Page 1

bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 1

Huisgemaakt! Recepten voor succesvol Particulier Opdrachtgeverschap


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 2


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 3

Paul G.F. Abels

Huisgemaakt! Recepten voor succesvol Particulier Opdrachtgeverschap

Stedelijk Wonen Projectbureau Roombeek AFdH Uitgevers


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 4

De schoonheid van de eigen keuze


bw.roombeek

d n e

26-04-2007

16:30

Pagina 5

Nederland liep achter vergeleken met België, Duitsland, de Verenigde Staten. Bij ons had de individuele burger veel minder ruimte om zijn eigen opvattingen over bouwen en wonen te tonen. Maar de bewoners van de toekomst hebben zelfbewustere wensen. Zij versieren hun woonmachine tot het geen woonmachine meer is maar een eigen wereld, vol zelfbehagen, met ‘betoveringen van eigen maaksel’ zoals Paul Schnabel dat noemt, vaak met de wens om te imponeren. Dat getuigt van een slechte smaak hoor je dan. Maar wat heb je aan een goede smaak als je er niet door bevredigd wordt? Andere zaken zijn veel belangrijker. Schoonheid als variatie en verrassing. Schoonheid als fantasie en feest, als bron van trots. De schoonheid e e In de 17 en 18 eeuw zagen we de zelfbewust- van de eigen keuze om een huis te bouwen zoals jij als zelfbewust en zelfstandig burger dat wilt. heid van burgers terug in de groei en vorm en het straatbeeld van hun steden: daarin creëer- En dat heeft een naam, dat heet Particulier Opdrachtgeverschap. Daarover gaat dit boek. den zij hun paradijs. Ons probleem is het, om e een beeldtaal te scheppen voor ons eigen 21 Huisgemaakt! brengt alle aspecten van de zelfeeuwse paradijs. De 20e eeuw probeerde het bouw in beeld. Talloze experts komen aan het met het functionalisme. Architecten hielden ons voor dat een gebouw niets meer moest ver- woord. Maar het belangrijkste in dit boek zijn beelden dan zijn functie. Daarmee verloren de de verhalen van de trotse bouwers zelf. Ik hoop van ganser harte dat hun getuigenissen zoveel architecten het contact met hun opdrachtgevers, met de traditie en met de geschiedenis. Pi mogelijk mensen aan zullen zetten tot een sucde Bruijn zegt het in dit boek: als architect ble- cesvol zelfbouwproces. Ze kunnen veel opsteken we niet in staat om de mensen iets te bie- ken van de degenen die hen voor gingen. Niets mooier dan de schoonheid van de eigen keuze. den waar ze verliefd op werden. Maar bewoners van een huis willen fantasie en verrassing, Daarom zeg ik: leve het Particulier versiering, hun eigen identiteit. Ze willen zoals Opdrachtgeverschap! kinderen altijd weer de vertrouwdheid en Roelof Bleker geborgenheid zoeken van hun eigen huis. Wethouder volkshuisvesting gemeente Enschede Paul Schnabel zegt dat een huis geen machine is om in te wonen. Jarenlang hebben wij, zegt Schnabel, zuiverheid, helderheid, functionaliteit en eenvoud gehanteerd als uitgangspunten voor goede architectuur. Uiteindelijk bleken ze te kaal, te consequent. Gelukkig zijn fantasie en feestelijkheid terug in de architectuur. De absolute hang naar functionaliteit is op zijn retour. Het verlangen om te versieren is echter van alle tijden. Het levert tegenwoordig weer de verrassingen op die ik bedoel: onverwachte, zelfbedachte uitingen in eigen omgeving en aan eigen huis. Daarin brengen de bewoners hun eigen identiteit tot uitdrukking. Kijk in onze wijk Roombeek: de liefde spat van elk huis!


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 6

Inhoud


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 7

De deskundigen

De zelfbouwers

Roelof Bleker De schoonheid van de eigen keuze Creativiteit | Van Zuilekom

[9] Mensen ontdekken hun eigen creativiteit en woonwensen Supervisor Pi de Bruijn Weg met de kuddegeest! [12] Zelfkennis | Janssen

[13] Niet op de stoel van de expert gaan zitten! Projectmanager Maaike Schaepers Zonder grondposities van gemeente geen [17] Particulier Opdrachtgeverschap Project | Bosman & Zeijlstra [18] Zelfbouw geeft een nieuwe loop in je leven

d

Stedenbouwkundig adviseur Peter Kuenzli Iedereen met gezond verstand kan de risico’s [21] van zelfbouw beheersen Familieleven | Boedhoe

[22] Sita’s tweede keuken Architect Alexander Gathier Goed luisteren is de ziel van Particulier Opdrachtgeverschap [25] Teleurstelling | Janssen

[26] Een half jaar met veel zorgen Aannemer Morsink Geen enkele aannemer wil trammalant [27] Terugkeer | Dijks

[31] Arbeiders bouwen maar één keer in hun leven een eigen huis Architect Wim Maas Niet iedereen heeft verstand van bouwen [32] Erfgrens | Renkens & Knipscheer

[33] Bouwproces fraai geslaagd, jammer van de zijgevel Peter van Roosmalen van het Architectuurcentrum Wij willen aan iedereen tonen wat architectuur kan [37] Controle | Van Zuilekom

[38] Beheersing van een zelfbouwproces kan alleen met gedegen voorbereiding


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 8

Peter Kuenzli over het profiel van de zelfbouwer [42] Zelfbouwers zijn zeilers die de haven bereiken, hoe de wind ook waait

[43] Vijftien tips uit de praktijk Zelfbouwadviezen van Van Zuilekom Architect Moniek Otten over haar eigen huis [47] Rechtop kunnen staan zonder dat je je heel groot voelt Giljam Wartena van de Rabobank [48] Hypotheekverstrekkers moeten vertrouwen in zelfbouwers hebben

[49] 32 zelfbouwwoningen in beeld Een rondwandeling langs P.O. in Roombeek Raadslid en bouwbegeleider Jan van der Graaf [67] Elke bouwvakker is van goede wil Architect Gooike Postma [68] Eenvoud kan mij niet eenvoudig genoeg zijn

[69] Communicatie | Bosman & Zeijlstra Positief en stressbestendig te zijn: dat is belangrijk Joop Hofman en het effect van P.O. op de buurt [73] Investeren in zelfbouwers is investeren in buurtcohesie Pi de Bruijn [74] Ik ben benieuwd of mijn denkwerk de tand des tijds doorstaat

[75] Van dag tot dag | Fred Bosmans bouwlogboek Tot nu toe kunnen we het psychisch nog goed aan! Van ‘t Ende & Lutjenhuis, PR-adviseurs [85] Nog altijd vragen de mensen ons waar die vuurwerkfabriek stond Wethouder Roelof Bleker [86] In Roombeek hebben wij het wiel uitgevonden

[87] Excursie | Enkele valkuilen, maar vooral plezier Honderd zelfbouwers uit Almere op bezoek De methodiek van Stedelijk Wonen [92] Woordenlijst voor bouwers in Particulier Opdrachtgeverschap [94] Colofon


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 9

9

Creativiteit | Van Zuilekom

Mensen ontdekken hun eigen creativiteit en woonwensen


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 10

10


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 11

Een aangename drukte in het Enschedese stadhuis. De Dag van het Wonen vindt plaats. Ieder die geïnteresseerd is in Particulier Opdrachtgeverschap en de manier waarop dat in Enschede vorm krijgt, kan zich te kust en te keur informeren. Van kaveluitgifte tot hypotheek, van cataloguswoning tot highbrowarchitect, van aardverwarming tot binnenhuisarchitectuur. Bouwadviesbureau Stedelijk Wonen (SW) presenteert beelden van een fiks aantal woningen waarvan zij de begeleiding verzorgd heeft. SW-consulent Ard Pierik vertelt enthousiast, met de beamer erbij, over de veelzijdigheid van de zelfbouwerij. Museumlaan 13 komt in beeld en, plezierig toeval, de bewoners van het prachtige pand komen juist langs lopen. Het overkomt je telkens weer: zelfbouwers zijn altijd bereid, om niet te zeggen eager om te vertellen over hun bouwproces. Monique van der Geest en haar man Kasper van Zuilekom zijn bijna M13. Het is niet toevallig dat Monique haar bedrijf genoemd heeft naar haar adres. Ze wonen er vanaf kerst 2005. Stedenbouwkundige Pi de Bruijn noemt hun huis ‘een feest om naar te kijken.’ Tegenstrijdige eisen Ze hebben zich zeer terdege voorbereid op hun zelfbouwproces. Dat het een modern of modernistisch huis moest worden, hun droomhuis, was vanaf het begin duidelijk. Ze twijfelden over de aankoop van een bestaand Stijlhuis uit de jaren ‘30. Uiteindelijk kozen ze voor zelfbouw in Roombeek met twee dominerende en ogenschijnlijk tegenstrijdige eisen in hun programma: ze wilden per se veel licht en

11

Creativiteit | Van Zuilekom

veel ruimte om hun uitgebreide schilderijenverzameling goed te kunnen presenteren. Ze gingen niet over één nacht ijs en praatten met vijf verschillende architecten over het ideale, hun ideale huis. Uiteindelijk viel de keus op Peter Wilson, een Australische architect, van het bureau Bolles & Wilson in Münster. Hun huis is het groengestreepte langgerekte huis dat tal van argeloze voorbijgangers aan de Museumlaan stil laat houden.

Uitgesproken Aanvankelijk formuleerden Monique en haar man Kasper ‘van buiten naar binnen’ hun Programma van Eisen. Alsof ze zelf architect waren. Op advies van een bevriende kunstenaar gingen ze andersom redeneren. Vanuit de gebruikersfunctie naar de vorm: zó gebruiken we het huis, zó willen we het van binnen hebben. De opdracht aan de architect liet de schil, de buitenkant van het huis, open. Ze wilden alleen dat hun huis van deze tijd zou zijn, dat het uitgesproken zou zijn. Dat is helemaal gelukt. Ze gaan lupines zaaien om de tuingrond rondom hun huis geschikter te maken voor hun tuinplannen: ‘Het is beekdalgrond. Toen we aan het bouwen waren stond in droge én in natte tijden altijd water op onze kavel. Moeilijke grond.’ Over het proces waarin Roombeek als geheel zich bevindt: ‘Het is een creatieve lappendeken. Alles is mogelijk wanneer je al die regels loslaat. Je weet dan in ieder geval dat het niet saai zal worden. Dat is heel mooi. We realiseren ons wel dat niet iedereen dat leuk vindt, om verrast te worden door iets wat je van te voren nooit zou bedenken. Een voorbeeld: tegenover ons komt Villa Welpelo, gebouwd met recyclingmaterialen, enorme houten haspels van de Twentsche Kabelfabriek, oude wasmachines en ander recyclemateriaal. Als dat niet verrassend is! Daar zijn wij niet bang voor, nee… Ach, als je wilt, kan je huis een statement zijn. Op de eerste plaats moet het huis óns passen als een jas, maar het is toch ook prachtig dat mensen op ideeën komen door je huis. Het is een bijdrage aan de publieke ruimte. Mensen die eerst focussen op catalogusbouw, degelijkheid, mensen die denken: liever geen architect, veel te duur allemaal, die ontdekken hun eigen creativiteit en hun woonwensen doordat ze geconfronteerd worden met statements in de vorm van zelfbouwwoningen. Dat is óók erg leuk, vinden wij…’


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 12

Pi de Bruijn is vanaf oktober 2000 de man die de stedenbouwkundige lijnen voor Roombeek uitzet. Mensen die met hem werken, vereren hem een beetje, zo lijkt het: ‘Als De Bruijn een plan verdedigt, krijgt hij de luisteraars mee. Hij is inspirerend. Hij is een beetje raar. Hij is een bovenmeester voor wie je extra je best doet.’

Supervisor Pi de Bruijn

Weg met de kuddegeest!

reactie van de mensen. Wat het mij zegt, is dat we als architect niet in staat zijn om de mensen iets nieuws aan te bieden waar ze verliefd op worden. En als collega’s als Wim Maas dan zeggen dat we de mensen op moeten voeden en leren kijken naar architectuur, zeg ik terug: er is geen canon voor architecten in dit tijdsgewricht. Ik ben niet te beroerd om mensen op te voeden maar ik weet niet waar ik ze naar toe We lezen Pi de Bruijn eerst een zeer kort vermoet sturen. Bouwen zoals Rietveld, bouwen haal voor. Het gaat over de Enschedese villa ‘t zoals Berlage, bouwen zoals Frank Gehry? Ik Kornegoar uit 1926. Ontworpen door J.B. van wéét het niet. Stedenbouwkundig is het heleLoghem, een echte modernist. Het gaat over maal een vacuüm. Want wat hebben wij als huizen die altijd de toekomst zullen symbolise- modernistische architecten en stedenbouw-

bleem is dat het collectief jou vertelt wat je mooi moet vinden: retro is fout en modernisme is goed. Maar als er vrijheid is om te denken en te doen, wat moet je dan maken, wat maak je dan? Dat is een nog verder weg liggende vraag, het is onontgonnen gebied. Er zijn veel te weinig inspirerende voorbeelden en er is een architectuurpolitie, een maffia, een collectiviteitsbeheer. De welstandscommissies, maar ook de stedenbouwkundigen die allemaal uit het zelfde kringetje komen.’

ren: platte daken, stalen sponningen, gebouwd door Stijl-architecten of hun navolgers. ‘In mijn hoofd’, zegt de schrijver, ‘nestelde zich deze ascetische schoonheid op de eerste plaats en dat bleef altijd zo, voor eeuwig. De begrippen modern en toekomst konden zich nooit meer aan andere schoonheid hechten.’ Voor hem hoort de toekomst dus niet bij retroarchitectuur, boerderettes, landhuisjes, notariswoningen. Toch, schat Pi de Bruijn zelf, is 80% van wat zelfbouwers in Roombeek neerzetten een retro-woning. Hoe kan dat? Waarom willen moderne mensen geen modernistisch huis ? Ze willen toch ook de modernste auto?

heid. Creativiteit is een biologisch proces, het is een kwestie van reageren. Opnieuw schikken en rangschikken, dat moet je product doen, een spel van actie en reactie. En het is heel sterk een sociologisch gebeuren. Je doet het altijd voor een meute. Ik denk dat wij in Nederland te lang gelovigen zijn geweest in die sociaal-economische doctrine. Nederland heeft die doctrine heel stellig omarmd maar we zijn doorgeschoten, het is religieus geworden. De sociaal-democratie heeft de proportie van religie gekregen. Het modernisme was de staatsgodsdienst. Architecten moesten moreel in die geest werken.’

Verliefd Pi de Bruijn: ‘In 1964 had ik twee favoriete architecten: Duiker en Van Loghem. Ik hield van de constructieve helderheid die ik bij hen nog meer zag dan bij Rietveld. Je moet niet vergeten dat ik studeerde voor ingenieur. Dus ja, 80% retro-architectuur op Roombeek, daar word ik niet vrolijk van. Het is een duidelijke

kundigen opgeleverd de laatste vijftig jaar? Uitbreidingswijken, culminerend in de Bijlmermeer. De Vinex-wijken zijn daar de uitlopers van. Armoede, schraalheid, eenvormigheid!’ Architectuurpolitie ‘Roombeek krijgt heel veel belangstelling. Er is een onlosmakelijk verband tussen de politieke realiteit en hoe we daar nu bouwen. Met Particulier Opdrachtgeverschap onder andere. Het modernisme is een één op één afspiegeling van een samenleving volgens het gelijkheidsideaal. Maar dat ideaal bestaat niet meer. We hebben nu marktwerking, daarin hoort de emancipatie van de woonconsument tot bouwproducent, het vormgeven aan individuele vermogens en ambities. Daarin past het Particulier Opdrachtgeverschap. Vergelijk het maar eens met België. Daar is ieder individu veel meer vrij, soms op het hardhandige af. In Nederland is de collectiviteit zeer aanwezig en zeer dwingend. Eigenlijk is dat de kern waar we het over hebben. Een verder liggend pro-

Staatsgodsdienst ‘Scheppen gebeurt nooit vanuit volledige vrij-

ik heb 34 jaar gewoond in de Bijlmer. Maar het is kuddegeest. Carel Weeber was mijn leermeester en later mijn partner in zaken. Toen hij begon over het Wilde Wonen was dat een manier om te zeggen dat we tegen de kuddegeest in moesten gaan. Ach, erbij willen horen is zeer Nederlands. In België heb je dat kuddegebeuren veel minder. Dat levert soms roze geverfde Eftelingkastelen op. Dat klopt. Maar kijk naar de eenheidsworst die Nederland geworden is. Ik heb liever een ratjetoe dan een eenheidsworst. Het wordt tijd om te zeggen: weg met dat moralisme! Kijk eens naar oude steden. Er was helemaal geen welstand. Hoe

v

vaak ging het daar mis? Het is allemaal angsthazerij. En wie ligt daar eigenlijk wakker van, van roze, lelijk et cetera? Al dat moralisme!’

Flauwekul van het functionalisme ‘Ik probeer me te verplaatsen in een fietser uit Oldenzaal die door Roombeek komt. Die hoeft helemaal niet binnen te zijn geweest in de woningen om te controleren of binnen een afspiegeling is van buiten, zoals de functionalisten willen. Ik ben daar tegen. Ik zeg nee, dat kan me niet schelen. Die Oldenzaler zoekt levendigheid, die zoekt gebiedjes waar je een omweg voor maakt, waarover je denkt, wat een intimiteit! Zoals ik in Den Haag altijd even de Angsthazerij Lange Voorhout wil zien. Neem de ‘In 1974 hadden we de Bijlmer-rellen. Toen is Amsterdamse grachtenpanden. Ik heb er al 30 het begonnen, de weerstand tegen dat collecjaar mijn kantoor. Die panden zijn allemaal tieve denken. Toch heeft het wel tot midden mooi en vitaal, al eeuwen lang. Je kan er alles jaren ‘90 doorgesukkeld. Schapen zijn we, in doen, wonen, werken, alles. Ze bewijzen de onder leiding van sociaal-democratische domi- flauwekul van het functionalisme.’ nees. Het tijdschrift Archis heeft dat gevoed. Vergis je niet, ik heb er zelf aan meegetekend,

12


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 13

13

Zelfkennis | Janssen

Niet op de stoel van de expert gaan zitten!


bw.roombeek

26-04-2007

16:30

Pagina 14

14


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 15

Hennie Janssen is nuchter en niet eigenwijs. ‘Weet je wat ik goed kan? Bier brouwen. Als ik op de stoel van de aannemer ga zitten gaat het mij mis. Ieder zijn vak. Daar moet je vertrouwen in hebben. Wees open en eerlijk, zeg wat je besteden kunt. Maar je moet natuurlijk wel alles strak regelen!

toen heb ik maar eerlijk gezegd: dat kan ik niet betalen. Dat wordt te gek. Toen zei Wim: okee, dan betaal je gewoon de uren, want ik wil jullie graag helpen dit huis te realiseren. Zo is het gegaan. Ik geloof erin dat je duidelijk en eerlijk moet zijn in dit soort zaken.’

Woonwensenlijst Annemieke en Hennie Janssen besloten al snel om een bouwadviesbureau in te schakelen. ‘Dat leek ons zinvol. Er zijn zoveel vragen! Hoe start je, met wie ga je in zee? Er waren er twee en het contact De Drentse patrijs Dora, tien weken oud, ligt relaxed met Marga Brunninkhuis van Stedelijk Wonen sprak in het gele bouwzand als we elkaar treffen. Hennie ons meteen aan. Natuurlijk kost die bouwbegeleiding wel wat, maar de gemeente betaalt daar toch Janssen woont met zijn vrouw Annemieke en hun 70% van. Eerst lieten ze ons een woonwensenlijst zoon Thomas van acht jaar nog maar een week in maken. We wilden een grote hal, een grote woonhun nieuwe huis aan de Bamshoevelaan. Gedurende een periode van vijf weken heeft hij drie keuken, alles strak en helder. Daarna arrangeerden dagen per week vrijgenomen van zijn werk als ‘pilot ze bij Stedelijk Wonen op kantoor een ontmoeting met twee architecten. Met Wim Maas klikte het. brewery manager’ van de Grolsch. ‘Ons huis is Dus is hij voor ons aan het ontwerpen gegaan. nagenoeg kant-en- klaar opgeleverd maar toch blijft er heel veel te doen. Annemieke en ik hebben Daarna hebben we samen een aannemer uitgesamen bijvoorbeeld de red cedar gelakt aan de bui- zocht. Op basis van het aantal kuubs (623) berekentenkant. Ook de verlichting, de gordijnen en de zon- de Stedelijk Wonen dat de bouwkosten rond de twee ton zouden moeten bedragen. Aannemer Hamer uit newering doen we zo’n beetje zelf.’ Borculo kwam met een offerte van 233.000 euro. Veel te duur, zeiden wij. Maar een ander begrootte Taartpunt de bouwkosten op drie ton, zodat we toch met Hun huis volgt de lijn van de kavel. Die heeft de Hamer in zee zijn gegaan. Tja, uiteindelijk zijn we vorm van een taartpunt. Het huis loopt dus rond, wel hoger uitgekomen, op 275 namelijk. Zelfs terwijl de tuin in een punt eindigt. Architect Wim Maas uit Lochem heeft het eerste ontwerp gemaakt ondanks de afspraken met Stedelijk Wonen over een goede aannemersovereenkomst. Sommige dinen Robert Slot van Maas Architecten heeft zich diepgravend en tot in detail bemoeid met alles. ‘Ja, gen vallen mee en andere vallen tegen.’ Robert is hier veel geweest, dat klikte heel goed. Annemieke had dan iets bedacht, kon daar niet Heel strak direct de juiste woorden bij vinden, maar dan kwam De Janssens kozen op advies van Stedelijk Wonen Robert met zijn ontwerp of idee, en dat bleek het voor een aannemersovereenkomst. Daarin is de aandan precies te zijn. Het heeft heel veel gekost, die nemer voor de opdrachtgever het aanspreekpunt en architect. Wim Maas noemde eerst een bedrag en de eindverantwoordelijke, of het nu gaat om de

15

Zelfkennis | Janssen


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 16

bouw, de aanleg van electra, water, warmtetechniek of schilderwerk. ‘Dat kost wel wat meer vanwege de provisie die je betaalt aan zo’n aannemer, maar het heeft tot nu toe heel goed gewerkt. Er waren bouwvergaderingen onder leiding van Ard Pierik van SW.

Betonvloer ‘Ons huis zat tegen de oplevering aan toen bleek dat er een cementdekvloer gestort was. Terwijl wij een betonvloer in gedachten hadden gehad en dat ook gezegd hadden. Nee, zeiden de bouwvakkers, kijk

Dat deed hij heel strak, onder het motto: afspraak is afspraak. Alles werd genotuleerd, heel precies. Zo hadden wij samen met de architect bedacht dat wij een hardglazen deur wilden in de hal. Als de bouwvakkers daar dan heel veel tijd later aan toe zijn, denken ze: glasdeur, o, dat is een houten deur met glas erin. Maar zo was het niet opgeschreven, dus de deur die wij bedoelden kwam er, en niet de deur die de bouwvakkers in gedachten hadden. Opzichter Bennie Arink van SW liep bijna dagelijks rond op de bouw om te zien of alles goed ging, de architect Robert Slot kwam geregeld langs, Ard Pierik was er vaak en wijzelf natuurlijk ook. Ondanks al dat toezicht blijkt er toch nog veel mis te kunnen gaan…’

maar hier; in ons bestek staat: cementdekvloer. Maar dat hadden we niet afgesproken. Gekke Henkie, dacht ik, dat moet anders. Ze deden net of hun neus bloedde. Als ze nu gezegd hadden, luister, we hebben een fout gemaakt, maar dat zeiden ze niet… We hebben het opgelost door betontegels te leggen. De aannemer heeft de legkosten daarvan betaald. Het is jammer dat de voegen spierwit zijn waardoor de vloer geen eenheid meer is. Over zulke dingen zouden mensen beter na moeten denken. Kijk, de architect heeft ook bedacht om deze spotjes binnen in het plafond te plaatsen en die buiten door te voeren tot onder de overstekken. Dat doet zo’n man weloverwogen, die kiest daarvoor. Installateurs

zeggen al gauw: dat kan veel goedkoper, laten we het maar zus of zo doen. Je moet heel erg oppassen dat je erbij bent op zulke momenten.’ Binnen Via de grote glazen achterpui komen we binnen. Licht, veel licht, hoogte, zichtlijnen van links naar rechts en naar boven. In de woonkeuken moet het aanrechtblad en de vensterbank nog aangepast worden. De grote charme van een rondlopend huis vraagt op sommige plaatsen extra investeringen. Hennie toont de kelder (‘ouderwets misschien, maar heel handig als je niet zo veel kastruimte hebt’) en de woonkamer: ‘De stukadoor heeft heel wat uren besteed om overtollige tegellijm af te plakken; pas daarna kon hij met het spackwerk bezig. Ook jammer.’ De houten trap en het trapportaal zijn prachtig, met veel gevoel is de glaswand verwerkt in de zijkant van de trap. De architect wou eigenlijk geen trapleuning, maar die komt er toch. Hennie Janssen: ‘Van de week hadden we hier oudere mensen en die durfden nauwelijks naar beneden. Met zulke dingen moet je toch rekening houden. Robert Slot wou ook geen balkon bij onze slaapkamer. Maar we hebben wel een schuifpui, dus er zal toch een of ander hekje moeten komen, anders keurt Bouw- en Woningtoezicht het niet goed.’ Als Hennie Janssen ons uitgeleide doet, kijkt hij trots naar zijn huis. ‘Wij zijn er blij mee. Je huis moet ook aan de buitenkant iets uitstralen. Voor mij is wel duidelijk geworden dat je eerst het geheel ontwerpt, en dan de delen. Je moet niet eerst bedenken dat je veel dakkapellen wilt, een rond boogje boven de voordeur en twee erkers. Dat komt later. De basis was dat Maas ons huis mee laat lopen met de kavel. Daar kijken wij over tien jaar nog met plezier naar.’

Zelfkennis | Janssen

16


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 17

Vooroordelen over aannemers ‘Ik ben uiterst positief over Particulier Opdrachtgeverschap maar ik weet ook dat het wel eens misgaat. Bezint eer ge begint is een nuttig spreekwoord in dit verband. Ondernemingsgeest Zelfbouwers moeten zich goed afvragen of het ‘Er zijn toch nog allerlei dingen die ik niet had allemaal klopt met hun budget, en 20% rekevoorzien. Maar tot nu toe gaat alles goed,’ zegt nen voor onvoorziene uitgaven, nooit op de hij, ‘ons zelfbouwproces geeft heel veel plezier. grens van hun budget gaan zitten. Zo’n bouwNou ja, we hebben wel een risico genomen. begeleidingsbureau als Stedelijk Wonen kan je Tien jaar gezocht naar de goeie plek. We wisdaar geweldig goed in adviseren. Dat je altijd ten niet zeker of we ook zouden mogen boumeervoudig moet aanbesteden bijvoorbeeld, wen op die kavel. Maar dat is gelukt. Dat sluit dat je goeie tekeningen en een doortimmerd wel aan bij mijn idee dat zelfbouwers een bestek moet hebben, want daar kun je op zekere ondernemersgeest moeten hebben. Zo terugvallen. Er zijn nogal wat vooroordelen is het ook historisch gegroeid natuurlijk: in over aannemers, ik weet het. Dat ze niet sterk heel West-Europa was het zo dat mensen die zijn in de aftersales bijvoorbeeld. Maar ook willen bouwen, eerst een lapje grond kopen en aannemers moeten zich houden aan algemeen dan zelf gaan bouwen. In andere continenten geldende verplichtingen. En je hebt ook zoiets gaat het nog steeds zo. In Nederland hebben als de GIW-garantie en de Vereniging Eigen we altijd meer regels nodig gehad. Huis, er bestaat zoiets als een opleveringskeuAanvankelijk ging dat ook wel goed. In de voor- ring: dat zijn allemaal instrumenten om garanoorlogse uitbreidingsplannen van steden ties in te bouwen. Iedereen met gezond verwaren de regels simpel, niet meer dan noodstand is in staat de risico’s van zelf bouwen te zakelijk was. Later kwam de overregulering. beheersen. Maar de overheid moet daaraan

17

dat hier zelfbouw ook door de gewone man in de praktijk is gebracht. Waarom zou je niet zelf ook heel goedkoop kunnen bouwen, op een kleine kavel van 6 bij 25 meter, voor 240 euro per vierkante meter? In Roombeek is het gelukt, achter Het Talma, in de zijstraten achter het Projectbureau aan de Voortsweg.’

ook haar bijdrage leveren. Vaak is zij namelijk zelf de oorzaak van problemen - door onduidelijkheid. Als woonconsument heb je er recht op te weten waar je aan toe bent. Particulier Opdrachtgeverschap betekent vrijheid, niet onduidelijkheid! Maar die manier van denken is in Nederland nog geen usance. Vanaf november 2004 werk ik niet meer in Roombeek maar ik kom er nog steeds twee tot drie keer per jaar, ben er nog steeds opgetogen over. Het vernieuwende van Roombeek is

Niet uit elkaar vallen ‘Bij alle projecten waar ik ooit aan gewerkt heb, ga ik later kijken. Ik wil weten of de stad goed functioneert op de plekken waar ik betrokken ben geweest bij de stedenbouw. Je kunt met bouwen heel veel doen aan de veiligheid en het welbevinden in een woonmilieu. Dat is zelfs meetbaar. Zo weten we inmiddels dat één entree voor teveel mensen tegelijk een grotere kans op moeilijkheden veroorzaakt. Als de gebouwen zo groot zijn of zó zijn ontworpen dat je geen buurtgevoel meer hebt, gaat het ook fout. We hebben overzichtelijke eenheden nodig die samen homogene buurtjes maken in gemengde heterogene wijken. Als directeur van grote corporaties heb ik veel probleemwijken onder beheer gehad. Als wij de buurt verkeerd inrichtten, steeg de mutatiegraad en de huurderving. Er zijn wel degelijk do’s en don’ts in de stedenbouw... Maar nogmaals, ik ben erg te spreken over wat er ontstaat in Roombeek. Wat ik mooi vind, is dat de grote vrijheid daar samengaat met duidelijke structuren. Dat is de verdienste van Pi de Bruijn. Hij heeft dat georganiseerd, een helder, leesbaar plan gemaakt. Functiemenging, alle mogelijkheden door elkaar, werken en wonen – het is een factor twee of drie meer in Roombeek dan gebruikelijk in Nederland. Dat is, denk ik, heel goed: zo valt een stad niet uit elkaar, zo ontstaan er geen wijken waar alleen maar wijkbewoners komen. In Roombeek krijg je een theater, kinderopvang, een cultuur- en voorzieningencluster met het Cremer Museum en het Twentse Wellemuseum. Maar het is nog geen gelopen race, het is nog niet afgerond. In elk geval had ik er graag willen wonen als ik mijn werk in de buurt had gehad. Alles loopt geheel volgens de planning; in acht jaar is straks alles voor 90% klaar.’

Stedenbouwkundig adviseur Peter Kuenzli

Het is moeilijk om een afspraak met hem te maken: hij is altijd onderweg, altijd bezig om als projectdirecteur grote stedenbouwkundige projecten in goede banen te leiden. Van Doetinchem tot Almere, van Rotterdam tot Hoogeveen. Bijna vier jaar lang zette hij met stedenbouwkundige Pi de Bruijn in Roombeek de lijnen uit. Nu bouwt hij zelf samen met drie vrienden in collectief Particulier Opdrachtgeverschap ergens op een prachtig plekje aan de Rijn. Een 70-jarige architect met wie hij bevriend is, ontwerpt voor de zelfbouwers. ‘Ik ben na 40 jaar werk in de bouw niet meer alleen een theoretisch pleitbezorger van Particulier Opdrachtgeverschap, nee, ik ben nu ook ervaringsdeskundige,’ zegt Kuenzli lachend in zijn werkkamer op de zevende etage van het Groot Handelsgebouw in Rotterdam. Het uitzicht over de zonovergoten grootstedelijke skyline van de havenstad is prachtig.

Bovendien gingen de bouwkosten van huizen een keer over de kop omdat bovenop de bouwkosten advieskosten, leges en belasting kwamen en steeds hogere grondkosten. En niet te vergeten de algemene kosten, winst en risico voor de ontwikkelaars en marketing- en reclamekosten. In Enschede is dat allemaal efficiënter aangepakt. De mensen krijgen gewoon meer waar voor hun geld. Als je zelf bouwt, heb je toch te maken met een heel ander segment van de bouwmarkt. Wie slim inkoopt, heeft veel minder bijkomende kosten. Grote aannemers bouwen met grote kosten, ze moeten grote bouwkranen neerzetten, al die logistiek kost veel geld. De bouwmethode voor Particulier Opdrachtgeverschap heeft minder vaste en logistieke kosten. Mensen worden steeds individueler, ze hebben steeds meer wensen. P.O. past daar veel beter bij. Ja, je kunt wel kiezen bij institutionele bouwers maar dan moet het wel allemaal passen in hun programma. Als je hun bouwlogistiek verstoort door bijzondere eisen, krijg je meerkosten.’

Iedereen met gezond verstand kan de risico’s van zelfbouw beheersen

Particulier Opdrachtgeverschap hoort bij de West-Europese bouwtraditie en kan helpen om steden tot aantrekkelijker oorden te maken, om ze minder steriel te maken, om ze tot de ontmoetingsgebieden te maken waar ze voor bedoeld zijn. Daarvan is stedenbouwer Peter Kuenzli overtuigd.


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 18

Project | Bosman & Zeijlstra

Zelfbouw geeft een nieuwe loop in je leven

18


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 19

Onze eerste ontmoeting vindt plaats in hun oude woning. Een hofje, heel beschut, in een keurige, stille Enschedese wijk. Tijdens een sabbatical in 2003 was Fred Bosman veel thuis. Ineens vroeg hij het zich af: wil ik hier oud worden, dag in, dag uit dit uitzicht, in dit huis, in deze wijk? Het antwoord had verstrekkende maar inspirerende gevolgen.

zou je dat nou wel doen op jullie leeftijd, zo’n groot huis bouwen? Maak je er wel een traplift in? Moet je geen huis bouwen waarin alles vast gelijkvloers gemaakt is? Tja, daar hebben we ons nauwelijks iets van aangetrokken. Als je zelf bouwt, moet je wel tijd en geld hebben. Ik kan me voorstellen dat het bijzonder stressvol wordt als je een volle baan hebt en kinderen en dan die zelfbouwerij er ook nog bij moet doen. Maar we hebben deskundige hulp gehad van Stedelijk Wonen en onze architect. En het scheelt dat wij makkelijke kiezers zijn. We vinden het heerlijk om dit met zijn tweeën te doen.’

Drie architecten Ruim 25 jaren woonden ze met veel plezier in hun Gerda: ‘We hebben ons eerst op de reservelijst voor oude huis. De kinderen groeiden er op, ze verbouw- een kavel aan de Lonnekerspoorlaan laten plaatden, het buurtje was aangenaam, besloten, intiem, sen. Na drie weken kregen we al een telefoontje van de buren prettig, alles was goed. ‘Toch,’ zegt Fred het Projectbureau Wederopbouw dat we een kavel Bosman peinzend, ‘dacht ik ineens: ik heb het hier konden krijgen tegenover het vuurwerkrampmonugezien.’ ‘Er kwam nog iets bij,’ vult partner Gerda ment. In de winter van 2004 zijn we begonnen met Zeijlstra aan, ‘we hadden zin om samen een project de eerste plannen. Het hele proces is begeleid door te doen. We werken allebei, Fred als psychiater, ik Stedelijk Wonen. Eerst hebben we een Programma in het jeugdwerk, we worden allebei 60, we wilden van Eisen opgesteld. We hebben gekeken wat we heel graag samen iets moois ondernemen. mooi vonden en zijn wezen kijken in Amsterdam bij Sommige mensen gaan dan een wereldreis maken Borneo Eiland, en in Delft. Inspirerende Particulier met zijn tweeën. Dat hoefde voor ons niet. We wis- Opdrachtgeverschap-projecten. Een hele cd-rom ten van de plannen in Roombeek en een vriendin met foto’s hebben we daar geschoten: zo kom je had heel enthousiaste verhalen over zelfbouw, erachter wat je samen mooi vindt. Wel bijzonder: Particulier Opdrachtgeverschap. Zo is het begonvroeger keek ik nooit naar huizen! Vervolgens kwanen.’ men de kiek’n of ‘t klikt-gesprekken, zoals Stedelijk Wonen dat noemt: sollicitatiegesprekken met architecten. Met drie kandidaten hebben we kennisgeDuckstad Fred Bosman: ‘We wisten in elk geval dat we niet in maakt. We wisten al snel wie het zou worden. Architect Gooike Postma had humor, was relaxed een Duckstadwijk wilden wonen: zoiets met semien afwachtend en bleek heel goed te kunnen luistebungalows en lange rijen coniferen, waar je zo’n ren. Erg belangrijk om met iemand samen te wercampinggevoel krijgt, waar alleen maar gewoond wordt. We wilden in de stad, in een levendige omge- ken die bij je past.’ ving waar ook mensen werken. Zo kwamen we terecht in Roombeek. Massa’s mensen zeggen dan:

19

Project | Bosman & Zeijlstra


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 20

worden. Je moet het gevoel hebben dat je zelf kiest. Dankzij Gooike is het een mooi gewone oplossing geworden! Eigenlijk vinden we het jammer dat de gesprekken met de architect afgelopen zijn…’

Raak Gooike Postma kwam op bezoek in hun oude huis, luisterde en maakte schetsen naar aanleiding van de verhalen en wensen van Gerda en Fred. Hij was vanaf het begin duidelijk vanaf wanneer de meter ging lopen. Vanaf de eerste schetsen – ‘een stripverhaal’ zei Gooike Postma – bracht hij kosten in rekening, tegen een bescheiden tarief en met de afspraak dat architect en opdrachtgever afscheid van elkaar konden nemen wanneer de eerste ontwerpen niet zouden bevallen. Postma liet hen vertellen, noemde heel basale dingen: licht, zon, warmte, tocht, uitzicht, privacy, contact in het huis. Op basis daarvan kwam hij met zijn stripverhaal. ‘Die eerste schetsen waren erg raak: er is maar heel weinig veranderd. Kijk maar.’ Grachtenpand Het aanzicht van de complete gevelwand waarin het Bosman & Zeijlstra-huis is ingetekend temidden van een serie van twaalf grachtenpandachtige woningen wijkt inderdaad nauwelijks af van de eerste ruwe schetsen. De maquette bevestigt dat beeld. Een statement vormt de slanke, smalle glaspui aan de linkerkant, hoog oprijzend tot aan de nok. Daarin bevindt zich het trappenhuis. Maar het is vooral ook een bouwkundig gerealiseerd identiteitskenmerk van hun huis. Wie heeft dat bedacht? ‘Dat komt uit de koker van Gooike. Dat past in zijn stijl, het is zijn beeldtaal,’ zegt Gerda, ‘maar het leuke is dat hij ook wist dat we uit Amsterdam komen. Het grachtenpandgevoel past ook erg bij onze voorgevel.’ Fred: ‘De meeste mensen, ook wij, zijn niet zo sterk in het lezen van tekeningen. De kracht van zo’n architect is dat hij je meeneemt door ‘t huis. Hij laat het je in gedachten zien: Kom, we gaan de trap op, we kijken hier rechts naar beneden. Daar zien we Gerda koken. Hallo Gerda. Zo gaat dat.’

Ook alleen Ze wijst op een detail in de schets, op de bovenste verdieping aan de voorgevel. ‘Kijk, hier had ik aanvankelijk dit ronde raam willen hebben. Gooike zei niks, heeft het ingetekend en ons er over na laten denken. Tot we er zelf achter kwamen dat dit ronde raam niet paste in het ontwerp. Het leuke van Gooike was dat hij ons dat zelf liet ontdekken zonder zijn deskundige mening er onmiddellijk op te drukken. Hij heeft onze inbreng altijd serieus genomen. Ik vond bijvoorbeeld de woonkamer veel te groot. Ik wou een huis waar je ook alleen kunt zijn. Ja, dat klinkt wel naar, maar stel dat een van ons overlijdt…’ Fred: ‘Daar heeft Gooike dus allemaal rekening mee gehouden. We kunnen wonen op de begane grond, daar is ook een badkamer, en er is zoveel ruimte boven dat de kinderen makkelijk kunnen blijven logeren. Het is veilig voor de kleinkinderen. Ons nieuwe huis hoeft geen superdesignhuis te

Kosten Het Informatie Centrum Eigen Bouw stelt dat de richtprijzen voor bouwkosten in Roombeek 250 euro per kubieke meter bedragen voor een rijtjeshuis en 400 euro per kuub voor een luxe huis. In Roombeek is het alternatief van een cataloguswoning of een woning van een projectontwikkelaar dan niet echt aantrekkelijk. Een gemiddelde woning gebouwd in Particulier Opdrachtgeverschap komt op niet meer dan zo’n 230.000 euro: een kavel van 400 vierkante meter (100.000) en een woning van 400 kuub (130.000). Fred Bosman doet en deed vooral het rekenwerk. ‘Als het huis getekend is, moet je weten wat je uit kunt geven. Bij de eerste berekeningen samen met Stedelijk Wonen kwamen we laag uit per kuub. Dat hebben we later wel bij moeten stellen. We bouwen nu voor zo’n 350 euro per kuub. Maar vergis je niet, voor dat geld staat je huis er nog niet. De kosten voor bijvoorbeeld de architect en voor de aanleg van elektriciteit komen er dan nog bij. Iets waar je helemaal geen rekening mee houdt, is de afvoer van zand. Daar moet je zelf achteraan. De gemeente heeft wat ons betreft daarin onvoldoende het voortouw genomen om dat steeds terugkerende probleem op te lossen. Dan ga je correct nijdig bellen met de ambtenaren maar dan blijkt dat de afvoer van dat zand 10.000 euro zou kosten, omdat het ook nog oppervlakkig vervuild was. Na bemiddeling door het Projectbureau heeft een loonwerker het weggebracht voor 3200 euro. Maar wij vrezen dat hij het onmiddellijk gedeponeerd heeft op het Grolschterrein, misschien zelfs wel doorverkocht heeft. In dat soort zaken zou de gemeente toch een sturende rol moeten nemen.’ Project | Bosman & Zeijlstra

20


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 21

‘De grootste plus van het Particulier Opdrachtgeverschap is dat de opdrachtgevers de mogelijkheden krijgen om binnen de begroting te doen waar ze zin in hebben. Ze zitten niet vast aan type A26 of B03. Je begint het ontwerp met een leeg blad. Mensen vinden het proces heel leuk. Ik schets tijdens de gesprekken, kom daarna met een voorstel en dan ga ik verder. Mensen krijgen dan echt het gevoel: wij staan aan het roer. Ik geloof echt dat goed luisteren de ziel is van het particuliere opdrachtgeverschap.’

gebouwd hebben. Maar ook de projectontwikkelaars spelen op de markt in. Ook zij zien dat de markt niet vraagt om Vinex-wijken maar om veelvormigheid en veelkleurigheid. Projectontwikkelaars zijn in mijn ogen al lang niet meer zo bedreigend: een tussenvorm van P.O. en projectontwikkeling is heel goed mogelijk. In Roombeek is bijna van huisje tot huisje P.O. toegepast, men is tot het maximum gegaan.

aangaan, wel weten waar ze zich aan vast kunnen houden. En gelukkig zijn er dan bouwbegeleidingsbureaus zoals Stedelijk Wonen. Het is een vergaarbak van allerlei soorten informatie. Van hypotheken tot bouwprijzen, van aannemers tot architecten. Stedelijk Wonen is ook een mentale coach die de mensen helpt bij hun ontwerpproces, hun dienstenpakket heeft een flinke meerwaarde bij het sturen.’

Niet bedreigend ‘Ik geloof dat Particulier Opdrachtgeverschap zonder voldoende grondposities niet mogelijk is, zeker niet voor de top van de markt. Projectontwikkelaars zijn per definitie de mensen die de gemeenten alle werk uit handen nemen. Het zijn de partijen die Nederland vol-

21

Of iedereen het kan behappen? Er zijn collegaarchitecten die twee woningen P.O. per jaar al veel te vermoeiend vinden. Toch heeft die 50% Particulier Opdrachtgeverschap, ‘P.O. tot op de laatste spijker’, in Roombeek absoluut een voorbeeldfunctie. Maar het is een heel belangrijke zaak dat mensen die het P.O.-avontuur

Authenticiteit Ooit werkte Gathier (45) als restaurateur van grachtenpanden, samen met zijn vader. Op een bepaald moment kreeg hij daardoor het stempel een historiserend ontwerper te zijn. ‘De mensen maken van je dan een historiserend architect. Ik zou het ook leuk vinden om eens

Bewaken ‘Particulier Opdrachtgeverschap is een ervaringskwestie, ook voor architecten. P.O. is een zeer arbeidsintensief proces. Je moet voortdurend blijven bedenken wat er verschuift, je moet het hele proces van voor naar achter bewaken. Dan is er minder gevaar dat er wat mis gaat. Communicatiestoornissen komen bij mij niet veel voor. Ik ben duidelijk en expliciet. Ik vraag ook gewoon een handtekening onder het voorlopig ontwerp. Zonder dat ga ik niet verder. Als architect moet je toch echt alles vastleggen. Je kunt onmogelijk alles onthouden. Een goede opdrachtgever is iemand die redelijk weet wat hij wil, die weet wat de kwaliteiten van het huis moeten zijn, die weet wat hij mooi vindt, die tegenspel kan bieden in een bouwteam zodat je er samen achterkomt wat de opdrachtgever wil. Dan krijg je een architectonisch verantwoord maatpak.’

Architect Alexander Gathier

Happen uit het dak ‘Je maakt een maatpak voor de mensen. Bepaalde dingen kunnen niet. Het blijft een pak: je hebt te maken met revers, je kiest voor schoudervullingen of niet. En het is ook een spel. Mensen die een standaardwoning uit de catalogus willen, kiezen niet voor mij. Dan weet je tot op de cent nauwkeurig waar je uit komt. Mijn opdrachtgevers waren tot nu toe tevreden: steeds kregen ze het huis dat ze wilden, gebouwd binnen het gestelde budget, en toch verrassend. Neem het Roombeekhofje aan de Roomweg. Daar heb ik dakkapellen en loggia’s gemaakt. Ik had ook van die Van der Valk-loggia’s kunnen maken, gewoon een gat in het dak. Maar een van de opdrachtgevers daar -het is een project in collectief Particulier Opdrachtgeverschap- zei: ik wil niet allemaal blauwe plekken krijgen omdat ik me steeds stoot aan die randen van dat dakterras. Toen dacht ik: ik maak er schilderijlijsten van, een soort zijwandjes die op het dak staan. Geen ad hoc-oplossing maar een thema: happen uit het dak waar een kader omheen zit. Pi de Bruijn vond het ook een mooie oplossing.’

wat anders te doen. Maar er zit al heel wat verschil in de woningen die ik op Roombeek ontworpen heb. Een van de eerste huizen was de woning van Joostens aan de Lasondersingel. Een chic blok, het heeft een klassieke schoonheid; mensen die aan de singel wonen hadden en hebben nog steeds het idee dat ze iets bereikt hebben. Makelaars noemen zo’n woning dan een patriciërshuis of een burgemeestershuis. Het is wat statischer, maar voor mij zit er voldoende uitdaging in. De verhoudingen moeten kloppen, de detaillering moet goed en vaak authentiek zijn. Anderzijds vind ik wel dat mijn ontwerp aan het Schurinksplein spannender is. Het is minder symmetrisch, het lijkt te bewegen. Je kunt het modern-klassiek noemen. Mensen zijn oplettend, ze kijken wel naar moderne architectuur maar ze kiezen toch voor de klassieke woning. Authenticiteit, gezelligheid, vertrouwdheid, zo laten mensen zie wie ze zijn. Al die techniek mag weg, men wil liever geborgenheid, welzijn, comfort. Architecten kunnen wel zeggen dat je mensen moet opvoeden maar dat is een onmogelijke zaak. Misschien voed ik de mensen een beetje op als ik bij ze aan de keukentafel zit te schetsen. Blijkbaar is P.O. nodig om zelfbouwers op bepaalde zaken te wijzen. Ik kan wel bedillerig zeggen: zie je dat het zó mooi is, maar dat werkt niet. Ik moet het de mensen zelf laten ontdekken.’

Goed luisteren is de ziel van Particulier Opdrachtgeverschap

Hij is de architect van het modern-klassieke huis en geschoold in restauratieprojecten. In Roombeek staat een aantal woningen die van zijn tekentafel komen. Daarnaast ontwierp hij het charmante Roombeekhofje. Een bedachtzame, pragmatische architect: Alexander Gathier.


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 22

Familieleven | Boedhoe

Sita’s tweede keuken

22

22


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 23

De Hindoestaanse familie Boedhoe (Sita (53), Rabinder (57) en hun twee inwonende volwassen dochters) koos in 2004 voor zelfbouw. Nu, twee jaar later, wonen ze met veel tevredenheid en trots aan de Blijdensteinlaan. Hun eigen helft van de twee-onder-één-kapper is dankzij Particulier Opdrachtgeverschap helemaal gemaakt zoals ze dat wilden. Bovendien bleek twee-onder-één-kap financieel ook haalbare kaart te zijn. Heel opmerkelijk voor hun twee-onder-één-kapper is dat beide helften van het huis ongelijk zijn. Zo bevindt zich de voordeur van het huis van de buren aan de voorgevel, terwijl de familie Boedhoe op eigen verzoek de voordeur in de zijgevel heeft laten maken. Dankzij creatief meedenken van architect en bouwadviesbureau is die zeer ongebruikelijke oplossing gekozen. Verder heeft het huis van Boedhoe de twee keukens gekregen die op hun verlanglijst stonden: een aparte viskeuken pal naast de gewone keuken. Veel rommel en geuren ‘Wij krijgen veel bezoek,’ zegt Sita Boedhoe, ‘we hebben een grote familie en ik kook daar altijd voor. Elk weekend komen er mensen, vaak mijn moeder van 73, een zus met haar kinderen, gezellig alles door elkaar. Wij Hindoestanen zijn gastvrij hè? Vaak kook ik iets met vis. Dat geeft veel rommel en geuren en ik ben heel precies en netjes. In mijn oude huis had ik een apart hoekje voor vlees- en visgerechten. En zoiets als roti moet je maken met heel

23

Familieleven | Boedhoe

veel vet. Maar ik wil mijn nieuwe huis natuurlijk mooi schoon houden. Bovendien ben ik het niet gewend om te koken op elektriciteit. In mijn viskeuken kook ik dus op butagas. We hebben nu gewoon alles dubbel.’ Grote onzekerheid Sita werkt al vijf jaar als gastvrouw bij Stedelijk Wonen. Op die manier kwam ze ook op het idee om zelf richting te gaan geven aan haar nieuw te bouwen huis. Gedurende 28 jaar woonde ze met haar gezin in een stadsvernieuwingsgebied aan de Schurinksdwarsweg, een zijstraat van de Roomweg. De vuurwerkramp verdreef het gezin Boedhoe uit hun woning die zwaar beschadigd raakte. Tijdelijk woonden ze op het Stadsveld tot hun huis voorlopig hersteld was. Uiteindelijk moest hun blokje van vier woningen toch gesloopt worden. De gemeente kocht hun huis op. De familie Boedhoe wilde graag op dezelfde plek terugbouwen, maar dat zou heel lang gaan duren. Ondertussen bewoonden ze een wisselwoning. ‘Via de Stichting Stadsherstel leerde ik Ard Pierik en Marga Brunninkhuis kennen,’ vertelt Sita Boedhoe. ‘Ard vroeg of bouwen in Particulier Opdrachtgeverschap niet iets was voor ons. Maar ik durfde dat niet aan op mijn leeftijd. Bovendien, we hadden nog kinderen thuis en het bedrijf waar mijn man werkte ging failliet. Als je in grote onzekerheid verkeert over je werk, durf je niet zoveel. Later kreeg mijn man gelukkig ander werk. Ik weet ook niet meer precies wat Marga gezegd heeft daar bij Stedelijk Wonen. Ja, over een eigen stukje grond, zelf je huis ontwerpen en bouwen. Later hebben we gezien dat het een heel goede keuze was. Er zitten natuurlijk voor- en nadelen aan maar achteraf zijn mijn man en ik dik tevreden. We hebben aanbesteed en aannemer Morsink heeft het werk uitgevoerd, naar tekeningen van architect Alexander Gathier. Ard Pierik vroeg: Sita, wat voor huis wil je bouwen? Nou,


bw.roombeek

26-04-2007

16:31

Pagina 24

alleenstaand was te duur. Toen kwam Ard met vrienden van hem aan: Bjorn en Cindy. We zijn gaan rekenen met Stedelijk Wonen erbij en wat bleek: als we met Björn en Cindy zouden gaan bouwen, samen, onder één kap, was het haalbaar! In juni 2004 was hun huis klaar en in september dat van ons. Ard Pierik heeft nog wel voorgesteld om levensloopbestendig te gaan bouwen met een slaapkamer beneden, maar dat hoefde voor ons niet per se.’ Veel overleg ‘De opdracht van Stedelijk Wonen was om foto’s te maken van huizen die we mooi vonden. Dat hebben we gedaan, het was een heel spannende tijd. Ach, zonder Marga en Ard van Stedelijk Wonen hadden we vast een bestaand huis gekocht. Maar nu is dit ons droomhuis geworden.’ Een twee-onder-één-kapper vraagt altijd veel overleg. Gelukkig ging dat met de buren heel goed en met de architect ook. Stukje voor stukje liet hij het ontwerp zien aan de opdrachtgevers met als dwingend uitgangspunt dat het op tijd klaar moest zijn. De architect bleek zelf ook blij met het eindresultaat. Rabinder Boedhoe: ‘Als mensen gaan rondlopen op zondag kijken ze altijd naar ons huis. Naar het raam bij de badkamer bijvoorbeeld en naar het speciale metselwerk bij de voordeur. Als je in de keuken staat, zie je dat allemaal, heel leuk. Alles is op maat gemaakt. Ons plafond is 2.80 hoog in plaats van 2.60, we hebben extra luxe tegels en design-radiatoren, de deuren zijn groter dan normaal en we hebben een grote zolderkamer. En hier boven de eettafel komt heel veel daglicht naar binnen dankzij de grote lichtstraat.’

Familieleven | Boedhoe

24


Huisgemaakt!  

Recepten voor succesvol Particulier Opdrachtgeverschap

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you