Issuu on Google+

Zadanie 9 Korekta tekstu: Agnieszka Pałynyczko-Cwiklińska

RozwÓi felietonistyki na Świecie Historia felietonistyki liczy prawie trzy wieki. Pienrusze teksty,

l# noszące ślady[stylu felietonowego'L jednak jeszcze nienazwan" lłl' . L felietonami, znalaĄ się w periooyru ,,$ectatodw latach 171l:f'lĘ! d V. )& prr autorami byli j| nooi.on i nfsteele1. Termin felieton zaczĄ nve ft l"+ tirłord uŻywany W 1803 roku, kiedyflJulien Louis Geoffroy We francuskim-V-+o -l/*nnJ. H{Ą czasopiŚmie ,,Journal des oóoatb przeprowaoz(9rsp9rYmen1t l-""J @ fiol"g"ffi przedłuŻeniu 3 oooattową rałt{ rolń.! gŁrr, # *.ur"iro-'f"^i3ł J' ft ó

zamieŚcił dodatek literacko-rozrywkowy'. Termin felieton pochodzi od

francuskiego feuille, co o.n""."'!is{feuitteton natomiast to [fartfa U']f) złoŻona na czworo|ru"=*" ma związek z faktem, iŻ ów dodatek był L' oddzielony od gornej częścitekstu typograficzną kreską i funkcjonował

jako odrębna graficznie i redakcyjnie całość3.Nazwa

Elsjg!

dotyczyła l@

zatem pewnego fragmentu czasopism?, W którym znależc się mogły określone trescr [wxrótce pojawiły się autonomiczne teksty, ktore dalej funkcjonowały w tej odciętej kreską przestrzeni gazety, ale juŻ same nazywane były felietonami. Były to przede wszystkim relacje

z

J

podroŻy,

opowiadania, recenzje, repeńuar teatrów, przegląd mody, ogłoszeniaa.

VStasinsris wspomina, Że na początku XX wieku felietony były stałym V ?;otr działem w gazecie codziennej, w ktorym zamieszczano dla rozrywki

czytelnikÓw wiadomości kulturalne, podawane

W lekki

sposob'

Zapotrzebowanie na ten rodzĄ tekstu rosło, ponieważ w prasie stawał się powoli odczuwalny nadmiar informacji. Ponadto felieton, lMożdżonekA., Mistrzowie.felietonu, Warszawa 1999,

t

z raĄi

swojego

s. 5.

lbidem. 3 Por. Chudziński E., Felieton. Geneza i ewolucja gatunku,fw:] Dziennikarstwo i światmediów, red. Bauer Z., Chudziflski E.' Kraków 2000, s. 197. a Por. Wojtak M., Gatunki prąsowe,Lublin 2OO4, s.203. Wojtak pisze tu' że forma i tematyka ówczesnych felietonów odbiegały znacznie od dzisiaj znanych. Dziśzapewne tego Ępu teksty opatrzono by nagłówkiem,,RozTlaitości''. 5 Stasiński P., op.cit., s.6.

tt


lekkiego, przyjemnego charakteru,

pzyciąał nowych

czytelników.

Zaczęła się tez wkrótce zmieniać tematyka poruszana w felietonach

'.-/

l

-

dominowaÓ model mozaikowości, co czyniło felieton nieprzewidywaInym i pozwalało często dawać wrażenie nowości,

zaczĄ

zapobiegając znudzeniu. Dawało to takze wrazenie wolności,ponieważ dobór tematu był dowolny i zaleŻny od autora. Felieton był teŻ _ jak pisze Stasiński

-

intrygujący przez to, Że łamałlinearnośćlektury

rozkładania ciągów tekstowych zgodnie

z

-

wymagał

graficznymi sugestiami

i

ponownego ich składania na nowych, kontekstualnych zasadach, w celu

zrozumienia całości.Felieton pozwalał takŻe złamać instytucjonalność i sformalizo*".t"| tekstów zamieszczanych W prasle: odcięcie felietonu

jego nieoficjalny

Hy

charaLlrr

g-O

I.,Ą

i w Polsce W Polsce, podobnie jak we Francjlstosowano termin felieton na okreś le n ie za równo roŻny ch,,d rob iazg Ór@ra m ies zczony ch pod kreską w

czasopismach, jak też konkretnych tekstów, dających się wyodrębnić

spośród innych na podstawie specyficznych cech zewnętrznych

i

wewnętrznych6'

Zbigniew Mitzner7 podaje, Źe pienłsze teksty, mające charakter

felietonów,

ale niefwystępujące jeszcze pod tą na!4, to

utwory

c

VKrasickiego i{óirromolca, drukowane na łamach ,,Monito'l(r 765-1784)'V Ęnnn4o v J {-1ra'roisdra, Te zartobliwe utwory łączyływ sobie tematykę rozrywkową, anegdoty i @

przeglądy-'ód paryskich. Podobne formy felietonowe znalaĄ się w -^-r ,,KuŹnicfl piśmiez okresu Sejmu Wielkiego. W ,,Wiadomościach @ BrukowycQyvilno,

181 6-1822) zamieszczano teksty felietonowe,

które q-

dotyczyły juz nie tematów rozrywkowych, ale politycznych, obyczajowych,

filozoticznych i oświatowych8. 6

Por. Chudziński E., op.cit., s. l98. r'er Z., Felieton, fw] Teoria i praktyka dziennikąrstwa' red. Golka B., Kafel M.,Mitzner Z., Warszawa 1964, s. 130. t lbidem, s. 13l.

' l.lit


połowie XlX wieku reuęĘs' był juŻ znanym terminem' Został 'w\'\ł\/ takŻe stałym elementem prasy satyrycznej. obecny był w takich tytułach

W

jak ,,Pszonka'' na emigracji, ,,Wolne Żarty",,,Mucha''

i

,,Sowizdrzał" w

Królestwie, ,,Diabeł'' w Krakowieg. Felietony o tematyce niesatyrycznej zamieszczały,,Dziennik Literacki'' (Władysław Łoziński),,,Dziennik Poznański" (powieś"ifKr"r'"*skiego w odcinkach, felietony Władysława Vldee1ł \raujo

i

Stanisława KoŹmiana), ,,Prawda'', ,,Goniec Polski''10' Ten ostatni zasługuje na szczególną uwagę, jako Że w nim w 1851 roku Cyprian Nonruid opublikował tekst pt. o felietonie felieton, w którym Rabskiego

próbował charakteryzować gatunek. Do ważnych pozycji naleŻą takŻe:

,,Kurier Warszawski", ,,Niwa", ,,Kurier Codzienny" oraz ,,Tygodnik llustrowanY'', W ktorych przez 37 lat publikował swoje kroniki Bolesław

Prus11.@poouWagęaktualnetematy,któremogłyF1oreiw^.,e}v interesować czytelników, a Tłsarrg-t'rryf lekkim, dowcipnym językiem. Gatunek uprawiany przez tego pisarzabył formą bardzo zbliŻony do tego,

H

ę;sn[

je

czYm jest dzisiejszy felieton. Nawet sam Prus, Wypracowawszy juz swój

warsztat, zawarł jego główne załoŻenia W Uwagach nad pisaniem felietonul2.

XX wiek to dalszy rozwój polskiej felietonistyki' Na jego początku felietony zamieszczano przede wszystkim w ,,Liberum Veto" w Krakowie.

W

dwudziestoleciu międzywojennym felietony pisano W ,,Szczutku'',

,,Cyruliku'' i w końcu w,,Szpilkach'', które rownieŻ przodowały w satyrze w

Polsce Ludowej' Felietony I"+"ł'.4 Ludowej odnaleŹó moŹna takŻe w ,,Trybunie Ludu'', ,,Życiu Warszawy'', ,,Przekroju'' iwielu innych.

n

lbidem, s. 132.

l0

Chudziński E.. op.cil., s. l98.

tt Ibidem, tt

Ibidem.

s.204.

Ę

e ol,,ąsu ?otsk;


PYTANIA DO TEKSTU:

'i-

Zaznacz

te

zdania,

w

których mowa

o

niekonsekwencjach

występujących w prz1Ąoczonym tekście: a)

pomieszanie cudzysłowów: w tekściesą zastosowane różme ich

E

rodzaje

x

b)

niekonsekwentnie zastosowane są pochylenia

-

nie wszystkie

słowa w metatekście(te, o ktorych się mówi) sąpochylone

c) l

niekonsekwentnie podawane są liczebniki porządkowe (z

kropką bez kropki itd.) d)

!

e)

X niekonsekwentna

panuje pomieszanie w podawaniu tytułow naukowych autorów

0 l

pisowni a nie z imiesłowami odmiennymi

panuje pomieszanie przy podawaniu tytułów czasopism

(cudzysłów, pochylenia)

g)

e

niekonsekwencja w wyróznianiu pewnych fragmentów tekstu

(np. nagłowków : bold, podkreślenie, zwykł a czcionka)

h) K panuje pomieszanie przy sposobie podawania imion i nazwisk (raz samo nazwisko,razimie i nazwisko itd.)

i)

l

niekonsekwentnie podawane są skróty lub całe naz\^ty słów (rok,

wiek, r., w.)


Rozwojfelietonistyki znaki korektorskie apalynyczko