyat orqanlarını “qidalandırmaq” üçün yalnız keyfiyyətli, müsbət, pozitiv məlumatı seçmək lazımdır. Hissiyyat orqanları vasitəsi ilə daxil olan məlumat cismani və ruhani harmoniya yaratmalıdır. Bunun üçün təbiət, xoş insanlar, incəsənət əsərləri ilə ünsiyyətdə olmaq yardımçıdır. İnsan həyata marağını qoruyub saxlamalıdır. Həmçinin pozitiv məcrada düşünmək lazımdır. Uşaqlarınız hər hansı tapşırığınızı yerinə yetirməmişdirsə, onların naşükür olmasını düşünərək qəzəblənməyin. Yaxşı olar ki, az da olsa, göstərdikləri diqqət və uğurlarına görə sevinəsiniz. İnsanların rəftarı və əməllərini qiymətləndirməkdən vaz keçin. Çalışın, anlayasınız ki, heç kim sizin təsəvvür və ümidlərinizə uyğun gəlməli deyil. Bu günlə, cari anla yaşamağı bacarmaq çox vacibdir. Axı əslində, əlimizdə olanı yalnız budur. Keçmiş artıq keçmişdir, gələcək isə hələ baş tutmayıb. Odur ki, səhvlərinizi və məyusluğunuzu unutmağa çalışın. Gələcək haqqında da çox düşünməyə dəyməz – o, qorxunc görünə bilər. Qorxu, gerçəkliyə qarşı hürkmüş münasibət insanın sağalması yolunda çox böyük bir maneədir. Belə bir prinsip var: “sağlamlıq – qəlbin dincliyi, şəfa isə – qorxudan xilasdır”. Həyat üçün təhlükəli diaqnozu olan insanlar üçün bu, çox əhəmiyyətlidir. Ölümün dərk edilməsi daha səmərəli, düşünülmüş yaşamağa vadar edə bilər. Hər anı dəyərləndirməyi bacarmaq lazımıdır. Psixoloqun ən ali vəzifəsi – insanı həyatı daxili tarazlıq, özünü təsdiqləmiş vəziyyətdə, həyatda qalan hər kəsə və hər şeyə qarşı minnətdarlıq və məhəbbət hissi ilə tərk etməyə hazırlaşdırmaqdır. Bu duyğunun yaranması üçün müəyyən həyat müdrikliyi tələb olunur. Lakin bu mümkündür. Axı ölüm – hər birimizin həyat gerçəkliyidir. Onunla hesablaşmaq lazımdır. Daxili tarazlıq insan öz həyatı və ölümünə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürən zaman yaranır. Bu, vəziyyəti səmərəli surətdə təhlil etmək və düzgün qərar qəbul etməyə imkan yaradır. Əsas dönüşü insan özü öz qəlbində edir. Odur ki, xəstələrə xəstəliyin onlar üçün “həyat dərsi” olduğuna və onların bu “dərsin” öhdəsindən “əla” qiymətlə gələcəyinə inanmaq lazımdır.

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

32

θODR[XPDToQ\RG±

<2'68=$ö,/<2;'85 ˬ‹ž•ȱ’–Š‘Š—•Š›ÍȱŠ‹’ž›’¢Ž—•ˬ›ȱû³û—ȱŠÂ͛ȱ ãŸ›û›ǯȱŽ—’¢Ž–ˬ•ˬ›ȱ³˜¡ȱ£Š–Š—ȱ–ˬ”ˬ‹ȱ ˬ›œ•ˬ›’ȱŸˬȱ’–Š‘Š—•Š›Šȱ™’œȱž¢Âž—•Šó͛ȱȮȱ’ššˬ’—’ȱ œŠˬȱ󎢕ˬ›’—ȱû£ˬ›’—ˬȱŒˬ–•ˬ¢ˬȱ‹’•–’›ǰȱ㣕ˬ›’—’ȱ ¢˜›Âž—ȱŸˬȱû£û—ȱ‘’œœȱŽ’›ǰȱŸŽ›’•–’óȱŠ™ó͛ÍÂÍȱ ™’œȱšŠŸ›Š¢Í›ȱŸˬȱ¢ŠŠȱœŠ¡•Š¢Í›ǯȱž—ž—•Šȱ‹Ž•ˬǰȱ ‘ˬ”’–•ˬ›ȱœû‹žȱŽ–’󍒛ȱ”’ǰȱˬ›’œȱ™›˜œŽœ’—ˬȱ³ˬ’—ȱ ŠŠ™Šœ’¢Šȱ˜•–Ššǰȱ‘Š‹Ž•ˬȱšŠŸ›Š–Šǰȱœ’—Ž£ȱŸˬȱ¢Ž—’ȱ –ˬ•ž–Š•Š›Í—ȱ¢ŠŠȱœŠ¡•Š—Í•–ŠœÍȱ žóŠšȱ ˜›šŠ—’£–’—ˬȱ¢˜ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱˬˬœœûĚȱˬ›ȱ ˜•œž—ȱ”’ǰȱˬ”œˬ›ȱ㕔ˬ•ˬ›ˬȱ ŗŖȱ¢Ž—’¢Ž–ˬˬ—ȱŞȬ’ȱ¢˜ȱ ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͗͗ȱ–û¡ˬ•’ȱ ˬ•Š–ˬ•ˬ›’—ˬ—ȱˬ£’¢¢ˬȱ³ˬ”’›ȱȱ Ÿˬȱ‹žǰȱ’—Ž••Ž”ȱŸˬȱ‘ˬ¢ŠȱŠ”’ŸȬ •’¢’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍȱ’•ˬȱŠó”Š›ȱ˜•žȬ —ž›ǯȱŽ—’¢Ž–ˬȱŽ•ŽŸ’£˜›Šȱ³˜¡ȱ ‹Š¡Í›ȱŸˬȱ¢Šȱ”˜–™¢žŽ›ȱ˜¢ž—•Š›Íȱ ˜¢—Š¢Í›ǰȱ–ˬ”ˬ‹ˬ—ȱ’œˬȱ¢Š•—Í£ȱ –ˬ—ęȱȱš’¢–ˬ•ˬ›’ȱ’•ˬȱšŠ¢ÍÍ›œŠǰȱ ˜—žȱŠ’ȱˬ—‹ˬ••’”ˬȱ û—Š‘•Š—Í›–Ššȱ˜•Š›ǯȱ Š”’—ȱ–ˬ”ˬ‹ˬȱ –ûŸˬěȱˬš’¢¢ˬœ’£•’”ȱ ‘ˬ–ȱžóŠšŠǰȱ‘ˬ–ȱ ˬȱŸŠ•’Ž¢—•ˬ›’—ˬȱ –û󊑒ˬȱ˜•ž—Š—ȱ £ˬ’Ěȱˬ–’óȱ‘ˬ¢Šȱ ˜—žœžȱŸˬȱŽ£ȬŽ£ȱ ‹ŠóȱŸŽ›ˬ—ȱ”ˬœ”’—ȱ ›Žœ™’›Š˜›ȱ

&$16$ö/,ö,

’—Ž”œ’¢Š•Š›ȱ˜—ž—Šȱ˜›–Š•Šó͛œŠǰȱȱ‹žǰȱŠ’•ˬ—’—ȱ š’Š•Š—–ŠœÍ—Šȱ¢˜ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͗Š—ȱ¡ˬ‹ˬ›ȱ ŸŽ›’›ǯ ˜—ȱ’••ˬ›ˬȱ¢˜Žęȱœ’•’ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ȱ™›˜‹Ȭ •Ž–’ȱ£ˬ›‹Š¢ŒŠ—ŠȱŸˬȱ‹ûû—ȱû—¢ŠŠȱ ”ˬœ”’—•ˬó–’󍒛ȱ”’ǰȱ‹žȱŠǰȱŽ£ȬŽ£ȱ‹ŠóȱŸŽ›ˬ—ȱ ˬ‹’’ȱˬ•Š”ˬ•ˬ›ǰȱŽ”˜•˜’¢Š—Í—ȱ¡Ž¢•’ȱ™’œ•ˬó–ˬœ’ǰȱ ¢˜•ŠóÍ›Í•–Íóȱž£Š—ȱ”û•ˬŸ’ȱ’œ’Šˬȱœ’œŽ–’Ȭ —’—ȱ˜•–Š–ŠœÍȱ’•ˬȱ¢Š—ŠóÍǰȱ¢û”œˬ”ȱ¢˜ȱˬ›”’‹•’ȱ –ˬ‘œž••Š›Í—ȱ’œ’Šˬœ’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍǰȱ‘Š‹Ž•ˬǰȱŠÂ͛ȱ –ŽŠ••Š›ȱ’•ˬȱŽ¡—˜Ž—ȱ³’›”•ˬ—–ˬ—’—ȱˬœ’›’ȱ’•ˬȱȱ ˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱ ˬ‹ž•ȱ’–Š‘Š—•Š›Í—ŠȱŠŠ™Šœ’¢Šȱ ãŸ›û—ûȱŠ‘ŠȱŠœŠ—ȱ”Ž³’›–ˬ”ȱȱû³û—ȱ‹’›ȱ —Ž³ˬȱšŠ¢Š¢Šȱ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ”ȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱ ŗǯȱ û—ȱ›Ž“’–’—’ȱˬ¢’ó–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱ ȮȱŽ›”ˬ—ȱ¢Š–ŠšȱŸˬȱȱ¢ž¡žŠ—ȱŽ›”ˬ—ȱ ˜¢Š—–Ššǯȱ ŘǯȱŽ•ŽŸ’£˜›Šȱ‹Š¡Í•–ŠȱŸˬȱ”˜–™Ȭ ¢žŽ›ȱ˜¢ž—•Š›Í—ŠȱŠ¢›Íȱȱ•Š—ȱȱ ŸŠ¡Íȱ–ˬ‘žȱ•ŠóȱÍ›ȱ–Ššǯȱ řǯȱ”’Ÿȱ’œ’›Š‘ˬǰȱ ’–Š—ȱ’•ˬȱ–ˬóž•ȱ ˜•–ŠšȱŸˬȱŗǰśȱ œŠŠŠ—ȱŠ£ȱ˜•Ȭ –Š¢Š›Ššȱˬ–’£ȱ ‘ŠŸŠŠȱ ˬ£–ˬ”ǯȱ


33 Śǯȱ’Šȱ›Šœ’˜—ž—Šȱ‹Š•ÍšǰȱšŠ›ŠȱŒ’¢ˬ›ǰȱœûǰȱ ‘Š‹Ž•ˬȱšŠ›Š‹ŠóŠšȱŸˬȱš˜£ȬÍ—ÍÂ͗ȱ–’šŠ›Í—Íȱ Š›Í›–Ššǯȱ ʞš•’ȱšŠ‹’•’¢¢ˬȱû³û—ȱ¢˜ž—ȱŸŠŒ’‹•’¢’—’ȱ Š—•Š¢Š›Ššǰȱ‹’›ȱ³˜¡ȱ㕔ˬ•ˬ›ȱ‹žȱ™›˜‹•Ž–’ȱ¢˜žȱ ¡ã›ˬ”ȱž£ž—ž—ǰȱˬȬœûȱŒ’—œ•’ȱ‘Ž¢ŸŠ—ȱ¢Ž–’—’—ǰȱ ³ã›ˬ¢’—ȱŸˬȱ‹ŠóšŠȱ–ˬ‘œž••Š›Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱȱˬ•ŠŸˬȱ Ž–ˬ”•ˬȱ‘ˬ••ȱŽ’›ǰȱ•Š”’—ȱˬˬœœûĚȱˬ›ȱ˜•œž—ȱ”’ǰȱ ˬ”œˬ›ȱ㕔ˬ•ˬ›ˬȱ‹žȱ‘Ž³ȱˬȱ‘ˬ¢ŠŠȱ”Ž³’›’•–’›ǯȱžȱ œˬ‹ˬ‹ˬ—ȱˬǰȱ–ˬ”ˬ‹•’ȱŸˬȱˬ•ˬ‹ˬ•ˬ›’—ȱˬ›œ•ˬ›ˬȱ ãœˬ›’¢’ȱ–ûŸˬěȱˬš’¢¢ˬœ’£•’¢’—’—ȱ¢˜ȱ ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ’•ˬȱˬ•Ššˬœ’ȱŽ‘’–Š•Íȱ³˜¡ȱ‹ã¢û”û›ǯ ’›ȱœÍ›Šȱ’‹‹’ȱˬš’šŠ•Š›Í—ȱ—ˬ’Œˬ•ˬ›’ȱ –ˬ”ˬ‹ˬȱ™’œȱ˜¡ž–ŠÂ͗ȱ¢˜ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ’•ˬȱ šŠ›ó͕͚•Íȱˬ•Ššˬœ’—’ȱŠó”Š›ȱŽ–’󍒛ǯȱȱû—ˬ£ˬ–ȱ šŠ¢ŠŠȱŜȱŠ¢ȱˬ›£’—ˬȱŗŖŖȱ–”šȱ¢˜ȱǻ˜˜–ŠȬ ›’—Ǽȱšˬ‹ž•ž—Š—ȱœ˜—›Šȱˬ”›Š›ȱ–ûŠ¢’—ˬ•ˬ›ȱ ‹ûû—ȱ’—Ž••Ž”žŠ•ȱãœˬ›’Œ’•ˬ›’—ȱ—ˬ£ˬ›ˬȱ³Š›™Š—ȱ ˬ›ˬŒˬˬȱ¢Š¡ó͕Šó–ŠœÍ—Íȱˬœ’šȱŽ–’󍒛ǯȱȱ Ž•ˬ•’”•ˬǰȱ¢˜ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂ͗͗ȱ ”˜–™Ž—œŠœ’¢ŠœÍȱȮȱ¢ŠŠó͗ȱ¢Š¡ó͕Šó–ŠœÍǰȱ ¢Ž—’ȱ’—˜›–Šœ’¢Š—Í—ȱšŠŸ›Š—Í•–ŠœÍȱŸˬȱ –ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’ǰȱ–ˬ”ˬ‹•’ȱŸˬȱˬ•ˬ‹ˬ•ˬ›’—ȱ¢Š¡óÍȱ ˜¡ž–ŠœÍ—Í—ȱ›ˬ‘—’’›ǯȱ ˜ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ’•ˬȱ–û‹Š›’£ˬȱšŠ¢Š•Š›ÍDZȱ ȊȱŽ–ˬ”ȱ‘Š£Í›•Š¢Š›”ˬ—ȱ¢˜•ŠóÍ›Í•–Íóȱ ž£Š—ȱ’œ’ŠˬȱŽ’—ȱ Ȋȱ󊚕Š›Í—ȱš’Šȱ›Šœ’˜—ž—Šȱ¢˜ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—ȱ ˜•Š—ȱˬ—’£ȱ–ˬ‘œž••Š›Íȱˬ•ŠŸˬȱŽ’—ȱȮȱˬ—’£ȱ ”ˬ•ˬ–’ǰȱ‹Š•Íšǰȱ”›ŽŸŽǰȱ–’’ǯȱ Ȋȱ˜ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—•ˬ󍒛’•–’óȱ–’—Ž›Š•ȱœžȱ’³’—ǯȱ Ȋȱ˜ȱ–˜—˜™›Ž™Š›Š•Š›Íȱšˬ‹ž•ȱŽ’—ǯȱ ›šŠ—’£–ˬȱˬœ’›’ȱȱ‘ˬ›ˬ›ˬĚȱ’ȱ㢛ˬ—’•–’óȱ ŸŠœ’ˬȱ•ˬ›ˬ—ȱ‹’›’ȱ”Š•’ž–ȱ¢˜’’›ȱǻ<RGRPD rin 100/200Ǽǯȱžȱ™›Ž™Š›ŠÍȱû—ˬȱŗȱ‘ˬ‹ȱȱ šˬ‹ž•ȱŽ’”ˬȱ¢ŠŠóȱŸˬȱ¢Ž—’ȱ–ŠŽ›’Š•Í—ȱ –ˬ—’–œˬ—’•–ˬœ’ǰȱ–ˬ”ˬ‹•’ȱŸˬȱˬ•ˬ‹ˬ•ˬ›’—ȱˬ‘œ’•ˬȱ ŠŸŠ–•Í•ÍÂÍȱŸˬȱ’—Ž••Ž”žŠ•ȱ’—”’óŠÍȱȱ¢Š¡ó͕Šó͛ǰȱ ¡›˜—’”’ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—ȱŽ£•’¢’ȱŠ£Š•Í›ǯ

.LP\ԥYLHOHPHQWNLPL\RGLONGԥIԥFL LOGԥIUDQVDOÕNLP\DoÕWH[QRORT%HUQDU.XUWXD WԥUԥ¿QGԥQNԥúIHGLOPLúYԥEX[DUODUÕQÕQ\DVԥPԥQL UԥQJLQԥJ|UԥDGODQGÕUÕOPÕúGÕU LRGHV±\XQDQ GLOLQGԥQWԥUFPԥGԥEԥQ|YúԥoLoԥ\LQLQUԥQJLQL LIDGԥHGLU (\QL\]LOOL\LQVRQXQGD\RGXQTDO[DQ YDULYԥ]LQWԥUNLELQԥGD[LOROGX÷XGDVEXWD \HWLULOPLúGLU2UWDGԥUԥFԥOL\RGoDWÕúPD]OÕ÷Õ DGԥWԥQTDEDUÕTVLPSWRPODULOԥWԥ]DKUROXQPXU Yԥ©JL]OLDFOÕTª[DUDNWHULGDúÕ\ÕU$]ԥUED\FDQ WRUSDTODUÕ\RGWԥUNLELQԥJ|UԥNDVDGGÕU 2UTDQL]PGԥ\RGNԥVLULDúD÷ÕGDNÕIԥVDGODUD JԥWLULEoÕ[DUÕU ‡TDO[DQYDULYԥ]LKRUPRQODUÕQÕQX]XQPGGԥWOL oDWÕúPD]OÕ÷Õ ‡\ROX[XFX[ԥVWԥOLNOԥUԥPH\OOLN ‡\DGGDúÕQSR]XOPDVÕ ‡XúDTODUGDԥTOL]ԥLÀLN ‡E|\NOԥUGԥLQWHOOHNWLQ]ԥLÀԥPԥVLQԥ ‡PXPL]ԥLÀLNYԥGDLPL\RU÷XQOXTKLVVLQԥ ‡GԥULQLQTXUXOX÷XGÕUQDTODUÕQN|YUԥNOL\L ‡VRQVX]OXT ‡GHSUHVVL\D %WQKԥ\DWÕER\XLQVDQFԥPLT\RG LVWLIDGԥHGLU ELUoD\TDúÕ÷ÕTԥGԥU  2UTDQL]PGԥP|YFXGRODQ\RGXQ KLVVԥVLTDO[DQYDULYԥ]LQLQWԥUNLELQGԥGLU<RG oDWÕúPD]OÕ÷ÕQÕQNWOԥYLSUR¿ODNWLNDVÕPԥTVԥGL LOԥGX]o|UԥNYԥGLJԥUTLGDPԥKVXOODUÕQÕQ \RGODúGÕUÕOPDVÕDSDUÕOÕU<RGoDWÕúPD]OÕ÷ÕQÕQIԥUGL SUR¿ODNWLNDVÕLVԥPQWԥ]ԥPRODUDTKԥEúԥNOLQGԥ EXUD[ÕODQNDOLXP\RGLGTԥEXOHWPԥNGԥQLEDUԥWGLU <RGRPDULQ 'X]VX]SԥKUL]ԥULD\ԥWHGԥQLQVDQODU \RGoDWÕúPD]OÕ÷ÕQÕQ\NVԥNULVNTUXSXQDGD[LOGLU <RGODúGÕUÕOPÕúGX]XSODVWLNKHUPHWLNSDNHWGԥ VD[ODPDTYԥKD]ÕU\HPԥNOԥUԥԥODYԥHWPԥN PԥVOԥKԥWGLU

$]ԥUED\FDQGD³%HUOLQ&KHPLH$*0HQDULQL´1PD\ԥQGԥOL\L $=&ԥIԥU&DEEDUOÕ&DVSLDQ3OD]DFÕPԥUW 7HO  )DNV   www.berlin-chemie.az

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

34

0θ'θ;25$6,

Mədə bakteriyasını 1983-cü ildə avstraliyalı alimlər R.Uorren və B.Marşall kəşf etmişlər. 1989-cu ildən etibarən bu mikroorqanizm bütün dünyada Helikobakter pilori adlanır. Bu gün xroniki qastrit, mədə və onikibarmaq bağırsağın xora xəstəliyi kimi xəstəliklərin bu bakteriya tərəfindən törədilməsinə alimlərin şübhəsi yoxdur. Xərçəngin öyrənilməsi üzrə Beynəlxalq agentliyin məlumatlarına görə isə, Helikobakter daşıyıcılarında mədə xərçəngi riski yüksəkdir. Bu və ya digər mədə xəstəliyi özünü aşkar edənə qədər infeksiya orqanizmdə illərlə mövcud ola bilər. &$16$ö/,ö,


35 ˜›Šȱ¡ˬœˬ•’¢’ȱȬȱȱ¡›˜—’”’ǰȱ™Ž›’˜’”ȱ”ˬœ”’—•ˬó–ˬ¢ˬȱ –Ž¢••’ȱ¡ˬœˬ•’”’›ǯȱûˬ¡ˬœœ’œˬȱ–û›ŠŒ’ˬȱŽ–ˬˬ—ȱ ¢Š•—Í£ȱ›Žœ’’Ÿ•ˬ›’—ȱ™›˜ęȱ•Š”’”ŠœÍȱ’•ˬȱ–ˬóž•ȱ˜•Ȭ –Ššȱ–û–”û—û›ǯȱŽ•ˬȱ”’ǰȱȃˬ‘•û”ˬ•’ȱãŸ›û—Ȅȱ ‹Šó•Š—–ŠœÍ—Š—ȱˬŸŸˬ•ȱ‹’”’ȱˬ›”’‹•’ȱœŠ”’•ˬ󍒛’Œ’ȱ ³Š¢•Š›ǰȱ’—”ž›Š•Š›ǰȱŒãŸ‘ˬ›ȱŸˬȱ¢Í–Š•Š›Š—ȱ’œ’Šˬȱ Ž–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱʞ•‹ˬĴȱˬǰȱ¢ž–óŠšȱ™ˬ‘›’£ȱŸˬȱš’Šȱ ›Ž“’–’—ˬȱ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ¢’ȱˬȱž—ž–Ššȱ˜•–Š£ǯȱŠ‹Šš•Š¢ÍŒÍȱ ˬ‹’›•ˬ›ȱ”ã–ˬ”ȱŽ–’›ȱŸˬȱ–ˬˬȱŠÂ›Í–ŠÂŠȱ‹Šó•ŠÍœŠǰȱ ‘ˬ”’–ˬȱ–û›ŠŒ’ˬȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–ȱˬ•ˬŒˬ”ǯȱûŠœ’›ȱ™›ŽȬ ™Š›Š•Š›ȱŽěȱŽ”’Ÿȱóˬ”’•ˬȱŸˬȱšÍœŠȱ£Š–Š—Šȱ¡˜›Š—Í—ȱ ”ˬœ”’—•ˬó–ˬœ’—’ȱȃœã—û›–ˬ¢ˬȄȱšŠ’›’›ǯȱ—•Š›ȱ”˜–Ȭ ™•Ž”œȱóˬ”’•ˬǰȱ¡ˬœˬ•’”ȱ˜ŒŠÂ͗Šȱ–û¡ˬ•’ȱ–㟚Ž•ˬ›ˬ—ȱ ˬœ’›ȱŽ–ˬ”•ˬȱšˬ‹ž•ȱŽ’•’›ǯȱȱ’›ȱš›ž™ȱˬ›–Š—•Š›ȱ –ˬˬˬȱ’›Š£ȱ˜•ž—Š—ȱž›óž—ž—ȱ–’šŠ›Í—Í—ȱŠ£Š•–ŠœÍ—Šȱ ȃŒŠŸŠ‹ȱŽ‘’›Ȅǰȱ˜ȱ‹’›’œ’ȱŠ›Íšȱ‘Šœ’•ȱ˜•ž—–žóȱž›óž—žȱ ȃœã—û›û›Ȅǰȱû³û—ŒûœûȱȮȱ¡˜›Š—Íȱ–û󊢒ˬȱŽˬ—ȱ ’—Ž”œ’¢Š—Íǰȱ˜ȱŒû–•ˬˬ—ȱ‘Ž•’”˜‹Š”Ž›’¢Š•Š›Íȱ–ˬ‘ŸȱŽ’›ǯȱ Š”’—ȱȱˬ›–Š—•Š›Í—ȱž¢Âž—•žÂž—žȱȱŸˬȱ’œ’Šˬȱœ¡Ž–’—’ȱ ¢Š•—Í£ȱ–ûˬ¡ˬœœ’œȱˬ¢’—ȱŽ–ˬ•’’›ǯȱŠ–ȱ–ûŠ•’Œˬȱ”ž›œžȱȱ ŗśȱû—ȱˬ󔒕ȱŽ’›ǰȱ’—Ž—œ’Ÿȱ–’”›˜‹ˬ•Ž¢‘’—ˬȱŽ›Š™’¢Šȱ ’œˬȱȮȱŝȬŗŖȱû—ȱŠŸŠ–ȱŽ’›ȱ”’ǰȱ‹žȱ–ûˬȱˬ›£’—ˬȱ ”ˬœ”’—•ˬó–ˬ—Í—ȱȃšÍ£Â͗ȄȱãŸ›ûȱŠ›ŠŠ—ȱšŠ•Í›Í•Í›ǯȱ ˜—›ŠœÍȱ’œˬȱ™Šœ’¢Ž—’—ȱã£ȱˬ•’—ˬ’›ǯȱ¡Íǰȱ‘ˬĴȱŠȱˬ—ȱ –ûŠœ’›ȱ–ûŠ•’Œˬˬ—ȱœ˜—›Šȱ‹Ž•ˬȱœŠ”’•’¢’—ȱŠŸŠ–•Í•ÍÂÍȱ ’—œŠ—Í—ȱ—ˬȱˬ›ˬŒˬˬȱŽ‘’¢Š•ŠȱŠŸ›Š—–ŠœÍ—Š—ȱŠœÍ•ÍÍ›ǯ ›žŒȱž–ŠšȱŠȱŠˬˬ—ȱ¡˜›Šȱ¡ˬœˬ•’¢’—’—ȱŽ’óŠÍ—Šȱ –ûœ‹ˬȱˬœ’›ȱãœˬ›’›ǯȱ––ŠȱœžŠȱŸˬȱ¢Šȱœ˜‹ŠŠȱ ‹’ó’›’•–’óȱˬ—’£ȱ‹Š•ÍÂ͗Š—ȱ’–’—ŠȱŽ–ˬ”ȱŸˬȱšž›žȱ ¢Ž–ˬ”•ˬ›ˬ—ȱ’œ’ŠˬȱŽ–ˬ¢ˬȱˬ¢–ˬ£ǯȱGŽŠ•ȱŸŠ›’Š—ȱ Ȯȱ‘Ž›”ž•ŽœȱœÍ¢ÍÂÍȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£ȱ™û›Žœ’—’—ȱûœû—•û”ȱˬ󔒕ȱ Ž’¢’ȱ–Ž—¢žž›ǯȱ›žŒ•žšȱŸŠ¡ÍȱŠŒȱšŠ›Í—Šȱ”ˬŠ—ȱ˜¡žȬ –ž—Š—ȱ‘Š£Í›•Š—–Íóȱ‘ˬ•’–ȱ’³–ˬ”ȱˬȱŠ¢Š•ÍÍ›ǯȱ £Š•–Íóȱ–ˬˬȱœŽ”›Žœ’¢ŠœÍȱ’•ˬȱ”Ž³ˬ—ȱšŠœ›’Ȭ ’—ȱ”ˬœ”’—•ˬó–ˬœ’ȱãŸ›û—ˬȱŠˬˬ—ȱŽ›–Ž—ȱ ™›Ž™Š›Š•Š›Í—Š—ȱ’œ’ŠˬȱŽ’•’›ǯȱŠ”’—ȱ˜—•Š›Í—ȱž£ž—ȱ –ûˬȱšˬ‹ž•ȱŽ’•–ˬœ’ȱ˜—œž£ȱŠȱ¢û”œˬ”ȱ˜•–ŠȬ ¢Š—ȱ–ˬˬȱœŽ”›Žœ’¢ŠœÍ—ÍȱŠ£Š•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱž›ŠŠȱ’•”ȱ —㟋ˬˬȱŠ£ȬŠ£ȱŸˬȱŽ£ȬŽ£ȱš’Š•Š—–Šȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱ ž—Š—ȱ‹ŠóšŠǰȱ‘Š—œÍȱˬ›£Šš•Š›Í—ȱ–ˬ‘£ȱœ’£’—ȱû³û—ȱˬ”œȬ ãœˬ›’ó•’ȱ˜•žÂž—žȱŠ¢Í—•ŠóÍ›–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱȱž—žȱ Ž–ˬ”ȱ³ˬ’—ȱŽ¢’•ǯȱŽ–ˬ”ˬ—ȱœ˜—›Šȱˬ¢’›–ˬȱˬ–ˬ•ˬȱ ˬ•’›œˬǰȱ˜—ž—ȱŠÍȱŸˬȱš˜¡žœžȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱš’Šȱ—ãŸû—ˬȱ ã£û•–ˬ£•’¢’—ȱˬ•Š–ˬ’’›ǯȱȱt–ž–’ȱ‹’›ȱšŠ¢ŠȱŸŠ›ȱ”’ǰȱ ‹ûû—ȱ’—œŠ—•Š›Šȱ˜ž£ȱ¢Šó͗Š—ȱœ˜—›Šȱˬ£ˬȱœûû—ȱ ‘ˬ£–ȱ˜•ž—–ŠœÍ—ŠȱŒŠŸŠ‹Ž‘ȱ˜•Š—ȱŽ›–Ž—ȱœ’œŽ–’ȱŠ‘Šȱ •ˬ—ȱ’ó•ˬ–ˬ¢ˬȱ‹Šó•Š¢Í›ǯȱž›ȱ”’ǰȱ‘ˬĴȱŠȱœûˬȱšŠ›óÍȱŠó”Š›ȱȱ ã£û•–ˬ£•’”ȱ¢˜¡ž›œŠȱ‹Ž•ˬǰȱœûž›óž•žȱ–ˬ‘œž••Š›Šȱ ”Ž³–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱȱ’¢Šˬȱ–ŠœŠœÍȱŠ›¡ŠœÍ—Šȱ¡ûœžœ’ȱ Ž‘’¢Š•ŠȱŠŸ›Š—–Ššȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱóŠÂÍȱœŽ”›Žœ’¢Š•Íȱ šŠœ›’ȱ£Š–Š—Íȱ’œˬȱ’£Šęȱȱ–’šŠ›ȱŠȱ–ˬˬ¢ˬȱŠ¡’•ȱ˜•Š—ȱ š’Šȱ³û›û–ˬȱŸˬȱšÍŒšÍ›–Šȱ™›˜œŽœ•ˬ›’—’ȱŠ”’Ÿ•ˬ󍒛’›ǯȱ ˬ’ŒˬˬǰȱŠÂ͛•ÍšǰȱŠÂ›Í•Š›ǰȱˬ¢’›–ˬǰȱ’œ™Ž™œ’¢Šȱˬ–ˬ•ˬȱ ˬ•’›ǰȱ¢ˬ—’ȱû–ž–’ȱŸˬ£’¢¢ˬȱ™’œ•ˬó’›ǯȱȱŠœ›’ȱ¢Š•—Í£ȱ ‘ˬ‹•ˬ›ȱ’•ˬȱ–ûŠ•’Œˬȱ˜•ž—–ž›ǯȱŽ–ˬ”ˬ—ȱˬŸŸˬ•ȱ—Š›£Š—ȱ ’™•’ȱ‹’›ȱšˬˬ›ȱšŠ£•Íȱ–’—Ž›Š•ȱœžǰȱž›óȱ”ˬ•ˬ–ȱó’›ˬœ’ǰȱ

‹ŠÂŠ¢Š›™ŠÂÍȱó’›ˬœ’ȱŸˬȱ¢Šȱ‘ˬ•’–’ȱ’³–ˬ”ȱ³˜¡ȱŠ¢Š•ÍÍ›ǯȱȱ û›ˬȱŠ›¡ŠœÍ—Š—ȱšŠ•¡ÍšŠ—ȱœ˜—›Šȱ’œˬȱž›ó–ˬ£ˬȱ ’‹ž›—žȱ‘ˬ•’–’ǰȱ¢Š¡žȱ•’–˜—ȱó’›ˬœ’ȱˬ•ŠŸˬȱ˜•ž—–žóȱȱ œžȱ’³–ˬ”ȱ˜•Š›ǯȱˬ›”’‹’—ˬȱŠŒÍȱ–Šˬ•ˬ›ȱ˜•Š—ȱŠ™Ž”ȱ ˜ȱ¢ÍÂ͖•Š›Í—Š—ȱ‘Š£Í›•Š—–Íóȱ‘ˬ•’–•ˬ›ȱˬȱŸˬ£’¢¢ˬ’ȱ ¢û—û••ˬ󍒛ˬȱ‹’•ˬ›ǯȱȱŠ”’—ȱ˜—•Š›Š—ȱ’œ’ŠˬȱŽˬ›”ˬ—ȱȱ ³ˬ”’—’£ˬȱ—ˬ£Š›ˬȱŽ–ˬ¢’ȱž—ž–Š¢Í—ǯȱ˜•žȱ‹ˬˬ—•’ȱ ’—œŠ—•Š›Í—ȱˬ”œˬ›’¢¢ˬ’—ˬȱ¢Ž–ˬ”ȱŸŠ¡Íȱ˜¢–Šȱ‘’œœ’ȱ ›ŽŠ••ÍšŠ—ȱŽ›’ȱšŠ•Í›ȱŽ¢ˬǰȱ’œˬ—’•ˬ—ȱš’Š—ÍȱŠ›Š–•ŠȱŸˬȱ ³˜¡ȱ³Ž¢—ˬ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ ˬš’šŠ•Š›Í—ȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍȱ™Š˜•˜’¢Š—Íȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱ Ž–ˬ’¢’ȱ‘Š•Šȱ¢Š›Š—Š—ȱȃœˬ‹ˬ‹œ’£ȄȱŠÂ›Í•Š›ȱŸˬȱ‘ˬ£–ȱ ™˜£Âž—•žš•Š›Íȱˬ—Œȱ’—œŠ—•Š›Í—ȱˬš’›’’›ǯȱȱ—•Š›ȱ –ˬˬǰȱ‹ŠÂ͛œŠšȱŸˬȱãȱ”’œˬœ’ȱ’ŸŠ›•Š›Í—Í—ȱ¢ÍÂ͕–Šȱ ž—”œ’¢ŠœÍ—Í—ȱ™˜£ž•–ŠœÍȱ’•ˬȱˬ•ŠšˬŠ›Í›ǯȱȱž—Š—ȱ ‹ŠóšŠǰȱˬ—Œȱ¢Šó•Š›Šȱ–ˬˬˬȱ’›Š£ȱ˜•Š—ȱž›óž—ž—ȱ –’šŠ›Íȱ³˜¡ȱŸŠ¡ȱŠ›Íšȱ˜•ž›ǯȱŽ•ˬȱ™˜£ž—žȱȃˬœˬœ’—’—Ȅȱȱ —ˬ’Œˬœ’ȱŠÂ›ÍŠ—ȱœŠŸŠ¢Íȱˬ¢’›–ˬǰȱšÍŒšÍ›–Šǰȱ‹ˬ£ˬ—ȱ’œˬȱ û›ˬ”‹ž•Š—–Šȱ˜•ž›ǯȱ˜óŠˬ•–ˬ£ȱ‘’œœ’¢¢Š•Š›Š—ȱŽ£ȱ‹’›ȱ £Š–Š—ŠȱŠ£Šȱ˜•–Ššȱû³û—ȱˬ›–Š—ȱ™›Ž™Š›Š•Š›Í—Š—ȱ ’œ’ŠˬȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›ǯȱŠ”’—ȱŽ¢—’ȱ£Š–Š—Šȱ³Š•Í󖊚ȱ •Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ‹Ž•ˬȱž—”œ’˜—Š•ȱ™˜£ž—ž•Š›ȱ‘ˬ£–ȱœ’œŽ–’Ȭ —’—ȱû£Ÿûȱˬ¢’ó’”•’”•ˬ›’ȱ’•ˬȱ–û󊢒ˬȱ˜•ž—Š—ȱ¡ˬœˬ•’¢ˬȱ ³ŽŸ›’•–ˬœ’—ǯȱž—ž—ȱû³û—ȱ’•”ȱ—㟋ˬˬȱš’Šȱ›Ž“’–’ȱŸˬȱ ˬ›”’‹’—ˬȱ—ˬ£Š›ˬȱŽ–ˬ”ȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’›ǯȱˬ•¢Š—Š•ÍȱŠȱ Š¡’•ȱ˜•–Šš•Šȱû—ˬȱŚȬśȱˬˬǰȱŠ£ȬŠ£ȱ¢Ž–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ û—ȱŸˬȱ¢ŠÂ•Íȱ¢Ž–ˬ”•ˬ›’ǰȱŽ•ˬŒˬȱˬȱšŠ£•ÍȱŸˬȱ󒛒—ȱȱ ’³”’•ˬ›’ȱ›Šœ’˜—Š—ȱ³Í¡Š›–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ ˬœ”’—•ˬó–ˬȱ ãŸ›û—ˬȱœŽ••û•˜£ȱˬ›”’‹•’ȱȱšž›žȱ¢Ž–ˬ”•ˬ›ȱˬȱšŠŠÂŠȱ Š•Í—Šȱûóû›ǯȱ û—ˬ•’”ȱ’ó•ˬ›ˬȱˬœˬ‹ȱˬ›’—•’¢’ȱˬȱˬ•ŠŸˬȱ ˜•Š›œŠǰȱû—ˬȱ’”’Ȭû³ȱˬˬȱ‹’›ȱȱęȱ—ŒŠ—ȱ•’–˜—˜žȱ³Š¢Íȱ ’³–ˬ”ȱŸˬȱŽŒˬ•ˬ›ȱŘŖȬŘśȱŠ–ŒÍȱ™’˜—ȱ’—”ž›ŠœÍȱšˬ‹ž•ȱ Ž–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ ͌šÍ›–Š¢ŠȱšŠ›óÍȱœ˜Šȱˬ—ȱ¢Š¡óÍȱŸŠœ’ˬȱŽ¢’•ǰȱ³û—”’ȱ ˜ǰȱš’Šȱ‹˜›žœž—ž—ȱœŽ•’”•’ȱš’óŠœÍ—ŠȱšÍŒÍš•Š—Í›ÍŒÍȱˬœ’›ȱ Ž’›ǯȱž—ž—ȱœˬ‹ˬ‹’ȱ‘ˬ–ȱ–ˬˬ—’—ȱŠ›–ÍóȱœŽ”›Ž˜›ȱ Š”’Ÿ•’¢’ǰȱš’Šȱ‹˜›žœžȱŸˬȱ–ˬˬȱŠ›ŠœÍ—Š”ÍȱœÍ¡ŠŒÍ—ȱ Š–ȱšŠ™Š—–Š–ŠœÍȱȮȱ›ŽĚȱû”œǰȱ‘ˬ–ȱˬȱ‘ˬ£–ȱœ’œŽ–’—’—ȱ ‹ˬ£’ȱ—Š’›ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’ȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ͌šÍ›–Š—Í—ȱœˬ‹ˬ‹’ȱ ›ŽĚȱû”œȱ¡ˬœˬ•’¢’’›œˬǰȱ‹ˬ£’ȱšŠ¢Š•Š›Šȱ›’Š¢ˬȱŽ–ˬ”DZȱ ¢Ž–ˬ”ˬ—ȱœ˜—›ŠȱœŠŠȱ¢Š›Í–ȱˬ›£’—ˬȱˬ¢’•–ˬ–ˬ”ǰȱž£Š—Ȭ –Š–ŠšȱŸˬȱęȱ£’”’ȱ¢û”ȱãû›–ˬ–ˬ”ǰȱ›Šœ’˜—Šȱ¢ŠÂ•Š›Í—ȱ –’šŠ›Í—ÍȱŠ£Š•–Ššǰȱ‘Š‹Ž•ˬȱ™Š•Š›ŠȱœÍ¡ȱ”ˬ–ˬ›ȱŸˬȱ ›Ž£’—•ˬ›ˬ—ȱ’–’—ŠȱŽ–ˬ”ȱŸˬȱ‹Šóȱ‘’œœˬœ’ȱˬ¡–’—ˬ—ȱ ŗśȱœŠ—’–Ž›ȱšŠ•Í›Í•–Íóȱ³Š›™Š¢ÍŠȱ¢Š–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ Š”’—ȱ™›Ž™Š›Š•Š›Íȱž£ž—ȱ–ûˬȱȃŠÂ͗Šǰȱ‹˜£ž—Šȱ‹Š¡Ȭ –ŠŠ—Ȅȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ˜•–Š£ǯȱ͌šÍ›–Šȱž–Š•Š›Íȱˬ”›Š›ȱ ˜•ž—ž›œŠǰȱ–û•ˬšȱ˜—•Š›Í—ȱœˬ‹ˬ‹’—’ȱŠ¢Í—•ŠóÍ›–Ššȱ •Š£Í–Í›ǯȱž—ž—ȱû³û—ȱ¢Š•—Í£ȱ‘ˬ”’–ˬȱ–û›ŠŒ’ˬȱŽ–ˬ”ȱ £ˬ›ž›’’›ǯȱ ˜›Šȱ¡ˬœˬ•’¢’—’—ȱ–㟜û–’ȱ”ˬœ”’—•ˬó–ˬ•ˬ›’—’—ȱ œˬ‹ˬ‹’ȱ’‹‹ˬȱ–ˬ•ž–ȱŽ¢’•ǰȱŽ‘’–Š•ȱ”’ǰȱ‹žǰȱ‘ŠŸŠ—Í—ȱ ȃã—ûó•ˬ›’Ȅȱ’•ˬȱ‹ŠÂ•ÍÍ›ǯȱŽ•ˬȱ”’ǰȱ‘ˬĴȱŠȱ¢Š¢ŠȱŠǰȱ ‘ŠŸŠ—Í—ȱœ˜¢ž–ŠœÍȱŸˬȱ¢ŠÂÍ󕊛Š—ȱœ˜—›Šȱ‹ˬ£ˬ—ȱ¡˜›Šȱ ¡ˬœˬ•’¢’ȱ”ˬœ”’—•ˬóˬȱ‹’•ˬ›ǯ

&$16$ö/,ö,


&$16$ö/,ö,

36

3(úˍ.$5/$5,1 0h$<ù1ˍ6ù

B

ˬ£iȱi—sa—larȱû³û—ȱȃispa—seri£asiyaȄȱȱsã£ûȱžóašl͚a—ȱ¡ˬ‹ˬrȱ Ÿerirǰȱiˬrlˬriȱû³û—ȱisˬȱ‹žǰȱhˬrȱilȱ”e³irilˬ—ǰȱoȱšˬˬrȱˬȱ¡oóȱol–aȬ ya—ǰȱla”i—ȱahaȱ‹ãyû”ȱˬsalar͗ȱšaróÍs͗Íȱala—ȱŸˬȱla‹ûȱ‹irȱtˬ‹irirǯȱ G”i—Œiȱ”atešoriyayaȱaiȱola—ȱi—sa—larǰȱ–eri”aȱŸˬȱyaȱŸropaaȱ yaóaÍšlar͗a—ȱispa—seri£asiya—ÍȱȃpreŸe—tiŸeȱ–eiŒalȱŒheŒ”Ȭ žpȄȱala—ÍrÍrǯȱBi£ˬȱisˬȱyal—Í£ȱˬli—ˬȱeęȱ‹rilyatorȱtžta—ȱhˬ”i–ȱȱ ¡ˬstˬ—i—ȱya—Í—aȱaya—ÍšaȱsaÂla–l͚a—ȱói”ayˬtlˬ—–ˬ”ȱyeri—ˬȱ hesa‹ȱolž—žrǯȱˬh£ȱ‹žȱsˬ‹ˬ‹ˬ—irȱ”iǰȱ”e³–ióȱoŸetȱãl”ˬlˬri—ˬǰȱ oȱŒû–lˬˬ—ȱ£ˬr‹ayŒa—aȱŚŖȬśŖȱyaólÍȱ”ióilˬrȱã£ȱ¡ariŒiȱ hˬ–yaó͍lar͗a—ȱŚȬśȱˬˬȱ³o¡ȱŸˬatȱeirǯȱBžȱãlû–lˬri—ȱŝȬˬ—ȱ ŜȬ͗ȱšaróÍs͗Íȱal–ašȱ–û–”û—ȱiiǯȱȱBž—ž—ȱ ˬ—ȱsaˬȱûsžlžȱȮȱilˬȱ‹irȱˬˬȱispa—seri£asiȬ yaa—ȱ”e³–ˬ”irǯ

7(5$3(97 ǰȱ’œ™Š—œŽ›’£Šœ’¢Šȱ–Ž¡Š—’£–’—’—ȱˬ—ȱ ˬœŠœȱ‘’œœˬœ’’›ǯȱǰȱ‹ûû—ȱ™›˜œŽœ’ȱ’óˬȱœŠ•Í›ȱŸˬȱ œˬ—’—ȱ–ûŠ¢’—ˬ—ȱ–ˬ‘£ȱ˜—ž—ȱ”Š‹’—Ž’—ˬ—ȱ ‹Šó•Š¢Í›DZȱȱŽ›Š™ŽŸ’—ȱšˬ‹ž•ž—Šȱ¢Š£Í•Í›ȱŸˬȱ ’œ™Š—œŽ›’£Šœ’¢ŠŠ—ȱ”Ž³–ˬ”ȱ’œˬ’¢’—’ȱ œã¢•ˬ¢’›œˬ—ǰȱœ˜—›Šȱ˜ǰȱ•Š£Í–’ȱŠ—Š•’£•ˬ›ˬȱ ã—ˬ›’óȱ¢Š£Í›ȱŸˬȱŠ—Š–—Ž£’—’ȱˬš’š•’”•ˬȱ 㢛ˬ—’”ˬ—ȱœ˜—›Šȱ–û•ˬšȱš›ž™ŠȱŠ¡’•ȱ ˜•–Š¢Š—ȱ–ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›’—ȱ–ˬœ•ˬ‘ˬ’—ˬȱ Ž‘’¢ŠŒÍȱ–ûˬ¢¢ˬ—•ˬ󍒛’›ǯȱ˜—ŠȱŠ•Í—–Íóȱ —ˬ’Œˬ•ˬ›ˬȱˬœŠœ•Š—Š›ŠšǰȱŽ›Š™ŽŸȱ œˬ—’—ȱœŠÂ•Š–•ÍÂ͗ȱ‘ŠššÍ—Šȱ›ˬ¢’ȱ ˜›–Š•ŠóÍ›Í›ǯȱˬȱšˬˬ›ȱ–ˬ—ˬŸ’ȱ Œˬ‘ˬˬ—ȱ”ã‘—ˬ•–’óȱã›û—œˬȱˬǰȱ ˜—ž—ȱˬœŠœȱŠ•ˬ’ȱ˜—Ž—˜œ”˜™ž›ǯȱ —ž—ȱ”ã–ˬ¢’ȱ’•ˬȱ‘ˬ”’–ȱû›ˬ¢ˬȱ šž•ŠšȱŠœŠ›Ššȱ›’–’—ȱŽ£•ˬó–ˬ–’óǰȱ ™˜£ž•–Š–Íóȱ˜•žÂžǰȱŠ›Íšȱ ”û¢•ˬ›’—ȱ’œˬȱ˜•–ŠÍÂ͗Šȱˬ–’—ȱ ˜•ž›ǯȱŒ’¢ˬ›•ˬ›ˬȱˬ—ˬěȱûœȱ ¢˜••Š›Í—Í—ȱ”ˬœ”’—ȱŸˬȱ¢Šȱ¡›˜—’”’ȱ ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—ˬ—ȱ¡ˬ‹ˬ›ȱŸŽ›ˬ—ȱ ¡Í›Í•Í•Š›ȱ˜•–Š–Š•ÍÍ›ǯ Ž›Š™ŽŸȱ–û•ˬšȱŠ›Ž›’Š•ȱ ˬ£¢’š’ȱ㕳–ˬ•’’›ǯȱŽ›–Š˜•˜šž—ȱ

&$16$ö/,ö,


37 ›ˬ¢’—’ȱã£•ˬ–ˬˬ—ȱˬ›’ȱ㛝û”•ˬ›’—ˬȱ‹Š¡–Š•ÍȱŸˬȱ œˬ™’•ˬ›ǰȱšÍ£Š›ÍǰȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›ȱ™›˜‹•Ž–•ˬ›’—ˬ—ȱ¡ˬ‹ˬ›ȱ ŸŽ›ˬ—ȱœŠ›Í•ÍÂ͗ȱ˜•ž‹Ȭ˜•–Š–ŠœÍ—Íȱˬ¢’—ȱŽ–ˬ•’’›ǯȱ Š›ŠŒ’¢ˬ›’—ȱ㕳û•ˬ›’—’ȱˬ¢’—ȱŽ–ˬ”ȱ–ˬšœˬ’ȱ’•ˬȱ šŠ›—Í—Íȱã¢ˬŒ•ˬ–ˬ•’ȱǻ‘ˬ”’–•ˬ›ȱ˜—žȱ™Ž›”žœœ’¢Šȱ Š•Š—Í›Í›ǼȱŸˬȱˬ•ȱ’•ˬȱ¢˜¡•Š–Š•ÍÍ›ȱǻ™Š•™Šœ’¢ŠǼǯȱ Š•ŠšȱŸˬȱ–ˬˬŠ•ÍȱŸˬ£’—’—ǰȱ•’–Šȱû¢û—•ˬ›’—’—ȱ ˬ•ȱ’•ˬȱ–ûŠ¢’—ˬȱŽ–ˬ”ȱŸˬȱŠÂ£Í—ÍȱŠ³Š›ŠšǰȱȃȬŠȬŠȄȱ œã¢•ˬ–ˬ¢’—’ȱ¡Š‘’óȱŽ–ˬ”ȱˬȱ˜—ž—ȱœˬ•Š‘’¢¢ˬ’—ˬ’›ǯȱ —œž£ȱ˜•–Š£ǯȱˬȱšˬˬ›ȱû•–ˬ•’ȱŸˬȱœŠˬȱã›û—œˬȱˬǰȱ Ž’¢’—’£ȱ‘ˬ›ȱ‹’›ȱ‘ˬ›ˬ”ˬȱ‘ˬ”’–ˬȱœ’£’—ȱ‘ŠšŠȱ¡Ž¢•’ȱ –ˬ•ž–ŠȱŸŽ›’›ǯ

852/24 Ž¢›˜Œˬ››Š‘•Š›ȱž›˜•˜š•Š›Íȱȃ‹’›ȱ‹Š›–Šš•Íȱ‘ˬ”’–Ȅȱ Š•Š—Í›Š›Ššȱ£Š›ŠŠȱŽ’›•ˬ›ǯȱ›˜•˜š•Š›ȱ‹ž—Š—ȱ ’—Œ’–’›•ˬ›ǯȱʞŸŸˬ•Œˬǰȱž›˜•˜š•Šȱœã‘‹ˬȱŽˬ›”ˬ—ȱã£ȱŒ’—œ’ȱ ‘ˬ¢ŠÍ—ȱ‘ŠššÍ—Šȱ˜—ŠȱŠ–ȱ–ˬ•ž–ŠȱŸŽ›–ˬ•’œˬ—ǯȱ ˜—›Šȱ‘ˬ”’–ȱŒ’—œ’ȱ¢˜•ȱ’•ˬȱãû›û•ˬ—ȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’ȱŠó”Š›ȱ Ž–ˬ”ȱ–ˬšœˬ’ȱ’•ˬȱœˬ—ˬȱ‹Š¡ŠŒŠšǰȱȱ¡Š¢Šȱó’ó’—’ȱ’œ’œ—Šȱ Ž–ˬ”ȱû³û—ȱ–û•ˬšȱ¡Š¢Š•ÍÂÍȱˬ•ȱ’•ˬȱ–ûŠ¢’—ˬȱŽˬŒˬ”ǯȱ Š•—Í£ȱ‹ž—Š—ȱœ˜—›Šȱ”žóŽ”Š¢Šȱ¢Š¡Í—•Šó–ŠšȱŸˬȱ’£Ȭ ’›œˬ”ȱŸˬ£’¢¢ˬ’—’ȱŠ•Š›Ššȱž£Š—–ŠÂÍȱˬ”•’ȱŽˬŒˬ”ǯȱ žȱŸˬ£’¢¢ˬˬȱ™›˜œŠÍȱ–ûŠ¢’—ˬȱŽ–ˬ”ǰȱ㕳û•ˬ›’—’ǰȱ œˬ‘’—ˬȱ—Š‘Š–Š›•ÍÂÍȱŸˬȱŠ¡’•’—ˬȱ‹ˬ›”’–ˬ—’ȱˬ¢’—ȱ Ž–ˬ”ȱŠ‘ŠȱŠœŠ—Í›ǯȱ˜—›Šȱž›˜•˜šȱ™›˜œŠȱŸˬ£’—’ȱȱ –ŠœŠ“ȱŽˬ›ˬ”ȱ˜—ž—ȱó’›ˬœ’—ˬ—ȱ‹’›ȱ—Ž³ˬȱŠ–ŒÍȱŠ—Š•’£ȱ û³û—ȱãû›ˬŒˬ”ǯȱžȱ™›˜œŽž›ŠŠ—ȱ’•ˬȱ‹’›ȱˬˬˬ—ȱ ŽŒȱ˜•–Š¢Š›Ššȱ”Ž³–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǰȱ³û—”’ȱ™›˜œŠ’ȱ Ÿˬȱ™›˜œŠȱŠŽ—˜–ŠœÍȱ”’ó’ȱŒ’—œ’ȱœŽ›ŠœÍ—Í—ȱˬ—ȱ³˜¡ȱ ¢Š¢Í•–Íóȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’’›ǯȱȱ›˜œŠȱŸˬ£’ȱŠŽ—˜–ŠœÍȱ śŖȱ¢Šó͗Š—ȱ¢ž¡Š›Íȱ‘ˬ›ȱ’”’ȱ”’ó’ˬ—ȱ‹’›’—ˬȱŸˬȱŝśȱ ¢Šó͗Š—ȱ¢ž¡Š›Íȱ”’ó’•ˬ›’—ȱŝśƖȬˬȱ›Šœȱˬ•’—’›ǯȱ

1(9523$72/24 ŽŸ›˜•˜“’ȱ–ûŠ¢’—ˬȱ‘žóž—ȱ š’¢–ˬ•ˬ—’›’•–ˬœ’—ˬ—ȱ‹Šó•Š¢Í›ǯȱ ˬ”’–ȱ™Šœ’¢Ž—’—ȱ ˬ›Šȱ–ˬ”Š—ŠȱŸˬȱã£ȱóˬ¡œ’¢¢ˬ’—ˬȱ˜›’¢Ž—Šœ’¢ŠœÍ—Íȱ –ûˬ¢¢ˬ—•ˬ󍒛’›ǯȱžŠ••Š›ȱŠȱ˜•ŠŒŠšDZȱ‹ŠóȱŠÂ›Í•Š›Íȱ ŸŠ›–ÍǵȱŽ£ȬŽ£–’ȱ˜•ž›ȱŸˬȱ¡Š›Š”Ž›’ȱ—ŽŒˬ’›ǵȱ ž¡žœž£•žšȱŸŠ›–Íǵȱ’¢Š‘Íȱž£ž—ž›ǰȱ‹Ž•ˬȱ”’ǰȱˬœŠœȱ 󒔊¢ˬ•ˬ›ˬ—ȱ‹ŠóšŠǰȱ—ŽŸ›˜™Š˜•˜šȱŽ¢—’ȱ£Š–Š—ŠȱŠ•’ȱ ˬœˬ‹ȱˬŠ•’¢¢ˬ’ȱ‘ŠššÍ—ŠȱŠȱˬœˬŸŸû›ˬȱ–Š•’”ȱ˜•ž›ǯ G—’ȱ’œˬȱȮȱ–ûŠ¢’—ˬȱ£Š–Š—͍͛ ȱ’£’—ˬȱ³ˬ”’Œȱ’•ˬȱŸž›ž•žšŠǰȱŠ¢ŠÂ͗ȱœÍ³›Š–Š•ÍÍ›ȱ Ÿˬȱ‹ž›ŠŠȱ’£’—’—ȱŸˬ£’¢¢ˬ’ȱŽ¢’•ǰȱ’£ȱ‹ŠÂ͗Š—ȱ ‹Ž¢’—ˬȱœ’š—Š•ȱãû›ˬ—ȱœ’—’›ǰȱ‹Ž¢’—’—ȱã£û—û—ȱŸˬȱˬ”œȱ ’œ’šŠ–ˬˬǰȱ‹žȱˬ£ˬ•ˬ•ˬ›’—ˬȱœ’š—Š•ȱãû›ˬ—ȱœ’—’›’—ȱ Ÿˬ£’¢¢ˬ’ȱ¢˜¡•Š—Í•Í›ǯȱ¢Ššȱ‘ˬ›ˬ”ˬœ’£ȱšŠ•Í›ȱŸˬȱ¢Šȱ ‘ˬˬ—ȱŠ›ÍšȱŠ›Í•Í›œŠǰȱŽ–ˬ”ǰȱ‘Š›ŠŠœŠȱ™›˜‹•Ž–ȱ ŸŠ›ǯȱˬ‹ˬ”•ˬ›ȱ’óÍŠȱ—ŽŒˬȱ›ŽŠ”œ’¢ŠȱŸŽ›’›ǵȱŽŠ”œ’¢Šȱœ’–Ȭ –Ž›’”’›–’ǵȱ ˬ›ȱ’”’ȱœžŠ•Í—ȱ–ûœ‹ˬȱŒŠŸŠ‹Íȱœ’—’›•ˬ›’—ȱ —˜›–Š•ȱ’󒗍ˬ—ǰȱ˜—•Š›Íȱ’Š›ˬȱŽˬ—ȱ‹Ž¢’—’—ȱ–ûŸŠęȱšȱ

óã‹ˬ•ˬ›’—ˬȱ’œˬȱó’óȱŸˬȱšŠ—œÍ£–Š—Í—ȱ˜•–Š–ŠœÍ—Š—ȱ ¡ˬ‹ˬ›ȱŸŽ›’›ǯȱŠ—Šš•Š›Í—Íȱ”ã™û›–ˬ”ȱŸˬȱ’ó•ˬ›’—’ȱ šÍŒÍ›Š–Ššǰȱ‘Š‹Ž•ˬȱã£ûȱ‹ŠÂ•ÍȱŸˬ£’¢¢ˬˬȱ‹ž›ž—Šȱ ˜¡ž—–Ššȱ¡Š‘’ó’ȱˬȱŽ¢—’ȱ–ˬšœˬȱûû›ǯȱŽŸ›˜Ȭ ™Š˜•˜šȱ‘Ž³ȱ—ˬˬ—ȱóû‹‘ˬ•ˬ—–ˬ’œˬǰȱŽ•Ž”›˜Ž—œŽȬ Š•˜š›Š––Šǰȱ”˜–™¢žŽ›ȱŸˬȱ¢Šȱ–Šš—’Ȭ›Ž£˜—Š—œȱ ˜–˜š›Šęȱ¢ŠœÍȱ”’–’ȱ’—œ›ž–Ž—Š•ȱ–ûŠ¢’—ˬ•ˬ›ˬȱŽ‘’¢ŠŒȱ šŠ•–Š¢ŠŒŠšǯȱȱ

2.8/ø67 㛖ˬȱšŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱ¢˜¡•Š—Í•–ŠœÍȱ˜”ž•’œ’—ȱ ‹’›ȱ³˜¡ȱŸˬ£’ˬ•ˬ›’—ˬ—ȱ‹’›’ȱ˜•–Šš•Šȱ¢Š—ŠóÍǰȱˬ—ȱˬœŠœÍȱ Ž¢’•ǯȱˬˬ—ǰȱ™Šœ’¢Ž—ȱã£ûȱˬȱã›–ˬȱšŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱ ™’œ•ˬó–ˬœ’—ˬ—ȱ¡ˬ‹ˬ›Š›Í›ǰȱã£ȱ’‹’ȱŸˬȱã£Š¡’•’ȱ ˬ£¢’š’—ȱˬ¢’ó–ˬœ’ȱŠ‘ŠȱŸŠŒ’‹’›ǯȱû”œˬ”ȱˬ£¢’šȱ Ȯȱš•Šž”˜–Š—Í—ȱˬœŠœȱœˬ‹ˬ‹’’›ǯȱǰȱã›–ˬȱœ’—’›’—’ȱ £ˬˬ•ˬ¢ˬ›ˬ”ȱˬ›’Œˬ—ȱã›–ˬȱœŠ‘ˬ•ˬ›’—’—ȱŠ›Š•–ŠœÍ—Šǰȱ œ˜—›ŠŠ—ȱ’œˬȱ”˜›•žÂŠȱˬ’›’‹ȱ³Í¡Š›Í›ǯȱ ã£ȱ’‹’—’—ȱ –ûŠ¢’—ˬœ’—ˬȱˬ•’”ˬȱ’œˬǰȱ˜—ž—ȱ—ˬ’Œˬœ’ȱœ’£’ȱŽ—Ȭ ˜”›’—˜•˜šǰȱ¢Š¡žȱŽ›Š™ŽŸ’—ȱ”Š‹’—Ž’—ˬȱˬ’›’‹ȱ ³Í¡Š›Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ˜›•žȱš’óŠȱŠ–Š›•Š›Í—Í—ȱŠ›Š•–ŠœÍȱȮȱ ‘’™Ž›˜—’¢Šȱ¡ˬœˬ•’¢’—’—ȱŽ›”ˬ—ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›’—ˬ—ȱ‹’›’’›ǰȱ ›Ž’—˜™Š’¢Šȱ’œˬȱǻã£ȱŠ•–ŠŒÍÂ͗͗ȱ˜›•žȱš’óŠœÍ—Í—ȱ šŽ¢›’Ȭ’•’‘Š‹’ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬœ’Ǽȱ’Š‹Žȱˬ•Š–ˬ’ȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ

/25ȱ

ˬ”’–ȱŽó’–ˬȱšŠ‹’•’¢¢ˬ’—’—ȱ£ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’—ˬ—ȱ óû‹‘ˬ•ˬ—ˬ›œˬǰȱˬŸŸˬ•Œˬȱ¡ûœžœ’ȱšÍÍ—ȱŸŠœ’ˬœ’ȱ’•ˬȱšž•Ššȱ Š¡’•’—’ȱ¢˜¡•Š¢Š›ȱŸˬȱŠ‘Šȱˬš’šȱ–ûŠ¢’—ˬȱȮȱ˜—Š•ȱŠžȬ ’˜–Ž›’¢Š¢Šȱã—ˬ›ˬȱ‹’•ˬ›ǯȱžȱ£Š–Š—ȱšž•ŠšŒÍš•Š›Šȱ —㟋ˬȱ’•ˬȱ–û¡ˬ•’ȱžŒŠ•ÍšȱŸˬȱŽ£•’”ȱ’•ˬȱœ’š—Š•ȱãû›û•û›ǯȱ ȱ‘ˬ”’–’ǰȱ‘ˬ–³’—’—ȱ‹˜ÂŠ£Í—Í£ŠȱŠȱ‹Š¡–Š•Íǰȱ ‹ŠŠ–ŒÍš•Š›Í—ȱŸˬ£’¢¢ˬ’—’ȱš’¢–ˬ•ˬ—’›–ˬ•’ȱŸˬȱ šÍ›•ŠÂÍȱŠȱ–ûŠ¢’—ˬȱŽ–ˬ•’’›ǰȱ³û—”’ȱ˜—”˜•˜’¢Šȱ ‹Š¡Í–Í—Š—ȱ–ˬ‘£ȱ‹žȱœŠ‘ˬȱ˜˜•Š›’—š˜•˜’¢ŠŠȱˬ—ȱ ™›˜‹•Ž–•’ȱ¢Ž›ȱ‘ŽœŠ‹ȱ˜•ž—ž›ǯȱȱ

'(50$72/24ȱ ˬ›’ȱ㛝û”•ˬ›’—ˬ—ȱœŠŸŠ¢ÍǰȱœŠ³ȱŸˬȱÍ›—Šš•Š›ȱŠȱ ˜—ž—ȱœˬ•Š‘’¢¢ˬ’—ˬȱŠ’’›ǯȱŽ›–Š˜•˜šž—ȱˬ—ȱˬœŠœȱ’—Ȭ ˜›–Šœ’¢Šȱ–ˬ—‹ˬ¢’ȱ‹Š¡ÍóÍ›ǯȱŠ›’Œˬȱ˜—ž—ȱŠ™Š›ŠŒŠÂÍȱ –ûŠ¢’—ˬȱû³û—ȱ¡ûœžœ’ȱŠ‹‹›ŽŸ’Šž›Šȱûóû—û•–ûóû›ȱ Ȯȱȱǻž••Ȭ˜¢ȱ”’—ȱ¡Š–’—Š’˜—ǼȱȮȱ¢ˬ—’ȱ ‹ˬˬ—’—ȱˬ›’ȱ㛝û”•ˬ›’—’—ȱ‹Š¡Í•–ŠœÍǯȱkȬŠȱ‹žȱ ȱ–ûŠ¢’—ˬœ’ȱ™Šœ’¢Ž—ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ‘Ž³ȱ‹’›ȱ󒔊¢ˬȱ ˜•–ŠŠ—ȱ‹Ž•ˬȱ–Ž•Š—˜–Šȱ¡ˬœˬ•’¢’ȱ‘Š••Š›Í—Í—ȱŜśƖȬ—ˬȱ šˬˬ›’—’ȱŠó”Š›ȱŽ–ˬ”ˬȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱŽ•Š—˜–Š¢Šȱ ˜¡óŠ›ȱˬ•Š–ˬ’—ȱŠó”Š›ȱ˜•ž—žÂžȱ‘Š•Šȱ‘ˬ”’–ȱ‹’˜™Ȭ œ’¢Šȱ–ûŠ¢’—ˬœ’—’ȱŠ™Š›–Š•ÍȱǻŠˬˬ—ǰȱ‹žǰȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›ȱ ”’ǰȱŠÂ›ÍœÍ£ȱ™›˜œŽž›ŠÍ›DZȱœ”Š•™Ž•ȱŸŠœ’ˬœ’ȱ’•ˬȱóû‹‘ˬ•’ȱ Ž™’Ž•’—’—ȱ‹’›ȱš’œ–’ȱšŠó͗͛ǼȱŸˬȱ–ŠŽ›’Š•Íȱœ’˜•˜“’ȱ ˬš’šŠŠȱã—ˬ›–ˬ•’’›ǯ

&$16$ö/,ö,


&$16$รถ/,รถ,

38

$UWHULDOWหŽ]\LT

90/60

$รบDรทร•Wิฅ]\LT\D[XGDUWHULDOKLSRWRQL\DoR[ YD[WPิฅK]\DรบOร•[DQร•PODUGDWิฅVDGยIROX QXU2QODUGDยณ\X[DUร•ยดTDQWิฅ]\LTLPP FVWGDQ\ยNVิฅNยณDรบDรทร•ยดLVิฅPPFVW GDQD]ROPXU%HOิฅYิฅ]L\\ิฅWKิฅPELUGิฅIิฅKิฅP Gิฅ[URQLNLKDONLPLEDรบYHULU2GDPDUODUร•Q DรบDรทร•WRQXVXLOิฅิฅODTิฅGDUGร•UิคNVิฅUKDOODUGD EX\ROX[XFX[ิฅVWิฅOLNOิฅUิฅVิฅEUXKLJิฅUJLQOLNYิฅ \DTH\ULTิฅQDิฅWEิฅ[รบTLGDODQPDQิฅWLFิฅVLQGิฅ EDรบYHULU%ิฅ]LOิฅULRUTDQL]PLQEX[ยVXVL\\ิฅWLQิฅ X\รทXQODรบDUDTUDKDW\DรบD\ร•U'LJิฅUOิฅULQิฅLVิฅ KLSRWRQL\D[H\OLQDUDKDWOร•TW|UิฅGLUdR[]DPDQ ]ิฅLร€LN\X[XOXOXTWH]\RUXOPDYิฅEDรบJLFิฅOOิฅQPิฅ \DUDQร•U+LSRWRQLNOิฅUVDQNLKDYDVร•oDWPD\DQODU NLPLGDLPDิฅVQิฅ\LU7H]Tร•Fร•TODQPDิฅVิฅELOLN ิฅPิฅOิฅJิฅOLUQิฅE]WH]OิฅรบLU [ยVXVิฅQยฟ]LNLJิฅUJLQOLN ]DPDQร• รธVWLYิฅVR\XรทDTDUรบร•KิฅVVDVOร•TEิฅ]ิฅQ LVิฅED\ร•OPDODUGDTH\GROXQXU%ยWยQEXQODUEDรบ DรทUร•ODUร•LOิฅPยรบD\LิฅWROXQXU=ิฅLร€LNEDรบDรทUร•ODUร• YิฅKLSRWRQL\DQร•QEDรบTDิฅODPิฅWOิฅULQLDUDGDQ TDOGร•UPDTยoยQWิฅ]\LTLDUWร•UPDTNLID\ิฅWHGLU %XQXVDGิฅยVXOODULOิฅHWPิฅNRODUdR[ODUร•QDNRIHLQ WิฅUNLEOLPิฅKVXOODU TิฅKYิฅWิฅ]ิฅGิฅPOิฅQPLรบWยQG oD\ N|PิฅNHGLU'ย]GยUPยDVLUWิฅEDEิฅWEX VWLPXO\DWRUODUร•RTิฅGิฅUGิฅDOTร•รบODPร•Ug\UิฅรบPิฅ NRIHLQGิฅQDVร•Oร•Oร•T\DUDQDELOิฅU$รบDรทร•Wิฅ]\LT ]DPDQร•ELUTิฅGิฅKSRUWYH\QLoPิฅNRODUDPPD PยDOLFิฅYLGR]DJยQิฅU]LQGิฅTUDPGDQDUWร•T ROPDPDOร•Gร•U7ิฅ]\LTLQQRUPDOODรบPDVร•QDRWODUGDQ KD]ร•UODQPร•รบVSLUWOLPิฅKOXOODUGDN|PิฅNHGิฅELOิฅU -HQรบHQPิฅKOXOX\D[รบร•YDVLWิฅGLU%XรบิฅIDOร•ELWNL RUTDQL]PLP|KNิฅPOิฅQGLULUYิฅFDQODQGร•Uร•UยUิฅ\LQ LรบLQL\D[รบร•ODรบGร•Uร•U0ิฅKOXOXJยQGิฅGิฅIิฅ GDPFร•KิฅIWิฅิฅU]LQGิฅTิฅEXOHWPิฅNOD]ร•PGร•U 'R]DQร•DUWร•UPDTROPD]

&$16$รถ/,รถ,

ิคNVKDOGDWH]Tร•Fร•TODQPD\X[XVX]OXTYิฅEDรบ DรทUร•ODUร•LOิฅย]OิฅรบิฅELOิฅUVLQL]+LSRWRQL\DKDOODUร•QGD PDQFXUDUDOL\DVร•PิฅKOXOXGDID\GDOร•Gร•U2KD]ร•U KDOGDDSWHNOิฅUGิฅVDWร•Oร•U'ิฅUPDQร•HYรบิฅUDLWLQGิฅ GิฅKD]ร•UODPDTRODU%HOิฅNLGRรทUDQPร•รบN|NOิฅULQ ย]ิฅULQิฅQLVEิฅWLQGิฅOLVSLUWิฅODYิฅHGิฅUิฅN JยQGิฅGิฅIิฅGDPFร•TิฅEXOHWPิฅN OD]ร•PGร•U+LSHUWRQLNOิฅUิฅYิฅQHYURORML[ิฅVWิฅOLNOิฅUิฅ EXPิฅKOXOิฅNVJ|VWิฅULรบGLU 4XPGDรบร•VROPD]oLoิฅ\LFร•UoLQOLPRQXYิฅ WLNDQOร•TDQTDOKDPDรบoLoิฅNOิฅULQGิฅQKD]ร•UODQPร•รบ PิฅKOXOYิฅKิฅOLPOิฅULGิฅDรบDรทร•Wิฅ]\LTิฅTDUรบร• YDVLWิฅOิฅUิฅDLGGLU2QODU\HPิฅNGิฅQGิฅTLTิฅ ิฅYYิฅOTิฅEXOHGLOLU+ิฅOLPOิฅUELUVWิฅNDQGDรทVX\D TUDPROPDTODPิฅKOXOODULVิฅยฑQLVEิฅWLQGิฅ KD]ร•UODQร•U&ร•UOLPRQJยQGิฅLNLGิฅIิฅGDPFร• VROPD]oLoิฅ\LLVิฅยฑGDPFร•TิฅEXOHGLOLU4DQ TDOGDKDoR[ODNLQD]GR]DGDLVWLIDGิฅROXQXU %XRWODUGDQEDรบTD\HPLรบDQYิฅHOHXWHURNRNN PิฅKOXOODUร•QGDQGDLVWLIDGิฅHWPิฅNRODU9DVLWิฅQL Vร•QDT\ROXLOิฅVHoPิฅNGDKD\D[รบร•Gร•UoยQNLIิฅUGL G|]ยOPิฅ]OLNKDOODUร•TH\GROXQDELOิฅU6|KEิฅWLQ RWODUGDQJHWPิฅVLQิฅED[PD\DUDTRQODUร•JิฅOิฅFิฅN DQDODUDHKWL\DWODWิฅ\LQHWPิฅNOD]ร•PGร•U+DPLOิฅOLN ]DPDQร•KLSRWRQL\DDรทร•UNHoVิฅGิฅPิฅKOXOODUร•Q TิฅEXOXQGDQoิฅNLQPิฅNOD]ร•PGร•U%XQGDQิฅODYิฅ DNWLYVDรทODPKิฅ\DWWิฅU]LNHoLUPิฅNOD]ร•PGร•U


3

&$16$รถ/,รถ,


&$16$ö/,ö,

40

Yaz xiffəti Qışdan sonra çox vaxt həyat tonusu azalır. Bəs ənənəvi yaz problemlərinin öhdəsindən necə gəlmək olar?

7Ԥ1%Ԥ//Ԥ5ø1=Ԥø)/ø<ø Yazda ən çox yayılmış sağlamlıq problemi – yüksək yorğunluqdur. Bunun bir çox səbəbləri var. Payız və qış mövsümü ərzində ilk növbədə hərəki aktivliyin, günəş işığının və təmiz havanın çatışmazlığı insanın əhvalına təsir göstərir. Məlumdur ki, qış gəzintilərindən tamamilə imtina edənlər aktiv həyat tərzi keçirənlərə nisbətən yazda 4 dəfə çox zəiflikdən şikayət edirlər. İkinci səbəb - çoxsaylı soyuqdəymələr və həmişə tamdəyərli olmayan qidalanmadan sonra orqanizmin zəifləməsidir. Quru havalı otaqda da olmaq öz təsirini göstərir. Aşağı nəmlik burun və boğazın selikli qişasının qoruyucu xüsusiyyətlərini azaldır. Nəticədə, qışda əksər insanlarda immun sistemi həddən artıq gərgin rejimdə işləyir. Bu səbəbdən də, mart və aprel ayının əvvəllərində virus infeksiyalarının ikinci dalğası qeyd olunur. Pəhrizlər də əhvala neqativ təsir göstərir. Bir çox qadınlar yaya qədər arıqlamağa çalışır. Lakin yazın əvvəli bu məqsəd üçün ən yaxşı vaxt deyil. Hipovitaminoz fonunda qida məhdudiyyətləri də yorğunluğa səbəb olur. Qəribə də olsa, vitamin çatışmazlığının səbəbi yavan rasion da ola bilər. Məsələ ondadır ki, bir sıra vitaminləri biz heyvan mənşəli qidadan alırıq. Bitki məhsulları yalnız C, E vitaminləri, fol turşusu, beta-karotinin etibarlı mənbəyidir. A, B və D qrup vitaminləri əsasən ət, qaraciyər, yumurta, süd, kərə yağı kimi yüksək kalorili heyvan mənşəli ərzaqların tərkibində mövcuddur. Demək, vitamin kəsirini doldurmaq üçün pəhriz saxlayaraq arıqlamağa çalışan qadınlar əlavə olaraq xüsusi kompleks qəbul etsə yaxşıdır. Onu seçərkən nəzərə alın ki, tərkibində vitaminlərin sayı 8-10-dan az olmasın.

&$16$ö/,ö,

Həyat tonusunu artırmaq məqsədi ilə ilk növbədə hərəkət etmək lazımdır. Müntəzəm olaraq idmanla məşğul olmursunuzsa, yaz – məşqlərə başlamaq üçün ən yaxşı vaxtdır. Əvvəl çətin olsa da, artıq iki həftədən sonra həyat enerjisini hiss edəcəksiniz. Orqanizmin möhkəmləndirilməsi də soyuqdəymə və yorğunluğun yaxşı profilaktikasıdır. Su axıtmaları daha tez və nəzərə çarpan effekt verir. Əsas, bu proseduranın düzgün aparılması və soyuqdəyməyə səbəb olmamaqdır. Suyu duşun altında deyil, vedrə və ya ləyəndən axıtmaq lazımdır. Belə ki, axıtmaya qədər bir-iki dəqiqə soyunmuş vəziyyətdə qalmaq, soyuq suyun təsirindən sonra isə bədəni cod dəsmal ilə yaxşıca ovxalamaq və sonra pambıq və ya yun paltar geyinmək vacibdir. Yorğunluğa qarşı aptek vasitələri də kömək edə bilər. Reseptsiz buraxılan preparatlardan ilk növbədə adaptogen tərkibli vitaminmineral komplekslərini (eleuterokokk, jenşen, çəhrayı rodiola, cır limon) qeyd etmək olar. Lakin unutmayın ki, sintetik vitaminlər yalnız düzgün seçilmiş ərzaqlar ilə birlikdə istifadə edildikdə maksimal fayda verir. Yazda əzginlik hissi adi işlərinizi belə yerinə yetirmək iqtidarında olmadığınız qədər güclüdürsə, həkimə müraciət edin. Çünki bir çox ciddi xəstəliklərin ilk əlaməti məhz yorğunluqdur. Misal üçün, hepatitlər, qalxanvari vəzi xəstəlikləri, böyrək infeksiyaları, anemiya özünü məhz belə aşkar edə bilər.

Ԥ6Ԥ%ø4$675ø7 Yaz – bir çox qastroloji xəstəliklərin kəskinləşməsi dövrüdür. Bu dövrdə qastrit, mədə və onikibarmaq bağırsağın xora xəstəliyi zamanı ağırlaşmalar xüsusi ilə tez-tez baş verir. Demək, kəskinləşmələr mövsümündə müəyyən pəhrizə riayət etmək məqsədəuyğundur. Bu pəhrizin əsasını yarıduru sıyıqlar və şorbalar təşkil etməlidir. Xroniki qastrit və xora xəstəliyi hallarında psixikanın normal vəziyyətdə olması da vacibdir. Çünki stresslər çox vaxt mövsümi nasazlıqları ağırlaşdırır. Odur ki, emosional insanlara kəskinləşmələrin profilaktikası məqsədi ilə sakitləşdirici preparatlar qəbul etmək məsləhətdir. Onlardan ən təhlükəsizi pişikotu, pion tərkibli ot vasitələri hesab olunur. Lakin onları həb şəklində istifadə etmək lazımdır. Sakitləşdirici fitopreparatların effekti, “mədə” otları ilə birlikdə qəbul edildikdə daha yüksəkdir. Çobanyastığı, kətan tumu, yel otu, gülxətmi kökündən hazırlanmış həlim və cövhərlər qastritin kəskinləşməsinin qarşısını alır. Otları iki həftədən bir dəyişmək yaxşı olardı. Ot cövhərlərinin profilaktik qəbulu müddəti 1,5-2 aydır. İki həftəlik fasilədən sonra kursu təkrarlamaq olar. Daha bir tipik yaz problemi – pankreatitin kəskinləşməsidir. Bu, çox zaman pəhrizdən imtina edərkən baş verir. Belə insanlar, sözün əsl mənasında, yağlı qidaya “hücum edirlər”. Lakin orqanizm artıq başqa iş rejiminə köklənmiş, heyvan mənşəli ərzaqları yadırğamışdır. Mədəaltı vəzi əti, kəsmiyi və yağlı xəmiri emal etmək üçün bir dəfəyə çoxlu miqdarda ferment ifraz edə bilmir. Odur ki, adi rasiona tədricən keçmək lazımdır. Bayram süfrəsi başında bütün təamlardan dada bilərsiniz, lakin porsiyalar kiçik olmalıdır. Hətta heç vaxt öd kisəsi və mədəaltı vəzi xəstəliklərindən əziyyət çəkməyənlərə də həzm fermentli tərkibli preparatlar qəbul etmək məsləhətdir.


41 SaÂ&#x2014;oÄ&#x2122;ȹȏvÂ&#x17D;Â&#x2014;Â?iÂ&#x153;ČąÂ&#x161;Â&#x203A;Â&#x17E;Â&#x2122;Â&#x17E;ČąvaÂ&#x201D;Â&#x153;iÂ&#x2014;lËŹÂ&#x203A;iÂ&#x2014;ČąÂ&#x2039;ĂŁlĂťÂ&#x2014;Â&#x2013;ËŹÂ&#x153;i

3neYmRkRkkinIekVi\aVĂ&#x2022;naTarĂşĂ&#x2022;IranVĂ&#x2022;zYakVini

+Ԥ5ø/31(902.2.. ø1)(.6ø<$/$5, 160ø/<21+Ԥ<$7$ 62142<85 9$.6ø1$6ø<$¹31(902.2.. ø1)(.6ø<$6,1'$1Ԥ1<$;Ú, 0h'$)øԤ'ø5 h67

.imin23-YalenWlikSRliVa[ariGYakVinilÔĽ m GaÂżÔĽ\ÔĽehWi\acĂ&#x2022;Yar"

7ez-Wez[ÔĽVWÔĽlÔĽnÔĽnXĂşaTlar 65\aĂşGan\X[arĂ&#x2022;ahĂ&#x2022;linVanlar ;rRniki[ÔĽVWÔĽliklÔĽriRlanb|\ klÔĽr YÔĽ2\aĂşĂ&#x2022;nGan\X[arĂ&#x2022;XĂşaTlar ømmXniWeWizÔĽiĂ&#x20AC;ÔĽmiĂşb|\ klÔĽrYÔĽ XĂşaTlar 6iTareWoÔĽkÔĽnlÔĽr $áFL\ÔĽUOÔĽULQLOWLKDEĂ&#x2022; SQHYPRQL\D [URQLNLYÔĽ NÔĽVNLQEURQ[LWOÔĽURWLWOÔĽU.5;TDQĂ&#x2022;QLQIHNVLRQ \ROX[PDVĂ&#x2022; EDNWHULHPL\D TULSLQIÔĽVDGODUĂ&#x2022; 2QODUĂ&#x2022;P [WÔĽOLIEDNWHUL\DODUW|UÔĽGLU DPPD[ VXVLWÔĽKO NÔĽOLRODQĂ&#x2022; 31(902.2..'85

6anRÂż3aVWerĂşirkÔĽWinin )ranVa iVWehValĂ&#x2022;Rlan3neXmR23 YakVini23ÔĽnWÔĽhl kÔĽliSneYmRkRkkVerRWiSlÔĽrilÔĽW|rÔĽGilÔĽn inIekVi\alarĂ&#x2022;nb W nIRrmalarĂ&#x2022;nGanm GaÂżÔĽeGir.3neXmR23 hÔĽm[rRniki[ÔĽVWÔĽliklÔĽriRlanhÔĽmGÔĽVaálamb|\ klÔĽrYÔĽXĂşaTlar  o nSneYmRni\aYÔĽ.5;riVkiniazalWmaT o nJ|VWÔĽriĂşGir.

&$16$Ăś/,Ăś,


5(352'8.7ø96$ö/$0/,4

42

Vaginal kandidoz

9$*ù1$/.$1'ù'2=8ú$4/,4<2/86(/ù./ù4ùú$6,1,1 *g%ˍ/ˍ.0ˍ1úˍ/ùù1)(.6ù21;ˍ67ˍ/ù<ù'ù5 *g%ˍ/ˍ.ù1)(.6ù<$6,1'$1ˍ=ù<<ˍ7dˍ.ˍ14$',1 /$5,16$<,+ˍ''ù1'ˍ1$57,4d2;'854$',1'$ 4$ú,10$<$1÷,$÷.ˍ60ù<ˍ%ˍ1=ˍ5ù)5$=$7,1 ˍ0ˍ/ˍ*ˍ/0ˍ6ù*g%ˍ/ˍ.ù1)(.6,<$6,1'$1 ;ˍ%ˍ59(5ù5;ˍ67ˍ/ù<ˍ7(=7(=5$67*ˍ/ù1ù5 +ˍ77$4$',1/$5,1ù+$0ù/ˍ/ù.=$0$1,%8 ù1)(.6ù<$<$*g5ˍˍ=ù<<ˍ7dˍ.ù5 5(352'8.7ø96$ö/$0/,4


43 ã‹ˬ•ˬ”ȱ’—Ž”œ’¢Š•Š›Í—Í—ȱ¢Š¢Í•–ŠœÍ—Šȱ ˬˬŒŒû‹•ûȱ‘Ž³ȱ—ˬȱ¢˜¡ž›ǯȱŠó͗–ŠȱŸˬȱ¢Š—ÂÍȱ”’–’ȱ ¡˜óŠˬ•–ˬ£ȱœ’–™˜–•Š›Í—ȱˬœŠœȱœˬ‹ˬ‹’ȱ‘ˬ›ȱ‹’›’–’Ȭ £’—ȱ˜›šŠ—’£–’—ˬȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱ–’šŠ›Šȱ˜•Š—ȱa—Ȭ iaȱal‹iŒa—sȱŠ•Íȱã‹ˬ•ˬ”’›ǯȱžȱã‹ˬ•ˬ”ȱ‘ˬ–’óˬȱ ˬ›ŠÍ–Í£Šȱ˜•ž›ǰȱ˜—ŠȱŠˬˬ—ȱ–ˬˬȬ‹ŠÂ͛œŠšȱ ›Š”Í—ŠǰȱŘŖȱŠ’£ȱšŠÍ—•Š›Šȱ’œˬȱžóŠš•Íšȱ¢˜•ž—Ȭ Šȱ›Šœȱˬ•’—’›ǯȱʞˬ›ȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›ˬȱã›ˬȱ žóŠš•Íšȱ¢˜•ž—ž—ȱž›óȱ–û‘’’—ˬȱ‹’›ȱˬ¢’ó’”•’”ȱ ˜•Š›œŠǰȱ‹žǰȱ¢ž¡Š›ÍŠȱœŠŠ•Š—Š—ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›ˬȱˬ’›’‹ȱ ³Í¡Š›Í›ǯȱ󊚕͚ȱ¢˜•ž—ž—ȱ–û‘’’—ˬȱˬ¢’ó’”•’”ȱ –û¡ˬ•’ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›ˬȱã›ˬȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ Ž—’óȱœ™Ž”›•’ȱ Š—’‹’˜’”•ˬ›’—ȱ’œ’Šˬœ’ȱ£Š–Š—Íȱ—ˬ£ˬ›ˬȱŠ•–Ššȱ •Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ˜—•Š›ȱˬ”Œˬȱ™Š˜Ž—ȱ‹Š”Ž›’¢Š•Š›Šȱ Ž¢’•ǰȱ‘ˬ–³’—’—ȱ–Š¢Šȱã‹ˬ•ˬ”•ˬ›’—’—ȱęȱ£’˜•˜“’ȱŠ—Ȭ ˜š˜—’œ’ȱ˜•Š—ȱžóŠš•Íšȱ¢˜•ž—ž—ȱ•Š”˜‹Šœ’••ˬ›’—ˬȱˬȱ ’—‘’‹ˬŽ’Œ’ȱˬœ’›ȱãœˬ’›ǯȱˬ’ŒˬˬȱžóŠš•Íšȱ¢˜•žȬ —ž—ȱ™ ȬÍȱ¢û”œˬ•’›ȱǻšˬ•ˬŸ’•ˬó’›ǼǰȱžóŠš•ÍÂ͗ȱã£û—ûȱ ˬ–’£•ˬ–ˬȱ™›˜œŽœ’ȱ™˜£ž•ž›ǯȱž—Š—ȱˬ•ŠŸˬǰȱŠ—Ȭ ’Šȱ”’–’•ˬ›ȱŠ—’‹’˜’”•ˬ›’ȱš’Š•Š—–Šȱ–ˬ—‹ˬ¢’ȱ ”’–’ȱ’œ’ŠˬȱŽˬȱ‹’•’›ǯȱŽ•ˬȱ‘Š•ŠȱŠ—’Š—Í—ȱ šŠÍ—ȱŒ’—œ’¢¢ˬȱ˜›šŠ—•Š›Í—ŠȱŠ”’Ÿȱ³˜¡Š•–ŠœÍȱ û³û—ȱóˬ›Š’ȱ¢Š›Š—Í›ǯȱ ã‹ˬ•ˬ”•ˬ›’—ȱˬ—ȱ³˜¡ȱ¢Š¢Í•–Šȱ œˬ‹ˬ‹•ˬ›’—ˬ—ȱ‹’›’ȱȱ’œˬȱŠ—’‹’˜’”•ˬ›’—ȱ—ˬ£Š›ˬœ’£ȱ šˬ‹ž•žž›ǯȱŠ”’—ȱ‹žǰȱ¢ŽŠ—ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱŽ¢’•ǯȱˬ£’ȱ šŠÍ—•Š›ȱ‘ˬ›ȱ–Ž—œ›žŠœ’¢Š—Í—ȱœ˜—ž—ŠȱŠ‘Šȱ³˜¡ȱ ‘ˬœœŠœȱ˜•ž›•Š›ǯȱŽ—˜™Šž£Šȱ£Š–Š—ÍȱšŠÍ—•Š›Šȱ Žœ›˜Ž—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’—ȱŠóŠÂÍȱûó–ˬœ’ȱˬȱžóŠš•Íšȱ ¢˜•ž—Šȱ’—Ž”œ’¢Š•Š›Í—ȱ¢Š›Š—–ŠœÍ—Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ǯȱ ž—Š—ȱ‹ŠóšŠǰȱ‹žȱ’—Ž”œ’¢Šȱ‘Š–’•ˬ•ˬ›ȱŠ›ŠœÍ—Šȱ Š‘Šȱ³˜¡ȱ¢Š¢Í•Í‹ǰȱ‹Ž•ˬȱ”’ǰȱ‘Š–’•ˬ•’¢’—ȱœ˜—•Š›Í—Šȱ ¢Š¡Í—ȱȱŘŖȱŠ’£ȱ‘Š–’•ˬȱšŠÍ—ȱ‹žȱ¡ˬœˬ•’¢ˬȱ¢˜•ž¡ž›ǯȱ ›Žœœȱ£Š–Š—Íǰȱ˜›Š•ȱ”˜—›ŠœŽ™’Ÿ•ˬ›’—ȱŸˬȱ¢Šȱ ”˜›’”˜œŽ›˜’•ˬ›’—ȱšˬ‹ž•žȱ£Š–Š—Íǰȱ’Š‹Ž’”ȱ ¡ˬœˬ•ˬ›ˬȱã‹ˬ•ˬ”ȱ¡ˬœˬ•’¢’—ˬȱ¢˜•ž¡–Šȱ›’œ”’ȱŠ‘Šȱ ³˜¡ȱ˜•ž›ǯȱkˬ”ˬ›•’ȱ’Š‹Žȱ£Š–Š—Íȱš•û”˜£Š—Í—ȱ—ˬ’—”’ȱ œ’’”ˬǰȱžóŠš•Íšȱ¢˜•žȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—’—ȱŽ™’Ž•’—ˬȱ ˬȱŠ›Í–ÍȱšŽ¢ȱ˜•ž—ž›ȱ”’ǰȱ‹žȱŠȱžóŠš•Íšȱ¢˜•žȬ —ž—ȱŽ™’Ž•ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—’—ȱ’œ›˜ęȱ¢ŠœÍȱŸˬȱŽ›˜£’¢Šȱ ˜›–Š•ŠóÍ›Š›Ššȱ˜—•Š›Í—ȱ–ˬ‘Ÿ’ȱ’•ˬȱ—ˬ’Œˬ•ˬ—’›ǯ ˬ‘›’£ȱã£ûȱˬȱ›’œ”ȱŠ”˜›žȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›ȱ¢û”œˬ”ȱ”Š•˜›’•’ȱ™ˬ‘›’£ˬȱ˜•Š—ȱ šŠÍ—•Š›Í—ȱŠóŠÂÍȱ”Š•˜›’•’ȱ™ˬ‘›’£ȱœŠ¡•Š¢Š—ȱ šŠÍ—•Š›Š—ȱŠ‘ŠȱŽ£ȱžóŠš•Íšȱ¢˜•žȱã‹ˬ•ˬ”ȱ ’—Ž”œ’¢ŠœÍ—Š—ȱˬ£’¢¢ˬȱ³ˬ”’”•ˬ›’—’ȱŠó”Š›ȱ Ž’‹•ˬ›ǯȱ ˬˬœœûȱ”’ǰȱã‹ˬ•ˬ”ȱ’—Ž”œ’¢ŠœÍȱã£ûȬ㣕û¢û—ˬȱ ¡˜óŠˬ•–ˬ£ȱ˜•žÂžȱ‘Š•Šǰȱ‘ˬ•ˬȱˬ”›Š›ȱšŠ¢Í–Šȱ ‘Š••Š›ÍȱŠȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›ȱˬœ’šȱŽ’‹•ˬ›ȱ”’ǰȱ’—Ž”œ’¢Š¢Šȱ ˬ”›Š›ȱ¢˜•ž¡–Š—Í—ȱšŠ›ó͗͜ÍȱŠ•–Ššȱû³û—ȱ˜—ž—ȱ

¢Š›Š—–ŠȱŸˬȱŠ›–Šȱœˬ‹ˬ‹’—’ȱŠ›ŠóÍ›–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ —ŒŠšȱ¢ž¡Š›ÍŠȱšŽ¢ȱ˜•ž—Š—ȱ¡˜óŠˬ•–ˬ£ȱ ˬ•Š–ˬ•ˬ›’—ȱ‘Š–͗͗͜ȱœˬ‹ˬ‹”Š›ÍȱŠ—’ŠȱŠ•‹’Ȭ ŒŠ—œȱŽ¢’•ǯȱ›’¡˜–˜—ŠȱŸˬȱ‹Š”Ž›’Š•ȱŸŠ’—’•ˬ›ȱ ǻ Š›—Ž›Ž••ŠȱŸŠ’—Š•’œǼȱã‹ˬ•ˬ”ȱ’—Ž”œ’¢Š•Š›Í—Šȱ ‹ˬ—£ˬ›ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›ȱãœˬ›ˬȱ‹’•ˬ›ǯȱ˜—ȱ’••ˬ›ȱŠ‘Šȱ³˜¡ȱ –’”œȬ’—Ž”œ’¢Š•Š›ȱ›Šœȱˬ•’—’›ȱǻ¢ˬ—’ȱŸŠ’—’ˬȱŽ¢—’ȱ £Š–Š—Šȱ‹’›ȱ—Ž³ˬȱ–’”›˜˜›šŠ—’£–•ˬ›ȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›Ǽǯ ûŠœ’›ȱˬœˬŸŸû›•ˬ›ˬȱã›ˬȱŸŠ’—’’—ȱŽěȱŽ”’Ÿȱ –ûŠ•’Œˬœ’ȱŠ—ŒŠšȱ—㟋ˬ’ȱˬ•ˬ‹•ˬ›ˬȱŒŠŸŠ‹ȱŸŽ›ˬ—ȱ ™›Ž™Š›Š•Š›•Šȱ˜•–Š•ÍÍ›DZ ȬȱŽ—’óȱœ™Ž”›•’ȱŠ—’–’”›˜‹ȱˬœ’›ȱǻ–Š”œ’–Š•ȱ –’šŠ›Šȱ™Š˜Ž—•ˬ›’—ȱ”˜—›˜•žǼDz Ȭȱ’œ’Šˬœ’—’—ȱ›Š‘Š•ÍÂÍȱŸˬȱšÍœŠȱ–ûŠ•’Œˬȱ”ž›œžȱ ǻŗȱ‘ˬĞȱˬˬ—ȱ³˜¡ȱ˜•–Š¢Š—Ǽǰȱ‘ˬ”’–’—ȱˬ¢’—ȱŽ’¢’ȱ œ¡Ž–ˬȱŠœŠ—•Íš•Šȱ›’Š¢ˬȱŽ’•–ˬœ’Dz ȬȱŽěȱŽ”’ŸȱŸˬȱ–Š”œ’–Š•ȱˬ‘•û”ˬœ’£ȱŸŠœ’ˬǰȱ˜ȱ Œû–•ˬˬ—ȱ‘Š–’•ˬ•ˬ›ˬȱ’œ’Šˬœ’Dz Ȭȱ˜™’–Š•ȱŠ›–Š”˜Ȭ’š’œŠ’ȱãœˬ›’Œ’•ˬ›ˬȱ–Š•’”ȱ ˜•–Š•Íǯ žȱˬ•ˬ‹•ˬ›ˬȱ¢Ž›•’ȱ’œ’Šˬȱû³û—ȱ”˜–‹’—ˬȬ ˜•ž—–žóȱˬœ’›ˬȱ–Š•’”ȱ–ûŠœ’›ȱ™›Ž™Š›Š•Š›ȱŒŠŸŠ‹ȱ ŸŽ›’›ǯȱ—•Š›ȱŠ—’›’¡˜–˜—Šǰȱ‹Š”Ž›’œ’ȱŸˬȱ ã‹ˬ•ˬ”ˬ•Ž¢‘’—ˬȱˬœ’›•ˬ›ˬȱ–Š•’”’›•ˬ›ǯ " ȱoȱ"ȱ󒛔ˬ’ȱ›Ž—’—Š—Í—ȱŽ–iœȱ oœaloȱ£ŠŸ˜ž—ž—ȱ’œŽ‘œŠ•Íȱ˜•Š—ȱŽoȱŽlviȬ Œilȱli—ȱ™›Ž™Š›ŠÍ—Íȱ£ˬ›‹Š¢ŒŠ—Í—ȱŠ›–Š”˜•˜“’ȱ ‹Š£Š›Í—Šȱˬ’›–ˬ”•ˬȱ‹žȱ–ˬšœˬˬȱ˜Â›žȱŠ‘Šȱ ‹’›ȱŠÍ–ȱŠÍǯȱŽoȱŽlviŒilli—ȱ™›Ž™Š›ŠÍȱ”’³’”ȱ ³Š—Ššȱ˜›šŠ—•Š›Í—Í—ȱ”ˬœ”’—ȱŸˬȱ¡›˜—’”’ȱ’•’‘Š‹’ȱ ¡ˬœˬ•’”•ˬ›’—’—ȱ”˜–™•Ž”œȱ–ûŠ•’Œˬœ’—ˬȱžÂž›•Šȱ ’œ’Šˬȱ˜•ž—Š—ȱ™›Ž™Š›ŠÍ›ǯȱŽoȱŽlviŒilli—Ȭ’—ȱ ˬ›”’‹’—ˬȱřŖŖȱ–šȱ–Ž›˜—’Š£˜•ǰȱŗŖŖȱ–šȱ–’”˜—ŠȬ £˜•Ȭ—’›ŠǰȱŚŞǰŞŖȱ–šȱ—Ž˜–’œ’—Ȭœž•ŠǰȱŚǰŚŖȱ–šȱ™˜•’Ȭ –’”œ’—ȱȱœž•Šǰȱŗśȱ–šȱŽ—Ž••ŠȱŠœ’Š’ŒŠȱŠ¡’•’›ǯȱ œ’¢ŠȱœŽ—Ž••ŠœÍȱ˜¡ž–Š•Š›ŠȱœŠÂŠ•ÍŒÍǰȱ›ŽŽ—Ž›ŠȬ œ’¢ŠŽ’Œ’ȱŸˬȱš˜›ž¢žŒžȱˬœ’›ȱãœˬ›’›Dzȱȱ—Ž˜–’œ’—ȱ Ÿˬȱ™˜•’–’”œ’—ȱŽ—’óȱŠ—’‹Š”Ž›’Š•ȱœ™Ž”›ˬȱ–Š•’”ȱ ˜•ž‹ǰȱš›Š––ûœ‹ˬȱŸˬȱš›Š––ˬ—ęȱȱ–’”›˜‹•Š›Í—ȱ ‘ˬ›ȱ’”’œ’—ˬȱˬœ’›ȱŽ’›Dzȱ–’”˜—Š£˜•Ȭ—’›Šȱ’–’Š£˜•ȱ ã›ˬ–ˬœ’ȱ˜•ž‹ȱŽ—’óȱœ™Ž”›•’ȱŠ—’ž—šŠ•ȱŸŠœ’ˬ’›ǯȱ Š˜Ž—ȱã‹ˬ•ˬ”•ˬ›ˬǰȱ’•”ȱ—㟋ˬˬȱŠ—’ŠȱŠ•‹’Ȭ ŒŠ—œȬŠȱšŠ›óÍȱȱŠ—’ž—šŠ•ǰȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱš›Š–ȱ–ûœ‹ˬȱ ‹Š”Ž›’¢Š•Š›ŠȱšŠ›óÍȱŠ—’‹Š”Ž›’Š•ȱˬœ’›ˬȱ–Š•’”’›Dzȱ –Ž›˜—’Š£˜•ȱ’œˬȱ—’›˜’–’Š£˜•ȱš›ž™ž—ŠȱŠ’ȱ ˜•ž‹ǰȱŽ—’óȱˬœ’›ȱœ™Ž”›’—ˬȱ–Š•’”ȱŠ—’‹Š”Ž›’Š•ȱŸˬȱ Š—’™›˜˜£˜¢ȱŸŠœ’ˬ’›ǯȱ›’¡˜–˜—Š•Š›ŠȱšŠ›óÍȱˬœ’›ȱ ãœˬ›’›ǯ

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4


5(352'8.7ø96$ö/$0/,4

44

.øùø/θ5'θ)5ø*ø'/ø. Kişilərdə frigidlik və ya soyuqluqdan söhbət açdıqda, cinsi həvəsin tam və ya qismən olmaması, həyat yoldaşının kifayət qədər fəal və mehriban olmasına baxmayaraq, cinsi həyatdan narazılıq və cinsi əlaqə zamanı orqaistik hissiyatların zəif olması nəzərdə tutulur. Təəssüf ki, aradan qaldırıla bilməyən bu pozğunluğun əsas səbəbi həddindən artıq məşğulluq və qadınlarla neqativ ünsiyyət təcrübəsindən irəli gələn stressdir. Müasir dövrdə işdə həddən artıq yüklənmənin səbəbi ondadır ki, uğur qazanmaq üçün kişilərə informasiya inqilabı və texniki tərəqqinin irəli sürdüyü tələblərə maksimal dərəcədə müvafiq olmaq lazım gəlir. Kompyuterlər, yüksək texnologiyalar, tonlarla təlimatlar, rəqəmlər və faktlar, avtomatikaya çatmaq, tez və effektiv şəkildə hər hansı mürəkkəb cihazı təmir etməyi bacarmaq zəruriyyəti – bütün bunlar müasir kişinin əmək keyfiyyətlərinə şamil edilən xüsusiyyətlərdir. Müasir dövr insanının sinir sistemi o qədər nəhəng yüklənməyə məruz qalır ki, müsbət emosional hisslər (o cümlədən intim münasibət) ona yorucu təsir göstərir. Nəticədə, kişinin arzusu televizora baxmaq, ləziz yemək yemək və s. kimi zəif stimullardan ibarət olur. Kişilərdə cinsi soyuqluğun geniş yayılmasının ikinci səbəbi qadın emansipasiyasıdır. Kişilərin psixikasında

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4

patriarxal düşüncə tərzinin üstünlük təşkil etməsi səbəbindən onlar bu prosesə uyğunlaşa bilmirlər. Bu gün ofis və müəssisələrdə kişilərlə yanaşı, çoxlu sayda qadınlar çalışır, bəzi kollektivlərdə isə onların sayı, hətta kişilərdən xeyli çoxdur. Geyimi, kosmetikası, saç düzümü ilə qadınlar öz zahiri gözəlliklərini nəzərə çarpdırır, əks cinsin nümayəndələrinin diqqətini cəlb edən qadınlar bununla onlarda stress vəziyyəti törətdiklərini düşünmürlər. Bəzi kişilər azad həyat tərzi sürən qadınlardan çəkinir və seksuallıq hisslərini boğur. Digərləri, əksinə, yaranmış müşahidə fürsətindən istifadə edərək qadın ilə münasibətlərini bir oyuna çevirir (lüdik münasibətlərin formalaşması) və bununla da, öz kişilik qabiliyyətini sübut etmək kimi asan olmayan vəzifədən boyun qaçırır. Üçüncülər isə, cazibəli hesab etdikləri qadınlara qarşı yaranan həvəslərini gündən-günə boğmağa çalışırlar. Hətta bütün qadınlar ciddi iş libası geyinsə, kosmetika və bəzək əşyalarından istifadə etməsə belə, psixikanı zədələyən bu vəziyyəti aradan qaldırmaq mümkün deyil. Məsələ ondadır ki, kişiləri ilk növbədə həvəsləndirən qadının əmək və sosial cəhətdən fəal olması faktıdır. Onlar şüuraltı səviyyədə hiss edirlər ki, belə qadınlar seksual baxımdan da aktiv ola bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, əksər hallarda bu qeyri-


45 iradi reaksiya əsaslıdır. Statistika göstərir ki, peşəsindən məmnunluğunu, əmək fəaliyyətinə səylə cəlb edildiyini, ictimai işə olan minimum ehtiyacını və özünü realizasiya etdiyindən gülərüzlülük nümayiş etdirən qadınlar maksimal orqazmik qabiliyyətə malikdir. Kişilərdə cinsi soyuqluğun ağır forması özünü qadınlara qarşı nifrət, onlarla ünsiyyət qurmamaq istəyi ilə büruzə verir. Belə kişilərin gözündə qadın nəinki cazibədarlığını itirir, hətta təhlükəli təsəvvür yaradır, yəni frigidlik zəminində ginekofobiya (qadın qorxusu) inkişaf edir. Bununla belə, deyilənləri aksiom kimi qəbul etmək olmaz. Ginekofobiya çox vaxt sərbəst şəkildə də təsadüf edilir, belə ki, müstəqil pozğunluq kimi o, bəzən frigidliyin inkişaf etməsinə səbəb olur. Subay və qadınlar ilə hərdən bir yaxınlıq edən kişilərdə soyuqluq ya gecikmiş halda aşkar edilir, ya da ümumiyyətlə aşkar edilmir, çünki bu, onlarda heç bir narahatlıq törətmir. Libidonun zəifləməsinə həssas reaksiya verən daimi cinsi tərəfdaşları olan və evli kişilərdir. İnkişaf edən frigidliyin ilk əlamətlərindən biri tez-tez yaranan vəziyyət impotensiyası, yəni yorğunluq, özünə əminsizlik, alkoqoldan hədsiz istifadə və s. səbəblərə görə ereksiyanın müvəqqəti olmaması və ya zəifləməsi hallarıdır (normal şəkildə vəziyyət impotensiyası 90%-dən artıq kişilərdə yaranır, lakin nisbətən az hallarda). Vəziyyət impotensiyası erotik stimulyasiya təsiri altında nisbətən tez aradan qaldırılır, lakin cinsi aktdan alınan həzz tədricən azalır. Hətta qənaətbəxş ereksiya zamanı imkanlarını həyata keçirmək həvəsi yaranmır, cinsi akt mexaniki sürətdə, usandırıcı bir vəzifə kimi yerinə yetirilir. Bütün bunlar soyuqluğun erkən subyektiv simptomlarına aiddir, obyektiv simptomlar isə koitus (cinsi birləşmə) zamanı hissiyyatların dolğunluğu və zənginliyinin azalması, koitus

başladıqdan artıq 5 dəqiqə sonra normal ereksiyanın itməsi, orqazmın nadir hallarda baş verməsindən ibarətdir. Kişilər libidonun zəifləməsini yorğunluq, əsəbi gün, yuxusuzluq və digər səbəblərlə izah etməyə çalışır ki, onlar frigidliyin artmasına təkan versə də, problemin mahiyyətini təşkil etmir. Soyuqluğun mühüm fəsadlarından biri həyat yoldaşı (cinsi tərəfdaşı) ilə münasibətlərdə əsəbiliyin, cinsi əlaqənin olmaması səbəbindən hormonal disbalansın yaranması, qanın tərkibində endorfinlər və serotonin səviyyəsinin azalması nəticəsində stressə davamlılığın zəifləməsi, əzələ tonusunun azalması, xayalarda testosteron, yəni kişinin çox və məhsuldar çalışmasına hazır olması, çətinliklərə dözməsi, özünü təsdiq etməsinə səbəb olan hormon istehsalının azalmasına gətirib çıxaran seksual disharmoniyadır. Frigidliyin dəqiq diaqnostikası, habelə müalicəsi peşəkar seksopatoloq tərəfindən aparılır. Fiziki aktivlik rejimi həkim tərəfindən sırf fərdi yanaşma şərti ilə seçilir. Kimisi passiv istirahət, o cümlədən yuxuya ehtiyac duya, kimisi isə hipodinamiyadan əziyyət çəkə bilər. Əks-göstəriş yoxdursa, bir müddət tonusu artıran, potensiyanı normallaşdıran və kişilərdə libidoya müsbət təsir edən fitostimulyator qəbul etmək olar. Belə fitostimulyatorlar arasında eleuterokokk, cır limon və mancuriya araliyasından hazırlanmış məhlulları qeyd etmək olar. Birinci iki məhlul 10 damcı (2 xörək qaşığı suya) gündə 3 dəfə qəbul edilir. Müalicə kursu 34 gün davam edir. İlk 10 gün ərzində seçilmiş preparat - eleuterokokk, yaxud cır limon hər gün qəbul edilir, iki həftəlik fasilədən sonra prosedura təkrarlanır. Mancuriya araliyası tinkturası isə 4-6 həftə ərzində 30 damcı miqdarında (2 xörək qaşığı suya) gündə 3 dəfə qəbul edilir.

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4


5(352'8.7ø96$ö/$0/,4

46

(UNιQYιJHFLNPLú

72.6ø.2=

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4


47

H

amiləliyin erkən toksikozu zamanı gün ərzində 9-10 dəfə qusma yüngül formaya aiddir və hospitalizasiya tələb etmir. Adətən bu vəziyyət hamiləliyin 4-cü ayından sonra keçir. Nə ilə qidalandığınıza fikir verin. Tez-tez, hər 2-3 saatdan bir, kiçik porsiyalar ilə, uzanıqlı vəziyyətdə qidalanmaq lazımdır. Qidanın soyuq olması daha yaxşıdır. Yağlı qida və qəhvədən qaçmağa çalışın. Bu vəziyyətdə iştaha adətən azalır deyə, qidanın asan mənimsənilən, vitamin ilə zəngin olması vacibdir. Çoxlu maye için, çünki qusma ilə itirilən maye susuzluğa gətirib çıxara bilər. Gündə 5-6 dəfə kiçik həcmdə içilən qələvi mineral suyu yaxşı kömək edir. Hamiləliyin birinci üç aylığında isə bütün qadınlar hipotenziyaya meyllidir. Qusma artırsa, stasionarda yatmaq məsləhətdir. Hamiləliyi müşayiət edən əlamətlərdən biri də qıcqırmadır. Onun öhdəsindən gəlmək üçün tünd və şirin qidadan imtina edin. Gün ərzində yarım litrə qədər süd içməyə çalışın. Gecəyə doğru çox yeməyin və hündür balıncda yatmağa çalışın. Ananız, nənəniz və ya doğma bacınız hamiləlik zamanı gecikmiş toksikoz keçirmişsə, siz də bu riskə məruzsunuz. Xroniki xəstəlikləriniz varsa, həkiminizi onlar haqqında mütləq məlumatlandırın. Həkiminizin tərtib etdiyi tibbi müşahidə planına dəqiqliklə riayət edin. Təəssüf ki, gələcək anaların bəzisi qadın məsləhətxanasında müayinə və müşahidə olunmağa qeyri-ciddi yanaşır. Növbəti qəbula gəlməmək – adi haldır. Tibbi statistikaya görə isə tibbi dispanserə heç olmazsa qismən də etinasız yanaşan hamilə qadınlar arasında hamiləlik və doğuş fəsadları xeyli dərəcədə, tam imtina edənlər arasında isə – 1000 dəfə artıq təsadüf edir. Unutmayın ki, sizə lazım olmayan ilk növbədə stressdir. İşdə və evdə ondan qaçın. Çox vaxt bunu etmək çətindir, çünki hamilə qadınların emosional durumu bunun üçün zəmin yaradır, ailə üzvləri və əməkdaşlar isə bu məsələyə hər zaman lazımi anlayışla yanaşmır. Psixoloqla məsləhətləşin, həyat yoldaşınız ilə analıq məktəblərinə məşğələlərə gedin. Çətin hallarda psixoterapevtin xidmətlərindən istifadə edin. Yaxşı iş və istirahət rejimi, o cümlədən yuxu və ya sol tərəf üstə uzanıqlı vəziyyətdə istirahət etmək nəinki stress yükünü azaldır, habelə daxili orqan və sistemlərin işini yaxşılaşdırır. Hamilə qadın üçün düzgün qidalanmaq çox vacibdir. Balanslaşdırılmış rasion gecikmiş toksikozun ağırlığını azaltmağa, yaxud ondan qaçmağa imkan yaradır. Menyuda həm zülal, həm karbohidrat, həm vitamin və mikroelementlər, həm də təbii liflər olmalıdır. Unutmayın ki, istənilən tibbi problemə profilaktik yanaşma ən yaxşı nəticələr verir. Odur ki, həkimin köməyi ilə öz risk amillərinizi və gecikmiş toksikoz ehtimalını təhlil edin, bunu hamiləlikdən əvvəl etsəniz – daha yaxşıdır. Hamiləlik zamanı bədən çəkisi orta hesabla 8-10 kiloqramdan çox artmamalıdır. Maye yığılması hesabına yalnız bədən çəkisinin artması ilə təzahür olunan hestoz variantı hamiləlik ödemi adlanır. Əgər yalnız ayaqlar şişmişdirsə, bu, yüngül dərəcəli ödemdir. Qəbul etdiyiniz mayenin

miqdarını azaltmaq lazımdır. O, gün ərzində 1500 ml-dən artıq olmamalıdır. Belə ki, şorba, bulyon, meyvə və tərəvəzlər də 100% maye hesab olunur. Gün ərzində içdiyiniz “suyun” miqdarını hesablayarkən bunu nəzərə alın. İfraz etdiyiniz mayenin də miqdarını nəzərə almaq lazımdır. İçilmiş və ifraz edilmiş mayenin miqdarı təxminən eyni olmalıdır. Asan olsun deyə, bloknot açın və hər günün göstəricilərini oraya qeyd edin. Onu özünüzlə qadın məsləhətxanasına aparın. Bu, vəziyyətinizi qiymətləndirməkdə həkimə də kömək edəcək. Sidik ifrazı ilə bağlı problemlər yaranırsa, yüngül sidikqovuculardan istifadə etmək olar. Bunun üçün istənilən sidikqovucu və böyrək üçün ot yığmaları yarayır. Onları ½ qaynar suya 1 paket əlavə etməklə dəmləmək və gündə 3 dəfə yeməkdən sonra içmək lazımdır. Hamiləlik ödemi başqa müalicə tələb etmir. Buna baxmayaraq, ödemlər qalır və əl və üz nahiyələrinə də yayılırsa, qan təzyiqi 130/90 mm c. st qədər artırsa, sidik analizində zülal izləri aşkar edilirsə, təcili olaraq həkimə müraciət etmək lazımdır. Bu əlamətlərin hamısı gecikmiş toksikoz simptomlarıdır. Yəqin ki, həkim xəstəxanada müalicə olunmağı təklif edəcək. Bundan imtina etməyə dəyməz, çünki vaxtında başlanılmış müalicə həm hamilə qadına, həm də dünyaya gələcək uşağa fəsadlardan qaçmağa imkan yaradacaq. Gecikmiş toksikoz zamanı aparılan müayinə aşağıdakılardan ibarətdir: - müntəzəm qaydada tərəzidə çəkilmə; - arterial təzyiqin ölçülməsi. O, 125/90 mm c. st yüksək olmamalıdır; - sutkalıq diurezin müəyyənləşdirilməsi – içilmiş və ifraz olunmuş mayenin nisbəti; - müntəzəm qaydada sidik analizinin verilməsi. Bu analizin tərkibində zülal olmamalıdır; - qanın biokimyəvi analizi; - dölün USM-si və dopplerometriya (bu zaman dölün bətndaxili vəziyyəti, göbəkbağı və ciftin qan dövranı qiymətləndirilir); - dölün kardiotaxoqrafiyası. Bu üsulun köməyi ilə dölün ürək vurğularının sayı, onun hərəki aktivliyini müəyyən etmək olar. KTQ nəticələrinə görə gələcək körpənin vəziyyətini bilmək olar. Gecikmiş toksikoz zamanı digər pozğunluqlardan savayı, ciftin qan dövranının pozulması da baş verir. Onun vasitəsi ilə uşaq tənəffüs və normal inkişaf üçün zəruri olan qida maddələri və oksigen alır. Nəticədə, uşaq daimi hipoksiya, yəni oksigen çatışmazlığı vəziyyətində qalır. Bu, boy artımının ləngiməsi, ağciyər və başqa daxili orqanların formalaşmasının pozulmasına gətirib çıxarır. Belə vəziyyətdə doğuş vaxtından əvvəl başlaya bilər. Hamiləlik dövründə həkim müntəzəm olaraq hamilə qadını müşahidə etməlidir, bu zaman hər şey nəzarət altında olacaq.

5(352'8.7ø96$ö/$0/,4


.g53Ԥ0

48

8ú$4/$5,1 <$=0$&ˍ5$/$5,

.g53Ԥ0


4

U

󊚕Š›Í—ȱŒ’’ȱ£ˬˬ•ˬ›ȱŠ•Šȱ‹’•ˬŒˬ¢’ǰȱ‘ˬĴȱŠȱ ‘ˬ•Š”ȱ˜•Šȱ‹’•ˬŒˬ¢’ȱŗśŖȱˬ‘•û”ˬ•’ȱŸˬ£’¢¢ˬȱ –ˬ•ž–ž›ǯȱ󊚕Š›ȱ–û¡ˬ•’ȱœˬ‹ˬ‹•ˬ›ˬ—ǰȱ–’œŠ•ȱ û³û—ǰȱ¢Ž••ˬ—Œˬ”ˬ—ȱ¢Í¡Í•–Ššȱ—ˬ’Œˬœ’—ˬȱ£ˬˬȱ Š•Í›ǯȱʞ—ȱ³˜¡ȱ¢Š¢Í•–ÍóȱŸˬȱˬ‘•û”ˬ•’ȱŸˬ£’¢¢ˬDZȱžóŠšȱ ¢Ž••ˬ—Œˬ”ˬ—ȱ¢Í¡Í•Í›ǰȱˬ›‘Š•ȱŠ¢ŠÂŠȱšŠ•¡Í›ǰȱ‘ˬ›ˬ”ˬȱ Ž–ˬ”ˬȱ˜•Š—ȱ¢Ž••ˬ—Œˬ”ȱ’œˬȱ˜—Šȱ£ˬ›‹ˬȱ¢Ž’›’›ȱ ȮȱŠˬˬ—ǰȱ‹žȱ£ˬ›‹ˬȱ‹ŠóŠȱˬ¢’›ǯȱˬ’ŒˬˬǰȱžóŠšȱ ŠÂ͛ȱ”ˬ••ˬȬ‹Ž¢’—ȱ›ŠŸ–ŠœÍȱ’•ˬȱ¡ˬœˬ¡Š—Š¢Šȱûóû›ǯȱ óŠÂÍȱ¢Ž••ˬ—Œˬ¢ˬȱã—ˬ›–ˬ£ˬ—ȱˬŸŸˬ•ȱ–û•ˬšȱ ¡ˬ‹ˬ›Š›•ÍšȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ¢Í¡Í•ÍšŠ—ȱˬ›‘Š•ȱ œ˜—›ŠȱŠ¢ŠÂŠȱšŠ•¡–Ššȱ˜•–Š£ǰȱˬŸŸˬ•Œˬȱ‘Ž³ȱ˜•–Š£œŠȱ ‹’›ȱ–Ž›ȱ”ˬ—Š›Šȱœû›û—–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ

ˬ¢ˬ•ˬ›ˬȱšž›ŠóÍ›Í•Š—ȱŸˬȱ–û¡ˬ•’ȱ‹žŒŠš•Š›Ȭ Šȱ‹’›•ˬ󍒛’•ˬ—ȱ’›•ˬ›ˬ—ȱ’‹Š›ˬȱ˜•Š—ȱû—‹ˬ£ŸŠ›Íȱ ˜¢ž—ȱšž›Âž•Š›ÍȱŠȱ”ã›™ˬ•ˬ›ȱû³û—ȱ‹ã¢û”ȱˬ‘•û”ˬȱ Šó͛͢ǯȱ—•Š›ŠȱÍ›–ŠóŠ›”ˬ—ȱžóŠš•Š›ȱ¢Í¡Í•Í›ȱŸˬȱ š˜•ȬšÍ³•Š›Í—ÍȱœÍ—Í›Í›•Š›ǯȱŠ£Í—ȱˬ•–ˬœ’ȱ’•ˬȱŠÂŠŒŠ—ȱ ¢Í¡Í•–Šȱ‘Š••Š›Í—Í—ȱŠȱœŠ¢ÍȱŠ›Í›ǯ Š£Í—ȱœ˜—ȱŠ¢•Š›Í—Šȱ”ã›™ˬ•ˬ›’—ȱ™ˬ—Œˬ›ˬˬ—ȱ ¢Í¡Í•–Šȱˬ‘•û”ˬœ’ȱ³˜¡ȱ‹ã¢û”û›ǯȱˬ—Œˬ›ˬ—’ȱ Š³Š›Ššȱ˜Šš•Š›Íȱ¢ÍÂÍóÍ›Š—ǰȱ¢Š¡žȱ™Š•Š›ȱ¢ž–Šš•Šȱ –ˬóž•ȱ˜•Š—ȱŠ—Š•Š›ȱžóŠÂ͗ȱ™ˬ—Œˬ›ˬ¢ˬȱ³Í¡ÍÂ͗Íȱ —ˬ£ˬ›ˬ—ȱšŠ³Í›Í›ǯȱŠ¢Í›Šȱ‹ŠóȱŸŽ›ˬ—•ˬ›ȱ˜—Šȱ³˜¡ȱ –Š›Šš•ÍÍ›ǯȱŽŸ’–•’ȱ˜¢ž—ŒŠšȱŠȱ™ˬ—Œˬ›ˬˬ—ȱ ‹Š¢Í›Šȱûóû‹ǯȱ 㛙ˬȱˬ¢’•’›ǰȱ–ûŸŠ£’—ˬ’—’ȱ’’›’›dzȱ Š•’Ž¢—•ˬ›ȱž—ž–Š–Š•ÍÍ›ȱ”’ǰȱžóŠš•Š›ǰȱ‘ˬĴȱŠȱ Š£¢Šó•Íȱ–ˬ”ˬ‹•’•ˬ›ȱ‹Ž•ˬȱ‘û—û›•û¢û—ȱˬ‘•û”ˬœ’—’ȱ û£û—ȱš’¢–ˬ•ˬ—’›ˬȱ‹’•–’›•ˬ›ǯȱŽ•ˬȱ‹’›ȱ ‘Š’œˬȱ˜•–žóž›ȱȮȱ‹’›’—Œ’ȱœ’—’ȱ󊐒›’ȱ–ˬ”ˬ‹ˬȱ ŽŒ’”’¢’—ˬ—ȱ‹Žó’—Œ’ȱ–ˬ›ˬ‹ˬ—’—ȱŽ¢ŸŠ—Í—Š—ȱ ž••Š—–ÍóÍ›ǰȱ³û—”’ȱ—ˬ—ˬœ’ȱ–ŠÂŠ£Š¢ŠȱŽ–’óȱŸˬȱ šŠ™Í—Íȱ‹ŠÂ•Š–ÍóÍ›ǯ [–û›•ˬ›’—’—ȱ‹’›’—Œ’ȱ’•’—’ȱ¢ŠóŠ¢Š—ȱžóŠš•Š›ȱ ‹ˬ•ˬ–ˬȱœ˜•ž—ž—ȱûœû—ˬ—ȱˬȱ¢Í¡Í•Í›•Š›ǯȱóŠÂÍȱ ‹ˬ•ˬ–ˬ¢ˬȱ‹Šó•Š¢Í›œÍ—Í£ǰȱ‹žȱ£Š–Š—ȱ’œˬȱšŠ™Í—Í—ȱ £ˬ—’ȱ³Š•Í—Í›ǯȱȃ’›ȱœŠ—’¢ˬ•’”Ȅȱ‹ˬ•ˬ–ˬȱœ˜•ž—Š—ȱ ž£Šš•Šó͛œÍ—Í£ǯȱžȱ£Š–Š—ȱžóŠšȱšŠ›—Íȱûœˬȱ³ŽŸ›’•’›ǰȱȱ ’–ˬ”•ˬ¢’›ȱŸˬȱãóˬ–ˬ¢ˬȱûóû›ǯȱŠ™Í—ÍȱŠ³–ŠÂŠȱ Žˬ›”ˬ—ȱ”ã›™ˬ—’£’ȱˬ•’—’£ˬȱŠ•œŠ¢Í—Í£ǰȱ‹žǰȱ‹Šóȱ ŸŽ›–ˬ£’ǯ ˬˬ—ǰȱŸŠ•’Ž¢—•ˬ›ȱžóŠš•Š›Í—ÍȱŠÍ‹ȱžŠ›Ššȱ˜—žȱ ˬ¢•ˬ—’›’›•ˬ›ǯȱˬ£’ȱ‘Š••Š›Šȱ’œˬȱžóŠšȱˬ•ˬ—ȱ¢Š—ȱ ”Ž³’›ȱŸˬȱ£ˬˬȱŠ•Í›ǯȱ ’™’”ȱŸˬ£’¢¢ˬ•ˬ›ˬȱŠ›Š‹Š•Š›Šȱ˜•Š—ȱžóŠš•Š›ȱ Šȱ£ˬˬȱŠ•Í›ǯȱ’••ˬ”ˬ—•ˬȱûóˬ›”ˬ—ȱŠ¢ŠÂ͗ͣȱ‹ž›¡žȬ •ž›ǰȱŠ›Š‹Š—Í—ȱˬœˬ¢’—’ȱˬ•’—’£ˬ—ȱ‹ž›Š¡Í›œÍ—Í£ǰȱ Š›Š‹ŠȱŠóŠÂÍȱ¢ã—ˬ•’›ȱŸˬȱžóŠšȱ’ŸŠ›Šȱ³Í›™Í•Í›ǯȱȱ ˬ‘•û”ˬœ’£•’”ȱšŠ¢Š•Š›Í—ŠȱˬœŠœˬ—ǰȱ™’••ˬ”ˬ—•ˬ›•ˬȱ Ž—ˬ›”ˬ—ȱ”ã›™ˬȱŠ›Š‹ŠŠȱŽ¢’•ǰȱˬ••ˬ›’—’£’—ȱûœû—ˬȱ ˜•–Š•ÍÍ›ǯȱ

Ž³ȱ‹’›ȱ‘Š•ŠȱŠ›Š‹Š—ÍȱŽŸ’—’£’—ȱ¢Š—Í—Šȱ™ˬ›ŸŠ£ȱ

Š•Í—Šȱš˜¢–Š¢Í—ǯȱ›Š‹Š•Š›Í—ȱû£ˬ›’—ˬȱ™ˬ›ŸŠ£ȱ ŽŠ••Š›Íǰȱû£•û”ȱŠó•Š›ǰȱ™ˬ—Œˬ›ˬˬ—ȱž••Š—–Íóȱ ‹žž•”Š•Š›Í—ȱûó–ˬœ’ȱ‘Š••Š›Íȱ–ˬ•ž–ž›ǯȱ—Š•Š›Í—ȱ ‹’›ȱ³˜¡žȱœûˬ–ˬ›ȱ”ã›™ˬ•ˬ›’—’ȱžóŠšȱŠ›Š‹ŠœÍ—Šȱ Ž¢ŸŠ—Šȱ¢ŠÍ›Í›ǯȱ—ž—ȱ¢Š—Í—Šȱ˜•–ŠœŠ—Í£ǰȱ‹žǰȱ ˬ‘•û”ˬ•’’›ǯ Ž•˜œ’™Žȱȱ›ŠŸ–Š•Š›ÍȱŠȱ³˜¡ȱˬ‘•û”ˬ•’ȱ›ŠŸ–ŠȬ •Š›ȱœÍ›ŠœÍ—ŠȱŠ’’›ǯȱóŠšȱ‹’›ˬ—ȱ³ŽŸ›’•’›ǰȱ¢Í¡Í•Í›ȱŸˬȱ šŠ›—Íûœˬȱ¢Ž›ˬȱ³Í›™Í•Í›ǯȱžǰȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›ǰȱŠ•Ššǰȱ‹ŠóšŠȱ Š¡’•’ȱ˜›šŠ—•Š›Í—ȱŒ’’ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬœ’—ˬȱˬ’›’‹ȱ ³Í¡Š›Í›ȱŸˬȱˬ”œˬ›ȱ‘Š••Š›ŠȱˬŒ’•’ȱ˜™Ž›Š’Ÿȱ–ûŠ¡’•ˬȱ ˬ•ˬ‹ȱ˜•ž—ž›ǯ ȱóŠšȱ—ˬš•’¢¢Šȱ›ŠŸ–Š’£–’ȱˬȱž›–ŠŠ—ȱ Š›Í›ǯȱȱ ˬ›ȱ‹Žóȱ£ˬ›ˬ›³ˬ”–’óȱžóŠšŠ—ȱ’”’œ’ȱã–û›•û”ȱ ˬ•’•ȱ˜•ž›ǯȱ•ˬȱ‘Š••Š›ȱ˜•ž›ȱ”’ǰȱŠŸ˜–˜‹’•ȱ›ŠŸ–Š•Š›Íȱ —ˬ’Œˬœ’—ˬȱ‹Ž¢’—ȱŠ›˜ęȱ¢ŠœÍȱ’—”’óŠȱŽ’›ȱŸˬȱ‹Ž•ˬȱ žóŠš•Š›ȱœŠˬŒˬȱ‹’˜•˜“’ȱ‹’›ȱŸŠ›•ÍŠȱ³ŽŸ›’•’›ǯȱȱȱȱȱȱ ›ŠŸ–Š•Š›Í—ȱ‹’›ȱ—ãŸûȱžóŠšȱŠŸ˜–˜‹’•ȱœŠ•˜—ž—Ȭ Šȱ˜•Š›”ˬ—ȱ‹ŠóȱŸŽ›’›ǯȱ󊚕Š›Íȱã£ȱ¢Š—Í—Í£ŠȱœŠÂȱ ˜ž›ŠŒŠšŠȱˬ¢•ˬ󍒛–ˬ”ȱšˬ’¢¢ˬ—ȱ˜•–Š£ȱȮȱœŠ’œȬ ’”Š¢Šȱã›ˬǰȱ‹žȱŠŸ˜–˜‹’•’—ȱˬ—ȱ㕍û›ûŒûȱ¢Ž›’’›ǯȱ óŠÂ͗ȱ¢Ž›’ȱȮȱˬ—ȱŠ£ȱ›ŠŸ–Šȱˬ‘•û”ˬœ’ȱȱ˜•Š—ȱŠ›¡Šȱ œŠÂȱ˜ž›ŠŒŠšÍ›ǯ ŽŒˬȱ‹’•’›œ’—’£ǰȱ‘Š—œÍȱ–Šó͗ȱˬ—ȱˬ‘•û”ˬ•’’›ǵȱ ʞ—ȱˬ‘•û”ˬ•’œ’ȱŠ¢Š—–Íóȱ–Šó͗Í›ǯȱûœžœˬ—ȱˬǰȱ ‹žǰȱ’›’ȱšŠ‹Š›’•’ȱŠŸ˜‹žœǰȱ¢û”ȱ–Šó͗Í›œŠǯȱóŠšȱ ¢˜•žȱã›–û›ǰȱŠ¢Š—–Íóȱ—ˬš•’¢¢ŠÍ—ȱŠ›¡ŠœÍ—Š—ȱ ¢˜•ž—ȱ‘ˬ›ˬ”ˬȱ‘’œœˬœ’—ˬȱ³Í¡Í›ȱŸˬȱ–Šó͗ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ Ÿž›ž•ž›ǯȱȱŠ¢Š—–ÍóȱŠŸ˜‹žœž—ȱ—ˬȱŠ›¡ŠœÍ—Šǰȱ—ˬȱ ã—û—ˬȱ”Ž³–ˬ”ȱ˜•–Š£ǯȱȱ—ž—ȱž£Šš•Šó–ŠœÍ—Íȱ ã£•ˬ–ˬ”ǰȱœŠÂŠȱŸˬȱœ˜•Šȱ‹Š¡Š›Ššȱ‘Ž³ȱ‹’›ȱˬ‘•û”ˬ—’—ȱ ˜•–Š–ŠœÍ—Šȱˬ–’—ȱ˜•–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ ˬ–³’—’—ȱ žóŠÂŠȱ’£Š‘ȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱ”’ǰȱ”Ž³’ˬȱ–Šó͗•Š›ȱ ‹’›ȱ—Ž³ˬȱœÍ›Šȱ’•ˬȱŠ¢Š—–ÍóȱŸˬȱ¢Šó͕ȱ’óÍÂ͗ȱ ¢Š—–ŠœÍ—Íȱã£•ˬ¢’›œˬǰȱ”û³ˬ—’ȱ”Ž³–ˬ”ȱ˜•–Š£ǯȱ 󊚕Š›Šȱû£ȱŸŽ›ˬ—ȱŠŒ’ˬ•ˬ›ȱŠ›ŠœÍ—ŠȱœžŠȱ ‹˜Âž•–Š•Š›ȱ‘Ž³ȱˬȱœ˜—ȱ¢Ž›’ȱž–ž›ǯȱ›Šȱ ‘ŽœŠ‹•Šǰȱ‘ˬ›ȱ’•ȱřǰśȱ–’—ȱžóŠšȱœžŠȱ‹˜Âž•ž›ȱ”’ǰȱ ‹žȱ‘Š’œˬ•ˬ›’—ȱˬȱŗŖƖȬ’ȱŸŠ——ŠŠȱ‹ŠóȱŸŽ›’›ǯȱ Ž³ȱ ‹’›ȱ£Š–Š—ȱžóŠš•Š›ÍȱŸŠ——ŠŠȱˬ”ȱš˜¢–Š¢Í—ǰȱ ž£Šš•Šó–Ššȱ•Š£Í–Í›œŠǰȱ˜—žȱŠȱã£û—û£•ˬȱ ãû›û—ǯ Gȱ’ó•ˬ–’óǰȱ’•Š—ȱœŠ—Œ–ÍóȱžóŠš•Š›Í—ȱŠȱœŠ¢ÍȱŠ£ȱ Ž¢’•ǯȱŠ£Í—ȱœ˜—•Š›Í—Šȱ’•Š—ȱ£ˬ‘ˬ›’ȱ¡ûœžœ’ȱ’•ˬȱ˜”Ȭ œ’”’’›ǯȱŠ•’Ž¢—•ˬ›’—ȱ³˜¡žȱž›—Šȱš˜¢–ŠÂŠȱ³Š•Íó͛ǰȱ ‘ˬ›³ˬ—ȱ”’ǰȱ‹žǰȱŠ–Š–’•ˬȱŠ¢ŠœÍ£Í›ǯȱʞœ•’—ˬȱ ’œˬǰȱ’ó•ˬ›’—’£ȱœŠÂ•Š–Í›œŠǰȱ£ˬ‘ˬ›’ȱˬ›‘Š•ȱœ˜›–Ššȱ •Š£Í–Í›ǯȱˬ‹’’ȱ”’ǰȱœ˜—›ŠŠ—ȱû™û›–ˬ”ȱŸˬȱŠÂ£Í—Íȱ ¢Š¡Š•Š–Ššȱóˬ›’ȱ’•ˬǯȱͳŠšȱŸŠ›œŠǰȱœŠ—Œ–Šȱ¢Ž›’—’ȱ ³Š™–ŠšȱŸˬȱšŠ—Íȱ‹ž›Š¡–Ššȱ•Š£Í–Í›ǯȱ˜—›Šȱ’œˬȱ žóŠšȱ–û–”û—ȱšˬˬ›ȱŽ£ȱ‹’›ȱ£Š–Š—Šȱ¢Š¡Í—Š”Íȱ ’‹‹ȱ–ûˬœœ’œˬœ’—ˬȱ³ŠÍ›Í•–Š•ÍÍ›ǯ

.g53Ԥ0


50


51


52 $1$6h'hԤ9Ԥ=2/810$=4ø'$',5

H ȱ2ȱo–‹ioiŒ Ŝȱa¢Í—a— ³ȱřŖŖšDzȱŞŖŖš —Ž›“iȱˬ¢ˬ›iDZ ŗŖŖȱ–lȱha£Í›ȱ ša›Íó͚aȱŝŖȱ””al

’›ȱ ¢ŠóŠȱ šˬˬ›ȱ žóŠÂ͗ȱ œŠÂ•Š–ȱ Ÿˬȱ ‘Š›Ȭ –˜—’”ȱ ’—”’óŠÍǰȱ ’•”ȱ —㟋ˬˬȱ ˜—ž—ȱ û£û—ȱš’Š•Š—–ŠœÍ—Š—ȱŠœÍ•ÍÍ›ǯȱž—žȱ —ˬ£ˬ›ˬȱ Š•Š›Ššǰȱ žóŠšȱ š’Š•Š›Í—Í—ȱ ˬ‹’’ȱ Ÿˬȱ ”Ž¢ęȱ¢¢ˬ•’ȱ’œŽ‘œŠ•³ÍœÍȱ˜•Š—ȱ ȱ󒛔ˬ’ȱ H ȱ2ȱŸˬȱH ȱřȱo–‹ioiŒȱœû•ˬ›’—’ȱ ˬš’–ȱŽ’›ǯȱH ȱ›ŽȱŸˬȱȱH ȱŗȱo–Ȭ ‹ioiŒȱœû•ˬ›’—ˬȱ—’œ‹ˬˬ—ȱ˜—•Š›ȱŠ‘ŠȱšŠÍȱ Ÿˬȱ ˜¢ž–•žž›ǯȱ ˬ›”’‹’ȱ Š—Šȱ œûû—ˬȱ ž¢Âž—•ŠóÍ›Í•ÍÂÍȱȱû³û—ȱžóŠšȱ˜›šŠ—’£–’ȱ ˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱŠœŠ—ȱ–ˬ—’–œˬ—’•’›ǯȱ H ȱ 2ȱ o–‹ioiŒȱ Š—Šȱ œûûȱ ˜•–ŠÍÂÍȱ ‘Š••Š›Šȱ Ŝȱ Š¢Í—Š—ȱ ‹Šó•Š¢Š›Ššȱ ’œ’Šˬȱ ˜•ž—ž›ǯ

.g53Ԥ0


53 H ȱřȱo–‹ioiŒ ŗŖȱa¢Í—a— ³ȱřŖŖš —Ž›“iȱˬ¢ˬ›iDZ ŗŖŖȱ–lȱha£Í›ȱ ša›Íó͚aȱŝŖȱ””al

H ȱ řȱ o–‹ioiŒȱ ŗŖȬŒžȱ Š¢Š—ȱ ‹Šóȱȱ•ŠȬ ¢Š›Ššȱ ’œ’Šˬȱ ˜•ž—ž›ǯȱ ˬ›”’‹’ȱ œû–û”Ȭ •ˬ›’—ȱ —˜›–Š•ȱ šž›ž•žóžȱ Ÿˬȱ ’ó•ˬ›’—ȱ œŠÂȬ •Š–ȱ ’—”’óŠÍȱ û³û—ȱ ŸŠŒ’‹ȱ ˜•Š—ȱ –’—Ž›Š•ȱ –Šˬ•ˬ›•ˬȱ£ˬ—’—•ˬ󍒛’•’‹ǯȱ óŠÂ͗ͣÍȱ š’Š•Š—Í›–Ššȱ û³û—ȱ H ȱ 2 ŸˬȱH ȱřȱo–‹ioiŒȱœû•ˬ›’—’ȱœŽ³–ˬ”Ȭ •ˬȱ ’£ȱ ˜—ž—ȱ ’––ž—ȱ œ’œŽ–’—’ȱ û£û—ȱ ˜›–Š•ŠóÍ›Šǰȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ˬȱšŠ›óÍȱ–ûšŠŸ’Ȭ –ˬȱ’—’ȱŠ›Í›Šȱ‹’•ˬ›œ’—’£ǯȱH ȱ2ȱŸˬȱH ȱ řȱ o–‹ioiŒȱ œû•ˬ›’ȱ œŠÂ•Š–ȱ ”ã›™ˬǰȱ ¡˜ó‹ˬ¡ȱŠ’•ˬȱŽ–ˬ”’›ǯ

1i\ԥ+ø33-inke\¿\\ԥWVWanGarWlarÕ $YrRSake\¿\\ԥWVWanGarWlarÕnGan GahaciGGiGirYԥhԥrbirmԥhVXl260ke\¿\\ԥW \R[lamaVÕnGankeoir" dnkihԥminTiGalarÕhԥ\aWÕmÕzGaԥnGԥ\ԥrli RlanXúaTlaronhazÕrla\ÕrÕT. .g53Ԥ0


*g=Ԥ//ø.21'85

54

“Meylim üzündəki qara xaldadır” İ

ndi lazer koaqulyasiyası üsulu çox geniş yayılmışdır. Bu, kontaktsız üsul olduğundan, xalın ləğv edilməsi zamanı yoluxdurma riski yoxdur. CO2-lazer şüası vasitəsi ilə istənilən ölçülü yenitörəmələri ləğv etmək mümkündür. Bu zaman “lazımsız” hüceyrələr, sözün əsl mənasında, qatqat buxarlandırılır, belə ki, həkim təsir dərinliyini dəqiqliklə tənzimləyə bilir. Bu üsul ilə xalın ləğv edilməsi sağalma prosesini tezləşdirir. Pasiyent çapıqların əmələ gəlməsinə meylli deyilsə, onların yaranma ehtimalı minimaldır. Lakin demək olmaz ki, lazer koaqulyasiyası yenitörəmələrdən azad olmağın yeganə üsuludur. Bir sıra hallarda bu üsul optimal deyil. Məsələ bütün hallarda fərdi şəkildə, pasiyentin konkret xüsusiyyətlərindən irəli gələrək həll edilir. Fotodinamik terapiya son yeniliklərə aiddir. O, bədxassəliyə çevrilə biləcək, yaxud artıq çevrilməyə başlayan yenitörəmələrin ləğv edilməsi üçün istifadə olunur. Əvvəlcə törəmənin üzərinə xüsusi krem çəkilir. O, alfa-lavulen turşusu kimi tanınır. Onun aktiv komponentləri dəyişilmiş hüceyrələrdə toplanır. Sonra yenitörəmə ultrabənövşəyi işıq ilə şüalandırılır. Nəticədə, tərkibində kremin komponentləri olan hüceyrələr tam parçalanır. Sağlam toxumalar isə zədələnməmiş qalır. Bu üsul ilə ləğv edilən xalın yerində çapıq yaranmır, dəri

*g=Ԥ//ø.21'85


55 isə tamamilə bərpa olunur. Bu, dermatologiya sahəsində əsl sıçrayışdır. Onun əsas mənfi cəhəti – proseduraların bahalı olmasıdır. Əvvəlcə, məsləhət zamanı müalicə taktikası müəyyənləşdirilir. Bu və ya digər yenitörəməyə toxunmağın labüdlüyü təyin edilir. Bəzi hallarda xalı mümkün qədər tez ləğv etmək lazımdır. Digər hallarda isə dinamik müşahidəyə üstünlük verilir. Bəzən isə ümumiyyətlə, ləğv etmək məsləhət deyil. Papillom və ziyil kimi virus mənşəli törəmələri operativ şəkildə ləğv etmək lazımdır. Əks halda, virus infeksiyası yayılacaq və qarşısının alınması çətinləşəcək. Nevuslara, yəni xallara gəldikdə isə periodik müayinələrdən keçmək məqsədəuyğundur. Bir sıra hallarda xüsusi diaqnostika – dermatoskopiyanın aparılması lazımdır. Tez-tez zədələnməyə məruz qalan, yaxud tədricən böyüyən xallara ayrıca münasibət bəslənilməlidir. Nəhayət, bəzi yenitörəmələr – misal üçün, dermatofibromalar – ümumiyyətlə, ləğv olunmur. Üsul seçimi ilk növbədə mövcud problemdən asılıdır. Belə ki, kriodestruksiyanın köməyi ilə bu gün yalnız yastı ziyillər və bəzi çapıq növləri ləğv edilir. Proseduralar kifayət qədər ağrılı olduğundan və uzunmüddətli reabilitasiya tələb etdiyindən bu üsuldan az istifadə olunur. Amma çapığın formalaşması ehtimalı minimaldır. Bu gün optimal hesab olunan üsul – radioşüa koaqulyasiyasıdır. Bu halda xallar radiodalğaların parametrlərinə uyğun gələn yüksək tezlikli cərəyan vasitəsi ilə ləğv edilir. Həmçinin nevus və virus törəmələrinin ləğv edilməsi məqsədi ilə lazer koaqulyasiyasından da istifadə edilir. Yenitörəmələri heç bir halda özbaşına ləğv etmək olmaz. Kifayət qədər bilik və təcrübəyə malik olmadan özünüzü bu və ya digər yenitörəmənin xarakterini düzgün təyin etməmək və toxunulması lazım olmayan törəməni ləğv etmək riskinə məruz qoyursunuz. Bundan başqa, ləğv etmə zamanı preparatın təsir dərinliyinə nəzarət edə bilməyəcəksiniz. Bu isə o deməkdir ki, zədələnmiş hüceyrələri tam aradan qaldırmamaq və sonradan residiv ilə rastlaşmaq ehtimalı böyükdür. Yaxud sağlam toxumaları dərindən zədələyərək çapıqların əmələ gəlməsini təhrik edə bilərsiniz. Belə fəsadların inkişaf etmə ehtimalı əllər, döş qəfəsi, göz qapaqları nahiyəsindəki yenitörəmələrin özbaşına ləğv edilməsi zamanı xüsusilə yüksəkdir. Həqiqətən də, apteklərdə yenitörəmələrin ləğv edilməsi üçün gözəl preparatlar var. Misal üçün, sivri kondilomların ləğv edilməsi üçün istifadə olunan xüsusi “Solkoderm” məhlulu. Bədxassəliyə çevrilə biləcək yenitörəmələr mütləq ləğv olunmağa göstərişdir. Bu göstərişi yalnız həkim

dermatoloq-onkoloq təyin edə bilər. O, şübhəli xalları aşkar etmədikdə yalnız vaxtaşırı profilaktik müayinələrdən keçmək lazım olacaq. Sürtülmə yerləri və ya başqa zədələnmə təhlükəsi olan zonalarda – boyun, çiyinlər, qurşaq nahiyəsində – yerləşən xallar daha tez ləğv edilməyə məruz qalır. Onları zədələmək asandır, nevuslara gəldikdə isə bu, arzuolunmazdır. Xalın ləğv edilməsinin daha bir səbəbi – estetikdir. Burada proseduranın məqsədəuyğunluğunu təyin etmək çox vacibdir. İri çapığın əmələ gəlmə ehtimalı varsa, xala toxunmamaq məsləhətdir. Vaxtaşırı xallara baxmaq lazımdır. Onların rəngi və ya forması dəyişildikdə, ölçüləri böyüdükdə, qızartı və ya ağrı yarandıqda mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır. Belə ki, xalların böyüməsi insanları çox vaxt narahat edir. Lakin yaş ilə əlaqədar nevuslar böyüyə bilər. Bu, tam normal haldır. Xüsusi ilə qadınlar hormonal dəyişikliklər, misal üçün, hamiləlik və ya klimaks zamanı belə hallara məruz qalır. Onkoloji dəri xəstəliklərinin irsən ötürülməsi riski minimaldır. Günəş vannası qəbul etməyi sevən şəxslərdə melanomanın inkişaf etmə riski daha yüksəkdir. Ziyillər də, papillom və kondilomları törədən viruslar tərəfindən törədilir. Onların ləğv edilməsindən sonra virusəleyhinə müalicənin aparılmasına ehtiyac var. Bəzi hallarda virusəleyhinə məlhəmlərdən istifadə etmək lazımdır. Başqa hallarda isə virusa təsir edəcək həblər qəbul etmək məsləhətdir. Bəzən isə virus ilə mübarizə deyil, immun statusun artırılmasına yönəlmiş terapiya daha yaxşı seçimdir. Konkret qərarı pasiyenti müayinə etdikdən sonra həkim qəbul edir. Ziyillərin neçə seansa ləğv edilməsi də qəbul vaxtı müəyyənləşdirilir. Altlıq və çoxsaylı ziyillər zamanı ləğv edilmə prosesi bir neçə mərhələ ilə aparıla bilər. Kiçik səthi ziyillərdən söhbət gedirsə, bir prosedura da kifayətdir. Hamiləlik vaxtı orqanizmdə hormonal və immun dəyişikliklər baş verir. Qadının və bətnindəki körpənin antitelləri fərqlənir. Ayrılma baş verməsin deyə, ana orqanizmində immunitet “planlı” sürətdə zəifləyir. Bu səbəbdən o vaxta qədər özünü büruzə verməyən viruslar aktiv inkişaf etməyə başlayır. Nəticədə dəri üzərində papillom, kondilom, kontagioz mollyusk və başqa virus törəmələri yaranır. Təəssüf ki, belə hallarda özbaşına sağalma ehtimalı çox azdır. Odur ki, dermatoloqa müraciət etmək lazımdır. O, papillomları ləğv etməklə yanaşı, virusəleyhinə terapiya və immuniteti artırmaq üçün proqram təyin edəcəkdir.

*g=Ԥ//ø.21'85


56


57


*g=Ԥ//ø.21'85

58

'h=4$5,1$ 6$+ø%2/0$4 hdh19θ5'øù

5DKDWODQÖQ ›ŽœœȱȮȱ™’¢’—ȱšŠ›Í—ȱ—Š‘’¢ˬœ’—ˬȱ¢ÍÂ͕–ŠœÍ—Í—ȱ ’•”ȱœˬ‹ˬ‹’’›ǯȱ›Žœœȱ™’¢’—ȱšŠ›Í—Šȱ˜™•Š—–ŠœÍ—Šȱ œˬ‹ˬ‹ȱ˜•Š—ȱ”˜›’£˜•ȱ‘˜›–˜—ž—ž—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’ȱŠ›Í›Í›ǯȱȱ ˬ›’—•’¢’ȱŠ›ŠŠ—ȱšŠ•Í›–Ššȱû³û—ȱ‹Ž•ˬȱ‹’›ȱ‘ˬ›ˬ”ˬȱ ¢Š›Š¢Š›DZȱ Š”’ȱŸˬȱ›Š‘Šȱ‹’›ȱ¢Ž›ˬȱˬ¢•ˬó’—ǯȱȱŒ’¢ˬ›•ˬ›’—’£ˬȱ ‹ŠŒŠ›ÍÂ͗ͣȱšˬˬ›ȱ³˜¡ȱ‘ŠŸŠȱ³ˬ”’—ȱŸˬȱŠœŠȬŠœŠȱ—ˬˬœȱ ŸŽ›’—ǯȱˬ›’—ˬ—ȱ—ˬˬœȱŠ•Š›Ššȱ‘ˬ›ȱ—ˬˬœȱŸŽ›–ˬȱ£Š–Š—Íȱ ȃ‹’›Ȅȱœã£ûȱœã¢•ˬ¢’—ǯȱžȱ‘ˬ›ˬ”ˬ’ȱû—ˬȱ‹’›Ȭ’”’ȱˬˬȱ śȬŗŖȱˬš’šˬȱˬ›£’—ˬȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱ

$ONRTROXXQXGXQ Š‘Š›ȱŸŠ¡Íȱšˬ‹ž•ȱ˜•ž—–žóȱ‹’›ȱšˬˬ‘ȱóˬ›Š‹ȱȮȱŸˬȱ œ’£ȱŠ›Íšȱ󊕟Š›Í—Í£ŠȱœÍ–͛œÍ—Í£ǯȱ•”˜š˜•ȱŠȱ”˜›’Ȭ £˜•ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’ȱŠ›Í›–Šš•Šȱ™’¢’—ȱšŠ›Í—ȱ—Š‘’¢ˬœ’—ˬȱ ˜™•Š—–ŠœÍ—Šȱ’–”Š—ȱ¢Š›ŠÍ›œÍ—Í£ǯ

6LTDUHWoˎNPˎ\LQ ’šŠ›Žȱ³ˬ”ˬ—•ˬ›’—ȱˬ”œˬ›’¢¢ˬ’ȱ’œ‹ŠȱŽ’›ȱ”’ǰȱ ™Š™’›˜œȱ³ˬ”–ˬ”ȱŠ›ÍšȱšŠ•–ŠšŠȱ˜—•Š›Šȱ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱ Š”’—ȱ–ˬœˬ•ˬȱ˜—ŠÍ›ȱ”’ǰȱ™Š™’›˜œȱ³ˬ”ˬ—•ˬ›’—ȱšŠ›Í—ȱ —Š‘’¢ˬœ’—ˬȱ³ˬ”–ˬ¢ˬ—•ˬ›ˬȱ—’œ‹ˬˬ—ȱȱŠ‘Šȱ³˜¡ȱ™’¢ȱ ˜™•Š—Í›ǯ

/LÁLTLGDGDQGDKDoR[LVWLIDGˎHGLQ žǰȱ³ˬ”’—’—ȱŠ£Š•–ŠœÍ—Šȱ–ûœ‹ˬȱˬœ’›ȱŽ’›ȱǻ•’Ěȱˬ›ȱ –ˬˬ—’ȱ˜•ž›ž›ȱŸˬȱŠŒ•Íšȱ‘’œœȱ˜•ž—–ž›Ǽǯȱ¢—’ȱ £Š–Š—ŠȱšŠ›Í—ȱ”ã™û—ˬȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•Šȱ‹’•ˬŒˬ”ȱšˬ‹’£•’”ȱ ã›ˬ–’›ǯȱ ˬ›ȱû—ȱˬ—•’ȱ‹’”’•ˬ›ǰȱ–Ž¢ŸˬȱȱŸˬȱˬ›ˬŸˬ£ǰȱ ¢Š¡žȱš’Šȱˬ•ŠŸˬ•ˬ›’ȱóˬ”•’—ˬȱŘśȱȮȱřŞȱšȱ•’Ěȱ’ȱš’Šȱ ¢Ž–ˬ”ȱ”’Š¢ˬ’›ǯȱȱ

dR[OXVXLoLQ Ž—œ›žŠœ’¢Šȱã—ûȱãŸ›ˬȱ³˜¡•žȱœžȱ’³’—ǯȱžǰȱ ˜›šŠ—’£–’—ȱû–ž–’ȱŸˬ£’¢¢ˬ’—ˬȱ£ˬ›ˬ›ȱ¢Ž’›–ˬˬ—ȱȱ ”ã™ûȱŠ›ŠŠ—ȱšŠ•Í›–ŠÂŠȱ”ã–ˬ”ȱŽˬŒˬ”ǯ

6PNOˎULXQXWPD\ÖQ œŽ˜™˜›˜£ȱȮȱœû–û”•ˬ›’ȱ£ˬˬ•ˬ¢ˬ—ȱ¡ˬœˬ•’”’›ǯȱ ˬ’ȱ˜—ž›ÂŠȱœû–û”•ˬ›’ȱ˜›šŠ—’£–’—ȱ³ˬ”’œ’—’ȱœŠ¡•Š¢Šȱ ‹’•–’›ȱ”’ǰȱ‹žȱŠȱœ˜—›ŠŠ—ȱ‹Ž•’—ȱ‹û”û•–ˬœ’—ˬȱˬ’›’‹ȱ ³Í¡Š›Šȱ‹’•ˬ›ǯȱŠó͗ͣȱśŖȱŸˬȱŠ‘Šȱ³˜¡ž›œŠǰȱ‘ˬ›ȱû—ȱ š’Šȱ’•ˬȱȱŗŘŖŖȱ–šȱ”Š•œ’ž–ȱšˬ‹ž•ȱŽ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ǯȱŠóÍȱ śŖȬˬ—ȱŠ£ȱ˜•Š—•Š›ȱû³û—ȱû—ˬ•’”ȱ”Š•œ’ž–ȱ—˜›–ŠœÍȱȱ ŗŖŖŖȱ–šȬÍ›ǯ

$HURELNDPˎûTOˎUL ˬȱšˬˬ›ȱ”’ǰȱˬ£ˬ•ˬ•ˬ›ȱ™’¢ȱšŠÍȱ’•ˬȱ㛝û•–ûóû›ǰȱ ‘Ž³ȱ‹’›ȱęȱ£’”’ȱ‘ˬ›ˬ”ˬȱšŠ›Í—Íȱû£ˬ•–ˬ¢ˬȱ”ã–ˬ”ȱ Ž–ˬ£ǯȱʞ—ȱ¢Š¡óÍȱȱûœž•ȱȮ‘ˬĞȱˬˬȱ‹ŽóȱˬˬȱŚśȬŜŖȱˬš’šˬȱ ˬ›£’—ˬȱŠŽ›˜‹’”Šȱ’•ˬȱ–ˬóž•ȱ˜•–ŠšÍ›ǯ

4DUQÖQÖ]ÖoˎNLQ ˬœˬŸŸû›ȱŽ’—ȱ”’ǰȱ’³ˬ›’—’£ˬȱšŠ›—Í—Í£Íȱ˜—ž›ÂŠ—Í£Šȱ ˬ›ˬȱ³ˬ”ˬ—ȱ‹’›ȱ–Šš—’ȱŸŠ›ǯȱŠ”œ’–Š•ȱˬ›ˬŒˬˬȱ šŠ›—Í—Í£Íȱ’³ˬ›’ȱ³ˬ”’—ȱŸˬȱŽ£•’”•ˬȱ‹žǰȱ—ˬˬœȱŠ•–Ššȱ”’–’ȱ ‹’›ȱŸˬ›’óˬȱ³ŽŸ›’•ˬŒˬ”ǯȱž—žȱ¢ŠŠȱœŠ•ÍÂ͗ͣȱ‘ˬ›ȱŠ—ȱ Žœˬ—’£ȱŽ£•’”•ˬȱŠˬȱ‘Š•Í—Šȱ³ŽŸ›’•ˬŒˬ”ǯȱ

$UWÖToˎNLGˎQD]DGROXQ ȱŠ›ó͗ͣŠȱ–ˬšœˬȱš˜¢ž—ȱȬȱ‘ˬĞȱˬˬȱ’”’Ȭû³ȱˬˬȱ ęȱ£’”’ȱ‘ˬ›ˬ”ˬ•ˬ›ȱŽ’—ǯȱŠ¢Š•Š›Šȱ›’Š¢ˬȱŽœˬ—’£ǰȱśŖȱ ¢Šó͗ͣŠȱ‹Ž•ˬǰȱŘŖȱ¢Šó͗ͣŠȱŽ¢’—’¢’—’£ȱ™Š•Š›ŠȱœÍŠȱ ‹’•ˬŒˬ”œ’—’£ǯ

4DUÖQˎ]ˎOˎOˎULQL\NOˎ\LQ ’£’”’ȱ‘ˬ›ˬ”ˬ•ˬ›’ȱ‹ŠŒŠ›ÍšŒŠȱŠ¢ŠšȱûœˬȱŽ’—ǯȱžȱ £Š–Š—ȱšŠ›Í—ȱˬ£ˬ•ˬ•ˬ›’ȱˬȱ’ó•ˬ¢’›ǯȱžǰȱ‹ˬˬ—’ȱ–ûˬ¢¢ˬ—ȱ ³ˬ”’ˬȱœŠ¡•Š–ŠÂŠȱŸˬȱ˜—žȱ–ã‘”ˬ–•ˬ—’›–ˬ¢ˬȱ ”ã–ˬ”ȱŽ’›ǯȱ[£û—û£ˬȱęȱ”’›ȱŸŽ›’—ǯȱž›žóž—ž£ȱ‘ˬ–’óˬȱ û£û—ǰȱšŠ›Í—ȱˬ£ˬ•ˬ•ˬ›’ȱ’œˬȱ’³ˬ›’ȱ³ˬ”’•–’óȱ˜•–Š•ÍÍ›ǯ

*g=Ԥ//ø.21'85


5 qrupu vitaminlərlə uzun müddət bir yerdə saxlandıqda onları parçalayır və preparatın effektivliyini çox yüksək dərəcədə aşağı salır. Bunları nəzərə alaraq "Lisapharma" şirkəti )2/(3$5-%12 preparatını yuxarıda qeyd edilən formada istehsal edir və bu formada istehsal )2/(3$5%12-nin tərkibindəki B qrupu vitaminlərinin öz təsirini saxlamasına və yüksək effektivliyə malik olmasına kömək edir. "Lisapharma" şirkətinin )2/(3$5%12 preparatının üzərində apardığı tədqiqatlara görə, preparatın effektivliyi hər növbəti gün daha da artır və müalicə kursu başa çatdıqdan sonra preparat öz təsirini itirmir. )2/(3$5-%12 preparatı aşağıdakı xəstəliklərdə istifadə edilir. r)JQPLTJZB LĩMMĩEBYJMJUĩ[ZJR r4USFTT BOFNJZB YSPOJLJZPSʙVOMVRTJOESPNV r"WJUBNJOP[ EJTCBLUFSJP[ r/FWSP[ OFWSBTUFOJZB r4JOJSMĩSJOEFHFOFSBUJW EFTUSVLUJWYĩTUĩMJLMĩSJ r)FQBUJU RBSBDJZĩSGVOLTJZBMBSOOQP[VMNBT )2/(3$5-%12 preparatının istifadədən əvvəl qapağı açılır və flakonun başlığındakı düymə basılaraq onun daxilindəki B12 vitamininin tozunu flakona tökülməsi təmin edilir. Sonra flakon qarışdırılmalı və 1 dəqiqə ərzində içilməlidir. 1 yaşa qədər uşaqlar sutkada 1 dəfə 5 ml, 12 yaşa qədər uşaqlar 12ml (1 flakon), böyüklər isə 1-2 flakon daxilə qəbul etməlidirlər.

)2/(3$5-%12 %TrXSXYiWaminlԥrin XnikalkRmbinaVi\aVÕ

)2/(3$5-%12 İtaliyanın "Lisapharma" şirkəti tərəfindən 20 ildən artıqdır ki, istehsal edilir və dünyanın 60-dan artıq ölkəsində müvəffəqiyyətlə istifadə edilir. )2/(3$5-%12 preparatının tərkibinə B1, B3, B9 və B12 vitaminlərinin aktiv formaları daxil edilibdir. Preparatın hər qutusuna 10 ədəd 1 dəfəlik qəbul üçün olan 12 ml-lik flakonlar daxildir. Burada əsas maraqlı cəhət flakonların buraxılış formalarıdır. Hər bir flakonun başlığında xüsusi rezervuar vardır ki, onun daxilinə Sianokobolaminin (B12) tozu yerləşdirilmişdir. Flakonun tərkibinə isə digər B qrupu vitaminlərinin balda olan konsentrasiyası yerləşdirilmişdir. Bildiyimiz kimi B12 vitamininin tərkibinə kobalt daxil olduğuna görə digər B

Azərbaycan Respublikasında rəsmi distribyutor ‘’Sanimed’’ kompaniyasıdır.


;$/47Ԥ%$%Ԥ7ø &$16$ö/,ö,

60

;$/47Ԥ%$%Ԥ7ø &$16$ö/,ö,


61

&$16$รถ/,รถ,


*g=Ԥ//ø.21'85

62

Cavanlıq eliksiri öz qanınızdadır! *g=Ԥ//ø.21'85


63 û›’”ȱˬ‹’ˬȱ’—œŠ—ȱ˜›šŠ—’£–’—’ȱ‹ã¢û”ȱ’–Ȭ ”Š—•Š›•Šȱ–û”ŠŠ•Š—Í›Í‹ȱ”’ǰȱ˜—•Š›Í—ȱ‹’›ȱ³˜¡ž—žȱ ‹’£ȱ‘ˬ•ˬȱ’—’ȱ㢛ˬ—’›ȱŸˬȱ’œ’ŠˬȱŽ’›’”ǯȱžȱû—ȱ ‹ûû—ȱû—¢ŠŠȱŽœŽ’”ȱˬ‹Š‹ˬ’—ȱ—Š’•’¢¢ˬ•ˬ›’ȱ ‹’˜Ž¡—˜•˜“’ȱ’——˜ŸŠœ’¢Š•Š›ȱû£ˬ›’—ˬȱšž›ž•ž›ǯȱȱ £ž—ȱ–ûˬ•’ȱˬš’šŠ•Š›Š—ȱœ˜—›Šȱû—¢Š—Í—ȱ Š™Š›ÍŒÍȱŠ•’–Ȭ”˜œ–Ž˜•˜š•Š›ÍȱȱŒŠŸŠ—•Šó–Ššȱ –ˬšœˬ’ȱ’•ˬȱ˜›šŠ—’£–’—ȱã£ȱŽ‘’¢Š•Š›Í—Š—ȱ’œ’Šˬȱ Ž–ˬ¢’ȱ㢛ˬ—–’󍒛ǯȱȱ•Š£–˜•’Ğȱ’—šȱȮȱ™Šœ’¢Ž—Ȭ ’—ȱŒŠ—•Íȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›•ˬȱ£ˬ—’—•ˬ󍒛’•–’óȱã£ȱ ™•Š£–ŠœÍ—Íȱ’—¢Ž”œ’¢Šȱ¢˜•žȱ’•ˬȱ¢Ž›’’•–ˬ”•ˬȱˬ›’—’—ȱ ŒŠŸŠ—•ŠóÍ›Í•–ŠœÍȱ–Ž˜’”ŠœÍÍ›ǯȱȱG——˜ŸŠœ’˜—ȱ ™•Š£–˜•’Ğȱ’—šȱŽ¡—˜•˜’¢ŠœÍ—Í—ȱ–ˬšœˬ’ȱȮȱˬ›’¢ˬȱ ŒŠŸŠ—•ÍšȱŸˬȱã£ˬ••’¢’—ȱšŠ¢Š›Í•–ŠœÍǰȱš˜ŒŠ•–Šȱ ™›˜œŽœ•ˬ›’—’—ȱŠ¢Š—Í›Í•–ŠœÍÍ›ǯȱȱˬ›’ȱŒŠŸŠ—•ÍšŠ”Íȱ ã›û—ûóû—ûȱȍ¡ŠÍ›•Š¢Í›ȎȱŸˬȱã£ȱŽ‘’¢Š•Š›Í—Š—ȱ ’œ’ŠˬȱŽˬ›ˬ”ȱã£û—ûȱ‹ˬ›™ŠȱŽ’›ǯȱ MGGȱt,tȱ ȱ H MS ȱʞȱʞHt ʞSGG ȱ ʞʞʞSGȱ

ȱȮȱŒŠŸŠ—•ŠóÍ›Í•–Šȱ–Ž˜’”ŠœÍ—Í—ȱ’ˬ›ȱ ™•Š£–˜•’Ğȱ’—šȱûœž••Š›Í—Š—ȱˬœŠœȱˬ›š’ȱȮȱž—’”Š•ȱ Š¢›ÍŒÍȬęȱ•›•’ȱ¡ûœžœ’ȱŸŠ”žž–ȱœÍ—Ššȱóûóˬœ’ȱˬœ’—’—ȱ ”ã–ˬ¢’ȱȱŸˬȱ¡ûœžœ’ȱœŽ—›’žšŠ—Í—ȱŸŠœ’ˬœ’ȱ’•ˬȱ™Šœ’Ȭ ¢Ž—’—ȱšŠ—Í—Í—ȱ™ŠŽ—•ˬ󍒛’•–’óȱGœŸŽ³›ˬȱŽ–Š•ȱ ûœž•žž›ǯȱȱ G—¢Ž”œ’¢Šȱû³û—ȱ™›Ž™Š›Šȱ™Šœ’¢Ž—’—ȱã£ȱ šŠ—Í—Š—ȱ’œ’ŠˬȱŽ’•–ˬ£ˬ—ȱ‹’•ŠŸŠœ’ˬȱˬŸŸˬ•ȱ ‘Š£Í›•Š—Í›ǯȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—ȱ˜•Š—ȱ™•Š£–Šȱ ’ˬ›ȱšŠ—ȱ”˜–™˜—Ž—•ˬ›’—ˬ—ȱœŽ•Ž”’Ÿȱóˬ”’•ˬȱ Š¢›Í•Í›ȱŸˬȱ—ˬ’Œˬˬȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›’—ȱšŠÍ•ÍÂÍȱ—˜›–Š•ȱ œˬŸ’¢¢ˬˬ—ȱśȱˬˬȱŠ›Í›ǯȱȱ›Ž™Š›Šȱ™Šœ’¢Ž—’—ȱã£ȱ šŠ—Í—Š—ȱŠ•Í—ÍÂÍȱû³û—ȱ‹žȱ–Ž˜’”Šȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍȱ ’––ž—˜•˜“’ȱǻŠ••Ž›’”Ǽȱ›ŽŠ”œ’¢Š•Š›ȱ‹Š¡Í–Í—Š—ȱȱŠ–ȱ ˬ‘•û”ˬœ’£’›ǯȱž—Š—ȱ‹ŠóšŠǰȱGGǰȱŸ’›žœ•žȱ‘Ž™Š’ȱ Ÿˬȱ’ˬ›ȱ¢˜•ž¡žŒžȱ¡ˬœˬ•’”•ˬ›ˬȱ¢˜•ž¡–ŠȱŽ‘’–Š•Íȱ ’œ’œ—Šȱ˜•ž—ž›ǯȱ MSGʞʞȱʞ GʞkGGMGkȱ M ȱGGMʞSGʞȱSȱ ʞGʞȱkȱʞȱʞGkG G ʞȱ

žȱûœž•ž—ȱˬœŠœÍ—Íȱ˜¡ž–Š•Š›Í—ȱ›ŽŽ—Ž›Šœ’¢ŠœÍǰȱ ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—ȱŠ›–ŠœÍ—Íȱˬ—£’–•ˬ¢ˬ—ȱ–Šˬ•ˬ›’—Ȭȱ ‹ã¢û–ˬȱŠ”˜›•Š›Í—Í—ȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›ȱˬ›ˬęȱ—ˬ—ȱ Šó͗–ŠœÍȱž—”œ’¢ŠœÍȱˬ󔒕ȱŽ’›ǯȱ ˬ›’—’—ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬœ’ȱ£Š–Š—Íȱ£ˬˬ•ˬ—–’óȱ Š–Š›•Š›Š—ȱ³Í¡Š—ȱšŠ—Í—ȱęȱ‹›’—ȱŽ••ˬ›’—ˬ—ȱ’‹Š›ˬȱ •Š¡Šȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•’›ǰȱ™Š›³Š•Š—–ÍóȱšŠ—ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’ȱȮȱ ›˜–‹˜œ’•ˬ›ˬ—ȱ’œˬȱ›˜–‹˜œ’Š›ȱ‹ã¢û–ˬȱŠ”˜›žȱ ’›Š£ȱ˜•ž—ž›ǯȱ›˜–‹˜œ’Š›ȱ‹ã¢û–ˬȱŠ”˜›žȱˬ›Šȱ ‹’›•ˬ󍒛’Œ’ȱ˜¡ž–ŠŠ—ȱ¢Š›Š¢Šȱęȱ‹›˜‹•Šœ•Š›ÍȱŒˬ•‹ȱ Ž’›ǯȱ’‹›’—ȱŽ••ˬ›’ȱȍ”Š›”ŠœȎȱóˬ”•’—ˬȱ¢Š›Š—Íȱ˜•Ȭ

ž›ž›ǰȱ¢Š›Š¢Šȱ–’š›Šœ’¢ŠȱŽ–’óȱęȱ‹›˜‹•Šœ•Š›ȱŠ›Š›Ššȱ ’—”’óŠȱŽ’›ȱŸˬȱ”˜••ŠŽ—ȱ•’Ěȱˬ›’ǰȱŽ•Šœ’—ȱŸˬȱ‘’Š•ž›˜—ȱ ž›óžœžȱ’œŽ‘œŠ•ȱŽ–ˬ¢ˬȱ‹Šó•Š¢Í›ǯȱˬˬȱ‹ˬ›™Šȱ˜•žȬ —ž›ȱŸˬȱ¢Š›ŠȱœŠÂŠ•Í›ǯȱ ʞœŠœȱ˜ž›ȱ”’ǰȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›ȱ£ˬˬ•ˬ—–ˬ–’óȱ ˜•œž—ǰȱ¢Š•—Í£ȱˬ›’—’—ȱŽ›–Š•ȱšŠÍ—Šȱ™Š›³Š•Š—œÍ—ȱ Ÿˬȱ‹ã¢û–ˬȱŠ”˜›•Š›Í—Íȱˬ›’ȱŠ¡’•’—ˬȱ—ûž£ȱŽ’›Ȭ œ’—ǯȱûŠ•’Œˬȱ£˜—ŠœÍ—Šȱ›˜–‹˜œ’ȱœŠ¢Í—Í—ȱŠ›–ŠœÍȱȱ ˬ›’ȱęȱ‹›˜‹•Šœ•Š›Í—Í—ȱž—”œ’¢ŠœÍ—ÍȱŒŠ—•Š—Í›–Ššǰȱ ˬ›’—’—ȱŽ•Šœ’”•’¢’ȱŸˬȱˬ›ŠŸˬ’—ˬȱŒŠŸŠ‹Ž‘ȱ˜•Š—ȱȱ ˬœŠœȱ”˜–™˜—Ž—•ˬ›ȱȬȱ”˜••ŠŽ—ǰȱŽ•Šœ’—ȱŸˬȱ‘’Š•ž›˜—ȱ ž›óžœžȱœ’—Ž£’—’ȱœû›ˬ•ˬ—’›–ˬ”ȱȱ’–”Š—Íȱ¢Š›ŠÍ›ǯȱ ˬ’ŒˬȱŽ’‹Š›Íȱ’•ˬǰȱęȱ‹›’—ȱȍ”Š›”ŠœÍȎȱ‘ŽœŠ‹Í—Šȱˬ›’ȱ Š‘ŠȱŠȱŽ•Šœ’”ȱ˜•ž›ǰȱ–û‹Š’•ˬȱ™›˜œŽœ•ˬ›’ȱ‹ˬ›™Šȱ ˜•ž—ž›ǰȱˬ›’ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’ȱ¢Ž—’ȱ›Ž“’–ˬȱˬŠ•’¢¢ˬȱ ãœˬ›–ˬ¢ˬȱ‹Šó•Š¢Í›ǯȱ ûŠ•’Œˬȱ”ž›œž—Š—ȱœ˜—›Šȱû£ȱœŠÂ•Š–ȱ›ˬ—ȱ Ÿˬȱû£û—ȱ˜ŸŠ•ȱóˬ”•’ȱŠ•Í›ǰȱˬ›’ȱȍŠ›˜›Ȏȱ³Š•Š›Íȱ Š•Í›ǰȱ‹˜ÂŠ£ǰȱŽ”˜•Žȱ£˜—ŠœÍȱŸˬȱˬ••ˬ›ȱŒŠŸŠ—•Šó͛ǰȱ ã£ˬ••ˬó’›ǰȱœŠ³•Š›ȱž›•Šó͛ȱŸˬȱ™Š›•Ššȱ˜•ž›ǰȱšÍ›Í󕊛ȱ ¢˜¡ȱ˜•ž›ǰȱˬ›’ȱœŠÂ•Š–•ÍšȱŸˬȱŒŠŸŠ—•ÍšȱœŠ³Í›ǯȱ 㜝ˬ›’ó•ˬ›DZȱ Ȭȱˬ›’—’—ȱ’•”ȱš˜ŒŠ•–Šȱˬ•Š–ˬ•ˬ›’Dzȱ Ȭȱˬ›’—’—ȱ¢Šóȱ’•ˬȱ‹ŠÂ•ÍȱŽ•Šœ˜£žDz Ȭȱˬ›’—’—ȱšž›ž•žÂžǰȱž›š˜›ž—ȱ£ˬ’Ěȱˬ–ˬœ’Dzȱ Ȭȱ¡Í›Šȱ–’–’”ȱšÍ›Í󕊛Dzȱ Ȭȱˬ›’ȱ™˜£ž—ž—ȱ’•”’—ȱˬ•Š–ˬ•ˬ›’Dzȱ Ȭȱœ›’¢Š•Š›Í—ȱˬ–ˬ•ˬȱˬ•–ˬœ’—’—ȱ™›˜ęȱ•Š”’”ŠœÍȱŸˬȱ –ûŠ•’Œˬœ’Dzȱ Ȭȱ’£Šęȱȱû—ˬóȱ’—œ˜•¢Šœ’¢ŠœÍ—Š—ȱœ˜—›Šȱˬ›’—’—ȱ ›ŽŠ‹’•’Šœ’¢ŠœÍDzȱ Ȭȱˬ›’—’—ȱ•Š£Ž›ȱŒŠŸŠ—•ŠóÍ›–Šȱ–Ž˜’”Š•Š›Í—Šǰȱ ™•Šœ’”ȱˬ–ˬ•’¢¢Š•Š›Šȱȱ‘Š£Í›•ŠóÍ›Í•–ŠœÍDzȱ Ȭȱȱ”’–¢ˬŸ’ǰȱ•Š£Ž›ȱŸˬȱ¢Šȱ‹ŠóšŠȱ™’•’—š•ˬ›ˬ—ȱœ˜—›Šȱ ˬ›’—’—ȱ›ŽŠ‹’•’Šœ’¢ŠœÍǯȱ tStt ʞȱ

ˬ›’—’—ȱ‘ûŒŽ¢›ˬȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—ˬȱȬ ŒŠŸŠ—•ŠóÍ›–ŠȱŽ¡—˜•˜’¢ŠœÍȱŠóŠÂ͍Š”Íȱ ¡ûœžœ’¢¢ˬ•ˬ›’ȱã£û—ˬȱŒˬ–•ˬ󍒛’‹DZȱ Ȭȱˬ‘•û”ˬœ’£•’”ȱǻ’”’šŠȱœŽ›’•ȱˬ›’ȱšŠ‹•ŠóÍ›–ŠǼ ȬȱŽěȱŽ”’Ÿ•’”ȱǻ™Š›³Š•Š—–Š–Íóȱ›˜–‹˜œ’•ˬ›’—ȱşŖƖȱ š˜›ž—–ŠœÍǼ ȬȱœŠˬ•’”ȱǻœŽ›’•ȱˬœȱŠ›ÍšȱGœŸŽ³›ˬˬ—ȱ’œ’Šˬ¢ˬȱ ‘Š£Í›ȱˬ•’›Ǽ ȬȱŽ”œ”•û£’Ÿ•’”ȱǻ™ŠŽ—•ˬ󍒛’•–’óȱŠ—’”˜Ššž•¢Š—ȱ Ž¡—˜•˜’¢ŠǼ HʞMGkʞȱ [ʞȱʞȱMtʞʞȱM<   ȱ   ǰȱGȱGSʞȱSGGʞȱttȱ tȱȱM kȱGȱ [ʞG ȱ SGʞGGȱ[tkʞʞG Ƿȱ

*g=Ԥ//ø.21'85


4ø'$/$10$

64

´úù5ù1+ˍ<$7µ,1 )ˍ6$'/$5, 4ø'$/$10$


65

k

˜”˜•Šǰȱ”˜—Žǰȱ™’›˜“—Šǰȱóˬ”ˬ›•’ȱ‹ž•”Š•Š›ǰȱ š˜ÂŠ••Š›dzȱ ã›û—ȱ—ˬȱšˬˬ›ȱ󒛒—ǰȱŒˬ•‹Ž’Œ’ȱ œˬœ•ˬ—’›Ƿȱˬ£ˬ—ȱ•ˬ££ˬ•’ȱ‹’›ȱˬŠ–Š—ȱ’–’—ŠȱŽ–ˬ”ȱ ’š’Š›Í—Šȱ˜•–ž›žšǯȱŠ”’—ȱ‘ˬ›ȱ󎢍ˬȱ‹’›ȱ㕳ûȱ ã£•ˬ–ˬ”ȱ•Š£Í–Í›ȱȮȱŠ¡Íȱ”˜›•Š—–Íóȱ’óȱŸˬȱ‹ˬˬ—ȱ 㕳ûœû—ˬ—ȱœŠŸŠ¢Íǰȱ󒛗’œŽŸˬ—•ˬ›’ȱœŠÂ•Š–•Íš•Š›Íȱ’•ˬȱ ‹ŠÂ•Íȱ¡Ž¢•’ȱ™›˜‹•Ž–ȱã£•ˬ¢’›ǯ ʞ•‹ˬĴȱˬǰȱ󒛗’¢¢ŠœÍ£ȱ”Ž³’—–ˬ”ȱ˜•–Š£ȱȮȱ˜—ž—ȱ ˬ›”’‹’—ˬȱ˜›šŠ—’£–’—ȱû£û—ȱ’ó•ˬ–ˬœ’ȱû³û—ȱ ‘ˬ¢Š’ȱŸŠŒ’‹ȱ˜•Š—ȱ”Š›‹˜‘’›Š•Š›ȱ–㟌žȬ ž›ǯȱ›šŠ—’£–’—ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’ȱ‹ûû—•û”•ˬȱ ”Š›‹˜‘’›Š•Š›Í—ȱ–û—ˬ£ˬ–ȱŠ¡’•ȱ˜•–ŠœÍ—Š—ȱ ŠœÍ•ÍÍ›ǰȱ³û—”’ȱ˜—•Š›ȱŽ—Ž›“’ȱ¢û”œˬ•’ó’—ˬȱˬ–’—Šȱ ŸŽ›’›ǯȱž—Š—ȱ‹ŠóšŠǰȱóˬ”ˬ›ȱȃ¡˜ó‹ˬ¡•’”ȱ‘˜›–˜—žȄȱ ˜•Š—ȱœŽ›˜˜—’—’—ȱ‘Šœ’•ȱ˜•–ŠœÍ—Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ǯȱ ––Šȱ󒛗’¢¢ŠŠȱ˜•Š—ȱ›ˬ‹ˬȱ‹’›ȱȱ‘ˬŸˬœˬȱ³ŽŸ›’•œˬǰȱ œŠÂ•Š–•Íšȱ’•ˬȱ‹ŠÂ•ÍȱŒ’’ȱ™›˜‹•Ž–•ˬ›ȱ¢Š›Š—Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ ˜—ȱ£Š–Š—•Š›ȱŠ•’–•ˬ›ȱ󒛒—ȱ–ˬ‘œž••Š›Í—ȱ£ˬ›ˬ›’ȱ ‘ŠššÍ—Šȱȱ³˜¡•žȱ¢Ž—’ȱ–ˬ•ž–Š•Š›ȱŠó”Š›ȱŽ–’ó•ˬ›ǯ

6h'<$5$6, ˜›ȱŸˬȱ¢Šȱ󘔘•Šȱ™Š›³ŠœÍ—Š—ȱ’–’—ŠȱŽˬȱ ‹’•–ˬ¢ˬ—ȱ¡Š—Í–•Š›ȱœûȱ¢Š›ŠœÍ—Š—ȱǻž›˜Ž—’Š•ȱ”Š—Ȭ ’˜£Š—ǼȱŠ‘Šȱ³˜¡ȱˬ£’¢¢ˬȱ³ˬ”’›•ˬ›ǯȱȱˬ•ž–ž›ȱ”’ǰȱ œûȱ¢Š›ŠœÍ—Í—ȱã›ˬ’Œ’•ˬ›’ȱŠ—’Šȱ—ãŸû—ˬ—ȱ˜•Š—ȱ ã‹ˬ•ˬ”•ˬ›’›ǯȱ—•Š›ȱŽ–ˬ”ȱ˜•Š›ȱ”’ǰȱ‘ˬ›ȱ‹’›ȱ’—œŠ—Í—ȱ ˜›šŠ—’£–’—ˬȱ–ˬœ”ž—•Šó–ÍóÍ›ǰȱ•Š”’—ȱ¢Š•—Í£ȱ –’šŠ›Íȱ‘ˬˬ—ȱŠ›Íšȱ³˜¡Š•ÍšŠȱ¡ˬœˬ•’”ȱ¢Š›Š—Í›ǯȱ ,˜¡ȱ£Š–Š—ȱ‹žǰȱŠ—’‹’˜’”•ˬ›’—ȱšˬ‹ž•žȱ˜—ž—Šȱ‹Šóȱ ŸŽ›’›ǰȱ•Š”’—ȱȱ”Š›‹˜‘’›Š•Š›ȱ’•ˬȱ£ˬ—’—ȱ˜•Š—ȱš’Šǰȱ ¢ˬ—’ȱ󒛗’¢¢ŠȱŠȱã‹ˬ•ˬ”•ˬ›’—ȱ¢û”œˬ”ȱŠ”’Ÿ•’¢’—ˬȱ œˬ‹ˬ‹ȱ˜•Šȱ‹’•ˬ›ǯȱ

%$÷,56$4;ˍ5dˍ1*ù –Ž›’”Š•ÍȱŠ•’–•ˬ›ȱ¡ˬ‹ˬ›Š›•ÍšȱŽ’›•ˬ›ȱ”’ǰȱ 󒛗’¢¢Šȱ‘ˬŸˬœ’—’—ȱ”ˬˬ›•’ȱ—ˬ’Œˬ•ˬ›’—ˬȱ¡ˬ›³ˬ—ȱˬȱ Š’’›ǯȱ,˜¡•žȱ–’šŠ›Šȱ󒛒—ȱ¡ˬ–’›ȱ–ˬ–ž•Š•Š›Í—ȱ ’œ’ŠˬȱŽ’•–ˬœ’ȱ–ˬˬŠ•ÍȱŸˬ£’—’ȱœˬ¢•ˬȱ’—œž•’—ȱ’›Š£ȱ Ž–ˬ¢ˬȱŸŠŠ›ȱŽ’›ǰȱ‹žȱ’œˬȱ‹ŠÂ͛œŠšŠȱ‹ˬ¡Šœœˬ•’ȱ ó’ó•ˬ›’—ȱ¢Š›Š—–ŠœÍ—Íȱˬ‘›’”ȱŽˬȱ‹’•ˬ›ǯȱ

´úù5ù1+ˍ<$7µ,10ˍ1)ù7ˍ6ù5/ˍ5ù 62168=/84 úù51ù<<$7%(<ù1ˍ0ˍ+9('ù&ù

Š›ŸŠ›ȱž—’ŸŽ›œ’Ž’ȱ–ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›’—’—ȱŠ™Š›ÍÂÍȱ 7ˍ6ù5*g67ˍ5ù5 ˬš’šŠȱãœˬ›–’󍒛ȱ”’ǰȱ󒛗’¢¢ŠÍ—ȱ³˜¡•žȱ–’šȬ Š›Šȱ’œ’ŠˬȱŽ’•–ˬœ’ȱŽœ˜œŽ›˜—ȱŸˬȱŽœ›˜Ž—ȱ ’œŽ‘œŠ•Í—Šȱˬœ’›ȱŽ’›ǯȱkˬ”ˬ›ȱšŠ›ŠŒ’¢ˬ›’—ȱ’œŽ‘œŠ•ȱ Ž’¢’ȱ•’™’•ˬ›’—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’ȱŠ›Í›Í›ǰȱ˜—•Š›ȱ’œˬȱã£ȱ —㟋ˬœ’—ˬȱ¡ûœžœ’ȱ  ȱ£û•Š•Í—Í—ȱœˬŸ’¢¢ˬœ’—’ȱ Š£Š•Í›ǯȱˬ‘£ȱ‹žȱ£û•Š•ȱšŠ—Í—ȱˬ›”’‹’—ˬȱŽœ˜œȬ Ž›˜—ȱŸˬȱŽœ›˜Ž—ȱȱœˬŸ’¢¢ˬœ’ȱŠ›ŠœÍ—Šȱ‹Š•Š—œÍ—ȱ œŠ¡•Š—Í•–ŠœÍ—ŠȱȱŒŠŸŠ‹Ž‘’›ȱŸˬȱ˜—ž—ȱ³ŠÍ󖊣•ÍÂÍȱ œ˜—›ŠŠ—ȱœ˜—œž£•žÂž—ȱ’—”’óŠȱŽ–ˬœ’ȱ’•ˬȱ—ˬ’Œˬ•ˬ—ˬȱ ‹’•ˬ›ǯ

k’›—’¢¢ŠÍ—ȱ’—œŠ—ȱ‹Ž¢—’—ˬȱ³˜¡ȱ£’¢Š—•Íȱ ˬœ’›ȱŽ–ˬœ’ȱŽ‘’–Š•Íȱ–ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›’—ȱ¡ûœžœ’ȱ —Š›Š‘Š•ÍÂ͗Šȱœˬ‹ˬ‹ȱ˜•ž›ǯȱGœ™Š—ȱ–ûˬ¡ˬœœ’œ•ˬ›’ȱ ˬœ’šȱŽ’›DZȱóˬ”ˬ›ȱ‹Ž¢’—ˬȱ–ˬ—ęȱȱˬœ’›ȱãœˬ›’›ǯȱ •’–•ˬ›ȱœ’³Š—•Š›Í—ȱû£ˬ›’—ˬȱ³˜¡ȱ—Š’›ȱ’›œ’ȱ¡ˬœˬ•’”ȱȮȱ Š˜›ȱœ’—›˜–ž—žȱ㢛ˬ—–’󍒛ǯȱžȱ¡ˬœˬ•’”ȱ£Š–Š—Íȱ š•’”˜Ž—ȱ‹Ž¢’—ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—ˬȱ˜™•Š—Í›ȱ”’ǰȱ—ˬ’Œˬˬȱ Ž™’•Ž™’”ȱž–Š•Š›ǰȱ‘ˬ›ˬ”’ȱ™˜£ž—ž•Š›ȱŸˬȱˬš•’ȱ£ˬ’Ěȱ’”ȱ ’—”’óŠȱŽ’›ǯȱŠóȱ‹Ž¢’—ȱ‘ûŒŽ¢›ˬ•ˬ›’—ˬȱš•’”˜Ž—ȱ ˜™•Š—–ŠœÍ—ȱŽ¢ˬǰȱ˜›šŠ—’£–ˬȱ’”’ȱ—ãŸȱ¡ûœžœ’ȱ£û•Š•ȱ ’œŽ‘œŠ•ȱ˜•ž—ž›ǯȱžȱ£û•Š••Š›Í—ȱ‘ˬ›ȱ‹’›’—ˬȱã›ˬȱ¡ûœžœ’ȱ Ž—ȱŒŠŸŠ‹Ž‘•’”ȱŠó͛͢ǯȱ Ž—•ˬ›’—ȱ‘ˬ›ȱ‘Š—œÍ—Í—ȱ £ˬˬ•ˬ—–ˬœ’ȱ—ˬ’Œˬœ’—ˬȱŠ˜›ȱœ’—›˜–žȱ’—”’óŠȱ Ž’›ǯ

4ø'$/$10$


66


67


4ø'$/$10$

68

d2;<(0ˍ. $=<(0ˍ.'ˍ1'ˍ42<$5¬

9ˎ]L\\ˎW “Masa arxasına keçərkən özümü saxlaya bilmirəm: yeyirəm, yeyirəm, doymaq bilmirəm. Yalnız mədəm dolduğundan ağrımağa başlayanda bu vəziyyət bitir. Növbəti dəfə özümə nəzarət edəcəyimə söz verirəm, lakin heç nə alınmır”. Səbəb nədir? Ehtimal ki, siz tam doymamaq və yüksək iştaha xas olan insanlar kateqoriyasına aidsiniz. Məsələ hipotalamus, yəni iştaha mərkəzinin pozulmasındadır. Belə insanlara qida qəbulu prosesi nə pozitiv emosiya, nə də xoş fiziki hissiyyat bağışlayır. Qida qəbulu yalnız mədənin mexaniki şəkildə doldurulmasına çevrilir. Çıxış yolu İlk növbədə, nevroloq və endokrinoloqun müayinəsindən keçmək lazımdır. Onlar sizə mümkün qədər xüsusi məşqlər və ya hormonal vasitələr proqramı təyin edərlər. Əgər bu, işə yaraması mütəxəssis-diyetoloqa müraciət etmək və sizin üçün qəbul edilən kalorilərin optimal miqdarını dəqiq hesablamaq

4ø'$/$10$

lazımdır. Sizə yarayan ərzaqların siyahısını tərtib edərək bundan sonra yediyiniz yeməyin miqdarına daim nəzarət etmiş olacaqsınız. Tez-tez, lakin az-az yemək hazırlamağa başlasanız, bunu etmək asanlaşar. Borşu bir neçə gün əvvəl hazırlamağa dəyməz –hamısını bir dəfəyə yemək istəyi yarana bilər. Böyük həcmli boşqabları da göz önündən yığışdırmaq lazımdır. Yeməyi kiçik boşqablarda və yemək porsiyalarını məhdudlaşdıraraq yemək lazımdır.

9ˎ]L\\ˎW “Ac olsam da, olmasam da hər dəfə yemək görəndə iştaham açılır. Stolun üstündə bulka, yaxud soyuducuda tort görməyim kifayətdir ki, onları aşırmağa başlayım. Küçədə, hər hansı restoran yaxınlığında yemək qoxusu hiss edən kimi onu almağa qaçıram”. Səbəb nədir? Belə qida davranışını mütəxəssislər eksternal tip adlandırır. İnsan ac olduğundan deyil, yemək gördüyünə görə yemək istəyir. O, qoxu, yemək təsviri, hətta yemək haqqında


6 xatırlatma kimi zahiri qıcıqlara belə həddindən artıq reaksiya verir. Öz orqanizminin siqnallarına qulaq asmır. Hətta aclıq hiss etmədiyi halda da nəfsinə qalib gələ bilmir. Çıxış yolu Belə hallarda ən çox yayılmış məsləhətlərdən biri - yüksək kalorili ərzaqları aşağı kalorililər ilə (misal üçün, stolun üstünə bulka deyil, alma qoymaq) əvəz etməkdir. Əlbəttə, bu əlverişli variant olmasa da, məsələni həll etmir. Almanı da, yerkökünü də, aşağı kalorili kəsmiyi də həddindən artıq yemək olar. Belə çox yeməyin öhdəsindən gəlmək üçün həyat tərzini dəyişmək lazımdır. İştahanıza nəzarət etmək qərarına gəlmişsinizsə, ilk növbədə müəyyən müddətə qonaq getmək və qonaq qəbul etməkdən imtina edin. Yalnız ən zəruri məhsulları almağa çalışın. Yaxınlarınızdan xahiş edin ki, sevimli təamlarını siz görməyəndə yesin. İmtina etmək istədiyiniz ərzaqlar ümumi stol üstündə olmamalıdır. Ola bilsin ki, işdən evə qədər marşrutunuzu dəyişməli oldunuz. Elə bir yol seçin ki, “ətirli” restoranlar, fast-fud müəssisələri və ya ərzaq mağazaları yanından keçməli olmayasınız. Əlbəttə, öz hisslərinizə qulaq verin, onları təhlil edin. Yalnız bu yol ilə çox yeməkdən qaça bilərsiniz.

9ˎ]L\\ˎW “Adətən, normal qidalanıram. Lakin bəzi vaxtlarda sadəcə dayana bilmirəm. İşimi bitirən kimi yeyirəm, rəfiqəmlə küsdümsə – yeyirəm, əhvalım pozuldusa – yeyirəm. Daima ya şokolad, ya da peçenye çeynəyirəm”. Səbəb nədir? Bu, stress, emosional narahatlıq ilə bağlı olan ən çox yayılmış çox yemək növüdür. İnsan bu zaman aclıqdan deyil, incidiyi, əhvalı pozulduğu, nədənsə narazı qaldığına görə yeyir. Böyük şəhərlərin əhalisinin 30%-i öz kədəri və bədbəxtlikləri səbəbindən yemək yeməyə meyllidir, piylənmədən əziyyət çəkənlər arasında isə bu rəqəm iki dəfə artıqdır – 60%. Belə ki, bəziləri stress keçirdiyi zaman daima nə isə çeynəyir. Digərlərində isə bu, tutma kimi baş verir. Bir-iki saat ərzində onlar özlərinə nəzarət etmədən, evdə nə varsa, yeyib qurtarırlar. Belə insanlar həmişə olduğundan daha sürətlə və çox yeyir, üstünlüyü də şirniyyata verirlər. Çıxış yolu Burada yalnız bir çıxış yolu var – stressdən yemək yemədən azad olmağı öyrənmək. İndi bunu etməyi öyrədən bir çox psixoterapevtik üsul mövcuddur. Lakin ev şəraitində istifadə olunan vasitələr də yararlıdır: vanna və ya kontrast duş qəbul etmək, musiqi dinləmək, yaxud yaxın bir kəslə söhbət etmək. Fiziki yük də (fitnes, yüngül qaçış, yoqa və ya adi səhər gimnastikası) yaxşı təsir göstərir. Çox yeməyin səbəbi stress, darıxma, ovqatın pis olmasıdırsa, fiziki hərəkətdən sonra iştahanız qaçacaq. Bu baxımdan, hər hansı ev işləri ilə – qabların yuyulması, evin yığışdırılması ilə məşğul olmaq faydalıdır. Özünüdəyərləndirməyə də nəzarət etmək lazımdır – bu, stressə daha da davamlı olmağa kömək edər.

9ˎ]L\\ˎW “Mən yalnız gecələr çox yeyirəm. Səhərlər yemək haqqında fikirləşmək belə istəmirəm, axşam saat ona yaxın isə güclü iştaham oyanır: dayanmadan yeyirəm. Sonra pis yatıram, gecənin bir aləmində oyanıb yemək üçün mətbəxə keçə bilərəm”. Səbəb nədir? Bu, tipik gecələr yemək sindromunun təsviridir. İlk baxışdan qorxulu heç nə yoxdur: gecə çox yedin, səhər yemədin – müəyyən balans gözlənilmişdir. Bununla belə, daimi olaraq gecələr yemək çox vaxt piylənməyə gətirib çıxarır. Məsələ ondadır ki, mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu sindroma məruz qalmış insanların axşama doğru ovqatı təlx olur, narahatlıq, əsəbililik artır. Bütün bunlar onu soyuducuya tərəf qovur. Çıxış yolu İlk növbədə, emosional narahatlığı yeməksiz aradan qaldırmağa çalışın. Hərəkət əvəzinə yemək – demək olar ki, instinktdir. Alimlər belə bir təcrübə aparmışdı: iki xoruzu qızışdıraraq, dalaşmağa təhrik edir, sonra isə tor ilə ayırırdılar. Əgər bu zaman onların yanına dən səpilmişdirsə, xoruzlar heyfini almaq əvəzinə onu dənləməyə başlayırdı. Pis əhvalı axşamlar çox yeməklə aradan qaldırmağa çalışmaqla təxminən belə davranmış olursunuz. Narahatlığın səbəbini araşdırmağa çalışın. Çox güman ki, bundan sonra mətbəxə gedişlərinizin qarşısı alınacaq.

9ˎ]L\\ˎW “Hələ uşaqlıqda mənə piylənmə diaqnozu qoyulmuşdu. Özümü dərk edəndən arıqlamağa çalışıram. Lakin heç nə alınmır. İkicə gün pəhrizə dözə bilirəm – sonra isə adət etdiyimdən də çox yeyir və təbii ki, daha çox çəki toplayıram”. Səbəb nədir? Qəribə də olsa, bir çox insanlar üçün pəhriz çox yemək üçün bir stimuldur. Məhdudiyyət nə qədər ciddi olursa, o qədər güclü yemək həvəsi yaradır. Diyetik depressiya adlanan bir hal yaranır, qadın özünü son dərəcə narahat, həyəcanlı hiss edir və yeni rasiondan imtina edir. Çıxış yolu Diskomfort anlaşılandır: heç bir pəhriz orqanizm üçün təbii deyil. Menyudan yalnız yağları, zülalı və ya karbohidratları xaric etmək olmaz. Sadəcə, orqanizm üçün 600 kkal-li bir kəsir yaratmaq lazımdır. Bu, o qədər də çətin deyil. Müəyyən müddət ərzində qida gündəliyi tərtib edin və qida ilə qəbul etdiklərinizi oraya qeyd edin. Sonra özünüz, yaxud mütəxəssisin köməyi ilə öz rasionunuzdan iki ən kalorili ərzağı ləğv edin. Buna adət etmək lazımdır. Mayonezdən imtina etmək qərarına gəlmişsinizsə, onu mümkün qədər davamlı şəkildə istifadə etməyin. Mayonezi tomat pastası, limon şirəsi, soya sousu ilə əvəz edin. İstənilən halda tədricən arıqlayacaqsınız, doyunca yemək həvəsi isə daha az hallarda yaranacaq.

4ø'$/$10$


36ø;2/2*ø<$

70

ù]DÀVˎPLPL\\ˎW¬ A

çıq danışan, səmimi insanlar həmişə qapalı insanlara nisbətən daha çox sevilir və rəğbətlə qarşılanır. Bəs insanın öz açıqlığının özünə zərər yetirməyə başladığı hədd haradadır? “Yaxınlarda iş yerimdə xoşagəlməz anlaşılmazlıq baş verdi. Həmkarımla söhbət edirdik və mən xanım müdirimiz haqqında kəskin fikirlər söylədim. İkicə gün keçməmiş həmin rəhbər xanım məni yanına çağırır və belə bir sual verir: - Hə, indi nə edək? Mənim haqqımda belə fikirdə olduğunuz halda bir yerdə necə işləyək? – Mən donub qalmışdım. Axı nə üçün həmkarım sözlərimi xəbərləmişdi – hərçənd ki, heç nə söyləmədiyinə and içir – və müdir öz əməkdaşlarının qeybəti səviyyəsinə necə düşə bilər?” (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Sizə təvazökarlıqdan uzaq olsa da, bir məsləhət vermək istəyirik: başqalarını özünüzdən vicdanlı hesab etməyin. Əgər siz müdirinizin arxasınca kəskin sözlər deməyi

36ø;2/2*ø<$

özünüzə rəva görürsünüzsə, nəyə görə başqaları bunu gizli saxlamalıdır? Kollektivdə praktik olaraq həmişə bütün şayiələr ünvanına çatır. Şirkət, firma nə qədər kiçikdirsə, onlar daha sürətlə yayılır. Bu, o demək deyil ki, həmkarınız o dəqiqə sözlərinizi müdirinizə çatdırdı. O, sizə həmdərd olaraq başqa bir əməkdaşınız ilə hiddətinizi bölüşə bilərdi. Sonra isə hər şey zəncirvari şəkildə yayılaraq müdirin qulaqlarına çatır. Bu mexanizmdən kollektivinizin hər hansı üzvünə iltifat göstərmək istəyərkən istifadə etmək yerinə düşər. Narahat olmayın, onu tezliklə ünvanına çatdıracaqlar. Belə bir tərif birbaşa söylənildiyindən daha qiymətlidir. Neqativ emosiyalarınızı isə iş yerində bölüşməyə çalışmayın. Yaranmış vəziyyəti necə olursa olsun, müzakirə etmək istəyirsinizsə, bunu başqa yerdə çalışan rəfiqəniz ilə edin. “Mənə elə gəlirdi ki, nəhayət, arzuladığım insana rast gəlmişəm: diqqətli, nəzakətli, məni anlayan. Artıq ikinci görüşümüzdə mən ona öz acınacaqlı taleyimi danışdım:


71 anamın ölümündən sonra depressiyaya düşdüyümdən, kommunal mənzildən azad omaq üçün hər qəpiyə qənaət etdiyimdən, qızımın xaricə işləməyə getdiyini ağır keçirdiyimdən. O, bu zaman nəyə görəsə əsəbiləşir və söhbəti başqa mövzulara yönəltməyə çalışırdı. Lakin mən hələ narahatçılıqlarımın hamısını bölüşməmişdim. Bu görüşdən sonra o, bir daha zəng etmədi. Heç nə başa düşmədim”. (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Kişilər bizim onlardan yalnız dəstək və dərdimizə acımalarını, əllərini çiynimizə qoyaraq “İndi hər şey yaxşı olacaq, əzizim” söyləmələrini gözlədiyimizi çox vaxt anlamır. Bu, yalnız kinoda belədir. İş ondadır ki, güclü cinsin nümayəndələri bizim “qorxunc” hekayətlərimizi bir çağırış kimi qəbul edir. Kişi düşünür: “O, məndən nə istəyir? Nə ilə kömək edə bilərəm?” Bütün dərdlərin artıq arxada qaldığı və heç nəyi dəyişməyin mümkün olmadığından isə o, sıxılır və onu “yükləyən” xanımdan azad olmaq istəyir. Nə vaxtsa siz yavaş-yavaş bu insana öz keçmiş dərdlərinizdən söhbət aça bilərsiniz, lakin münasibətlərin başlanğıc mərhələsində mehriban, pozitiv və rahat olmağa çalışın. “Hamıya məlumdur ki, insan dərdini bölüşəndə yüngülləşir. Yaxınlarda rəfiqəm ərindən boşandı. Hiss edirəm ki, onların arasında bir sirr, bir faciə var idi, çünki onlar yaxşı yaşayırdı… Rəfiqəm özünə qapandı, depressiyaya düşdü. Mən onu evimə dəvət etdim, süfrə açdım və ayrılmaqlarının səbəbini öyrəndim. Dərdini bölüşməyə kömək etdiyim üçün mənə minnətdar olmaq əvəzinə o, mənə nifrət etməyə başladı və ünsiyyəti kəsdi”. (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Axı nəyə görə siz insandan onun bölüşmək istəmədiyi sözü alırdınız? Hər birimizin stress ilə mübarizə aparmaq tərzimiz var. Kim isə vəziyyəti başını itirənə qədər danışmaq, kim isə sadəcə olanları unutmaq istəyir. İkinci seçim birincidən heç də pis deyil. İngilislərdə belə bir məsəl var: “Probleminizi heç kimə danışmayın və problem olmayacaq”. Rəfiqənizi öz sarsıntısı haqqında danışmağa vadar etməklə siz onu müdafiəsiz qoydunuz. Özü də siz bunu heç də onun halına acıdığınızdan deyil, maraqdan irəli gələrək etmisiniz – görəsən, onun ailəsində nə baş vermişdir? Bu, həmişə hiss olunur: sirrini təsirə düşərək verdiyi insan özünü düşgün, hətta təhqir edilmiş kimi hiss edir. Təəccüblü deyil ki, bundan sonra rəfiqəniz sizinlə ünsiyyət qurmaq istəmir. Necə deyərlər, “şkafı açmazdan əvvəl yenə də qapını döymək yaxşıdır”. İnsanı səmimiyyətə dəvət edərək əvvəlcə maraqlanın ki, o, sizinlə səmimi olmaq istəyirmi? “Mən heç bir bədnəzərə inanmıram. Amma yeni il tətilindən əvvəl baş verənlər heç bir materialistik izaha yatmır. Mən hələ oktyabrdan bayramı Almaniyada keçirməyə hazırlaşırdım. Sevincimi gizlətmir və bu Yeni ili necə keçirəcəyim haqqında planlarımı bölüşürdüm. Gözlənilmədən, yola düşməzdən bir həftə əvvəl məlum olur ki, viza ala bilmirəm. Mən dəfələrlə şengen zonasına

səfər etmişəm, heç vaxt heç bir əngəl ilə rastlaşmamışam. İndiyədək özümə gələ bilmirəm: niyə belə alındı?”. (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Elə qeyri-adi hallar var ki, biz onları izah edə bilmirik, lakin onlar mövcuddur. Hələ qədim zamanlardan insanlar müşahidə etmişdir ki, gözlənilən şən hadisə haqqında ucadan və emosional tərzdə elan etdikdə o, baş tutmaya bilər. Bu səbəbdən də, sona qədər hamiləliyi, toya hazırlığı gizlədir, hamının yanında uşaqları tərifləmirdilər. İndi bir çox ciddi şirkətlərdə daxili əmr ilə həyata keçməyənə qədər əməkdaşlara planlardan danışmaq qadağan olunmuşdur. Bu, qaçılmaz olduqda isə nəzərdə tutulanlar haqqında yalnız təxmini formada məlumat vermək tövsiyə olunur. İstəsək də, istəməsək də ətrafımızda çoxlu paxıl və bədxah insanlar var. Gözlədiyimiz sevincli hadisəni elan edərək biz onlarda ən alçaq hissləri oyatmış oluruq. Bu isə artıq özü-özlüyündə pisdir. Odur ki, yaxşısı budur, “yatmış köpəkləri oyatmayaq”. “Mənim çox yaxın, gecə və gündüz istənilən vaxtda məni dinləmək və məsləhət verməyə hazır olan rəfiqəm var idi. Lakin bu günlərdə biz bir-birimizdən küsdük. Mən bir cavan oğlanla tanış oldum və ilk dəfə görüşdüm. Görüş çox gözəl keçdi. Hisslərim və təəssüratlarım aşıb-daşırdı və mən rəfiqəmlə bölüşməyə can atırdım. Ona zəng etdim, o isə üçüncü cümlədən sonra məni “tamamlamağa” başladı. Doğrudanmı, bu paxıllıqdır?”. (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Bəlkə də, bu ona görə baş vermişdir ki, siz rəfiqənizin xeyirxahlığından “gecə-gündüz” istifadə edirdiniz. Əminidiniz ki, belə də olmalıdır. Əslində isə, səmimi söhbətə yalnız məhrəm hissləri ilə bölüşmək istəyən deyil, onun həmsöhbəti də hazır olmalıdır. Bəzən buna ətraf şərait mane olur – bəlkə, siz zəng etdiyiniz vaxt rəfiqənizin qonaqları vardı. Bəzən isə daxili vəziyyət – insan o qədər öz hisslərinə qapanmışdır ki, başqalarını dinləmək iqtidarında deyil. Odur ki, növbəti dəfə ürəyinizi açmaq istəsəniz, bu amilləri nəzərə almağa çalışın. “Bilmirəm, necə oldusa, bir xanıma özüm haqqında hər şeyi, intim məqamlara qədər danışdım. İndi onunla şirkətimizin dəhlizində rastlaşanda, çox utanıram. Necə də axmaq olmuşam! Amma nə etmək olar, söz ağızdan çıxmışsa, artıq sənin deyil”. (Gündəlik həyatda ətrafdakılardan eşitdiklərimiz) Əfsus, indi bunu bir fakt olaraq qəbul etmək lazımdır – xanım sizi məzəmmət etsə də, etməsə də. Lakin bundan sonra özünüz üçün heç vaxt aşmayacağınız səmimilik həddini təyin edin. Misal üçün, heç vaxt tərəfdaşınızın seksual problemlərindən, özünüzün ginekoloji problemlərinizdən, yaxud qaynananızın ailənizə göstərdiyi təsirdən söhbət açmayın. İzafi səmimilik sonradan həm danışanda, həm də dinləyəndə narahatlıq hissi yaradır. Təmkinli olmaq daha yaxşıdır – o zaman sizinlə ünsiyyətdə olmaq heç kimə narahatlıq yaratmaz.

36ø;2/2*ø<$


<HQL\HWPԥ\DúODUÕQGDTDO[DQYDULYԥ]LKRUPRQODUÕ 49+ oR[PKPURO R\QD\ÕUoQNLEWQRUTDQYԥVLVWHPOԥULQPRUIRIXQNVLRQDOFԥKԥWGԥQ \HWNLQOԥúPԥVLQLWԥPLQHGLU<DúLQNLúDIÕQÕQEXPԥUKԥOԥVLQGԥ\RG LOԥWԥPLQDWVԥYL\\ԥVLWLUHRLGVWDWXVXQDԥKԥPL\\ԥWOLGԥUԥFԥGԥ WԥVLUHGLU 7ԥ\LQ ROXQPXúGXU NL TDO[DQYDUL Yԥ]LQLQ IXQNVLR <(1ø<(70Ԥ/Ԥ5'Ԥ QDO DNWLYOL\LQLQ ]ԥLÀԥPԥVLQԥ JԥWLULE oÕ[DUDQ \RG <2'd$7,ù0$=/,ö,oDWÕúPD]OÕ÷Õ \HQL\HWPԥQLQ VD÷ODPOÕ÷ÕQD PԥQ¿WԥVLUJ|VWԥULU <RGGH¿VLWOL UHJLRQODUGD 49+QD RODQ \NVԥN WԥOԥEDW oR[ YD[W TDO[DQ YDUL Yԥ]LQLQ |OoOԥULQLQ E|\PԥVL KHVDEÕQD WԥPLQ HGLOLU \XYHQLO VWUX PD  <XYHQLO VWUXPD IRQXQGD \HQL\HWPԥOԥULQ Gԥ VXENOLQLNKLSRWLUHR]LQNLúDI HGԥELOԥU

+Ԥ.ø0 1Ԥ<ø %ø/0Ԥ/ø'ø5"

<2'20$5ø1 ®6$ö/$0/,4hdh1+θ5*h1=θ585ø'ø5


"Ailə Həkimi" Jurnalı 30 - 2012  

"Ailə Həkimi" Jurnalı Mart 2012