Page 1

MONOGRAFIA REGIONALNA: POLSKA krajobraz kulturowy wsi

Prowadząca: dr Anna Weronika Brzezińska Termin: czwartek, godz. 8.00-9.30

Kto rano wstaje temu Pan Bóg daje…


Polska wieś to kolorowe stroje ludowe, pierogi podawane ze skwarkami, chałupy kryte strzechą, złote łany zboŜa, drewniane kościółki i stare wiatraki, pobielone pnie drzewek owocowych w sadach, tańce i swawole przy dźwiękach kapeli, wiara w magiczną moc czerwonej wstąŜeczki… Czy to prawda, czy mit, w który chcemy wierzyć? Wizerunek polskiej wsi kształtowany przez mieszkańców, regionalistów i badaczy jest wielowymiarowy. Jak patrzeć na wieś? Jak dostrzegać ciekawe zjawiska i jak je interpretować? Jak osadzać je w konkretnym czasie i przestrzeni?

Czym jest krajobraz kulturowy wsi?


Tematy zajęć: Temat 1: Przyczyny regionalnego zróŜnicowania

Polski

Co to jest region etnograficzny? Czym się róŜni regionalna kultura kaszubska od podhalańskiej i borowiackiej? Jak definiować kulturę ludową? Dlaczego pewne elementy kultury ludowej trwają, inne zmieniają się, a o innych nie pamiętamy? Dlaczego tak waŜna jest społeczność lokalna?

Temat 2: Krajobraz kulturowy wsi Jakie kształty maja wsie? Czym się róŜni wiec typu łanów leśnych od wsi typu łańcuchówska? Jak organizowano prace we wsi z niwowym układem pól? Jakie budynki były w zagrodzie, kto w nich mieszkał? I co to są sąsieki?


Tematy zajęć: Temat 3: Budownictwo ludowe Gdzie umieszczano śparogi? Jak stawia się chałupę w konstrukcji sumikowo-łatkowej? Jak się kryje dach strzechą? Gdzie sień wykładano cegłą? Jak wyglądają domy podcieniowe?

Temat 4: Rozplanowanie, urządzenie i zdobnictwo wnętrza Gdzie stawiano w izbie „święty kąt”? Jak przystrajano izbę na święta? Jak ochronić dom przed piorunami i jak zapewnić szczęście domownikom? Co zapisywano w kominie? Czy parapetówka to wymysł naszych czasów? Jak przechowywano odzieŜ? Co to jest układ dwutraktowy?


Tematy zajęć: Temat 5: Zajęcia ludności: rolnictwo, hodowla,

rybołówstwo

Co to jest trójpolówka? Dlaczego narzędzia słuŜące do orki dzieli się na symetryczne i asymetryczne? Jakie uprawiano rośliny okopowe? Jak ochronić bydło przed zarazą?

Temat 6: Przygotowywanie Ŝywności: poŜywienie codzienne i odświętne Co to jest „przedpołudek” i „podobiadek”? Jak przygotować zupę zwaną „wiedką”? Kto piekł kukiełki? Jak zrobić chleb z dodatkiem Ŝołędzi? Dlaczego oscypki są takie dobre? Gdzie w Polsce smaŜy się najlepsze powidła?


Tematy zajęć: Temat 7: Rzemiosło i przemysł domowy Poza ogólnymi wiadomościami dotyczącymi rzemiosła i rękodzieła, szczegółowo zostaną omówione: TKACTWO GARNCARSTWO PLECIONKARSTWO a uzupełnieniem będzie prezentacja filmu „Plecionkarskim szlakiem Wisły”, który jest efektem bardzo fajnych badan terenowych przeprowadzonych przez Stowarzyszenie Serfenta z Cieszyna


Tematy zajęć: Temat 8: OdzieŜ codzienna i odświętna, czyli o

strojach ludowych

Według Tadeusza Seweryna (jednego z najznamienitszych etnografów polskich i znawców strojów ludowych) na terenie Polski wyróŜnić moŜna 50 podstawowych typów strojów ludowych i 10 razy więcej lokalnych odmian, co daje liczbę… 500! Nie o wszystkich będziemy rozmawiali na zajęciach ☺ Ale będzie się moŜna dowiedzieć co to jest cypek z kacurem, kierezja z suką, łoktusz, chamełka i kiszka.


Tematy zajęć: Temat 9: Obrzędowość doroczna Na co pomagają jabłka święcone w dniu Św. BłaŜeja? Jakie jest najwaŜniejsze święto prawosławne? Czy zaduszki są tylko w listopadzie? Kiedy naleŜy jeść jajka, aby przeciwdziałać czarownicom?

Temat 10: Obrzędowość rodzinna Co zrobić, Ŝeby nowonarodzone dziecko nie było „świdrowate”? Do czego słuŜyła rózga weselna? Jak się ubierało nieboszczyka do trumny i co to było „przepijanie skórki”?


Uzupełnieniem zajęć będzie wizyta w dwóch muzeach: Narodowe Muzeum Rolnictwa i Przemysłu RolnoSpoŜywczego w Szreniawie powstało w 1964 roku. Niektórzy z Państwa znają juŜ to muzeum od strony edukacyjno-warsztatowej ☺ Tym razem będziemy mieli moŜliwość zapoznania się z bogatą ofertą wystawienniczą. www.muzeum-szreniawa.pl Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach, którego budowę rozpoczęto w 1975 roku, a ukończono w 1982. Obecnie na jego terenie znajdują się 54 obiekty – docelowo ma ich być 70. Pięknie połoŜony nad jeziorem oddaje klimat wielkopolskiej wsi… www.lednicamuzeum.pl Jak będzie ładna pogoda to moŜe zorganizujemy wycieczkę rowerową?


Literatura: …jest spora …jest dostępna na stronie internetowej IEiAK …jest ciekawa

Zaliczenie: Obecność Aktywność Czytanie Dzielenie się swoimi refleksjami Napisanie testu Uczestniczenie w wyprawach muzealnych

Monografia regionalna Polski  

syllabus zajęć prowadzonych w IEiAK UAM przez dr. Annę W. Brzezińską

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you