Page 1

Zadanie 9 Korekta tekstu: Agnieszka Pałynyczko-Cwiklińska

RozwÓi felietonistyki na Świecie Historia felietonistyki liczy prawie trzy wieki. Pienrusze teksty,

l# noszące ślady[stylu felietonowego'L jednak jeszcze nienazwan" lłl' . L felietonami, znalaĄ się w periooyru ,,$ectatodw latach 171l:f'lĘ! d V. )& prr autorami byli j| nooi.on i nfsteele1. Termin felieton zaczĄ nve ft l"+ tirłord uŻywany W 1803 roku, kiedyflJulien Louis Geoffroy We francuskim-V-+o -l/*nnJ. H{Ą czasopiŚmie ,,Journal des oóoatb przeprowaoz(9rsp9rYmen1t l-""J @ fiol"g"ffi przedłuŻeniu 3 oooattową rałt{ rolń.! gŁrr, # *.ur"iro-'f"^i3ł J' ft ó

zamieŚcił dodatek literacko-rozrywkowy'. Termin felieton pochodzi od

francuskiego feuille, co o.n""."'!is{feuitteton natomiast to [fartfa U']f) złoŻona na czworo|ru"=*" ma związek z faktem, iŻ ów dodatek był L' oddzielony od gornej częścitekstu typograficzną kreską i funkcjonował

jako odrębna graficznie i redakcyjnie całość3.Nazwa

Elsjg!

dotyczyła l@

zatem pewnego fragmentu czasopism?, W którym znależc się mogły określone trescr [wxrótce pojawiły się autonomiczne teksty, ktore dalej funkcjonowały w tej odciętej kreską przestrzeni gazety, ale juŻ same nazywane były felietonami. Były to przede wszystkim relacje

z

J

podroŻy,

opowiadania, recenzje, repeńuar teatrów, przegląd mody, ogłoszeniaa.

VStasinsris wspomina, Że na początku XX wieku felietony były stałym V ?;otr działem w gazecie codziennej, w ktorym zamieszczano dla rozrywki

czytelnikÓw wiadomości kulturalne, podawane

W lekki

sposob'

Zapotrzebowanie na ten rodzĄ tekstu rosło, ponieważ w prasie stawał się powoli odczuwalny nadmiar informacji. Ponadto felieton, lMożdżonekA., Mistrzowie.felietonu, Warszawa 1999,

t

z raĄi

swojego

s. 5.

lbidem. 3 Por. Chudziński E., Felieton. Geneza i ewolucja gatunku,fw:] Dziennikarstwo i światmediów, red. Bauer Z., Chudziflski E.' Kraków 2000, s. 197. a Por. Wojtak M., Gatunki prąsowe,Lublin 2OO4, s.203. Wojtak pisze tu' że forma i tematyka ówczesnych felietonów odbiegały znacznie od dzisiaj znanych. Dziśzapewne tego Ępu teksty opatrzono by nagłówkiem,,RozTlaitości''. 5 Stasiński P., op.cit., s.6.

tt


lekkiego, przyjemnego charakteru,

pzyciąał nowych

czytelników.

Zaczęła się tez wkrótce zmieniać tematyka poruszana w felietonach

'.-/

l

-

dominowaÓ model mozaikowości, co czyniło felieton nieprzewidywaInym i pozwalało często dawać wrażenie nowości,

zaczĄ

zapobiegając znudzeniu. Dawało to takze wrazenie wolności,ponieważ dobór tematu był dowolny i zaleŻny od autora. Felieton był teŻ _ jak pisze Stasiński

-

intrygujący przez to, Że łamałlinearnośćlektury

rozkładania ciągów tekstowych zgodnie

z

-

wymagał

graficznymi sugestiami

i

ponownego ich składania na nowych, kontekstualnych zasadach, w celu

zrozumienia całości.Felieton pozwalał takŻe złamać instytucjonalność i sformalizo*".t"| tekstów zamieszczanych W prasle: odcięcie felietonu

jego nieoficjalny

Hy

charaLlrr

g-O

I.,Ą

i w Polsce W Polsce, podobnie jak we Francjlstosowano termin felieton na okreś le n ie za równo roŻny ch,,d rob iazg Ór@ra m ies zczony ch pod kreską w

czasopismach, jak też konkretnych tekstów, dających się wyodrębnić

spośród innych na podstawie specyficznych cech zewnętrznych

i

wewnętrznych6'

Zbigniew Mitzner7 podaje, Źe pienłsze teksty, mające charakter

felietonów,

ale niefwystępujące jeszcze pod tą na!4, to

utwory

c

VKrasickiego i{óirromolca, drukowane na łamach ,,Monito'l(r 765-1784)'V Ęnnn4o v J {-1ra'roisdra, Te zartobliwe utwory łączyływ sobie tematykę rozrywkową, anegdoty i @

przeglądy-'ód paryskich. Podobne formy felietonowe znalaĄ się w -^-r ,,KuŹnicfl piśmiez okresu Sejmu Wielkiego. W ,,Wiadomościach @ BrukowycQyvilno,

181 6-1822) zamieszczano teksty felietonowe,

które q-

dotyczyły juz nie tematów rozrywkowych, ale politycznych, obyczajowych,

filozoticznych i oświatowych8. 6

Por. Chudziński E., op.cit., s. l98. r'er Z., Felieton, fw] Teoria i praktyka dziennikąrstwa' red. Golka B., Kafel M.,Mitzner Z., Warszawa 1964, s. 130. t lbidem, s. 13l.

' l.lit


połowie XlX wieku reuęĘs' był juŻ znanym terminem' Został 'w\'\ł\/ takŻe stałym elementem prasy satyrycznej. obecny był w takich tytułach

W

jak ,,Pszonka'' na emigracji, ,,Wolne Żarty",,,Mucha''

i

,,Sowizdrzał" w

Królestwie, ,,Diabeł'' w Krakowieg. Felietony o tematyce niesatyrycznej zamieszczały,,Dziennik Literacki'' (Władysław Łoziński),,,Dziennik Poznański" (powieś"ifKr"r'"*skiego w odcinkach, felietony Władysława Vldee1ł \raujo

i

Stanisława KoŹmiana), ,,Prawda'', ,,Goniec Polski''10' Ten ostatni zasługuje na szczególną uwagę, jako Że w nim w 1851 roku Cyprian Nonruid opublikował tekst pt. o felietonie felieton, w którym Rabskiego

próbował charakteryzować gatunek. Do ważnych pozycji naleŻą takŻe:

,,Kurier Warszawski", ,,Niwa", ,,Kurier Codzienny" oraz ,,Tygodnik llustrowanY'', W ktorych przez 37 lat publikował swoje kroniki Bolesław

Prus11.@poouWagęaktualnetematy,któremogłyF1oreiw^.,e}v interesować czytelników, a Tłsarrg-t'rryf lekkim, dowcipnym językiem. Gatunek uprawiany przez tego pisarzabył formą bardzo zbliŻony do tego,

H

ę;sn[

je

czYm jest dzisiejszy felieton. Nawet sam Prus, Wypracowawszy juz swój

warsztat, zawarł jego główne załoŻenia W Uwagach nad pisaniem felietonul2.

XX wiek to dalszy rozwój polskiej felietonistyki' Na jego początku felietony zamieszczano przede wszystkim w ,,Liberum Veto" w Krakowie.

W

dwudziestoleciu międzywojennym felietony pisano W ,,Szczutku'',

,,Cyruliku'' i w końcu w,,Szpilkach'', które rownieŻ przodowały w satyrze w

Polsce Ludowej' Felietony I"+"ł'.4 Ludowej odnaleŹó moŹna takŻe w ,,Trybunie Ludu'', ,,Życiu Warszawy'', ,,Przekroju'' iwielu innych.

n

lbidem, s. 132.

l0

Chudziński E.. op.cil., s. l98.

tt Ibidem, tt

Ibidem.

s.204.

Ę

e ol,,ąsu ?otsk;


PYTANIA DO TEKSTU:

'i-

Zaznacz

te

zdania,

w

których mowa

o

niekonsekwencjach

występujących w prz1Ąoczonym tekście: a)

pomieszanie cudzysłowów: w tekściesą zastosowane różme ich

E

rodzaje

x

b)

niekonsekwentnie zastosowane są pochylenia

-

nie wszystkie

słowa w metatekście(te, o ktorych się mówi) sąpochylone

c) l

niekonsekwentnie podawane są liczebniki porządkowe (z

kropką bez kropki itd.) d)

!

e)

X niekonsekwentna

panuje pomieszanie w podawaniu tytułow naukowych autorów

0 l

pisowni a nie z imiesłowami odmiennymi

panuje pomieszanie przy podawaniu tytułów czasopism

(cudzysłów, pochylenia)

g)

e

niekonsekwencja w wyróznianiu pewnych fragmentów tekstu

(np. nagłowków : bold, podkreślenie, zwykł a czcionka)

h) K panuje pomieszanie przy sposobie podawania imion i nazwisk (raz samo nazwisko,razimie i nazwisko itd.)

i)

l

niekonsekwentnie podawane są skróty lub całe naz\^ty słów (rok,

wiek, r., w.)

Rozwojfelietonistyki znaki korektorskie apalynyczko  

Bardzo przydatne ćwiczenie dla tłumaczy, którzy będa otrzymywać tego rodzaju korektę od redaktorów. Nie wszystkie rodzaje błędów wymienionyc...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you