Issuu on Google+

Βιαννίτικες αθιβολές έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

αρ. φύλλου 001 Δεκέμβριος 2012

Αυτό το τεύχος είναι αφιερωμένο σ’ όλους εσάς με τις καλύτερες ευχές μας, ευχές για υγεία, αγάπη, ειρήνη και χαρά!!! Μακάρι αυτά τα Χριστούγεννα να είναι τα τελευταία δύσκολα για μας, το λαό μας και τους λαούς όλου του κόσμου.

αθιβολή : κουβέντα, συζήτηση, θύμηση, σκέψη, έννοια


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΕΩΝ – ΝΕΑΝΙΔΩΝ ΒΙΑΝΝΟΥ

(ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΝΩ ΒΙΑΝΝΟΥ) Αρ. Αποφ. Πολ. Εκ. Δικ. 70/1983

Αρ. Μητρ. Σωμ. 832

Έδρα : Άνω Βιάννος

http://ps-ano-viannou.blogspot.com τηλ. : 6974656432 email : ps.a.viannou@gmail.com fax : 2895022331 Για την έκδοση της εφημερίδας μας συνεργάστηκαν τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου μας, με υπεύθυνους σύνταξης τους Χρυσούλα Γουρνιεζάκη και Κωνσταντίνο Παναγόπουλο.

Η σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου του Μορφωτικού Πολιτιστικού

Συλλόγου Νέων – Νεανίδων Βιάννου (Πολιτιστικός Σύλλογος Άνω Βιάννου) είναι : Πρόεδρος Αντιπρόεδρος Γεν. Γραμματέας Ταμίας Μέλη

: Παναγόπουλος Κωνσταντίνος : Μπριντάκης Χριστόφορος : Γουρνιεζάκη Αντωνία : Πνευματικάκης Εμμανουήλ : Κονδυλάκη Αταλάντη, Πλαντζουνάκη Μαριάννα, Μανιού – Αγαπάκη Μαρίνα, Χατζογιάννη Μαριάννα

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 2

Τα Χριστούγεννα είναι μια ζεστή οικογενειακή γιορτή, συνδυασμένη με πλούσιο τραπέζι και δώρα, παρέα και διασκέδαση. Όμως πόσο εφικτό είναι να πραγματοποιηθούν όλες αυτές οι προσδοκίες για κάποιον που μόλις χώρισε, που μόλις απολύθηκε από τη δουλεία του, που έχει χάσει ένα αγαπημένο του πρόσωπο, που περνά οικονομικές δυσκολίες και ο Άγιος Βασίλης δεν θα έρθει φέτος στα μικρά του αγγελούδια; Η Πρωτοχρονιά είναι μια ιδιαίτερη μέρα, η πρώτη μέρα του χρόνου και όλοι θέλουμε η χρονιά να ξεκινήσει με τον καλύτερο τρόπο. Τα Χριστούγεννα είναι επιπλέον μια εμπορική γιορτή οι διαφημίσεις, τα περιοδικά θέλουν να μας προετοιμάσουν για κάτι μεγαλειώδες, στο οποίο «πρέπει» να δώσουμε τον καλύτερο εαυτό μας και να λάμψουμε. Ίσως λοιπόν χρειάζεται να έχουμε ανθρώπινες και ρεαλιστικές προσδοκίες γι’ αυτά τα Χριστούγεννα και όχι μόνο. Αυτά τα Χριστούγεννα είναι ευκαιρία να είμαστε ο εαυτός μας, είναι μια ζεστή γιορτή για άλλους οικογενειακή, για άλλους φιλική. Είναι γιορτή αγάπης, ελπίδας και αισιοδοξίας. Ας δείξουμε την αγάπη ξεκινώντας από την ίδια μας την οικογένεια από το δικό μας περιβάλλον. Μπορεί να μην έχεις την δυνατότητα να κάνεις όλα αυτά που θα ήθελες, όπως τραπέζι και δώρα. Μπορείς όμως να προτείνεις στους φίλους σου να φτιάξετε κάτι όλοι μαζί και να το απολαύσετε. Απέκτησε ανθρώπινες προσδοκίες. Το αληθινό έλατο, τα πανάκριβα δώρα και η πολυτέλεια δεν είναι η πεμπτουσία των Χριστουγέννων. Στόλισε ένα δεντράκι με τα παλιά στολίδια που φέρουν αναμνήσεις, αγόρασε μικρά πρωτότυπα δωράκια και φτιάξε γλυκά και φαγητά εσύ. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι είναι εικόνες που βιώνονται πολύ απ’ όλα τα μέλη της οικογένειας και ιδιαίτερα από τα μικρά παιδιά, που τους χαρίζουν, ίσως, τις πιο όμορφες αναμνήσεις των παιδικών τους χρόνων. Θυμήσου τι αξίζει και τι είναι σοβαρό στη ζωή. Επαναπροσδιόρισε τις ανάγκες σου.. Ας βάλουμε στόχο φέτος να γιορτάσουμε τις γιορτές διαφορετικά, αληθινά παραδοσιακά. Χρυσούλα Γουρνιεζάκη


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 3

Λίγα λόγια από το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου μας. Αγαπητά μας μέλη και φίλοι του Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου είμαστε ένα Συμβούλιο που μετρά δυόμισι μήνες ζωής. Μεταξύ μας τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ήμασταν απλά γνωστοί, με διαφορετικά θέλω και κουλτούρα, αλλά αυτό δεν μας εμπόδισε να γίνουμε στην πορεία «ΕΝΑ». Η δική μας κοινή φιλοσοφία είναι ότι στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου αν υπάρχει όρεξη, μεράκι και όλοι αισθάνονται «εργάτες» τότε όλα γίνονται. Εμείς λοιπόν έχουμε γίνει «ένας για όλους» και «όλοι για έναν» και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Σ’ ότι κακόβουλο εμείς δεν ακούμε, δεν απαντάμε και γιατί άλλωστε; Δεν είναι αυτός ο σκοπός ενός Συλλόγου. Ο σκοπός ενός Συλλόγου είναι να δείξει έργο κι αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε χωρίς διαφορές, προβλήματα και κόντρες. Θα θέλαμε να σας υποσχεθούμε ότι θα κάνουμε ότι είναι δυνατόν για να αλλάξουμε έστω και στο απειροελάχιστο τη ζωή μας. Όμως σ’ αυτό φυσικά χρειαζόμαστε την υποστήριξή σας, την συμμετοχή σας, τη βοήθειά σας και την κριτική σας. Δεν σας θέλουμε απλούς θεατές και από μακριά. Σας θέλουμε δίπλα μας και κοντά μας. Ευχόμαστε και ελπίζουμε στη συμπαράστασή σας γιατί αγαπάμε τον τόπο μας, τα παιδιά μας, τους ανθρώπους μας. Δεν είμαστε υπεράνθρωποι για να σας υποσχεθούμε ότι θα αλλάξουν όλα. Μα πως είναι δυνατόν άλλωστε; Τα τελευταία χρόνια οι δραστηριότητες του Συλλόγου μας φιλοξενούνταν στον χώρο του παλιού Δημοτικού Σχολείου που μας είχε παραχωρηθεί τον Οκτώβριο του 2011 με την 201/2011 ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου για δωρεάν χρήση μέχρι την επαναφορά της χρήσης από το Δήμο και αυτό, κατόπιν νέας απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου. Δέκα μέρες σχεδόν μετά την εκλογή μας εντελώς τυχαία και άτυπα μάθαμε ότι είμαστε «άστεγοι» γιατί ο Δήμος ήθελε το κτίριο χωρίς να προϋπάρξει απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου γι’ αυτό (ακόμη και μέχρι σήμερα)! Αυτό το μη σύννομο γεγονός αντί να μας απογοητεύσει σαν Συμβούλιο αντίθετα μας δυνάμωσε και βοηθώντας και συμπληρώνοντας ο ένας τον άλλον καταφέραμε όχι μόνο να μην διακοπούν οι δραστηριότητες του Συλλόγου μας αλλά να αποκτήσει ο Πολιτιστικός μας Σύλλογος και το δικό του «σπίτι», κάτι που επιθυμούσε και προσπαθούσε τα τελευταία χρόνια. Η κα Μάνια Χαριτάκη και την ευχαριστούμε ιδιαιτέρως γι’ αυτό, μας παραχώρησε το πατρικό της σπίτι για να το χρησιμοποιούμε τόσο για τις πολιτιστικές δραστηριότητες του Συλλόγου μας όσο και για γραφειακό χώρο. Έτσι μόνοι μας (Διοικητικό Συμβούλιο και μέλη του Συλλόγου) με προσωπική και πολυήμερη εργασία καταφέραμε να δημιουργήσουμε τον «Α’ Πολυχώρο Έκφρασης και Πολιτισμού». Το βάψαμε, μπαλώσαμε ατέλειες (ακόμα βέβαια δεν έχουμε τελειώσει), το διακοσμήσαμε με παλιά υφαντά και κεντήματα και δώσαμε ζωή σ’ αυτό αλλά και σε μας. Σ’ αυτό το οίκημα, τον «Α’ Πολυχώρο Έκφρασης και Πολιτισμού», εκτός των ήδη λειτουργούντων δραστηριοτήτων θα πραγματοποιούμε γιορτές και εκδηλώσεις, για τις οποίες θα σας ενημερώνουμε. Είστε όλοι, μα όλοι, ευπρόσδεκτοι να έρθετε σε οποιοδήποτε από τα Συμβούλιά μας αλλά το κυριότερο στο να μας πείτε τις ιδέες σας και τις προτάσεις σας. Μια ιδέα του Μανόλη του Γουρνιεζάκη ήταν η κατασκευή του Χριστουγεννιάτικου δέντρου που τελικά και με την οικονομική βοήθεια αρκετών από ‘σας έγινε πραγματικότητα και κατόπιν με την δική σας βοήθεια και συμμετοχή έγινε η εκδήλωση της φωταγώγησης του Χριστουγεννιάτικου δέντρου στις 15 Δεκεμβρίου. Στις δραστηριότητες του Συλλόγου μας προσθέσαμε την έκδοση της εφημερίδας μας «Βιαννίτικες αθιβολές» και σας καλούμε να συμμετάσχετε ενεργά με τα κείμενά σας και τις προτάσεις σας για να γίνει η εφημερίδα μας η «δική μας εφημερίδα». Επίσης έχουμε παρουσία με συνεχή ενημέρωση των δραστηριοτήτων μας και όχι μόνο, στον ιστοχώρο κοινωνικής δικτύωσης «Facebook» ενώ σύντομα θα λειτουργήσει και η ιστοσελίδα μας (blog) στη διεύθυνση http://ps-ano-viannou.blogspot.com. Μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μας για οποιοδήποτε θέμα και στην ηλεκτρονική μας διεύθυνση (email) ps.a.viannou@gmail.com. Αν μας στείλετε το email σας μπορούμε να σας ενημερώνουμε για κάθε δραστηριότητα μας και να σας αποστέλλουμε ηλεκτρονικά και την εφημερίδα μας. Ευχόμαστε σε όλους σας οι γιορτές αυτές να φέρουν το χαμόγελο στο πρόσωπό σας. Ξέροντας ότι τα προβλήματα πληθαίνουν καθημερινά, το γέλιο και η χαρά έχουν γίνει ασπίδα σ’ όλα αυτά που μας στεναχωρούν και μας πονούν. Να έχετε πάνω απ’ όλα υγεία, προσωπική ηρεμία και γαλήνη μέσα σας. Χρόνια πολλά. Χρόνια καλά. Χρόνια ευλογημένα. Φίλοι μας Καλή Χρονιά.

Η φωνή των παιδιών. Όλων αυτών των παιδιών που μας μιλάνε αλλά εμείς δεν ακούμε. Γιατί έχουμε μάθει μόνο να μιλάμε. Μόνο να διατάζουμε. Τι θα μας έλεγαν όμως αν σωπαίναμε και μπορούσαμε να τα ακούσουμε;

* Αν ζω μέσα στην κατανόηση, μαθαίνω να έχω υπομονή. * Αν ζω μέσα στη δικαιοσύνη, μαθαίνω να είμαι δίκαιος. * Αν ζω μέσα στην ασφάλεια, μαθαίνω να πιστεύω. * Αν ζω μέσα στην κριτική, μαθαίνω να κατακρίνω. * Αν ζω σε εχθρικό περιβάλλον, μαθαίνω να καυγαδίζω. * Αν ζω μέσα στην ντροπή, μαθαίνω να αισθάνομαι ένοχος. * Αν με δέχονται όπως είμαι, μαθαίνω να βρίσκω την αγάπη μέσα στον κόσμο. από τον ιστότοπο http://junior.gr


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 4

Ανατολικά της Βηθλεέμ Κάνει πιο ζεστούς τους χτύπους της καρδιάς μας και μας βοηθάει

Ομιλία της Αταλάντης Μιχελογιαννάκη - Kαραβελάκη

να νιώσουμε ότι τα καλά μας συναισθήματα είναι η πιο πολύτιμη

Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, αγαπητοί φίλοι,

κληρονομιά που έχουμε ως ανθρώπινο γένος. Κάθε χρόνο μας

«Ράβδος εκ της ρίζης Ιεσσαί και άνθος εξ αυτής Χριστέ εκ της

δίνεται η ευκαιρία να αναγεννηθούμε κι εμείς μαζί με τον Χριστό.

Παρθένου ανεβλάστησας…» είναι στίχος που διαβάζεται στην

«Μητρόπολι πασών των εορτών», ονομάζει ο ιερός Χρυσόστομος

ακολουθία των Μεγάλων Ωρών των Χριστουγέννων. Γι αυτήν την

τα Χριστούγεννα. Τα μηνύματα της ταπεινής φάτνης είναι πολλά.

ενσάρκωση του Θεανθρώπου που αποτελεί το «πάντων των

Ο Χριστός με τον ερχομό του μας κοινωνεί

καινών καινότατον μυστήριον» κατά τον Άγιο Ιωάννη τον

δικαιοσύνη, την ανύψωση των ταπεινών της γης, τη σωτηρία και

Δαμασκηνό και που δεν υπάρχει προηγούμενο ούτε μπορεί να

τη Λύτρωση. Αλλά για να αφουγκραστούμε αυτά τα μηνύματα

επαναληφθεί, μας λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: Όποια και

χρειάζεται σιγή, χρειάζεται να σωπάσουν όλα μέσα μας και γύρω

αν είναι η φύση, η στάση και η τάξη των υπερκοσμίων, δεν

μας, οι φωνές της γης, αλλά και ο θόρυβος της ψυχής μας. Αν

υπάρχει τίποτε πιο θαυμάσιο και τιμιότερο από το σπήλαιο και τη

κατορθώσουμε να κατασιγάσουμε τον γήινο λόγο, τότε έρχεται η

φάτνη της Βηθλεέμ κι από τα βρεφικά σπάργανα του Χριστού.»

γαλήνη και νιώθουμε να μας πλημμυρίζει το φως από το άστρο

Ο προαιώνιος και απερίγραπτος Υιός του Θεού γεννιέται κατά

της Βηθλεέμ. Τότε και μαζί με τους «αγραυλούντες ποιμένες» θα

σάρκα μέσα σε ένα σπήλαιο. Είναι την ώρα εκείνη άστεγος. Δεν

νιώσουμε την καρδιά μας να ξεχειλίζει από αγάπη και ευαισθησία

έχει ένα τόπο για να μείνει και τοποθετείται σαν βρέφος μέσα στη

για όλους, θα νιώσουμε τη δύναμη της συγχωρητικότητας για ό,τι

φάτνη. Γίνεται ορατός και ψηλαφίζεται. Αυτός που ορίζει τα πάντα

μας πλήγωσε και θα βρούμε ξανά τη χαρά του «Αγαπάτε

περιτυλίχτηκε σε φτωχά σπάργανα. Εκούσια γίνεται φτωχός και

αλλήλους». Είναι η ώρα της ενδοσκόπησης, της αναθεώρησης,

κοινονώντας

μας

της αναβάπτισης, της περισυλλογής και της εσωτερικής κάθαρσης.

ακεραιότητα. Κατέβηκε από ψηλά, ταπεινώθηκε και πτώχευσε σαν

Είναι η ώρα που η καρδιά μας αγκαλιάζει όλους τους

εμάς αναμιγνύοντας την ανθρωπότητα με τη Θεότητα. Δεν έρχεται

συνανθρώπους μας, χωρίς διακρίσεις και προκαταλήψεις. Πέρα

με έπαρση αλλά με ταπείνωση. Υπέδειξε έτσι σε όλους μας την

από την εσωτερική μας λύτρωση και τη σωτηρία της ψυχής μας,

ταπείνωση σαν το δρόμο που φέρνει προς τα άνω. «Θεός

που ευαγγελίζεται η γιορτή των Χριστουγέννων, η πανανθρώπινη

ἐφανερώθη ἐν σαρκί…» Το σπήλαιο γίνεται ουρανός, η φάτνη

γοητεία της βρίσκεται στο αισιόδοξο μήνυμα της παγκόσμιας

λίκνο που να χωράει τον «ἀχώρητο» και η Παρθένος «θρόνος

ειρήνης, μιας προσδοκίας που είναι για όλους μας κυρίαρχη και

Χερουβικός». «… σήμερον ο Άναρχος άρχεται και ο Λόγος

αποτελεί

σαρκούται…» Ο Λόγος σαρκοῦται. Ο «ἄναρχος ἄρχεται», δηλαδή

ανθρωπότητας. Μιας προσδοκίας που μοιάζει με άπιαστο όνειρο,

ο Θεός που δεν έχει χρονική αρχή ,που υπάρχει πάντα, «πρό

παρά το υψηλό επίπεδο του πολιτισμού μας. Ο άγιος Γρηγόριος ο

πάντων τῶν αἰώνων», που είναι ο δημιουργός του χρόνου και του

Παλαμάς μας λέει: «Αὐτὴν τὴν εἰρήνη νὰ φυλάσσωμε… ὡς

χώρου και όλης της κτίσεως, παίρνει σάρκα «ἐκ Πνεύματος Ἁγίου

κληρονομία ἀπὸ τὸν Σωτῆρα μας…» Πάρα πολλά έγιναν στο

καί Μαρίας τῆς Παρθένου».Ο απερινόητος και ακατάληπτος

πέρασμα των αιώνων, που δεν είναι δυνατό να εξιστορήσουμε. Θα

αποκαλύπτεται «ἐν χρόνῳ», με «τό πλήρωμα τοῦ χρόνου». Ο

αναφέρουμε μόνο ένα από αυτά, την χειρότερη πολεμική όλων,

«ἀόρατος ὁρᾶται». Ο «ἀχώρητος παντί», Εκείνος, που δεν χωράει

την

πουθενά, που είναι πέρα και πάνω από κάθε χωροχρονικό

κατανοούμε

περιορισμό, «χωρεῖται», χωράει

«Τῆς

στολισμένες βιτρίνες, από τα φωτάκια που αναβοσβήνουν στο

ὑπεραγίας Θεοτόκου.» Ο πάνσοφος και παντοδύναμος, ο Υιός του

μπαλκόνι του διπλανού μας, απ’ τα έλατα που πωλούνται στους

Θεού «δι' Οὗ τά πάντα ἐγένετο», ο δημιουργός των πάντων,

δρόμους, από κάποιες προσκλήσεις σε γεύματα ,τα «εορταστικά»

γίνεται άνθρωπος για να θεοποιήσει τον άνθρωπο. Γράφει ο Άγιος

προγράμματα της τηλεόρασης κ.α. Φυσικά τα υλικά αγαθά, με

Ιωάννης ο Δαμασκηνός: «Τό ἀταπείνωτο ὕψος του ἀταπεινώτως

λογική και μέτρο και στο βαθμό, που μας είναι απαραίτητα, δεν τα

ταπεινώσας

μαζί

ἀκατάληπτη…»

μας,

μας

συγκατέβηκε Μέσα

σ'

προσφέρει

μέσα

την

στην αγκαλιά

συγκατάβαση αυτό

το

χαμένη

μέγα

προϋπόθεση

εκκοσμίκευση πως

των

για

πρόοδο

Χριστουγέννων!

έρχονται

την ισονομία, τη

και

ευημερία

Ίσως

Χριστούγεννα,

φτάσαμε

μόνο

από

της

να τις

ἀνείπωτη

καί

απορρίπτουμε βέβαια. Όμως σίγουρα να μην μένουμε μόνο σ’

μυστήριο

«τῆς

αυτά και να απομακρυνόμαστε από την πνευματική πλευρά των

ἐνσαρκώσεως», φανερώνεται η θεία παντοδυναμία, η άπειρη

πραγμάτων. Αν μας απασχολεί μόνο η ύλη μιλάμε για

αγαθότητα, η άπειρη σοφία και η δικαιοσύνη του Θεού.

Χριστούγεννα χωρίς Χριστό. Μα γίνονται Χριστούγεννα χωρίς

Ο Κυβερνήτης του κόσμου δεν ανακαινίζει τον άνθρωπο, μόνο με

Χριστό; Ο Χριστός είναι δομικό στοιχείο της ύπαρξης μας. Και

κάποια εξωτερική ενέργεια του, αλλά τον προσλαμβάνει και τον

σήμερα η κρίση που αντιμετωπίζουμε δεν είναι μόνον οικονομική

αγκαλιάζει. Και δεν ανορθώνει μόνο και ξαναστεριώνει την

αλλά και ηθική. Κρίση οικονομική, διότι η ανέχεια μαστίζει. Κρίση

ανθρώπινη φύση, αλλά και την περιβάλλεται, ενώνεται και

ηθική, διότι ο πολιτισμός μας όλο και περισσότερο εδράζεται στην

ταυτίζεται μαζί της, και γεννιέται συγχρόνως Θεός και άνθρωπος.

φιλαυτία και όχι στην αγάπη.

Η ενσάρκωση Του Θείου Λόγου είναι η έκφραση της απόλυτης

Παλαιότερα, αλλά ακόμα πιο έντονα σήμερα στις αρχές του 21ου

αγάπης του Θεού για τα δημιουργήματά Του κι ανοίγει κάθε φορά

αιώνα, η ειρήνη, το χαμόγελο, η ήρεμη ζωή σε μικρούς και

μια νέα προοπτική για εσωτερική ανάταση και ανάταξη.

μεγάλους δεν είναι δεδομένη. Οι ταραγμένοι καιροί μας, με τις


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Ανατολικά της Βηθλεέμ

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 5

(συνέχεια)

εικόνες εκμετάλλευσης και φτώχειας πληγώνουν την ευαισθησία

Κ’ η καρδιά σου φωτίζεται.»

μας και προκαλούν την ανθρωπιά μας. Μας κάνουν να νιώθουμε

Είναι πολλά τα κείμενα Ελλήνων, κυρίως, αλλά και ξένων

πολλές φορές οδυνηρά συνυπεύθυνοι.

συγγραφέων που μας κατευθύνουν να δούμε τον κόσμο ή και τον

Πάντα ευαίσθητος δέκτης των ψυχικών αιτημάτων μας και των κοινωνικών προβληματισμών μας και η Λογοτεχνία, όχι μόνο καταγγέλλει, αλλά γίνεται και το μέσο αναζήτησης και εστιάζει στην ουσία και στην πνευματικότητα των μηνυμάτων, που αποπνέουν τα Χριστούγεννα. Διαβάζομε στον Γιώργο Θέμελη (Φάτνη) «Μέσα μας γίνεται η Γέννηση. Έξω στέκει το σχήμα της – Μας φανερώνεται…» Το λαμπρό αστέρι, που ανατέλλει κάθε Χριστούγεννα Ανατολικά της Βηθλεέμ και που το φως του, ως αφετηρία, σηματοδοτεί την εσωτερική αναγέννηση του ανθρώπου αποτελεί το κύριο θέμα στην ποιητική σύνθεση του Γεωργίου Δροσίνη(1859 – 1951) στο ποίημά του «Νύχτα Χριστουγεννιάτικη»: «Την άγια νύχτα τη Χριστουγεννιάτικη - ποιος δεν το ξέρει; των Μάγων κάθε χρόνο τα μεσάνυχτα λάμπει τ’ αστέρι. Κι όποιος το βρει μέσ’ στ’ άλλα αστέρια ανάμεσα και δεν το χάσει σε μια άλλη Βηθλεέμ ακολουθώντας το μπορεί να φτάσει.» Από τους μεταγενέστερους εκπροσώπους της Νεοελληνικής Ποίησης, ο Γιάννης Ρίτσος (1909 – 1990), στην 4η στροφή του 1ου μέρους της «Ρωμιοσύνης» του υπονοεί το άστρο της Βηθλεέμ, ως σημάδι θεϊκό που δίνει μήνυμα ελπίδας. Στο ποίημα «Το παιδί με τη σάλπιγγα», όπου εμπερικλείεται το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων-η Αγάπη- ο Νικηφόρος Βρεττάκος (1912 – 1991) μας λέει: « Αν μπορούσες να ακουστείς / θα σου έδινα την ψυχή μου / να την πας ως την άκρη του κόσμου. Να την κάνεις περιπατητικό αστέρι ή ξύλα αναμμένα για τα Χριστούγεννα στο τζάκι του νέγρου ή του Έλληνα χωρικού….. να την κάνεις τις νύχτες ορατές νότες, έγχρωμες στον αέρα του κόσμου. Να την κάνεις αγάπη ». Το παρακάτω απόσπασμα από ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη «Γέννηση», που ανήκει στη Συλλογή «Ο αδελφός Ιησούς», μας παραπέμπει στην μοναδική στιγμή της Γέννησης, όπου μαζί με «Αυτόν που μέσ’ στη χούφτα Του, κρατεί την κτίση όλη, γεννιέται και η ευσπλαχνία». Αναφέρει λοιπόν ο ποιητής: «Έν’ άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα. Χτύπησα την πόρτα και μπήκα. Μου ’δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό. «Είδες, μου λέει – γεννήθηκε η ευσπλαχνία.» Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες και δε θα ’χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ’ αυτό... Καλή νύχτα, καλά Χριστούγεννα.

εαυτό μας, από πλευρές, που έμεναν κρυμμένες, ίσως μυστικές. Τα κείμενα αυτά εστιάζουν στις αξίες της ζωής, όπως την υπομονή, την επιείκεια, την αλληλοβοήθεια κ.α. Λογοτέχνες όπως ο Παπαδιαμάντης, ο Κόντογλου, ο Βιζηϊνός, ο Κονδυλάκης, ο Καρκαβίτσας, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, ο Ξενόπουλος, ο Παλαμάς, έχουν καταθέσει στο έργο τους- μέσα από βιώματα και αναμνήσεις-στοχασμούς και συναισθήματα άμεσα συνδεόμενα με το πνεύμα των Χριστουγέννων. Στα

χριστουγεννιάτικα διηγήματα τού Κόντογλου, υπάρχει μια

ειλικρίνεια και μια βαθιά χριστιανική πίστη, θεμελιωμένη στην ορθοδοξία και τις λαϊκές παραδόσεις μας. Η πένα του φωτίζει τον εσωτερικό και τον πνευματικό κόσμο, που μυστηριακά μας αποκαλύπτεται μέσα από το

γεγονός της Θείας Γέννησης,

Ανατολικά της Βηθλεέμ. Στις «Ρημαγμένες ψυχές αναφέρει ο Κόντογλου: «Αυτή η ειρήνη, η απέξω ειρήνη, είναι ένα ψέμα, αν δεν έχει κάθε άνθρωπος την από μέσα ειρήνη. Κι ίσως η από μέσα ειρήνη φέρνει την απέξω. Για όλα αυτά, όμως, χρειάζεται η πίστη ��αι η ελπίδα σ' έναν καλύτερο, πνευματικότερο κόσμο από τον υπάρχοντα … Χωρίς ελπίδα δεν γίνεται μήτε ευτυχία, μήτε ειρήνη, μέσα στον άνθρωπο». Ο παραπάνω συγγραφές στο διήγημά του, «Στο Βλογημένο μαντρί», αναδεικνύει την αξία των ανθρώπων με καθαρή καρδιά, απλότητα και πραότητα. Ο βασικός ήρωας του, ο Γιάννης,

παρουσιάζεται

να

παραμένει

άφθαρτος

από τον

ταραχώδη ανθρώπινο πολιτισμό και την ματαιοδοξία. Στο κείμενο «Το νόημα των Χριστουγέννων»,ο Κόντογλου μας επισημαίνει: «Νήπιος είναι ο άνθρωπος που είναι καθαρός... κι έχει τα μάτια του ανοιχτά στο μέσα εαυτό του.» Ανάλογα πνευματικά φορτία, πανανθρώπινες αξίες κι αρετές συναντούμε και σε έργα ξένων συγγραφέων, όπως του Ντοστογιέφσκυ, του Ουγκώ κ.α. Με ξεχωριστή γοητεία και παραμυθένια ατμόσφαιρα, εμπνευσμένα χριστουγεννιάτικα παραμύθια, όπως «Το κοριτσάκι με τα σπίρτα» του Άντερσεν, «Το πνεύμα των Χριστουγέννων» του Ντίκενς κ.α. αναδύουν κοινωνικά μηνύματα, αλληλεγγύης, αλτρουισμού και έγνοιας για αλληλοβοήθεια στον συνάνθρωπο. Στον « Εγωιστή γίγαντα»

και

στον

«Μικρό

πρίγκιπα»

ο

Όσκαρ

Ουάιλντ

παραπέμπει στην παραλληλία του Νήπιου Χριστού, με την ανιδιοτελή ήπια και αγνή παιδική αγάπη. Την αγάπη, που δίνει χαρά και όπως ακούμε κι από τον Απόστολο Παύλο «… έχει καλοσύνη και δεν έχει υπερηφάνεια, ζήλεια, φθόνο, εγωισμό και ούτε κομπάζει...». Αυτή είναι η αγάπη που σηματοδοτεί και η Βηθλεέμ. Εκείνη που με τα μάτια της ψυχής κοιτάζει και νοιάζεται για τον διπλανό μας και προσφέρει παρηγοριά, χαρά και ζεστασιά, χωρίς διακρίσεις. Οι

άνθρωποι

των

χριστουγεννιάτικων

διηγημάτων

του

Παπαδιαμάντη, έχουν προσήλωση στο λιτό και το απέριττο, δίχως έγνοιες για μάταιες φροντίδες. Το διήγημα «Ο ξένος των Χριστουγέννων» του Στέφανου Δάφνη, μας εστιάζει στην αξία της


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Ανατολικά της Βηθλεέμ

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 6

(συνέχεια)

φιλοξενίας και μας θυμίζει πως στο χριστουγεννιάτικο γιορτινό

(της παραγωγής του, αν έχει) και το ρίχνει από το γύρο της

τραπέζι είναι όλοι ευπρόσδεκτοι, αφού κι ο ίδιος ο Χριστός

κουλούρας να πέσει σταυρωτά στη φωτιά. Και ψάλλουν τότε όλοι

γεννήθηκε για όλους, καταργώντας κάθε είδους διάκριση μα

μαζί το ‘‘Η γέννησις σου Χριστέ ο Θεός ημών ανέτειλε το φως το

προτρέποντας για ανθρώπινη συμπόνια και φιλανθρωπία.

της γνώσεως…’’. Την ίδια στιγμή τραβάει ο καθένας το κομμάτι του

Η λαϊκή μας παράδοση είναι πλούσια σε ποικίλα έθιμα, για όλο το

(‘‘σπάνε την κουλούρα’’) και κοιτάνε μήπως τους έτυχε το

εορταστικό Δωδεκαήμερο.

νόμισμα (όπως δηλαδή γίνεται αλλού με τη βασιλόπιτα). Τρώνε

Σε κείμενο του Αλέξανδρου Μωραϊτίδη, διαβάζομε:

ύστερα το κομμάτι τους πίνουν κι από λίγο κρασί, και περνάνε το

«Εις

την

ωραίαν

νήσον

μας,

την

Σκιάθον,

έρχονται

τα

βράδυ τους με φαγητά νηστίσιμα και με τηγανίτες. Την τελετή αυτή

Σκαλλικαντζούρια οικογενειακώς, συν γυναιξί και τέκνοις, δια

τη λένε και βάπτισμα τση φωτιάς, σπάσιμο τση κουλούρας και

θαλάσσης, με πλοία. Όταν έμβη το Σαρανταήμερον, ακούεται ο

πάντρεμα τση φωτιάς, αλλά το όνομα αυτό αναφέρεται σε

πρώτος κτύπος του ναυτικού των πελέκεως, δι' ου κόπτουσι τους

παλιότερες εποχές, όταν βάζοντας φωτιά το ένα κούτσουρο πλάι

πανάρχαιους πεύκους, ίνα κατασκευάσωσι τα πλοία των, τα οποία

στο άλλο, έλεγαν πως τα «παντρεύουν», (μαγική πράξη ευγονίας)

κατά τας παραμονάς των Χριστουγέννων, μετά την εορτήν του

και πρόσθεταν μάλιστα για το τρίτο κούτσουρο, πως είναι «ο

Αγίου Σπυρίδωνος, τα έρριψαν πλέον εις την θάλασσαν. Και

κουμπάρος». (Τα τρία όμως κούτσουρα έχουν μαγικο-θρησκευτική

καταπλεύσαντες την νύκτα της παραμονής κατέλαβον τάς

σημασία).»

καπνοδόχους τών οικιών... Δεν είναι όμως όλοι οι Καλλικάντζαροι

Από τα διηγήματα τού Κόντογλου δεν απουσιάζει και το πρόσωπο

πνεύματα κακά, υπάρχουν και καλά. Είναι οι Καλλιβρούσηδες ή

του Άη Βασίλη, που ως απρόσκλητος, άγνωστος, με ασκητική

Χρυσαφένταδοι..»

μορφή, προτιμά τους καθημερινούς τους απλούς ανθρώπους.

Κάπου είχα διαβάσει: Τα Χριστούγεννα είναι και «Μάνα». Και

Στην Παράδοσή μας, ο Άγιος Βασίλειος δεν είναι μόνον άνθρωπος

φυσικά είναι, αφού… (Ιδιόμελον, Δοξαστικόν της Θ΄ Ώρας της

των γραμμάτων, που, όπως λέει το τραγούδι, ‘‘έρχεται από την

24ης Δεκεμβρίου) «... διά σου Θεοτόκε, τοις επί της γης

Καισαρεία βαστά εικόνα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι’’, αλλά είναι

πεφανέρωται Θεός…». Όμως, υπάρχει και ένας ακόμα λόγος που

και γεωργός, ζευγολάτης.

φωτίζει μια ευαίσθητη γωνιά στην καρδιά μας. Κι αυτός ο λόγος

Το παρακάτω τραγούδι λέγεται στην Κρήτη, στη Σάμο, Λέσβο,

είναι κι η δική μας μάνα. Όλοι έχουμε αναμνήσεις από την

Λήμνο, αλλά το τραγουδούσαν και στην Καππαδοκία.

παρουσία της μητέρας μας, να ζωντανεύει με ποικίλους τρόπους-

ΑΠΟ ΑΝΤ. ΦΡΑΓΚΑΚΗ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ

θερμά συναισθήματα κι αισθήσεις- το πνεύμα των Χριστουγέννων.

Ταχιά ταχιά’ ν’ αρχιμηνιά, ταχιά’ ν’ αρχή του χρόνου

Την θυμόμαστε μια ζεστή ματιά και αγκαλιά να φροντίζει για την

ταχιά’ ν’ όπου προπάτηξεν ο Κύριος στον Κόσμο,

χαρά όλων-δίχως να παραβλέπομε την συμβολή του πατέρα-

κ’ εβγήκεν κ’ εχαιρέτηξεν όλους τους ζευγολάτες.

ώστε να μην μας λείψουν τα πατροπαράδοτα, τα γεμάτα αρώματα

Ο πρώτος που χαιρέτηξεν ήταν ο Άγιος Βασίλης

κι αγάπη, όλο το εορταστικό Δωδεκαήμερο. Την θυμόμαστε να

Καλώς τα κάνεις, Βασιλειό, καλό ζευγάριν έχεις.

φροντίζει ιδιαίτερα αυτήν την περίοδο το σπίτι, τα παραδοσιακά

Καλό το λες, αφέντη μου, καλό και βλογημένο,

χριστουγεννιάτικα φαγητά και γλυκά, να πηγαίνει με κατάνυξη

απού το ‘ βλόγα η χάρη σου με το δεξό σου χέρι,

στην εκκλησία και να προσπαθεί με περίσσια έγνοια να νιώσουμε

το μαύρο και το μελισσό, που’ ναι στεφανοκέρι.

πνευματικά τις άγιες μέρες. Δυνατές εικόνες, από την ανάμνηση

Πευκένιο ’ναι τ’ αλέτρι σου, δαφνένιος ο ζυγός σου,

της μητέρας μας, φέρνει το ποίημα τού Νικηφόρου Βρεττάκου, «Η

τ’ απανωζεύλια του ζυγού βασιλικού κλωνάρι

μητέρα μου στην εκκλησία»:

Πες μου, να ζήσης, Βασιλειό, πόσα μουζούρια σπέρνεις;

«Άλλαξε τη μπόλια της η μητέρα μου

Σπέρνω σταράκι δώδεκα, κριθάρι δεκαπέντε,

κι ετοιμάστηκε να πάει στην εκκλησία.

ταγή και ρόβι δεκοχτώ κι από νωρίς στο στάβλο

Καθαρή σαν αστέρι...

Μ’ αλήθεια κάτω στο γιαλό, κάτω στο περιγιάλι

Δεν ξέρει η μητέρα μου τι είναι ο ήλιος.

μουζούρι στάριν ήσπειρα με το πλατύ πινάκι

Τον φαντάζεται αγάπη που ανατέλλει στον ουρανό...»

κ’ εκειά το ‘ νεργιαστήκανε λαγούδια και περδίκια.

Από το βιβλίο του

Στέλνω πλακάκια για λαγούς, βροχάδες για περδίκια,

Δ. Λουκάτου, « Χριστουγεννιάτικα και των

εορτών», ας θυμηθούμε ένα παλιό όμορφο έθιμο. Το έθιμο της

μουδέ λαγούδια έπιασα, μουδ’ έρημα περδίκια,

κουλούρας:

κ’ εθέρισα κι αλώνεψα κ’ ήκαμα χίλια μόδια,

«Το

βράδυ

λοιπόν,

της

παραμονής

των

Χριστουγέννων μαζεύεται η οικογένεια γύρω από τη φωτιά (όπου

και τ’ αποκοσκινίδια μου χίλια και πεντακόσια

έχουν ανάψει τρία ενωμένα κούτσουρα), κι εκεί η μητέρα τους

και τ’ άλλα δεν εμέτρησα, γιατ’ ο Χριστός επέρνα

φέρνει μια φρεσκοψημένη κουλούρα στρογγυλή, σφραγισμένη

Κ’ εκειά που στάθηκ’ ο Χριστός, χρυσό δεντρί εβγήκε,

στην ένωσή της με την ‘‘αγία σφράϊση’’ και που έχει βάλει μέσα

κ’ εκειά που παραπάτησεν, ώρια, πανώρια βρύση,

ένα νόμισμα. Την παίρνει ο πατέρας και την χαράζει σε κομμάτια,

και παν οι πέρδικες να πιούν με όλα τα πουλάκια,

όσοι είναι του σπιτιού, κι ύστερα τη δίνει να την πιάσουν όλοι τους,

με όλα τα πετούμενα και τα περιστεράκια.

γύρω και πάνω από τη φωτιά. Ο πατέρας παίρνει λάδι και κρασί

Παίρνουν νερό στ’ ανύχια ντως και μόσκο στα φτερά ντως


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Ανατολικά της Βηθλεέμ

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 7

(συνέχεια)

και ραίνουν τον αφέντη μας τον πολυχρονισμένο. (καταγραφή Γ. Μέγας) Είναι αλήθεια πως η συντροφικότητα, οι χαρές, οι πόθοι, μα και οι καημοί, οι λύπες, η μοναξιά και οι θύμισες, προβάλλονται και βιώνονται, στην ψυχή, πολύ πιο έντονα τα Χριστούγεννα. Όμως όπως λέει ο Οδυσσέας Ελύτης (1911 – 1996) στον « Ήλιο τον ηλιάτορα» (1971): Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος να ’ν’ ήμερος να ’ναι άκακος λίγο φαΐ λίγο κρασί Χριστούγεννα κι Ανάσταση. Στο σύνορο του ουρανού και της γης, στη βαθιά ρωγμή του χρόνου, που «έσπασε» κυριολεκτικά την ανθρώπινη ιστορία σε «πριν και μετά Χριστόν έτη», στο σημείο όπου συμπλέκονται τα επουράνια με τα επίγεια, η παντοδύναμη θεϊκή Χάρη εναγκαλίζεται την ανθρώπινη αδυναμία. Τις μέρες αυτές, με τη σκέψη μας και τη δράση μας να ξεκινάει από τους πιο κοντινούς συνανθρώπους μας, ας κάνουμε κάτι ξεχωριστό. Τα φετινά Χριστούγεννα, ας μην περιοριστούμε στην μέριμνα των δικών μας μόνο, αλλά ας εκφράσουμε έμπρακτα τον αλτρουϊσμό και την έγνοια μας σε εκείνους που την έχουν ανάγκη. Μέσα από μια τέτοια προσέγγιση θα αισθανθούμε το πνεύμα των Χριστουγέννων να μας ενδυναμώνει πραγματικά. Πολλές ευχές σε όλους. Είθε να νιώσομε όλοι την χαρά των Χριστουγέννων, που είναι η ελπίδα, το νόημα των Χριστουγέννων, που είναι η ειρήνη και την καρδιά των Χριστουγέννων, που είναι η αγάπη. Το αστείρευτο φως απ’ Ανατολικά της Βηθλεέμ είθε να αναγεννήσει την ζωή μας και να φέρει επιτέλους ειρήνη σ’ όλο τον κόσμο. Καλά κι Ευλογημένα Χριστούγεννα.

Η ομιλία της Αταλάντης Μιχελογιαννάκη - Kαραβελάκη πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2012

Αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε τα μέλη και τους φίλους του Συλλόγου μας που μας βοήθησαν με την εργασία τους, με την οικονομική τους ενίσχυση ή με την προσφορά τους για να υλοποιήσουμε τις δράσεις μας. Ευχαριστούμε τους Ζερβουδάκη Αντώνη, Ραπτάκη Κατερίνα, Πετράκη Δημήτρη, Πλαντζουνάκη Μιχάλη, Πετράκη Κώστα, Παπαμαστοράκη Κυριακή, Κενδριστάκη Μανόλη, Φραγκιαδάκη Κατερίνα, Σπανάκη Μανόλη, Δαμουλακη – Κονταξάκη Κατερίνα, Γουρνιεζάκη Μάνθο, Λουλάκη Δημήτρη, Αγαπάκη Κούλα, Χνάρη Μανόλη, Κοντονασάκη Γιώργο & Αιμίλιο, Λουλάκη Μανόλη (Ντρουβά), Παπα-Γιώργη Χριστοδουλάκη, Λουλάκη Γιώργη, Φροντιστήριο «Ορίζοντες», Λουλάκη Δημοσθένη, Κουφαλιτάκη Χαρίλαο, Στυλιανάκη Μαρία, Παπαδάκη Άννα, Αγαπάκη Νίκο, Καρτσάκη Ασπασία, Πλαντζουνάκη Γιαννούλα, Μιχελάκη Μανόλη, Α.Ο. Ξυλορακέτας Ιεράπετρας και Γουρνιεζάκη Μανόλη για την οικονομική τους ενίσχυση για την αγορά των υλικών για την κατασκευή του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. Ευχαριστούμε τις Νεραντζάκη Κατερίνα, Πετράκη – Καρτσάκη Ελένη, Γουρνιεζάκη – Πετράκη Κατερίνα, Αγαπάκη – Συμιανάκη Κλειώ, Κρητικού Ειρήνη, Αγαπάκη Κούλα, Αγγουριδάκη Μέλπω, Χαζογιαννάκη Γιούλα και τον Χνάρη Μανόλη για τα εδέσματα που πρόσφεραν και τον Κοκολογιάννη Δημήτρη για τη ρακή που πρόσφερε στην εκδήλωση της φωταγώγησης του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. Ευχαριστούμε την Γουρνιεζάκη Βούλα για τα υφαντά που μας παραχώρησε και την Κουφαλιτάκη – Κονδυλάκη Καλλιόπη για τον πίνακα που μας δώρισε. Ευχαριστούμε τους Γιώργο Παπαδάκη, Χρυσούλα Γουρνιεζάκη, Μανόλη Μπριντάκη, Γιώργο Μπριντάκη, Παπα-Γιώργη Χριστοδουλάκη, Νίκο Ζουλομυτάκη, Θοδωρή Καρτσάκη, Νίκο Κικάκη, Μανόλη Καργιολάκη και Νικόλαο Καραντινάκη για την προσφορά εργασίας τους. Ευχαριστούμε τους νεώτερους φίλους μας Εύη Παπαδάκη, Γιάννη Κουτεντάκη, Θάλεια Δογκάκη, Μιχάλη Δ. Μπιτσακάκη, Μιχάλη Νεραντζάκη, Ζαχαρούλα Παπαδάκη και Νίκο Κουτεντάκη για την βοήθεια τους. Ευχαριστούμε τους Παπαδημητράκη Γιώργο και Μπριντάκη Νίκο για την οικονομική τους ενίσχυση στον Σύλλογο. Ευχαριστούμε τον Γουρνιεζάκη Μανόλη και τους Μπαξεβανίδη Η Η έκθεση έκθεση (στο (στο σχολείο) σχολείο) είναι είναι της της Ζαχαρούλας Ζαχαρούλας Παπαδάκη Χρήστο και Χαριτάκη Μανόλη για την κατασκευή του στην στην Β’ Β’ τάξη τάξη Δημοτικου Δημοτικού το το 2006 2006 Χριστουγεννιάτικου δέντρου. Τέλος ευχαριστούμε την Χαριτάκη Μάνια που μας παραχώρησε το πατρικό της σπίτι για να δημιουργήσουμε το «σπίτι» μας τον «Α’ Πολυχώρο Έκφρασης και Πολιτισμού».  Την πόρτα να ‘χετε ανοιχτή για τον καινούργιο χρόνο

να μπαινοβγαίνει η χαρά που ‘ναι γιατρός στον πόνο. Σας δίνω μόνο δυο ευχές για τον καινούργιο χρόνο πάμπλουτοι να ‘στε στη χαρά και πάμφτωχοι στο πόνο. από τον Χριστόφορο Μπριντάκη

Με βαθιά εκτίμηση Το Διοικητικό Συμβούλιο Ελπίζουμε να σας θυμηθήκαμε όλους, αν κάποιον λησμονήσαμε ζητάμε συγγνώμη και θα επανορθώσουμε.

τον


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 8

Περιμένοντας τον Άι-Βασίλη… Αλήθεια ποιος είναι αυτός που δεν έχει σκεφτεί, ονειρευτεί, το δώρο του Άι-Βασίλη; Αυτός ο παχουλός παππούλης με την άσπρη του γενειάδα, τα κατακόκκινα μάγουλα και την κατακόκκινη φορεσιά του μας έχει κάνει να τον περιμένουμε με ανυπομονησία κάθε χρόνο! Όλα τα παιδιά όλου του κόσμου περιμένουν εκείνη τη βραδιά με αγωνία, με χτυποκάρδι να ανοίξουν αυτά τα χρωματιστά κουτιά με τις πολύχρωμες κορδέλες που είναι κάτω από το δέντρο… Ακούγονται γέλια, φωνές, βλέπουμε χαμογελαστά προσωπάκια που και εμείς οι μεγάλοι ευχαριστιόμαστε. Ακόμα και οι μεγαλύτεροι μπαίνουν σ’ αυτή τη σκέψη ξέροντας ποιος είναι ο Άι-Βασίλης και έχουν την κρυφή ελπίδα ότι ο Άγιος δεν θα τους ξεχάσει φέτος όπως πέρυσι ή πρόπερσι. Λόγω των ημερών το πνεύμα των Χριστουγέννων και του ΆιΒασίλη διασκορπίζεται παντού… Στα σπίτια… Στους δρόμους… στα μαγαζιά… στις καρδιές και τις ψυχές των ανθρώπων… Συγχρόνως όμως φέρνει και μια μελαγχολία στα μάτια και τα πρόσωπο. Αναπολείς στιγμές του παρελθόντος… ονειρεύεσαι το αύριο… ξεχνιέσαι με τη φαντασία σου και ταξιδεύεις μακριά. Μέσα σ’ αυτό το ταξίδι της φαντασίας, χάνεσαι… και πότε ξεσπά ένα χαμόγελο… ή πότε κυλάει ένα δάκρυ… Πάνω εκεί έρχεται η φιγούρα του παχουλού παππούλη με την κόκκινη φορεσιά! Του ζητάμε τη βοήθειά του… και μήπως θα ήταν καλύτερα να του ζητάμε άλλα δωράκια εκτός από παιχνίδια, ρούχα παπούτσια κτλ. Έχει τόσα ωραία δώρα που μπορούμε να ζητήσουμε… Τι δεν ξέρετε; Μα πως; Να πρώτα απ’ όλα την υγεία μας! Ξέρετε ότι αυτό είναι το άλφα και το ωμέγα; Να ζητήσουμε την ειρήνη! Το γέλιο! Τη χαρά! Την αγάπη! Την προσωπική ηρεμία και γαλήνη στις ψυχές μας! Τη συντροφικότητα! Τη φιλία! Την παρέα! Αχ φίλοι μου, είναι τόσα ωραία που μπορεί να μας δώσει ο Άι-Βασίλης! Θα μου πείτε τώρα τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν από αυτά και έτσι πρέπει… γιατί να τους χαλάσουμε την πιο όμορφη εικόνα της ζωής τους περιμένοντας ένα δώρο από τον παππούλη με τον κόκκινο σκούφο! Ίσως όμως υπάρχουν παιδιά που θα ήθελαν πραγματικά ένα σπίτι, ένα σχολείο, ένα ζεστό φαγητό, ένα καθαρό κρεβάτι και ένα καλύτερο αύριο. Σίγουρα οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα τα δώρα τους θα’ ναι μια δουλειά για όσους δεν δουλεύουν, ένα σπίτι για όσους δεν έχουν, ένα κρεβάτι για όσους κοιμούνται στα παγκάκια, όχι αρρώστιες, όχι προβλήματα , όχι πόνο. Τελικά είναι τόσα πολλά Άι-Βασίλη! Σε παρακαλώ φέρε στον καθένα μας αυτό που ψάχνει και αναζητά η ψυχή του! Κάνε μας ευτυχισμένους! Μπορείς! Είσαι πια ο μόνος που απέμεινε για να μας προσφέρει λίγη χαρά… κανείς άλλος πια… Όλοι προσπαθούν ν’ αρπάξουν ακόμα και τη ζωή μας. Ξέρω ότι μπορείς να μας ευχαριστήσεις… Περιμένουμε… Σ’ αγαπάμε Άι-Βασίλη! Ραντεβού την νύχτα της Πρωτοχρονιάς! Αταλάντη Κονδυλάκη

11 Δεκεμβρίου Παγκόσμια ημέρα του παιδιού Η 11η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί από την Παγκόσμια Κοινότητα ως ημέρα αφιερωμένη στο παιδί. Στο παιδί που ακόμα και σήμερα που διανύουμε τον αιώνα της τεχνολογικής προόδου και της ανάπτυξης βιώνει σε πολλές χώρες του πλανήτη βασικές στερήσεις. Υπάρχουν παιδιά που δεν έχουν ικανοποιητική στέγαση ή πρόσβαση σ’ εγκαταστάσεις υγιεινής και σε ασφαλές πόσιμο νερό. Στερούνται βασικών υπηρεσιών υγείας, τροφής, εκπαίδευσης και πληροφόρησης. Τι να πρωτοσκεφτεί κανείς; Την ψυχαναγκαστική παιδική εργασία; Την παιδική πορνεία; Την παιδική βία που βιώνουν παιδιά ακόμα και μέσα στην κούνια τους; Τα παιδιά όλου του κόσμου θα έπρεπε να γιορτάζουν κάθε μέρα. Γιατί τα παιδιά όπως και οι ενήλικες έχουν δικαιώματα. Δικαιώματα που κάποιοι που θεωρούνται "έξυπνοι" καταπατούν με τον πιο βάναυσο τρόπο. Η Χάρτα των δικαιωμάτων του παιδιού αναφέρει:          

Δικαιούμαι να έρθω στη ζωή. Δικαιούμαι να υπάρξω. Δικαιούμαι να μεγαλώσω σε έναν κόσμο χωρίς βία και φτώχεια. Δικαιούμαι να ζήσω σε έναν κόσμο που σέβεται και προστατεύει το φυσικό περιβάλλον. Δικαιούμαι να έχω ελεύθερη πρόσβαση στον μαγικό κόσμο της γνώσης. Δικαιούμαι να έχω ελεύθερο χρόνο και χώρο για να παίζω. Δικαιούμαι να μάθω τί είναι καλό για την σωματική και ψυχική μου υγεία. Δικαιούμαι να περνάω αρκετό χρόνο με τους γονείς μου. Δικαιούμαι να ζήσω με αθωότητα και ανεμελιά τα παιδικά μου χρόνια. Δικαιούμαι να ζήσω σε μια κοινωνία που προστατεύει τα προσωπικά μου δεδομένα. Δικαιούμαι έναν κόσμο ανθρώπινο, δίκαιο και ειρηνικό. Έναν κόσμο στον οποίο θα μεγαλώσουν αύριο τα δικά μου παιδιά

Ας γίνει αυτή η 11 Δεκεμβρίου μέρα έναρξης μιας μάχης που όλοι μπορούμε να δώσουμε και να κερδίσουμε! Γιατί όλοι θέλουμε να κοιτάμε στα μάτια τα παιδιά και να καθρεπτίζεται μέσα τους η ψυχή μας. Η ψυχή που θα έχουμε προσφέρει για να μπορούν όλα τα παιδικά μάτια να χαμογελούν! πηγές : UNICEF, UNESCO


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 9

Ήθη - Έθιμα και Παραδόσεις των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς Τα Χριστούγεννα είναι μια περίοδος ιδιαίτερα γιορτινή για την Κρήτη. Επηρεασμένα και αυτά από τη δυτικοευρωπαϊκή κουλτούρα τα Χριστούγεννα είναι λαμπερά, γεμάτα φώτα και στολίδια. Τα καταστήματα και γενικότερα οι δρόμοι της πόλης βάζουν τα γιορτινά τους από νωρίς για να υποδεχθούν τους εορτασμούς των Χριστουγέννων. Εντυπωσιακοί στολισμοί και αμέτρητα φώτα, σχηματίζουν ένα μαγευτικό θέαμα. Στα σπίτια οι νοικοκυρές φτιάχνουν τα παραδοσιακά γλυκά όπως τα μελομακάρονα τους κουραμπιέδες και τα ξεροτήγανα. Στο παρελθόν, τα μελομακάρονα ήταν αποκλειστικά για τα Χριστούγεννα ,οι κουραμπιέδες και τα ξεροτήγανα αποκλειστικά για την Πρωτοχρονιά. Ένα ακόμα έθιμο εκείνες τις ημέρες είναι την παραμονή της μέρας των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου) και της Πρωτοχρονιάς (1 Ιανουαρίου), όπου τα παιδιά πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι λέγοντας τα κάλαντα και παίρνοντας χρήματα ή δώρα σαν ανταπόδοση. Τα κάλαντα συνοδεύονται από το τρίγωνο ή ακόμα και από κιθάρες, ακορντεόν, λύρες ή φυσαρμόνικες. Κάλαντα Χριστουγέννων Κρήτης Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων ο Βασιλεύς των ουρανών και ποιητής των όλων Κερά καμαροτράχηλη και φεγγαρομαγούλα και φουσκαλίδα του γιαλού και πάχνη από τα δέντρα να που τον έχεις τον υγιόν, τον μοσχοκανακάρη λούεις τον και χτενίζεις τον και στο σχολειό τον πέμπεις Κι ο δάσκαλος τον έδειρε μ' ένα χρυσό βεργάλι κι η κυρά δασκάλισσα, με το μαργαριτάρι είπαμε δα για την κερά, ας πούμε για τη Βάγια άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το λυχνάρι και κάτσε και ντουχιούντηζε ήντα θα μας εβγάλεις Γι απάκι, για λουκάνικο, για χοιρινό κομμάτι κι από τον πύρο του βουτσού να πιούμε μια γιομάτη κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι κι από το πιθαράκι σου ένα κουρούπι λάδι κι αν είναι κι ακροπλιάτερο, βαστούμε και τ' ασκάκι Φέρε πανιέρι κάστανα, πανιέρι λεπτοκάρυα και φέρε και γλυκό κρασί να πιούν τα παλικάρια κι αν είναι με το θέλημα, άσπρη μου περιστέρα ανοίξετε την πόρτα σας, να πούμε καλησπέρα και ακόμα δεν τον ηύρηκες τον μάνταλο ν' ανοίξεις να μας κεράσεις μια ρακή κι ύστερα να σφαλίξεις.

Στην Κρήτη, όπως και στα υπόλοιπα μέρη της Ελλάδας το Χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει ξεχωριστή θέση σε κάθε σπίτι. Αυτό το έθιμο δεν υπήρχε στο παρελθόν στην Κρήτη, αλλά ήρθε με το κύμα της παγκοσμιοποίησης από τη δύση. Στην Αρχαία Ελλάδα στόλιζαν κλαδιά ελιάς, τις «ικετηρίδες» όπου κρεμούσαν μαλλιά προβάτου και ικέτευαν τους Θεούς να τους απαλλάξουν από κάθε κακό. Οι «ειρησιώνες» ήταν κλαδιά ελιάς ή δάφνης όπου κρεμούσαν κι εδώ μαλλιά πολλές φορές χρωματισμένα και κουλούρια, ενώ τα κρατούσαν παιδιά και τα περιέφεραν στους αγρούς και τις γειτονιές και έψελναν εγκωμιαστικά τραγούδια για την ευτυχία των νοικοκύρηδων. Τις ικετηρίδες και τις ειρησιώνες, αφού τους έδιναν τη μορφή στεφανιού τις κρεμούσαν στην εξώθυρα του σπιτιού. Δηλαδή κάτι ανάλογο με το Χριστουγεννιάτικο στεφάνι που κρεμάμε κι εμείς σήμερα. Αργότερα, ο στολισμός του δένδρου μέχρι και την εποχή του Μεσοπολέμου, στολιζόταν με βαμμένους ξηρούς καρπούς και κουλούρια ενώ τη θέση του μαλλιού την πήρε το βαμβάκι. Στην Ελλάδα επίσης στολίζουμε καραβάκια. Αυτό το έθιμο βρίσκει τις ρίζες του στο Βυζάντιο και στα τάματα των νησιωτών μας που απεικόνιζαν το καράβι τους. Ήταν στολισμένο με πολύτιμες πέτρες κι αφιερώνονταν στον άγιο της θάλασσας που για τους Έλληνες είναι ο Άγιος Νικόλαος.

Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα Κρήτης Ανοίξετε τη πόρτα σας τα κάλαντα να πούμε και βάλτε και μιά ρακή, για να σας ευχηθούμε. Ταχιά ταχιά ’ναι αρχιχρονιά Πρώτη γιορτή του χρόνου, αρχή που βγήκε ο Χριστός στη γη να περιπατήσει. Και εβγήκε και χαιρέτησε όλους τους ζευγολάτες. Και ο πρώτος που χαιρέτησε ήταν Άγιος Βασίλης. Καλώς τα κάνεις Βασιλειό, καλόν ζευγάριν έχεις. Καλό το λες αφέντη μου καλό και ευλογημένο, η χάρη σου το βλόγησε με το δεξιό σου χέρι, με το δεξιό με το ζερβό με το μαλαματένιο. Για πες μου, Άη Βασίλη μου πόσα μουζούρια σπέρνεις; Σπέρνω σταράκι δώδεκα, κριθάρι δέκα πέντε ταγή και ρόβι δεκαοχτώ κι από νωρίς στο στάβλο. Φέρε καρύδια, κάστανα, πανιέρια λεπτοκάρυα και φέρε και γλυκό κρασί να πιουν τα παλικάρια. Και από την μαύρη όρνιθα κανένα αβγουλάκι και αν είναι από τη γαλανή ας είν’ και ζευγαράκι. Και από το λαδοπίθαρο σκιά μια οκά λαδάκι και ας είναι και περσότερο κρατούμε ‘μείς ασκάκι. Τέσσερα πέντε πράγματα που τάχει η περιστέρα ανοίξετε την πόρτα σας να πούμε καλησπέρα.


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 10

Ήθη - Έθιμα και Παραδόσεις των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς (συνέχεια) Κρεμμύδα για γούρι Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα (Scilla maritima) είναι συνηθισμένο φυτό στην Κρήτη. Φυτρώνει άγριο και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό από επαφή. Ακόμα και να το βγάλεις απ’ τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα, γι’ αυτό την πρωτοχρονιά κρεμούν σκυλοκρέμμυδο στα σπίτια τους.

Το Ποδαρικό Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα σχετικά με το ποιος θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους, δηλαδή ποιος θα μπει πρώτος στο σπίτι τους τον καινούριο χρόνο. ‘Έτσι, από την παραμονή λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο, που τον θεωρούν καλότυχο και γουρλή, να έρθει την Πρωτοχρονιά να τους κάνει ποδαρικό. Πολλές φορές προτιμούν ένα μικρό παιδί για να κάνει ποδαρικό, γιατί τα παιδιά είναι αθώα και στην καρδιά τους Αλλού βάζουν μέσα μια εικόνα της Παναγίας και σε κάποια άλλα μέρη φέρνουν στο σπίτι τους πέτρες, για να είναι γερό, ή νερό για να τρέχουν τα ευχάριστα νέα στο σπίτι τους σαν το νερό, όλο τον χρόνο!

Καλή χέρα Συνηθίζεται να δίνεται ένα χρηματικό ποσό ως δώρο σε παιδιά που θα επισκεφτούν κάποιο σπίτι την Πρωτοχρονιά. Συνήθως πρόκειται για τα εγγόνια ή τα ανίψια. Μερικές δεκαετίες παλιότερα, η «καλή χέρα» ήταν το μόνο δώρο που έπαιρναν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και σε πολλές περιπτώσεις ήταν απλά ένα κέρασμα μιας κι ούτε χρήματα υπήρχαν πολλά, αλλά ούτε μαγαζιά με παιγνίδια.

Ο χοίρος των Χριστουγέννων Στην Κρήτη παλιότερα ήταν έθιμο να μεγαλώνει κάθε οικογένεια στο χωριό ένα γουρούνι, το «χοίρο», όπως το έλεγαν. Ο χοίρος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων κι ήταν το κύριο Χριστουγεννιάτικο έδεσμα. Την δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, οι χωρικοί έκοβαν το κρέας του χοίρου και έφτιαχναν: • λουκάνικα • απάκια: καπνιστό κρέας • πηχτή (τσιλαδιά): αφαιρείται κάθε ίχνος κρέατος από το κεφάλι του γουρουνιού και όλα μαζί βράζονται. Ο ζωμός με ειδική προετοιμασία μετατρέπεται σε πηχτό ζελέ που μέσα του βρίσκονται τα κομμάτια του κρέατος. • σύγλινα, δηλαδή το κρέας του γουρουνιού κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου. Το λίπος έπηζε μόλις έχανε τη θερμότητα του και το κρέας μπορούσε να διατηρηθεί έτσι για αρκετούς μήνες. • ομαθιές, τα έντερα του χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι. • τσιγαρίδες, κομμάτια μαγειρεμένου λίπους με μπαχαρικά που το έτρωγαν με ζυμωτό ψωμί για κολατσιό στην εξοχή, όταν μάζευαν τις ελιές. Σε πολλά σπίτια το χοιρινό μαγειρευόταν βραστό με ξινόχοντρο (αλεσμένο σιτάρι). Ο χοίρος των Χριστουγέννων ήταν η βασική πηγή κρέατος για αρκετές εβδομάδες. Φυσικά αναφερόμαστε σε μια δίαιτα εξαιρετικά φτωχή σε κρέας, την περίφημη διατροφή της Κρήτης (Κρητική Διατροφή), που χάριζε στους Κρητικούς των παλιότερων δεκαετιών υγεία και μακροζωία. Τίποτα δεν πήγαινε χαμένο από το χοίρο των Χριστουγέννων, για κάθε κομμάτι του ζώου υπήρχε κάποια χρήση. Ακόμα κι αυτή η ουροδόχος κύστη, η «φούσκα» όπως λέγεται, πλενόταν και καθαριζόταν και μετά φουσκωνόταν και γινόταν μπάλα, πολύτιμο δώρο για τα παιδιά της εποχής εκείνης

Οι καλικάντζαροι Ο λαός πιστεύει ότι οι καλικάντζαροι έρχονται την παραμονή των Χριστουγέννων και φεύγουν την παραμονή των Φώτων. Οι ρίζες της παράδοσης για τους Καλικάντζαρους τις βρίσκουμε στις Ρωμαϊκές γιορτές προς τιμή του Θεού Ήλιου και στις γιορτές των Ανθεστηρίων και Διονυσίων των Αρχαίων Ελλήνων. Σε αυτές τις γιορτές συνήθιζαν να μεταμφιέζονται σε τράγους, αίγες, αγελάδες, όνους μα εκτός από το γέλιο, η μεταμφίεση σκόρπιζε φόβο και τρόμο στα μικρά παιδιά. Οι καλικάντζαροι έχουν πόδια τράγου ή γουρουνιού, έχουν ουρά, μυτερά αυτιά, είναι συνήθως μαύροι και κακομούτσουνοι, τρέφονται με σκουλήκια, τρώνε το δένδρο της γης. Στη γη έρχονται για να κάνουν αταξίες. Ο λαός έχει δώσει δεκάδες ονόματα στους καλικάντζαρους. Οι νοικοκυραίοι προσπαθούν να αποφύγουν την είσοδο των καλικάντζαρων στο σπίτι τους βάζοντας ένα κόσκινο πίσω από την πόρτα. Οι καλικάντζαροι καθώς είναι περίεργοι μετρούν τις τρύπες, χάνουν το λογαριασμό και ξαναρχίζουν το μέτρημα μέχρι το πρωί. Όταν ξημερώσει φεύγουν, γιατί φοβούνται το φως της ημέρας. Χώνονται στη στάχτη όταν δεν έχει φωτιά γι αυτό οι άνθρωποι αφήνουν αναμμένο το τζάκι και πάντα πετούν αυτή τη στάχτη μη τυχόν και κρύφτηκε σε αυτή κανένας καλικάντζαρος Άλλοι πάλι λιβανίζουν ή κρεμούν ένα καλαμένιο σταυρό στην εξώπορτα. Και άλλοι σχηματίζουν ένα σταυρό από καρβουνόσκονη.

Τα Χριστόψωμα Έθιμο των Χριστουγέννων είναι να φτιάχνουν οι νοικοκυρές τα Χριστόψωμα. Παραδοσιακό κρητικό γλυκό ψωμί που το στολίζουν με ξόμπλια. Αυτά τα στολίδια συμβολίζουν αλέτρια, ζώα πουλιά, γεννήματα της γης (γεωργική χώρα) ή πιο απλά μ’ ένα σταυρό που συμβολίζει το μαρτύριο που έρχεται. Στα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα έδιναν καρπούς και αυγά. Στις μέρες μας δίνουν χρήματα και χριστουγεννιάτικα γλυκά. Ετοιμάζουν τηγανίτες με το μέλι για να κερνάν τους επισκέπτες. Την παραμονή των Χριστουγέννων οι άνθρωποι άναβαν το καντήλι, έκαναν την προσευχή τους και 40 μετάνοιες και ζητούσαν τις χάρες που ήθελε ο κάθε ένας από το Χριστό που θα γεννιόταν σε λίγες ώρες. Στην παλιά Κρήτη πρόσεχαν ιδιαίτερα τα ζώα τους (γεωργική και κτηνοτροφική χώρα) τα οποία είχαν μερίδα και στο Χριστόψωμο. Έτριβαν ένα χριστόψωμο, το ανακάτευαν με τα πίτουρα και το έδιναν στα ζώα να το φάνε, για να βλογηθούν κι αυτά. Έπαιρναν κι ένα ρίφι ή πρόβατο στο σπίτι τους γιατί θεωρούσαν πως είναι ευλογημένα μια και ήταν τα ζώα που ζέσταιναν με την ανάσα τους τη φάτνη. Υπάρχουν πολλές δοξασίες, που άλλες επικρατούν μέχρι σήμερα κι άλλες έχουν χαθεί. Οι Kρητικοί πίστευαν πως ακριβώς τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων άνθιζε ο βασιλικός (μονοετές φυτό που ανθίζει το καλοκαίρι, με έντονη μυρωδιά) κι ας ήταν κατάξερος και γέμιζε ο τόπος από ευωδιά Άλλοι πίστευαν πως το ξημέρωμα των Χριστουγέννων


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 11

Ήθη - Έθιμα και Παραδόσεις των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς (συνέχεια) Οι Kρητικοί πίστευαν πως ακριβώς τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων άνθιζε ο βασιλικός (μονοετές φυτό που ανθίζει το καλοκαίρι, με έντονη μυρωδιά) κι ας ήταν κατάξερος και γέμιζε ο τόπος από ευωδιά Άλλοι πίστευαν πως το ξημέρωμα των Χριστουγέννων ημέρευε η θάλασσα γιατί εκείνη την ώρα μετάνιωνε ο βοσκός που δεν έδωσε το πρόβατό του για τη φάτνη και τον οποίο καταράστηκε ο Ιωσήφ. Άλλοι πάλι πίστευαν πως άνοιγαν οι ουρανοί και πως αν έμενες ξύπνιος, θα έβλεπες διάφορα θαυμαστά πράγματα. Επίσης αν έκανες μια ευχή εκείνη την ώρα θα έπιανε. Πολλά πίστευαν, φτάνει να είχες αγαθή και αγνή ψυχή για να τα ζήσεις. Τα κάλαντα είναι τραγούδια που μνημονεύουν τα γεγονότα των εορτών, καταλήγουν με ευχές για τον νοικοκύρη του σπιτιού και λέγονται την παραμονή της κάθε γιορτής συνήθως από παιδιά που γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και τα τραγουδούν κρατώντας τρίγωνα. Υπάρχουν κάλαντα Χριστουγέννων, Πρωτοχρονιάς και Φώτων. Η παράδοση λέει πως την Πρωτοχρονιά το πρώτο πράγμα που πρέπει να δεις είναι βουνό κι ένα υγιή γείτονά σου, έτσι ώστε κι εσύ να ζήσεις με υγεία και πολλά χρόνια, τόσα όσο και τα βουνά. Αν δεις θάλασσα τότε θα είσαι συνέχεια ταραγμένος όπως κι η θάλασσα. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς ο άντρας του σπιτιού πάει να φέρει νερό σε ένα σταμνί και μια πέτρα. Με το νερό ραντίζει το εξωτερικό και εσωτερικό του σπιτιού λέγοντας: «Όπως τρέχει τούτο το νερό έτσι να τρέχουν και τα καλά στο σπίτι μου». Την πέτρα τη βάζει κάτω από το κρεβάτι λέγοντας: «Όπως είναι γερή τούτη η πέτρα έτσι να είναι γερό και το σπίτι μου». Η πέτρα μένει κάτω από το κρεβάτι ως τα Φώτα. Το πρωί της πρωτοχρονιάς η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία. Μαζί τους παίρνουν μια εικόνα του σπιτιού, η οποία αφού λειτουργηθεί θα κάνει το ποδαρικό στο σπίτι. Το έθιμο του ποδαρικού έχει μεγάλη σημασία στην Κρήτη. Ποδαρικό σημαίνει: Ο πρώτος άνθρωπος που θα πατήσει με το πόδι του (ποδαρικό) στο σπίτι μετά την είσοδο του νέου χρόνου. Αυτός ο άνθρωπος πρέπει να είναι τυχερός για να φέρει τύχη στο σπίτι και να πατήσει πρώτα με το δεξί του πόδι για να πάνε όλα δεξιά δηλ. καλά. Τυχερός θεωρείται ο νοικοκύρης ή ένα παιδί που να ζουν και οι δύο του γονείς. Στη Βιάννο καθώς και στο νομό Λασιθίου, ο πρώτος ξένος που θα μπει στο σπίτι καλημέριζε, έλεγε τις ευχές του, τοποθετούσε μια πέτρα και καθόταν πάνω της κι έλεγε τρεις φορές: «Κλου κλου (όπως κάνει η κότα) στα ορνίθια μας, καλοχρονιά στα σπίτια μας, μπε-μπε στα πρόβατά μας και υγεία στα παιδιά μας, κι όσο βάρος έχει τούτη η πέτρα, τόσο χρυσάφι να μπει στο σπίτι σας. Και του χρόνου να είμαστε ευτυχισμένοι». (Βλέπουμε ότι οι άνθρωποι μνημόνευαν τα ζώα τους ακόμα και στις ευχές της Πρωτοχρονιάς δεδομένου ότι η οικονομία της Ελλάδας στηριζόταν αποκλειστικά στην γεωργία και κτηνοτροφία). Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς πολλές νοικοκυρές έφτιαχναν από τη ζύμη των κουλουριών ένα σταυρό που τον κολλούσαν στις πόρτες. Σε άλλα χωριά βάζουν στα σπίτια ένα φυτό από βολβό και σε άλλα ένα κλωνάρι χαρουπιάς γιατί η χαρουπιά είναι ένα δένδρο που δίνει πολλούς καρπούς, πάντα πράσινο το ίδιο και ο βολβός και συμβολίζουν την αφθονία. Άλλες νοικοκυρές λιβανίζουν το σπίτι γιατί πιστεύουν πως οι καλικάντζαροι στήνουν χορό και μαγαρίζουν τα φαγητά όταν τα βρίσκουν ξεσκέπαστα. Η σύνδεση Πρωτοχρονιάς και καλοτυχίας και ελπίδας έχει την ιστορία της σε θρύλους παλιούς και σε χιλιόχρονα έθιμα. Υπάρχουν ιδιαίτερες πρωτοχρονιάτικες παραδόσεις για την ανύπαντρη κοπελιά, για τον γεωργό, τον κυνηγό, την νοικοκυρά κλπ. Στην Ορθόδοξη θρησκεία η Πρωτοχρονιά είναι και η μέρα που γιορτάζει ο Άγιος Βασίλειος. Η παράδοση θέλει τον Αϊ Βασίλη γεωργό, ζευγολάτη, όπως ο καθημερινός Κρητικός. Έτσι ο γεωργός που θέλει την ευλογία του Αγίου πρέπει να οργώσει ένα κομμάτι του χωραφιού του. Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς η γυναίκα του σπιτιού έπρεπε να πάει στη βρύση του χωριού να πάρει το αμίλητο νερό, γέμιζε το σταμνί και το πήγαινε σπίτι χωρίς να χαιρετήσει κανένα στη διαδρομή. Άφηνε στη βρύση ένα πιάτο με γλυκά που είχε φτιάξει: ξεροτήγανα, κουραμπιέδες, μελομακάρουνα… για να γλυκάνει τη βρύση και να βγάζει γλυκό νερό, η νοικοκυρά έλεγε στη βρύση: «Καλημέρα βρύση κι ως τρέχει το νερό σου να τρέχουν τα καλά στο σπίτι μου». επιμέλεια Χρυσούλα Γουρνιεζάκη

Χριστουγεννιάτικες μαντινάδες

Αινίγματα

Το μήνυμα τση Γέννησης, όποιος μπορεί να νοιώσει, μες στην καρδιά του εκδίκηση, ποτέ δε θα ριζώσει.

Ένα λεπτό πριν η χρονιά, φύγει και βασιλέψει, θέλω η καρδιά σου να γενεί, φάτνη να με κονέψει.

1.

Ένας πατέρας κεφαλή, δώδεκα γιοί ποδάρια και κάθε γιος στη ράχη του έχει τριάντα κόρες. Κάθε βράδυ γεννιέται η μια, ταχιά γεννιέται η άλλη.

Για ένα είμαι σίγουρος με τον καινούργιο χρόνο, άλλη μια πέτρα πιο βαριά, θα φορτωθώ στον ώμο.

Σμύρνα δεν έχω και χρυσό, Χριστέ να σου χαρίσω, φάτνη ‘χω κάμει την καρδιά και μέσα θα σε κλείσω.

2.

Ποιο είναι εκείνο το θεριό, που κατοικεί στο σπήλιο και κάνει τόσα θαύματα και δε θωρεί τον ήλιο;

Άστρο λαμπρό της Βηθλεέμ, φώτισε το σκοτίδι, κει που υπάρχει σκοτεινιά κι ήλιος ποτές δε δίδει.

Ό,τι μας λείπει μακρυά και ζει σε ξένα μέρη, του Θεανθρώπου η γέννηση, κοντά μας να το φέρει.

3.

Είμαι νήσος της Ελλάδας, δοξασμένη ξακουστή κι αν μου κόψεις το κεφάλι, νήσος είμαι πιο μικρή.

4.

Αφαιρώ και μεγαλώνει και προσθέτω και μικραίνει.

Χρόνια Πολλά Δ. Ζαμπουλάκης

Οι λύσεις των αινιγμάτων στη σελίδα 18.


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 12

Χριστουγεννιάτικες Συνταγές Τα Χριστούγεννα είναι μια οικογενειακή γιορτή γεμάτη θαλπωρή, ηρεμία, μυρωδιές και γεύσεις της παραδοσιακής κουζίνας και ζαχαροπλαστικής που εκείνες τις μέρες στολίζουν το χριστουγεννιάτικο τραπέζι… η μυρωδιά της κανέλλας, της βανίλιας, του γαρύφαλλου φέρνει στο μυαλό μας εικόνες κι αρώματα μιας άλλης εποχής… όμορφες αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων.

ΜΕΛΟΜΑΚΑΡΟΝΑ

ΤΣΙΛΑΔΙΑ

Υλικά 2 1/2 νεροπότηρα λάδι 1 κρασοπότηρο αλουσιά 1 κρασοπότηρο χυμό πορτοκαλιού 1 1/2 φλυτζάνα τσαγιού ζάχαρη 1 κουταλάκι του γλυκού σόδα διαλυμένη στο χυμό πορτοκαλιού 1 κουταλάκι του γλυκού κανελογαρύφαλλα κοπανισμένα Μισό κρασοπότηρο κονιάκ ή ρακή Ξύσμα λεμονιού -πορτοκαλιού Αλεύρι 1500 γραμμ. περίπου Σιρόπι 1 κιλό μέλι 1 νεροπότηρο νερό Μια μεγάλη κουταλιά ζάχαρη Για το πασπάλισμα 1 κούπα καρύδια κοπανισμένα Κανέλα και γαρύφαλλο στην μύτη του κουταλιού 1 κούπα σουσάμι καβουρντισμένο 1 κουταλάκι γλυκού ζάχαρη

Τσιλαδιά ή πηχτή θεωρείται στην Κρήτη απαραίτητος μεζές του Πρωτοχρονιάτικου τραπεζιού. Μπορεί να παρασκευαζόταν νωρίτερα, αλλά την «άνοιγαν» την Πρωτοχρονιά. Η τσιλαδιά παρασκευάζεται από το κεφάλι και τα ποδαράκια του χοίρου και αντέχει περίπου ένα δεκαπενθήμερο γι αυτό και την έφτιαχναν παλιότερα που δεν υπήρχαν ακόμα ψυγεία..

ΚΟΥΡΑΜΠΙΕΔΕΣ Υλικά 640 γραμμ.βούτυρο 130 γραμμ. Αμύγδαλα 2 αυγά ,το ένα ολόκληρο και τ’ άλλο μόνο το κρόκο 1 φλυτζάνα ζάχαρη 2 ποτηράκια της ρακής κονιάκ 2 μπέικιν 2 βανίλιες 1 1/2 κιλό αλεύρι Για το πασπάλισμα Μισό κιλό ζάχαρη άχνη

ΞΕΡΟΤΗΓΑΝΑ Υλικά 1 νεροπότηρο νερό 1 νεροπότηρο αλουσιά 1 φλυτζανάκι του καφέ ρακή 1 κρασοπότηρο λαδί 1 λεμόνι 2 αυγά 1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι 1 κουταλάκι του γλυκού ζάχαρη Αλεύρι σκληρό περίπου 1 κιλό Για το γαρνίρισμα Καρύδια κοπανισμένα Σουσάμι καβουρδισμένο και «σπασμένο» Κανέλλα Μέλι

Υλικά Ένα κεφάλι χοίρου με τα πόδια Μισό ποτήρι χυμό πορτοκαλιού 1 ποτήρι χυμό λεμονιού Αλάτι Κύμινο

Φλούδα ενός πορτοκαλιού Μισό ποτήρι χυμό νεραντζιού Μισό ποτήρι ξύδι Πιπέρι Μοσχοκάρυδο

Λέμε στον χασάπη να μας κόψει το κεφάλι του γουρουνιού σε μεγάλα κομμάτια. Τα ποδαράκια τα τελευταία χρόνια τα δίνουν καθαρισμένα. Βάζουμε τα κομμάτια του κεφαλιού σε μεγάλη λεκάνη και τα σκεπάζουμε με νερό. Τα αφήνουμε για αρκετή ώρα μέσα στο νερό. Έτσι βγαίνει το αίμα που συγκρατούν. Μετά τα πλένουμε σχολαστικά. Δεν πρέπει να υπάρχει ίχνος αίματος. Τα βάζουμε μαζί με τα ποδαράκια σε μεγάλη κατσαρόλα και τα σκεπάζουμε με νερό. Αλατίζουμε. Όταν αρχίζουν να βράζουν αφαιρούμε τον αφρό επίσης σχολαστικά. Όταν τελειώσουμε χαμηλώνουμε το μάτι και αφήνουμε να βράσουν μέχρι το κρέας να μη στέκει πάνω στα κόκαλα. Να γίνουν λιώμα. Ό χρόνος εξαρτάται από το μέγεθος και την ηλικία του ζώου. Δεν πρέπει να προστεθεί νερό ενδιάμεσα. Έτσι τα καλύπτουμε από την αρχή με αρκετό νερό και χαμηλώνουμε τη θερμοκρασία για να περιορίσουμε την εξάτμιση μέχρι να βράσουν. Ανασύρουμε τα κομμάτια σε μεγάλο ταψί και τα ξεκοκαλίζουμε όλα εκτός από τα ποδαράκια. Τα κόβουμε σε μέγεθος μπουκιάς .Αφήνουμε το ζουμί σε κρύο μέρος να παγώσει. Συνήθως ένα ολόκληρο βράδυ. Την επομένη, καθαρίζομε το λίπος που έχει σχηματιστεί στην επιφάνεια με ένα κουτάλι, και βάζουμε το ζουμί να ξαναβράσει. Αυτό το λίπος είναι η γλίνα και παλιότερα χρησιμοποιούνταν όπως το βούτυρο. Βάζουμε το ζουμί και τους χυμούς από το λεμόνι ,πορτοκάλι ,νεράντζι, τ��ν φλούδα και τα μπαχαρικά και βράζουμε με το κρέας, κατεβάζουμε το τσικάλι από τη φωτιά ,τ’ αφήνουμε να κρυώσει και το βάζουμε σε μπωλ.

ΚΡΗΤΙΚΑ ΛΟΥΚΑΝΙΚΑ Τα κρητικά λουκάνικα είναι πολύ διαφορετικά από των υπόλοιπων περιοχών. Ξυδάτα, καπνιστά, άλλοι τα λατρεύουν κι άλλοι …ούτε να τα δοκιμάσουν! Φυσικά οι απανταχού κρητικοί τα θεωρούν τα καλύτερα όλων!!! Είναι απαραίτητος μεζές του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού στην Κρήτη Υλικά 2 κιλά χοιρινό όχι εντελώς άπαχο, να υπάρχουν και κάποια κομματάκια λίπους. 1,5 λίτρο ξύδι Πιπέρι 1κουταλάκι του γλυκού Αλάτι 3 κουταλάκια του γλυκού περίπου Κύμινο 1 κουταλάκι του γλυκού Έντερα από γουρούνι ή μοσχάρι Διάφορα αρωματικά ,ρίγανη ,θυμάρι ανάλογα τις προτιμήσεις Κόβετε το κρέας σε πολύ μικρά κομματάκια στο σχήμα ζαριού και τα βάζετε μαζί με το αλάτι, το πιπέρι, το κύμινο και το ξύδι σε δοχείο. Το κλείνετε και το φυλάτε σε δροσερό μέρος για μια εβδομάδα. Στραγγίζετε το κρέας από το ξύδι. Πλένετε καλά τα έντερα με νερό και λεμόνι και τα γεμίζετε με τα κομμάτια του κρέατος (υπάρχει ειδικό εργαλείο γι’ αυτή τη δουλειά). Κρεμάτε τα λουκάνικα στο τζάκι, βάζετε τα αρωματικά φυτά, τα ανάβετε, τα σκεπάζετε με στάχτη και αφήνετε τα λουκάνικα να ροδίσουν στον αρωματικό καπνό. Όταν είναι έτοιμα τα γυαλίζετε με ένα λαδωμένο πανί. Αν θέλετε μπορείτε να βάλετε στα λουκάνικα μαζί με το κρέας λίγη κανέλα και 1 φλιτζάνι του τσαγιού φλούδα πορτοκαλιού).

Οι συνταγές δόθηκαν από την κα Βούλα Γουρνιεζάκη


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 13

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΗΝΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟ Ο Δεκέμβριος είναι ο δωδέκατος κι ο τελευταίος μήνας του χρόνου αλλά ο πρώτος του χειμώνα. Ετυμολογία: Δεκέμβριος από το Δέκα ως Δέκατος μήνας (στο ρωμαϊκό ημερολόγιο). Ο χρόνος για τους Ρωμαίους άρχιζε από τον Μάρτιο. Αυτό ακριβώς σημαίνει και το όνομά του που προέρχεται από τη λατινική λέξη decem που σημαίνει δέκα Έτσι ο Δεκέμβριος ήταν ο Δέκατος μήνας του χρόνου. Δωδέκατος μήνας έγινε στο Γρηγοριανό ημερολόγιο. Ο Δεκέμβριος αντιστοιχεί στο Αττικό ημερολόγιο με το μήνα Ποσειδεώνα (12 Δεκεμβρίου - 10 Ιανουαρίου). Ο λαός μας τον λέει και Χριστουγεννιάτη, Χιονιά, Βρομαλίτη, Χριστουγεννάρη, Χριστουγεννά, Άσπρο ή Ασπρομηνά, Χιονιά. Τα Χριστούγεννα όλος ο χριστιανικός κόσμος γιορτάζει τη γέννηση του Χριστού. Στις 25 Δεκεμβρίου ο Χριστός με τη γέννηση του μας φέρνει τα μηνύματα της αγάπης, της ελπίδας και της αισιοδοξίας. Στην περίοδο του Δεκέμβρη, τρεις είναι οι εμπειρίες του χρόνου που προεξάρχουν: το κρύο, το τέλος της σποράς και η μείωση του φωτός. Το Δεκέμβρη έχουμε τις μικρότερες μέρες. Από τα Χριστούγεννα όμως και ύστερα αρχίζουν να μεγαλώνουν. Οι εμπειρίες αυτές εκφράζονται μέσα από τις γιορτές και τα έθιμα του Δεκέμβρη. Το κρύο συνδέεται με τρεις κυρίως γιορτές στην αρχή του Δεκέμβρη: της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα, και του Άι-Νικόλα. Λέει η παροιμία: «Βαρβάρα βαρβαρώνει, Άι-Σάββας σαβανώνει, Άι-Νικόλας παραχώνει». Η δεύτερη εμπειρία του χρόνου που σημειώσαμε για το Δεκέμβρη είναι το τέλος της σποράς. Εκφράζεται κι αυτή με παροιμίες και παροιμιακές φράσεις, όπου κυριαρχεί η χρήση της παρετυμολογίας, όπως λ.χ. στην έκφραση «ο Αντριάς αντρειεύει το κρύο», όπου η ηχητική συνάφεια ερμηνεύεται σαν αιτιώδης σχέση. Ως προς τη σπορά, τώρα, λένε: «Δικέμβρης, δίκιος σπόρος» ή «Δικέμβρη, δίκια σπέρνε». Δίκια, σημαίνει εδώ ότι ο ζευγάς δεν πρέπει να ρίχνει το σπόρο μήτε πολύ αραιά, μήτε πολύ πυκνά, γιατί το χώμα είναι αρκετά ποτισμένο από τη βροχή πια κι έτσι δεν υπάρχει φόβος μήπως δε φυτρώσει μέρος του σπόρου ή μήπως δεν τραφεί αυτός που θα φυτρώσει. Η τρίτη εμπειρία του χρόνου για το Δεκέμβρη είναι το φως. «Του Δεκέμβρη η μέρα, καλημέρα-καλησπέρα» λέει μια παροιμία για το Δεκέμβρη, γιατί το μήνα τούτο έχουμε τις μικρότερες μέρες και τις μεγαλύτερες νύχτες του χρόνου. Το φυσικό φαινόμενο εξηγείται ως εξής: ο Ήλιος έχει τώρα τη μεγαλύτερη απόκλιση νότια του ισημερινού, με αποτέλεσμα το βόρειο ημισφαίριο, στο οποίο βρισκόμαστε εμείς, να φωτίζεται πολύ λιγότερο από το νότιο. Από τις 22 του Δεκέμβρη, δηλαδή από το χειμερινό ηλιοστάσιο, όπως λέγεται, η απόκλιση του Ήλιου νότια του ισημερινού, αρχίζει να λιγοστεύει, οπότε το βόρειο ημισφαίριο φωτίζεται περισσότερο και η μέρα μεγαλώνει. Γεωργικές εργασίες το μήνα Δεκέμβριο Επιδιόρθωση στάβλων. Καθάρισμα χωραφιών από θάμνους. Φυτεύουμε κρεμμυδάκια και χορταρικά. Συνεχίζεται το μάζεμα των ελιών, των εσπεριδοειδών. Σκέπασμα κυψελών. Αρχή γαλακτοπαραγωγής. Τελειώνει το καθάρισμα του κρασιού κι ανοίγουν τα βαρέλια.

επιμέλεια Χρυσούλα Γουρνιεζάκη

Αναδημοσίευση από το «Πεφταστέρι» την εφημερίδα που εκδίδει η Ε’ τάξη του Δημοτικού Σχολείου Άνω Βιάννου. Κερατόκαμπος - Βιάννος: το θλιμμένο τοπίο Κάθε πρωί εδώ και έξι χρόνια, η ίδια διαδρομή. Το μεσημέρι η ίδια επιστροφή: Κερατόκαμπος - Βιάννος. Ξυπνάω στις 6.15 γιατί στις 7.00 πρέπει να είμαι μαζί με τις αδελφές μου στη στάση του σχολικού λεωφορείου. Αυτό βέβαια έχει και τα θετικά του, αφού συναντώ τους φίλους μου και τους άλλους συμμαθητές μου. Μέχρι τώρα όλα ήταν ευχάριστα. Λίγη ταλαιπωρία, δε λέω, μα με τα αστεία, με τα σοβαρά περνούσε η ώρα στο λεωφορείο. Φέτος όμως όλα είναι τόσο διαφορετικά. Η εικόνα που αντικρίζουμε κάθε πρωί και το μεσημέρι είναι απογοητευτική: κατάμαυρο τοπίο σου σκεπάζει την ψυχή. Εκεί που υπήρχε η ζωή και τα δέντρα, τώρα έχει απομείνει η στάχτη. Τόση καταστροφή δεν τη χωράει ο νους του ανθρώπου. Δεν έχουμε συνηθίσει αυτό το θέαμα κι ούτε ποτέ θα ησυχάσουμε. Αναρωτιόμαστε γιατί…

Τώρα με τις φθινοπωρινές βροχές έχει αρχίσει να φυτρώνει πάνω στη στάχτη χορτάρι. Σημάδι πως η ζωή είναι εδώ κι εμείς πρέπει μέσα στα κάρβουνα να φυτέψουμε την ελπίδα, το σπόρο για ένα νέο ξεκίνημα, γιατί εμάς μας νοιάζει.

Γιώργος Βεληβασάκης

Γαλάτεια Γρηγοριάδου-Σουρέλη

Εμένα με νοιάζει αν ένα πεύκο κόβεται ή καίγεται εμένα με νοιάζει αν ένα βοτσαλάκι λερωθεί από τα απόβλητα. Γιατί δικό μου το πεύκο δικό μου το βοτσαλάκι Μπορώ ν’ αλλάξω τον κόσμο εγώ. Γιατί εμένα με νοιάζει.


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 14

Το παραμύθι της γιαγιάς Η καλοσύνη είπε η γιαγιά μονάχα η καλοσύνη όλα στο κόσμο χάνονται μόνη απομένει εκείνη Στα λόγια της μαζεύτηκαν προσεκτικά τα αγγόνια Ω χρόνια των παραμυθιών αθώα, ωραία χρόνια Έξω το χιόνι αναγελά την άγρια ανεμοζάλη Κι εδώ στα μεσοσκότεινα τριγύρω στο μαγκάλι, που κρύβει ανάρια χόβολη κι ονείρατα ανασταίνει άλλο από τα εγγόνια πρόσχαρο τα χέρια του ζεσταίνει, άλλο με στόμα ορθάνοιχτο δείχνει τη προθυμιά του άλλο καθίζει στη προβιά που ναι στρωμένη κάτου. Άλλο στραβοποδίζοντας μαζεύεται παρέκει άλλο στο πλάι κάθεται κι άλλο ολόρθο στέκει κι όλα μαζί με μια ψυχή κι ένα παλμό στα στήθη θωρούν στα μάτια τη γιαγιά π’ αρχίζει παραμύθι. Η ρόκα ξεκουράζεται στ’ άσαρκο μέσα χέρι ώσπου ν’ αρχίσει το βαθύ κι ακούραστο νυχτέρι. Ήταν τους λέει μια φορά κι ένα καιρό μια χώρα πανώρια, μαρμαρόχτιστη, πλούσια τρανή καλή ώρα. Σαν την Αθήνα πιο καλή, πιο όμορφη κι άλλη τόση κι είχε ένα γέρο βασιλιά με φρόνηση και γνώση. Κι αυτός ο γέρος βασιλιάς, βλαστάρια του μονάχα είχε δυο βασιλόπουλα δυο γιους να πούμε τάχα. Ο πρώτος άγριος και κακός τον κόσμο ετυραννούσε μήτε φτωχό σπλαχνίζοντας, μήτε άρχοντα εψηφούσε. Ο δεύτερος ευγενικός γενναίος όσο παίρνει ήξερε χάρες να σκορπά, χαρές παντού να φέρνει, στην αρχοντιά ανοιχτόκαρδος, στη φτώχεια ανοιχτοχέρης, ο πρώτος του πε κάποτε τον κόσμο δεν τον ξέρεις, είναι άκαρδος κι είναι κακός κι όλα κακά τα ξέρει κι αν θες να γίνεις βασιλιάς κι αν θες και δόξα πρέπει να γίνεις άκαρδος και συ, σκληρός ωσάν εμένα κανένα να μην αγαπάς να μην ψηφάς κανένα. Μονάχα ο φόβος κυβερνά τον κόσμο και τα πλήθη και γύρισε ο δεύτερος και γελαστά αποκρίθη: Ο κόσμος είναι απατηλός κι ότι του πεις του πρέπουν κακό τον βλέπουν οι κακοί, καλό οι καλοί τον βλέπουν. Ο φόβος δεν τον κυβερνά, προσωρινά τον δένει είναι να πούμε φυλακή με φρύγανα κτισμένη. Κι η θύρα της δίχως κλειδί, συχνά κι εύκολα ανοίγει κι ορμά με βία ο κατάδικος και το φρουρό του πνίγει. Το χαλινάρι βάλετο της θεϊκής αγάπης, γίνου πατέρας βασιλιάς κι όχι σκληρός σατράπης.

Νικολάου Γύζη. Το παραμύθι της γιαγιάς

Να μη σας το πολυλογώ ύστερα από ένα χρόνο πέθανε ο γέρος βασιλιάς κι ανέβηκε στο θρόνο, ο γιος του ο πρώτος και κακός, τρόμος παντού και φρίκη βασίλευε με το σπαθί βγαλμένο από τη θήκη. Οι φυλακές εγέμισαν, το ψέμα, η αδικία, η ατιμία, η κλεψιά, απάτη, κολακεία. Κάθε κακό που βρέθηκε μες τη κακή την ώρα δεκάτιζε και θέριζε τη μαύρη εκείνη χώρα, ωσότου τα παράπονα του κόσμου μια ημέρα έφτασε σ’ αγανάκτηση, εκίνησε φοβέρα. Πως αν αυτός ο βασιλιάς δε θα αλλάξει δρόμο να κυβερνά τη χώρα του με του θεού τον νόμο, Η χώρα ευθύς θα σηκωθεί και θα τον ξεθρονίσει να φέρει το μικρότερο για να την κυβερνήσει. Σαν τα άκουσε ο βασιλιάς τον αδερφό του κράζει κι άδικα και παράνομα μονάχος τον δικάζει. Τον βρήκε φταίχτη κι ένοχο κι έτσι με λίγα λόγια τον έκλεισε στου παλατιού στα σκοτεινά κατώγεια. Τις μέρες και τις νύχτες του με πίκρα να περνάει μα τα άδικο δε ζει πολύ και δε πολυχρονάει. Κάποιος μεγάλος βασιλιάς απ’ άλλη πολιτεία κάκιωσε δίχως αφορμή, δίχως καμιά αιτία και παίρνει τα φουσάτα του και ξεκινά και μπαίνει στη χώρα την πολύπαθη, κακοκυβερνημένη. Και σε μια μάχη μοναχά νικά και δεκατίζει και πιάνει και το βασιλιά και σκλάβο τον ορίζει. Τον αδερφό; Ρωτήσανε τ’ αγγόνια μ’ ένα στόμα Τώρα θα δείτε τι έγινε, δεν τέλειωσε ακόμα. Όταν η μάχη απόσωσε κι ειρήνεψε τα ασκέρι έστειλε τότε ο βασιλιάς, την κόρη του να φέρει. Με άλογα χρυσοστόλιστα και με χιλιάδες άτια να ιδεί τα μαρμαρόχτιστα να ιδεί τα νέα παλάτια έρχεται εκείνη βιαστικά και δείχνει τη χαρά της σε καθετί πολύτιμο που βλέπει ολόγυρα της μα σαν το τέλος έφτασε εις τα κατώγεια εκείνα που ο αδερφός του βασιλιά κλεισμένος ένα μήνα στέκεται μες τα σκοτεινά, σ ‘άδικη καταδίκη κι ένιωσε πόνο στην καρδιά και στην ψυχή της φρίκη. Και δίχως να το στοχαστεί δίχως να ξέρει τι έχει στο βασιλιά πατέρα της αλαφιασμένη τρέχει. Και κλαίει, κλαίει γονατιστά με τον κρυφό της πόθο εκείνος χαμογέλασε, σήκω της λέει σε νιώθω. Έφερε τον καλό αδελφό από τα βαθειά κατώγεια και του πε δίχως πρόφαση δίχως μεγάλα λόγια: εσύ μου φαίνεσαι καλός κι αδικημένος τώρα σου πρέπει να σαι βασιλιάς να κυβερνάς τη χώρα η κόρη μου σ’ αγάπησε, γυναίκα σου τη δίνω και γίνηκε ο γάμος τους το ίδιο βράδυ εκείνο. Μ’ όργανα και με τύμπανα και με χαρά μεγάλη και τον κακό το βασιλιά τον ξαναφέραν πάλι μαζί με δούλους να κερνά τ’ ασκέρι, την χαρά τους κι επέρασαν αυτοί καλά και μείς καλύτερα τους. έμμετρο παραμύθι είχε δημοσιευτεί σε εφημερίδα του 19ου αιώνα Από το τετράδιο της αείμνηστης Μαρίας Πλαντζουνάκη – Παπαμαστοράκη 02 / 09 / 1994


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Μα τι καιροί λοιπόν ετούτοι «Μα τι καιροί λοιπόν ετούτοι που ειν’ έγκλημα σχεδόν όταν μιλάς για δέντρα, γιατί έτσι παρασιωπάς χιλιάδες κακουργήματα. Αυτός εκεί που διασχίζει ήρεμα το δρόμο ξέκοψε πια, ολότελα απ’ τους φίλους του που βρίσκονται σ’ ανάγκη Είναι σωστό: Το ψωμί μου ακόμα το κερδίζω Όμως, πιστέψτε με. είναι εντελώς τυχαίο. Έχω γλιτώσει κατά σύμπτωση (λίγο η τύχη να μ’ αφήσει χάθηκα) Μου λένε: Φάε και πιες Να ‘σαι ευχαριστημένος που έχεις. Μα πως να φάω και να πιώ όταν το φαγητό μου τ’ αρπάζω από τον πεινασμένο; Όταν κάποιος διψάει για το ποτήρι το νερό που έχω; Κι ωστόσο, τρώω και πίνω». Μπέρτολτ Μπρεχτ

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 15

Προδότης ... δεν είναι μόνο αυτός που φανερώνει τα μυστικά της πατρίδας στους εχθρούς, αλλά είναι και εκείνος που ενώ κατέχει δημόσιο αξίωμα, εν γνώσει του δεν προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες για να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων πάνω στους οποίους άρχει… Θουκυδίδης

Αυτοί που αρπάνε το φαΐ απ’ το τραπέζι κηρύχνουν τη λιτότητα. Αυτοί που παίρνουν όλα τα δοσίματα ζητάν θυσίες. Οι χορτάτοι μιλάν στους πεινασμένους Για τις μεγάλες εποχές που θα ‘ρθουν … Μπέρτολτ Μπρεχτ «Είμαστε ένας λαός, με παλικαρίσια ψυχή, που κράτησε τα βαθιά κοιτάσματα της μνήμης του σε καιρούς ακμής και σε αιώνες διωγμών και άδειων λόγων. Τώρα που ο τριγυρινός μας κόσμος μοιάζει να θέλει να μας κάνει τρόφιμους ενός οικουμενικού πανδοχείου, θα την απαρνηθούμε άραγε αυτή τη μνήμη; Θα το παραδεχτούμε τάχα να γίνουμε απόκληροι; Δε γυρεύω μήτε το σταμάτημα μήτε το γύρισμα προς τα πίσω, γυρεύω το νου, την ευαισθησία και το κουράγιο των ανθρώπων που προχωρούν εμπρός». Γ. Σεφέρης

Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ελλάδα εδώ και λίγο καιρό. Το φάντασμα της ελπίδας. Ένα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη της Μέρκελ. Το φάντασμα της ελπίδας των Ελλήνων. … Μα οι Έλληνες απλώς ελπίζουμε στα αυτονόητα:  Να σταματήσουν να εκτελούνται άνθρωποι στην Ελλάδα του 2012. Να σταματήσουν να αυτοκτονούν απελπισμένοι ή να πεθαίνουν από την πείνα. Να σταματήσει η απώλεια ανθρώπων στο όνομα του χρήματος.  Να μην πεθαίνουν άνθρωποι επειδή δεν έχουν δυνατότητα να πάρουν τα φάρμακά τους.  Να μην πηγαίνουν πλέον νηστικά τα παιδιά στο σχολείο.  Να μη βλέπουμε ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια για ένα σάπιο φρούτο.  Να μην κάνουν οι άνθρωποι ουρές στα συσσίτια για ένα πιάτο φαγητό.  Να μην υπάρχουν άνθρωποι που κοιμούνται στα παγκάκια και στα πεζοδρόμια.  Να μη βλέπουμε άλλο τα παιδιά μας απελπισμένα να ψάχνουν για ένα μεροκάματο, που βρίσκουν όλο και πιο σπάνια.  Να μειωθούν οι ουρές των ανέργων στον ΟΑΕΔ για ένα προνοιακό ψίχουλο.  Να εργάζεται ο άνθρωπος και να έχει έναν αξιοπρεπή μισθό για να μπορεί να επιβιώνει.  Να μην κλείνουν νοσοκομεία επειδή πρέπει να κάνουμε οικονομία για να πληρωθεί η δόση των τοκογλύφων. Γιατί αυτό σημαίνει ότι θα πεθαίνουν άνθρωποι αβοήθητοι.  Να μην κλείνουμε σχολειά και βιβλιοθήκες, επειδή έτσι ορίζει το σχέδιο σωτηρίας των αγορών (κι όχι βέβαια της Ελλάδας). Γιατί έτσι οι Έλληνες θα μένουν χωρίς παιδεία, χωρίς δηλαδή το βασικό συστατικό της ζωής, της αξιοπρεπούς ζωής, της δημιουργίας και της προόδου.  Να μην πληρώνουν τα χαράτσια οι άνεργοι και οι φτωχοί Έλληνες (κι αν δεν μπορούν να τα πληρώσουν, να τους κόβουν το ρεύμα) και να εξαιρούνται οι εφοπλιστές και οι τραπεζίτες.  Να μη φεύγουν από τη χώρα οι νέοι, απελπισμένοι μπροστά στα αδιέξοδα.  Να ξαναποκτήσει αξία η ανθρώπινη ζωή, κι όχι μόνο το χρήμα των αγορών.  Να μην ξεπουλιέται η εθνική κυριαρχία, αυτήν που μας δώρισαν με τη ζωή τους, με ποταμούς αίματος, γενιές και γενιές.  Να ψηφίζουν οι Έλληνες την κυβέρνησή τους, κι αυτή να κουμαντάρει τον τόπο, ως εντολοδόχος τους, κι όχι ο κάθε Ράιχενμπάχ κι ο κάθε πειθήνιος της Μέρκελ.  Να σταματήσουν οι κυβερνήτες και οι πρωταγωνιστές του πολιτικού συστήματος να ζουν σε βάρος μας, πλουτίζοντας από τη διαφθορά και την ανομία. Ελπίδα για το αυτονόητο, λοιπόν! Επομένως, γιατί προσπαθούν να μας τρομάξουν; Γιατί φοβούνται την ελπίδα μας; Πόσο παράλογα είναι αυτά στα οποία ελπίζουμε; Γιατί είναι θράσος να ζητάμε πίσω τη ζωή μας; Γιατί είναι λαϊκισμός να θέλουμε αυτά που κάνουν τη ζωή απλά ανθρώπινη και την πατρίδα μας ελεύθερη; Γιατί είναι «υπεύθυνη στάση» να ξεπουλιούνται όλα αυτά; … Απόσπασμα από το άρθρο «Ποιος φοβάται την ελπίδα;» του Αλέκου Α. Ανδρικάκη.


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Νηπιαγωγείο

Δεκέμβριος 2012

εν

Μια μέρα σαν κι αυτή που ‘ναι απ’ όλες η πιο όμορφη γιορτή κανείς δε θέλει να ‘ναι μοναχός θέλει φίλους, θέλει γέλια και μια χρωματιστή γιορτινή κορδέλα. Θέλει πίτες και γλυκά, τραγούδια και χαρά χόρεψε μαζί μας γέλα Πως σου πάει η κορδέλα!!! Μην κάνεις τον κατσούφη! Η ζωή θέλει τραγούδι! Άκουσε μας λιγουλάκι σπάσε ένα χαμογελάκι Κοίτα τ’ αστέρια ψηλά στον ουρανό Κι ευχήσου τέτοια μέρα κάτι όμορφο κάτι καλό!!! Χρόνια πολλά! Καλά Χριστούγεννα - Καλή Χρονιά!!!

Τα παιδιά του Νηπιαγωγείου Άνω Βιάννου Και οι νηπιαγωγοί Δαμουλάκη Γεωργία Δουλγεράκη Νίκη Καρτσούλη Αθηνά

σελίδα 16

δράσει


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Νηπιαγωγείο

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΝΓΚΕΛΙΝΑ

εν

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 17

δράσει

ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΕΥΑ ΕΡΑΛΝΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ


Βιαννίτικες αθιβολές

έκδοση του

Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Βιάννου

Δεκέμβριος 2012

σελίδα 18

Κατασκευή Χριστουγεννιάτικου δέντρου Θα χρειαστούμε : Ψαλίδι, κόλα, συρματάκι για διακόσμηση, τσόχα πράσινη ανοιχτή και σκούρο πράσινο, χαρτόνι κάνσον κόκκινο και λευκό και πολλή όρεξη !!! ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!!!

Χαρτόνι κάνσον κόκκινο Χ 2 Τσόχα λευκή ή χαρτόνι κάνσον λευκό Χ 1

Λύσεις των αινιγμάτων 1. 2. 3. 4.

Ο χρόνος, οι μήνες, οι μέρες. Η αλλαγή της μέρας με τη νύχτα. Το μυαλό. Κάλυμνος, Λήμνος. Η τρύπα.

Η Ιστορία της χριστουγεννιάτικης κάρτας Πριν πολλά χρόνια το μεσαίωνα, ένας δάσκαλος άρχισε το έθιμο της χριστουγεννιάτικης κάρτας. Οι μαθητές του έγραφαν εκθέσεις με χριστουγεννιάτικα θέματα και τις χάριζαν στους γονείς τους. Αργότερα, οι κάρτες έγιναν γνωστές σ’ όλο τον κόσμο, και τα μηνύματα που μετέφεραν ήταν ευχές όπως: «Χαρούμενα Χριστούγεννα και Ευτυχισμένος ο Καινούριος Χρόνος». Τα σχέδια που απεικονίζονται στις κάρτες είναι διάφορα: ένα χριστουγεννιάτικο έλατο, αγγελούδια, ο Άγιος Βασίλης κ.ά.


ΒΙΑΝΝΙΤΙΚΕΣ ΑΘΙΒΟΛΕΣ 001