Issuu on Google+

Balet sztuka nad sztukĄ

Agata Hejduk Klasa I A II Liceum Ogólnokształcące W Rudzie Śląskiej


Taniec klasyczny Taniec klasyczny (akademicki) to specyficzna forma tańca, zwana też potocznie baletem. Różnica polega na tym, że termin balet odnosi się do spektaklu odbywającego się na scenie, natomiast termin taniec klasyczny odnosi się do techniki, jakiej używają tancerze. Taniec klasyczny ma na celu wykształcenie harmonii i ładu w tańcu, czystego piękna ciała, idealnego rysunku, pięknych póz, płynności i harmonii ruchów. Wyrabia doskonałą dyscyplinę ruchów poprzez stałą konstrukcję lekcji oraz ćwiczenia przy drążku. Taniec klasyczny to utworzona przez choreografię kombinacja ustalonych kroków i póz, dla oznaczenia których używana jest terminologia francuskowłoska.

Historia tańca klasycznego Taniec klasyczny wywodzi się z renesansowych tańców dworskich udoskonalonych na dworze Ludwika XIV, który wykształcił pierwszych zawodowych choreografów i pedagogów. Balety opierały się wtedy głównie na kombinacjach kroków pochodzących z basse dance, pawany i menueta. Suknie kobiet były na tyle ciężkie i długie, że uniemożliwiały zbyt skomplikowane ruchy nóg a o podskokach w ogóle nie było mowy, z tego powodu partie solowe najczęściej wykonywali mężczyźni. Dopiero La Camargo 5 maja 1726 r. skróciła suknie o kilka centymetrów i jako pierwsza uniosła się na scenie w powietrze, wzbogaciła tym taniec, ale jednocześnie wywołała skandal. Po rewolucji francuskiej kostiumista Opery paryskiej Maillot, wynalazł trykoty, czym przyczynił się do dalszego rozwoju techniki tańca klasycznego, opartej już wtedy na pięciu pozycjach nóg, ze stopami lekko wykręconymi na zewnątrz. Zasady tańca klasycznego skodyfikował w oparciu o estetyczne kanony klasycznej sztuki starożytnej Carlo Blasis w Traite elementaire, theorique et pratique de l'art de la dance (1820), tworząc system dokładnie opracowanych ruchów ciała, oznaczonych terminologią francuską. Doprowadzono je do perfekcji w okresie romantyzmu, kiedy tancerki zaczęły używać usztywnionych baletek zwanych pointami, dzięki którym mogły wspinać się na czubki palców. Forma teatralna baletu klasycznego, ukształtowana w XIX w. polega na uszeregowaniu stałych schematów, wykonywanych techniką klasyczną.


Wybrane zagadnienia z terminologii tańca klasycznego 

Battement – ruch nogi polegający na jej odwodzeniu i przywodzeniu, w jakimkolwiek kierunku, wyprostowanej lub zgiętej, po podłodze lub w powietrzu.

Chaînes – ciąg obrotów na palcach lub pół palcach dwóch nogach, podczas których lewa noga kończąc obrót staje na miejscu prawej. Nogi powinny być trzymane jak najbliżej siebie, nie “rozjeżdżanie się” podczas c. jest koniecznym warunkiem dobrego wykonania. Rozpędu do wykonania tours c. nabiera się wyrzucając jedną rękę w przód, później obie ręce trzyma się blisko tułowia złączone. Agrypina Waganowa porównuje c. do pędzącego łańcucha małych kółek kreślonego najczęściej po przekątnej sceny. C. bywa często elementem kończącym wariację np. po rzędzie piruetów lub jetés, oraz elementem łączącym te ewolucje w trakcje wariacji.

Pas de chat – dosłownie: koci skok, skok naśladujący delikatny, pełen gracji skok kota. Nogi zgięte w kolanach po kolei wyrzucane są do tyłu (przodu, w bok), korpus jest zgięty, upozowanie rąk może być różne.

Pique – pozycja tańca baletowego, kiedy balerina staje na końcach palców bez uprzedniego zginania kolan.

Plié – francuskie określenie dla pracy nóg, stosowane w tańcu klasycznym, które można przetłumaczyć na język polski jako przysiad. Wykonuje się je w pięciu pozycjach tańca klasycznego, między innymi jako jedno z ćwiczeń baletowych, wykonywanych przy drążku (barre). Plié jest nieodłącznym elementem każdego klasycznego pas. Nadaje tańcowi charakterystyczną miękkość i plastykę.

Relevé – podniesienie się tancerza (tancerki) na pół palce lub palce, może także oznaczać podniesienie wyprostowanej nogi na wysokość 90° w różnych kierunkach. Sauté - skok z dwóch nóg na dwie nogi z zachowaniem początkowej pozycji zarówno w powietrzu, jak i przy lądowaniu Arabesque – arabeska, poza w tańcu (inspirowana motywami orientalnymi). Ciało postawione na jednej nodze, druga wyprostowana, uniesiona z tyłu. Dla uzyskania poprawności należy zachować równowagę. W pozie tej wykonuje się również tendu, obroty i skoki. Wyróżnia się cztery pozycje arabesque, uzależnione od położenia rąk Pointy (fr. pointe – szpic) – twarde baletki, używane w balecie, przeznaczone do tańca klasycznego lub ostatnio używane w tańcu współczesnym. Tancerki tańcząc stoją na samych czubkach palców, czyli wchodzą na pointy. Artystka wchodząca na pointy ma stwarzać wrażenie lekkości i unoszenia się w powietrzu.

 

Paczka (tutu) - to krótka, sztywno stercząca spódniczka, która narodziła się poprzez stopniowe skracanie kostiumu. Ułatwia wykonywanie piruetów, skoków i skomplikowanych ewolucji, ponieważ odsłania całą długość nóg baletnicy.


Najsłynniejsze balety 

Balet Chrabia Monte Christo - bohaterem jej jest hrabia, który w wyniku niesłusznych porachunków między arystokracją wylądował w więzieniu i został odłączony od swojej ukochanej. W więzieniu poznaje przyjaciela, który uczy go wielu sztuczek i pomaga przetrwać. Udaje mu się uciec z więzienia wyrównać rachunki i wrócić do ukochanej. Mamy więc szczęśliwe zakończenie przeciwnie do naturalnego charakteru baletu. Sztuka obfituje w niespodzianki, niesamowita i wartką akcję. Jest to historia zdrady, miłości, zemsty. Każdy widz znajdzie coś dla siebie. Jest to jedna z najlepszych książek swojej epoki i sztuki baletowej, która jest niezwykle trudna do odegrania..

Balet Dzidek do Orzechów - Piotr Czajkowski dokonał wielu wybitnych dzieł. Dziadek do orzechów należy do nich bez wątpienia. To znana na całym świecie i lubiana ciesząca się stałą i dużą popularnością sztuka teatralna. Jej sukcesie świadczy jej popularność pośród ludzi nie interesujących się baletem tak samo zresztą popularny jest sam Czajkowski. Żadna dobra opera czy teatr baletowy nie konstruuje swojego repertuaru bez Dziadka do orzechów Piotra Czajkowskiego. Dziadek do orzechów to unikalna sztuka. Jest złożony z dwóch aktów i trzech obrazów. Jest to balet feeria. Pierwszy raz sztuka została odegrana w rosyjskim teatrze w Petersburgu mowa o teatrze maryjskim..

Balet Jezioro Łabędzie - Jezioro łabędzie to tragedia jej akcja toczy się wokół dramatu. Dramat ten polega na rywalizacji czarnego i białego łabędzia o samca łabędzia. Sztuka kończy się tragedią bo zły łabędź uwodzi mężczyznę łabędzia. W skutek rozpaczy biały łabędź rzuca się w przepaść i umiera.

Balet Figle szatana - sztuka składa się z trzech aktów. Sztuka zyskała takie uznanie, że stała się największym hitem Teatru Wielkiego w Warszawie od swej premiery. Co ciekawe pierwowzór zgubił się, na podstawie szczątek Rafał Augustyn dopisał resztę. Tak powstała grana obecnie sztuka. Autorką scenariusza jest Janina Pudełek. Za choreografię odpowiadał Witold Grucy. Reaktywacja tak stworzonej sztuki miała miejsce w 1988 roku.

Balet śpiąca królewna - w bajce historia kończy się radośnie w balecie nie. Balet jako forma sztuki dramatycznej musi kończyć się tragedią. Taka następuje w śpiącej królewnie. Książę dociera do królewny i uśmierca się bo myśli, iż nie potrafi odczarować królewny, wtem po jego śmierci królewna budzi się i postanawia umrzeć. To smutna i tragiczna historia dobrze skomponowana muzyka oddaje nastrój baśni. Koniec historii jest tragiczny.


Tancerze i choreografowie Dowell Anthony (ur. 1947), tancerz angielski. Od 1961 solista w zespole Royal Ballet w Londynie, od 1966 pierwszy solista, od 1986 dyrektor artystyczny tego zespołu. Tańczy głównie partie w baletach klasycznych i współczesnych, m.in. z choreografią A. Ashtona Oberona w Śnie nocy letniej z muzykąF. Mendelssohna (1964), Colasa w Córce źle strzeżonej z muzyką F. Hérolda (1969), Bielajewa w Miesiącu na wsi z muzyką F. Chopina (1976).

Gruca Witold (ur. 1927), polski tancerz i choreograf. Laureat I nagrody na międzynarodowym konkursie tańca w Vercelli (1956), solista teatrów operowych Wrocławia, Poznania (1949–1952) i Warszawy (1952–1956, 1961–1978). 1960–1961 choreograf Polskiego Zespołu Tańca, 1961–1978 Teatru Wielkiego w Warszawie. Tańczył główne partie m.in. w baletach: Romeo i JuliaS.S. Prokofiewa Mandragora K. Szymanowskiego, Pan TwardowskiL. Różyckiego.

Maja Plisiecka, ros. Майя Михайловна Плисецкая (ur. 20 listopada 1925 w Moskwie) – rosyjska tancerka i choreografka, jedna z najwybitniejszych osobowości baletu XX wieku, Bohater Pracy Socjalistycznej (1985). W 1972 Maja Plisiecka zadebiutowała jako choreografka. Od 1983 do 1984 była dyrektorem baletu Opery Rzymskiej, a w latach 1987–1990 dyrektorem artystycznym Ballet del Teatro Lírico Nacional de Madrid. Plisiecka nadal pracuje jako reżyserka i choreografka. W 1995 wydała autobiografię Ja, Maja Plisiecka. Jej mężem jest rosyjski kompozytor Rodion Szczedrin (ur. 1932). 19 listopada 2008 z rąk ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego odebrała Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis

Wacław Niżyński (ur. 12 marca [28 lutego s.s.] 1889 w Kijowie[1], zm. 8 kwietnia 1950 w Londynie) – rosyjski tancerz i choreograf polskiegopochodzenia, jeden z najwybitniejszych tancerzy baletu XX w. W bibliografii międzynarodowej znany głównie pod nazwiskiem w formie francuskojęzycznej, jako Vaslav Nijinsky.


Polski balet narodowy Obecnie siedzibą Narodowego Poskiego Zespołu Baletowego jest Teatr Wielki w Warszawie. Balet Teatru Wielkiego - Opery Narodowej odbył wiele tournée, odwiedzając większość krajów europejskich, a także Stany Zjednoczone i Kanadę, Argentynę i Brazylię, Izrael, Chiny i Tajwan. Dyrektorem baletu w Teatrze Wielkim jest od marca 2009 roku znany w świecie polski choreograf Krzysztof Pastor z Holenderskiego Baletu Narodowego. Pod jego kierownictwem zespół baletowy Opery Narodowej uzyskał od dawna postulowaną autonomię artystyczną. 29 kwietnia 2009 roku, na wniosek dyrektora naczelnego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej Waldemara Dąbrowskiego, minister kultury Bogdan Zdrojewski wyodrębnił balet w strukturze teatru i podniósł zespół do rangi Polskiego Baletu Narodowego jako równorzędnego partnera Opery Narodowej w Teatrze Wielkim. Balet warszawski zawsze gromadził w swoich szeregach najlepszych polskich solistów. Po wojnie na scenie warszawskiej błyszczały talenty tak wybitnych polskich tancerzy, jak: Barbara Bittnerówna, Olga Sawicka, Maria Krzyszkowska,Witold Borkowski, Witold Gruca, Henryk Giero, Stanisław Szymański, Wojciech Wiesiołłowski (Woytek Lowsky), Feliks Malinowski, Zbigniew Strzałkowski, Elżbieta Jaroń, Bożena Kociołkowska, Janusz Smoliński, Wacław Gaworczyk, Gerard Wilk, Andrzej Ziemski, Helena Strzelbicka, Renata Smukała, Ewa Głowacka, Barbara Rajska Pojawiały się również na scenie przedstawienia realizowane przez polskich choreografów, takich jak: Leon Wójcikowski, Stanisław Miszczyk, Feliks Parnell, Jerzy Gogół, Eugeniusz Papliński, Witold Gruca, Witold Borkowski, Jerzy Makarowski, Marta Bochenek, Mariquita Compe, Henryk Konwiński, Jerzy Graczyk, Teresa Kujawa, Zofia Rudnicka, Andrzej Glegolski, Emil Wesołowski, Ewa Wycichowska, Waldemar Wołk-Karaczewski, Krzysztof Pastor, Marek Różycki, Gustaw Klauzner, and Jacek Przybyłowicz. Początki baletu polskiego sięgają czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.


Repertuar Teatru Wielkiego „Tańczmy Bacha” powiedział w 2010 roku Krzysztof Pastor, choreograf i dyrektor Polskiego Baletu Narodowego, proponując tym samym jedyny w swoim rodzaju choreograficzny kwartet. Concerto Barocco legendarnego George’a Balanchine’a to klasyk nad klasyki, łączący abstrakcję tańca z abstrakcją dźwięku (Koncert d-moll na dwoje skrzypiec). The Green Holendra Eda Wubbe mierzy się z chóralnym wstępem do Pasji wg św. Jana – i nie przegrywa. Pocałunki Emila Wesołowskiego (do I Koncertu klawesynowego d-moll) łączą zmysłowość gestu z atrakcyjnym obrazem. Wreszcie In Light and Shadow Pastora (z muzyką Arii z Wariacji Goldbergowskich i III Suity orkiestrowej D-dur) – balet oklaskiwany wcześniej w Amsterdamie, Sztokholmie, Glasgow, Hongkongu, Edynburgu, Londynie i wreszcie w Warszawie.

„Hamlet jest jak gąbka” – pisał o Szekspirowskim pierwowzorze Jan Kott. A skoro „jak gąbka”, to nic nie stoi na przeszkodzie, by Hamlet przestał mówić i… zaczął tańczyć. Jeśli muzyka, śpiew, rodzą się tam, gdzie nie sięgają słowa, to tym bardziej dzieje się tak z tańcem. Tańcem, który na swój abstrakcyjny sposób jest w stanie poradzić sobie z Hamletowskimi największymi kwestiami: „to be or not to be”, „in my mind’s eye” czy „words, words, words”. „Oczy duszy” w tańcu są ciągle w ruchu, tym bardziej „słowa”. A każdy tancerz czy choreograf wie, że każdy następny krok na scenie to być albo nie być.

Kiedy Aleksander Dumas (ojciec) przeczytał Dziadka do orzechów i króla myszy E.T.A Hoffmanna, nazwał go „najpiękniejszą baśnią”, natychmiast zresztą tłumacząc ją na francuski. Właśnie tę wersję przeczytali kompozytor Piotr Czajkowski i choreograf Marius Petipa. I tak powstał słynny balet – prawdopodobnie najpopularniejszy tytuł baletowy świata – którego premiera w 1892 w Teatrze Maryjskim w Petersburgu natychmiast podbiła serca widzów. Zwłaszcza tych dziecięcych. Obecna realizacja jest dziełem Holendra Toera van Schayka i Kanadyjczyka Wayne’a Eaglinga (do 2012 roku dyrektora English National Ballet), którzy barwny świat z opowieści Hoffmanna przy muzyce Czajkowskiego przenoszą do… starej Warszawy. Dzieci nie wyobrażają sobie świąt Bożego Narodzenia bez tego Dziadka do orzechów. Dorośli już też.


Szkoły baletowe w Polsce Ogólnokształcąca szkoła baletowa – typ szkoły artystycznej w Polsce o dziewięcioletnim cyklu kształcenia, dającej wykształcenie w zawodzie tancerz oraz wykształcenie ogólne w zakresie klas IVVI szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum ogólnokształcącego, umożliwiającej uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego. Może być placówką publiczną lub niepubliczną.

W Polsce istnieją m.in. następujące ogólnokształcące szkoły baletowe: Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Ludomira Różyckiego w Bytomiu ul. Jagiellońska 23 41-902 Bytom Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Olgi Sławskiej-Lipczyńskiej w Poznaniu Ul.Gołebia 8 61-834 Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Feliksa Parnella w Łodzi ul. Wrocławska 3/5 91-052 Łódź, POLAND Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa im. Romana Turczynowicza w Warszawie ul. Moliera 4/6 00-076 Warszawa Ogólnokształcąca Szkoła Baletowa w Gdańsku 80-441 GDAŃSK-WRZESZCZ AL. LEGIONÓW 3 OGÓLNOPOLSKI KONKURS TAŃCA im. Wojciecha Wiesiołłowskiego Organizator konkursu: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - Centrum Edukacji Artystycznej

Szkoły baletowe na świecie: Elmhurst School for Dance Palucca Schule Dresden BALLETTSCHULE DES HAMBURG BALLETT The Balletfoundation Heinz Bosl Central School of Ballet Anglia Royal ballet school English National Ballet School John Cranko-Schule Rambert School of Ballet and Contemporary Dance Conservatoire de Paris Koninklijk Conservatorium - Dance Dept in association with Nederlands Dans Theater


Balet w kulturze

Wojciech Klimczyk - Wizjonerzy ciała. Panorama współczesnego teatru tańca Pierwsza w Polsce książka o tańcu współczesnym. Spojrzenie na jego korzenie oraz proces rozwoju, a także związki z innymi dziedzinami sztuki. Do tego sylwetki najważniejszych twórców. Niezastąpiony przewodnik po eksperymentach, których podmiotem jest ciało w ruchu. Różnorodne zastosowanie: jako podręcznik, ale i do poduszki. Dla początkujących, jak też zaawansowanych.

Czarny Łabędź Czarny łabędź − amerykański thriller psychologiczny w reżyserii Darrena Aronofsky'ego. W rolach głównych wystąpiły Natalie Portman oraz Mila Kunis, które wcieliły się w role nowojorskich baletnic występujących w Jeziorze łabędzim. Obraz otworzył 67. Data premiery światowej: 30 listopada 2011 r.


„Balet to nie technika ale droga ekspresji, która jest bliżej wnętrza człowieka niż cokolwiek”

Koniec



Balet