Beethoven

Page 1

beethovenboek.indd 1

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 2

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 3

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 6

17-11-10 13:51


beethoven Negen symfonieĂŤn | Zes schilderijen

beethovenboek.indd 7

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 8

17-11-10 13:51


beethove n Negen symfonieën Orkest van het Oosten · Jan Willem de Vriend · Corina Liefers · André Kerver

Zes schilderijen Paul Kamphuis

orkest van het oosten afdh uitgevers

beethovenboek.indd 9

17-11-10 13:51


isbn 978 90 72603 16 6 Š 2010 Orkest van het Oosten, Paul Kamphuis, Jan Willem de Vriend en afdh Uitgevers Enchede/Doetinchem

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

beethovenboek.indd 10

17-11-10 13:51


inhoud

13

Beethoven in beeld, muziek, woord

beethovenboek.indd 11

25

Strijklicht over de Hakenberg · Paul Kamphuis

49

‘Geen middle-of-the-road-Beethoven!’ · Jan Willem de Vriend

73

‘Jan Willem speelt niet Jan Willem de Vriend.

Hij speelt Beethoven’ · Corina Liefers en André Kerver

86

Colofon

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 12

17-11-10 13:51


13

Beethoven in beeld, muziek, woord

In dit boek gebeurt iets wat je niet zo vaak meemaakt. De grenzen tussen twee kunstvormen worden overschreden. Dit boek gaat over Beethoven. Het gaat over zijn muziek, vooral over zijn negen symfonieĂŤn. Maar dit boek gaat ook over de moderne mens Beethoven. Schilder Paul Kamphuis luisterde eindeloos naar zijn muziek. In 2001 schilderde hij zijn eerste portret van de grote componist. Hij was vervuld van inspiratie na alle Beethovenmuziek die hij gehoord had, hij dacht diep na over alles wat hij over hem gelezen had. Dat leverde zes portretten op. Ze staan in dit boek. Zes paar vlammende ogen kijken u aan. Ze hingen in de zaal tijdens een van de symfonieĂŤn. Dan luister je toch anders... Paul Kamphuis vertelt ons hoe de portretten tot stand zijn gekomen en wat ze voor hem betekenen.

beethovenboek.indd 13

17-11-10 13:51


14

Het Orkest van het Oosten is hĂŠt symfonieorkest van en voor Overijssel. Passie, betrokkenheid en virtuositeit karakteriseren het orkest. Als symfonieorkest van internationaal niveau heeft het orkest een plek midden in de samenleving veroverd. Door de uitgebalanceerde programmering met verrassende elementen en het gebruik van periode-instrumenten in het klassieke repertoire heeft het orkest een uniek, eigen gezicht. Naast concertseries in diverse plaatsen in Overijssel, maken concerten in o.a. Amsterdam, Rotterdam en Utrecht en concerttournees in het buitenland van het orkest een culturele vaandeldrager voor de Provincie Overijssel. Ook speelt het orkest een belangrijke rol bij de begeleiding van producties van de Nationale Reisopera en koorbegeleidingen in de provincie. Onder de naam The Netherlands Symphony Orchestra maakte het orkest succesvolle tournees naar Amerika, de Canarische eilanden, Spanje en Engeland. De unieke reputatie van het orkest blijft onder leiding van Chef-dirigent Jan Willem de Vriend en vaste gastdirigent Mark Shanahan groeien, ook in het buitenland. Cd-opnames met werken van Ludwig van Beethoven en Nederlandse componisten als Jan van Gilse en Julius RĂśntgen vinden gretig aftrek, krijgen hoge beoordelingen en maken het orkest tot ver over de landsgrenzen bekend. Onlangs won het Orkest van het Oosten de Edison Klassiek Luister Publieksprijs 2010 voor de opname van de vioolconcerten 1 en 2 van Paganini met violist Rudolf Koelman. Het Orkest van het Oosten geeft hoogwaardige concerten voor een breed publiek. Daarbij werkt het orkest samen met topmusici uit de hele wereld. Het voortdurende streven om de maatschappelijke relevantie van het orkest te laten toenemen vertaalt zich in bijzondere projecten, waarin educatie een belangrijk element is. Naast de uitgebreide symfonische programmering zijn vanuit het Orkest van het Oosten diverse specialistische ensembles ontstaan. Het kamerorkest Sinfonietta Aurora, de Baroque Academy of the Netherlands Symphony Orchestra en diverse kamermuziekensembles, zijn hier voorbeelden van. Bovendien vervullen tal van musici naast hun functie in het orkest een belangrijke rol in het muziekleven en de sociaal maatschappelijke infrastructuren van de provincie: als docent aan muziekscholen en aan conser-vatoria, als musicus in ensembles en gelegenheidsprojecten. Het Orkest van het Oosten wordt gesubsidieerd door het Ministerie van OCW, de Provincie Overijssel, de Gemeente Enschede en de Gemeente Hengelo. Diverse sponsoren steunen het orkest met een belangrijke jaarlijkse bijdrage.

beethovenboek.indd 14

17-11-10 13:51


15

Het Orkest van het Oosten komt uitgebreid in beeld in dit boek. Ons orkest heeft alle symfonieën op cd opgenomen. Enkele musici spreken over Beethovens muziek en het beeldende in zijn werk, zoals schilder Paul Kamphuis spreekt over het muzikale in zijn schilderkunst. Dat is wat ik bedoel met het grensoverschrijdende van dit project: muziek of beeld of woord, de connectie is de liefde voor de grote kunst van Beethoven. Chef-dirigent Jan Willem de Vriend vertelt openhartig over zijn visie op Beethoven en zijn tijd. Wat hij anders heeft gedaan bij onze uitvoeringen van de negen symfonieën en waarom hij dat zo heeft gedaan. Onze dirigent vertelt over zijn visie op het vak, over ons orkest en zijn liefde voor Uraufführungen en authentieke instrumenten. Klarinettist André Kerver en hoorniste Corina Liefers blikken terug op het Beethovenproject vanaf hun stoel op het podium. Wat betekende dit voor hen? Hoe beleven zij als professionals Beethoven, wat is voor hen de mooiste symfonie? Wat betekent het Orkest van het Oosten voor hen? Het komt allemaal aan de orde in drie lange interviews. Het was voor ons orkest een grote eer om door het Exton Label in samenwerking met Challenge Records International gevraagd te worden de opnamen uit te voeren op cd. In Japan houdt men zeer van de muziek van Beethoven – wij streven er dan ook naar om een tournee in het land van de rijzende zon te organiseren. Deze muziek moet ook daar gehoord worden! De recensies zijn in elk geval voortreffelijk. Traditioneel repertoire anders brengen dan gebruikelijk: dat is ons doel en daarin zijn wij blijkbaar geslaagd. Wij willen ons publiek ook meenemen in het verhaal áchter de muziek. Daarom zijn we blij met een boek als dit waarin schilderkunst en muziek samenkomen en waarin duidelijk wordt dat Beethoven weliswaar een geniaal componist was, maar dat hij ook een mens was – zoals u en ik.

beethovenboek.indd 15

17-11-10 13:51


16

Geniet u van het feest van kleur en muzikaliteit in dit boek. Kijkt u naar de zo modern en zo abstract geschilderde koppen van Beethoven die Kamphuis maakte. Beethoven stierf in 1827 maar zijn muziek blijft leven. Het Orkest van het Oosten laat in zijn uitvoeringen van zijn symfonieĂŤn de grote componist klinken alsof hij net ontdekt is. Wie goed luistert, merkt dat Beethovens muziek helemaal van deze tijd is, wie goed kijkt naar zijn portretten, ontdekt een levend mens, iemand die zo in onze tijd zou passen. Kan het mooier? Harm Mannak Algemeen directeur Orkest van het Oosten

beethovenboek.indd 16

17-11-10 13:51


beethovenboek.indd 17

17-11-10 13:52


18

[1795] Uitvoerend musicus, ontwikkelt zich als componist, studeert bij Haydn.

Beethoven 1 100 x 90 cm Olieverf op doek

beethovenboek.indd 18

17-11-10 13:52


19

beethovenboek.indd 19

17-11-10 13:52


20

beethovenboek.indd 20

17-11-10 13:52