Page 1

DECEMBER 2016 - JAARGANG 15 - NR. 4

ADREM TIJDSCHRIFT VAN DE ORDE VAN VLAAMSE BALIES

4 X DOORGELICHT JURDISCHE ONLINE PLATFORMEN 1 JAAR OMBUDSDIENST DETACHERING EERSTELIJNSBIJSTAND

INZETTEN OP ONZE KERNWAARDEN (en ja, we moeten beter communiceren)

+

BETER ONDERNEMEN

ALTERNATIEVE VERLONINGSVORMEN: BELANGRIJKE TIPS

Erkenningsnummer P209424 / Afgiftekantoor 1099 Brussel X

PHILIP BUISSERET, DE MAN ACHTER 1 MILJOEN EUROPESE ADVOCATEN


Uit voorzorg… nu denken aan later

2

Marleen, 42 jaar, verdient als vennoot in een middelgroot kantoor 45.000 € (basis: geïndexeerd belastbaar beroepsinkomen 2013) Hoeveel kan zij maximaal veiligstellen voor een gewoon VAPZ contract: 3.060,07 €* Wat ontvangt Marleen op het einde van de overeenkomst op 65 jaar**

*

Bruto ouderdomskapitaal Indicatief winstaandeel (1%)

87.145,17 € 10.907,59 €

Totaal op 65 jaar

98.052,76 €

Naast een gewoon VAPZ contract bestaat ook de mogelijkheid om een sociaal VAPZ contract af te sluiten. Simulatie: berekeningsdatum 01.01.2016, gewoon VAPZ met overlijdensdekking en een rendement van 2,25% rekening houdend met 3% kosten/jaar.

**

De VAPZ-premies zijn volledig fiscaal aftrekbaar als beroepskosten. U betaalt door die aftrek ook minder sociale bijdragen. Op een VAPZ bijdrage betaalt u geen premietaksen. Het VAPZ is combineerbaar met andere vormen van aanvullende pensioenopbouw zoals een Individuele pensioentoezegging (IPT), groepsverzekering en pensioensparen.

Deze simulatie werd u aangeboden door de Voorzorgskas voor advocaten, gerechtsdeurwaarders en andere zelfstandigen (VKAG). Voor alle voorwaarden, een persoonlijke simulatie en een antwoord op al uw vragen verwijzen we u naar www.vkag.be of neem contact op met de Voorzorgskas via e-mail info@vkag.be of op het telefoonnummer 02/534.42.42.

VKAG, Gulden Vlieslaan 64, 1060 Brussel • info@vkag.be • www.vkag.be


T

RECHTUIT VOORWOORD VAN DE VOORZITTER er gelegenheid van de verkiezing van Jean-Pierre Buyle tot voorzitter van de OBFG, was op 27 oktober 2016 de fine fleur van de Belgische juridische en politieke wereld uitgenodigd voor een debat over de soevereiniteit van de rechterlijke macht. In de troonzaal van het paleis der Academiën te Brussel hielden de minister van Justitie en de Eerste Voorzitter van het Hof van Cassatie bevlogen toespraken, die tijdens de receptie tot heftige discussies leidden. De verschillende visies stonden bijwijlen diametraal tegenover elkaar.

Daarbij klonk o.a. dat het Hof van Cassatie niet gelukkig is met de productiviteitsmeting die de minister in de organisatie van de rechtsbedeling wil voeren, omdat het uitgaat van de premisse dat rechtspraak geen economisch product is. Justitie is geen marktspeler maar een openbare dienst, aldus Eerste Voorzitter de Codt. De overheid wil de opdrachten van de rechter terugschroeven tot haar kerntaken, zo stelt het Justitieplan. Dat verklaart waarom de minister het contentieux van niet-betwiste vorderingen tussen ondernemers weghaalt van justitie, waarom hij aan de alternatieve geschillenregeling een grotere rol wil toebedelen en waarom hij o.a. strafrecht en strafvordering grondig wil hervormen. Zo beoogt hij het aantal geschillen voor de rechtbanken te reduceren, met als gevolg een grotere productiviteit en efficiëntie van het rechterlijke apparaat. Beide standpunten zijn m.i. niet onverenigbaar. Cliënten zijn niet gebaat bij ellenlange procedures, noch met een geschillenoplossing die in zeven haasten tot stand werd gebracht. De rechter moet rekening houden met de noden van een evoluerende maatschappij, beïnvloed door de wetmatigheden van de markt. Hij is echter geen leverancier van een commercieel product, maar van een maatschappelijke dienst. De juiste balans zal moeten worden uitgewerkt door een rechter die in alle onafhankelijkheid beslist. Als advocaten moeten wij bijdragen tot die evenwichtsoefening. Wij zijn de eerste rechter van onze cliënt en moeten hem duidelijk maken dat een beroep op de rechter het ultimum remedium is, wanneer alle andere inspanningen zonder resultaat bleven. Indien wij consequent rekening houden met de stand van de wetgeving, rechtspraak en rechtsleer, maar ook met de economische realiteit, zullen wij als eerste filter constructief meewerken aan de kwaliteits- en efficiëntieverhoging van de openbare dienst die justitie hoort te zijn. Dat is waar ik als voorzitter voor ijver, en wat de wetgever beoogde wanneer hij in 2001 in artikel 495 Ger.W. inschreef dat OVB en OBFG niet alleen instaan voor de behartiging van de belangen van de advocaat, maar ook van de rechtzoekende.

DOMINIQUE MATTHYS, VOORZITTER

PROCEDEREN ALS ULTIMUM REMEDIUM.

3


4

Nieuws

te vers

ie AdvodA tA vANAf 2 10 017

EEnvoudigE En ovErzichtElijkE advocatEnsoftwarE

Advodata Computer Service Processiestraat 2, 8790 Waregem

T +32 (0)56 627 686 F +32 (0)56 615 550

www.advodata.be info@advodata.be


INHOUD DIT NUMMER IN AD REM

28 18

ESTAFETTE Portret van een confrater: Elisabeth Joris reorganiseerde haar werk. En zichzelf. “Ik moest even gas terugnemen.”

10

ONDERNEMEND Het einde van uurtjefactuurtje? Alternatieve verloningsvormen toegelicht, mét do’s en dont’s.

RONDETAFEL Debat over de juridische eerstelijnsbijstand. Hoe gaan welzijn en advocatuur straks samenwerken?

MEER...

22

34

OP DE STOEL Philip Buisseret (CCBE) verdedigt de Belgische en Europese advocatuur. Zijn wensen – en waarschuwingen – voor 2017.

WAAR EET… Op zoek naar culinaire monumenten aan de balie Brugge.

3 RECHTUIT: de voorzitter aan het woord 6 QUID? Eerste evaluatie van de ombudsdienst 14 TERZAKE: cliëntenwerving via online juridische platformen 30 KNOWHOW: de verwarring over detachering uitgeklaard 32 TUCHTRECHTSPRAAK geselecteerd 34 UIT DE BALIES: nieuwe stafhouders (vervolg) 36 EXTRA MUROS: fotoverslag OP.RECHT.MECHELEN. 38 DE EERSTE MAAND: stagiair aan het woord

LEES ADREM OOK ONLINE

5


QUID?

1 JAAR OMBUDSDIENST

LIGECA,

6

VOOR CONSUMENTEN

ÉN ADVOCATEN CONSUMENTEN EN ADVOCATEN KUNNEN SINDS 1 JANUARI 2016 VOOR GESCHILLEN TERECHT BIJ LIGECA, DE OMBUDSDIENST ID OVER DE AUTEUR: ISABEL GORIS IS DE EERSTE OMBUDSMAN. ZIJ IS ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN ANTWERPEN EN ERKEND BEMIDDELAAR IN BURGERLIJKE EN HANDELSZAKEN.

CONSUMENTENGESCHILLEN ADVOCATUUR (OCA). DE OMBUDSDIENST PROBEERT VIA EEN CONSTRUCTIEVE EN OPEN COMMUNICATIE GESCHILLEN TUSSEN ADVOCATEN EN HUN CLIËNTEN BUITEN DE RECHTBANK OM TE REGELEN. EEN WINWINSITUATIE WANT DE CONSUMENT HOEFT GEEN DURE EN LOGGE PROCEDURES AAN TE SPANNEN EN DE ADVOCAAT KAN OP EEN KLANTVRIENDELIJKE EN SNELLE MANIER ZIJN ERELONEN INNEN.


4

171

DOSSIERS INGEDIEND DOOR EEN ADVOCAAT

DOSSIERS INGEDIEND DOOR EEN CONSUMENT

175 DOSSIERS INGELEID BIJ DE OMBUDSDIENST

ONTSTAAN Buitengerechtelijke geschillenregeling kent een lange traditie binnen de balie. Zo zegt art. 458 Ger.W. dat consumenten met klachten over advocaten altijd terechtkunnen bij de stafhouder. Dat kan nog steeds, maar daarnaast kunnen consumenten sinds dit jaar ook aankloppen bij de ombudsdienst. Verschillende sectoren – niet alleen de overheid, maar ook bijvoorbeeld de post, de telecom- en energiesector – richtten ombudsdiensten op, maar van een algemeen beleid was nog geen sprake. Dat kwam er pas door Boek XVI van het Wetboek economisch recht. Boek XVI omvat de buitengerechtelijke regeling van consumentengeschillen en zorgde voor de oprichting van een consumentenombudsdienst met residuaire bevoegdheid. Residuair, aangezien het mogelijk werd gemaakt een gekwalificeerde entiteit te creëren die dergelijke geschillen op sectoraal niveau kan behandelen. Op 21 december 2015 werd de OVB erkend door de FOD Economie als gekwalificeerde entiteit en op 1 januari 2016 startte de ombudsdienst onder de naam Ligeca (litiges geschillen consumenten/consommateurs advocaat/avocat). Op die manier garandeert de OVB dat geschillen tussen consumenten en advocaten binnen de eigen beroepsorganisatie opgelost kunnen worden. Zouden die voor de federale consumentenombudsdienst komen, is het beroepsgeheim immers niet gewaarborgd.

VOORDELEN VOOR DE ADVOCAAT De ombudsdienst is er zowel voor consumenten als voor advocaten. Ook die laatste hebben immers

91 DOSSIERS WERDEN GEWEIGERD OM VERSCHILLENDE REDENEN

baat bij een geschillenregeling buiten de rechtbank. Door een geschil via de ombudsdienst op te lossen, kan een advocaat bijvoorbeeld snel en gratis zijn ereloon vorderen. Hij heeft ook meer kans om zijn cliënt effectief als cliënt te behouden. Let wel, u bent als advocaat nooit verplicht om deel te nemen aan een procedure bij de ombudsdienst. Zo’n procedure gebeurt geheel vrijwillig. Als een cliënt een klacht tegen u indient, kunt u altijd weigeren of zich op elk ogenblik terugtrekken. Een advocaat kan ook zelf een klacht neerleggen bij de ombudsdienst. In dat opzicht leunt de ombudsdienst sterk aan bij de verzoeningskamers ereloongeschillen die reeds bij verschillende balies bestonden. Zo kan een advocaat een klacht neerleggen wanneer hij merkt dat zijn provisies of ereloonstaten niet voldaan of ten onrechte betwist worden. Door de gratis en snelle procedure bij Ligeca (max. 90 dagen!) kan hij in geen tijd de invordering van zijn ereloonstaat bewerkstelligen. In elk geval levert de ombudsdienst een platform voor de advocaat om bij te dragen aan een betere communicatie over en binnen de beroepsgroep en zo aan een positief imago voor de advocatuur.

OP CENTRAAL EN LOKAAL NIVEAU De ombudsdienst werkt volkomen onafhankelijk van eender welk orgaan bij de balie en de OVB. Hij levert telefonisch en per e-mail informatie over het beroep en behandelt klachten op twee niveaus. Eerst oordeelt de globale ombudsman over de ontvankelijkheid van elke binnenkomende klacht. Ontvankelijke klachten stuurt hij

CIJFERS SPREKEN 175 dossiers ingeleid bij de ombudsdienst 4 dossiers ingediend door een advocaat 171 dossiers ingediend door een consument 91 dossiers werden geweigerd om verschillende redenen (er liep al een gerechtelijke procedure, er had nog geen voorafgaande bespreking plaatsgevonden tussen advocaat en cliënt, de klacht was al behandeld door de stafhouder,…) In 21 dossiers heeft een van de partijen zich teruggetrokken: 12 x de advocaat, 8 x de consument, 1 x de ombudsdienst zelf (dat laatste wegens een schending van vertrouwelijkheid). 62 dossiers ten gronde waarvan 28 afgewikkeld. In 19 gevallen leidde dat tot een verzoening.

7


8

vervolgens door naar de lokale ombudsmannen. Elke balie heeft een lijst van minstens drie lokale ombudsmannen, allen erkende bemiddelaars met de nodige ervaring en kennis. Zo staat de ombudsdienst dicht bij de consument én de advocaat. De lokale ombudsman onderzoekt de klacht en zoekt mogelijke oplossingen. Hij kan daarvoor zowel de advocaat als de cliënt (apart of samen) bevragen. Zowel de lokale ombudsman als een van de partijen kan een oplossing voorstellen of aanbevelingen doen. Advocaat en cliënt kunnen die oplossing en aanbevelingen volgen, maar zijn daartoe niet verplicht. Komt er op lokaal niveau geen bevredigende overeenkomst, dan kan de globale ombudsman aanbevelingen formuleren. Aanbevelingen zijn noch op lokaal, noch op globaal niveau bindend. Dat is eigen aan een ombudsdienst. De globale ombudsman zorgt daarnaast ook voor algemene informatie over het beroep, maakt jaarverslagen op en geeft aanbevelingen aan de OVB. De ombudsman neemt nooit beslissingen. Hij speelt enkel een verzoenende en faciliterende rol.

WELKE KLACHTEN BEHANDELT DE OMBUDSDIENST? De ombudsdienst behandelt vragen, problemen en klachten van advocaten of cliënten die betrekking hebben op de advocaat-cliëntrelatie. Dat kan gaan over ereloongeschillen, gebrek aan communicatie of informatie, laattijdige reacties of het niet persoonlijk behandelen van een dossier. Uit de eerste cijfers (zie infographic, red.) blijkt dat veel problemen te maken hebben met een gebrekkige communicatie tussen advocaat en cliënt, en daarmee samenhangend de informatieplicht van de advocaat. Klachten over bijvoorbeeld het ereloon zijn vaak terug te brengen tot onderliggende frustraties over een gebrek aan informatie of ijver, miscommunicatie, of het niet volgen van instructies. Perceptie speelt daarbij een belangrijke rol en

vaak kunnen die problemen dan ook door bemiddeling worden opgelost. Soms wordt de ombudsdienst ook geconfronteerd met dossiers waarin een klacht wordt ingediend tegen een advocaat die wel degelijk goed werk geleverd heeft en daarover ook duidelijk gecommuniceerd heeft. Een algemeen onbehagen of wantrouwen ten opzichte van ‘de advocaat’ lijkt daaraan ten grondslag te liggen. Daarom beoogt de ombudsdienst ook door zijn werking bij te dragen tot een positievere beeldvorming van de advocatuur.

WELKE KLACHTEN BEHANDELT HIJ NIET? Voor klachten over de advocaat van de tegenpartij of over de beslissingen van het BJB kan een consument niet terecht bij Ligeca. Klachten die reeds behandeld worden door de stafhouder, kunnen niet meer voor de ombudsdienst komen om het gevaar van een tweesporenbeleid te vermijden. Bovendien kan Ligeca geen tuchtstraf uitspreken. Dat is de exclusieve bevoegdheid van de stafhouder. Ook als er al een gerechtelijke procedure loopt tussen advocaat en cliënt kan de ombudsdienst niet meer tussenbeide komen.

TOEKOMST… De ombudsdienst draait bijna een jaar op volle kracht en de consumenten weten hem intussen wel te vinden. Maar ook advocaten beginnen stillaan in te zien dat de ombudsdienst hen nuttige ondersteuning kan bieden, bijvoorbeeld op het vlak van invordering van erelonen met behoud van cliënteel. De ombudsdienst brengt begin 2017 een jaarverslag uit met een evaluatie van het eerste werkingsjaar en enkele concrete aanbevelingen naar de toekomst. Communicatie zal daarin centraal staan, want goede communicatie kan veel misverstanden en negatieve beeldvorming de wereld uit helpen.

UIT DE PRAKTIJK • Een cliënt kloeg dat zijn advocaat niet te bereiken was. Hij maakte zich zorgen over de voorbereiding en het welslagen van de nakende zitting. Ligeca nam contact op met de advocaat in kwestie en herstelde zo de communicatie. De cliënt was gerustgesteld en de advocaat kon verder werken. • Een cliënt kloeg dat het ereloon niet duidelijk werd afgesproken. De advocaat beweerde dat hij uitvoerig had toegelicht hoe kosten en ereloon berekend worden, maar dat daar geen schriftelijke bevestiging van was. Ligeca vroeg voor de cliënt een schriftelijke neerslag op. Die laatste betaalde het ereloon. • Een advocaat had een reeks procedures voor een cliënt gevoerd en die binnen een korte tijdspanne afgesloten en gefactureerd werden. De cliënt werd plots geconfronteerd met een aanzienlijk te betalen bedrag, wat ongenoegen opwekte. De ombudsdienst werkte mee een aflossingsplan uit. Zo kon de cliënt gespreid betalen en was de advocaat zeker van zijn inkomsten. • Een advocaat had een openstaand ereloon ten opzichte van een voormalige persoonlijke kennis. De vertrouwelijkheid en vrijblijvendheid van een procedure via de ombudsdienst was een grote troef, want door die persoonlijke band wilde de advocaat niet invorderen via de rechtbank.


90% van de juridische beroepen pleit voor ING.

De dienst Privalis : oplossingen op maat voor advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders. 9 op 10 van uw confraters vertrouwen voor hun bankzaken op de dienst Privalis van ING. En dat is geen toeval. Want onze gespecialiseerde adviseurs beantwoorden aan de noden van alle juridische beroepen. En ze zijn niet alleen aanwezig in uw dichtstbijzijnde kantoor, maar ook in 19 justitiepaleizen of online, waar en wanneer u maar wilt. Geef toe: dat zijn toch al heel wat argumenten die in het voordeel van ING pleiten, niet ? ing.be/privalisservices

Aanbod geldig voor professionele en privé doeleinden, onder voorbehoud van aanvaarding door ING België en van wederzijds akkoord. De ING Privalis Services zijn voorbehouden aan advocaat(-stagiairs), (kandidaat-)notarissen of (kandidaat-)gerechtsdeurwaarders. De voorwaarden en modaliteiten van de ING diensten en producten (reglementen, tarieven en rentes, productfiches en alle bijkomende informatie) zijn beschikbaar in alle ING-kantoren, op ing.be of telefonisch op het nummer 02 464 63 01. ING België nv – Bank – Marnixlaan 24 – 1000 Brussel – RPR Brussel – Btw BE 0403.200.393 – BIC : BBRUBEBB – IBAN : BE45 3109 1560 2789. Verantwoordelijke uitgever : Inge Ampe – Sint-Michielswarande 60 – B-1040 Brussel – België.


ID OVER DE GEÏNTERVIEWDE: PHILIP BUISSERET IS GEBOREN IN 1962. HIJ BEHAALDE EEN MASTERDIPLOMA IN DE RECHTEN EN IS SINDS MAART 2015 SECRETARIS-GENERAAL BIJ DE CCBE. HIJ BOUWDE EEN RUIME ERVARING IN VAKVERENIGINGEN OP EN WAS O.A. DIRECTEUR BIJ DE NATIONALE KAMER VAN DE NOTARISSEN.

10


DE STOEL

PHILIP BUISSERET IS SECRETARIS-GENERAAL BIJ DE COUNCIL OF BARS AND LAW SOCIETIES OF EUROPE (CCBE). EEN ORGANISATIE DIE VANDAAG, MEER DAN 50 JAAR NA HAAR OPRICHTING, WEINIG VAN HAAR RELEVANTIE HEEFT VERLOREN. NOG STEEDS BEHARTIGT DE CCBE DE PRINCIPES VAN DE RECHTSSTAAT EN DE ADVOCATUUR OP EUROPEES EN SUPRANATIONAAL NIVEAU. EN DAT IS NODIG, ZO BLIJKT. PHILIP BUISSERET

ONDANKS DE DIGITALISERING IS ER VANDAAG MEER DAN OOIT

NOOD AAN

ADVOCATEN DOOR: TWYLA QUÉVA, JURIST BIJ HET DEPARTEMENT STUDIEDIENST EN COLLECTIEVE BELANGEN VAN DE OVB.

Al van bij het begin van het gesprek zegt Philip Buisseret waar het op staat: “De balies kampen met enkele grote uitdagingen, zoals de groeiende concurrentie door niet-advocaten. Daarom ondersteunt de CCBE haar leden zo concreet mogelijk bij de hedendaagse invulling en bevordering van de kernwaarden en waarborgen van het advocatenberoep. Haar visie is dat er vandaag meer dan ooit nood is aan advocaten. Zij moeten niet enkel de toegang tot het recht verzekeren, maar ook een eerlijke rechtsgang waarborgen. De CCBE verwoordt dan ook de ideeën van haar leden bij de Europese en internationale instanties wat betreft het bevorderen van de principes van de rechtsstaat en het respecteren van de rechten van de mens.”

Kunt u daar verder op ingaan? Hoe evalueert u de situatie van de advocatuur van vandaag heel concreet? “Innovatieve technologieën, zoals de platfor­m­ economie of artificiële intelligentie, beginnen een dwingende invloed uit te oefenen op het ad­ vocatenberoep. Dat zorgt voor een ontbundeling van traditionele diensten waarvan de onderdelen apart door niet-advocaten worden aangeboden, commoditisering van juridische diensten en een prijsdruk. De deregulering en concurrentie door niet-advocaten leiden, samen met de verwatering van de basiswaarden van het beroep, tot een gevaarlijke situatie voor de rechtzoekenden. De rol van de advocaat moet gewaarborgd blijven, ook bijvoorbeeld bij ADR, ODR en de privatisering van justitie.”

11


12

ID OVER DE AUTEUR: TWYLA QUÉVA IS JURIST BIJ HET DEPARTEMENT STUDIEDIENST EN COLLECTIEVE BELANGEN VAN DE OVB. ZIJ IS TEVENS PERMANENTE VERTEGENWOORDIGER VAN DE BELGISCHE DELEGATIE BIJ DE CCBE TE BRUSSEL.

Sinds haar oprichting in 1960 heeft de CCBE al voor grote uitdagingen gestaan. Maar deze keer lijkt de disruptie totaal.

duidelijk dat op die manier iedereen verliest.”

“De CCBE heeft al getoond dat zij obstakels het hoofd kan bieden. De globalisering en de-industrialisering, zoals we die in de jaren 80 meemaakten, hebben ertoe geleid dat bepaalde dienstverlening uitweek uit de EU. Intussen groeit het Euroscepticisme en het nationalisme, dat het Europese integratieproces verstoort. De CCBE was daarom de sturende kracht sinds de jaren 1970 tot 1998 in de creatie van de Advocatenrichtlijnen, die de basis vormen voor het vrije verkeer van advocaten in de EU. Dat is zonder twijfel een van onze belangrijkste verwezenlijkingen, omdat advocaten zonder enige barrière hun beroep kunnen uitoefenen in een andere EU-lidstaat door daar ofwel enkel diensten te verlenen (Advocatendienstenrichtlijn) of zich daar te vestigen (Advocatenvestigingsrichtlijn). Europese advocaten staan op dat vlak veel verder dan bijvoorbeeld collega’s uit de Verenigde Staten.”

Hoe blijft de advocaat intussen relevant?

Nochtans wordt justitie door de politiek vaak, en vandaag misschien meer dan ooit, stiefmoederlijk behandeld. “Justitie wordt inderdaad vaak bestempeld als een zorgenkind. Het is duur, inefficiënt en zelden populair. Fundamentele beginselen van justitie worden daarom verwaarloosd of lichtzinnig afgedaan als een soort overbodige luxe en er wordt budgettair gesnoeid. Investeringen zijn nochtans noodzakelijk om justitie aan te passen aan de actuele noden. Ziet het beleid dat niet in, dan riskeert het de deur open te zetten voor een andere manier van ‘recht’ zoeken, met minder ‘staat’ en meer ‘markt’. Het is

“Door zich even creatief en innovatief te gedragen als de ondernemers die zich op het terrein van juridische dienstverlening begeven. Belangrijkste uitdaging daarbij is dat ze de kernwaarden van het beroep blijven naleven en verdedigen. Want net die waarden vormen een niet te onderschatten meerwaarde in vergelijking met die andere ondernemers. De advocaat moet het humane gelaat van justitie blijven belichamen. Hij kan nooit zomaar vervangen worden door een machine of callcenter waar juridische adviezen van de band rollen. Anderzijds moeten advocaten ook snappen dat de huidige ontwikkelingen hen ook voordelen kunnen opleveren. De toenemende digitalisering bij justitie laat bijvoorbeeld een snelle en efficiënte communicatie toe mét behoud van procedurele waarborgen voor alle betrokkenen. Bovendien brengt een groter aantal spelers in het veld met zich mee dat bepaalde mensen, die anders nooit aan de oppervlakte zouden komen, nu ook toegang tot justitie krijgen.”

Wat is uw hoop voor 2017? “Ik hoop dat het gezonde verstand het mag halen van kortzichtigheid en navelstaren. De presidentiële verkiezingen in Frankrijk en de verkiezing van de bondskanselier in Duitsland zullen erg belangrijk zijn voor de toekomst van het Europese project. Voor onze beroepsgroep zal het belang van de rechtzoekende in elk geval dé prioriteit blijven bij elke toekomstige uitdaging.”

“DUIDELIJKE SOLIDARITEIT ONDER ADVOCATEN.” Meer over de CCBE De Council of Bars and Law Societies of Europe vertegenwoordigt ruim 1 miljoen Europese advocaten op Europees en internationaal niveau. De advocatuur wordt er vertegenwoordigd door effectieve leden – de Ordes of balies van 28 EU-lidstaten – en door waarnemende leden. Philip Buisseret beschrijft als kernwaarden van de CCBE “de bevordering van de waarden van de advocatuur op supranationaal niveau, kruisbestuiving tussen verschillende tradities en innovatie.” Het valt daarbij op dat er zich binnen de advocatuur geen Europese crisis lijkt te manifesteren zoals die zich in bepaalde landen voordoet, vindt Buisseret. “Echt principiële tegenstelling binnen de CCBE zijn er zelden”, legt hij uit. “Integendeel: meningsverschillen betreffen doorgaans nationale regelingen die een uniforme benadering belemmeren. Er is een duidelijke solidariteit onder de Europese advocaten.” Weet de Vlaamse advocaat echter wel voldoende wat de CCBE is en doet? “Toegegeven, de doorstroming van informatie verloopt niet altijd optimaal. Dat is inherent aan elke Europese organisatie die tegelijk groot en divers is én met beperkte middelen werkt. Maar we kennen ook duidelijke successen, zoals het Lesbos-project. Advocaten blijven zich massaal kandidaat stellen om gestrande vluchtelingen in Lesbos pro bono te helpen. Dat heeft er toch voor gezorgd dat de CCBE en de advocatuur op de kaart staan wat betreft eerstelijnsbijstand aan asielzoekers.”


AD

WORK 1 HOUR FOR LIFE

ADVOCATEN VOOR SOS KINDERDORPEN Elk kind heeft rechten. Al worden die nog te vaak geschonden. De Orde van Vlaamse Balies zet daarom, samen met SOS Kinderdorpen, de actie “Work 1 Hour for Life” op, in het kader van Studio Brussels Music for Life. Advocatenkantoren kunnen op maandag 19 december “1 Hour for Life” werken. De waarde van dat uur x het aantal medewerkers gaat integraal naar SOS Kinderdorpen. Surf naar www.sos-kinderdorpen.be/w1hfl voor meer informatie en om in te schrijven. De OVB heeft de actie voor de gehele Vlaamse advocatuur geregistreerd op de site van Music for Life. Het totaalbedrag wil de OVB in naam van alle deelnemende kantoren graag officieel overhandigen in De Schorre in Boom in de week van 19 december. WAT IS SOS KINDERDORPEN? SOS Kinderdorpen zet zich al meer dan 65 jaar in om kwetsbare kinderen een thuis en een toekomst te bezorgen. Dat doet ze in 134 landen, en ook al 45 jaar in België. Want ook bij ons zijn er kinderen die niet kunnen opgroeien binnen een zorgzaam gezin. SOS Kinderdorpen is gemachtigd om fiscale attesten uit te schrijven.

VALVAS

VAN EN VOOR ADVOCATEN

Taal TIP

OMWILLE VAN EEN CORRECTE TAAL Omwille van komt dikwijls voor in pleidooien of argumentaties. Men gebruikt het dan om een reden of oorzaak aan te duiden. Een vordering die wordt verworpen ‘omwille van een gebrek aan spoedeisendheid’ wordt eigenlijk verworpen wegens of door een gebrek aan spoedeisendheid. Andere alternatieven om een reden of oorzaak aan te duiden zijn om of vanwege. Omwille van geeft een doel aan, in plaats van een reden. Het is een synoniem voor ‘ter wille van’ of ‘ten behoeve van’.

HET PROBLEEM JUIST DEFINIËREN IS SOMS OOK EEN PROBLEEM, WANT HET IS NIET OMDAT EEN BEPAALD WOORD IN DAGELIJKSE TAAL EEN BEPAALDE BETEKENIS HEEFT, DAT DAT JURIDISCH OOK HETZELFDE WIL ZEGGEN. Bestuurder Gracy Saerens op 13 oktober bij De Inspecteur (Radio 2) over de campagne ‘de top 10 van gegoogelde juridische termen’. Rechtzoekenden zijn zich te weinig bewust van de valkuilen van het doe-het-zelven op het internet.

Q&A

KORT

HEEFT DE NIEUWE ANTI-WITWASRICHTLIJN GEVOLGEN VOOR DE DERDENREKENING?

De vierde anti-witwasrichtlijn voert bijkomende wijzigingen door in de strijd tegen het witwassen van geld en de financiering van terrorisme. De derdenrekening, die onder de derde anti-witwasrichtlijn werd beschouwd als ‘laag risico vertonend’, wordt bij de vierde richtlijn niet meer in die categorie vernoemd. Nochtans zijn er voor de derdenrekening voldoende voorzorgsmaatregelen getroffen. De OVB tracht de wetgever daarvan dan ook te overtuigen, vooraleer de richtlijn wordt omgezet naar het Belgisch recht.

13


TERZAKE VOOR EEN BETERE PRAKTIJKVOERING

JURIDISCHE ONLINE PLATFORMEN

14

EEN NIEUWE MANIER VAN

CLIËNTENWERVING,

maar let op de valkuilen DOOR ISABEL VANDEVELDE

JURIDISCHE ONLINE PLATFORMEN SCHIETEN ALS PADDENSTOELEN UIT DE GROND. VAAK ZIT ER EEN UITGEKIEND BUSINESSMODEL ACHTER EN ID OVER DE AUTEUR: ISABEL VANDEVELDE IS JURIST BIJ HET DEPARTEMENT DEONTOLOGIE VAN DE OVB

SCHUILEN ER MOGELIJKE GEVAREN VOOR ZOWEL RECHTZOEKENDE ALS ADVOCAAT. DE OVB VROEG DAAROM AAN ENKELE STUDENTEN BEDRIJFSMANAGEMENT, AFSTUDEERRICHTING RECHTSPRAKTIJK, OM HET FENOMEEN IN KAART TE BRENGEN EN TE TOETSEN AAN DE DEONTOLOGIE.


www.zoekadvocaat.be, www.advocatenoffertes.be, www.advocaten-vinden.be, www.strafrechtadvocatenwijzer.be, www.prodeoadvocaat.vlaanderen, … Het relatief nieuwe fenomeen van de juridische online platformen wil advocaten en rechtzoekenden samenbrengen. Een nobel idee, maar bieden ze werkelijk meerwaarde? Is de werkwijze van die platformen voldoende duidelijk en transparant, of zijn er addertjes onder het gras waardoor een advocaat zijn deontologie kan schenden? De studenten van Arteveldehogeschool onderzochten1 bij 15 websites welk soort informatie zij aanbieden en op welke manier ze zich verhouden tot de deontologie van de advocaat. Ze gingen na of de platformen de kwaliteit controleren en het recht op vrije keuze van een advocaat naleven. Door de dynamische markt (platformen verdwijnen soms en ook de inhoud wijzigt frequent) zijn sommige van hun vaststellingen vandaag niet meer actueel, maar ze bieden wel enkele relevante inzichten zodat u weet waar u aan toe bent als u bent gecontacteerd door een platform of er reeds op bent ingeschreven.

INFORMATIE Veel juridische online platformen verstrekken informatie over verschillende rechtstakken of juridische begrippen. Zo kan de rechtzoekende zijn probleem beter situeren en gerichter op zoek gaan naar een gepaste advocaat. Sommige websites richten zich specifiek op advocaten met een bepaalde voorkeurmaterie (strafrecht, huurrecht, …) en op rechtzoekenden die zelf hun juridisch probleem kunnen kwalificeren onder de juiste rechtstak. Dat blijkt al uit sommige domeinnamen (www.huurrechtadvocaten.be, www.strafrechtadvocatenwijzer.be). De werkwijze van de platformen is niet altijd even duidelijk omschreven en de voorwaarden zijn niet altijd opgenomen. Wanneer dat wel het geval is, zijn ze soms beperkt of net zeer uitgebreid en duidelijk geformuleerd. De helft van de onderzochte websites verstrekt informatie over de juridische tweedelijnsbijstand.

DEONTOLOGIE Hoewel de platformen zelf niet onderworpen zijn aan de deontologie van de advocaat, mogen ze die uiteraard vrijwillig volgen. Advocaten die zich inschrijven op die platformen daarentegen, moeten zich wel degelijk houden aan hun deontologie, ook al hanteert het platform werkwijzen of voorwaarden die daar tegenin gaan. 1

Onafhankelijkheid De advocaat moet erop toezien dat er geen druk of beïnvloeding van de online platformen bestaat om zijn diensten te verlenen aan cliënten via dat platform. Het onderzoek biedt geen sluitend antwoord of dat het geval is, maar als de advocaat ondervindt dat een platform daar een inbreuk op pleegt, is het raadzaam overleg te plegen met zijn stafhouder. Desnoods moet hij de samenwerking met het platform beëindigen.

Beroepsgeheim De vragen die rechtzoekenden stellen via de online platformen komen niet steeds rechtstreeks terecht bij een advocaat. Eén van de onderzochte platformen publiceert de casussen zelfs op zijn website, nog voor een advocaat er kennis van krijgt. De rechtzoekenden worden over die praktijk wel geïnformeerd wanneer ze een offerteaanvraag indienen. De vrees hierbij is dat rechtzoekenden hun probleem bekend (kunnen) maken aan een niet-advocaat, terwijl die informatie sowieso onder het beroepsgeheim valt. De medewerkers van de online platformen zijn geen advocaten en dus niet gebonden aan een strafrechtelijk gesanctioneerd beroepsgeheim. Slechts enkele platformen vermelden dat op hun website en informeren de rechtzoekenden daarover dus voldoende.

Publiciteit Uit het onderzoek blijkt dat sommige advocaten(kantoren) publiciteit voeren op de platformen. Dat is toegestaan zolang het niet strijdig is met enige rechtsnorm, waaronder Afdeling III.1.7 Publiciteit van de Codex Deontologie voor Advocaten. Zo mogen advocaten geen misleidende publiciteit voeren (art. 83 van de Codex) en moeten de vermelde tarieven en voorwaarden ondubbelzinnig zijn (art. 87 van de Codex). Het is verboden om via publiciteit bekend te maken dat de advocaat over een bijzondere deskundigheid in een of meerdere rechtsmateries beschikt, tenzij die deskundigheid aannemelijk kan worden gemaakt op grond van verworven kennis of ervaring (art. 85 van de Codex). Tot slot mag de advocaat in zijn publiciteit geen behaalde resultaten vermelden, noch het aantal zaken dat hij behandelt, noch zijn omzet of succespercentage. Hij mag ook geen publiciteit voeren over zaken die hij behandelt of behandelde, over de identiteit van zijn cliënt (tenzij die daarmee instemt) of over de aard en omvang van diens belangen (art. 86 van de Codex). Vanzelfsprekend moet de publiciteit van de advocaat

DE MAESSCHALCK, M., DENYS, E., LAPAGE, S. en VAN BELLEGHEM, D., De juridische online platformen, 2015-2016.

15


16

voldoen aan de algemene deontologische principes van waardigheid, kiesheid en rechtschapenheid. Het onderzoek toont aan dat er op sommige online platformen, naast publiciteit van advocaten, ook reclame gemaakt wordt voor online casino’s, datingsites, … De vraag rijst of de waardigheid niet in het gedrang komt als de advocaat publiciteit maakt op een platform waar tevens reclame wordt gemaakt voor dergelijke andere diensten. De platformen zelf moeten de bepalingen van het Wetboek van Economisch Recht naleven. Dat betekent onder meer dat zij geen misleidende reclame mogen maken. Sommige platformen vragen aan de advocaat een vergoeding als tegenprestatie voor de gevoerde publiciteit op hun website. Als die vergoeding in werkelijkheid een introductievergoeding is, kan dat als misleidend beschouwd worden.

Introductievergoeding Het is voor advocaten verboden – behalve bij een samenwerkingsverband tussen advocaten onderling – enige vergoeding te betalen als tegenprestatie voor de introductie van een cliënt (art. 111, §2 van de Codex). Sommige online platformen vragen wel een vergoeding voor het samenbrengen van advocaten en potentiële cliënten, al dan niet na een kosteloze proefperiode. Ook al is er met dat samenbrengen op zich geen enkel probleem – de markt is vrij –, er is wel een verbod op dichotomie. Zodra er een vergoeding bij komt kijken, schendt een advocaat dus zijn deontologie. Een advocaat mag zijn honorarium immers niet delen met iemand die geen advocaat is (art. 111, §2 van de Codex)2.

KWALITEIT De onderzoekers hebben geprobeerd de kwaliteit te toetsen die de rechtzoekende zou kunnen verwachten, zowel van de advocaat als van het online platform zelf. Kan die cliënt er bijvoorbeeld op vertrouwen dat de persoon met wie hij in contact wordt gebracht wel degelijk advocaat is? Verder onderzochten ze of de platformen garanties bieden over de kwaliteit van het werk dat de advocaten leveren en of de rechtzoekende steeds geholpen wordt. De term ‘advocaat’ werd op één platform gedefinieerd als “eenieder die zich heeft geregistreerd als advocaat op de website van [het online platform]”. Dat platform gaf in de voorwaarden ook duidelijk aan dat het geen enkele garantie kan bieden over de kwaliteit en de nauwgezetheid van de advocaten. Zij controleren niet of wie zich als advocaat registreert ook werkelijk ingeschreven is aan een balie en gerechtigd is om het beroep uit te oefenen. Wanneer de onderzoekers de proef op de som 2

namen en zich zelf als fictief advocatenkantoor probeerden in te schrijven, lukte dat evenwel niet altijd. Dat lag vooral aan het feit dat ze een btw-nummer moesten opgeven, gegevens van een creditkaart moesten meedelen of omdat ze eenvoudigweg geen antwoord ontvingen op hun inschrijving. We kunnen dus niet met zekerheid stellen dat de platformbeheerders de profielen van de kandidaat-inschrijvers steeds controleren. Daarnaast dienden de onderzoekers ook enkele fictieve casussen in op de platformen. In enkele gevallen kregen ze één of meerdere advocaten voorgesteld, maar geen van hen antwoordde op de offerteaanvragen. Of een technisch probleem hiervan aan de oorzaak lag, of dat een gebruikelijke praktijk is, kunnen we niet met zekerheid weten. In elk geval is het voor advocaten belangrijk om te weten dat hun eventuele antwoord steeds rechtstreeks bij de cliënt terecht moet komen (dus niet via een derde persoon). Bovendien moet de advocaat, vooraleer hij antwoordt, alle identiteitsgegevens van de cliënt (en desgevallend de tegenpartij) hebben om te kunnen nagaan of er geen tegenstrijdigheid van belangen is. Toezicht op de geleverde kwaliteit lijkt moeilijk verenigbaar met de onafhankelijkheid van de advocaat. Controle op de vereiste hoedanigheid van advocaat daarentegen zou een minimumgarantie moeten zijn naar de rechtzoekende toe. De beheerders van de platformen kunnen dat in eerste instantie zelf eenvoudig nagaan via de zoekfunctie op de website van de Orde van Vlaamse Balies. Toch is ook hier waakzaamheid geboden: een advocaat kan op het ogenblik dat hij zich registreert op een online platform voldoen aan de voorwaarde, maar later geschrapt of geschorst worden van het tableau of de lijst van stagiairs.

BEOORDELINGEN Op sommige platformen delen geholpen rechtzoekenden hun ervaringen en beoordelingen mee. Hun privacy wordt daarbij gegarandeerd door hun identiteit slechts gedeeltelijk te vermelden of door fictieve namen te gebruiken. Nadeel daarvan is dat de waarachtigheid van die getuigenissen niet kan worden nagegaan. De onderzoekers zelf werden bijvoorbeeld geen enkele keer bevraagd over hun tevredenheid als klant van het platform. Wanneer een cliënt een review over een advocaat op een online platform plaatst, zou de advocaat een recht op antwoord moeten hebben. Dat recht kan hem niet ontnomen worden en is bovendien onvoorwaardelijk. Het kan hem dus ook niet toegestaan worden mits hij een vergoeding betaalt. De advocaat moet wel altijd de grenzen van dat

Zie ook advies 404 van het departement deontologie (privaat luik – informatie – deontologie, wetgeving en reglementen – adviezen deontologie).


recht op antwoord respecteren, met name zijn beroepsgeheim, de waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid.

ENKELE ONLINE VALKUILEN, WOLFIJZERS EN SCHIETGEWEREN

KEUZEVRIJHEID Het recht op vrije keuze van advocaat wordt niet steeds gegarandeerd op de online platformen, zo ondervonden de studenten. Wanneer zij een fictieve casus indienden waarvoor geen specialistische kennis vereist was, kregen zij soms slechts één advocaat voorgesteld.

ONLINE PLATFORM IETS VOOR U? Om uit te maken of online juridische platformen voor u een interessante manier vormen om cliënten te werven, moet u bepaalde afwegingen maken. Enerzijds kan zo’n platform u naamsbekendheid bieden doordat u er een ruimer publiek mee bereikt. Bestaat uw cliënteel eerder uit ondernemingen of overheden, is zo’n platform misschien minder interessant. Uit het onderzoek blijkt dat rechtzoekenden regelmatig gebruikmaken van de online platformen om hun advocaat ‘te controleren’ of om kosteloze juridische informatie te bekomen. Hoe dan ook is waakzaamheid geboden als u via een online juridisch platform werkt.

Advocaten en cliënten via een online platform samenbrengen, is niet verboden. Als u zelf wil inschrijven op zo’n platform, houd dan zeker rekening met het volgende: • Informeer naar de voorwaarden, zeker als ze niet duidelijk vermeld zijn. • Waak over uw onafhankelijkheid als advocaat. • Vraag de identiteitsgegevens van de vraagsteller (cliënt en eventueel van de tegenpartij) op en controleer of er geen belangenconflict is. • Betaal zeker geen vergoeding voor het aanbrengen van cliënten. Zelfs als u voorgehouden wordt dat dat de tegenprestatie zou zijn voor de gevoerde publiciteit via het platform, kan het in werkelijkheid gaan om een introductievergoeding.

17 Twijfelt u aan mogelijke deontologische problemen of addertjes onder het gras? Neem dan contact op met uw stafhouder.

Advocaat krijgt vleugels

Advocaat in spe zoekt rolmodel

16-0612-140

Een maand geleden kreeg Stefaan klachten van zijn zoon. Een voetbalspelletje voor was toch niet teveel gevraagd? Stefaan gaf zijn zoon gelijk, en besloot zijn rolmodel als vader beter in te vullen. Vandaag heeft Stefaan tijd om dagelijks een potje te voetballen. Hij bespaart tijd door met voorbeeldmodellen te werken. Hij laadt de voorbeeldmodellen van conclusies, brieven, ingebrekestellingen, dagvaardingen en verzoekschriften gewoon kant-en-klaar op via zijn software. Stefaan werkt nu sneller en loopt minder risico op fouten. En zoonlief heeft geen klachten meer.

Stefaans vleugels? Zijn Kleos / Dlex-beheersoftware voor minimale administratie.

 www.wolterskluwer.be/beheersoftware/document


ONDERNEMEND

UURTARIEF PASSÉ?

HET EINDE VAN

UURTJE-FACTUURTJE? CLIËNTEN EISEN EEN TRANSPARANTE FACTURATIE. OP DE VRAAG ‘HOEVEEL GAAT HET KOSTEN’ NEMEN ZIJ NIET LANGER GENOEGEN MET HET ANTWOORD ‘DAT KUNNEN WIJ NIET VOORSPELLEN’. OOK ADVOCATEN WILLEN TOOLS OM ZICH – ZOALS HET EEN ONDERNEMER BETAAMT – AAN TE PASSEN AAN DE WIJZIGENDE MARKT. WAAR HET UURTARIEF LANG ZALIGMAKEND WAS, ZIJN INTUSSEN OOK ALTERNATIEVE MANIEREN INGEBURGERD GERAAKT. HOE VOORSPELBAAR IS UW ERELOON? IS HET UURTARIEF ÜBERHAUPT NOG VAN DEZE TIJD, OF ZOEKT U BETER HEIL BIJ DE ALTERNATIEVEN? DOOR: EDGAR BOYDENS

HISTORIEK

ID OVER DE AUTEUR: EDGAR BOYDENS IS ADVOCAAT SINDS 1978. HIJ WAS O.A. LID VAN DE RAAD VAN DE ORDE, STAFHOUDER VAN DE BALIE BRUSSEL, OVB-BESTUURDER EN VOORZITTER. HIJ DOCEERT DEONTOLOGIE AAN DE STAGESCHOOL VAN DE BALIE TE BRUSSEL.

Op 7 oktober 1978 organiseerde het toenmalige Verbond van Belgische Advocaten een congres over de (begroting van) erelonen. Tot dan toe heerste er voornamelijk willekeur onder de tarieven die advocaten aanrekenden, en dat leidde tot ontevredenheid bij cliënten, betwistingen en geschillen. Daarnaast eigenden bepaalde cliënten (zoals de Staat en verzekeringsmaatschappijen) zich het recht toe om zelf het ereloon vast te stellen dat zij juist achtten. Conclusie van het congres: aan elke balie werd een ‘consultatieve commissie voor de normalisatie van de erelonen’ opgericht. Het werk van die commissies heeft over de jaren heen geleid tot barema’s, tarieven, aanbevelingen en regle-

© gudrun makelberge

18


menten, en ook weer tot de afschaffing daarvan. In 2006 hernam de Orde van Vlaamse Balies het onderzoek naar advocatenerelonen. De mededingingsregels hadden er namelijk voor gezorgd dat – alle goede bedoelingen ten spijt – ereloontarieven prijsafspraken werden die behoorden tot de meest flagrante inbreuken zowel op art. 101 VWEU, als art. 2 van de Wet van 15 september 2006 tot bescherming van de economische mededinging. Gevolg: de Orde huiverde om nog aanbevelingen te geven over tarieven, good practices of de begro-

ting van erelonen ‘met een billijke gematigdheid’. De patstelling was volkomen. Want hoewel veel advocaten ‘als ondernemers’ mee wilden in een veranderende markt, mocht de Orde wegens de mededingingsregels geen tools aanreiken. Maar 10 jaar laten kunnen uiteraard wel een aantal systemen geëvalueerd worden.

UURTJE-FACTUURTJE Tegenwoordig is het uurtarief, overgewaaid uit de Angelsaksische landen, nog steeds de meest voorkomende manier van begroten. Het is eenvoudig en wordt door advocaten gepercipieerd als het meest rendabele vergoedingssysteem. Het enige wat u moet doen, is uw gepresteerde uren bijhouden in een timesheet, een basisuurloon bepalen en – vooral – dat uurloon meedelen aan uw cliënt. Afdeling III.1.7 Publiciteit van de Codex Deontologie voor Advocaten bepaalt immers dat er over tarieven en voorwaarden ondubbelzinnig en duidelijk moet worden gecommuniceerd en dat in ieder geval duidelijk moet worden aangeduid op welke diensten zij betrekking hebben en hoe kosten in rekening gebracht worden. Wilt u uw tarieven wijzigen, dan moet u uw cliënt daarover tijdig inlichten. Om het basisuurloon te bepalen, is het belangrijk dat u er rekening mee houdt dat u op jaarbasis maar 1.200 tot 1.500 aanrekenbare uren zal kunnen optekenen. Ook al werkt u gemiddeld 50 uren per week, u zal slechts een deel daarvan kunnen aanrekenen aan cliënten, zo blijkt uit verschillende studies. Hoeveel u aanrekent voor die gepresteerde uren, bepaalt u uiteraard zelf. Uit een rondvraag van de OVB bij de Vlaamse advocaten in 2006 blijkt dat het gemiddelde uurtarief dat aan natuurlijke personen wordt aangerekend € 99,9 bedroeg. Voor rechtspersonen was dat € 124,4, voor internationale cliënten € 158,8 en voor overheden € 133,6. U kan ook nog rekening houden met andere factoren zoals de economische draagkracht van de cliënt of het behaalde resultaat.

ONHOUDBARE SITUATIES Het uurtarief als ideale ereloonbe­ groting? Niet helemaal. Het wordt

19


DE AANGEBRACHTE MEERWAARDE IS EEN BELANGRIJK CRITERIUM OM TE BEPALEN OF VOLDAAN IS AAN DE BILLIJKE GEMATIGDHEID. 20 weinig gesmaakt door de cliënten, want het is onvoorspelbaar en beloont in principe inefficiëntie (overbodige brieven, eindeloze conclusies, vergaderingen zonder uitkomst en onaanvaardbare uitstellen op rechtbanken en hoven). Cliënten vragen daarom steeds meer informatie en ook controle. Bovendien heeft de praktijk aangetoond dat het nauwgezet volgen en aanrekenen van uurlonen in bepaalde materies totaal onhoudbaar is. Voor privécliënteel of familiezaken leidt de strikte toepassing van uurlonen soms tot onaanvaardbare situaties. De btw-invoering op advocatenerelonen maakte de situatie nog gecompliceerder. In het merendeel van de gevallen gaan cliënten trouwens niet op zoek naar de goedkoopste advocaat. Ze willen de beste, maar niet meer aan om het even welke prijs. Er moet dus een evenwicht blijven tussen de bepaling van het ereloon en de toegevoegde waarde van de advocaat.

WAARDE U kan het ereloon ook laten afhangen van de belangrijkheid van de zaak, lees: de waarde ervan. Die berekeningswijze kan gebruikt worden voor alle zaken die duidelijk in geld gewaardeerd kunnen worden, zoals invordering van (betwiste) facturen, aansprakelijkheidseisen, schadevergoedingen, huur- of alimentatiegelden. Vaak wordt per schijf een percentage toegepast, waarbij het percentage afneemt naarmate de schijven een hogere waarde vertegenwoordigen. Let op dat u zich bij de bepaling van uw ereloon niet enkel vastpint op een percent van het bereikte resultaat. Dat zou immers een overtreding inhouden van het algemeen verbod dat vervat zit in het principe van de pacta de quota litis. Het ereloon wordt enkel bepaald in functie van de

waarde of inzet van de zaak. Die inzet hangt af van de waarde waarvoor de advocaat optreedt, hetzij om te recupereren, hetzij om recuperatie te vermijden, hetzij om modaliteiten van recuperatie vast te leggen. Kijkt men eerder naar de reële waarde van de zaak, dan moet die ook alle vorderingen omvatten en moet het niet-betwiste gedeelte in mindering gebracht worden om de reële waarde te bepalen.

BILLIJKE GEMATIGDHEID Verschillende criteria van billijke gematigdheid kunnen aangewend worden om het ereloon te verminderen, zoals het uitsluitend dilatoir verweer, een duidelijk overdreven bedrag van de vordering of tegenvordering, een regeling buiten procedure of voor de inleiding of de totale of gedeeltelijke oninbaarheid. Bij niet-betwiste schuldvorderingen zal het ereloon verschillen naargelang de vordering wordt geïnd na ingebrekestelling maar vóór dagvaarding, dan wel na ingebrekestelling en na dagvaarding. De aangebrachte meerwaarde is een belangrijk criterium om te bepalen of voldaan is aan de billijke gematigdheid. Ook in de beroepsprocedure. Indien de beroepsprocedure door de wederpartij enkel dilatoir gevoerd wordt en de besluiten enkel een herhaling bevatten van de argumenten in eerste aanleg, is er geen enkele reden om zomaar de helft van het ereloon van eerste aanleg te vragen. Daar moeten reële prestaties of recuperaties tegenover staan.

PER PRESTATIE Een derde vaak voorkomende vorm van ereloonbegroting is de berekening per prestatie. Vooral in familierecht, strafrecht en sociaal recht zijn zaken


CONFRATER AAN HET WOORD

PRATEN OVER DE PRIJS IS GEEN TABOE ID OVER DE AUTEUR: STANY WENS IS ADVOCAAT-VENNOOT VAN HET KANTOOR OFFICIUM ADVOCATEN TE ANTWERPEN.

moeilijk waardeerbaar in geld en is ook het uurtarief niet aangewezen. Een advocatenkantoor kan dan voor een welbepaalde prestatie aan een welbepaalde cliënt zijn ereloon vooraf kenbaar maken. Belangrijk daarbij is dat de prestaties nauwkeuring worden omschreven om ereloongeschillen te vermijden. Consultaties en vergaderingen worden daarin het best niet opgenomen. Daarvoor rekent men beter een uurtarief aan dat rekening houdt met de wettelijke criteria en gebruikelijke coëfficiënten.

HYBRIDE ALS TOEKOMST? Ook al kondigde het toonaangevend Nederlands advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek in 2014 met zijn Guide to Alternative Fee Arrangements het einde van het uurtarief aan, ook vandaag blijkt het nog een vaak gebruikte en praktische tool. Maar er zijn alternatieven. De gids deelde verschillende manieren van ereloonberekening onder in vier categorieën: alternatieve uurtarieven, vaste vergoeding of vergoeding per prestatie, risk-sharing arrangements en hybride verloning zoals een frequent flyer systeem. Bij de voorlaatste categorie wordt een deel van de kosten en erelonen al dan niet aangerekend in functie van het resultaat; bij de laatste krijgen cliënten kortingen indien nieuwe rechtsdomeinen aan het advocatenkantoor worden toegevoegd. Een soort loyauteitskorting zeg maar. Wat in al die alternatieven naar voren komt is in elk geval het belang van transparantie en voorspelbaarheid. Vooral in dat opzicht blijven timesheets nuttig. Al was het maar om zelf na te gaan in welke mate uw tussenkomsten voor de cliënt efficiënt en doeltreffend waren en een meerwaarde betekenden om het resultaat te bereiken waarvoor hij advies of bijstand vroeg.

MR. STANY WENS ZWEERT BIJ HET PRINCIPE ‘VRIJHEID BLIJHEID’. ELKE ADVOCAAT BEHANDELT VERSCHILLENDE SOORTEN ZAKEN, OP VERSCHILLENDE MANIEREN. EEN STAR SYSTEEM OM HET ERELOON VAST TE LEGGEN, IS VOLGENS HEM NIET DE AANGEWEZEN OPLOSSING. MAAR OOK HIJ STELT COMMUNICATIE CENTRAAL. “Ik ben nooit een groot voorstander geweest van het louter rekenkundig ‘tijdschrijven’. Al die jaren aan de balie hebben me duidelijk gemaakt dat er in de hele ereloonproblematiek twee sleutelwoorden zijn: communicatie en flexibiliteit. Advocaten moeten naar hun cliënten toe communiceren over de manier waarom ze hun ereloon berekenen. Je stelt het probleem van je cliënt wel centraal, maar je moet ook vergoed worden voor de inspanningen die je levert. Een probleem oplossen, kost tijd en praten over de prijs die daartegenover staat, mag geen taboe vormen. Daarnaast is ons beroep zo divers, dat zowel advocaten als cliënten een zekere flexibiliteit aan de dag moeten leggen. Advocaten adviseren, maken overeenkomsten, sluiten akkoorden, pleiten in strafzaken, in burgerlijke, commerciële of administratieve geschillen, … Al die zaken vragen een eigen aanpak en dat impliceert ook een eigen wijze van vergoeding. Een uurtarief is daarom niet altijd de beste manier om af te rekenen over een zaak of een geleverde prestatie. Vaak kan een advocaat wel inschatten hoeveel tijd of inspanning een bepaalde zaak zal vragen, en een cliënt is vaak gebaat met een vast bedrag. Of waarom geen resultaatgerichte beloning? Die kan in een aantal betwistingen op financieel vlak aangewezen zijn. Advocaat en cliënt delen dan in het procesrisico, waardoor een gunstig resultaat niet alleen de cliënt maar ook de advocaat goed uitkomt. Veel draait ook om vertrouwen en dat creëer je vooral door open en transparant te communiceren naar je cliënt. Zo weet die wat hem te wachten staat en wordt hij niet geconfronteerd met onaangename verrassingen achteraf.”

21


RONDE TAFEL

RONDETAFELGESPREK: EERSTELIJNSBIJSTAND – WIE NEEMT WELKE VERANTWOORDELIJKHEID?

22

“HET INGEWIKKELDE KRUISPUNT VAN WELZIJN EN ADVOCATUUR” TERWIJL DE TOEGANG TOT HET RECHT GRONDWETTELIJK GEGARANDEERD IS, LIJKT DIE IN DE PRAKTIJK STEEDS MINDER VAN EEN LEIEN DAKJE TE LOPEN. GETUIGE DAARVAN ZIJN DE RECENTE ALARMKRETEN VAN ARMOEDEVERENIGINGEN, OVERBEVRAAGDE CAW’S EN OOK DE ADVOCATUUR ZELF. NET TEGEN DIE WOELIGE ACHTERGROND WORDT DE JURIDISCHE EERSTELIJNSBIJSTAND – IN 2014 OVERGEHEVELD NAAR DE GEMEENSCHAPPEN – HERVORMD. WAT IS DE STAND VAN ZAKEN? EN VOORAL: WAARNAARTOE MOETEN CJB’S & CO EVOLUEREN? DOOR: JAN-PIETER MATEUSEN

Even terug naar het verleden voor een breder perspectief. In Art. 23 van de Grondwet – “Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden” – werden in 1994 de bijhorende sociale, economische en culturele rechten omschreven, met voor het eerst ook de expliciete vermelding van juridische bijstand. Mee onder impuls van een sociaal voelende koning vond het inzicht dat armoede een probleem met vele dimensies is eindelijk enige ingang. De Koning Boudewijnstichting kreeg de opdracht het eerste Algemeen Verslag over de Armoede te schrijven. Het telde 432 deining veroorzakende pagina’s.

In 1998 werd dan de Wet op de Juridische Bijstand goedgekeurd, waardoor de CJB’s en BJB’s in het leven werden geroepen. Opzet: resp. juridische eerste- en tweedelijnsbijstand voor iedereen waarborgen. Maar is dat – enkele staatshervormingen later en met een rood uitslaande armoedebarometer – fundamenteel gelukt? Aan de frontlinie van de OVB-tafel zitten armoede-expert Hilde Linssen, advocaat en academicus Steven Gibens, CJB-voorzitter Johan Verheyden en Vlaams aandachtsambtenaar welzijn-justitie Marc Verhelst. Zoals steeds schotelde Ad Rem het panel vier, soms provocerende, stellingen voor (niet noodzakelijk OVB-standpunten).


23


THEMA 1: GETRAPPEL TER PLAATSE? STELLING: Welzijn betekent meer dan gezondheid alleen, het impliceert ook juridische levenskwaliteit. In die zin is het goed dat de juridische eerstelijnsbijstand werd overgeheveld naar het beleidsdomein Welzijn van de Vlaamse overheid. De integratie verloopt echter tergend traag, nota bene terwijl de vraag naar bijstand toeneemt. Elke sense of urgency ontbreekt. MARC VERHELST: “Er is nu eenmaal de keuze ge-

24

IN WELKE MATE IS DE ADVOCATUUR BEREID EEN CONSULTERENDE ROL TE VERVULLEN NAAR DE WELZIJNSWERKERS ZELF?

maakt om in aanloop naar de nieuwe regelgeving eerst alle actoren te horen. Het Geïntegreerd Breed Onthaal (kortweg GBO, een concept waarin welzijns-, gezondheidswerkers en ook advocaten een netwerk vormen, red.) staat namelijk centraal in het nieuwe decreet. Daarom loopt er na de eerste gesprekken momenteel een uitgebreide consultatieronde. Het tempo ligt misschien lager dan verhoopt maar hier komen enorm veel agenda’s samen. Alleen onderling al verschillen veel CJB’s in hun werking behoorlijk sterk van elkaar. En hoewel het decreet wellicht nog een jaar of twee op zich zal laten wachten, kunnen er al wel uitvoeringsbesluiten worden geschreven en op basis van de consultatie de eerste stappen op het terrein worden gezet. Het gaat ook om een heel fundamentele kwestie: hoe omschrijven we juridische eerstelijnsbijstand en hoe gaan we dat in een breder kader organisatorisch concreet invullen? Maar intussen werken de CJB’s in de praktijk net zoals ze dat deden toen ze onder justitie zaten. Daaraan is niets veranderd.”

JOHAN VERHEYDEN: “Ik moet dat tegenspreken. Na een gesprek op het kabinet is het mij heel duidelijk uit welke hoek de wind zal waaien: meer

HILDE LINSSEN: BELEIDSADVISEUR EN JURISTE BIJ HET NETWERK TEGEN ARMOEDE, DAT 60 ARMOEDEVERENIGINGEN MEE VERTEGENWOORDIGT. IS ER OOK VERANTWOORDELIJK VOOR DE STAF DIE ROND GRONDRECHTEN WERKT.

STEVEN GIBENS: ADVOCAAT (BALIE ANTWERPEN), LECTOR KDG-HOGESCHOOL EN ONDERZOEKER UANTWERPEN. GESPECIALISEERD IN TOEGANG TOT JUSTITIE. WAS ZELF CJB- EN BJB-VOORZITTER.

JOHAN VERHEYDEN: ADVOCAAT (BALIE BRUSSEL NL) EN VOORZITTER VAN HET CJB ALDAAR. VERLEENT ZELF NOG MAANDELIJKS EERSTELIJNSBIJSTAND. WAS OOK DIRECTEUR VAN HET BJB BRUSSEL EN IS LID VAN DE AV VAN DE OVB.

MARC VERHELST: BELEIDSMEDEWERKER WELZIJN & JUSTITIE AAN HET DEPARTEMENT WVG (WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN). VOLGT VOOR DE VLAAMSE OVERHEID DE REORGANISATIE VAN DE JURIDISCHE EERSTELIJNSBIJSTAND OP. IS FILOSOOF EN CRIMINOLOOG EN ZELF GEWEZEN HULPVERLENER.


CONCLUSIE THEMA 1 Er moet nog veel water naar zee stromen voordat er een performante samenwerking ontstaat tussen het welzijnswerk en de juridische sector. Dat, terwijl het hele panel de toenemende druk op de eerstelijnsbijstand onderschrijft. Een verarmende middenklasse wordt als een van de hoofdredenen aangehaald. Johan Verheyden: “Vragen over familierecht en huurgeschillen zijn van alle tijden. Maar het is duidelijk dat we de jongste jaren andere mensen met vaak complexere problemen zien.” Hoewel het hele panel gewonnen is voor een structurele samenwerking tussen welzijn en justitie en dat ook de logica zelve lijkt, blijkt dat België qua beleid hopeloos achterloopt bij buurlanden Nederland, Frankrijk en zelfs Duitsland. Is het een toeval dat het armoederisico in elk van die landen kleiner is? Het is nooit onderzocht. Hilde Linssen: “Welzijn zal een beeld moeten krijgen van de juridische wereld, en omgekeerd. Maar op de mensen aan deze tafel na liggen daar nog te weinig actoren van wakker.”

samenwerking tussen CAW’s, OCMW’s en de advocatuur. Ik juich dat in principe toe, want zelfs al functioneren de CJB’s goed in de oorspronkelijke opvatting van wat juridisch eerstelijnsadvies is, er zijn qua samenwerking zeker stappen te zetten. In Brussel zijn wij alvast proactief aan de slag gegaan door meer eerstelijnsbijstand te verlenen bij de OCMW’s en een samenwerking op te zetten met verscheidene CAW’s. Waar we voorheen vooral in de Regentschapsstraat aanwezig waren, bieden we vandaag in de regio Brussel-Vilvoorde op bijna 30 locaties eerstelijnsadvies aan. Er ìs dus al verandering zichtbaar. Wat niet wegneemt dat er nog veel uitgeklaard moet worden om tot een geïntegreerd netwerk te komen waarin de rechten van de cliënt voor mij steeds moeten primeren.”

problemen. Om nog te zwijgen van het armoederisico bij eenoudergezinnen (in België 35,7%, cijfers Alg. Directie Statistiek EU-SILC 2015, red.) Hoewel men vanaf eind de jaren 80 weet dat ingrepen nodig waren, heeft het beleid verstek laten gaan op het snijpunt van welzijn en rechtshulp. Nog altijd zijn er veel te weinig studies en metingen over de juridische behoeften en noden van mensen. In Nederland heeft men daarentegen het beleid laten aansluiten op allerlei metingen zoals de geschillenbeslechtingsdelta. Uit mijn onderzoek blijkt dat het concept van samenwerking tussen de advocatuur, het recht en het sociale wel degelijk werkt en het is mij dan ook zeer genegen. Het goede nieuws is dat hier eindelijk de kans op een nieuw beleid op tafel ligt, maar de dringendheid ervan mag ook worden benadrukt.”

HILDE LINSSEN: “Het probleem heeft zoveel facetten

THEMA 2: DE MEERWAARDE VAN DE ADVOCAAT

en iedereen deelt mee in de verantwoordelijkheid. De komst van de CJB’s was op zich goed maar het gevolg was dat veel welzijnsorganisaties de aandacht voor het juridische lieten verwateren, alsof het een apart domein was geworden. Daarnaast – en dat is erg belangrijk om de urgentie vandaag te begrijpen – was juridische bijstand vroeger in de hele maatschappij ingebed. Je kon het zo gek niet bedenken of je kon wel ergens gratis juridisch advies krijgen. Ik gaf het ooit zelf bij het CLBG (centrum voor levensen gezinsvragen), maar je kon ook terecht bij de bank, allerlei adviescentra, enzovoort. De laatste 10 jaar is dat, mee wegens maatschappelijke veranderingen en besparingen allerhande, veel minder het geval. Zeker is dat veel welzijnsactoren er nog te weinig van wakker liggen dat dat naar ‘ons’ is gekomen. In een eerste werkgroep rond het groenboek van de bevoegdheidsverdeling waren er amper drie aanwezigen voor de eerstelijnsbijstand. Dat schetst de onderbelichting terwijl de vraag naar eerstelijnsbijstand toeneemt. Alleen al het aantal schuldendossiers is explosief gestegen.”

STEVEN GIBENS: “Uit onderzoek blijkt inderdaad dat kwetsbare rechtsgebruikers meervoudige sociale en juridische problemen hebben. Een koppel waarbij de man arbeider is en de vrouw in het PWA-systeem werkt, raakt bij de minste tegenslag in de

STELLING: De juridische eerstelijnsbijstand is advocatenwerk. Niet zozeer omdat ruim 1.000 advocaten er zich voor inzetten maar bovenal omdat de deontologie van de advocaat een onvervangbare meerwaarde voor de rechtzoekende betekent. HILDE LINSSEN: “Ik vind het juristenwerk maar niet a priori advocatenwerk. En wel hierom: ik ken heel wat advocaten die in het eerstelijnsadvies prachtwerk verzetten maar er zijn er ook nog veel die niet over de nodige communicatieve skills beschikken of genoeg tijd willen investeren. Laat de zaken dan liever over aan wat ik ‘welzijnsjuristen’ zou noemen. Ik denk dat een systeem dat werkt met juristen die zowel een sociale als juridische problematiek kunnen detecteren de best mogelijke garantie biedt om ook de meest kwetsbare mensen te bereiken.”

STEVEN GIBENS: “Sommige CJB’s selecteren streng, aan andere balies hangen of hingen open lijsten uit, wat betekent dat je ook advocaten op zoek naar vooral een bijverdienste aantrekt. (De gemiddelde uurvergoeding bedraagt 65 euro, red.) Dat is jammer: hier moeten eigenlijk de sterkste ­advocaten staan. Alleen hiervoor goed opgeleide juristen kunnen achter een kleine vraag een reeks van sociale of andere juridische problemen detecteren, de nodige knipperlichten inschakelen en op die manier preventief werken. Inter­

25


disciplinaire samenwerking is nodig. Een goed voorbeeld vind ik de vreemdelingenpermanentie in Antwerpen. Daar zitten een advocaat en een gespecialiseerd jurist naast elkaar waardoor procedurele en gespecialiseerde inhoudelijke expertise elkaar aanvullen. Uiteraard is de deontologie ontzettend belangrijk maar alleen zo kan kruisbestuiving werken en nog eens efficiëntiewinst opleveren.”

26

VROEGER KON JE HAAST OVERAL GRATIS JURIDISCH ADVIES KRIJGEN. DIE TIJD IS DEFINTIEF VOORBIJ. DAT MAAKT DE URGENTIE GROOT.

Lees het vervolg van dit debat beslist verder op www.advocaat.be/adrem. Thema 3: ONBEKEND MAAKT ONBEMIND Thema 4: OP ZOEK NAAR DE EERSTELIJNSADVOCAAT 2.0

JOHAN VERHEYDEN: “Wij hebben in Brussel al aanvaard dat de sociaal werker zijn ‘cliënt’ het beste kent. Medewerkers van het OCMW en CAW kunnen, wanneer ze dat nuttig achten, bij een eerstelijnsadvies aanwezig zijn. Maar het is evident dat zulks o.a. wat beroepsgeheim betreft tot problemen kan leiden – dat moet samen met de OVB ten gronde bekeken worden. Ik denk dat alle actoren hun verantwoordelijkheid wel willen opnemen maar wat als je bij het advies over een juridisch probleem merkt dat er eigenlijk een procedure tegen het OCMW moet worden opgestart terwijl er een OCMW-medewerker naast de cliënt zit? Duidelijke afspraken zijn nodig. Kijk: ik ken het ideale systeem ook niet en wellicht bestaat het niet. In Gent werkt men met een beperkt aantal advocaten die alleen maar eerstelijns doen. Anderzijds vind ik dat wij in onze samenwerking met de CAW’s in Halle-Vilvoorde, waar we per CAW één advocaat en één vervanger hebben aangeduid, eveneens op een goed spoor zitten. Zo creëer je vertrouwen en een netwerk. Beide aspecten ondersteunen de vertrouwelijkheid. Vandaar dat het mijn advies is samen te werken maar ook om niet te veel op te leggen en de regionale noden, ervaringen en kennis te laten spelen.”


MARC VERHELST: “De bedoeling van het GBO is in de

HILDE LINSSEN: “Moeten juristen of advocaten met

eerste plaats voor complementariteit te zorgen. Akkoord: er spelen, ook op het kabinet, natuurlijk altijd twee invalshoeken: een sociale en een juridische. Soms botst de ene met de andere, afhankelijk van het perspectief. Maar je kan die volgens mij samenbrengen zonder in te grijpen op eigenheden en toegevoegde waarde. Een belangrijke kwestie die mij daarbij echter nog onduidelijk is, is in welke mate de advocatuur bereid is een consulterende rol te vervullen naar de welzijnswerkers zelf.”

andere woorden OCMW-medewerkers gaan opleiden? Dat is een heel belangrijke vraag want uiteindelijk kantel je het juridische wel in de afdeling welzijn Vlaanderen. Belangenvermenging is hier een gevaarlijk punt. Als een cliënt in beroep wil gaan tegen een OCMW-beslissing en bij datzelfde OCMW om juridisch advies moet gaan, is dat toch een probleem. Ook het jeugdsanctierecht komt erin terecht. Ik ben het verder eens met Johan. Laten we niet te veel opleggen en ruimte houden voor experiment, ook wat dit betreft.”

CONCLUSIE THEMA 2 Een CJB is nu al paritair samengesteld tussen vertegenwoordigers van de balie en van erkende organisaties van juridische bijstand zoals een OCMW. Het lijkt er echter op dat ze vooral op papier, in de wettelijk bepaalde verslagen, samenwerken. Marc Verheyden: “Dat heeft te maken met het feit dat eerstelijns zo lang bij justitie heeft gezeten. De integratieoefening is eenvoudigweg nooit gemaakt.” De advocaten in het panel beklemtonen dat de wettelijke omschrijving van juridische eerstelijnsbijstand momenteel weinig marge laat en dat het mee aan het kabinet is hierover duidelijkheid te scheppen: “Als we spreken over echte ondersteuning, dan kan men zich afvragen in welke mate je binnen het wettelijke kader blijft.” De slotvaststelling is dat iedereen eerstelijnsadvies nog te veel op een andere manier inkleurt. Hilde Linssen beaamt dat: “Er wordt ook al gesproken over nuldelijns. Het is niet de bedoeling om straks zeven stappen te hebben. Laten we er om te beginnen voor zorgen dat iedereen over hetzelfde concept praat.”

FULL SERVICE PARTNER BIJ FAILLISSEMENTEN

HET GROOTSTE VEILINGHUIS VAN EUROPA • • • • • • •

Advies Verkoop voorbereidingen Online veilingen Opslag en beheer roerende goederen Taxaties roerende goederen Assistentie beslagleggingen Gerechtelijke bewaarder

Neem contact op met:

David Westhof sales@bva-auctions.be +32 (0) 14 75 69 76

BVA-AUCTIONS.COM/BELGIE

27


THEMA 3: ONBEKEND MAAKT ONBEMIND STELLING: De rechtzoekende vindt onvoldoende de weg naar de eerstelijnsbijstand. En als die toch de weg vindt, is de situatie al vaak geëscaleerd, zeker als het om kwetsbare mensen gaat. Rechtshulpverlening moet meer kenbaar worden gemaakt. STEVEN GIBENS: “Mijn frustratie toen ik zelf voorzitter

CONCLUSIE THEMA 3 28 Ja, het ontbreekt de juridische eerstelijnsbijstand aan notoriteit, maar die kan je pas opbouwen als er een duidelijke visie en missie achter zit. Structurele outreach zoals de Iusbus in Noorwegen en de bakfietsende juristen die in Denemarken naast juridisch advies ook koffie en een maaltijd aanbieden, lijkt er in België niet meteen te komen. Het CJB-budget is ook niet bepaald gigantisch te noemen met 1,024 miljoen euro en CAW’s en OCMW’s bouwen hun juridische werking eerder af dan op. Zo ontstond in Antwerpen commotie omdat het OCMW zijn missie wijzigde van ‘sociale grondrechten garanderen’ naar ‘maximaal bijdragen tot de sociale grondrechten’. Het is te hopen dat het GBO erin slaagt meer bekendheid te verwerven. Steven Gibens benadrukt: “Je zal een beleid moeten voeren tussen enerzijds mensen die een specifieke opvolging nodig hebben en anderen die meer zelfredzaam zijn.” Dat sluit naadloos aan bij het laatste thema.

was, was dat de CJB’s nooit op een eenduidige manier naar buiten kwamen. Er was geen logo, geen merk. In tegenstelling tot het Juridisch Loket in Nederland heeft het begrip ‘juridische eerstelijnsbijstand’ laat staan ‘CJB’ geen enkele naamsbekendheid bij het publiek. Je moet identiteit creëren maar er was geen budget en al hebben we allemaal wel brochures en affiches gemaakt, er was geen coördinatie. Dat de CJB’s in gebouwen van anderen opereren, maakt de situatie er natuurlijk ook niet makkelijker op.” JOHAN VERHEYDEN: “Dat klopt. Onze affiches verdwenen sneller dan we ze konden aanplakken: een week later hing er ad valvas wat anders. En ten gronde: veel mensen komen naar het CJB omdat ze een advocaat willen om naar de rechtbank te gaan. Zij maken geen onderscheid tussen eerstelijns en tweedelijns.” HILDE LINSSEN: “In de gezondheidszorg zijn eerstelijns en tweedelijns wél ingeburgerd geraakt dankzij goeie sensibiliseringscampagnes. Eerst naar de huisarts, dan pas naar de specialist. Daarom hebben wij in het kader van het GBO alvast duidelijk gesteld dat men voor ons niet moet gaan samenwerken om samen te werken. Nee: mensen moeten vooral krijgen waar ze recht op hebben zodat ze écht worden geholpen, ook juridisch want dat is in bijzonder veel gevallen nodig. Een andere vaststelling is dat de drempel relatief hoog blijft liggen. Wij moeten soms heel veel moeite doen om mensen te overtuigen naar een OCMW, CAW of CJB te gaan.” MARC VERHELST: “Ter informatie: de naamsbekenheidheid van de CAW’s is – zelfs na een campagne – ook niet overdreven met een penetratiegraad van 5 %. Wel probeert men er thans een beleid uit te werken rond ‘onderbescherming’: mensen die rechten hebben maar er niet van genieten, bijvoorbeeld omdat ze de weg naar de hulpverlening niet vinden. Naar de meest kwetsbaren op zoek gaan, zal in geen geval eenvoudig zijn. Zeker omdat de werkingsmiddelen van de CAW’s onder druk staan, en uiteraard die van hun juridische diensten.” HILDE LINSSEN: “Dat is echt een probleem. De ­CAW’s hebben zich met al die fusies teruggeplooid op een stedelijke context en zijn veel te weinig aanwezig op het hele terrein.”

JOHAN VERHEYDEN: “Daarentegen is de rechtshulp voor wie wél bij de CAW’s en OCMW’s binnenraakt, toch verbeterd. De mensen daarbuiten, zij die op straat leven, bereiken we nog onvoldoende, dat moeten we toegeven. Maar is het de bedoeling dat de advocaat zo laagdrempelig wordt dat hij naar bijvoorbeeld een station of een opvangfaciliteit trekt om er mensen te adviseren? Overigens, dan krijgen we hier in Brussel verwijten van de dienst vreemdelingenzaken dat we cliënten ronselen, wat uiteraard onze bedoeling niet is. Ik zou het logischer en evenwichtiger vinden wanneer sociale werkers mensen desgevallend naar juridische eerstelijnsbijstand begeleiden.” STEVEN GIBENS: “Ik heb een avond meegedraaid met Droit Sans Toit, het initiatief van de Franstalige advocaten en straathoekwerkers om elke donderdagavond in Brussel-Centraal daklozen te ondersteunen. Ik besef dat outreach delicaat kan zijn en bij sommige advocaten en beleidsmakers vragen oproept. Anderzijds vind ik dat we die rol moeten opnemen, zeker wanneer het om de verdediging van fundamentele mensenrechten gaat. Verder is de kritiek dat er cliënteel wordt geronseld zo goedkoop: ik betwijfel of een dakloze financieel zo interessant is als cliënt. Waarmee ik bedoel dat dit een initiatief van sociaal geëngageerde advocaten is die op deze manier een publiek bereiken dat nooit de Regentschap binnen stapt terwijl die mensen wel degelijk met juridische problemen kampen. Nu, alles blijft een kwestie van keuzes en te beslissen waar je de bakens uitzet. Alleen dan kan je je werking op een efficiënte manier promoten.”


THEMA 4: OP ZOEK NAAR DE EERSTELIJNSADVOCAAT 2.0 STELLING: De advocatuur laat zich ook in de eerstelijnsbijstand voorbijsteken, bij uitstek op het digitale domein. Op talloze internetfora, sites van belangen- en consumentengroeperingen maar ook op die van de openbare organisaties wordt juridisch advies verstrekt, al dan niet tegen betaling. De advocatuur moet eens werk maken van een site waar helder en accuraat eerstelijnsadvies wordt aangeboden. STEVEN GIBENS: “Persoonlijk gruw ik van de ­ alimero-achtige instelling van een stuk van de advocaC tuur die altijd maar vreest dat hun werk wordt afgepakt. Mijn stelling is dat er werk genoeg is voor advocaten die kwaliteit leveren, anders zouden al die andere initiatieven niet bestaan. Dat gezegd zijnde mag het aspect digitalisering wel op tafel worden gelegd. Een vraag die ik bijvoorbeeld wil opwerpen is waarom we veel informatie niet frontline zouden aanbieden, in een heldere taal. Heel veel overheidswebsites bevatten weliswaar juridische informatie, maar die is zelden in klare juridische taal verwoord. De informatie is ook over verschillende sites verspreid. Het resultaat is dat de rechtzoekende verdwaalt in een juridische jungle wanneer hij begint te googelen. Mijn visie is dat je verschillende toegangsdeuren nodig hebt, waarvan er zeker een digitaal moet zijn en waar je bijvoorbeeld thematisch gerangschikte informatie kan vinden. Dat zou de druk op de face to face eerstelijnsbijstand kunnen verlagen voor mensen die zelfredzaam zijn, en het systeem toelaten zich meer toe te spitsen op mensen die het echt nodig hebben. In Canada en Australië bestaan bijvoorbeeld juridische one stop shops, de legal clinics, die als een performante backoffice functioneren. Minstens zou men moeten nadenken een interne databank aan te leggen voor CJB-­advocaten met veel gestelde vragen en antwoorden. Tijdens mijn onderzoek was het opvallend hoeveel er wordt geput uit parate kennis en hoe weinig er wordt opgezocht, zelfs al was dat aangewezen. Hoedanook: welk initiatief men ook neemt, de bekommernis ‘niet voorbijgestoken te worden’ mag niet het uitgangspunt zijn. Dan stel je de dienstverlener en niet de cliënt ­centraal.” HILDE LINSSEN: “Ik kan daarom niet genoeg benadrukken dat de hervorming van de eerstelijnsbijstand met de ervaringen van de kwetsbare doelgroepen zelf moet gebeuren. Zij beleven tenslotte de problemen, en ze spreken en denken er anders over dan wij. Zeker als het gaat over kwaliteit en output is hun inbreng cruciaal om verder te evolueren naar een systeem dat werkt. Daarin kan het digitale een rol spelen maar je zal altijd face to face nodig hebben. Niet in het minst omdat het de taak van de eerstelijn is om signalen door te geven naar de tweedelijnsbijstand in het bijzonder en het beleid in het algemeen. Heel concreet: als 700 van die

1.000 CJB-advocaten ervaren dat er een probleem is met uithuiszettingen wegens een bepaalde regelgeving, dan ligt daar een belangrijke verantwoordelijkheid die overigens nooit is opgenomen door de justitiehuizen. Zo’n signaalfunctie moet heel belangrijk worden.” MARC VERHELST: “Helemaal mee eens: het moet om de cliënt gaan. Veel meer dan vandaag het geval is. Ik denk dat de CAW’s heel wat extra ademruimte zouden krijgen wanneer alle openbare instanties van VDAB over RVA tot en met OCMW hun doelgroep zeer cliëntgericht zouden benaderen. Welzijn wil niet liever dan dat de prioriteiten door de basis worden aangegeven. Kijk naar hulpverlening aan gedetineerden, slachtofferhulp: daar is het beleid afgesteld op de noden die van onderaan vertolkt werden. Mijn aanvoelen is dat we hier vooral een doorleefd standpunt van de armoedewerking krijgen terwijl dat van sommige andere actoren eerder steriel blijft. De CJB’s, in welke vorm dan ook, zouden nochtans een belangrijke speerpunt kunnen worden in het nieuwe systeem. Ik zou hen inhoudelijk ook liefst een meer beleidsmatige taak toebedelen dan vooral de organisatie van zitdagen door advocaten.” JOHAN VERHEYDEN: “Mijn bekommernis is dat we kwaliteit blijven verlenen in onze dienstverlening. We moeten niet per se de eersten zijn om mensen voor te lichten bij hun juridische vragen, maar wel de besten. En om terug te keren naar de stelling, vind ik dat er inderdaad stappen te zetten zijn. Ik denk meteen aan onze CJB-telebalie in Brussel: wij krijgen oproepen van over het hele land. Weliswaar heeft de OVB geen bevoegdheid over de CJB’s, maar laten we samen eindelijk eens naar een centrale lijn kijken en welke technologie daarin een rol kan spelen. Je kan voor alles een centraal nummer bellen behalve voor juridisch advies; daar bewijzen we de rechtzoekenden noch onszelf een dienst mee. Tegelijk moet de overheid ook de financiering optimaliseren. Die wordt nu wettelijk bepaald op basis van het aantal inwoners en andere parameters waaronder het aantal steuntrekkers. Momenteel staan daar geen vereisten tegenover. Ik wil dat anders: commissies die zowel kwalitatief als kwantitatief goed werk verrichten moeten daarvoor behoorlijk worden vergoed. Dat zal de kwaliteit nog een extra zetje geven. En tot slot een bedenking bij de digitalisering. Ja, die kan een belangrijke rol spelen. Maar hoe je het draait of keert, juridische eerstelijnsbijstand zal altijd vooral een job van en voor mensen blijven. Voor onze stagiairs maakt het ook deel uit van hun opleiding. Sommige daarvan werken op grote kantoren. Zij merken dat voor veel mensen een zaak van 200 euro veel belangrijker is dan een zaak van 20 miljoen voor een groot bedrijf. Die boodschap moeten we ook blijvend kunnen meegeven aan jonge advocaten, want alleen dan zitten we goed voor de toekomst.”

29

CONCLUSIE THEMA 4 Steven Gibens verwijst naar het boek ‘The end of lawyers’ van Prof. Richard Susskind, een Brits academicus gespecialiseerd in juridische technologie die zowel bedrijven als overheden adviseert. “Daarin toont hij heel helder aan dat de advocatuur af moet van oude paradigma’s en de voordelen van innovatie en technologie moet gaan gebruiken voor een betere dienstverlening. Ook in de juridische eerstelijnsbijstand. Waarom 40 minuten face to face informatie geven wanneer die op een portaal helder geformuleerd staat?” Het panel ziet daarin inderdaad een win-winsituatie: de zelfredzame burger zal zo al meer beslagen bij de eerstelijnsadvocaat komen, en er komt meer tijd voor zij die extra ondersteuning nodig hebben. Hilde Linssen legt daarop nogmaals de klemtoon: “Pas wanneer het systeem voor hen functioneert, werkt het voor iedereen.”


30

3X

TIPS ... EN ANEKDOTES

1.

2.

3.

BESTE BOEK “Boeken zijn voor mij pure ontspanning. Even ontsnappen uit de werkelijkheid. De Millenniumtrilogie van Stieg Larsson is zo een boekenreeks waar ik me volledig in kon verliezen.”

HANDIGSTE OPLEIDING “Op een bepaald moment twijfelde ik of de advocatuur wel iets voor mij was. Hoewel ik veel energie in mijn job stak, haalde ik er weinig voldoening uit. Daarom volgde ik een loopbaancoaching. Weinigen durven toe te geven dat hun job niet altijd rozengeur en maneschijn is, maar even tijd maken voor zelfreflectie helpt echt. Uit de coaching bleek dat de advocatuur wel degelijk mijn ideale job is. Alleen moest ik trachten de randactiviteiten die erbij komen kijken, te beperken. Prioriteiten stellen en af en toe ‘nee’ durven te zeggen, heeft geholpen. Ik voel me nu veel zelfzekerder en energieker.”

SLIMSTE TIP “Het klinkt als een huizenhoog cliché en toch is het zo belangrijk: respect moet je verdienen in plaats van het te eisen. Dat doe je in de eerste plaats door anderen te behandelen zoals je zelf behandeld zou willen worden. Het is niet omdat wij een toga dragen, dat we beter zijn dan een ander. Af en toe moet je ook jezelf even in vraag durven te stellen.”


ESTAFETTE CONFRATER AAN HET WOORD DOOR: BABETTE DE GROM, DEPARTEMENT COMMUNICATIE

ELISABETH JORIS, ADVOCAAT FAMILIE- EN JEUGDRECHT, SCHULDBEMIDDELING EN ARBEIDSRECHT “AF EN TOE EEN STAP TERUG NEMEN, BIEDT JE NIEUWE – NOODZAKELIJKE – PERSPECTIEVEN.”

ID OVER DE GEÏNTERVIEWDE: ELISABETH JORIS IS AAN DE BALIE SINDS 1998, MET EEN PAUZE TUSSEN 1999 EN 2002. ZE HEEFT EEN HOOFDKANTOOR AAN DE BALIE VAN BRUSSEL EN BIJKANTOREN AAN DE BALIES VAN MECHELEN EN LEUVEN. ALS MOEDER VAN 2 PUBERS KAN ZE HET BEST ONTSPANNEN MET EEN PARTIJTJE TENNIS.

IN HET VOLGENDE NUMMER “Stefanie Keyser, balie Antwerpen, krijgt van mij de estafettestok. Ik heb haar ontmoet in een dossier waarin haar cliënt mijn tussenkomst niet kon appreciëren en mij zelfs beledigde en bedreigde. Stefanie bleef heel confraterneel en trachtte zelfs in de moeilijkste omstandigheden tot een oplossing te komen die in het belang was van alle partijen.”

MIJN SPECIALITEIT

“Ik startte mijn stage in een groot kantoor in Brussel, waar ik voornamelijk sociaal recht beoefende. Na twee jaar had ik het daarmee wel gehad en stapte ik over naar de privésector. Toch won de liefde voor de advocatuur het en in 2003 keerde ik terug naar de balie. De juiste beslissing, zo bleek. Ik ben nu een zogezegde huis-tuin-en-keukenadvocaat, maar geniet enorm van de afwisseling die mijn job me biedt. Het voelt ontzettend goed om in het leven van mensen het verschil te kunnen maken, hoe klein dat ook is. Die menselijkheid maakt het beroep soms ook wel zwaar. Je krijgt als advocaat veel emoties te verwerken, en hoe ouder ik word, hoe moeilijker het me valt om alles los te laten. Op een bepaald moment werd het me allemaal te veel waardoor ik even gas terug moest nemen. Ik heb toen een persoonlijke reorganisatie doorgevoerd, zodat ik meer tijd vrij kon maken voor datgene wat ik echt graag doe, namelijk samen met mensen op zoek gaan naar de best mogelijke oplossing voor hun probleem.”

MIJN BELANGRIJKSTE UITDAGING NU

“Ik vind het ontzettend belangrijk mezelf – en anderen – er steeds opnieuw aan te herinneren de belangen van de cliënt voorop te stellen. Een dossier kan voor mij misschien een routineklus lijken omdat het mijn 200ste EOO is maar voor mijn cliënt is het waarschijnlijk de eerste keer dat hij in aanraking komt met justitie. Hij heeft dus evenveel recht op je volle aandacht en inzet als een nieuwe, uitdagende zaak. Ik heb de indruk dat het sommige advocaten soms aan inlevingsvermogen ontbreekt om daar rekening mee te houden. Toegegeven, ook ik heb het op drukke dagen soms moeilijk om steeds diezelfde moeite op de brengen, maar tegelijk is het cliëntenbelang net wat me drijft. Daarom zal ik er ook, indien mogelijk, steeds voor strijden om een procedure te vermijden.” “In de verre toekomst zou ik misschien graag nog een opleiding bemiddeling in familiezaken volgen. Ik doe op dit moment al veel zulke zaken, maar een opleiding biedt je toch nieuwe inzichten in hoe je zo’n bemiddeling aanpakt en hoe je partijen die, bij wijze van spreken, met getrokken messen tegenover elkaar staan, toch weer in dialoog laat treden. Op dit moment is die opleiding echter niet aan de orde, want er kruipt veel tijd en energie in en als ik iets doe, wil ik het ook goed doen.”

MIJN UITDAGING IN DE TOEKOMST

31


KNOWHOW TIPS & BEST PRACTICES

ADVOCAAT & DETACHERING

ZO BENT U BIJ OP DE PIJNPUNTEN

32

DOOR: FRANK JUDO

HET CONCEPT DETACHERING KLINKT MENIG ADVOCAAT VREEMD IN DE OREN, MAAR DE REALITEIT IS MISSCHIEN MINDER OPZIENBAREND. MEER DAN EENS VERLEENT EEN ADVOCAAT JURIDISCHE DIENSTEN VANUIT HET BEDRIJF VAN ZIJN CLIËNT, VEELEER DAN VANUIT ZIJN EIGEN KANTOOR. DE VERWARRING DIE DAAROVER IN HET VERLEDEN HEERSTE, PROBEERDE DE OVB VIA EEN REGLEMENT TEGEN TE GAAN.

ID OVER DE AUTEUR: FRANK JUDO IS ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN BRUSSEL-NL.

Die verwarring was er vooral omdat die dienstverlening in het bedrijf van een cliënt soms tot stand kwam door bemiddeling van tussenpersonen. Volgens sommigen was detachering daarom uit den boze, volgens anderen moesten louter een paar uitwassen weggewerkt worden. Bij gebrek aan reglementair kader bleef iedereen overtuigd van het eigen gelijk. Daar wilde de OVB een mouw aan passen door op beperkende wijze te omschrijven welke vormen van detachering toelaatbaar zijn.

DE GEDETACHEERDE ADVOCAAT BLIJFT ADVOCAAT Detachering is een zaak van advocaten, en wel van tableauadvocaten. Stagiairs mogen niet gedetacheerd worden om te vermijden dat zij in een zwakke positie zouden staan tegenover hun cliënten en dat de detachering een rem zou zijn op hun vorming. Ook wanneer de gedetacheerde advocaat ter beschikking staat van een cliënt, blijft hij zijn hoedanigheid van advocaat behouden. Hij maakt rechtstreeks afspraken met de cliënt. Detachering

OM TE ONTHOUDEN • Detachering is mogelijk binnen de krijtlijnen van het reglement. • De gedetacheerde advocaat blijft onverkort onderworpen aan de deontologie. • Het is essentieel verwarring over de hoedanigheid van de gedetacheerde advocaat te vermijden. • Elke detachering dient vastgelegd te worden in een schriftelijke overeenkomst tussen de advocaat en de cliënt, die aan de stafhouder wordt voorgelegd. • Advocaten die voor 4 februari 2016 gedetacheerd waren, moesten hun overeenkomst onverwijld meedelen aan de stafhouder.


door tussenpersonen allerhande is uit den boze, omdat dat afbreuk doet aan de onafhankelijkheid van de advocaat en aan de transparantie van de advocaat-cliëntrelatie. Tussenpersonen mogen bemiddelen, maar de uiteindelijke overeenkomst wordt tussen advocaat en cliënt gesloten.

HOE ZIT DAT? KEN UW DEONTOLOGIE

AFSPRAKEN IN EEN OVEREENKOMST

VRAAG 1

Een schriftelijke overeenkomst met de relevante bepalingen van het reglement is noodzakelijk bij een detachering. Die overeenkomst moet bovendien in kopie aan de stafhouder bezorgd worden vooraleer de detachering start. Tijdens de uitvoering van de overeenkomst blijft de advocaat zijn beroep zonder restrictie uitoefenen: hij blijft onderworpen aan de deontologie, inclusief de regels inzake onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid (van contacten tussen advocaten). De advocaat moet er nauwlettend op toezien dat er geen verwarring ontstaat over zijn hoedanigheid, bijv. door te communiceren op briefpapier/ via het e-mailadres van de cliënt. Uit de communicatie moet duidelijk blijken dat er sprake is van een advocaat die gedetacheerd is naar de cliënt. Ten slotte is detachering een beperkte terbeschikkingstelling, met een bepaalde duur/omvang én ruimte voor een andere beroepsuitoefening als advocaat. Maximale grenzen zijn in het reglement echter niet vastgelegd: een amendement in die zin werd verworpen door de algemene vergadering van de OVB.

U wil in dienst treden als contractueel OCMW-jurist en tegelijkertijd advocaat blijven. Wat doet u?

VRAAG 2 Uw tegenstrever aanvaardt het door u als niet-vertrouwelijk bestempelde karakter van een brief niet. Wat doet u?

gie van de Orde van Vlaamse Balies. C U legt dat voor aan de OCMW-voorzitter.

A U schrijft zelf rechtstreeks de tegenpartij aan. B U laat uw cliënt rechtstreeks schrijven naar de tegenpartij. U schrijft de brief voor uw cliënt. C U laat uw cliënt zélf rechtstreeks schrijven naar de tegenpartij, want u mag dat niet voor hem doen.

VRAAG 3

A Zowel papieren als elektronische briefwisse-

Wat is juist?

ling tussen advocaat en cliënt is beschermd door het oude reglement van de Nationale Orde be­ treffende het overleggen van briefwisseling tussen advocaten (nu afdeling III.2.4 van de Codex). B Alleen papieren briefwisseling tussen advocaat en cliënt is beschermd door afdeling III.2.4 van de Codex betreffende het overleggen van briefwisseling tussen advocaten. C Zowel papieren als elektronische briefwisseling tussen advocaat en cliënt is beschermd door het beroepsgeheim van de advocaat.

GEEN ANDERE DETACHERING MOGELIJK Zoals blijkt uit art. 94 van de Codex Deontologie zijn andere vormen van detachering van advocaten weliswaar denkbaar, maar deontologisch niet toegelaten. Detachering kan enkel volgens de krijtlijnen van het reglement.

A U legt dat voor aan uw stafhouder. B U legt dat voor aan het departement deontolo-

DE ANTWOORDEN

OVERGANGSMAATREGELEN

MEER INFO? Zie Codex Deontologie voor Advocaten, Afdeling III.1.9 Werkzaamheden van advocaten in het kader van detachering.

1 = A Krachtens art. 437, eerste lid, 4° Ger. W. is het beroep van advocaat onverenigbaar met alle bezoldigde betrekkingen of werkzaamheden, openbare of particuliere, tenzij ze noch de onafhankelijkheid van de advocaat, noch de waardigheid van de balie in gevaar brengen. Het is de raad van de Orde die daarover oordeelt, in elk concreet geval afzonderlijk. 2 = B In het licht van art. 102 van de Codex Deontologie moet de advocaat in zo’n geval zijn cliënt rechtstreeks de tegenpartij laten aanschrijven. Op het vlak van de procedure en de bewijswaarde van de brief is het resultaat hetzelfde dan wanneer de advocaat de brief zelf had verstuurd naar de tegenpartij. Alleen mag hij dat niet als hij daarvoor geen toestemming heeft van zijn confrater (Zie ook advies 362 van het dep. deontologie op het privaat luik.) 3 = C Afdeling III.2.4 van de Codex geldt niet voor de correspondentie tussen een advocaat en zijn cliënt, maar wel in de relatie tussen confraters die niet optreden in een hoedanigheid van gerechtelijk mandataris. Het beroepsgeheim van de advocaat strekt zich uit tot de briefwisseling van cliënt aan advocaat en vice versa, in zoverre die vertrouwelijke mededelingen en geheimen van de cliënt bevat. Ook elektronische briefwisseling valt onder het beroepsgeheim. De wijze waarop de advocaat kennis krijgt van de vertrouwelijke informatie is van geen belang.

Het OVB-reglement verscheen in het Staatsblad van 4 februari 2016. Advocaten die toen al gedetacheerd waren, moesten hun detachering en overeenkomst onverwijld meedelen aan hun stafhouder, of vooralsnog een schriftelijke overeenkomst opstellen die de gemaakte afspraken vastlegde. Op detacheringen die na 4 februari van start zijn gegaan, is het reglement onverkort van toepassing.

33


TUCHT RECHTSPRAAK

WETTEN, REGLEMENTEN EN DEONTOLOGIE BESTAAN NIET ZOMAAR. EN SOMS IS EEN VERWITTIGD MEESTER ER TWEE WAARD. AD REM SERVEERT U DAAROM ELKE EDITIE EEN INTERESSANTE UITSPRAAK VAN EEN VAN DE TUCHTRADEN.

VOORBEELDEN UIT DE PRAKTIJK

TUCHTRAAD VOOR ADVOCATEN VAN DE NEDERLANDSTALIGE ORDES VAN HET RECHTSGEBIED VAN HET HOF VAN BEROEP TE BRUSSEL VAN 24 MEI 2016

34

NIET (TIJDIG) RAPPORTEREN DERDENREKENING/RUBRIEKREKENING - NIET VOORLEGGEN DERDENREKENING/RUBRIEKREKENING I.K.V. CONTROLE – NIET BEANTWOORDEN BRIEFWISSELING PENNINGMEESTER EN STAFHOUDER – NIET TIJDIG OVERMAKEN DOSSIER AAN OPVOLGER – TUCHTRECHTELIJK VERLEDEN – PERSOONLIJKE PROBLEMEN – SCHORSING 15 DAGEN WAARVAN 8 DAGEN EFFECTIEF EN OVERIGE PERIODE MET UITSTEL VOOR DRIE JAAR – VEROORDELING TOT DE KOSTEN Voor de advocatuur is het belangrijk dat alles wat te maken heeft met derdengelden strikt wordt geïnterpreteerd en zo nodig gecontroleerd. De Orde vervult een functie van algemeen belang en moet dan ook waken op de naleving van de witwaswetgeving en de fraudewet door haar leden in het kader van haar verplichte controle­ opdracht. De advocaat is reeds drie maal het voorwerp geweest van een tuchtrechtelijke beslissing waar­ bij zij twee keer werd berispt en één keer werd geschorst gedurende een termijn van acht dagen. Gelet op deze antecedenten diende zij zich extra in te spannen om aan de deontologische ver­ plichtingen te voldoen in plaats van te vervallen in een vermijdingsgedrag en struisvogelpolitiek door niet te antwoorden op de brieven van de stafhouder, niet te verschijnen wanneer men bij de stafhouder is geconvoceerd etc. M.b.t. persoonlijke omstandigheden die werden ingeroepen om deze gedragingen te rechtvaardigen of uit te leggen, blijft het de taak van de tuchtraad erover te waken dat de advocaten de nodige maatregelen nemen om naar behoren te functioneren zonder de eer en de waardigheid van het beroep in gevaar te brengen. Rekening houdend met de tuchtrechtelijke ante­ cedenten enerzijds en met het hopelijk aangepaste gedrag in de toekomst anderzijds, spreekt de tuchtraad de tuchtstraf van schorsing uit voor een periode van vijftien dagen waarvan acht da­ gen effectief en de overige periode met uitstel dat geldt over een termijn van drie jaar. De advocaat wordt tevens veroordeeld tot de kosten.

I. PROCEDURE Bij aangetekende brief van 28 augustus 2015 heeft de Stafhouder van de balie te … aan mr. X ter kennis gebracht dat een tucht­ onderzoek ten haren laste werd geopend in verband met het niet overmaken van een dossier aan de haar opvolgende advocaat – mr. V – en het niet beantwoorden van de briefwisseling van de Stafhouder daarom­ trent. Vervolgens werd mr. X uitgenodigd voor een verhoor in het kabinet van de Stafhou­ der op donderdag 24 september 2015 om 14:00 uur. Bij dit verhoor stelde mr. X dat zij het dos­ sier op 5 juli 2015 had overgemaakt – wat zij ook schriftelijk aan de Stafhouder zou hebben laten weten. Mr. V heeft dit eveneens bevestigd doch for­ muleert tegelijk een aantal voorbehouden en maakt enkele opmerkingen met betrekking tot de tussenkomsten van mr. X. Opnieuw dient de Stafhouder van de balie te … met betrekking tot deze opmerkingen zeven herinneringsbrieven aan mr. X te verzenden. Bij aangetekende brief van 15 januari 2016 wordt mr. X bovendien door de Stafhouder van de balie te … in kennis gesteld van de opening van een bijkomend tuchtonderzoek met betrekking tot het niet of niet tijdig rapporteren omtrent de derdenrekening, het niet voorleggen van de derdenrekening en het niet beantwoorden van de briefwisseling van de Stafhouder en de penningmeester. Mr. O wordt in dit verband aangesteld als onderzoeker. Vervolgens wordt mr. X bij aangetekend schrijven van 18 januari 2016 uitgenodigd voor een verhoor op 15 februari 2016 in het kader van dit tuchtonderzoek – verhoor waarop mr. X niet is verschenen.

Op 24 maart 2016 werd door de Stafhouder van de balie te … een nota van verwijzing opgesteld en overgemaakt aan de Voorzitter van de Tuchtraad voor advocaten van de Nederlandstalige Ordes van het rechtsge­ bied van het Hof van beroep te Brussel. Bij aangetekend schrijven van 11 april 2016 werd mr. X gedagvaard om te verschijnen voor de Tuchtraad op de zitting van 10 mei 2016. Mr. X was in persoon aanwezig – niet bijge­ staan door een raadsman. Stafhouder Z was aanwezig als verslagge­ ver. II. DE TENLASTELEGGING Aan mr. X wordt ten laste gelegd: - het niet of niet tijdig rapporteren omtrent de derdenrekening en/of rubriekrekening per 31 december 2014 zoals voorzien in art. III 2.8.3.1 van de Codex Deontologie voor advocaten - het niet voorleggen van de derdenrekening en/of rubriekrekening per 31-12-2014 in het kader van een controle zoals voorzien in art. III 2.8.4.1 van de Codex Deontolo­ gie voor advocaten - het niet beantwoorden van vragen en brieven door vanwege de penningmeester en de Stafhouder omtrent de rapportering en controle - het niet overmaken van een dossier aan de haar opvolgende advocaat mr. V en het niet of niet tijdig beantwoorden van de briefwis­ seling van de Stafhouder in dat verband. III. DE BEOORDELING 1. TOELAATBAARHEID Mr. X is bij aangetekend schrijven van 28 augustus 2015 op de hoogte gesteld van het openen van een tuchtdossier inzake de fei­ ten van het niet overmaken van het dossier


aan de opvolgende advocaat mr. V nadat de Stafhouder van de balie te … in kennis was gesteld van de klacht van mr. V via de Staf­ houder van de balie van … die hem daarover bij brief van 17 juni 2015 heeft ingelicht. Het tuchtonderzoek in verband met dit feit is dan ook tijdig ingesteld en bijgevolg is de vordering ontvankelijk. Omtrent de afwezigheid van rapportering inzake de rekening derden werd de tucht­ rechtelijke overheid verwittigd door de verwerking ervan op de gegevensbank van de OVB volgens outprint in het dossier op 15 februari 2015. Het onderzoek werd geopend bij schrijven van de stafhouder en penningmeester van 20 mei 2015 waarna - na een herinneringsbrief van 15 juli 2015 - bij aangetekend schrijven van 18 januari 2016 werd meegedeeld dat ter zake een tuchtonderzoek werd geopend. De vervolging is derhalve tijdig ingesteld en aldus ontvankelijk. 2. TEN GRONDE – DE FEITEN Inzake de tenlasteleggingen die te ma­ ken hebben met de rekening derden en/ of rubriek-rekeningen erkent mr. X haar nalatigheid en stilzitten in het verleden – grotendeels te wijten aan het feit dat zij niet vertrouwd is met de te volgen procedure. Ze toont aan ter zitting van 10 mei 2016 – wat ook wordt bevestigd door stafhouder Z – dat de rapportering thans is bijgewerkt. Anderzijds dient zij te erkennen dat niet werd ingegaan op het herhaald verzoek tot controle van haar rekening derden. Op de zitting van de Tuchtraad van 10 mei 2016 wordt het rekeningverloop neergelegd over het jaar 2014 (en overigens ook voor het jaar 2015). Op basis van dit rekeningverloop kan worden

vastgesteld dat een normaal en correct ge­ bruik werd gemaakt van de rekening derden. Dit laatste neemt niet weg dat de reglemen­ tering inzake rapportering moet worden nageleefd. Mr. X moet beseffen dat het voor de advocatuur belangrijk is dat alles wat te maken heeft met derdengelden strikt wordt geïnterpreteerd en zo nodig gecontroleerd. De Orde vervult een functie van algemeen belang en moet dan ook waken op de nale­ ving van de witwaswetgeving en de fraude­ wet door haar leden in het kader van haar verplichte controleopdracht. In verband met het laattijdig overmaken van een dossier aan mr. V blijkt dat het dossier slechts op 5 juli 2015 werd overgemaakt dan waar het was opgevraagd bij brief van 19 mei 2015, terwijl het niet zeker is dat mr. X haar Stafhouder hiervan op de hoogte stel­ de, en bovendien de navolgende herhaalde briefwisseling totaal onbeantwoord heeft gelaten. 3. DE SANCTIE Mr. X blijkt reeds drie maal het voorwerp te zijn geweest van een tuchtrechtelijke beslissing waarbij zij twee keer werd berispt en één keer werd geschorst gedurende een termijn van acht dagen. Gelet op deze antecedenten diende mr. X zich extra in te spannen om aan de deonto­ logische verplichtingen te voldoen in plaats van te vervallen in een vermijdingsgedrag en struisvogelpolitiek door niet te antwoor­ den op de brieven van de stafhouder, niet te verschijnen wanneer men bij de stafhouder is geconvoceerd etc. Wat de persoonlijke omstandigheden betreft die door mr. X werden ingeroepen om deze gedragingen te rechtvaardigen of uit te leggen, blijft het de taak van de Tuchtraad erover te waken dat de advocaten de nodige maatregelen nemen om naar behoren te functioneren zonder de eer en de waardig­

heid van het beroep in gevaar te brengen. Bij de bepaling van de strafmaat zal dan ook rekening moeten gehouden worden met de tuchtrechtelijke antecedenten enerzijds en met het hopelijk aangepaste gedrag van mr. X voor de toekomst anderzijds, door een deel van de op te leggen schorsing nog met uitstel toe te staan, vanzelfsprekend in de hoop dat geen nieuwe soortgelijke feiten zich meer zullen voordoen. 4. DE KOSTEN De kosten met betrekking tot de tuchtpro­ cedure zijn in de dagvaarding gedetailleerd opgelijst voor een totaal bedrag van 155,25 EUR en komen gerechtvaardigd voor. Ze zijn trouwens geen voorwerp geweest van enige betwisting in hoofde van mr. X. OM DEZE REDENEN, DE TUCHTRAAD VAN DE NEDERLANDSTALIGE ORDES VAN HET RECHTSGEBIED VAN HET HOF VAN BEROEP TE BRUSSEL Gelet op de artikelen 456 e.v. van het Ger. W.; Rechtsprekende in tuchtzaken, in eerste aanleg, met open deuren en op tegenspraak; Verklaart de tuchtvordering toelaatbaar; Verklaart de tenlasteleggingen bewezen; Spreekt voor deze bewezen tenlastelegging tegenover mr. X de tuchtstraf van schor­ sing uit voor een periode van vijftien dagen; Zegt dat deze schorsing zal gelden voor een effectieve periode van acht dagen waarbij de overige periode met uitstel wordt uitgespro­ ken, uitstel dat geldt over een termijn van drie jaar; Veroordeelt mr. X tot de kosten – begroot op 155,25 EUR. Aldus gewezen en uitgesproken te Brussel op 24 mei 2016.

35


WAAR EET

BALIE BRUGGE

CULINAIRE AANBEVELINGEN VAN CONFRATERS

MÉLANIE SEVENANT IS ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN BRUGGE SINDS 2010.

‘Brugge, die Scone’ staat niet voor niets vier keer op de Lijst van het Werelderfgoed ingeschreven. En natuurlijk horen daar ook vaste culinaire waarden bij. Maar wat zijn de inside tips voor de advocaat die op zoek is naar een – al dan niet uitgebreide – hap in de buurt van de rechtbanken aan de Kazernevest?

© Arne Franck

ID

EEN HART VOOR EEN HART

36 QUATRE MAINS PHILIPSTOCKSTRAAT 8 8000 BRUGGE

BISTRO ROMBAUX MOERKERKSE STEENWEG 139 8310 BRUGGE

ROCK-FORT LANGESTRAAT 15 8000 BRUGGE

De Quatre Mains belichaamt een relaxte en gezellige sfeer. Het restaurant is gelegen in het verlengde van de Langestraat, op 15 minuten wandelen van de rechtbank. Parkeren in de buurt is mogelijk. De bediening is charmant en de keuken modern en fijn. Getuige daarvan zijn de tapasgerechtjes die een mini-versie vormen van wat de keuken te bieden heeft. Ook de klassieke voor- en hoofdgerechten hebben een moderne toets. Bij mooi weer wordt het schuifraam opengezet en kan u buiten eten op het ommuurde terras. Snel zijn is wel de boodschap, want waar u tijdens de lunch grote kans hebt op een beschikbare tafel, is de zaak ’s avonds snel volgeboekt.

Op een boogscheut van de rechtbank, net buiten het stadscentrum van Brugge, ligt Bistro Rombaux. Een parel die ik zelf pas onlangs ontdekte. De zaak wordt uitgebaat door een charmant koppel waarvan de mannelijke helft de keuken met passie voor zijn rekening neemt en de vrouwelijke helft de klanten met een grote glimlach ontvangt en bedient. Lunchen kan u er voor � 22 (voor- en hoofdgerecht/ hoofdgerecht en dessert), bij mooi weer ook op het zonnige terras. Alles mag en niets moet. Bistro Rombaux past zich probleemloos aan aan uw tijdsbestek en is om die reden zowel voor een zakenlunch als voor een lunch onder collega’s/confraters de plaats bij uitstek.

Rock-Fort is een moderne zaak die zich bevindt op 800 meter van de rechtbank (naast de voormalige driesterrenzaak ‘de Karmeliet’). Gaat u liever met de wagen, dan kan u parkeren in de ondergrondse parking aan de Predikherenrei, op 2 minuten wandelen. Door de ligging en de vlotte bediening leent Rock-Fort zich perfect voor een zakenlunch. U hebt ’s middags de keuze uit een lunchmenu of à la carte. ’s Avonds is het ‘Bar Salon’gedeelte aan te raden voor een aperitief en/of lekkere tapas aan de bar of aan een van de hoge tafels. De cocktail- en ginkaart zal alvast worden gesmaakt. Wilt u zeker zijn van een plaatsje dan is reserveren noodzakelijk.

Geruggensteund door de raad van de Orde en de Conferentie van de Jonge Balie te Brugge vzw, had stafhouder Brigitte Vander Meulen zich tijdens haar eerste jaar stafhouderschap vastberaden tot doel gesteld het Brugse gerechtsgebouw uit te rusten met één of twee defibrillatoren. Hoewel het verleden al had aangetoond dat het belang van zo’n levensreddend toestel niet onderschat mag worden, kwam vanuit de FOD Justitie steevast het signaal dat er geen middelen voor konden worden vrijgemaakt. De balie nam dan maar het heft in eigen handen. Ze verkocht meer dan 650 koekendozen aan iedereen die werkt in het gerechtsgebouw, diverse advocatenkantoren deden een mooie gift, afscheidnemend rechtbankvoorzitter Thierry Denys schonk € 750, vzw Justitia Brugensis € 1.500, de Conferentie van de Jonge Balie te Brugge vzw stond de opbrengst van haar jaarlijkse baliequiz af en organiseerde een ontbijt op de rechtbank (goed voor elk ca. € 1.000) en ook de Orde van Advocaten doneerde € 1.250. Het resultaat: sinds 31 augustus hangen 4 defibrillatoren in de rechtbank, dankzij één grote samenwerking van alle medewerkers van justitie in Brugge.


AANGENAME KENNISMAKING

NIEUWE STAFHOUDERS

UIT DE BALIES NIEUWS EN ACTIVITEITEN

Negen nieuwe stafhouders: die krijg je in deze rubriek met balienieuws niet in één keer voorgesteld. Daarom hierbij deel II van de kennismaking met de nieuwe primi inter pares, ditmaal aan de balie Brussel, Antwerpen, Dendermonde en Ieper.

37

PATRICK A. DILLEN

JAN MEERTS

WIM DE BRUYN

INGE SAMOY

AAN DE BALIE VAN BRUSSEL SINDS 1993. LID VAN HET KANTOOR:

AAN DE BALIE VAN ANTWERPEN SINDS 1987. LID VAN HET KANTOOR: Legant

AAN DE BALIE VAN DENDERMONDE SINDS 1994. LID VAN HET KANTOOR: Advo-

AAN DE BALIE VAN IEPER SINDS

DWL-Law.

Advocaten.

consult.

FUNCTIES AAN DE BALIE: Lid

FUNCTIES AAN DE BALIE: Gewe-

FUNCTIES AAN DE BALIE: Be-

van de Raad en secretaris bij de NOAB (2008-2011, 20002002); voorzitter van de commissie strafrecht bij de NOAB (2008-2011); lid van de algemene vergadering van de OVB (2010-2012); voorzitter van het Vlaams Pleitgenootschap bij de balie te Brussel (1999-2000); vice-stafhouder van de NOAB (2015-2016). ACTIEF IN: Strafrecht, zowel financieel, sociaal als algemeen.

zen lid van de raad van de Orde (1999-2001, 2004-2008, 2014-heden); afgevaardigde OVB (2008-2014); vice-stafhouder (2014-2016); oud-voorzitter Vlaamse Conferentie bij de balie te Antwerpen (2002-2003). ACTIEF IN: Vennootschapsrecht, insolventie, contracten, gerechtelijke mandaten.

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: De ontwikkeling van

toekomst voor het beroep van advocaat binnen een professionele en performante Orde.

stuurslid en voorzitter Conferentie van de Jonge Balie (2000-2003); lid van de raad van de Orde sinds 2002; lid van de algemene vergadering van de OVB (2006-2008 en 2010-2016); voorzitter BJB Dendermonde (2008-2014); gewezen lid van de erkenningscommissie permanente vorming, de commissie IT en commissie rechtshulp; lid commissie fiscaal recht, vice-stafhouder (2015-2016). ACTIEF IN: Fiscaal recht, handelsrecht, vastgoed.

advocatenkantoor Samoy. FUNCTIES AAN DE BALIE: Lid van de raad van de Orde balie Ieper sinds 2004; penningmeester 2006-2008 en 2012- 2016; stafhouder 20082010; lid algemene vergadering OVB 2010-2016; lid commissie communicatie OVB. ACTIEF IN: Familierecht, verkeersrecht, aansprakelijkheidsrecht.

de ondernemingsgeest in de advocatuur.

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: Een gegarandeerde

De nieuwe stafhouders van balie Kortrijk, Leuven, Limburg, Oudenaarde en Turnhout vindt u in Ad Rem nr. 3 of op www.advocaat.be/adrem

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: De betrokkenheid van de individuele advocaten bij de werking van de lokale Orde en de OVB vergroten. Nagaan op welke vlakken efficiënte samenwerking op poten kan worden gezet op inter-balieniveau.

1989.

LID VAN HET KANTOOR: Bvba

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: Werk maken van een professionalisering van de baliestructuren. De samenwerking met andere balies uitbreiden in een sfeer van wederzijds respect en openheid, met behoud van de eigenheid van onze balie.


EXTRAMUROS NAAST BUREEL & BALIE

OP.RECHT.MECHELEN. ZO MOOI IS HET RECHT

1

ONDER EEN STRALENDE ZON GING OP 17 SEPTEMBER HET STADSFESTIVAL OP.RECHT.MECHELEN. 38

OFFICIEEL VAN START. DIT JAAR IS HET PRECIES 400 JAAR GELEDEN DAT DE GROTE RAAD ZICH IN HET HOF VAN SAVOYE VESTIGDE, DE PLEK WAAR TOT OP HEDEN RECHT GESPROKEN WORDT. DIE VERJAARDAG VIERT MECHELEN DRIE JAAR LANG MET EEN STADSFESTIVAL ROND RECHT EN RECHTVAARDIGHEID. ZE NODIGT HET PUBLIEK UIT OM OVER DAT THEMA NA TE DENKEN. 3 Met het stuk ‘Bloed en rozen’ (Toneelhuis) in de Sint-Romboutskathedraal, werd het stadsfestival feestelijk geopend. Onder begeleiding van de ‘Grote Raad’, namen de genodigden deel aan een academische zitting met toonaangevende sprekers zoals Chris van den Wyngaert en Folkert Jensma (NRC). Burgemeester Bart Somers ging in

debat met burgemeester Jozias Van Aartsen (Den Haag) rond de burger en de rechtsstaat. Voor het grote publiek was er animatie rond de Grote Markt en het Cultuurplein. Men kon genieten van een beeld- en klankinstallatie van Cronos Groep en een performance van Broosistan, door Schellekens en Peleman. Bij de expo Mir ginn op Mecheln! ligt

de focus op recht in een veranderende samenleving. De 7 werken van Hans Vredeman de Vries uit Gdańsk zijn er te bewonderen. In het voorjaar van 2017 zal het stadsfestival via een divers cultuuraanbod de begrippen recht en rechtvaardigheid verder emotioneel vertalen voor het grote publiek. Meer info: www.oprechtmechelen.be

5

1. Tableau vivant ‘Grote Raad’ door Theater M 2. Toespraak Chris van den Wyngaert (Internationaal Strafhof) tijdens de academische zitting 3. Burgemeester Bart Somers in debat met burgemeester Jozias Van Aartsen (Den Haag) gemodereerd door artistiek intendant Guido Wevers 4. Minister van Cultuur Sven Gatz 5. Performance Broosistan op de Grote Markt, met Rick De Leeuw 6. Project ‘Recht uit een kindermond’ in samenwerking met Cronos groep, kinder- en tienerwerking J@M en Theater M 7. Performance Broosistan op het Cultuurplein, door Schellekens en Peleman 8. Het schilderij Grote Raad van Jan Coessaet in de expo Mir ginn op Mecheln! 9. De 39 skeletten van de Boerenkrijg, voor het eerst in haar totaliteit te bewonderen in de expo Mir ginn op Mecheln! 10. Locatietheater ‘Maat voor Maat’ van William Shakespeare in het Hof van Savoye. Een creatie van Zeeland Nazomerfestival in opdracht van OP.RECHT.MECHELEN.

6

© foto’s 1-5: Gabriele Tittonel - © foto’s 6-9: Stad Mechelen - © foto 10: Lani Fourie

8


2

4

5

7

9

10


EERSTE MAAND STAGIAIR AAN HET WOORD

ID

40

NAAM: TILLY HYLEBOS UNIVERSITEIT: UNIVERSITEIT GENT BALIE: OUDENAARDE KANTOOR: RURIK VAN LANDUYT

HOE GROOT WAS DE STAP VAN THEORIE NAAR PRAKTIJK?

“Enorm. Mijn stagemeester waarschuwde me al dat ik pas echt bij zou leren nadat ik was afgestudeerd. Hij had gelijk. Want ook al wordt er aan de universiteit bewust ingezet op praktische oefeningen, toch blijft het verschil met de échte praktijk reusachtig groot. Uiteraard vergeet je niet alles wat je in die vijf jaren hebt geleerd, maar ik ondervind wel dat ik sommige kennis moet opfrissen of versterken. Dat is dan weer een kwestie van de juiste prioriteiten te stellen.”

VIEL DE EERSTE MAAND MEE?

“Omdat ik tijdens mijn studies en de zomermaanden een aantal keer mee liep met mijn stagemeester kende ik de rechtbank al wat en was ik enigszins voorbereid. Hoe dan ook vind ik het tot nu toe een zeer leerrijke én ook aangename ervaring. Want wat ik ook ontdekt heb, is dat de ‘kleine’ balie Oudenaarde een erg aangename plek is met vriendelijke advocaten en personeelsleden.”

BEVALT HET BEROEP ALS ADVOCAAT JOU?

“Ik heb natuurlijk alleen nog maar ‘geproefd’ van het beroep, maar het bevalt me zeker en vast. Na enkele dagen merkte ik dat het slechts een kwestie van tijd is om voldoende zelfvertrouwen te kweken om deze job uit te oefenen. Veel hangt natuurlijk af van waar je terechtkomt tijdens je stage. Ik heb het geluk dat ik van bij het begin de kans krijg actief mee te denken over de zaken die behandeld worden op kantoor. Op die manier word ik goed begeleid om tot een zelfstandige advocate uit te groeien.”

OVB GAAT VERDER

DE SERVICEDESK BRENGT RAAD Problemen bij het inloggen op het privaat luik? Raadpleeg de handleiding of bekijk de instructiefilmpjes via het aanmeldscherm. Toch nog vragen? Neem dan contact op met de servicedesk van de OVB. U kan de servicedesk telefonisch bereiken op 02 307 70 30, elke werkdag tussen 9 en 17 uur, of per e-mail op servicedesk@ordevanvlaamsebalies.be.

SNEL OP DE HOOGTE VIA ORDEEXPRESS Elke twee weken ontvangt u de digitale nieuwsbrief OrdeExpress met het meest actuele nieuws op vlak van wet in wording of wet geworden, nuttige tips en weetjes voor de advocaat in actie en een update over de orde in actie. Met een klik op een artikel in de nieuwsbrief komt u terecht op www. ordeexpress.be waar u het uitgebreide artikel leest en via de zoekfunctie kunt snuisteren in de vorige edities en jaargangen.

COLOFON

AD REM JAARGANG 15 – NR.4 2016 VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Dominique Matthys, voorzitter Orde van Vlaamse Balies Staatsbladsstraat 8, 1000 Brussel Tel. 02 227 54 70, Fax 02 227 54 79 E-mail: info@advocaat.be www.advocaat.be REDACTIE Marijke Aps Bart Coppein Babette De Grom Ann Devroe Frank Judo Jan-Pieter Mateusen Dominique Matthys Anne-Lise Ndeberi Katlijn Pollaris Gracy Saerens Ingrid Speels Anne Thys Nicolaas Vinckier

CONCEPT & REALISATIE

Vorstemanstraat 14A, B, 2000 Antwerpen Tel. 03 260 08 30 www.headlinepublishing.be RECLAMEREGIE

UW BALIE IN AD REM? Belangrijke wetenswaardigheden uit uw eigen balie? Leuke nieuwtjes? Spannende activiteiten? Vooruitstrevende veranderingen? Laat het ons weten via adrem@advocaat.be want Ad Rem maakt plaats voor de balies!

Bie Van Cleuvenbergen B-Net Tel. 016 63 20 65 bie@b-net.be Alle adreswijzigingen van advocaten moeten doorgegeven worden aan de balie. Lees Ad Rem ook online via OrdeExpress of op www.advocaat.be/adrem.


SOFTWARE FOR LAWYERS AND LEGAL DEPARTMENTS CICERO LawPack is al meer dan 30 jaar gespecialiseerd in software voor advocaten, onder meer door een zeer persoonlijke aanpak en de voortdurende verbeteringen en de ontwikkeling van nieuwe toepassingen die uw werk gemakkelijker en efficiënter maken.

Profiteer van onze cloud oplossing. Al uw apparaten verbonden en gesynchroniseerd.

Discover the possibilities of CICERO LawPack www.cicerosoftware.com sales@cicerosoftware.com

41


Bijlage - Insert Wolters Kluwer bij Ad Rem - december 2016 Cover 200 mm

December 2016

Kwalitatief informatieaanbod voor de advocaat

EINDEJAARSPROMOTIES

In de kijker: Praktische gids bemiddeling


In de kijker: Praktische gids bemiddeling

GERECHTELIJK RECHT

Praktische gids bemiddeling. Met modellen Auteur: W. Meuwissen

Nieuw Vertrekkend vanuit een driedimensionale conflictanalyse, statisch, dynamisch en persoonlijk, beschrijft dit boek iedere stap in het conflictbemiddelingstraject op theoretisch en praktisch diepgaande wijze. De auteur bespreekt hoe de conflictpartijen vanuit de impasse naar de bemiddelingstafel raken door de bemiddelingsbelofte, het bemiddelingsbeding en het bemiddelingsvoorstel. De onderhandelingstechnische, juridische en praktische aspecten van het bemiddelingsprotocol en het bemiddelingsakkoord worden grondig bestudeerd aan de hand van de klassieke verbintenisrechtelijke analyse. Ook wat na de conflictbemiddeling gebeurt, komt uitgebreid aan bod, zoals de homologatie van het bemiddelingsakkoord door de rechter of het nemen van een akkoordvonnis. De auteur analyseert de conflictbemiddeling ook op internationaal niveau. Het boek sluit af met de caleidoscoop aan conflictoplossingsmethodes die mettertijd van conflictbemiddeling zijn afgeleid. Dit boek bevat vele gedetailleerde modellen, alsook relevante nationale en internationale wettelijke en reglementaire teksten.

Bekijk de inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/PGBEM-BI16001

Bestelcode: BP/PGBEM-BI16001 Omvang: +/- 380 pagina's Eenmalige aankoop: € 123,64 (€ 116,64 excl. btw)

2

2

shop.wolterskluwer.be


Nieuw

Nieuwe editie

PERSONEN- EN FAMILIERECHT

PERSONEN- EN FAMILIERECHT

Handboek voor de advocaat-stagiair Familierecht 2016-2017

Handboek voor de advocaat-stagiair Jeugdrecht 2016-2017

F. Aps, S. Brouwers, M. Colette, C. Huysmans, D. Pignolet, E. Stoop, J. Tremmery

Nieuwe editie

S. Brouwers, G. Decock, A. De Puydt, C. D’Hooghe, E. Van der Mussele

Dit boek is een handboek waarin de voornaamste aspecten van het familierecht grondig worden behandeld. Het is bedoeld als ondersteuning van de lessen familierecht in het kader van de beroepsopleiding van de advocaat-stagiairs. Aan de andere kant is het ook een basiswerk dat zij daarna kunnen raadplegen in hun beroepspraktijk. In die optiek is het boek ook van nut voor de advocaat die zich specialiseert in het familierecht. Hij zal er de voornaamste topics waarmee het familiaal contentieux dagelijks geconfronteerd wordt, in terugvinden. In het boek werden talrijke modellen opgenomen. Het wordt jaarlijks in geactualiseerde vorm uitgegeven.

Dit handboek zal voor elke advocaat die zich wil toeleggen op het jeugdrecht ongetwijfeld een waardevol hulpinstrument blijven. De advocaten zullen in dit handboek dan ook hoofdzakelijk een handleiding vinden met modellen over de civielrechtelijke aspecten binnen het jeugdrecht, zoals het ouderlijk gezag, de verblijfsregeling voor de kinderen en het recht op persoonlijk contact, over de jeugdhulpverlening in Vlaanderen en Brussel en over de als misdrijf omschreven feiten (MOF), waarbij zowel de procedure wordt belicht als het volledig arsenaal aan maatregelen die mogelijk zijn. Het handboek licht ook de bijzondere positie toe die de advocaat van een minderjarige in de procedure inneemt, de problematiek van zijn mandaat, de onafhankelijkheid en de overige deontologische regels die hierbij in acht moeten worden genomen.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/OVBHFAM-BI16001

 shop.wolterskluwer.be/OVBHJEU-BI16001

Bestelcode: BP/OVBHFAM-BI16001 Omvang: 796 pagina's Eenmalige aankoop: € 142,00 (€ 133,96 excl. btw)

Bestelcode: BP/OVBHJEU-BI16001 Omvang: 278 pagina's Eenmalige aankoop: € 50,62 (€ 47,75 excl. btw)

shop.wolterskluwer.be

3

3


Nieuw STRAFRECHT

Nieuwe editie

Handboek voor de advocaat-stagiair Strafprocesrecht 2016-2017 T. Bauwens, T. Decaigny, M. Decramer, T. Deschepper, P. De Jaegere, T. De Meester, J. Maes, W. Muls, T. Op de Beeck, J. Swennen, P. Tersago, W. van Steenbruggen, A. Verstraete

Dit handboek is een nuttig instrument voor de advocaat die minder vertrouwd is met de procedures in strafzaken. De volledige strafprocedure (voorlopige hechtenis, regeling rechtspleging, procedure ten gronde en strafuitvoering) wordt op heldere wijze ontleed en dit vanuit een zeer praktisch oogpunt. Het handboek bevat ook een aantal modellen voor de dagelijkse praktijk. Onder een apart hoofdstuk worden bovendien een aantal capita selecta onder de loep genomen zoals het Europees aanhoudingsmandaat, het EVRM, de witwaswetgeving, de minnelijke schikking, de bijstand bij verhoor en de nieuwe correctionele hoofdstraffen (de straf onder elektronisch toezicht en de autonome probatiestraf).

STRAFRECHT

Familiale misdrijven G. Marlier Nieuw reeksboek

In dit boek gaat de auteur in op de strafbaarheid en aanpak van delictstypisch gedrag gesteld door familieleden. Het boek omvat 4 delen:  de strafbaarstellingen  de straffeloosheid  de specifieke (straf)procedurele mogelijkheden  de doorbreking van het beroepsgeheim ‘Familiale misdrijven’ is diepgaand onderbouwd met stukken uit de parlementaire voorbereiding, oudere en recente rechtspraak en relevante bijdragen uit de rechtsleer. De auteur heeft oog voor onduidelijkheden en incoherenties, overloopt verschillende visies in de rechtspraak en rechtsleer en neemt zelf een standpunt in. Deze publicatie is een nuttig instrument voor academici, advocaten, magistraten en hulpverleners die in contact komen met familiale conflicten en moeilijkheden.

De teksten uit dit handboek werden geactualiseerd in juni 2016. Door de "potpourri II"-wet is het strafprocesrecht immers op verschillende vlakken fundamenteel gewijzigd. Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/OVBHSTR-BI16001 Bestelcode: BP/OVBHSTR-BI16001 Omvang: 422 pagina's Eenmalige aankoop: € 76,85 (€ 72,50 excl. btw)

4

4

 shop.wolterskluwer.be/R_P-BI16091 Bestelcode: BP/R_P-BI16091 Omvang: +/- 372 pagina's Abonnement: € 91,14 (€ 85,98 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 118,48 (€ 111,77 excl. btw)

shop.wolterskluwer.be


Nieuw INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT

PUBLIEK RECHT

Gandaius Handboek Milieurecht Nieuw

L. Lavrysen

Basisbronnen van het Internationaal Privaatrecht Nieuw

J. De Meyer, J. Erauw, J. Verhellen

Het milieurecht staat niet stil. Blikvanger is ditmaal het stelsel van de omgevingsvergunning dat in 2017 in werking treedt. Resultaat: het is moeilijk om door al die bomen het bos te blijven zien. Ook als specialist in de materie.

Deze basisbronnen bieden aan rechtspractici de essentiële rechtsbronnen van het internationaal privaatrecht aan. Het boek bevat niet alleen de Belgische wetgeving, maar ook vele Europese bronnen en internationale verdragen.

Het nagelnieuwe Handboek Milieurecht speelt in op die recente evoluties en presenteert u een grondig en actueel overzicht van het milieurecht. In het boek wordt het internationaal en Europees milieurecht kort besproken. De nadruk ligt echter op de institutionele aspecten van het Belgisch milieurecht en op het Vlaamse milieurecht. Daarbij ligt de nadruk op het algemeen milieubeleid, met inbegrip van het zich ontwikkelende ‘omgevingsrecht’ en het milieuhygiënerecht.

Thematische inhoudsopgave  Algemeen  Nationaliteit, staatlozen en vluchtelingen  Personen en familie  Erfrecht en testamenten  Goederen  Overeenkomsten  Schade en aansprakelijkheid  Vennootschappen en rechtspersonen  Insolventie  Eengemaakte procedures  Internationale handelsarbitrage  Internationale gerechtelijke en administratieve samenwerking  Burgerlijke stand  Legalisatie

Het Handboek milieurecht is uw ideale vertrekpunt voor elke milieuvraag. Want u vindt er niet alleen een pasklaar antwoord, maar ook veel verwijzingen naar gespecialiseerde rechtsleer en toepasselijke vonnissen en arresten.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/GANDMON-BI16001 Bestelcode: BP/GANDMON-BI16001 Omvang: 940 pagina's Eenmalige aankoop: € 225,00 (€ 212,26 excl. btw)

shop.wolterskluwer.be

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/GANDMON-BI16002 Bestelcode: BP/GANDMON-BI16002 Omvang: 442 pagina's Eenmalige aankoop: € 107,00 (€ 100,94 excl. btw)

5

5


Nieuw FAMILIERECHT

Nieuw reeksboek

De registratiebelasting in de Vlaamse Codex Fiscaliteit E. Spruyt, H. Pelgroms

De integratie van de Vlaamse registratiebelasting in de Vlaamse Codex Fiscaliteit is het orgelpunt van een intussen sinds 1989 ingezet regionaliseringsproces in deze fiscale materie. Dit boek is het enige basiswerk tot hiertoe dat een overzicht biedt van de talrijke inhoudelijke en formele wijzigingen die de Vlaamse registratiebelasting heeft ondergaan sedert 1 januari 2015. Het bevat ook een grondige en kritische bespreking van de totstandkoming van deze wijzigingen, van de berichten op het e-notariaat, en van de talrijke standpunten die sedert 1 januari 2015 door de Vlaamse fiscale administratie zijn ingenomen.

Recht en medisch handelen Nieuw reeksboek

H. Nys

Het boek is systematisch opgebouwd rond de arts-patiënt relatie. In de eerste twee titels wordt het juridisch statuut van de eerste partij in deze relatie besproken (uitoefening geneeskunde en Orde der artsen), en in de daarop volgende titel het juridisch statuut van de patiënt. Dan verschuift de invalshoek naar meer specifieke regels rond zwangerschap en geboorte , minderjarigen, psychiatrische patiënten, einde van het leven, wetenschappelijk onderzoek en wegneming van lichaamsmateriaal. Dan volgen drie titels waarin de arts-patiënt relatie in een meer algemeen kader staat: beroepsgeheim, diagnostische en therapeutische vrijheid en honoraria. De laatste titel plaatst de arts in relatie tot andere beoepen en voorzieningen in de gezondheidszorg.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/RNPS-BI15060

 shop.wolterskluwer.be/APR-BI16084

Bestelcode: BP/RNPS-BI15060 Omvang: +/- 1.000 pagina's Abonnement: € 209,00 (€ 197,17 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 271,70 (€ 256,32 excl. btw)

Bestelcode: BP/APR-BI16084 Omvang: 718 pagina's Abonnement: € 89,00 (€ 83,96 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 178,00 (€ 167,92 excl. btw)

6

6

Geneeskunde

shop.wolterskluwer.be


Nieuw PUBLIEK RECHT

Overheidsopdrachtenrecht

Nieuw

De Wet van 17 juni 2016 inzake Overheidsopdrachten C. De Koninck, P. Flamey

Dit boek behandelt de Wet van 17 juni 2016 inzake overheidsopdrachten, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 14 juli 2016. Deze wet zet de Europese overheidsopdrachtenrichtlijnen 2014/24/EU (klassieke sectoren) en 2014/25/EU (speciale sectoren) om in Belgische wetgeving en zal bij zijn inwerkingtreding de Wet van 15 juni 2006 betreffende de overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten integraal vervangen. In het eerste deel van dit boek gaan de auteurs in op de ratio legis en de structuur van de Overheidsopdrachtenwet 2016. Daarbij duiden ze de belangrijkste wijzigingen en nieuwigheden die deze wet met zich meebrengt ten opzichte van de Overheidsopdrachtenwet van 15 juni 2006. Het tweede deel van dit boek bevat de artikelsgewijze commentaar met relevante informatie uit de memorie van toelichting en het parlementaire commissieverslag bij het wetsontwerp.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/OONWET-BI16001 Bestelcode: BP/OONWET-BI16001 Omvang: 774 pagina's Eenmalige aankoop: € 132,00 (€ 124,53 excl. btw)

shop.wolterskluwer.be

Handboek Verblijf en Arbeid Vreemdelingen Nieuw

P. Baeyens, S. Bouckaert, N. Vanderscheuren

Dit Handboek Verblijf en Arbeid Vreemdelingen geeft een overzicht en update van de verblijfsregelgeving tot en met de recente wetswijziging van juli 2016. Het handboek combineert een juridisch-technische toelichting van het verblijfsrecht en de vereiste achtergrondduiding met een uiterst praktische insteek. Zo komen in het handboek tal van bondige procedureschema’s voor die loketmedewerkers snel de vereiste informatie aanreiken. Gezien de nauwe verwevenheid tussen de verblijfsregelgeving en de wetgeving over de bevolkingsregistratie, koppelt het handboek ook de concrete toepassing van de verblijfswetgeving aan de uitvoering van de regelgeving over de gemeentelijke registers. Om al deze redenen is dit handboek enerzijds toegankelijk voor wie pas recent met het verblijfsrecht aan de slag is gegaan, maar bevat het anderzijds ook voldoende grondige informatie voor de ervaren rechtspraticus.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/VRAV-BI16001 Bestelcode: BP/VRAV-BI16001 Omvang: 620 pagina's Eenmalige aankoop: € 84,01 (€ 79,25 excl. btw)

7

7


Nieuw SOCIAAL RECHT

SOCIAAL RECHT

Aanvullende pensioenen

Sociaal Zakboekje 2016/2

Een basishandleiding Nieuw reeksboek

I. De Somviele, A. Van Damme

Een aanvullend pensioen wordt georganiseerd in het kader van de arbeidsrelatie en moet er voor zorgen dat het verschil tussen het laatste loon en het wettelijk pensioen wordt gemilderd. Voor steeds meer werknemers is de groepsverzekering of het aanvullend pensioenplan een vaste waarde geworden binnen het verloningspakket. Dit boek vormt een basishandleiding over aanvullende pensioenen voor werknemers en richt zich in het bijzonder op aanvullende pensioenplannen ingericht op ondernemingsniveau. We bekijken de volledige levensloop: van de invoering tot de uitbetaling. De recente nieuwe wetgeving die begin 2016 een aantal ingrijpende wijzigingen doorvoerde is mee verwerkt in dit boek.

W. van Eeckhoutte

Het Sociaal Zakboekje biedt u een heldere kijk op de volledige Belgische sociale wetgeving. Essentiële informatie, in korte, kernachtige termen. Voor de volledigheid werden de referenties naar de wetgeving mee opgenomen. Op die manier kunt u er zelf makkelijk de letter van de wet op nalezen. Wat mag u verwachten?  een kwaliteitsvolle verheldering van de volledige sociale wetgeving  betrouwbare informatie dankzij Willy van Eeckhoutte, buitengewoon hoogleraar aan de Universiteit Gent en advocaat bij het Hof van Cassatie  directe en doorzichtige verklaring van het recht, verrijkt met verwijzingen naar de wetteksten

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

Bekijk de inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/SPS-BI16004

 shop.wolterskluwer.be/SOCZ-PB

Bestelcode: BP/SPS-BI16004 Omvang: 143 pagina's Abonnement: € 53,34 (€ 50,32 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 69,34 (€ 65,42 excl. btw)

Bestelcode: BP/SOCZ-PB Omvang: 1.293 pagina's Abonnement: € 118,14 (€ 111,45 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 153,58 (€ 144,89 excl. btw)

8

8

Nieuwe editie

shop.wolterskluwer.be


Nieuwe edities Zakboekje Onroerend Erfgoed 2016 Auteurs: L. Vandenhende, G. Van Hoorick, A. Verhelst, P. Vansant Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online Nieuwe editie

 shop.wolterskluwer.be/ZOE-PB

Omvang: 682 pagina's Abonnement: € 42,63 (€ 40,22 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 55,43 (€ 52,29 excl. btw)

VZW-zakboekje 2016 Auteurs: H. Prims, S. Tuytten Nieuwe editie

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/VZWZ-PB

Omvang: 264 pagina's Abonnement: € 107,60 (€ 101,51 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 139,88 (€ 131,96 excl. btw)

Formaliteitengids voor de VZW 2016 Nieuwe editie

Auteurs: S. Cappaert, S. Tuytten, F. Pirard, L. te Rijdt, G. vanden Abeele, R. Vandervennet Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/FGVZWJB-YB

Omvang: 668 pagina's Abonnement: € 272,23 (€ 256,82 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 353,90 (€ 333,87 excl. btw)

Wetgeving Verzekering 2016 Auteurs: H. Cousy, C. Van Schoubroeck Bekijk de inhoudstafel en bestel online Nieuwe editie

 shop.wolterskluwer.be/WVER-YB

Omvang: 1000 pagina's Abonnement: € 164,08 (€ 154,79 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 213,31 (€ 201,23 excl. btw)

shop.wolterskluwer.be

9

9


Nieuwe edities Becommentarieerd wetboek wegverkeer 2016 Auteurs: M. De Busscher, F. Glorieux Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online Nieuwe editie

 shop.wolterskluwer.be/BWEVE-YB

Omvang: 419 pagina's Abonnement: € 164,08 (€ 154,79 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 213,31 (€ 201,23 excl. btw)

Marktpraktijken intellectuele eigendom Mededinging 2016 Pratiques du marché Propriété intellectuelle Concurrence 2016 Nieuwe editie

Auteur: H. De Bauw Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/HANP-YB

Omvang: 1396 pagina's Abonnement: € 477,93 (€ 450,88 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 621,31 (€ 586,14 excl. btw)

Notarieel zakboekje 2016-2017 Mémento Notarial 2016-2017 Auteurs: A. Michielsens, L. Van Pelt Nieuwe editie

Bekijk de inhoudstafel en bestel online Omvang: +/- 950 pagina's Abonnement: € 144,55 (€ 136,37 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 187,92 (€ 177,28 excl. btw)

 shop.wolterskluwer.be/NOTZ-PB

Notarieel wetboek 2016 - 2017 Auteur: A. Michielsens Adviesraad: H. Casman, I. Gerlo, F. Buyssens Nieuwe editie

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online

 shop.wolterskluwer.be/NOTWET-YB

Omvang: +/- 3.626 pagina's (2 banden) Abonnement: € 601,65 incl. btw (€ 567,59 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 782,14 incl. btw (€ 737,87 excl. btw)

10

10

shop.wolterskluwer.be


Juridische actualiteit M&D Seminars biedt opleidingen aan over juridische en juridisch-fiscale thema’s. De opleidingen zijn bedoeld voor advocaten, notarissen, bedrijfsrevisoren, accountants en belastingconsulenten, magistraten en financiële functies met een goede juridische voorkennis. Elk jaar organiseert M&D Seminars meer dan 120 opleidingen voor 5.000 juristen.

Een greep uit de ingeplande actua-opleidingen Webinar Day met Wetgeving Drones, Vennootschapsmandatarissen: (webinar) sociaal statuut en ontslagbescherming en Fiscale gunstmaatregelen rond crowdfunding

12/12

14/12

Themadag Handel drijven anno 2017: 8 juridische aandachtspunten

16/12

Een buitenlandse vakantiewoning. Een analyse van de mogelijke juridische en fiscale knelpunten

Kontich

23/01/2017

De nieuwe omgevingsvergunning van A tot Z. Procedure en handhaving

Leuven

20/02/2017

Vruchtgebruik op vastgoed en de familiale KMO

Kontich

09/03/2017

Fiscale gunstmaatregelen rond crowdfunding

Kontich

M&D Seminars werd opgericht in 1990. Sinds 2013 maakt M&D Seminars deel uit van Kluwer Opleidingen nv.

adv-LA-KluwOpl-180x180mm-03112016.indd 1

Gent

www.mdseminars.be

11

3/11/16 16:00

11


De rijke smaak van de wet In Jura consulteert u alle versies van de wet. De druif en de rozijn: in wezen zijn ze dezelfde, en toch zijn ze wezenlijk verschillend. De frisse zoetzure smaak van de druif en de verzadigde rijke smaak van de rozijn zijn twee uitersten op de schaal van het druif-zijn. Daarom krijgt u in Jura de druif én de rozijn: dat zijn zowel de eerste als de laatste versie van de wet, alle versies daartussenin, en als toemaatje de toekomstige versie. U ziet precies hoe en waar de wet geëvolueerd is.

Meer weten over Jura? Kijk op  www.wolterskluwer.be/jura/nl jura@wolterskluwer.com  0800 95 177

adv-LA-JURA-dec2016-180x180mm.indd 1

12

2/11/16 10:57

16-0278-12 - V.U.: Hans Suijkerbuijk, Ragheno Business Park, Motstraat 30, 2800 Mechelen - Bijsluiter bij Ad Rem van 7 december 2016

Jura, uw virtuele juridische bibliotheek


Eindejaarsactie

-15%*

Bestel vóór 7 januari 2017 en ontvang 15% korting!*

* Deze kortingen zijn geldig vanaf 7 december 2016 t.e.m. 7 januari 2017 en enkel op de eenmalige aankoop

Algemene en Advocatuur - Regels & Deontologie interdisciplinaire Bekijk de inhoudstafel en bestel online werken Eenmalige aankoop: € 105,00 (incl. btw) -15%* -> € 89,25 (incl. btw) Burgerlijk recht

Eigendomsvoorbehoud Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 54,89 (incl. btw) -15%* -> € 46,65 (incl. btw)

Het onroerend goed en het huwelijksvermogen Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 145,38 (incl. btw) -15%* -> € 123,57 (incl. btw)

Milieuaspecten van het faillissement Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 60,55 (incl. btw) -15%* -> € 51,46 (incl. btw)

Alimentatievorderingen Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 188,50 (incl. btw) -15%* -> € 160,23 (incl. btw)

Beslag Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 157,01 (incl. btw) -15%* -> € 133,45 (incl. btw)

Auteur: J. Stevens  shop.wolterskluwer.be/STEVENS-BI14001

Auteurs: V. Sagaert, J. del Corral  shop.wolterskluwer.be/APR-BI15081

Auteur: N. Vandebeek  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15081

Auteurs: P. De Smedt, S. Vandamme  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15082

Auteurs: S. Brouwers, M. Govaerts  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15086

Auteurs: E. Dirix, K. Broeckx  shop.wolterskluwer.be/APR-BI10072

Ontdek de voordelen op  shop.wolterskluwer.be of bel 0800/14 500

13


De bescherming van het onroerend erfgoed in het Vlaamse Gewest Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 130,00 (incl. btw) -15%* -> € 110,49 (incl. btw)

Huwelijk en (echt)scheiding: een modellenboek Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 140,00 (incl. btw) -15%* -> € 119,01 (incl. btw)

Onbekwaamheid en bescherming Praktische handleiding meerderjarige onbekwame Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 111,00 (incl. btw) -15%* -> € 94,35 (incl. btw)

Gerechtelijk recht

Getuigenverhoor Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 103,91 (incl. btw) -15%* -> € 88,33 (incl. btw)

Termijnengids gerechtelijk recht Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 72,56 (incl. btw) -15%* -> € 61,67 (incl. btw)

Publiek recht

Compendium van het Belgisch staatsrecht Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 68,00 (incl. btw) -15%* -> € 57,8 (incl. btw)

Handels- en economisch recht

Handelsagentuur Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 62,85 (incl. btw) -15%* -> € 53,42 (incl. btw)

Consumentenkoop Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 61,32 (incl. btw) -15%* -> € 52,12 (incl. btw)

Auteur: M. Deweirdt  shop.wolterskluwer.be/RNPS-BI15057

Auteurs: S. Brouwers, M. Govaerts  shop.wolterskluwer.be/MODECHT-BI14001

Auteurs: V. Bertouille, K. Rotthier, E. Van den Eeden  shop.wolterskluwer.be/VOORBEW-BI14001

Auteurs: P. De Baets, B. Van Den Bergh  shop.wolterskluwer.be/ARTCOMM-BI15003

Auteurs: K. Vindevogel, H. De Clerck  shop.wolterskluwer.be/TGER-BI15001

Auteurs: A. Alen, K. Muylle  shop.wolterskluwer.be/BELSTU-BI14001

Auteurs: P. De Smedt, F. Pauwels, Y. Van Couter  shop.wolterskluwer.be/ARTCOMM-BI15001

Auteur: R. Steennot  shop.wolterskluwer.be/ARTCOMM-BI15002

Ontdek de voordelen op  shop.wolterskluwer.be of bel 0800/14 500

14


Betalingsdiensten Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 113,72 (incl. btw) -15%* -> € 96,66 (incl. btw)

Auteur: R. Steennot  shop.wolterskluwer.be/ARTCOMM-BI15004

XIII. Handels- en Economisch recht Deel 2. Mededingingsrecht.A. Handelspraktijken (vierde editie)

Auteur: J. Stuyck

Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 234,00 (incl. btw) -15%* -> € 198,90 (incl. btw)

 shop.wolterskluwer.be/BBP-BI15035

Praktische gids voor vereffenaars van vennootschappen

Editors: A. Alders, D. Pardo

Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 113,73 (incl. btw) -15%* -> € 96,67 (incl. btw)

Sociaal recht

 shop.wolterskluwer.be/PGVER-BI13001

Praktische gids voor schuldbemiddelaars

Auteurs: E. Van Acker, C. Verbeke, B. Wylleman

Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 155,00 (incl. btw) -15%* -> € 131,76 (incl. btw)

 shop.wolterskluwer.be/PGSCHUL-BI13001

De bijzondere ontslagregeling van de personeelsafgevaardigden Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 69,64 (incl. btw) -15%* -> € 59,2 (incl. btw)

Ontslag wegens dringende reden Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 98,47 (incl. btw) -15%* -> € 83,71 (incl. btw)

Overgang van onderneming krachtens overeenkomst Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 59,85 (incl. btw) -15%* -> € 50,87 (incl. btw)

Bijzondere bescherming tegen ontslag Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 80,11 (incl. btw) -15%* -> € 68,09 (incl. btw)

Auteur: B. Mergits  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15084

Auteurs: C. Engels, Y. S. Van Der Sype  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15085

Auteur: C. Vandersnickt  shop.wolterskluwer.be/SPS-BI15002

Auteur: J. Herman  shop.wolterskluwer.be/SPS-BI15005

Sociaal wetboek - Arbeidsrecht Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 165,13 (incl. btw) -15%* -> € 140,35 (incl. btw)

 shop.wolterskluwer.be/SWARB-PB

Ontdek de voordelen op  shop.wolterskluwer.be of bel 0800/14 500

15


Sociaal wetboek - Sociale zekerheid Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 165,13 (incl. btw) -15%* -> € 140,35 (incl. btw)

Strafrecht

 shop.wolterskluwer.be/SWSZK-PB

Deskundigen in het strafproces - Algemene beginselen Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 88,36 (incl. btw) -15%* -> € 75,11 (incl. btw)

Auteur: B. De Smet  shop.wolterskluwer.be/R_P-BI15083

Praktische gids Voorlopige Hechtenis Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 71,80 (incl. btw) -15%* -> € 61,03 (incl. btw)

Auteur: P. Daeninck  shop.wolterskluwer.be/PGVH-BI15001

Ik word verhoord. Wat nu? Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 43,00 (incl. btw) -15%* -> € 36,55 (incl. btw)

Vastgoed

Auteur: F. Koning  shop.wolterskluwer.be/VERHOO-BI15001

Uitgifteakten voor kleine en bijzondere appartementengemeenschappen van mede-eigenaars Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 128,05 (incl. btw) -15%* -> € 108,84 (incl. btw)

Koop en verkoop van onroerende goederen Modellen en commentaar - Tweede herwerkte editie Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 114,41(incl. btw) -15%* -> € 97,24 (incl. btw)

Praktische Gids Vastgoed en bodemsanering Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 88,50 (incl. btw) -15%* -> € 75,23 (incl. btw)

Handleiding voor de projectontwikkelaar Bekijk de inhoudstafel en bestel online Eenmalige aankoop: € 85,00 (incl. btw) -15%* -> € 72,25 (incl. btw)

Auteur: R. Timmermans

 shop.wolterskluwer.be/RNPS-BI15058

Auteurs: W. Van Minnebruggen, L. Michielsens  shop.wolterskluwer.be/RNPS-BI15059

Auteur: J. Ceenaeme  shop.wolterskluwer.be/PGVAST-BI15001

Lydian  shop.wolterskluwer.be/PROJECT-BI15001

Ontdek de voordelen op  shop.wolterskluwer.be of bel 0800/14 500

16


 Ja, ik vervolledig mijn bibliotheek. Praktische gids bemiddeling. Met modellen  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 123,64 (€ 116,64 excl. btw)

BP/PGBEM-BI16001

Handboek voor de advocaat-stagiair Familierecht 2016-2017  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 142,00 (€ 133,96 excl. btw)

BP/OVBHFAM-BI16001

Handboek voor de advocaat-stagiair Jeugdrecht 2016-2017

Bestel eenvoudiger online: shop.wolterskluwer.be

BP/OVBHJEU-BI16001

„ Bestel in enkele clicks

„ Gratis levering

„ Snellere verwerking van uw bestelling

„ Betaal na ontvangst op factuur of via Zoomit

 ........ ex. Eenmalige aankoop: € 50,62 (€ 47,75 excl. btw) Handboek voor de advocaat-stagiair Strafprocesrecht 2016-2017

BP/OVBHSTR-BI16001

 ........ ex. Eenmalige aankoop: € 76,85 (€ 72,50 excl. btw) Familiale misdrijven  ......... ex. Abonnement: € 91,14 (€ 85,98 excl. btw)  ......... ex. Eenmalige aankoop: € 118,48 (€ 111,77 excl. btw)

BP/R_P-BI16091

Gandaius Handboek Milieurecht  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 225,00 (€ 212,26 excl. btw)

BP/GANDMON-BI16001

Basisbronnen van het Internationaal Privaatrecht  ......... ex. Eenmalige aankoop: € 107,00 (€ 100,94 excl. btw)

BP/GANDMON-BI16002

De registratiebelasting in de Vlaamse Codex Fiscaliteit  ........ ex. Abonnement: € 209,00 (€ 197,17 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 271,70 (€ 256,32 excl. btw)

BP/RNPS-BI15060

Geneeskunde  ........ ex. Abonnement: € 89,00 (€ 83,96 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 178,00 (€ 167,92 excl. btw)

BP/APR-BI16084

Overheidsopdrachtenrecht De Wet van 17 juni 2016 inzake Overheidsopdrachten  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 132,00 (€ 124,53 excl. btw)

Bedrijf/Organisatie Juridische Vorm

Btw

Straat Postcode

Aanvullende pensioenen. Een basishandleiding  ........ ex. Abonnement: € 53,34 (€ 50,32 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 69,34 (€ 65,42 excl. btw)

BP/SPS-BI16004

Nr/bus Woonplaats

Tel.

Fax

E-mail BP/SOCZ-PB

BP/ZOE-PB

VZW-zakboekje 2016  ........ ex. Abonnement: € 107,60 (€ 101,51 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 139,88 (€ 131,96 excl. btw)

BP/VZWZ-PB

Formaliteitengids voor de VZW 2016  ........ ex. Abonnement: € 272,23 (€ 256,82 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 353,90 (€ 333,87 excl. btw)

BP/FGVZWZJB-YB

Wetgeving Verzekering 2016  ........ ex. Abonnement: € 164,08 (€ 154,79 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 213,31 (€ 201,23 excl. btw)

BP/WVER-YB

Becommentarieerd wetboek wegverkeer 2016  ........ ex. Abonnement: € 164,08 (€ 154,79 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 213,31 (€ 201,23 excl. btw)

BP/BWEVE-YB

Marktpraktijken intellectuele eigendom Mededinging 2016 Pratiques du marché Propriété intellectuelle Concurrence 2016  ........ ex. Abonnement: € 477,93 (€ 450,88 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 621,31 (€ 586,14 excl. btw)

BP/HANP-YB

Notarieel zakboekje 2016-2017 Mémento Notarial 2016-2017  ........ ex. Abonnement: € 144,55 (€ 136,37 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 187,92 (€ 177,28 excl. btw)

BP/NOTZ-PB

Notarieel wetboek 2016 - 2017  ........ ex. Abonnement: € 601,65 incl. btw (€ 567,59 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 782,14 incl. btw (€ 737,87 excl. btw)

Beroep/Functie

BP/OONWET-BI16001

BP/VRAV-BI16001

Zakboekje Onroerend Erfgoed 2016  ........ ex. Abonnement: € 42,63 (€ 40,22 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 55,43 (€ 52,29 excl. btw)

 Dhr  Mevr

Naam

Handboek Verblijfsrecht  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 84,01 (€ 79,25 excl. btw)

Sociaal Zakboekje 2016/2  ........ ex. Abonnement: € 118,14 (€ 111,45 excl. btw)  ........ ex. Eenmalige aankoop: € 153,58 (€ 144,89 excl. btw)

Voornaam

BP/NOTWET-YB

 Ja, ik wil via e-mail op de hoogte blijven van uw promoties, nieuws en activiteiten. Datum

Handtekening

Mijn WATERDICHTE GARANTIE: indien ik, om welke reden ook, niet tevreden zou zijn over de bestelde publicatie(s) (met uitzondering van e-books), dan stuur ik ze binnen de 14 dagen na ontvangst terug. Wolters Kluwer bezorgt mij dan een creditnota. Zonder discussie, zonder vragen. Stuur mij dus zo snel mogelijk de publicatie(s) die ik hiernaast aankruis. Al onze prijzen zijn btw inbegrepen. Als u bestelt op shop.wolterskluwer.be, betaalt u geen verzend-kosten. U betaalt pas na ontvangst van de factuur. Bij ondertekening van deze bestelling verklaart u zich akkoord met de verkoopsvoorwaarden van Wolters Kluwer. De verkoopsvoorwaarden kunnen geraadpleegd worden op www.wolterskluwer.be of via email opgevraagd worden: klant.BE@wolterskluwer.com. Wolters Kluwer respecteert uw privacy. Uw gegevens worden enkel gebruikt om u op de hoogte te houden van uitgaven en activiteiten van Wolters Kluwer. Checkt u graag wat er over uzelf in ons bestand zit? Of wilt u dat we uw adres schrappen? Neem dan contact op met Wolters Kluwer Belgium nv, Motstraat 30, 2800 Mechelen. Wenst u niet dat uw gegevens worden doorgegeven aan bedrijven of organisaties met interessante informatie voor u, kruis dan dit vakje aan .

Uw klantenreferentie: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

16-0278-12

Bestellen is makkelijk: bel 0800 14 500  fax 0800 17 529  klant.BE@wolterskluwer.com  shop.wolterskluwer.be

17


ONNODIG TE FRANKEREN

Wolters Kluwer t.a.v. klantenservice DA 850-113-2 Ragheno Business Park Motstraat 30 2800 Mechelen

18


Bijlage - Insert M&D Seminars bij Ad Rem - december 2016 Combineer:

+ abonnement

Studienamiddag

Spreker(s) meester Nathalie Labeeuw

Maandagnamiddag 16 januari 2017 | De Jachthoorn - Kontich OF Maandagnamiddag 6 maart 2017 | Holiday Inn Gent Expo

advocaat-vennoot Cazimir

ERFBELASTING 2017 Een round-up van diverse planningstechnieken.

doelgroep ‹ advocaten, notarissen, bedrijfsjuristen, magistraten ‹ vermogensbeheerders

Tijdens deze studienamiddag krijgt u aan de hand van 8 kernpunten een overzicht van de laatste ontwikkelingen op het vlak van erfbelasting. Nathalie Labeeuw is één van de grote Belgische specialisten successieplanning en familiaal vermogensrecht. Ze adviseert bij de overdracht van familiebedrijven en verzorgt de vermogensplanningen van soms erg complexe gezinssituaties. Ze is als advocaat verbonden aan de balie van Brussel.

PROGRAMMA vanaf 12.30 u. 13.30 u.

U kan een aantal boeken aan gunsttarief kopen

Ad Rem - 7 december 2016

registratie van de deelnemers (broodjesbuffet voorzien) start van de uiteenzetting (pauze rond 15.15 u.)

Wordt behandeld: 1. Clausules in huwelijkscontracten (sterfhuisclausule, keuzebeding onder last, finaal verrekenbeding) 2. Schenkingen aan afstammelingen: mogelijkheden van inkomsten- en controlebehoud 3. Schenkingen tussen echtgenoten 4. Overdrachten tussen niet-gehuwden 5. Verzekeringsgiften 6. De kaasroute 7. De Burgerlijke Maatschap als controlevehikel 8. Testamenten (o.a. duo-legaat) rond 17.00 u.

mogelijkheid tot vraagstelling 17-1601-0603-SND


Deelnameprijs

inschrijvingsformulier

‹ € 210 (excl. 21% btw) inclusief documentatie (digitaal bezorgd), broodjesbuffet en koffie-frisdranken ‹ € 30 (excl. 21 % btw) supplement voor een uitgeprinte versie van de documentatie.

NAAM -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------VOORNAAM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------FUNCTIE ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BEDRIJF -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

‹ Abonnement M&D Als u een abonnement neemt bij M&D Seminars, geniet u van een aanzienlijke korting! => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ subsidiemaatregel KMO-portefeuille De aanvraag moet ten laatste 14 dagen na aanvang van de opleiding ingediend worden! Het bedrag exclusief btw komt in aanmerking. Gelieve in ieder geval te wachten tot u een factuur heeft ontvangen om kmo-portefeuille aan te vragen, zodat u voor het juiste bedrag subsidie kan aanvragen. Erkenningsnummer: DV.O215472 => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ Aanwezigheidsattest De aanvraag gebeurt op het einde van de opleiding. Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten Nationale Kamer van Notarissen: aanvraag ingediend voor 3,5 uren FSMA: 3,5 punten voor tussenpersonen bank en beleggingen BIBF/IBR: 4 uren IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

ONDERNEMINGSNUMMER - -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- NR.----------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ---------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------TEL.--------------------------------------------------------------------- FAX-------------------------------------------------------------------NR. abonnement (graag invullen indien van toepassing) ------------------------------------------------------------------------

FACTURATIEGEGEVENS BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BTW-NUMMER ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- NR.---------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ----------------------------------------------------------------------------------------------

schrijft in voor de opleiding Erfbelasting. Een round-up van diverse planningstechnieken en betaalt na ontvangst factuur.  op 16 januari 2017 in Kontich  op 6 maart 2017 in Gent  wenst een uitgeprinte versie van de documentatie (in uitzonderlijke gevallen per post toegestuurd na het seminarie) wenst volgende boeken te kopen aan gunsttarief: (Duid uw keuze aan)  Tendensen vermogensrecht 2015 Gunsttarief: € 56 (excl. 6 % btw) – uitgave Intersentia ter waarde van €70  Groeikracht in familiebedrijven Gunsttarief: € 28 (excl. 6 % btw) – uitgave Intersentia ter waarde van €36  Estate Planning : actuele topics Gunsttarief: € 90 (excl. 6 % btw) – uitgave Wolters Kluwer ter waarde van €120,01

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Handtekening “Uw adresgegevens worden door ons in een bestand opgenomen, zodat wij u op de hoogte kunnen houden van onze opleidingen. Overeenkomstig de Wet tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens van 8.12.1992 heeft u het recht op inzage en correctie van de door ons bewaarde informatie.”

! Enkel schriftelijke annulatie wordt aanvaard (per brief - per fax - per e-mail) tot 2 weken voor de opleiding ! Nadien blijft het volledige inschrijvingsgeld verschuldigd. Het is toegelaten een ingeschreven deelnemer door een andere persoon te vervangen.

Ad Rem - 7 december 2016

Terugsturen of faxen naar: M&D Seminars | Bollebergen 2a bus 33 | BE-9052 Zwijnaarde (Gent) | T 09 224 31 46 | F 09 225 32 17 | info@mdseminars.be 17-1601-0603-SND


Combineer:

+ abonnement

Studienamiddag

Spreker(s)

Maandagnamiddag 23 januari 2017 | Faculty Club - Leuven

meester Bart De Becker advocaat De Becker Advocaten

De nieuwe omgevingsvergunning van A tot Z Procedure en handhaving

doelgroep ‹ advocaten, bedrijfsjuristen, notarissen, magistraten ‹ bestuurders, financiële en algemene directies met grondige voorkennis ‹ ondernemers uit de vastgoedsector

Het decreet van 25 april 2014 betreffende de omgevingsvergunning treedt op 23 februari 2017 in werking, met als gevolg dat men in Vlaanderen binnenkort niet langer zal spreken van een milieuvergunning of een stedenbouwkundige vergunning, maar van een omgevingsvergunning. Tijdens het eerste deel van deze uiteenzetting wordt nader ingegaan op de nieuwigheden op vlak van aanvraag en procedure. Tijdens het tweede luik worden de nieuwe regels toegelicht voor handhaving van de omgevingsvergunning. Er komt geen eengemaakte handhaving inzake ruimtelijke ordening en milieu. De grootste veranderingen zijn te verwachten bij de bouwmisdrijven, die voortaan ook administratief afgehandeld kunnen worden. Voor schendingen van de milieuwetgeving blijft de regeling van het milieuhandhavingsdecreet bestaan.

PROGRAMMA vanaf 12.30 u. 13.30 u.

registratie van de deelnemers start van de uiteenzetting (pauze rond 15.15 u.)

Wordt behandeld: 1. De omgevingsvergunningsprocedure grondig bekeken • Vergunningsprocedure in eerste administratieve aanleg • Vergunningsprocedure in beroep • Duur • Het bijstellen van de omgevingsvergunning • Schorsing of opheffing van de omgevingsvergunning • Verval en afstand van de omgevingsvergunning • Beroep tegen beslissingen in laatste adm. aanleg • Meldingen • Inwerkingtreding

Inclusief de boeken ‘De omgevingsvergunning: een eerste analyse en ‘In de roos: doeltreffende sanctionering van het omgevingsrecht’ (uitgaven Die Keure ter waarde van �57 en �74)

Ad Rem - 7 december 2016

2. De handhaving van de omgevingsvergunning De vergunningsprocedures milieu en ruimtelijke ordening worden weliswaar vervangen door één geïntegreerde omgevingsvergunningsprocedure, maar de handhaving inzake milieu en ruimtelijke ordening zal volgens afzonderlijke procedures blijven verlopen. We krijgen wel vergelijkbare regelgevingen in de VCRO en in de milieuwetgeving. We bespreken kort de huidige handhavingsregeling inzake leefmilieu en blikken alvast vooruit naar de toekomstige wijzigingen: • Naast stedenbouwkundige misdrijven komen er ook stedenbouwkundige inbreuken, die alleen nog administratief afgehandeld worden • Naar analogie met milieuhandhaving zullen bouwmisdrijven voortaan ook bestuurlijk gehandhaafd worden (met bestuurlijke geldboeten, opgelegd door nieuwe gewestelijke beboetingsambtenaren, en bestuurlijke maatregelen, met dwangsom) • Het Milieuhandhavingscollege wordt omgevormd tot Handhavingscollege en wordt zowel bevoegd voor beroepen tegen bestuurlijke geldboeten inzake milieu als stedenbouw rond 17.00 u.

mogelijkheid tot vraagstelling 17-2301-A1-SND-L


Deelnameprijs

inschrijvingsformulier

‹ € 295 (excl. 21% btw) inclusief de boeken ‘De omgevingsvergunning: een eerste analyse’ (uitgave Die Keure ter waarde van €57) en ‘In de roos: doeltreffende sanctionering van omgevingsrecht’ (uitgave Die Keure ter waarde van €74), broodjesbuffet en koffie-frisdranken.

NAAM -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------VOORNAAM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------FUNCTIE ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ONDERNEMINGSNUMMER - ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

‹ Abonnement M&D Als u een abonnement neemt bij M&D Seminars, geniet u van een aanzienlijke korting! => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ subsidiemaatregel KMO-portefeuille De aanvraag moet ten laatste 14 dagen na aanvang van de opleiding ingediend worden! Het bedrag exclusief btw komt in aanmerking. Gelieve in ieder geval te wachten tot u een factuur heeft ontvangen om kmo-portefeuille aan te vragen, zodat u voor het juiste bedrag subsidie kan aanvragen. Erkenningsnummer: DV.O215472 => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ Aanwezigheidsattest De aanvraag gebeurt op het einde van de opleiding. Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten Nationale Kamer van Notarissen: aanvraag ingediend voor 3,5 uren BIBF/IBR: 4 uren IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- N R.----------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ---------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------TEL.--------------------------------------------------------------------- FAX-------------------------------------------------------------------NR. abonnement (graag invullen indien van toepassing) ------------------------------------------------------------------------

FACTURATIEGEGEVENS BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BTW-NUMMER ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- NR.---------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ----------------------------------------------------------------------------------------------

schrijft in voor de opleiding De nieuwe omgevingsvergunning van A tot Z. Procedure en handhaving – 23 januari 2017 en betaalt na ontvangst factuur. wenst volgende boeken te kopen aan gunsttarief: (Duid uw keuze aan)  Zakboekje Ruimtelijke Ordening 2017 Gunsttarief: € 145 (excl. 6% btw) – uitgave Wolters Kluwer ter waarde van €181,14  Omgevingsrecht in essentie - 2016 Gunsttarief: € 31 (excl. 6% btw) - uitgave Intersentia ter waarde van € 39

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Handtekening “Uw adresgegevens worden door ons in een bestand opgenomen, zodat wij u op de hoogte kunnen houden van onze opleidingen. Overeenkomstig de Wet tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens van 8.12.1992 heeft u het recht op inzage en correctie van de door ons bewaarde informatie.”

! Enkel schriftelijke annulatie wordt aanvaard (per brief - per fax - per e-mail) tot 2 weken voor de opleiding ! Nadien blijft het volledige inschrijvingsgeld verschuldigd. Het is toegelaten een ingeschreven deelnemer door een andere persoon te vervangen.

Ad Rem - 7 december 2016

Terugsturen of faxen naar: M&D Seminars | Bollebergen 2a bus 33 | BE-9052 Zwijnaarde (Gent) | T 09 224 31 46 | F 09 225 32 17 | info@mdseminars.be 17-2301-A1-SND-L


Bijlage - Insert M&D Seminars bij Ad Rem - december 2016 Combineer:

+ abonnement

Studienamiddag

Spreker(s)

maandagnamiddag 20 februari 2017 | de jachthoorn - kontich

meester Robin Messiaen advocaat bij Sherpa Law verbonden aan de vakgroep fiscaal recht van de Vrije Universiteit Brussel

Vruchtgebruik op vastgoed en de familiale KMO Vruchtgebruik als vastgoedplanning voor familiale vennootschappen en bedrijfsleiders

doelgroep ‹ advocaten, notarissen, bedrijfsjuristen, magistraten ‹ bedrijfsleiders ‹ vermogensadviseurs

Tijdens deze studienamiddag wordt aandacht besteed aan het strategisch nut van het vruchtgebruik in het vennootschapskader. Vaak blijkt de figuur van het vruchtgebruik immers in het kader van vastgoedplanning voor vennootschappen vele voordelen te combineren, zonder wezenlijke nadelen. Robin Messiaen legt zich beroepsmatig uitsluitend toe op vastgoedtransacties - en fiscaliteit enerzijds en herstructureringen (fusies, splitsingen, etc.) anderzijds. Hij is werkzaam voor Sherpa Law en is daarnaast ook academisch verbonden aan de vakgroep fiscaal recht aan de Vrije Universiteit Brussel.

PROGRAMMA vanaf 12.30 u. 13.30 u.

Inclusief het boek ‘Erfpacht, recht van opstal en vruchtgebruik’ (uitgave Wolters Kluwer ter waarde van �72,93)

Ad Rem - 7 december 2016

registratie van de deelnemers (broodjesbuffet voorzien) start van de uiteenzetting (pauze rond 15.15 u.)

Wordt onder meer behandeld: • Strategisch nut van vruchtgebruik in de bedrijfsvoering • Waardering van vruchtgebruik • Fiscale elementen van vruchtgebruik - waardering - aftrekbaarheid van kosten - uitbreiding & verbouwingswerken - terbeschikkingstelling aan bedrijfsleider als verloning - ... • Onderscheid vruchtgebruik ten opzichte van andere rechtsfiguren • Speciale topics (vb. successief vruchtgebruik) rond 17.00 u.

mogelijkheid tot vraagstelling 17-2002-A2-SND-K


Deelnameprijs

inschrijvingsformulier

‹ € 259 (excl. 21% btw) inclusief het boek ‘Erfpacht, recht van opstal en vruchtgebruik’ (uitgave Wolters Kluwer ter waarde van € 72,93), broodjesbuffet en koffie-frisdranken.

‹ Abonnement M&D Als u een abonnement neemt bij M&D Seminars, geniet u van een aanzienlijke korting! => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ subsidiemaatregel KMO-portefeuille De aanvraag moet ten laatste 14 dagen na aanvang van de opleiding ingediend worden! Het bedrag exclusief btw komt in aanmerking. Gelieve te wachten tot u een factuur heeft ontvangen om kmo-portefeuille aan te vragen, zodat u voor het juiste bedrag subsidie kan aanvragen. Erkenningsnummer: DV.O215472 => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ Aanwezigheidsattest De aanvraag gebeurt op het einde van de opleiding. Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten Nationale Kamer van Notarissen: aanvraag ingediend voor 3,5 uren BIBF/IBR: 4 uren IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

NAAM -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------VOORNAAM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------FUNCTIE ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ONDERNEMINGSNUMMER - -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- N R.----------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ---------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------TEL.--------------------------------------------------------------------- FAX-------------------------------------------------------------------NR. abonnement (graag invullen indien van toepassing) ------------------------------------------------------------------------

FACTURATIEGEGEVENS BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BTW-NUMMER ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- N R.---------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ---------------------------------------------------------------------------------------------schrijft in voor de opleiding Vruchtgebruik op vastgoed en de familiale KMO – 20 februari 2017 en betaalt na ontvangst factuur. wenst volgende boeken te kopen aan gunsttarief: (Duid uw keuze aan)  Vruchtgebruik Gunsttarief : € 52 (excl. 6 % btw) - uitgave Wolters Kluwer ter waarde van € 65  Vastgoed in pocket voor het Vlaamse Gewest 2016 - 2017 Gunsttarief : €189 (excl. 6 % btw) - uitgave Wolters Kluwer ter waarde van € 236,22  Contractuele clausules. Koop – onroerend goed (2016) Gunsttarief : € 156 (excl. 6 % btw) - uitgave Intersentia ter waarde van € 195

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Handtekening “Uw adresgegevens worden door ons in een bestand opgenomen, zodat wij u op de hoogte kunnen houden van onze opleidingen. Overeenkomstig de Wet tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens van 8.12.1992 heeft u het recht op inzage en correctie van de door ons bewaarde informatie.”

! Enkel schriftelijke annulatie wordt aanvaard (per brief - per fax - per e-mail) tot 2 weken voor de opleiding ! Nadien blijft het volledige inschrijvingsgeld verschuldigd. Het is toegelaten een ingeschreven deelnemer door een andere persoon te vervangen.

Ad Rem - 7 december 2016

terugsturen of faxen naar: M&D Seminars | Eikelstraat 38 | 9840 De Pinte | T 09 224 31 46 | F 09 225 32 17 | info@mdseminars.be 17-2002-A2-SND-K


Combineer:

+ abonnement

Studienamiddag

Spreker(s)

Donderdagnamiddag 9 maart 2017 | De Jachthoorn - Kontich

de heer Luk Janssens fiscaal jurist SBB

Fiscale gunstmaatregelen rond crowdfunding

doelgroep ‹ advocaten, bedrijfsjuristen, magistraten ‹ notarissen ‹ fiscalisten, fiscaal juristen, vermogensadviseurs

Het Wetsontwerp houdende diverse bepalingen van 5 oktober 2016 sleutelt op diverse plaatsen aan de vorig jaar ingevoerde fiscale gunstmaatregelen rond crowdfunding, te weten de tax shelter voor startende ondernemingen en de belastingvrijstelling van interesten van sommige leningen aan starters. De wijzigingen strekken er inzonderheid toe om het toepassingsgebied van beide maatregelen uit te breiden. Tegelijk wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om de financiële regelgeving inzake crowdfunding te versoepelen. Bovendien is er goede hoop dat voor jaareinde werk wordt gemaakt van de erkenning van de crowdfundingplatformen, zodat deze twee mooie fiscale gunstmaatregelen eindelijk voluit effect kunnen sorteren. Tijd dus om nogmaals het (niet bepaald eenvoudig) fiscaal kader grondig uit de doeken te doen en stil te staan bij de nakende wijzigingen.

PROGRAMMA vanaf 12.30 u. 13.30 u.

U kan een aantal boeken aan gunsttarief kopen

Ad Rem - 7 december 2016

registratie van de deelnemers (broodjesbuffet voorzien) start van de uiteenzetting (pauze rond 15.15 u.)

Wordt behandeld: • Crowdfunding: begrip, soorten crowdfunding en voordelen • Historiek wetgevende initiatieven • Het financieel wetgevend kader in een notendop • Tax shelter voor startende ondernemingen • Belastingvrijstelling van interesten van sommige leningen aan starters • Duiding bij de begrippen KMO en microvennootschap rond 17.00 u.

mogelijkheid tot vraagstelling 17-0903-A1-SND-K


Deelnameprijs

inschrijvingsformulier

‹ € 210 (excl. 21% btw) inclusief documentatie (digitaal bezorgd), broodjesbuffet en koffie-frisdranken ‹ € 30 (excl. 21 % btw) supplement voor een uitgeprinte versie van de documentatie.

NAAM -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------VOORNAAM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------FUNCTIE ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BEDRIJF -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

‹ Abonnement M&D Als u een abonnement neemt bij M&D Seminars, geniet u van een aanzienlijke korting! => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ subsidiemaatregel KMO-portefeuille De aanvraag moet ten laatste 14 dagen na aanvang van de opleiding ingediend worden! Het bedrag exclusief btw komt in aanmerking. Gelieve in ieder geval te wachten tot u een factuur heeft ontvangen om kmo-portefeuille aan te vragen, zodat u voor het juiste bedrag subsidie kan aanvragen. Erkenningsnummer: DV.O215472 => Alle info op www.mdseminars.be binnen de rubriek KORTING ‹ Aanwezigheidsattest De aanvraag gebeurt op het einde van de opleiding. Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten Nationale Kamer van Notarissen: aanvraag ingediend voor 3,5 uren FSMA: 3,5 punten voor tussenpersonen bank en beleggingen BIBF/IBR: 4 uren IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

ONDERNEMINGSNUMMER - -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- NR.----------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ---------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------TEL.--------------------------------------------------------------------- FAX-------------------------------------------------------------------NR. abonnement (graag invullen indien van toepassing) ------------------------------------------------------------------------

FACTURATIEGEGEVENS BEDRIJF ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------BTW-NUMMER ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------E-MAIL -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------STRAAT - ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- NR.---------------------POSTCODE --------------------- GEMEENTE - ----------------------------------------------------------------------------------------------

schrijft in voor de opleiding Fiscale gunstmaatregelen rond crowdfunding – 9 maart 2017 en betaalt na ontvangst factuur.  wenst een uitgeprinte versie van de documentatie (in uitzonderlijke gevallen per post toegestuurd na het seminarie) wenst volgende boeken te kopen aan gunsttarief: (Duid uw keuze aan)  Fiscale eindejaarsoptimalisatie voor vennootschappen 2016 Gunsttarief: € 66 (excl. 6 % btw) – uitgave Wolters Kluwer ter waarde van €83,09  BTW-zakboekje 2016 Gunsttarief: € 205 (excl. 6 % btw) – uitgave Wolters Kluwer ter waarde van € 255,15  Fiscaal Compendium – Internationaal fiscaal recht Gunsttarief: € 69 (excl. 6 % btw) – uitgave Wolters Kluwer ter waarde van €86,81  Tendensen vermogensrecht 2015 Gunsttarief: € 56 (excl. 6 % btw) – uitgave Intersentia ter waarde van € 70

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Handtekening “Uw adresgegevens worden door ons in een bestand opgenomen, zodat wij u op de hoogte kunnen houden van onze opleidingen. Overeenkomstig de Wet tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens van 8.12.1992 heeft u het recht op inzage en correctie van de door ons bewaarde informatie.”

! Enkel schriftelijke annulatie wordt aanvaard (per brief - per fax - per e-mail) tot 2 weken voor de opleiding ! Nadien blijft het volledige inschrijvingsgeld verschuldigd. Het is toegelaten een ingeschreven deelnemer door een andere persoon te vervangen.

Ad Rem - 7 december 2016

Terugsturen of faxen naar: M&D Seminars | Bollebergen 2a bus 33 | BE-9052 Zwijnaarde (Gent) | T 09 224 31 46 | F 09 225 32 17 | info@mdseminars.be 17-0903-A1-SND-K

Adrem4 2016  

Driemaandelijks ledenblad van de Orde van Vlaamse Balies van de advocatuur.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you