Page 41

39 Dəqiq diaqnostika

Hipertonik xəstəliyin gedişatı çox zaman hipertonik kriz adlanan və arterial təzyiqin sürətlə artması və sinir-damar reaksiyaları ilə xarakterizə olunan kəskinləşmələr ilə müşayiət olunur. Bir çox hipertoniklər təzyiqin çox yüksək rəqəmlərə qədər artmasını qeyd edir. Lakin çox zaman bu ümumi əhvala heç bir təsir göstərmir. Belə bir vəziyyət hipertonik kriz adlana bilməz. Kriz haqqında yalnız o zaman danışmaq olar ki, kəskin təzyiq artması güclü baş ağrıları, baş gicəllənməsi, ürəkbulanma, qusma ilə müşayiət olunur.

Nə baş verir? Arterial təzyiqin kəskin artması praktiki olaraq, bütün sistem və orqanlarda qan dövranının əhəmiyyətli dərəcədə pozulması ilə müşayiət olunur. Xüsusən əziyyət çəkən ürək-damar sistemi, beyin, ağ ciyər, böyrəklər, sinir sistemidir.

Nə üçün belə olur? Çox zaman hipertonik kriz əsəb-ruhi gərginlik, eləcə də, hipertoniya zamanı kardioloqun təyin etdiyi həyat tərzinin pozulması nəticəsində törənir. Misal üçün, o, alkoqoldan sui-istifadə, siqaret çəkmə, təyin olunmuş dərmanların özbaşına ləğv edilməsi, qida rasionunda xörək duzunun çoxluğunun nəticəsi ola bilər. Bəzi hallarda, meteohəssas xəstələrdə hipertonik kriz hava şəraitinə reaksiya kimi inkişaf edir. Bəzən də, hipertonik kriz hipertoniyanın ilk təzahürü ola bilər. Bu vəziyyəti də yuxusuz gecə, daimi az yatma, xoşagəlməz söhbət, siqaret tüstülü otaqda qalmaq törədə bilər.

Adətən, hipertonik kriz aşağı (diastolik) təzyiqin 120 mm.c.s.dan çox qalxması zamanı təyin olunur. Lakin arterial təzyiq ölçüsünün hipertonik kriz üçün ən etibarlı göstərici olduğunu demək olmaz. Bəzi hallarda hipertonik kriz əlamətləri arterial təzyiqin az artması fonunda da aydın şəkildə aşkar oluna bilər. Və əksinə: bəzi xəstələrdə hətta hüdudlar xaricində olan arterial təzyiq ölçüsü belə hipertonik kriz əlamətləri ilə müşayiət olunmur. Ona görə də, mütəxəssis məsləhəti mütləq lazımdır.

Xəstəyə necə kömək etmək olar?

hipertoniyaya qarşı müalicə almamışsa, güclü təsirli dərman vermək olmaz. Bu tabletlər təzyiqi kəskin şəkildə endirə bilər. Hipertoniyadan müalicə olunursa, həmin tabletləri, maksimal sutkalıq dozadan artıq olmamaq şərti ilə vermək olar. •Çox güclü baş ağrıları zamanı sidikqovucu preparat tableti qəbul edin. •Döş qəfəsi nahiyəsində güclü ağrılar zamanı dilin altına nitroqliserin tableti qoymaq lazımdır.

Kollaps olmasın deyə Hesab edilir ki, bir saat ərzində arterial təzyiqi 10 mm.c.süt.-dan artıq endirmək olmaz. Hipertonik krizdən müalicə etməkdə məqsəd – arterial təzyiqi əvvəlki səviyyəyə qədər endirməkdir. Endirmə səlis və asta aparılmalıdır, çünki AT-in kəskin enməsi zamanı kollaps qeyd oluna bilər. Kollaps - AT-in kəskin enməsi və huşun itirilməsi ilə müşayiət olunan vəziyyətdir.

•İlk növbədə, təcili yardım çağırmaq lazımdır. Çünki belə vəziyyət təhlükəlidir və ixtisaslı tibbi yardım tələb edir. •Təzyiqi ölçün. Xəstə üçün hansı təzyiqin vərdişli olmasını aydınlaşdırın. Əgər o, öz “işçi” təzyiqini bilmir, arterial təzyiq ölçüsü isə, 150/90-dan Fitomüalicə artıqdırsa, pis əhvalın səbəbini • 2 xörək qaşığı moruq və qara qarağat hipertonik kriz meyvəsi və yarpağının üzərinə qaynar su ilə əlaqələndirəlavə etmək, 3 saat dəmləmək, süzmək və mək olar. gündə 4 dəfə 1 stəkan içmək; •Xəstəni • 1 xörək qaşığı sürvənin üzərinə 2 stəkan yarım oturaq qaynar su əlavə etmək, 2 saat dəmləmək, vəziyyətdə, süzmək və gündə 4 dəfə yeməkdən 15 yaxud başının dəqiqə qabaq yarım stəkan içmək; altına hündür yastıq qoymaqla • 1 çay qaşığı ağ bağamburc yarpağının üzərinə 1 stəkan soyuq qaynadılmış su əlavə uzadın. •Sakitləşdirici etmək, 12 saat saxlamaq, süzmək, gündə 3 dərman verin. dəfə yeməkdən 20 dəqiqə qabaq üçdə bir •Ayaqlar stəkan içmək. üçün isti vanna etmək, xardal yaxması ilə də olar: yaxmanı boyun və ənsə nahiyəsinə, qrelkanı baldırlar üzərinə qoymaq olar. •İnsan əvvəllər

"Ailə Həkimi" Jurnalı 11 - 2009  

"Ailə Həkimi" Jurnalı Dekabr - 2009

Advertisement