Page 1

OKTOBER 2017 - JAARGANG 16 - NR. 3

ADREM TIJDSCHRIFT VAN DE ORDE VAN VLAAMSE BALIES

+ DEBAT

SPECIALISATIE: REGULEREN OF NIET?

4 X UITGELICHT TIPS CONFLICTHANTERING UW TO DO’S VOOR DE AVG RECHTSBIJSTANDSVERZEKERING HET NIEUWE DPA

BUREAUCRATISERING bedreigt onze efficiëntie

Erkenningsnummer P209424 / Afgiftekantoor 1099 Brussel X

CURATOR EDDY VAN CAMP BIJ 25 JAAR PRO MANDATO


Uit voorzorg… nu denken aan later

Marc, 24 jaar, verdient als stagiair op een internationaal kantoor 25.000 € Hoeveel kan hij veiligstellen voor een gewoon VAPZ contract: 1.086,30 €* (basis: forfaitair inkomen 2017) Wat ontvangt Marc op het einde van de overeenkomst op 67 jaar**

*

Bruto ouderdomskapitaal Indicatief winstaandeel (1%)

63.812,93 € 16.867,33 €

Totaal op 67 jaar

80.680,26 €

Naast een gewoon VAPZ contract bestaat ook de mogelijkheid om een sociaal VAPZ contract af te sluiten. Simulatie: berekeningsdatum 01.01.2017, gewoon VAPZ met overlijdensdekking en een rendement van 1,75% rekening houdend met 3% kosten/jaar.

**

De VAPZ-premies zijn volledig fiscaal aftrekbaar als beroepskosten. U betaalt door die aftrek ook minder sociale bijdragen. Op een VAPZ bijdrage betaalt u geen premietaksen. Het VAPZ is combineerbaar met andere vormen van aanvullende pensioenopbouw zoals een Individuele pensioentoezegging (IPT), groepsverzekering en pensioensparen.

Deze simulatie werd u aangeboden door de Voorzorgskas voor advocaten, gerechtsdeurwaarders en andere zelfstandigen (VKAG). Voor alle voorwaarden, een persoonlijke simulatie en een antwoord op al uw vragen verwijzen we u naar www.vkag.be of neem contact op met de Voorzorgskas via e-mail info@vkag.be of op het telefoonnummer 02/534.42.42.

VKAG, Gulden Vlieslaan 64, 1060 Brussel • info@vkag.be • www.vkag.be

2017_Adv_200x270_NL.indd 2

13/01/17 12:16


RECHTUIT

A

VOORWOORD VAN DE VOORZITTER DVOCATEN HOUDEN DOORGAANS NIET VAN VERANDERING. Nochtans moeten tradities tegenwoordig steeds vaker wijken voor publiciteit, marketing, legal tech, social media, artificiële intelligentie, financiering van geschillen door derden, forfait-erelonen, witwasregeling, enz. Daarbij komt de toevloed van nieuwe en/of wijzigende wetten, die exponentieel aangroeit. Ook mijn voorgangers hebben al op die inflatie aan wetgeving gewezen.

Dat alles maakt dat de hedendaagse advocaat geen comfortzone meer heeft. We moeten ons aanpassen aan de situatie, veel keuze hebben we niet en tijd wellicht nog minder. De minister van Justitie duidde onlangs meester Patrick Hofströssler en stafhouder Patrick Henry aan om vernieuwingsvoorstellen uit te werken en die op ruime schaal binnen de advocatuur af te toetsen. Die voorstellen kunnen allerlei aspecten van het beroep omvatten: van de hervorming van de beroepsopleiding en de stage, de verdere modernisering van het tuchtrecht, tot aansprakelijkheid, nieuwe technologieën, de dienstverlening van de advocaat en de modernisering van de beroepsorganisatie in het algemeen. Nochtans behoort het in de eerste plaats aan de balie zelf om kritisch na te denken en haar toekomst uit te stippelen. De Orde van Vlaamse Balies zal zich dan ook actief en dringend moeten beraden over de toekomst van de advocatuur. De nieuwe bestuursploeg wil zich daar ten volle voor inzetten. Alles moet bespreekbaar zijn, maar een onafhankelijk advocatuur en een onafhankelijk orgaan is essentieel. Ik nodig alle advocaten bij deze dan ook uit om hun mening te geven over hoe zij de toekomst wensen, zelf zien of juist niet willen. Stuur daarvoor een e-mail met uw suggesties naar info@advocaat.be. Zelfreflectie houdt echter niet in dat er intussen geen initiatieven genomen mogen worden. We mogen niet bij de pakken blijven zitten maar moeten doelstellingen vooropstellen voor een efficiënte en kwaliteitsvolle justitie. Werk aan de winkel dus.

EDWARD JANSSENS, VOORZITTER

Edward Janssens is sinds 1 september 2017 voorzitter van de OVB. Maak kennis met de nieuwe bestuursploeg verderop in dit nummer.

GEEN COMFORTZONE MEER

3


YOU

U VINDT DATALEKKEN EN ONBEVEILIGDE DOSSIERS NIET TE VERDEDIGEN.

WE

WIJ HELPEN DEZE TE VOORKOMEN.

Veilige dataoplossingen waar elk advocatenkantoor mee wil werken Belangrijke informatie moet binnen uw kantoor snel en via vele kanalen beschikbaar zijn. Tegelijkertijd moet die data wel in vertrouwelijke handen blijven. Konica Minolta helpt u uw documentomgeving zo in te richten dat een snelle toegankelijkheid en een robuuste dataveiligheid gegarandeerd zijn. Wilt u kennismaken met een toekomstbestendige informatievoorziening voor uw kantoor? Vraag de whitepaper aan via legal.konicaminolta.be of mail naar action@konicaminolta.be legal.konicaminolta.be

IMPROVING LEGAL WORKFLOWS


INHOUD DIT NUMMER IN AD REM

BEROEP

10 OP DE STOEL 14 RONDETAFELGESPREK

Curator Eddy Van Camp neemt recente evoluties op de korrel.

De ‘specialisatie-inflatie’: tijd om in te grijpen? Plus: vaarwel dan, voorkeurmateries?

20 ONDERNEMEND 24 TERZAKE

Beter leren conflicteren? Deze tips renderen.

5

De algemene verordening gegevensbescherming in 10 stappen.

10

OVB

6 QUID? 30 KNOWHOW

De rechtsbijstandsverzekeringsplannen van minister Geens.

Het ene DPA is het andere niet. Ad Rem verduidelijkt.

14

36

AMICI

34 UIT DE BALIES 36 EXTRA MUROS

De stafhouders van Mechelen, Gent, Brugge en Veurne aan het woord.

De nieuwe raad van bestuur wil de werking van de OVB herzien.

EN VERDER LEES ADREM OOK ONLINE.... SURF NAAR ADVOCAAT.BE/ADREM VOOR DE DIGITALE VERSIE VAN DIT MAGAZINE. DIE IS BOVENDIEN NÉT IETS UITGEBREIDER: METEEN LEEST U HET INTEGRALE RONDETAFELDEBAT EN KRIJGT U EXTRA ONDERNEMINGSTIPS.

3 RECHTUIT: Voorwoord van Edward Janssens 13 AD VALVAS: 20 jaar verklaring van ’s Gravenwezel 28 ESTAFETTE: Portret van een confrater 31 HOE ZIT DAT? Deontologie 32 TUCHTRECHTSPRAAK: Detachering


QUID?

RECHTSBIJSTANDSVERZEKERING 6

ECHT NOG NIET VOLDOENDE MET EEN FISCAALVRIENDELIJKE RECHTSBIJSTANDSVERZEKERING WIL DE MINISTER VAN JUSTITIE DE TOEGANG TOT HET RECHT VERBETEREN. OOK WIE GEEN RECHT HEEFT OP EEN PRO-DEOADVOCAAT MOET DE KANS KRIJGEN ZICH TE VERDEDIGEN. DE OVB JUICHT DAT IDEE TOE MAAR HAMERDE MEERMAALS OP DE VRIJE KEUZE VAN ADVOCAAT. ZE LIET OOK BIJ DE CONCRETE UITWERKING VAN BEPAALDE PRINCIPES HAAR STEM HOREN EN VROEG OM BIJSCHAVING. NA VELE GESPREKKEN EN HERWERKINGEN VAN HET ONTWERP-KB, KWAM ER IN JULI MEER GEFINALISEERDE TEKST.

In zijn Justitieplan van 18 maart 2015 kondigde minister Geens aan dat hij de rechtsbijstandsverzekering zou promoten “met het oog op het verzekeren van de betaalbare toegang tot Justitie”. In overleg met de advocatuur en de verzekeringssector wilde hij onderzoeken hoe het aanbod ruimer en de polis aantrekkelijker kon worden. Concreet stond de minister erop om o.a. ook familierecht en bouwrecht op te nemen in de globale polis rechtsbijstand en de premie fiscaal aftrekbaar te maken. Particulieren kunnen enkel in het kader van hun privéleven de verzekering afsluiten.


HET ZOGENAAMDE ‘VENTIEL’ VORMDE EEN GROTE BRON VAN ONENIGHEID TUSSEN DE VERZEKERAARS EN DE ADVOCATUUR. 7

HISTORIEK Reeds in 2004 sprak de OVB zich, via een Staten Generaal, uit vóór fiscale stimuli voor de rechtzoekende die een rechtsbijstandsverzekering afsluit. In 2006 herhaalde ze een gelijkaardig standpunt: de overheid moet fiscale aftrekbaarheid stimuleren en enkele minimale dekkingsvoorwaarden, zoals de vrije keuze van advocaat, moeten opgenomen worden in het belang van de rechtzoekende. Verder pleitte ze voor een duidelijke regeling over de verhaalbaarheid van de erelonen. Ook in haar beleidsplan van 2008-2011 spreekt de OVB over “de realisatie van een meer uitgebreide en een meer efficiënte vorm van rechtsbijstandsverzekering met fiscale stimuli”. Rode draad in al die standpunten is de eis dat de toegang tot justitie betaalbaar moet blijven voor zij die niet kunnen genieten van het systeem van de juridische tweedelijnsbijstand.

JUSTITIEPLAN Sinds het Justitieplan van de minister raakte een en ander in een stroomversnelling. De algemene vergadering van de OVB voerde een debat over het onderwerp, stemde vijf beleidsvragen en keurde drie mandaten goed. Daaruit bleek o.a. dat de algemene vergadering vindt dat ook ondernemingen/zelfstandigen een rechtsbijstandsverzekering moeten kunnen afsluiten voor hun professionele activiteiten en dat de rechts-

bijstandsverzekering ook arbeidsgeschillen moet dekken. Enkel zo kan er een voldoende grote dekking gegarandeerd worden. Daarnaast verkiest de algemene vergadering een hoge premie en bijgevolg een belangrijkere tussenkomst van de verzekeraar maar een hogere vrijstelling. Sindsdien zaten advocatuur (OVB en OBFG) en verzekeraars (Assuralia) met de regelmaat van de klok samen met de minister. De meningen stonden daarbij vaak lijnrecht tegenover elkaar, en waar compromissen gesloten moeten worden, zijn winnaars en verliezers.

GROTERE DEKKING BIJ CONVENTIONERING Bij de bepaling van de dekking werd zo een normale waarborg van € 12.500 vastgelegd. Bouwgeschillen en echtscheidingen krijgen een plafond van respectievelijk € 7.500 en € 6.250 per verzekerde en per geschil. Veel te weinig volgens de advocatuur. Daarom gingen de verzekeraars akkoord om die plafonds te verdubbelen naar respectievelijk € 25.000, € 15.000 en € 12.500, tenminste als de advocaat ervoor kiest zich te conventioneren – en zich dus te houden aan de tarieven bepaald door de minister. In een eerder ontwerp-KB stond gespecifieerd dat een deel van die verdubbeling werd ‘gereserveerd’ voor de uitbetaling van de advocaat. Die tekst is weggevallen in een volgende versie van KB, tot groot ongenoegen van de OVB. Zij bleef ervoor ijveren om een deel van de


­ ekking voor te behouden voor de advocaat. d Ze wees daarbij op de realiteit dat de advocaat met zijn staat van kosten en erelonen vaak pas als laatste in de rij komt, en dat tegen dan het verzekerde bedrag mogelijk al opgesoupeerd is aan de uitbetaling van experten etc. Dat zou betekenen dat de rechtzoekende uiteindelijk alsnog zelf moet opdraaien voor de advocatenkosten, waardoor het doel van de uitbreiding van de rechtsbijstandsverzekering wordt voorbijgeschoten. Als alternatief stelde de OVB daarom voor om te werken met ‘voorschotten’, maar dat voorstel werd vooralsnog helaas niet opgenomen in de tekst.

UITZONDERINGEN

8

Hoewel de OVB er steeds voor geijverd heeft om ook arbeidsrechtelijke geschillen op te nemen in de verzekering, is de minister daar tot op heden nog niet op ingegaan. Nochtans kan een arbeidsrechtelijk probleem dikwijls ook verstrekkende gevolgen hebben voor het privéleven. Dat iemand die bijvoorbeeld geconfronteerd wordt met een ontslag geen beroep kan doen op een rechtsbijstandsverzekering, gaat er bij de OVB niet in. In eerdere ontwerp-KB’s stonden verder ook een heleboel uitzonderingen opgenomen. Zo zou men geen beroep kunnen doen op de verzekering bij bepaalde ‘grensoverschrijdende’ situaties zoals bij bepaalde familiale geschillen. Na herhaaldelijk aandringen vanuit de OVB is in de laatste versie van het KB de paragraaf waarin die uitzonderingen stonden opgesomd gelukkig verdwenen.

VENTIEL Een grote bron van onenigheid tussen de verzekeraars en de advocatuur vormde het ‘ventiel’. De advocatuur is van mening dat er bij ‘uitzonderlijke zaken’ – waarbij de advocaat uitzonderlijke prestaties verricht – een mogelijkheid moet zijn af te wijken van de geconventioneerde

bedragen. Assuralia erkende uiteindelijk ook het belang van een dergelijk ventiel, maar benadrukte dat de uitzonderingsgevallen geen dagelijkse praktijk mogen worden. De tekst werd daarom aangepast en stelt nu dat een ventiel mogelijk is, als aan deze 3 voorwaarden is voldaan: • De advocaat stelt op voorhand aan zijn cliënt een maximale bijdrage in het geschil voor • De cliënt moet daarop zijn schriftelijk akkoord geven • De advocaat moet de verzekeraar daarvan op de hoogte brengen

CONVENTIONERING IS VRIJE KEUZE Of de advocaat zich al dan niet houdt aan de geconventioneerde bedragen kiest hij volledig zelf. De bedragen van de conventionering zijn ontstaan op basis van voorstellen vanuit de advocatuur. Op vraag van de minister maakten verschillende OVB-commissies een inschatting van de gemiddelde tijdsbesteding per prestatie voor gewone dossiers. Daaraan werden bedragen gekoppeld die als bijlage bij het KB worden gevoegd. Waar oorspronkelijk door de minister werd gevraagd naar “gemiddelden voor een gewone zaak”, worden die bedragen nu echter beschouwd als maxima. De OVB kan daarmee principieel niet akkoord gaan en blijft ijveren om die bedragen te verhogen. Ze wijst ook nog o.a. naar de Europese regelgeving over de mededinging (waarbij artikel 101 van het Werkingsverdrag stelt dat ondernemingen onderling geen prijsafspraken mogen maken die het functioneren van de markt zouden kunnen belemmeren) en naar de regelgeving over het vrij verkeer van diensten (artikel 56 Werkingsverdrag, dat beperkingen op het vrij verrichten van diensten binnen de Unie verbiedt). Alle inspanningen van de advocatuur ten spijt komt de huidige tekst toch niet tegemoet aan al onze verzuchtingen. Ook nu nog blijft de OVB daarom aankloppen bij minister Geens met haar wensen en kritieken.

DIT MOET U ONTHOUDEN Minister van Justitie Koen Geens wil de rechtsbijstandsverzekering voor particulieren fiscaal promoten. De OVB was, samen met de OBFG en Assuralia, betrokken bij de gesprekken hierover. Hoewel de OVB het idee van een ruimere rechtsbijstandsverzekering genegen is, heeft ze opmerkingen bij de concrete invulling ervan. Enkele van die opmerkingen werden niet opgenomen, zoals de vraag om een deel van de dekking voor te behouden voor de advocatenkosten. Andere opmerkingen werden wel meegenomen en aangepast in de finale tekst. Zo bekwam de OVB een hogere dekking en werden de uitzonderingsgevallen geschrapt.


Uw professionele toekomst loopt op rolletjes

Wanneer u aan uw carrière als advocaat begint, kan u maar beter goed begeleid worden. Vertrouw daarom, net als 90% van uw confraters, op de diensten van ING Privalis. Advies, oplossingen en promoties op maat van uw professionele én uw privénoden. Ontdek ons aanbod op ing.be/advocaat-stagiair

Aanbod geldig voor professionele en privédoeleinden, onder voorbehoud van aanvaarding door ING België en van wederzijds akkoord. De diensten Privalis van ING zijn voorbehouden aan advocaat(-stagiairs), (kandidaat-)notarissen of (kandidaat-)gerechtsdeurwaarders. De voorwaarden en modaliteiten van ING diensten en producten (reglementen, tarieven en rentes, productfiches et alle bijkomende informatie) zijn beschikbaar in alle ING-kantoren en op ing.be. ING België nv – Bank – Marnixlaan 24 – 1000 Brussel – RPR Brussel – Btw BE 0403.200.393 – BIC : BBRUBEBB – IBAN : BE45 3109 1560 2789. Verantwoordelijke uitgever : Marie-Noëlle De Greef – Sint- Michielswarande 60 – B-1040 Brussel.


ID OVER DE GEÏNTERVIEWDE: EDDY VAN CAMP DOCTOREERDE IN DE RECHTEN EN IS SINDS 1969 ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN ANTWERPEN. HIJ WERD IN 1973 CURATOR EN WIKKELDE SPRAAKMAKENDE FAILLISSEMENTEN AF WAARONDER DAT VAN HET SPORTPALEIS (MET GUY VANHOUCKE) EN MEER RECENT HET INTERNATIONALE VIDEOBEDRIJF ALFACAM (MET ILSE MERTENS EN ALAIN VAN DE CLOOT). HIJ IS VOORZITTER VAN VZW PRO MANDATO, VERENIGING VAN CURATOREN, VEREFFENAARS EN MANDATARISSEN AANGESTELD DOOR DE RECHTBANK VAN KOOPHANDEL TE ANTWERPEN.

10


DE STOEL

EDDY VAN CAMP MAAKTE MET ZIJN UITGESPROKEN MENING EN ENKELE SPRAAKMAKENDE FAILLISSEMENTEN NAAM EN FAAM ALS CURATOR EN IS SINDS DE OPRICHTING TROTSE VOORZITTER VAN VZW PRO MANDATO, DE ANTWERPSE VERENIGING VAN CURATOREN, VEREFFENAARS EN MANDATARISSEN DIE HAAR 25STE VERJAARDAG VIERT. HOE KIJKT HIJ NAAR ENKELE BELANGWEKKENDE ONTWIKKELINGEN OP HET TERREIN?

EDDY VAN CAMP BIJ 25 JAAR PRO MANDATO

GROTE BEDENKINGEN BIJ WCO EN HET ‘ADVOCATENFAILLISSEMENT’ DOOR: SERGE VAN EEGHEM, ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN GENT

“Er zijn de laatste jaren veel veranderingen doorgevoerd, helaas niet allemaal ten goede. Ik ben bijvoorbeeld geen fan van de WCO – we zitten inmiddels al aan het derde ontwerp. Waar vroeger een gefailleerd iemand toch nog kon beraadslagen met de schuldeisers, waardoor een concordaat na faillissement tot stand kwam en het faillissement/de onderneming gecontroleerd werd door de curator en de rechter-commissaris, is dat met de WCO niet meer mogelijk. De WCO kost bovendien handenvol geld aan de schuldeisers en geeft ruimte aan een aantal wantoestanden bij gebrek aan effectieve en efficiënte controle.”

Ervaart u een spanningsveld tussen de bescherming van de continuïteit van de onderneming en de belangen van de schuldeisers? “Het is fout om te denken dat die bescherming moet komen uit nieuwigheden. In mijn ervaring met bedrijfsvoortzetting na een faillissement zijn er veel betere resultaten geboekt dan nu in de WCO. Het idee dat een faillissement vermeden moet worden omdat zoiets het einde van een bedrijf betekent, is ronduit fout. Curator en bedrijf kunnen veel beter onderhandelen voor het bedrijf, ze worden daarbij geruggensteund door de wetgeving en bijgestaan door de rechter-commissaris, veel meer en veel beter dan in de WCO het geval is.”

11


En wat als de vrije beroeper straks failliet zal kunnen gaan, door de vernieuwing van boek XX, WER? “Niet zo’n gezonde evolutie. Alles wordt nu ingezet op dat ondernemingsplan, maar er zijn zoveel uitzonderingen – ook door het Europees Hof vastgesteld – dat de advocaat met zijn speciale deontologie en kenmerken maar moeilijk gelijkgeschakeld kan worden met een ondernemer. Het zal hoe dan ook een vreemde ervaring worden voor curatoren om confraters bij te staan bij hun faillissement…”

Wordt het niet extra moeilijk opereren op het spanningsveld tussen de deontologie van de advocaat, de faillissementswetgeving en de economische realiteit?

12

ID OVER DE AUTEUR: SERGE VAN EEGHEM IS ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN GENT. HIJ IS OPGENOMEN OP DE VASTE LIJST DER CURATOREN SINDS 1986 EN IS IN GENT PLAATSVERVANGEND RECHTER IN DE RECHTBANK VAN KOOPHANDEL.

“Ik heb met driehoeksverhoudingen altijd de beste ervaringen gehad en zie geen enkel probleem om een gezond evenwicht te houden tussen al die aspecten. Het economische leven zit wat anders ineen dan het juridische, net daarom is het belangrijk dat de curator in overleg en goede verstandhouding met de rechtbank kan werken opdat er snel gehandeld kan worden – kan u zich inbeelden dat men weken moet wachten op een vonnis? Ook met de rechter-commissaris is een goede samenwerking noodzakelijk. Die heeft een belangrijke controlefunctie, maar moet zich beperken tot de essentie en zich niet verliezen in een toevloed aan documenten. Curatoren lijden overigens al langer onder een stijgende bureaucratisering. De btw, de administratie van de rechtbank, de fiscus die steeds meer en vaak nutteloze formaliteiten eist, zorgen voor een hoge tijds- en werkdruk. De controledrang heeft misschien te maken met een groeiend gebrek aan vertrouwen ten opzichte van curatoren maar ze is geenszins efficiënt voor onze werking.”

Ontwaart u na al die jaren een patroon als oorzaak van een faillissement? “Er zijn in Vlaanderen veel familiebedrijven met een onderkapitalisatie. Vaak ontleent men liever geld dan een partner te zoeken, omdat men het

bedrijf in de familie wil houden. Een onderneming die geen maatschappelijk kapitaal meer heeft en voor 100% in faling is, wordt toegelaten tot de WCO. Dat is ongezond. De WCO leidt tot seriële faillissementen. Soms ontmoet ik een gefailleerde in een bepaalde marktsector tot wel zes keer opnieuw, uiteraard tot verbijstering van de publieke opinie!”

Hebt u suggesties om de faillissementsafhandeling te verbeteren? “Ik wil graag meer overleg tussen rechtbanken, rechters, curatoren en zelfs handelsrechters. En de Hoge Raad van Justitie en FOD Justitie zouden minstens de verslagen van dat overleg moeten inzien, zodat men beslissingen kan baseren op ervaringen van mensen in het veld. En in de benoemingen van curatoren zou de rechtbank zo meteen wilde geruchten vermijden. Verder vind ik dat het vergoedingssysteem van de curator (waarbij het ereloon wordt bepaald op een percentage van het gerealiseerd actief, red.) stilaan onhoudbaar wordt. Art. 33 van de Faillissementswet verbiedt zelfs dat het ereloon uitsluitend op basis van een percentage van het gerealiseerde actief wordt bepaald. Veel beter is het Nederlandse systeem waar de curator gewoon betaald wordt met een uurloon dat naargelang het soort faillissement kan schommelen tussen € 100 en € 215 per uur. De maatschappij heeft nood aan curatoren die de boel behoorlijk opkuisen en wie dat goed doet, moet daar ook behoorlijk voor betaald worden. Zo niet, brengt dat alleen maar meer economische en sociale nadelen met zich mee.”

Welke rol kan Pro Mandato spelen? “Wij hebben een belangrijke meerwaarde als spreekorgaan tegenover de rechtbank. Het is hoe dan ook nuttig om mensen met praktijkervaring te horen vooraleer belangrijke beleidsmatige beslissingen te nemen. Ook met de OVB-commissie curatoren zou er meer wisselwerking mogen zijn.”

VAN ALLE MARKTEN THUIS, VZW PRO MANDATO HELPT Faillissementen leert men al doende volgens mr. Van Camp. Hoe begeleidt Pro Mandato curatoren daarin? “Een curator moet niet alleen administratief sterk staan, hij moet ook kunnen onderhandelen, een bedrijf begrijpen, commerciële successen kunnen boeken en dat alles binnen het stramien van de wet. Iemand die aan de universiteit grote onderscheiding behaalde in een cursus faillissementsrecht, kent er dus nog niets van. Pro Mandato zorgt daarom voor bijkomende opleidingen en bijscholing en jonge curatoren bieden wij onder de vorm van een soort peterschap de bijstand van een meer ervaren curator om ervaring op te doen.”


TWINTIG JAAR VERKLARING VAN ’S GRAVENWEZEL

DE BEGINJAREN

AD

VALVAS

VAN DE OVB

VAN EN VOOR ADVOCATEN

20 JAAR GELEDEN, OP 1 OKTOBER 1997, ONDERTEKENDEN 13 VAN DE 14 VLAAMSE STAFHOUDERS DE VERKLARING VAN ’S GRAVENWEZEL. DAARMEE ZEIDEN ZE HUN VERTROUWEN IN DE TOENMALIGE BELGISCHE NATIONALE ORDE VAN ADVOCATEN OP EN BEVESTIGDEN ZE HUN VOORNEMEN OM EEN NIEUWE VLAAMSE RAAD VAN ADVOCATEN OP TE RICHTEN OM DE BELANGEN VAN HUN BALIES TE BEHARTIGEN VOORGESCHIEDENIS In het Gerechtelijk Wetboek van 1967 creëerde Charles Van Reepinghen de Nationale Orde als koepel boven de lokale balies. De hooggestemde verwachtingen kon de Nationale Orde niet inlossen. Enerzijds was er het keurslijf waarin de wetgever haar dwong maar bovenal werkte de dubbele stemprocedure verlammend, waren er homerische bevoegdheidsdiscussies en wilden balies de Nationale Orde geen rol van betekenis laten spelen. Het eigenmachtig optreden van deken Joseph Michel bij de verdeling van de pro-Deovergoedingen vormde in 1997 de druppel die de emmer deed overlopen.

VAN VVB NAAR OVB De Vlaamse stafhouders lieten er na de Verklaring van ’s Gravenwezel geen gras

MEER LEZEN

over groeien. Op een Staten-Generaal in 1998 werd de Vereniging van Vlaamse Balies (VVB) opgericht onder voorzitterschap van de Brusselse stafhouder Geneviève Boliau. De Franstalige stafhouders konden niet anders dan zich ook te verenigen in een Conférence des barreaux francophones et germanophone. Vereniging en Conférence vonden geen vergelijk over de toekomstige wettelijke organisatie. Daarom verhief de wetgever met de wet van 4 juli 2001 de bestaande feitelijke verenigingen tot wettelijke Ordes: de Orde van Vlaamse Balies (OVB) en de Ordre des barreaux francophones et germanophone (OBFG). Na de goedkeuring van hun reglementen van orde door de Koninklijke Besluiten van 17 februari 2002 traden beide Ordes in werking op 1 mei 2002.

MEER LEZEN OVER HET VERLEDEN MAAR OOK OVER DE NIEUWE UITDAGINGEN VAN DE OVB?

FOUNDING FATHER JAN VERSTRAETE PROMOVEERT MET PROEFSCHRIFT OVER RENÉ VICTOR

Het gedenkboek #Advocaat-Avocat – op 6 december 2016 voorgesteld in Brussel – bevat een retrospectief deel, over de OVB- en OBFG-geschiedenis en de historische voorlopers, een uitgebreid fotokatern en een perspectiefkatern waarin gewezen voorzitters en stafhouders vooruitblikken naar de toekomstige uitdagingen voor de advocatuur en de communautaire Ordes. Het gedenkboek is verkrijgbaar via www.larciergroup.com.

Stafhouder Jan Verstraete, één van de 13 ondertekenaars van de Verklaring van ’s Gravenwezel en founding father van de VVB, verdedigde op 21 juni 2017 aan de Gentse universiteit zijn proefschrift Ook goed. Een kritische biografie van René Victor, de voedstervader van het Vlaamse rechtsleven. De handelseditie daarvan wordt binnenkort verwacht.

13


RONDE TAFEL

RONDETAFELGESPREK: SPECIALISATIE

14

DRINGEND KNOPEN DOOR TE HAKKEN DE ENIGE CONSTANTE IN TIJDEN VAN VERANDERING IS VERANDERING. DAT CLICHÉ ZORGT AL EENS VOOR EEN PARADOX. HET ENE MOMENT IS VOLGENS LEGAL WATCHERS DE TOEKOMST AAN DE GESPECIALISEERDE ADVOCAAT. EEN PAAR MAANDEN LATER ZWEREN DEZELFDE WATCHERS DAT EEN BESTAAN ALS GENERALIST MEER DAN OOIT LOONT. FEIT IS DAT STEEDS MEER ADVOCATEN ZICHZELF ‘SPECIALIST’ NOEMEN. HOLT DAT DE TERM DE FACTO UIT? EN MAAKT DE CLIËNT WEL ONDERSCHEID TUSSEN SPECIALISME, BIJZONDERE DESKUNDIGHEID EN VOORKEURMATERIE? DOOR: JAN-PIETER MATEUSEN

Laten we het cliëntenperspectief nog even aanhouden. De onfortuinlijke heer X heeft een verkeersongeval en surft naar advocaat.be. 1.735 advocaten geven het verkeersrecht als voorkeurmaterie op. Enkele maanden later loopt ook het huwelijk van X zware averij op. De meevaller is dat 1.818 advocaten hem bij willen staan. Tot slot krijgt X te maken met zakelijke problemen. Gelukkig kan hij zich wenden tot 1.296 advocaten handelsrecht. En dan beperken we ons bij dit alles tot de site van de OVB – wie ‘advocaat specialist echtscheiding Antwerpen’ googelt krijgt afhankelijk van de volgorde van de zoektermen tot 30.000 resultaten. Om kort door de bocht te gaan: in tijden van toenemende concurrentie en digitalisering is er

alvast één winnaar: de term ‘specialist’. Mee daarom woedde er bij de bespreking in de algemene vergadering rond dit thema, overigens met meer dan 100 advocaten bijzonder druk bijgewoond, een soms semantische discussie over ‘specialisme’, ‘voorkeurmaterie’ en ‘bijzondere bekwaamheid’. “Het debat rond de specialismen leeft eigenlijk al 10 jaar”, duidt Jan Meerts aan de OVB-tafel. “Maar voor het eerst lijkt het me dat iedereen het erover eens is dat het nu fundamenteel beslecht moet worden.” Naast hem zitten alvast Bart Staelens, Pieter-Jan Defoort en Bernard de Leest. Zoals steeds schotelde Ad Rem het panel vier, soms provocerende, stellingen voor (niet noodzakelijk OVB-standpunten).


15


16

WIE ZIJN VAK KENT, HOEFT TOCH GEEN SCHRIK TE HEBBEN VOOR EEN ERKENNINGSCOMMISSIE OF EEN CONTROLE? THEMA 1: NOMEN EST OMEN STELLING: De term ‘specialist’ kan niet vrijblijvend zijn. Een advocaat zou er pas gebruik van mogen maken na een voorafgaandelijke erkenning door een erkenningscommissie. BART STAELENS: “Ik wil eerst even terug in de tijd gaan om de huidige situatie en to do’s in de juiste context te plaatsen. Dat de discussie rond specialismen zo hevig oplaait, heeft te maken met een aantal zaken en evoluties die met elkaar verweven zijn geraakt. Zo is het systeem van de zelf op te geven voorkeurmateries eigenlijk een erfenis uit een vergelijkbare discussie. Alleen was de advoca-

JAN MEERTS: STAFHOUDER BALIE ANTWERPEN. OMSCHRIJFT ZICHZELF EERDER ALS GENERALIST, OOK AL FOCUST HIJ ZICH VOORAL OP VENNOOTSCHAPS- EN VERBINTENISSENRECHT EN MANDATEN. STICHTEND VENNOOT BIJ LEGANT ADVOCATEN, EEN GROEPERING VAN 8 ADVOCATEN. LID VAN DE AV.

BART STAELENS: ADVOCAAT BALIE BRUGGE EN STAFHOUDER ALDAAR TOT 2015. STICHTEND VENNOOT BIJ PHIBALEX, EEN GENERALISTISCH KANTOOR MET 14 ADVOCATEN WAAR HIJ ZICH WEL VOORNAMELIJK TOELEGT OP PUBLIEK RECHT. LID VAN DE AV.

tuur ruim 10 jaar geleden nog veel generalistischer en gold er het strenge verbod op promotie. Intussen zijn we ondernemers geworden die door de digitalisering meer dan ooit concurrentie ondervinden. Het resultaat is een inflatie van de term ‘specialist’, die commercieel natuurlijk goed klinkt en je dus te pas en te onpas vindt op allerlei sites, al dan niet van advocaten. De baliesecretariaten, die regelmatig vragen krijgen van de rechtzoekende die naar een ‘specialist’ informeert, werken wel nog steeds op basis van die lijsten met voorkeurmateries…. waarvan we eigenlijk weten dat ze niet met de realiteit stroken. Men geeft immers uit commerciële redenen materies op of past ze in de loop van zijn carrière niet aan. We zijn met andere woorden in een kluwen beland dat lastig te ontwarren is. Want specialisatie, wat betekent dat? Is dat iemand die voldoende onderlegd is in een domein, of werkelijk hypergespecialiseerd is? Meteen stelt zich ook de vraag in welke mate we lessen trekken uit het verleden en of regulatie – lees kwaliteitscontrole – ditmaal nodig is. Wat mij betreft is een erkenningscommissie, die vooraf screent en ook nadien kan controleren, zeker wenselijk als het komt tot een term ‘advocaat-specialist’ of een term met een vergelijkbare connotatie.”

JAN MEERTS: “Als we naar big data evolueren en we straks ongetwijfeld ‘trip advisors’ voor advocaten zullen zien verschijnen, dan is het de plicht van de Orde ervoor te zorgen dat er duidelijke criteria bestaan. Een stagiair kan als voorkeurmaterie X, Y of Z aanvinken, een fraaie site bouwen en zelfs heel wat specialistische kennis hebben maar voor veel rechtzoekenden is hij meteen een concurrent van een confrater met een gigantisch track record geworden. Daarom moeten we volgens mij inderdaad naar een afgelijnde terminologie als bijvoorbeeld ‘bijzondere beroepsbewaamheid’, ‘OVB-­

PIETER-JAN DEFOORT: ADVOCAAT BALIE BRUGGE. GESPECIALISEERD IN OMGEVINGSRECHT, MEER SPECIFIEK RUIMTELIJKE ORDENING EN AANVERWANTE MATERIES. IS PARTNER BIJ LDR ADVOCATEN DAT ZICH MET 22 GESPECIALISEERDE ADVOCATEN SPECIFIEK RICHT OP MILIEU-, OMGEVINGS- EN RUIMTELIJKE ORDENINGSRECHT.

BERNARD DE LEEST: ADVOCAAT TE UTRECHT BIJ ZUMPOLLE ADVOCATEN, EEN KANTOOR MET 10 GESPECIALISEERDE ADVOCATEN. IS ZELF SPECIALIST BESTUURSRECHT EN PRAKTISEERT MOMENTEEL ALLEEN SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT. LID VAN DE ALGEMENE RAAD VAN DE NEDERLANDSE ORDE VAN ADVOCATEN.


CONCLUSIE THEMA 1 Er is wel de Codex Deontologie, waar ook art. 85 duidelijk stelt dat men geen kennis mag poneren waarover men niet beschikt én er is het verbod op misleidende reclame in het WER, maar het panel wijst tegelijk op het discretionaire karakter, wat toetsing en tuchtmaatregelen haast onmogelijk maakt. Jan Meerts waarschuwt wel: “Je kan deontologisch slechts iets regelen als het de proportionaliteitstoets doorstaat. Een erkenningscomissie oprichten alleen omdat wij dat als balieoverheid wensen, leidt tot niets. We moeten tot een systeem komen waarvan elke advocaat beter wordt, en dat het publiek de kwaliteit en transparantie biedt die het verdient.” Het hele panel is het erover eens dat een erkenning het best vooraf gebeurt.

erkend specialist’ of iets in die zin evolueren; de term ‘specialist’ op zich kan je volgens mij niet claimen. Daarnaast stelt er zich een mogelijk aansprakelijkheidsprobleem. Wat als er een advocaat, wiens domein volgens de lijst bij de baliesecretariaten bouwrecht is een zware fout maakt en zijn cliënt die balie of de OVB daarvoor aansprakelijk stelt?”

BERNARD DE LEEST: “In Nederland is exact dezelfde discussie gaande en is het al wel tot rechtspraak gekomen. Een advocaat die zich afficheerde als arbeidsrechtspecialist voor de ziekenhuissector, is door de rechter zwaar bestraft voor een flagrante fout. De rechter heeft de advocaat als het ware geëxamineerd op zijn kennis en er rekening mee gehouden hoe de advocaat in kwestie zich naar buiten toe presenteerde, onder meer op zijn website. Dat soort vonnissen blijft weliswaar uitzonderlijk, maar het is heel helder geworden dat van degene die zich profileert als specialist een grotere deskundigheid wordt verwacht en dit komt gewicht toe bij het beoordelen van het handelen van de advocaat.”

PIETER-JAN DEFOORT: “Ons kantoor heeft een 10-tal jaar geleden gedonder gekregen met de stafhouder wegens het gebruik van de naam ‘LDR-Milieuadvocaten’. Die achtte de term ‘milieuadvocaten’ onaanvaardbaar promotioneel. De visie was dat de burger voor elk probleem bij elke advocaat terecht moest kunnen. Vandaag lijkt die visie omgekeerd, uiteraard mee door de steeds complexer wordende wetgeving. Maar volgens mij hadden en hebben we de oplossing gewoon in huis met de Codex Deontologie. Art. 1 stelt dat de advocaat zijn beroep op deskundige wijze uitoefent en art. 4 dat hij de belangen van zijn cliënt zelfs voor zijn eigen belangen stelt. Wat stel ik vast in mijn praktijk? Dat enorm veel advocaten zaken in een hypergespecialiseerde materie aannemen terwijl ze er, met permissie, niéts van kennen. Dat leidt echt tot wantoestanden, terwijl wij zelfs bij bouwrecht, wat heel nauw aanleunt bij onze expertise, steevast doorverwijzen naar een confrater waarvan we vinden dat die nog verder gespecialiseerd is. Ik hoop met andere woorden dat men de zaken vanuit een sterke deontologische insteek benadert en niet vanuit een defensieve commerciële agenda die bij sommigen speelt. Want dat wordt onderhand funest voor de hele advocatuur. Overigens, wie zijn métier kent, hoeft toch geen schrik te hebben voor een eventuele erkenningscommissie of zelfs een controle?”

JAN MEERTS: “Het klopt dat onze deontologie meer ondersteuning verdient om ervoor te zorgen dat de gemiddelde cliënt beter de weg vindt naar de advocaat die deskundig werk levert en doorverwijst wanneer nodig. Dat moeten we als OVB nu ook snel en zelf in handen nemen, want straks verschijnen er privéspelers op de markt die hùn commerciële bedoelingen voorop stellen in plaats van die van de advocaat en rechtzoekende. Dan kan je reputaties gaan kopen en kunnen algoritmes kantoren bevooroordelen.”

THEMA 2: STRENG MAAR RECHTVAARDIG STELLING: De erkenning als gespecialiseerd advocaat moet afhangen van specifieke voorwaarden. Daaronder het aantal jaren ingeschreven op het tableau, de hoeveelheid behandelde dossiers in de materie en de gevolgde uren permanente vorming in het specialisme. BERNARD DE LEEST: “Intussen telt Nederland 31 specialistenverenigingen, wat best veel is. Meestal moet men voldoen aan een mix van voorwaarden die hier worden geponeerd maar soms moet men een examen afleggen. Al bij al verzetten de verenigingen prima werk en tellen ze ook veel leden. De stap die onze Orde nu terecht heeft gezet, is werk te maken van meer transparantie en uniformiteit. Zo kunnen specialistenverenigingen een keurmerk van de Orde krijgen en 5 verenigingen hebben die al. En al bestaat de term advocaat-specialist as such niet, toch heeft de Orde voorgesteld dat wie zich afficheert als specialist of bijzonder deskundig tenminste 10 van de jaarlijkse 20 opleidingspunten moet halen in het betrokken rechtsgebied. Daarnaast is er uiteraard een discussie over hoeveel specialisaties je kan uitoefenen. De consensus lijkt: maximaal 3. Een ander punt is natuurlijk dat lang niet iedere gespecialiseerde advocaat lid wil worden van een specialistenvereniging. Dat kost niet alleen geld en soms wat moeite, maar sommigen vinden het door hun bestaande reputatie, business en expertise gewoon overbodig.”

BART STAELENS: “Ik maakt me geen illusies: er zullen altijd confraters zijn die het vertikken zich aan te sluiten bij een specialistenvereniging of mee te doen bij een systeem dat de Orde zou installeren. Maar je creëert met zo’n systeem tenminste al meer duidelijkheid.”

JAN MEERTS: “De toelatingsvoorwaarden voor een erkenning als specialist of advocaat met bijzondere

17


CONCLUSIE THEMA 2

18

Het kwam al eerder in rondetafelgesprekken aan bod: een goed advocaat moet niet alleen thuis zijn in zijn eigen voorkeurdomein of specialisme, maar ook de ‘belendende percelen’ kunnen bewandelen. “De ‘specialist echtscheidingen’ die niks zou kennen van straf- noch fiscaal recht: dat is niet goed”, wordt unisono gesteld. Opnieuw laait de semantische discussie even op. Maar het panel lanceert al snel een voorstel om komaf te maken met de verwarring tussen voorkeurmaterie, specialisme en bijzondere bekwaamheid. “Wat van ‘OVB-erkend specialist in materie A, B en/ of C’?” Bernard de Leest: “Zo’n kwaliteitslabel heeft bovendien het voordeel dat het mee door een Orde kan worden uitgedragen.” Dus straks iets als “Jan Janssen. Advocaat, OVB-erkend specialist verkeersrecht. OVB-erkend specialist familierecht.” op de naamkaartjes? Alleszins vindt het panel dat er daarvoor pertinente eisen moeten worden gesteld.

Lees het vervolg van dit debat beslist verder op www.advocaat.be/adrem. Thema 3: SPECIALIST TOT IN DE KIST Thema 4: VAARWEL VOORKEURMATERIES

verliezen. Dat vind ik terecht.”

kennen maar altijd ook aanverwante materies en vaardigheden. Plus: ik wil niet dat de benaming ‘generalist’ straks de connotatie krijgt dat men alleen maar zaken doet die de advocaat vanouds deed of die niet door een specialist worden gedaan. Vergis u niet: er zijn heel bekwame generalisten die quasi alles aankunnen. Vrijheid blijft belangrijk. Wie een erkenning aanvraagt, doet dat. Wie geen erkenning aanvraagt, ook prima. Zo blijven we allemaal wel advocaten.”

BART STAELENS: “Absoluut: ik ken een aantal confra-

PIETER-JAN DEFOORT: “Akkoord, want de grens tussen

ters die op een gegeven moment dé specialisten waren, maar op wat hogere leeftijd ontgingen hen een aantal belangrijke wetswijzigingen met soms faliekante gevolgen voor hun cliënten. Kijk: er wacht ons natuurlijk een evenwichtsoefening. Jan en ik herinneren ons nog dat de term advocaat-specialist 10 jaar geleden werd gekelderd. En niet zonder reden: de advocaat is advocaat, en dus spelen naast specialisme ook kennis van procedure en pleitvaardigheid een grote rol. Men hoedde zich indertijd voor het beeld van de academicus die de materie perfect beheerst en de procedure aan een confrater zou overlaten. Persoonlijk zou ik het ook griezelig vinden als men geen materies meer zou mogen doen als men daarvoor geen ‘OVB label’ heeft. De vergelijking loopt ietwat mank, maar met het jeugdrecht gaat het die kant uit. Ik huiver voor hokjesdenken. Een ‘specialist’ zal niet alleen zijn materie moeten

specialisten en generalisten is niet altijd zo duidelijk te trekken. Welk systeem er ook komt, het mag advocaten die geen specialisme hebben niet degraderen. Vandaar dat ik toch de parallel met de geneeskunde wil trekken. Denk alle huisartsen weg, en er voltrekt zich een maatschappelijk drama. Denk alle generalisten weg, en er gebeurt hetzelfde. De advocaat die zijn vak kent én de ondernemersrol opneemt die hij vandaag heeft, dus economisch onafhankelijk is zoals deontologisch bepaald, moet volgens mij niets vrezen. Hij blijft de huisadvocaat die voor de particulier én voor heel veel ondernemingen de vertrouwenspersoon blijft, regie kan nemen en specialistische adviezen kan uitleggen waar nodig. Goeie generalisten staan volgens mij allesbehalve onder druk. En goeie specialisten ook, want die zullen altijd correct en confraterneel terugkoppelen naar diegene die heeft doorverwezen.”

bekwaamheid die tijdens de vorige AV op tafel lagen, waren de volgende: 5 jaar ingeschreven zijn als advocaat, minstens 50 dossiers per specialisme en 60 vormingspunten. Daarnaast zou men per 3 jaar een minimum van 36 punten moeten halen voor de vakgebieden waarvoor men de erkenning aanvraagt, met een maximum van 3 materies.”

PIETER-JAN DEFOORT: “Je kan de erkenning dus ook


www.volkswagen.be

De nieuwe Arteon.

Stijlvolle elegantie. Al van bij de eerste aanblik trekt de nieuwe Arteon de aandacht. Dankzij zijn dynamische motoren, maakt de nieuwe parel van Volkswagen een sportieve indruk. Maar ook vanbinnen is hij een absolute blikvanger: met een luxueus interieur en de nieuwste rijbijstandssystemen geniet u van het hoogste comfort. Voeg er nog een gps, achteruitrijcamera en verkeersbordherkenning uit het Travel Pack aan toe en de Arteon verandert in een heuse limousine. Lanceringsaanbod: het Travel Pack is verkrijgbaar voor slechts 500€*. Ontdek hem nu bij uw Volkswagen-concessiehouder.

Volkswagen

4,4 - 7,3 L /100 KM • 114 - 164 G CO2 /KM *Het Travel Pack, bestaande uit de GPS Discover Media, achteruitrijcamera ‘Rear View’, 65% getinte achterruiten, verkeersbordherkenning ‘Dynamic Road Sign Display’, Predictive ACC, App-Connect en Security & Service Plus, wordt u aan 500€ incl. BTW aangeboden. Aanbieding bestemd voor particulieren bij aankoop van een nieuwe Arteon van 1 tot 30 october 2017 bij de deelnemende in België erkende Volkswagen-verdelers. Meer informatie bij uw concessiehouder of op volkswagen.be. Milieu-informatie (KB 19/03/2004): www.volkswagen.be


THEMA 3: SPECIALIST TOT IN DE KIST?

CONCLUSIE THEMA 3 Het panel ziet vooralsnog weinig heil in een systeem waarin ook kantoren of associaties een kwaliteitslabel zouden kunnen aanvragen. De prioriteiten liggen anders en een specialisme kan ook beperkend werken, zeker in een klein land met bepaald veel advocaten. Bernard de Leest doorprikt samen met Pieter-Jan Defoort ook de mythe dat een specialisme zich meteen vertaalt in een hoger honorarium. “Men denkt snel aan high brow zaken, maar je hebt toch ook verdorie mensen nodig die gespecialiseerd zijn in arbeidsrecht, in huurrecht, vreemdelingenrecht… allemaal domeinen waar zeker niet het grote geld verdiend kan worden. Integendeel, dan zal de ondernemende generalist aanzienlijk meer verdienen.”

STELLING: Er moet eveneens een systeem komen om kantoren als gespecialiseerd te erkennen wanneer een bepaald aantal van de advocaten van een associatie specialistenerkenning heeft bekomen. PIETER-JAN DEFOORT: “Vind ik zowel deontologisch als praktisch moeilijk. Ons kantoor is het grootste Vlaamse kantoor in omgevingsrecht maar hoeveel onderscheiden vakgebieden als het onze zijn er wérkelijk? We komen thans uit bij de kern van de zaak, en dat is hoeveel specialismen de OVB wil erkennen. Ik keer nogmaals terug naar de realiteit op de markt. En die is dat voor veel, zelfs gespecialiseerde advocaten en advocatenkantoren elke zaak geld is en als men zijn cliënt al in contact brengt met een confrater of ander kantoor, men algauw bang is dat men zijn cliënt uiteindelijk verliest. Zéker als het om een particulier gaat, want het verschil tussen ondernemingen en de doorsnee-burger speelt ook in dit debat – die laatste benadert ‘specialisme’ veelal anders en kan de factuur niet inbrengen als kost. In deze stelling ontwaar ik overigens ook weer die commerciële bekommernis… Laat mij daarom duidelijk zijn over specialismen en erelonen: het is een grote misvatting dat een specialisme zich per definitie vertaalt in een hoger ereloon, laat staan kostenplaatje aan het einde van de rit.”

JAN MEERTS: “Een specialist kan door zijn ervaring en kennis vaak sneller en grondiger werken, absoluut. Maar verder ben ik absoluut geen voorstander van deze stelling. Ten eerste bestaat er geen deontologie over associaties. En ten tweede haal ik het voorbeeld aan van een kantoor in Antwerpen dat zich als arbeidsrechtspecialist heeft geprofileerd. Helaas renderen de investeringen niet zoals gewenst. Het profiel ‘arbeidsspecialist’ blijft natuurlijk hardnekkig kleven. Gevolg: als strafhouder krijg ik regelmatig klachten van cliënten die vaststellen dat er overbodige procedures worden gevoerd. En dan stel je inderdaad vast dat dat gebeurt omdat zo’n kantoor economisch te krap zit.”

BERNARD DE LEEST: “Een specialisme kan ook een fuik zijn. Als het tegenzit, raak je daar vaak erg moeilijk uit. Nederland telt relatief gezien veel minder advocaten maar vergis je niet: ook wie zich als specialist of als gespecialiseerd kantoor profileert, moet zeer goed kunnen anticiperen en zijn bedrijfsplan op orde hebben. Er is een rist andere aanbieders met slimme proposities op de markt gekomen en ook initiatieven als Rocketlawyer zullen een grote impact hebben. Ik kijk naar mijn egien specialisme: voorheen werkte ik vooral in mijn eigen regio, vandaag dankzij en omwille van het internet in heel Nederland. Ook gespecialiseerde advocaten moeten zich dus aanpassen. Dat is ook goed. Maar kantoorerkenningen? Ik zie eerder netwerken ontstaan waarbij de ene gespecialiseerde advocaat een andere gespecialiseerde advocaat inschakelt. Dat brengt ook wederzijdse én boeiende business met zich mee.”

BART STAELENS: “Ik geef een heel kort antwoord. We moeten een ingewikkeld situatie niet nog complexer maken.”


THEMA 4: VAARWEL VOORKEURMATERIES STELLING: Een advocaat moet ook een erkenning kunnen aanvragen als specialist-generalist. Het verouderde en te ­gratuite systeem van het ongelimiteerd aantal voorkeur­ materies kan dan afgeschaft worden. JAN MEERTS: “Mijn mening over voorkeurmateries is bekend: liefst snel afschaffen. Het is duidelijk dat ons nog enkele woelige vergaderingen te wachten staan. Achter alle bewoordingen en pistes gaat uiteraard telkens een redenering schuil, maar het belangrijkste is voor mij dat we opnieuw evolueren naar positieve keuzes. Het beroep van huisarts is bijvoorbeeld geherwaardeerd. ­Mutatatis mutandis: dat is het positieve beeld van de generalist, die economisch onafhankelijk is en precies weet wat hij kan en niet kan en de vertrouwenspersoon van de cliënt is. Om een vergelijking uit het voetbal te gebruiken: de legendarische Rudi Smits werd alom geprezen omdat hij als linksachter perfect wist wat hij kon en niet kon. Hij rukte nooit mee op naar waar hij niet thuishoorde en presteerde zo onuitputtelijk op topniveau. De ideale generalist is dus de ­advocaat die weet wanneer hij er iemand moet bijhalen om voor zijn cliënt het maximale te doen. Dàt moeten we uitdragen. Natuurlijk rijst ook een andere vraag: hoe gaan we dat in de opleiding opvangen?”

PIETER-JAN DEFOORT: “Precies. Daar zijn gelukkig al bijsturingen geweest maar er is meer nodig. De keuze voor mijn specialisme was mij van meet af aan duidelijk, ik ben daarom ook erkend ruimtelijk planner geworden – dat is pas een helder erkenningssysteem overigens – maar dan stel je vast dat je bij het balie-examen bij wijze van ­spreken je universiteitsexamens heraflegt samen met zaken die ik in mijn specialistische praktijk totaal niet nodig heb. Terwijl vaardigheden als procedurekennis en deontologie nauwelijks of niet worden geëvalueerd... Je zal echt ook naar balie-opleiding moeten kijken om tot een uitgebalanceerd systeem te komen.”

BART STAELENS: “Ik heb de indruk dat men met t­ itelatuur als ‘specialist-generalist’ zoekt naar een manier om een soort tegengewicht te bieden voor wie dan geen erkende specialist zal zijn. Alsof er iets mis is met een generalist. Specialist-generalist, wat is dat vredesnaam en hoe moeten cliënten dat begrijpen? Onder de generalisten zijn er specialisten in verkeersrecht, familierecht, huurrecht. Vraag dan gewoon die erkenning aan, gesteld dat – en dat verwacht ik een van volgende maanden wel – de kogel door de kerk komt. Verder hoop ik vurig dat we allemaal, hoe gespecialiseerd ook, tegelijk voldoende generalist blijven. Want een veel fundamentelere vraag is, zoals hier net aangehaald, wat de specialisaties nu worden. Hoe ruim of smal zet je de scheidingslijnen uit? Mijn domein is het publiekrecht, en dan valt me op dat sommigen het verbintenisrecht helemaal niet meer kennen. De semantiek heeft wel degelijk belangrijke implicaties op hoe men met de voorkeurmateries verder zal omgaan.”

BERNARD DE LEEST: “Misschien kan Nederland daar inspiratie bieden. In de nieuwe regels die de Orde zal hanteren, wordt gesteld dat alleen de ­advocaat die zich met een bijzondere deskundigheid naar buiten toe profileert, aan bijzondere eisen zal moeten voldoen. De Orde zal niet alleen proactief kunnen optreden maar ook op visitatie kunnen komen voor kwaliteitstoetsing. Andere advocaten mogen uiteraard nog altijd alle zaken aannemen, en daar geldt de algemene deontologie die stelt dat je elke opdracht mag aannemen waarvan je in goede gemoede kan bedenken dat je ze aankan. Met andere woorden: wie zich profileert als specialist of als bijzonder deskundig, zal daar extra op worden afgerekend door de Orde. Terecht, als je het mij vraagt. Bovendien wordt de algemene kwaliteit zo gestimuleerd zonder al te grote aardverschuivingen te veroorzaken.”

CONCLUSIE THEMA 4 Ook wat de mogelijke afschaffing van voorkeurmateries betreft, zal er nog enig water naar de zee moeten stromen. Veel zal hier afhangen of er al dan niet een lijst met specialismen komt. De AV achtte zo’n lijst voor het zomerreces alvast geen goed idee. Bart Staelens: “Men vond het beter dat de erkenningscommissie elke individuele aanvraag apart zou bekijken.” En dan hoeft het volgens het panel niet noodzakelijk tot een beperking van het aantal specialismen te komen. Pieter-Jan Defoort: “Als je 90 uur per week werkt en je kennis aan de hand van de gevraagde criteria kan aantonen, dan hoeft er geen rem op het aantal staan.” Bart Staelens sluit luchtig af na een debat dat de volgende maanden onmiskenbaar zwaarwichtig wordt. “Hoewel het stilaan onmogelijk wordt, ken ik nog een aantal confraters die werkelijk in elke materie excelleren. Dat zijn bij wijze van spreken de ultieme generalisten. Of specialisten, natuurlijk.” Wordt zeer zeker vervolgd.


ONDERNEMEND

KEN UZELF – EN UW CONFLICTSTIJL

HOE EFFICIËNT IS UW

20

CONFLICTHANTERINGSMETHODE? DOOR: ILSE COLAES EN MIEKE VAN DEN BOSSCHE

EEN CONFLICT IS VOLGENS SOMMIGEN DE ‘MARKTESSENTIE’ VAN DE ADVOCAAT. HET ­OPLOSSEN VAN HET CONFLICT OF HET ADVIES HIEROVER IS DE RECHTVAARDIGING VAN ZIJN ERELOON. HOE EFFICIËNT U EEN CONFLICT BEHANDELT, IS DAAROM VAN KAPITAAL ­BELANG. DAT UW HEFBOMEN IQ EN EQ HETEN, WIST U AL, MAAR MET WELKE METHODE EN STIJL KOMT U TOT HET BEST MOGELIJKE EVENWICHT?

ID OVER DE AUTEUR: MIEKE VAN DEN BOSSCHE IS SINDS 1996 BEZIELSTER EN ZAAKVOERSTER VAN ASSESS.

ID OVER DE AUTEUR: ILSE COLAES IS SINDS 2008 PARTNER BIJ ASSESS.

Het conflict behoort tot het DNA van de advocaat. Het is de reden waarom cliënten naar hem komen en van hem wordt verwacht dat hij ze (mee) oplost. Toch stellen onderzoekers keer op keer vast dat velen van ons bijzonder slecht met conflicten omgaan. “Of minstens zeer onbewust”, zegt psychologe Mieke Van den Bossche. Sinds 1996 geeft haar bedrijf Assess cursussen conflicthantering aan grote en kleine bedrijven, zelfs aan universiteiten. En ja, ook aan advocatenkantoren. En wat blijkt? De vakgroep die leeft van conflicten, heeft een blinde vlek als het over zichzelf gaat. “Zeker wat betreft advocatenkantoren met meerdere partners bevordert de structuur van de organisatie ‘machtsconflicten’”, weet Van den Bossche. “Interpersoonlijke communicatie is nog geen onderdeel van het curriculum van de rechten­


wel, al haalt Colaes ook de veranderende digitale samenleving als disruptor aan. “Het internet betekent dat cliënten over een onuitputtelijke bron aan informatie beschikken. Ze zijn grondiger geïnformeerd, kennen hun rechten beter en gaan makkelijker op hun strepen staan maar kunnen de zaken ook complexer maken net omdat ze denken al veel ‘advocatenwerk’ zelf te hebben gedaan terwijl ze niets kennen van procedures en de realiteit in de rechtbank.” Positief is anderzijds dat meer cliënten dan vroeger een ‘vertrouwenspersoon’ zoeken die naar hen luistert en op basis hiervan raad geeft. “Lange, kostelijke en energievretende gerechtsprocedures maken plaats voor alternatieven, o.a. mediation, bemiddeling en arbitrage. Naast degelijk professioneel advies, is psychologische en emo­ tionele ondersteuning pure noodzaak geworden”, weet Van den Bossche. “En wanneer dat ontbreekt, barst een conflict algauw in alle hevigheid uit. Net door die botsing tussen emotionaliteit en ratio.”

CONFLICTHANTERINGSSTIJL

studie, zoals dit wél eind jaren tachtig ingevoerd is in het curriculum van de artsenopleiding. Terwijl het ongelooflijk rendeert.”

DE BASICS Even naar de kern van elk conflict. Wat is het, en wat zijn praktische handvaten voor de advocaat om escalatie te voorkomen en er efficiënt mee om te gaan? “Eén: ken uw basics”. Ilse Colaes, een collega van Van den Bossche haalt er de theorie bij: “volgens Ritsema van Eck, Huguenin is een conflict een spanning die ontstaat als strevingen, doelen, waarden, opvattingen, belangen en dergelijke van twee (of meer) mensen of groepen elkaar tegenwerken of uitsluiten. Volgens De Dreu begint een conflict daar waar iemand iets doet of nalaat dat negatieve gevolgen heeft voor een ander”. Is het zo eenvoudig – een botsing van belangen, verzwaard met een verschil in opvattingen en waarden, al dan niet financieel? In grote lijnen

Elk conflict draagt niet enkel een inhoudelijke maar ook een emotionele dimensie in zich. Die maakt het vaak moeilijk – soms onmogelijk – om nog op een objectieve en voor beide partijen oplossingsgerichte manier naar een situatie te kijken. Colaes: “De sleutel tot succes is dat men zich bewust moet worden van zijn eigen conflicthanteringsstijl. Vaak trapt men in de valkuilen die men net wil vermijden.” Stel dat u een zeer zakelijke stijl hanteert en voor ‘corporate’ klanten werkt. Voor vele van uw cliënten werkt dat perfect. Maar u raakt net in conflict met die succesvolle selfmade-miljonair die op gegeven moment helemaal afknapt op die stijl, simpelweg omdat hij som­ mige van uw bewoordingen te moeilijk vindt.

HAANTJESGEDRAG OP KANTOOR We haken hier even in op de realiteit in sommige advocatenassociaties. Volgens een recent onderzoek van Accountemps1 spenderen ­managers

1  Het onderzoek – uitgevoerd door een onafhankelijk studiebureau in opdracht van ­Accountemps – is gebaseerd op telefonische gesprekken met ruim 1.000 senior managers van bedrijven met meer dan 20 werknemers.

21


WE KENNEN GEEN ENKELE ANDERE SECTOR DAN DE ADVOCATUUR WAAR DE ‘STAF’ ZO ONDER DRUK EN STRESS STAAT.

22

gemiddeld 18% van hun tijd aan het ­oplossen van conflicten tussen werknemers. “We k ­ ennen geen enkele andere sector dan de advocatuur waar de ‘staf’ zo onder druk en stress staat”, aldus Van den Bossche. “Wij merken dat in organisaties bij conflicten nog te veel op de man gespeeld wordt”, verduidelijkt ze. In het algemeen gaat het hierom: wat niet goed loopt, wordt toegeschreven aan het gedrag van een individu of groep mensen. Zo ­creëren we een zondebok. Een systemische kijk leert echter dat conflicten meestal hun oorsprong vinden in de organisatie en niet in de mens. Altijd zijn er 3 fundamentele vragen, ­ontdekte Van den Bossche en medewerkers: Zijn mensen het eens over het doel en de strategie? Zijn de rollen, taken en verantwoordelijkheden aan iedereen duidelijk toegewezen en geaccepteerd? Zijn de voorwaarden, nodig om de taken goed uit te voeren ingevuld? Zo niet kunnen er conflicten ontstaan. “Meer specifiek wat betreft advocatenkantoren met meerdere partners merken we dat de structuur van de organisatie ‘machtsconflicten’ kan bevorderen”, weet Van den Bossche. “In de meeste organisaties bestaat een directieteam uit directieleden met verschillende expertises: ­finance, marketing, operations,… In de kantoren die wij kennen, behoren de experten in dat vakgebied tot de ‘staf’ en maken ze geen deel uit van het managementteam. Daar zitten de partners, samen ‘eigenaar’ van het kantoor, wat gelijkwaardigheid impliceert. In realiteit merken we dat macht, positie, geld, ranking in vergoeding, aantrekken van medewerkers, domeinprotectie etc. factoren zijn voor potentiële conflicten.”

DIEPTEPSYCHOLOGIE En dan hebben we het vooral over de ratio gehad. Hoe een conflict verloopt, heeft echter ook een emotionele component, en net dat maakt het verloop ervan zo moeilijk voorspelbaar. Niemand kan volledig in het hoofd van zijn tegenpartij kijken. De advocaat die succes kan garanderen

bij een conflict, bestaat niet. Zeker niet als een conflict tot in de rechtbank komt. Want ook de rechter is tot nader order een mens. Zeker in familiezaken kunnen conflicten bijzonder hoog oplaaien. “Socio-emotionele conflicten zijn altijd duivelsdansen”, zegt Van den Bossche. “Waar ruzies echt over gaan is een gebrek aan aandacht, vertrouwen, respect, erkenning en begrip. Of het nu gaat om een conflict met een partner of cliënt. Er is overigens een zekere ‘partnerrelatie’ tussen advocaten en hun cliënten”, legt Van den Bossche uit. “Het unieke DNA van de advocaat – vertrouwelijkheid en partijdigheid – bevordert die ook. Plus: zijn cliënt heeft een probleem. Dat zorgt meestal voor hooggespannen verwachtingen, ook al zal de advocaat die waar nodig bijsturen.” Maar als het tot een conflict komt, laait het net door de bijzondere relatie sneller op?

UW BLINDE VLEK Van den Bossche: “Conflicterende mensen hebben de neiging in termen van ‘oorzaak en gevolg’ te denken. De attributietheorie, een theorie uit de sociale psychologie, verklaart: mensen met ‘interne attributie’ zoeken de oorzaak van wat hen overkomt in zichzelf, nemen zelf verantwoordelijkheid voor hun succes of falen; mensen met ‘externe attributie’ leggen de controle buiten zichzelf. Een systemische kijk leert ons ‘circulair denken’: oorzaak en gevolg volgen elkaar op in een neerwaartse spiraal, het conflict escaleert tot mensen niet meer in staat zijn om er alleen uit te geraken en een beroep moeten doen op een derde. Wanneer je als advocaat bemiddelt, is het goed om hier aandacht voor te hebben. Conflicten aanpakken, betekent niet altijd conflicten oplossen. Het gaat erom de negatieve kanten van een conflict te verminderen en in het beste geval een uitweg te vinden waarin beide partijen zich kunnen vinden. Alles draait om communicatie. Volgens Marshall Rosenberg, de grondlegger van ‘geweldloze communicatie’ wordt een conflict steeds gekleurd door 4 factoren: wat we waarnemen, wat we voelen, wat we nodig hebben (be-


KEN JEZELF – OOK IN EEN CONFLICT

WELKE CONFLICTHANTERINGSSTIJL KIES JE? Volgens Thomas & Kilmann nemen we in conflicten telkens een positie in, die bepaald wordt door onze focus op het resultaat, eigenbelang en op de relatie, het belang van de ander. Dat resulteert in 5 verschillende stijlen. Als advocaat is het goed inzicht te hebben alle conflicthanteringsstijlen, in de gebruiksmogelijkheden van de stijlen en in je eigen voorkeursstijl.

- ASSERTIVITEIT: ZORG VOOR JEZELF +

hoefte) en wat we graag zouden willen om ons leven te verrijken.” Kortom, of u nu gewoon voor uw cliënt een conflict met een tegenpartij probeert op te lossen, dan wel zelf in een conflict verzeilt met cliënt of medewerker, dit is de behoorlijke gezond-­ verstand-slotsom die ver van moeilijke wetten en praktische bezwaren staat. Colaes: “Omgaan met een conflict betekent vooral het gesprek aangaan met de ander. Afhankelijk van je doel, beslis je om meer of minder zelf te spreken of om meer of minder te luisteren naar de ander. Luisteren betekent ruimte creëren voor de ander om zijn standpunt, belangen en gevoelens op tafel te leggen.” Maar hoe doe je dat terwijl de emoties in een conflict vaak hoog oplaaien en ervoor zorgen dat we niet langer rationeel en objectief redeneren? Colaes: “De advocaat die inziet dat emoties geen feitelijke inhoud toelaten, wint. Het heeft dus weinig zin vast te houden aan je inhoudelijke agendapunten, je argumenten en je verhaal. Wees alert wanneer je luistert. Luister ook ‘tussen de regels’: kijk aandachtig naar wat de ander non-verbaal uitstraalt, let op intonatie, snelheid van spreken, het al dan niet mijden van oogcontact. Gebruik die extra informatie, benoem wat je opmerkt en doe dat vooral met een ik-boodschap, bijv.: ik merk dat je je zorgen maakt over deze kwestie. Ik zie dat dit een breekpunt is voor jou. Ik hoor je ‘ja’ zeggen al lijk je niet overtuigd. Soft, very soft, horen we vele advocaten denken. Colaes pareert. “Empathisch luisteren is vaak de sleutel om informatie te verzamelen, goodwill te creëren en begrip te hebben voor elkaars standpunten. Dat betekent: luisteren, samenvatten en doorvragen aan de hand van open, niet-suggestieve vragen. Ga uit van overeenstemming om verder te zoeken naar een oplossing die voor beiden aanvaardbaar is. Zorg dat je het eens wordt over de principes en criteria waaraan de oplossing of afspraken dienen te beantwoorden.” “In wezen is zelfinzicht alles”, besluit Van den Bossche. “Wie als advocaat naar zijn eigen tekorten of leerpunten durft te kijken (zie ook kader, red.), haalt daar zoveel meer uit. Zowel naar inhoudelijke satisfactie als op de langere duur naar ereloon. Een goed luisterend oor, een eerlijke advocaat die ook zijn competenties en beperkingen aangeeft dus doorverwijst of er een derde partij bijhaalt wanneer nodig: dat loont. Voor zowel cliënt als advocaat.”

DOORDRUKKEN / FORCEREN (WIN-LOSE)

PROBLEEMOPLOSSEN (WIN-WIN)

ONDERHANDELEN (COMPROMIS)

VERMIJDEN/ ONTWIJKEN (LOSE-LOSE)

MEEGAAN/ TOEGEVEN (LOSE-WIN)

- COÖRPORATIE: BELANG VAN DE ANDER + Bron: Thomas & Kilmann

Meer duiding over deze stijlen? Lees verder online via www.advocaat.be/adrem U vindt er ook interessante links en zelftests.

INTERESSANTE LINKS EN APPS www.assess.be www.16personalities.com/nl

23


DE 5 CONFLICTHANTERINGSSTIJLEN DOORDRUKKEN/FORCEREN

COMPROMIS ZOEKEN/ONDERHANDELEN

Deze stijl is georiënteerd op macht, waarbij men welke macht dan ook gebruikt die leidt tot winnen. Forceren kan betekenen: “opkomen voor je rechten”, een standpunt verdedigen waarvan je gelooft dat het juist is, of eenvoudigweg proberen te winnen.

Er wordt naar een tussenoplossing gezocht, waarin iedere partij iets van zijn standpunt kan terugvinden. Het gaat dan ook niet om het vinden van de beste oplossing, maar om het vinden van de voor beide partijen meest haalbare en billijke oplossing. Compromis zoeken betekent het verschil samen delen, concessies uitwisselen of een middenpositie innemen.

MEEGAAN/TOEGEVEN/AANPASSEN Eigen belangen worden verwaarloosd in het voordeel van de ander. Aanpassen kan de vorm aannemen van onzelfzuchtige edelmoedigheid of liefdadigheid, iemand anders zijn opdracht gehoorzamen, zelfs als men dat liever niet zou doen of toegeven aan het gezichtspunt van een ander.

ONTWIJKEN/VERMIJDEN Noch de eigenbelangen, noch de belangen van de ander worden nagestreefd en er is een houding van onverschilligheid voor de onderlinge relaties. Vermijden kan de vorm aannemen van diplomatiek ontlopen van een onderwerp, het onderwerp uitstellen tot een beter moment, of zich onttrekken aan een bedreigende situatie.

Je persoonlijke conflicthanteringsstijl wordt o.a. bepaald door je psychologische voorkeuren. Zowel MBTI en 16 Personalities (lettercombinaties) en Insights (kleurensysteem) bieden meer inzicht en kunnen je op weg helpen om de juiste aanpak en taal te vinden om uit een conflictsituatie te geraken. Op het internet kan je vrij betrouwbare tests afleggen. Zo zal de advocaat met een ENTJ persoonlijkheid een prima ‘bevelhebber’ en managing partner zijn maar loopt hij door zijn rationele stijl net het risico om erg emotionele conflicten te vergroten of op te roepen – net het omgekeerde wat hij wil.

PROBLEEM OPLOSSEN/SAMENWERKEN Samen met de ander wordt gezocht naar een oplossing die de belangen van beide personen zo volledig mogelijk inlost en dus een win-win situatie oplevert. Dit proces kan de vorm aannemen van het exploreren van een verschil van mening om elkaars opvattingen te leren kennen, beslissen een omstandigheid op te lossen die er anders toe zou leiden dat men zou strijden of een interpersoonlijk probleem aanpakken en daar een creatieve oplossing voor vinden.

Onthoud dat elke stijl zijn nut heeft en wees je bewust van het ­effect op de ander. Stuur bij indien nodig, vergeet niet dat de manier waarop je iets zegt meer impact heeft dan de woorden zelf.


VOORKOMEN VAN ORGANISATIE-CONFLICTEN 1. Zorg dat business goed geregeld is: •D  oel en strategie zijn helder geformuleerd en iedereen staat er achter, wees aandachtig voor ­belangentegenstellingen. • R ollen, taken en verantwoordelijkheden zijn helder geformuleerd en duidelijk • Z org dat de voorwaarden ingevuld zijn zodat mensen hun werk kúnnen doen 2. Maak afspraken over hoe samengewerkt wordt: delen van kennis, informatie, nemen van beslissingen, overleg, … 3. Train je medewerkers in ‘verbindende communicatie’ en assertiviteit. 4. Creëer ruimte en leer elkaars persoonlijke handleiding kennen, al dan niet via MBTI of Insights 5. Houd ‘teamfunctioneringsgesprekken’ en zorg dat alles wat tot ongenoegen en spanningen kan leiden ruimte krijgt om geventileerd te worden vóór er een conflict ontstaat.

EHBO BIJ CONFLICTEN MET MEDEWERKERS EN CONFRATERS • • • • • • •

Z et in op ‘werkbare afspraken’ niet op ‘vrienden worden’. Start vanuit empathisch luisteren i.p.v. zelf het woord te nemen en te argumenteren. Stel open vragen. Ontdek de behoeften- en de motivatie van de ander Herhaal die, zodat de ander zich gehoord voelt Geef erkenning, dat is niet hetzelfde als ‘het eens zijn met’ Geef aan wat voor jou essentiële ‘principes’ zijn, om tot een afspraak te komen; waaraan moet de oplossing voldoen?


TERZAKE VOOR EEN BETERE PRAKTIJKVOERING

24

ALGEMENE VERORDENING GEGEVENSBESCHERMING

IS UW ADVOCATENPRAKTIJK

AL VOORBEREID? DOOR BART VAN DEN BRANDE EN FREEKJE DE VIDTS

WEINIG ADVOCATEN BESEFFEN HET, MAAR VANAF MEI 2018 ZAL DE ALGEMENE VERORDENING ID OVER DE AUTEUR: BART VAN DEN BRANDE IS MANAGING PARTNER BIJ SIRIUS LEGAL.

ID OVER DE AUTEUR: FREEKJE DE VIDTS IS ADVOCATE BIJ SIRIUS LEGAL.

GEGEVENSBESCHERMING 2016/679 (AVG OF GDPR MET DE GANGBARE ENGELSE TERM) EEN GROTE IMPACT HEBBEN OP ALLE ADVOCATEN IN DE EU. DE – VAAK GEVOELIGE – PERSOONSGEGEVENS DIE ADVOCATEN DAGELIJKS VERWERKEN, WORDEN NAMELIJK BESCHERMD DOOR DE VERORDENING.


De AVG is een Europese verordening die de bestaande Europese privacywetgeving moet moderniseren en harmoniseren. In België zal ze de wet van 8 december 1992 tot bescherming van de persoonlijke levenssfeer ten opzichte van de verwerking van persoonsgegevens vervangen. Die wet, later aangepast door de Europese richtlijn 95/46/EG, stamt nog van voor de digitale revolutie en de principes waarop ze gebaseerd is, zijn inmiddels ruimschoots achterhaald. De nieuwe Verordening regelt op uniforme wijze voor de hele EU hoe men persoonsgegevens mag verwerken. Verwerken wordt ruim begrepen: het gaat om het verzamelen, vastleggen, ordenen, structureren, gebruiken, verstrekken, verspreiden, zelfs wissen of vernietigen van elk stukje informatie dat een natuurlijke persoon (on)rechtstreeks kan identificeren. Denk aan namen, adressen, telefoonnummers, Rijksregisternummers, … maar ook het IP-adres van een computer, lidmaatschap van een vakbond, religie, huidskleur en medische historiek.

ADVOCATEN ZIJN VERANTWOORDELIJKE VOOR DE VERWERKING Advocaten vallen zonder twijfel onder het toepassingsgebied van de AVG. Zij verwerken op grote schaal zulke persoonsgegevens. Vaak gaat het zelfs om gevoelige informatie, zoals strafrechtelijke veroordelingen of financiële informatie, die door de AVG extra beschermd wordt. De advocaat wordt beschouwd als de ‘verantwoordelijke voor de verwerking’. Hij (of de associatie indien er sprake is van een geïntegreerde structuur) is de natuurlijke of rechtspersoon die het doel en de middelen voor de verwerking bepaalt en controleert. De derden waarop de advocaat een beroep doet, zoals stagiairs en medewerkers, zijn dan de ‘verwerkers van de persoonsgegevens’. Ook gerechtsdeurwaarders, notarissen of deskundigen, en zelfs de providers van advocatensoftware vallen onder die laatste categorie. Vanaf mei 2018 zullen die verantwoordelijken voor de verwerking en verwerkers rekening moeten houden met een reeks nieuwe verplichtingen in het kader van de AVG.

ALGEMENE PRINCIPES Het basisprincipe bij de verwerking van persoonsgegevens is verantwoording. De

OOK PAPIEREN DOSSIERS MOETEN AAN DE NIEUWE VEREISTEN VOLDOEN.

v­ erantwoordelijke voor de verwerking (i.e. de advocaat) moet kunnen verantwoorden waarom hij gegevens verwerkt, hoe hij dat doet, hoe lang hij gegevens bijhoudt, hoe ze beveiligd zijn etc. Een en ander vereist een denkoefening bij elke verwerking en het documenteren van die denkoefening voor mocht die later in vraag gesteld worden. Hij moet ook garanderen dat er niet meer gegevens verzameld worden dan nodig, dat gegevens niet langer bewaard worden dan verantwoordbaar én dat gegevens veilig bewaard worden. Daarnaast moet elke software, elke app, elke tool die de advocaat in de toekomst gebruikt van bij aanvang zo gebouwd zijn dat de privacy van alle betrokkenen maximaal gerespecteerd wordt (“privacy by desing”). De meest privacyvriendelijke instellingen zijn de norm onder het concept “privacy by default”.

PROCESMATIGE VERPLICHTINGEN De verantwoordelijke voor de verwerking moet met alle verwerkers waarop hij een beroep doet in het kader van een dossier een geschreven overeenkomst maken waarin enkele verplichte vermeldingen staan (zie art. 28 AVG). Daarnaast moet de advocaat aan zijn cliënt via een geschreven overeenkomst de garantie bieden dat hij voldoet aan de door de AVG opgelegde verplichtingen. De belangrijkste, maar tegelijk ook vaagste ­bepaling waarmee een advocatenkantoor ­rekening moet houden, is de verplichting om “passende technische en organisatorische maatregelen te nemen om een op het risico afgestemd beveiligingsniveau te waarborgen”. Het gaat daarbij om antivirusprogramma’s, firewalls, paswoordbeveiliging, maar ook om duidelijke interne procedures rond thuiswerk, bring your own device, etc.

25


BELANGRIJK OM TE WETEN

In sommige gevallen moet een advocaat een (interne of externe) ‘functionaris voor de gegevensbescherming’ (Data Protection Officer) aanstellen als hij “hoofdzakelijk is belast met grootschalige verwerking van gevoelige gegevens en van persoonsgegevens met betrekking tot strafrechtelijke veroordelingen en strafbare feiten”. Vooralsnog is niet helemaal duidelijk hoe dat begrip moet worden ingevuld. Wel staat vast dat de grootte van de organisatie niet bepalend is: ook een klein kantoor kan aan grootschalige gegevensverwerking doen. De soloadvocaat daarentegen valt niet onder het toepassingsgebied.

26 De AVG is van toepassing op élke organisatie die persoonsgegevens verwerkt, groot of klein. Vanaf 25 mei 2018 is de AVG onmiddellijk en rechtstreeks van toepassing. Er is geen overgangsperiode. De AVG maakt geen onderscheid tussen digitale en analoge verwerking van persoonsgegevens. Ook papieren dossiers moeten voldoen aan de nieuwe vereisten. Zo moet u er bijvoorbeeld voor zorgen dat cliënten en bezoekers geen toegang hebben tot dossiers, moet u uw klassement afgesloten bijhouden en de toegang ertoe beperken en bijvoorbeeld clean desk policies invoeren op plaatsen waar derden (zoals onderhoudspersoneel) komen. Er staan (hoge) boetes op het niet naleven van de nieuwe richtlijnen. Bovendien lopen advocaten bijkomend risico op deontologische sancties, beroepsaansprakelijkheid en ernstige imagoschade.

1

De meeste advocaten zullen ook een privacy-effectenbeoordeling moeten uitvoeren en die zeer goed moeten documenteren. Elk type van verwerkingsactiviteit moet in kaart worden gebracht, samen met de daarmee gepaard gaande veiligheidsrisico’s en de maatregelen die genomen zullen worden om die risico’s te elimineren of te beperken. Tot slot zullen bijna alle advocaten een ‘register voor de verwerkingsactiviteiten’ moeten bijhouden met daarin: het doel van de verwerking, een omschrijving van de categorieën van gegevens en hun verstrekkers, de ontvangers die inzicht krijgen in de gegevens, een omschrijving van de veiligheidsmaatregelen en, indien mogelijk, een tijdslimiet voor het wissen van de gegevens. De AVG voorziet dan wel in een uitzondering voor ondernemingen met minder dan 250 werknemers, maar die uitzondering geldt niet voor wie gevoelige gegevens verwerkt, i.e. advocaten.

PRIVACY POLICY: WETTELIJKE GRONDSLAG DEFINIËREN Een derde reeks regels verplicht de advocaat om een uitgebreide privacy policy op te stellen die een aantal verplichte vermeldingen bevat (zie art. 13 AVG). Die moet o.a. de rechtsgrond voor de verwerking, de verwerkingsdoeleinden en de periode van bewaring vermelden. Advocaten kunnen wat betreft dat laatste verwijzen naar een wettelijke bepaling1. Die privacy policy moet beschikbaar zijn op kantoor en op de website.

Elke betrokkene die toestemming geeft voor de verwerking van zijn gegevens, moet de kans hebben om er vooraf kennis van te nemen. De correcte wettelijke grondslag identificeren om persoonsgegevens te verwerken, is niet eenvoudig. Bij de eigen cliënt kan nog om expliciete toestemming gevraagd worden, als onderdeel van de geschreven dienstverleningsovereenkomst die zich in het kader van de AVG bijna onvermijdelijk zal opdringen. Voor gegevens van derden (confraters, deurwaarders, notarissen, …) of van partijen in dossiers is dat minder evident. In veel gevallen kan worden teruggevallen op artikels 6.1.e. en 6.1.f. uit de Verordening. Die stellen dat gegevens zonder expliciete voorafgaande toestemming verwerkt kunnen worden als “e) de verwerking is noodzakelijk voor de vervulling van een taak van algemeen belang of van een taak in het kader van de uitoefening van het openbaar gezag dat aan de verwerkingsverantwoordelijke is opgedragen” of “f) de verwerking is noodzakelijk voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van de verwerkingsverantwoordelijke of van een derde, behalve wanneer de belangen of de grondrechten en de fundamentele vrijheden van de betrokkene die tot bescherming van persoonsgegevens nopen, zwaarder wegen dan die belangen, met name wanneer de betrokkene een kind is”.

SPECIFIEKE AANDACHTSPUNTEN VOOR ADVOCATEN Gelet op de gevoelige informatie die advocaten verwerken, moeten zij zeker afdoende beveiligingsmaatregelen nemen. Dat gaat van technische maatregelen als encryptie of versleuteling tot organisatorische maatregelen als het bewaren van fysieke dossiers in een afgesloten lokaal of dossierkast én een adequaat sleutelbeheer. Voor gevoelige gegevens ligt de rechtsgrond om tot verwerking over te gaan in artikel 9.f. van de AVG. Dat laat verwerking zonder voorafgaande toestemming toe als “f) de verwerking is noodzakelijk voor de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering of wanneer gerechten handelen in het kader van hun rechtsbevoegdheid”.

Art. 69 Codex Deontologie en art. 2276 BW (dossiers advocaten). Opgelet: er gelden verschillende bewaartermijnen voor verschillende soorten gegevens en situaties.


Advocatenkantoren die ook buiten de EU actief zijn, moeten rekening houden met het feit dat de AVG van toepassing is ongeacht waar de gegevensverwerking plaatsvindt. In dat geval rijzen er vragen rond de export van data buiten de EU, die aan strenge voorwaarden onderworpen is. Een advocatenkantoor met vestigingen in verschillende EU-lidstaten moet bepalen welke na­ tionale toezichthoudende autoriteit bevoegd is in geval van klachten. Één autoriteit die bevoegd is voor de hele groep komt de rechtszekerheid ten goede.

UITZONDERINGSREGELS EN GEDRAGSCODES De Autoriteit Persoonsgegevens (wat naar verluidt de nieuwe naam wordt voor de Privacycommissie, red.) heeft door de AVG nieuwe onderzoeksbevoegdheden en kan zich op basis van art. 58 AVG toegang verschaffen tot persoonsgegevens. Dat creëert een duidelijk spanningsveld met het beroepsgeheim van de advocaat. Art. 90 AVG laat lidstaten dan wel toe om bijzonde-

re geheimhoudingsregels te bepalen voor bijv. ­advocaten, artsen en psychologen, maar die uitzonderingen moeten gemeld worden bij de Europese Commissie vóór 25 mei 2018 en voorlopig ligt nog geen enkel ontwerp in die zin voor. De AVG biedt vakverenigingen, zoals de OVB, de mogelijkheid om gedragscodes op te stellen en zo de toepassing van de Verordening op een specifieke sector nader toe te lichten. Die gedragscodes zijn dan bindend voor de leden van de vakvereniging en creëren een vermoeden van conformiteit met de Verordening voor de erin vervatte materies. De raad van bestuur van de OVB beraadt zich momenteel over het al dan niet invoeren van zo’n gedragscode. Een punt van kritiek is dat de inhoud van de AVG op veel vlakken erg vaag is. De nationale toezichthoudende overheden hebben nog veel werk om die vage bepalingen op te zetten in concrete adviezen.

BEREID UW PRAKTIJK VOOR OP DE AVG IN 10 STAPPEN 1.

Informeer uzelf en uw medewerkers. Privacybewustzijn bij al uw medewerkers en personeelsleden is cruciaal.

2.

Werk met schriftelijke ‘verwerkersovereenkomsten’ tussen u en uw cliënten en tussen uzelf en uw medewerkers. Zorg daarnaast voor een duidelijk privacybeleid en zorg dat dat beschikbaar is in uw kantoor en op uw website.

3.

Voer een privacy effectenbeoordeling uit en start hier tijdig mee. Zorg ook voor een gepast actieplan op basis van die resultaten.

4.

Evalueer de wettelijke grondslag voor elke gegevensverwerking en hou er rekening mee dat u zal moeten aantonen dat u bijv. effectief een gerechtvaardigd belang hebt.

5.

Evalueer de toestemming van de betrokkene en ga na of dat een vrije, geïnformeerde en specifieke toestemming is.

6.

Bekijk tijdig of u onder de voorwaarden valt voor de verplichte aanstelling van een Data Protection Officer.

7.

Zorg voor een dataregister of logboek op de zetel van uw kantoor.

8.

Ontwikkel een concreet plan van aanpak voor het geval u wordt geconfronteerd met datalekken, hacking of verlies van persoonsgegevens.

9.

Ga na of u alle rechten van de betrokkenen (recht van toegang, verzet, verbetering, data overdraagbaarheid,…) hebt opgenomen in uw privacy policy en werk de nodige procedures uit in uw bedrijf om ze te vrijwaren en op te volgen.

10. Bepaal wat de toezichthoudende autoriteit internationaal is indien u in verschillende landen kantoren heeft en verifieer tijdig of u data exporteert buiten de EU.

27


28

3X

TIPS ... EN ANEKDOTES

1.

2.

3.

LAATSTE WAUW-MOMENT “In juli zijn mijn vrouw en ik gaan ­kijken naar een optreden van Coldplay in het Stade de France in Parijs en zijn wij echt van onze sokken geblazen. Ik vind het knap dat iemand 80.000 mensen gedurende twee volle uren dolgelukkig kan maken.”

WAARDEVOLSTE OPLEIDING “Mijn stage bij Loeff Claeys Verbeke (nu Allen & Overy, red.) is erg belangrijk geweest voor mijn professionele ontwikkeling. Het was een inspirerende omgeving met een moderne kijk op de advocatuur, waar jonge mensen kansen kregen in interessante dossiers en het belang van de cliënt – toen al begin jaren ‘90 – centraal stond. Mijn visie op de advocatuur, cliëntgerichte dienstverlening en kantoororganisatie hebben daar gestalte gekregen.”

SLIMSTE TIP “Ik vraag bijna altijd aan mijn cliën­ ten om aanwezig te zijn tijdens de pleidooien. Dat heeft verschillende redenen: 1) naar mijn aanvoelen stelt de rechter zich anders (meer open?) op; 2) de cliënt kan veel geloofwaardiger antwoorden op vragen over de technische aspecten van het dossier; 3) het is belangrijk voor de psychologie van de cliënt, zeker als de afloop ongunstig blijkt; 4) het verplicht je als advocaat extra je best te doen bij de voorbereiding van en tijdens het pleidooi.”


ESTAFETTE CONFRATER AAN HET WOORD DOOR: BABETTE DE GROM, DEPARTEMENT COMMUNICATIE

HANS VAN GOMPEL, ADVOCAAT VENNOOTSCHAPSRECHT “DE TOEKOMST IS AAN DE NICHEKANTOREN”

ID OVER DE GEÏNTERVIEWDE: HANS VAN GOMPEL IS ADVOCAAT AAN DE BALIE VAN LIMBURG. HIJ STUDEERDE RECHTEN AAN DE KUL, INTERNATIONAAL HANDELSRECHT AAN DE SORBONNE IN PARIJS. HIJ IS GETROUWD EN VADER VAN 3 KINDEREN. HIJ HOUDT ZICH FIT MET JOGGEN EN FIETSEN.

MIJN SPECIALITEIT

“Al vanaf mijn stage heb ik me toegespitst op contracten-, vennootschaps- en handelsrecht. Die materies boeiden me ook al tijdens mijn studies. Ik was er toen van overtuigd dat met die ‘zakelijke dossiers’ minder emoties gepaard gingen. Intussen weet ik wel beter. Ook bij ondernemingsrechtelijke zaken zijn emoties vaak de spreekwoordelijke olifant in de kamer en je kan pas tot een gedragen oplossing komen als die emoties zorgvuldig ontmijnd worden. Daarom heb ik ook onlangs een opleiding tot erkend bemiddelaar gevolgd. Bemiddeling is naast negociatie en de klassieke geschillenbeslechting een volwaardig alternatief van geschillenregeling. Meer nog, in bepaalde dossiers zijn partijen het meest gebaat met een bemiddelde oplossing.”

MIJN BELANGRIJKSTE UITDAGING NU IN HET VOLGENDE NUMMER Ilse Samoy, balie Leuven, waarmee ik vroeger nog een tijdje op hetzelfde kantoor heb gewerkt en die zich onlangs, na jaren afwezigheid, opnieuw heeft ingeschreven aan de balie. Het lijkt me interessant te weten hoe ze de balie combineert met een succesvolle academische carrière.

“Tot twee jaar geleden had ik heel andere toekomstplannen dan nu, maar het kantoor waar ik tot dan medevennoot was, viel uit elkaar en ieder ging zijn eigen weg. Een dissociatie is een taboe in de advocatuur, want een mislukking; al kan je er ook een nieuwe uitdaging in zien. Ik heb mij in de maanden nadien ernstig beraden over mijn professionele toekomst en heb dan zeer bewust gekozen voor de uitbouw van een eigen nichekantoor. Mijn grootste uitdaging is nu om als klein kantoor zichtbaar en relevant te blijven in een concurrentiële markt, waar de juridische koek ook met niet-advocaten moet worden gedeeld. Verder is het een reële uitdaging om als klein kantoor aantrekkelijk te blijven voor enthousiaste, intelligente jonge medewerkers en om uit te zoeken welk kantoormodel garant staat voor duurzaam succes.”

MIJN UITDAGING IN DE TOEKOMST

“Ik geloof sterk dat de toekomst aan de nichekantoren is, die gespecialiseerde knowhow koppelen aan een moderne dienstverlening op maat van elke cliënt. Het model van de persoonlijke omnipracticus heeft zijn beste dagen gehad. Daarvoor zijn én het recht én de eisen van een adequate dienstverlening te complex geworden. Toch wil ik daarbij een kanttekening maken: de beste advocaten zijn vaak de confraters die van vele juridische markten thuis zijn en snel kunnen schakelen tussen verschillende materies. Maar een advocaat die anno 2017 beweert álle dossiers gedegen aan te kunnen, overspeelt zijn hand en draagt m.i. een grote verantwoordelijkheid bij het imago van de beroepsgroep: het geloof van de burger in het rechtssysteem wordt fel gekleurd door zijn - positief of negatief - wedervaren met de eigen advocaat.”

29


KNOWHOW TIPS & BEST PRACTICES

WAAROM DE PLATFORMEN NODIG ZIJN

30

DOOR: BABETTE DE GROM

EIND JUNI KWAM HET NIEUWE DPA (DIGITAL PLATFORM FOR ATTORNEYS) ONLINE. ADVOCATEN KUNNEN VIA DAT PLATFORM ONLINE CONCLUSIES EN STUKKEN NEERLEGGEN, OP EEN BEVEILIGDE EN GEGARANDEERDE MANIER. DE OVB ONTWIKKELDE HET DPA IN OVERLEG MET JUSTITIE EN IN SAMENWERKING MET DE OBFG. MAAR WAAROM WAS ZO’N NIEUW PLATFORM EIGENLIJK NODIG?

ID OVER DE AUTEUR: BABETTE DE GROM DEPARTEMENT COMMUNICATIE

Een advocaat ziet tegenwoordig door de bomen het bos niet meer met al die nieuwe platformen. Eerst was er een DPA (Digitaal Platform voor de Advocaat), dat qua vormgeving veel leek op het privaat luik. Sinds het einde van vorig gerechtelijk jaar kwam daar plots het nieuwe DPA (Digital Platform Attorneys), dat volledig los staat van het vorige DPA maar wel een digitale revolutie predikt. Dat u een en ander niet meer volgt, geloven wij graag. Ad Rem probeert duidelijkheid te scheppen en u te overtuigen van de noodzaak van die DPA’s.

DPA 1.0 In april 2015 startte de OVB met het DPA, het Digitaal Platform voor de Advocaat. Advocaten die aanmeldden met hun elektronische identiteitskaart kregen toegang tot een nieuw platform met daarop diensten als opzoekingen in het Rijksregister, het Centraal Bestand Beslagberichten en Graydon. Via de portaalpagina was er een rechtstreekse link naar het privaat luik. Die nieuwe diensten werden geïntegreerd in de meest voorkomende advocatensoftwarepakketten. Naargelang het

niveau van integratie ontvingen de softwareleveranciers een gouden, zilveren of bronzen label. De administratieve vereenvoudiging voor advocaten stond voorop: de advocaat kreeg voortaan één overzichtsfactuur voor alle geraadpleegde diensten en kon administratieve rollen toekennen aan zijn medewerkers. De volgende stap was om het platform verder uit te werken met extra applicaties.

DPA 2.0 Minister van Justitie Koen Geens haalde ons echter in met zijn potpourriwetten en plannen voor de informatisering van justitie. E-deposit werd uitgerold, E-box kwam eraan en Potpourri I houdt in wezen in dat advocaten bij KB verplicht kunnen worden één of meerdere informaticasystemen te gebruiken, bij uitzondering van elk ander communicatiemiddel. Daarenboven valt een aanzienlijk aantal rechtbanken niet onder de bevoegdheid van de minister van Justitie. Zij ontwikkelen eigen systemen, wat op termijn tot een wildgroei aan op zichzelf staande systemen leidt. Daarom beslisten OVB en OBFG in 2016 om gezamenlijk een nieuw platform (DPA 2.0)


WAAROM MOET IK DAARVOOR BETALEN? …is een veelgestelde vraag. Maar informatiseren kost geld. Voor het gebruik van de DPA-deposit wordt daarom een vergoeding gevraagd. Net zoals ook bij de vorige diensten het geval was, geldt het principe dat de gebruiker betaalt. Gelet op de tijdsbesparing en efficiëntieverhoging die hiermee gepaard gaat, een verantwoorde kost. De opbrengsten zullen toelaten de verdere informatisering van de advocatuur te financieren.

HOE ZIT DAT? KEN UW DEONTOLOGIE

VRAAG 1 Een Duitse burger die in België woont, is verwikkeld in een vechtscheiding en wil voor zijn verdediging voor de Brusselse Nederlandstalige familierechtbank een beroep doen op een niet in België gevestigde Duitse advocaat. Kan die laatste zelfstandig optreden?

VRAAG 2 Mag een bedrijf de schuldvordering die het heeft ten opzichte van een contractpartij overdragen aan zijn advocaat ter betaling van de openstaande staten van kosten en erelonen?

VRAAG 3 Mag een advocaat onaangekondigd een gesprek met zijn cliënt opnemen?

A Ja. Er is geen enkel beletsel. B Nee. Hij moet samenwerken met een Belgische tableau-advocaat naar keuze. C Nee. Enkel in België gevestigde advocaten die onderdaan zijn van een EU-lidstaat kunnen zelfstandig handelen.

31

A Ja. Er is geen enkel beletsel. B Ja. Op voorwaarde dat het bedrijf (de cliënt) en de advocaat dat op voorhand zijn overeengekomen. C Nee. Helemaal niet.

A Ja. Er is geen enkel beletsel. B Ja. Maar enkel gesprekken met de cliënt, niet met derden. C Nee. Helemaal niet.

DE ANTWOORDEN 1 = B Advocaten die onderdaan zijn van een EU-lidstaat en die niet in België zijn gevestigd, moeten voor handelingen van vertegenwoordiging en verdediging in rechte 1) handelen in samenwerking met een advocaat die ingeschreven is op het tableau en 2) voor de terechtzitting door die advocaat worden voorgesteld aan de stafhouder van de balie en de voorzitter van het gerecht waarbij ze optreden (art. 477ter Ger.W.). Voor in België gevestigde advocaten die onderdaan zijn van een EU-lidstaat geldt een analoge regeling (art. 477sexies Ger.W). 2 = C Het ereloon van een advocaat wordt bepaald en betaald in geld. De overdracht van een schuldvordering als inbetalinggeving voor erelonen kan deontologisch niet. 3 = C Volgens art. 160 van de Codex is geluids- noch beeldregistratie toegelaten zonder de voorafgaande verwittiging van de betrokken personen. De ratio legis van die tekst is de ‘fair trial’: een advocaat verrast geen confraters, partijen of derden. Daarnaast is het verbod ook gegrond op de plicht tot kiesheid. Onaangekondigd audio-opnames maken, is een onbetamelijk en niet passend gedrag naar derden toe. De vraag naar het gebruik van geluidsopnames en/of beeldmateriaal is door Codex niet geregeld omdat dat tot het bewijsrecht behoort.

uit te werken, waarop beide Ordes zowel gemeenschappelijke als aparte applicaties kunnen enten. De eerste van die applicaties zijn DPA-deposit en DPA-box. Via DPA-deposit kan een advocaat online stukken en conclusies neerleggen bij elke Belgische rechtbank. “Dat kan ik toch ook via e-deposit?”, zal u misschien denken. Klopt, maar lang niet aan dezelfde garanties als via DPA-deposit. Het DPA garandeert dat u ook effectief advocaat bent (doordat u aanmeldt via de elektronische advocatenkaart) en staat toe dat u meerdere documenten tegelijk oplaadt en verzendt naar álle Belgische rechtbanken – op termijn ook die die niet onder de bevoegdheid van justitie vallen. Bovendien kan u via DPA-deposit ook documenten verzenden naar confraters en derden en die verzendingen steeds terugvinden in de DPA-box . U weet of u weet niet dat e-mail een hoogst onveilige manier van communiceren is, en gelet op de gevoelige informatie waarmee advocaten dagelijks te maken krijgen, is dat het risico niet waard. DPA-deposit is een eerste stap, er wordt volop gewerkt aan nieuwe diensten. In de nabije toekomst is het de bedoeling om de applicaties enerzijds uit het privaat luik (permanente vorming, BJB, …) en anderzijds uit DPA 1.0 (Rijksregister, CBB, …) te integreren in het nieuwe DPA 2.0. Ook applicaties zoals Regsol (elektronisch faillissementsdossier) zullen geïntegreerd worden om zo tot één alomvattend platform te komen waarbij een advocaat toegang krijgt tot alle applicaties door zich eenmaal aan te melden via zijn ­advocatenkaart.


TUCHT RECHTSPRAAK

WETTEN, REGLEMENTEN EN DEONTOLOGIE BESTAAN NIET ZOMAAR. EN SOMS IS EEN VERWITTIGD MEESTER ER TWEE WAARD. AD REM SERVEERT U DAAROM ELKE EDITIE EEN INTERESSANTE UITSPRAAK VAN EEN VAN DE TUCHTRADEN.

VOORBEELDEN UIT DE PRAKTIJK

BESLISSING TUCHTRAAD VOOR ADVOCATEN VAN DE BALIES VAN HET RECHTSGEBIED VAN HET HOF VAN BEROEP TE ANTWERPEN - 27/06/2017

32

INBREUK REGLEMENTERING DETACHERING – ART. 90 CODEX – NIET-MEEDELEN SCHRIFTELIJKE OVEREENKOMST M.B.T. DETACHERING VAN ADVOCAAT VOORAFGAAND AAN AANVANG ACTIVITEIT OF MINSTENS TIJDENS UITVOERING ACTIVITEIT – ART. 94 EN 96 CODEX – NIET HECHTEN DEONTOLOGISCHE BEPALINGEN INZAKE DETACHERING AAN OVEREENKOMST OM ER DEEL VAN UIT TE MAKEN - ONVOLDOENDE TOEZIEN OP NIET CREËREN VAN VERWARRING – ART. 92 CODEX – GEBRUIK BRIEFHOOFD EN E-MAILADRES OPDRACHTGEVER – AFBREUK AAN VERPLICHT VERTROUWELIJK KARAKTER VAN CONTACTEN MET ANDERE ADVOCATEN - ART. 93 CODEX – DETACHERING NIET BEPERKT DOCH AANZIENLIJK DEEL VAN ACTIVITEITEN – BLANCO TUCHTVERLEDEN – VERZWARENDE OMSTANDIGHEDEN – TEGENSPRAAK – BERISPING – TIJDIG HOGER BEROEP SCHORST TENUITVOERLEGGING De deontologische voorwaarden voor detachering zijn van toepassing op alle vormen van detachering, ongeacht of zij door bemiddeling van een derde dan wel rechtstreeks tot stand komen. Art. 92 Codex Deontologie verbiedt het gebruik van briefhoofd en/of e-mailadres van de opdrachtgever om verwarring te vermijden over de hoedanigheid waarin wordt opgetreden. Artikel 92 maakt detachering niet onmogelijk en houdt geen onwettige beperking in van de vrije beroepsuitoefening. Evenmin is er onevenredigheid ten aanzien van het beoogde doel. De detachering van een advocaat belet niet dat de advocaat in alle omstandigheden advocaat moet blijven en als dusdanig moet handelen. De advocaat moet altijd zijn onafhankelijkheid bewaren. De advocaat kan niet tegelijkertijd advocaat van de cliënt én de cliënt zelf zijn. De advocaat in casu oefent nagenoeg onafgebroken activiteiten uit als gedetacheerd advocaat bij een bedrijf: gedurende vier werkdagen per week tijdens de normale kantooruren werkzaam zijn bij dat bedrijf, zelfs als zij daarnaast nog ongeveer evenveel tijd

spendeert aan haar ander werk als advocaat, is geen detachering van beperkte omvang. I. PROCEDURE Het tuchtonderzoek in dossier … tegen Mr. X werd door de stafhouder te … geopend bij aangetekend schrijven van 27 december 2016 aan Mr. X. Het tuchtdossier werd door de stafhouder te … overgemaakt aan de voorzitter van de tuchtraad voor advocaten van de ordes van het rechtsgebied Antwerpen, die Mr. X bij aangetekend schrijven 3 april 2017 heeft opgeroepen om te verschijnen op de zitting van de tuchtraad van 25 april 2017 om 14.00 uur.

--

--

Op de zitting van 25 april 2017 wordt de zaak op verzoek van de raadsman van Mr. X, Mr. V, uitgesteld naar de zitting van 30 mei 2017. Op de zitting van 30 mei 2017 zijn Mr. X samen met haar nieuwe raadsman, Mr. Y, aanwezig en worden zij gehoord in hun middelen van verdediging. Mr. Y heeft een conclusie en een stukkenbundel neergelegd.

--

Stafhouder Mr. Z wordt gehoord in zijn verslag. II. TENLASTELEGGINGEN Mr. X wordt vervolgd wegens: “Zij is tekortgeschoten in de beginselen van waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid die aan het beroep van advocaat ten grondslag liggen en die een behoorlijke beroepsuitoefening moeten waarborgen door: -- Het niet-meedelen van een schriftelijke overeenkomst met betrekking tot de detachering van de advocaat, voorafgaand aan de aanvang van de activiteit (art. 94 Codex deontologie), dan wel minstens tijdens de uitvoering van de activiteit indien deze een aanvang zou hebben genomen vooraleer de reguliere bepalingen inzake de detachering

--

van toepassing werden (art. 96 Codex deontologie), gezien slechts na opening van het tuchtonderzoek en na herhaaldelijk aandringen van de stafhouder finaal een ondertekende overeenkomst werd meegedeeld. Het niet hechten van de deontologische bepalingen inzake de detachering aan de overeenkomst, om er deel van uit te maken (art. 90 Codex deontologie), gezien slechts aan de laatste versie van de overeenkomst, meegedeeld aan de stafhouder op 16 maart 2017, de tekst van het reglement werd gehecht. Door er onvoldoende op te hebben toegezien dat de detachering geen aanleiding geeft tot verwarring en dat de advocaat zich kenbaar maakt als advocaat (art. 92 Codex deontologie), terwijl de advocaat evenmin documenten ondertekent gebruik makend van het briefhoofd of logo van de opdrachtgever en terwijl de advocaat al evenmin gebruik maakt van een e-mailadres van de opdrachtgever. Nochtans dient vastgesteld te worden dat mr. X wordt omschreven als een consultant en niet als de advocaat, moet vastgesteld worden dat mr. X briefhoofd gebruikt van NV W en moet vastgesteld worden dat zij een e-mailadres gebruikt van het bedrijf NV W(X@W.be). Door gebeurlijk afbreuk te doen aan het verplicht vertrouwelijk karakter van de contacten met andere advocaten (art. 93 Codex deontologie), terwijl mr. X briefwisseling heeft gevoerd met confraters en daarbij het mailadres van W heeft gebruikt, terwijl deze mails ook op de server van W bewaard blijven.”

III. BEOORDELING 1. Mr. X betwist de feiten, zoals opgenomen in het eindverslag en de tenlastelegging, als dusdanig niet. Wel voert zij aan dat deze feiten in context moeten geplaatst worden; moet vol-


gens haar de kwalificatie van de feiten worden genuanceerd; beroept zij zich op verzachtende omstandigheden en wordt de wettigheid van artikel 92, laatste zin, van de Codex deontologie in vraag gesteld. 2. Krachtens artikel 92, laatste zin, van de Codex deontologie wordt aan de advocaat opgelegd om geen documenten te ondertekenen, gebruik makend van het briefhoofd of logo van de opdrachtgever, en maakt hij/ zij evenmin gebruik van een e-mailadres van de opdrachtgever. Volgens Mr. X maakt deze bepaling de detachering onmogelijk en gaat het aldus om een onrechtmatige beperking van de beroepsvrijheid. Minstens twijfelt zij aan de evenredigheid van de betrokken maatregel met het nagestreefde doel. In zijn arrest Nr. C.16.0177.N van 3 februari 2017 heeft het Hof van Cassatie echter reeds over de deontologische regels inzake detachering geoordeeld : “…dat de vrije uitoefening van enige economische activiteit onder meer kan worden beperkt door wetten die de openbare orde betreffen. De regels die de uitoefening van het beroep van advocaat regelen, in het bijzonder met betrekking tot de onafhankelijkheid van de advocaat en de vertrouwelijkheid van de contacten tussen de advocaten onderling en tussen advocaten en hun cliënt, zijn van openbare orde. …. In zoverre het middel aanvoert dat het bestreden reglement nietig is omdat het strijdig is met de bij wet gewaarborgde ondernemingsvrijheid van advocaten, kan het niet worden aangenomen.” Verder oordeelde het Hof van Cassatie in hetzelfde arrest eveneens : “De in het bestreden reglement gereglementeerde detachering spoort met de handhaving van wezenlijke belangen van de advocaten die door de wetgever aan de OVB zijn toevertrouwd, in het bijzonder …. de bevoegdheid om de werkzaamheden van advocaten in het kader van detachering te reglementeren ter vrijwaring van de onafhankelijkheid van de gedetacheerde advocaten, de uitsluiting van verwarring nopens de onafhankelijkheid van de advocaat in geval van detachering, de vertrouwelijkheid van de contacten tussen advocaten onderling en tussen advocaten en hun cliënt, en het toezicht op de modaliteiten van die

detachering door de stafhouder, alsook om die detachering die niet beantwoordt aan voormelde waarborgen van onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid onverenigbaar te verklaren met het beroep van advocaat. Het nagestreefde doel, dit is het vrijwaren van de onafhankelijkheid en de vertrouwelijkheid, is evenredig met de opgelegde maatregel, dit is het bevestigen van de onafhankelijkheid en de vertrouwelijkheid in het kader van detachering.” Nog daargelaten het gegeven dat niet valt in te zien waarom een verbod op het gebruik van het briefhoofd en/of e-mailartes van de opdrachtgever de detachering onmogelijk zou maken, kan aldus niet worden aangenomen dat artikel 92 van de Codex deontologie een onwettige beperking van de vrije beroepsuitoefening zou uitmaken of onevenredig zou zijn ten aanzien van het beoogde doel. 3. Mr. X verwees in haar schrijven aan de stafhouder van 23 januari 2017 naar een andere procedure voor het Hof van Cassatie die tot een ander arrest van het Hof van Cassatie Nr. C.16.0166.N van eveneens 3 februari 2017 heeft geleid. Mr. X houdt op grond daarvan voor dat de geldigheid van het reglement daarom hoogst onzeker was. De verwijzing naar die procedure door Mr. X verwondert. Het cassatieverzoek dat daarin behandeld werd, had als uitgangspunt dat detachering onverenigbaar is met het beroep van advocaat. Dit cassatieverzoek werd verworpen. Daaruit volgt dat door het reglement met zekerheid is komen vast te staan dat detachering van advocaten is toegestaan, en dat Mr. X er geen belang bij heeft om zich op dat cassatieverzoek te beroepen. 4. Aan Mr. X kan dan op zich ook niet worden verweten dat zij zich inlaat met detachering. Wel is het de vraag of zij zich gehouden heeft aan de voorwaarden die daarvoor gelden. 5. Dat Mr. X in een eerste fase door bemiddeling van de firma V. en in het kader van een overeenkomst met deze firma V. in het bedrijf W. heeft gewerkt, en later voor datzelfde bedrijf is gaan werken in het kader van een rechtstreekse overeenkomst tussen haar en het bedrijf W., is daarbij op zich van geen belang. De deontologische voorwaarden voor detachering

zijn van toepassing op alle vormen van detachering, ongeacht of zij door bemiddeling van een derde dan wel rechtstreeks tot stand komen. 6. Er kan niet betwist worden, en er wordt ook niet betwist, dat Mr. X nagelaten heeft om de schriftelijke overeenkomsten met betrekking tot de detachering voorafgaand aan haar activiteiten in het bedrijf W. mee te delen aan de stafhouder. Dit is bovendien ook nog nagelaten tijdens het tuchtonderzoek m.b.t. de laatste overeenkomst die is ingegaan op 9 januari 2017, waarna pas op 2 februari 2017 de overeenkomst aan de stafhouder werd bezorgd. Er kan niet betwist worden, en er wordt ook niet betwist dat Mr. X nagelaten heeft om de deontologische bepalingen inzake detachering aan de overeenkomst aan te hechten. Enkel bij de laatste overeenkomst en na aanpassing daarvan zoals meegedeeld op 16 maart 2017, zijn deze bepalingen aan de overeenkomst gehecht. Mr. X betwist wel dat zij, in strijd met artikel 92 van de Codex deontologie, verwarring zou gecreëerd hebben. Zij stelt dat zij alle documenten altijd getekend heeft met vermelding van de titel van advocaat. Zij deed dit dan wel op briefhoofd van het bedrijf W. resp. met een e-mailadres van het bedrijf W. Ter zitting van 30 mei 2017 verklaarde Mr. X dat zij de correspondentie die vertrouwelijk moest blijven, wel uitsluitend via haar eigen briefhoofd en met het e-mailadres van haar advocatenpraktijk heeft gevoerd. Doch daarin zit juist te verwarring: art. 92 Codex deontologie verbiedt het gebruik van briefhoofd en/of e-mailadres van de opdrachtgever om te vermijden dat er onduidelijkheid is over de hoedanigheid waarin wordt opgetreden. De detachering van een advocaat belet niet dat de advocaat in alle omstandigheden advocaat moet blijven en als dusdanig moet handelen. De advocaat moet altijd zijn onafhankelijkheid bewaren. De advocaat kan niet tegelijkertijd advocaat van de cliënt én de cliënt zelf zijn. Het feit dat Mr. X toegeeft dat zij met het briefhoofd resp. het e-mailadres van het bedrijf W. geen vertrouwelijke correspondentie kon voeren, toont aan dat zij op die manier niet meer als advocaat aan het werk is. Aldus zijn de tuchtfeiten bewezen.

33


34

IV. BESTRAFFING, Bij de bepaling van de sanctie van deze tuchtfeiten houdt de tuchtraad rekening met volgende elementen : • Mr. X heeft een tuchtvrij verleden. Zij is nog een jonge advocate en heeft zich mogelijk, ondanks de duidelijke en herhaaldelijke communicatie vanwege de balie over detachering, te gemakkelijk laten leiden door de beïnvloeding van het bemiddelingskantoor V. resp. het bedrijf W. Op basis daarvan zou de lichtste sanctie van de waarschuwing kunnen volstaan. • Daarentegen is het laakbaar dat Mr. X ook nog tijdens het tuchtonderzoek talmde met de beantwoording van de vragen van de stafhouder en het meedelen van de nieuwe overeenkomst. Dit is een verzwarend element. • Tenslotte is gebleken dat de detachering ook niet echt beperkt is en een zeer belangrijk aandeel van de professionele werkzaamheden van X vertegenwoordigt. Zij verricht nagenoeg onafgebroken activiteiten als gedetacheerd advocaat bij het bedrijf W. sedert 23 augustus 2016. Ter zitting van 30 mei 2017 verklaarde Mr. X dat zij gedurende vier werkdagen per week tijdens de normale kantooruren werkzaam is bij het bedrijf W. Zelfs met de bijkomende toevoeging dat zij daarnaast nog ongeveer evenveel tijd spendeert aan haar ander werk als advocaat, kan niet ontkend worden dat dit geen detachering van beperkte omvang is. Ook dat is een verzwarende omstandigheid. • Rekening houdend met enerzijds de ernst van de feiten en anderzijds de concrete omstandigheden waarin deze zich hebben voorgedaan en met het tuchtvrij verleden van Mr. X, beslist de tuchtraad om aan Mr. X de sanctie van een berisping op te leggen. OM DEZE REDENEN, DE TUCHTRAAD VOOR ADVOCATEN VAN DE ORDES VAN HET RECHTSGEBIED ANTWERPEN, EERSTE KAMER Recht sprekend in tuchtzaken, in eerste aanleg, op tegenspraak en in openbare zitting; Verklaart de ten laste van Mr. X gelegde feiten bewezen en legt advocaat X de tuchtsanctie van berisping op; Zegt voor recht dat tijdig hoger beroep tegen deze beslissing, in voorkomend geval, de tenuitvoerlegging ervan zal schorsen;

DE BALIES MECHELEN, GENT, BRUGGE EN VEURNE HEBBEN NIEUWE STAFHOUDERS. AD REM STELT HEN GRAAG AAN U VOOR ÉN INFORMEERDE METEEN NAAR HUN BELEIDSPLANNEN.

THIERRY LAMMAR AAN DE BALIE VAN MECHELEN SINDS 1991 LID VAN HET KANTOOR: IN IURE CONSTANS VOORAL ACTIEF IN: handels- en vennootschapsrecht, insolvabiliteit (curatele, WCO, bewindvoering en schuldbemiddeling)

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: Mijn batonnaat staat in het teken van het behoud van de Mechelse afdeling van de rechtbank Antwerpen, de samenwerking en mogelijke fusie van de balies Mechelen, Antwerpen en Turnhout en het verankeren van de positie van de advocaat binnen het maatschappelijk bestel alsmede een betere en meer open communicatie rond het beroep van advocaat.


AANGENAME KENNISMAKING

NIEUWE STAFHOUDERS

UIT DE BALIES NIEUWS EN ACTIVITEITEN

35

CHRISTIAN CAUWE

JOHAN PERSYN

DIRK WAEYAERT

AAN DE BALIE VAN GENT SINDS 1975 LID VAN HET KANTOOR:

AAN DE BALIE VAN BRUGGE SINDS 1988 LID VAN HET KANTOOR:

AAN DE BALIE VAN VEURNE SINDS 1990 LID VAN HET KANTOOR:

Cauwe Vuyge Advocaten VOORAL ACTIEF IN: algemene rechtspraktijk, bouwrecht, handelsrecht en vennootschappen, gerechtelijke mandaten ad hoc.

Advobru

Advocaat Waeyaert

VOORAL ACTIEF IN: aansprakelijkheids-

VOORAL ACTIEF IN:

recht, faillissement, sociale zekerheid

insolventierecht en aansprakelijkheid

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: Advocaten zijn onderne-

beroep als voor de balie belangrijke uitdagingen voor de deur en het wordt puzzelen om die te stroomlijnen. Zo wil balie Brugge, samen met de balies van Kortrijk, Ieper & Veurne een nieuwe ‘overkoepelende’ balie in West-Vlaanderen realiseren in september 2018. Verder is de nieuwe rechtsbijstandsverzekering op komst en is op langere termijn sprake van een IOS-procedure voor consumenten, de erkenning van specialisaties, een verstrenging van de toegang tot de stage, advocaten in loonverband. De nieuwe elektronisch platformen Regsol en DPA-deposit luiden het digitale tijdperk in van rechtbanken en advocaten.

mers met een missie: zeer divers, maar allen hebben dezelfde eed afgelegd, zoals bepaald in artikel 429 Ger.W. dat zij geen zaak zullen aanraden of verdedigen die zij in eer en geweten niet geloven rechtvaardig te zijn. Hoe actueel wordt deze eed nog beleefd en hoe organiseren wij ons als advocaat, als Orde, als OVB om het ondernemerschap en de eed die we aflegden te verzoenen? De stafhouder is daarbij een bruggenbouwer.

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: Er staan zowel voor het

AANDACHTSPUNTEN VOOR BELEID: De eventuele fusie van de balies West-Vlaanderen voorbereiden, rekening houdend met de belangen van de kleine balies en de afdelingen van de rechtbank. De deontologische verplichtingen van de advocaten opvolgen, met aandacht voor permanente vorming en kwaliteitsvolle dienstverlening door de advocaten. Voor de OVB: opkomen voor de belangen van de advocaten samen met die van de rechtsonderhorigen. Andere beroepsgroepen (gerechtsdeurwaarders en notarissen) doen dat zoveel meer en lobbyen hiervoor.


EXTRAMUROS NAAST BUREEL & BALIE

36

NIEUWE RAAD VAN BESTUUR PER 1 SEPTEMBER 2017 KWAM EEN NIEUWE BESTUURSPLOEG AAN HET ROER VAN DE OVB. DE KOMENDE DRIE JAAR ZULLEN DEZE NIEUWE VOORZITTER EN BESTUURDERS DE BELANGEN VAN ADVOCATUUR EN RECHTZOEKENDE BEHARTIGEN. IN AD REM STELLEN ZE ZICHZELF EVEN VOOR EN LICHTEN ZE TOE WELKE AMBITIES ZIJ NASTREVEN. 1. EDWARD JANSSENS

2. ALEX TALLON

is advocaat bij de balie te Antwerpen sinds 1976. STAAT IN VOOR het algemeen beleid, personeelszaken en vertegenwoordiging en representaties, als voorzitter van de OVB.

is advocaat bij de balie te Brussel sinds 1981. STAAT IN VOOR deontologie, tucht, CCBE, witwas en vertegenwoordiging bij internationale advocatenorganisaties.

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:

“De moderne technologieën brengen een grondige verandering mee van de manier waarop de advocaat zijn diensten verleent. ­Deontologische regels mogen geen rem zijn op het ondernemerschap van de advocaat, maar moeten hervormd worden om een moderne en hedendaagse juridische dienstverlening mogelijk te maken. Oog hebben voor het algemeen belang en de rechtsstaat is daarbij belangrijk. Door de beroepsregels aan een grondige doorlichting te onderwerpen en te toetsen aan de proportionaliteitsvereiste zullen ze ook een ruim maatschappelijk draagvlak ­krijgen.”

“Een voorzitter kan niet meer wensen dan dat de doelstellingen van de bestuurders van de OVB worden verwezenlijkt. Een herziening van de werking van de OVB en haar organen is noodzakelijk om een onafhankelijke advocatuur te garanderen. Daarnaast moet de OVB standpunten innemen voor een efficiënte en kwaliteitsvolle justitie.”

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:


1

2

3

4

5

6

7

8

3. HANS DE MEYER

4. HUGO LAMON

is advocaat bij de balie te Gent sinds 1985. STAAT IN VOOR financiën, IT/Diplad, fiscaliteit, controle derdengelden en gerechtelijke mandaten.

is advocaat bij de balie te Limburg (voorheen balie Hasselt) sinds 1988. Hij was daarvoor 2 jaar verbonden aan de balie van Brussel. STAAT IN VOOR de hervorming van de interne organisatie van de OVB, de advocaat als ondernemer (Wetboek Economisch Recht) en is woordvoerder van de Orde.

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN: “Koken kost geld. Wie van de OVB dienstverlening verwacht, moet ook durven bij te dragen en te investeren. Dat gezegd zijnde, wil ik ook bekijken of besparingen mogelijk zijn door prioriteiten te stellen en aan de interne structuren te werken. Een gezonde financiële huishouding impliceert een meerjarenplan met becijfering van het nieuwe beleidsplan. Wat betreft IT wil ik, met de nodige waakzaamheid over de budgetten, de digitalisering van het beroep verder uitbouwen. De invoering van Boek XX in het WER met o.a. het faillissement van de vrije beroeper en het nieuwe faillissementsrecht, zal de komende jaren een hele uitdaging vormen.”

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN: “Een disruptie in de organisatie van de Orde dringt zich op, zodat die weer aansluiting vindt bij de advocaten die zij vertegenwoordigt. Een grondige doorlichting en aanpassing van de beleidsstructuren zal een nieuwe dynamiek meebrengen. Door in te zetten op eenvoudige structuren en transparante communicatie wordt de stem van de advocatuur opnieuw gehoord en zullen advocaten hun Orde als relevant ervaren. Verder wil ik inzetten op een proactieve communicatie zodat de OVB een relevante actor blijft in het maatschappelijke debat over justitie en de toekomst van de rechtsstaat. Het brede publiek moet een beter begrip krijgen van de specifieke en onvervangbare rol van de advocatuur.” vervolg >>


5. ERIK SCHELLINGEN is advocaat bij de balie te Limburg (voorheen balie Tongeren) sinds 1993. Hij startte zijn carrière aan de balie van Antwerpen in 1992. STAAT IN VOOR de kwaliteitsbewaking, permanente vorming, Salduz en eerstelijnsbijstand.

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:

38

6. GRACY SAERENS is advocaat sinds 1993, eerst aan de balie van Brussel en Antwerpen en sinds 1997 aan de balie van Dendermonde. STAAT IN VOOR collectieve belangen en communicatie.

COLOFON

WIL TIJDENS HAAR MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:

“De bijstand van de advocaat bij een politioneel verhoor is primordiaal, zeker na Salduz bis, maar de advocaat zal die rol actiever moeten invullen zodat een opleiding voor performante verhoorbijstand aangewezen is. Om de eerstelijnsbijstand toegankelijk te houden, moeten we verder aandacht besteden aan een goede adviesverlening door de CJB’s, dichtbij de rechtzoekende. Aandacht voor kwaliteit is ook belangrijk zodat de advocaat zich kan onderscheiden van de overige spelers op de juridische markt. Ik wil daarom werk maken van een integrale kwaliteitszorgcontrole van het beroep, met duidelijke kwaliteitstoetsen voor de advocaat als onafhankelijke actor binnen de rechtsstaat en als ondernemer. De deontologie en het ondernemerschap moeten meer benadrukt worden in de permanente vorming.”

“Advocaten moeten meer betrokken worden bij de OVB. Dat kan door een transparante, gecentraliseerde en up-to-date communicatie naar alle advocaten via o.a. een vernieuwde, gestructureerde en doorzoekbare private website, maar ook door bevragingen en een online platform. Verder wil ik werk maken van optimalisatie van de sociale en collectieve voorzieningen van advocaten, o.a. via een uitgebreid vademecum over de sociale voorzieningen en met modeldocumenten ter ondersteuning van de dagelijkse organisatie van de advocatenpraktijk. Wat betreft communicatie naar de burger moet de slogan ‘een advocaat, beter vroeg dan laat’ verder verspreid worden via informatieve en inhoudelijke online mediacampagnes, en de themapagina’s op ­advocaat.be.”

7. DIRK CHABOT

8. STEFAN PIETERS

is advocaat bij de balie te Antwerpen sinds 1997. STAAT IN VOOR de studiedienst, rechtsbijstandsverzekering en GCR.

is advocaat bij de balie te Brugge sinds 1997. STAAT IN VOOR de toegang tot het beroep, de beroepsopleiding, stage en tweedelijns­ bijstand.

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:

WIL TIJDENS ZIJN MANDAAT DIT VERWEZENLIJKEN:

“De OVB moet meer aanwezig zijn in het wetgevende landschap en gezien worden als een positieve actor van justitie. De studiedienst moet proactief voorstellen voor een efficiëntere, snellere en betere justitie aandragen bij de wetgever, in samenwerking met commissies en experten. Verder moet de individuele advocaat de OVB ervaren als een nuttige organisatie die daadwerkelijk ondersteunt. Dat kan door nog meer handige werkinstrumenten zoals modelconclusies, draaiboeken, wetgevingsdossiers aan te bieden. Met dezelfde positieve visie wil ik ook inzake de rechtsbijstandsverzekering focussen op mogelijke opportuniteiten en daarover, waar mogelijk, open over communiceren.”

“Een beroepsopleiding die vóór de stage plaatsvindt, moet uitgewerkt worden en een eigentijdse, praktische en kwaliteitsvolle invulling krijgen. Toekomstige stagiairs moeten de nodige tools en skills aangeleerd krijgen wat betreft ondernemerschap en omgang met communicatie. De rol van de stagemeester en de evaluatie van de stage zelf moeten meer aandacht krijgen. Op het vlak van tweedelijnsbijstand zal een nieuwe BJB-applicatie de administratieve last voor de advocaten moeten verminderen.”

AD REM JAARGANG 16 – NR.3 2017 VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Edward Janssens, voorzitter Orde van Vlaamse Balies Staatsbladsstraat 8, 1000 Brussel Tel. 02 227 54 70, Fax 02 227 54 79 E-mail: info@advocaat.be www.advocaat.be REDACTIE Bart Coppein Katrien Crauwels Ann Devroe Babette De Grom Valerie de Vooght Frank Judo Jan Leysen Jan-Pieter Mateusen Edward Janssens Anne-Lise Ndeberi Katlijn Pollaris Gracy Saerens Ingrid Speels Anne Thys Arnaud Vannieuwenhuyze Nicolaas Vinckier

CONCEPT & REALISATIE

Vorstemanstraat 14A, B, 2000 Antwerpen Tel. 03 260 08 30 www.headlinepublishing.be RECLAMEREGIE

Bie Van Cleuvenbergen B-Net Tel. 016 63 20 65 bie@b-net.be Alle adreswijzigingen van advocaten moeten doorgegeven worden aan de balie. Lees Ad Rem ook online via OrdeExpress of op www.advocaat.be/adrem.


Jura, uw virtuele juridische bibliotheek

Virtuoze conclusies, grandioos advies. Jura: feilloos samenspel van repertoire en bronnen.

17-0075-1

Dossiers opluisteren met juridische topinformatie? Met Jura speelt u het slim: u heeft toegang tot een uitgebreid juridisch repertoire. Stukken die u bevallen, copy-pastet u gewoon naar uw eigen dossiers. Als ultiem crescendo plaatsen we bij elke ‘partituur’ een levende link naar de bron, zodat uw repertoire altijd hedendaags blijft klinken.

Meer weten over Jura? Kijk op  wkbe.be/jura-nl

jura@wolterskluwer.com

015 78 76 00


Bijlage - Insert Wolters Kluwer bij Ad Rem - oktober 2017 Cover 200 mm

When you have to be right

Lawyers’ Focus

Kwalitatief informatieaanbod voor de advocaat

Oktober 2017

In de kijker Praktijkboek Ontslag


In de kijker: Praktijkboek ontslag 2017 Arbeidsrecht

Praktijkboek ontslag 2017 Auteurs: Advocatenkantoor Claeys & Engels

Nieuw

Met dit Praktijkboek beantwoorden de auteurs van het advocatenkantoor Claeys & Engels op een praktische wijze allerlei vragen en problemen die opduiken bij de beëindiging van de arbeidsovereenkomst van of door een werknemer. De opzet van het boek is een werkgever, evenals een werknemer, die geconfronteerd wordt met de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, concrete oplossingen te geven zonder te vervallen in juridisme. Waar nodig worden de wettelijke bepalingen en de collectieve arbeidsovereenkomsten aangehaald. Alleen de richtinggevende rechtspraak of de rechtspraak die voorbeelden illustreert, wordt vermeld. Dankzij praktische schema’s en een handig trefwoordenregister vindt de lezer gemakkelijk zijn weg naar het antwoord. Het boek bevat alle regels over de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, ontslagbeschermingen, speciale regels over ontslagdrempels, dringende reden, de beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd, outplacement, werkloosheid met bedrijfstoeslag (‘brugpensioen’), overdracht van onderneming, sociale documenten, enz. Sinds het eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden zijn de regels voor de beëindiging van een arbeidscontract van of door een werknemer aanzienlijk gewijzigd. In deze editie wordt hier extra aandacht aan besteed.

Bestelcode: BP/ONTPRB-YB Omvang: ± 917 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 431,67 (€ 407,24 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 561,17 (€ 529,41 excl. btw)

2

2

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus


Nieuwe uitgaven

Nieuw

Publiek recht

Gerechtelijk recht

Overzicht van het Belgisch Administratief recht

Belgisch Tijdschrift voor Arbitrage

Auteurs: A. Mast (†), J. Dujardin, M. Van Damme, J. Vande Lanotte

Nieuw tijdschrift

Editorial board: J.-F. Tossens, A. van Hooft, L. Bingham, O. Caprasse, L. Demeyere, W. Jahnel, J. Kleinheisterkamp, H. Verbist, C. Verbruggen

Eenentwintigste geheel bijgewerkte editie van het standaardwerk over het Belgisch administratief recht. Het boek bevat een diepgaande bespreking van alle belangrijke bestuursrechtelijke leerstukken, zoals onder meer die betreffende de beginselen van behoorlijk bestuur en de werking van de openbare dienst. Daarnaast biedt het boek een geactualiseerde en grondige bespreking van de grote onderwerpen uit het materieel administratief recht zoals het omgevingsrecht, het overheidsopdrachten- en het onteigeningsrecht, het openbaar ambt en de organisatie en de werking van de uiteenlopende vormen van lokaal en interlokaal bestuur. Bijzondere aandacht gaat uit naar de rechtsbescherming van de burger tegenover het bestuur waarbij niet enkel de diverse vormen van repressieve rechtsbescherming aan bod komen, maar tevens uitgebreid wordt stilgestaan bij de preventieve rechtsbescherming en de almaar aan belang winnende alternatieve geschillenbeslechting. Het geheel wordt onderbouwd met verwijzingen naar rechtsleer en rechtspraak.

b-Arbitra, the Belgian journal for arbitration, is an initiative of CEPANI, the Belgian Center of Arbitration and Mediation. The biannual journal is unique in that it welcomes contributions in English, as well as in Belgium’s official languages Dutch, French and German. Each of these articles is accompanied by a summary in the English language.

Bestelcode: BP/OBAR-BI17001 Omvang: 1.495 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 248,00 (€ 233,96 excl. btw)

Bestelcode: BP/BARBIT-MG Omvang: 150 pagina's Frequentie: 2x per jaar Abonnement: € 108,12 (€ 102,00 excl. btw)

b-Arbitra subscribes to the objective of CEPANI to promote edifying debate and in-depth research in the field of arbitration, to provide a valuable source of pertinent information to lawyers involved in arbitration, and to bring new developments to policy makers’ attention in order to further the quality of arbitration law and practice. It promotes dialogue on novel issues in the field of arbitration and aims to provide a dynamic forum for the exchange of information on a European scale, in light of the increasing number of cross-border disputes and the internationalization of arbitration.

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus

3

3


Nieuwe uitgaven Algemene en interdisciplinaire werken

Handels- en economisch recht

Liber Amicorum Patrick Senaeve Nieuw

4

4

Editors: I. Boone, J. Put, F. Swennen, G. Verschelden

Nieuw

Naar een geïntegreerde privacybescherming in de onderneming Auteur: Y. S. Van Der Sype

Na een lange en uitmuntende academische carrière wordt Patrick Senaeve, deeltijds gewoon hoogleraar aan de KU Leuven, op 1 oktober 2017 toegelaten tot het emeritaat. Als blijk van hulde bieden zijn collega’s uit de academische wereld hem een vriendenboek aan. Het Liber amicorum Patrick Senaeve bevat in een fraaie uitgave bijdragen over personenrecht, familierecht, familiaal vermogensrecht, familieprocesrecht, internationaal privaatrecht en de raakvlakken met andere rechtsdomeinen (fiscaal recht, socialezekerheidsrecht, aansprakelijkheidsrecht, …).

Dit boek bevat een volledige analyse van het Belgische privacy- en (nieuwe) gegevensbeschermingsrecht in de arbeidscontext.

Bestelcode: BP/LASEN-BI17001 Omvang: 836 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 95,00 (€ 89,62 excl. btw)

Bestelcode: BP/YUSHI-BI17001 Omvang: 300 pagina's Eenmalige aankoop: € 66,60 (€ 62,83 excl. btw)

Het privéleven en de persoonsgegevens van werknemers worden door een veelheid aan ongelijksoortige juridische waarborgen beschermd en worden in dit boek in 3 delen uiteengezet: Deel 1: regelgevend kader waarop werknemers zich kunnen beroepen ¾ Deel 2: de zwakheden van de bestaande beschermingsmechanismes worden onderzocht ¾ Deel 3: de ‘geïntegreerde beschermingsmethode’, een concreet beoordelingskader voor de afweging in geval van conflicten tussen privacyrechten en andere rechten in de arbeidsverhouding op basis van de specifieke contextuele elementen van een inmenging in de persoonlijke levenssfeer of een verwerking van persoonsgegevens. ¾

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus


Nieuwe reeksboeken

Nieuw reeksboek

Gerechtelijk recht

Strafrecht

Artikel & Commentaar: Uitgaven en kosten

XLIIIste Postuniversitaire Cyclus Willy Delva:

Auteur: B. Van den Bergh

In dit boek, dat een exhaustieve artikelsgewijze commentaar beoogt van de voorschriften inzake de gerechtskosten, staat titel IV van Boek II van het Gerechtelijk Wetboek (kosten en uitgaven) centraal. Het hoeft geen betoog dat de focus vooral wordt gelegd op de rechtsplegingsvergoeding, als voornaamste bestanddeel van deze gedingskosten. De auteur houdt in dit boek ook de regeling van het aanhouden van de gerechtskosten (geregeld in artikel 1021 Ger.W.) tegen het licht. Hij geeft ook een antwoord op de vraag naar de rechtsgeldigheid van schadebedingen (deze rechtsfiguur wordt nader besproken in artikel 1023 Ger.W.) en de wisselwerking tussen schadebedingen en de rechtsplegingsvergoeding.

Bestelcode: BP/ARTCOMM-BI17001 Omvang: ± 135 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 50,35 (€ 47,50 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 65,46 (€ 61,75 excl. btw)

Nieuw reeksboek

Strafrecht en strafprocesrecht: doel of middel in een veranderde samenleving?

Auteurs: P. Traest, A. Verhage, G. Vermeulen (eds.) Dat onze samenleving grondig veranderd is en immer evolueert, behoeft geen toelichting. Verandering moet vroeg of laat leiden tot nieuwe evenwichten en enige stabiliteit. Maatschappelijke vrede heet zoiets. In dit proces heeft het recht een belangrijke rol te spelen. Dat geldt inzonderheid voor het strafrecht en het strafprocesrecht. Hoewel de rol van het strafrecht niet mag worden overschat en de wet in het algemeen niet het meest geschikte instrument is om mentaliteiten te veranderen, blijft het strafrecht wel een nuttig en noodzakelijk instrument om rechtszekerheid in een snel veranderende samenleving te bewerkstelligen. In deze optiek werd ervoor geopteerd om, zoals in de editie van 2006, aandacht te besteden aan diverse aspecten van het materieel en formeel strafrecht en dit zowel vanuit nationaal- als internationaalrechtelijk oogpunt. Het bijzonder strafrecht en de strafuitvoering ontbreken evenmin.

Bestelcode: BP/GANDPUC-BI17001 Omvang: 792 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 205,00 (€ 193,40 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus

5

5


Nieuwe reeksboeken Notarieel recht

Handels- en economisch recht

Cohousing

De landpacht

Auteur: N. Vandebeek

Auteur: R. Timmermans

Nieuw reeksboek

Nieuw reeksboek

In het boek ‘Cohousing’ worden, naast een grondige beschrijving van de wezenskenmerken van Cohousing, de verschillende gedaantes uitgediept waaronder deze rechtsfiguur verschijnt. Cohousing wordt beschouwd als een alternatieve woonvorm, gericht op betaalbare huisvesting waarbij privéwoningen die in één gebouw of in één gebouwencomplex tot één woonproject behoren, gecombineerd worden met gemeenschappelijke ruimten en voorzieningen, waaronder een leefruimte. Door het nieuwe Vlaamse decreet van 24 februari 2017 houdende instelling van een proefomgeving voor experimentele woonvormen wordt aan Cohousing niet alleen een juridisch kader maar ook een grote boost voor de praktijk gegeven. R. Timmermans bespreekt in zijn boek de rechtvormen waaronder de gemeenschappelijke woonvormen operationeel kunnen zijn, heeft aandacht voor het nieuwe wettelijke kader en voegt modelakten toe, klaar voor gebruik in de praktijk.

Bestelcode: BP/RNPS-BI17066 Omvang: 278 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 77,99 (€ 73,58 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 101,39 (€ 95,65 excl. btw)

6

6

Dit boek bespreekt alle aspecten van de landpacht. Nadat de auteur een omschrijving van het begrip geeft wordt in een eerste deel het toepassingsgebied, het bewijs, de duur en de beëindiging besproken. In een tweede deel staat de auteur stil bij de verplichtingen van zowel de verpachter als de pachter en gaat ze dieper in op de onderpacht en pachtoverdracht, wat er gebeurt bij het overlijden van de pachter en de vervreemding van het gepachte goed. Aansluitend worden de gerechtelijke procedure en de fiscale aspecten nader toegelicht. Het boek eindigt met het bespreken van een aantal nauw aansluitende onderwerpen: het gemeen huurrecht en de landbouwvennootschap. Het boek is voorzien van verschillende referenties naar rechtspraak en rechtsleer en is op die manier een alomvattend naslagwerk in deze materie.

Bestelcode: BP/R_P-BI17094 Omvang: 384 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 110,59 (€ 104,33 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 143,77 (€ 135,63 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus


Nieuw in de reeks ‘Nieuwe wetgeving Parlementaire voorbereidingen’

Nieuw reeksboek

Gerechtelijk recht

Arbeidsrecht

Wet nationaal register voor gerechtsdeskundigen, beëdigd vertalers, tolken en vertalers-tolken

Wet Werkbaar Wendbaar Werk

Auteurs: T. Lysens, L. Naudts

Nieuw reeksboek

Auteurs: M. De Gols, L. Ballarin, B. Lantin, J. Roobaert, C. Vandersnickt, C. Vanlaere, A. Van de Geuchte, K. Malwina

De wet van 10 april 2014 is een belangrijke stap inzake het optreden van deskundigen op verzoek van de gerechtelijke autoriteiten.

De auteurs van deze bijdrage becommentariëren elke afzonderlijke maatregel die opgenomen is in de wet van 5 maart 2017 betreffende wendbaar en werkbaar werk.

De wet installeert een nationaal register en verleent aan de ingeschreven deskundigen de titel van gerechtsdeskundige. De gerechtelijke autoriteiten dienen voor iedere tussenkomst van een deskundige beroep te doen op de gerechtsdeskundigen ingeschreven in dit register. Hetzelfde geldt voor de opdrachten die de wet aan beëdigd vertalers, tolken of vertalers-tolken toevertrouwt. De wet trad in voege op 1 december 2016 maar werd reeds door de wet van 19 april 2017 gewijzigd om een aantal tekortkomingen recht te zetten en een aantal elementen van controle en kwaliteit te versterken.

De analyse van elke maatregel gaat vergezeld van de wettekst waarop deze is gebaseerd, eventueel in gecoordineerde vorm om de lezing te vergemakkelijken. Om de draagwijdte van de wettekst nog meer te verduidelijken en de pertinentie van de analyse te rechtvaardigen, eindigt elk hoofdstuk met de officiële commentaar bij de artikelen die werd overgenomen uit de memorie van toelichting bij het wetsontwerp werkbaar en wendbaar werk.

In het kader van de overgangsbepalingen werd een voorlopig register geopend. Dit geeft de magistraten en andere gebruikers nu reeds een overzicht van de actieve gerechtsdeskundigen.

Bestelcode: BP/NWPV-BI17060 Omvang: 420 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 67,20 (€ 63,40 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 87,37 (€ 82,42 excl. btw)

Bestelcode: BP/NWPV-BI17061 Omvang: 234 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 52,14 (€ 49,19 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 67,79 (€ 63,95 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus

7

7


Nieuwe handboeken

Nieuw handboek

Personen- en familierecht

Strafrecht

Handboek voor de advocaat-stagiair Familierecht 2017 - 2018

Handboek voor de advocaat-stagiair Strafprocesrecht 2017 - 2018

Auteurs: F. Aps, S. Brouwers, M. Colette, C. Huysmans, D. Pignolet, E. Stoop, J. Tremmery

Dit boek is een handboek waarin de voornaamste aspecten van het familierecht grondig worden behandeld. Het is bedoeld als ondersteuning van de lessen familierecht in het kader van de beroepsopleiding van de advocaatstagiairs. Aan de andere kant is het ook een basiswerk dat zij daarna kunnen raadplegen in hun beroepspraktijk. In die optiek is het boek ook van nut voor de advocaat die zich specialiseert in het familierecht. Hij zal er de voornaamste topics waarmee het familiaal contentieux dagelijks geconfronteerd wordt, in terugvinden. In het boek werden talrijke modellen opgenomen. Het wordt jaarlijks in geactualiseerde vorm uitgegeven.

Bestelcode: BP/OVBHFAM-BI17001 Omvang: ± 782 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Binnenkort beschikbaar

8

8

Nieuw handboek

Auteurs: T. Bauwens, M. Decramer, T. Deschepper, P. De Jaegere, T. De Meester, T. Incalza, J. Maes, W. Muls, T. Op de Beeck, J. Swennen, P. Tersago, W. van Steenbruggen, A. Verstraete

Dit handboek is een nuttig instrument voor de advocaat die minder vertrouwd is met de procedures in strafzaken. De volledige strafprocedure (voorlopige hechtenis, regeling rechtspleging, procedure ten gronde en strafuitvoering) wordt op heldere wijze ontleed en dit vanuit een zeer praktisch oogpunt. Het handboek bevat ook een aantal modellen voor de dagelijkse praktijk. Onder een apart hoofdstuk worden bovendien een aantal capita selecta onder de loep genomen zoals het Europees aanhoudingsmandaat, het EVRM, de witwaswetgeving, de minnelijke schikking, de bijstand bij verhoor en de correctionele hoofdstraffen (de straf onder elektronisch toezicht en de autonome probatiestraf).

Bestelcode: BP/OVBHSTR-BI17001 Omvang: 422 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 76,85 (€ 72,50 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus


Nieuwe handboeken Personen- en familierecht

Nieuw handboek

Handboek voor de advocaat-stagiair Jeugdrecht 2017-2018 Auteurs: S. Brouwers, G. Decock, A. De Puydt, C. D’Hooghe, E. Van der Mussele

Algemene en interdisciplinaire werken

Nieuw handboek

Handboek voor de advocaat-stagiair Deontologie 2017 - 2018

Auteurs: E. Boydens, H. Buyssens, V. Coigniez, B. Coppein, P. De Jaegere, L. Kenis, T. Queva, J. Stevens, I. Vandevelde

Dit handboek zal voor elke advocaat die zich wil toeleggen op het jeugdrecht ongetwijfeld een waardevol hulpinstrument blijven. De advocaten zullen in dit handboek dan ook hoofdzakelijk een handleiding vinden met modellen over de civielrechtelijke aspecten binnen het jeugdrecht, zoals het ouderlijk gezag, de verblijfsregeling voor de kinderen en het recht op persoonlijk contact, over de jeugdhulpverlening in Vlaanderen en Brussel en over de als misdrijf omschreven feiten (MOF), waarbij zowel de procedure wordt belicht als het volledig arsenaal aan maatregelen die mogelijk zijn. Het handboek licht ook de bijzondere positie toe die de advocaat van een minderjarige in de procedure inneemt, de problematiek van zijn mandaat, de onafhankelijkheid en de overige deontologische regels die hierbij in acht moeten worden genomen.

De Codex Deontologie voor Advocaten bepaalt dat stagiairs de beroepsopleiding moeten volgen en het bekwaamheidsattest moeten behalen om ingeschreven te kunnen worden op het tableau. De beroepsopleiding wordt door de Orde van Vlaamse Balies georganiseerd en uitgevoerd door de stagescholen. De beroepsopleiding omvat vier verplichte vakken, een aantal specifiek verplichte keuzevakken en een aantal vrije keuzevakken. Elke stagiair moet in totaal 72 studiepunten behalen waarbij de keuzevakken, al dan niet verplicht gesteld, nooit meer dan 1/3 van die studiepunten mogen vertegenwoordigen. De verplichte vakken zijn deontologie, burgerlijk procesrecht, strafprocesrecht en communicatievaardigheden. Die vier vakken vertegenwoordigen elk 12 studiepunten.

Bestelcode: BP/OVBHJEU-BI17001 Omvang: 262 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 47,40 (€ 45,00 excl. btw)

Bestelcode: BP/OVBHDEO-BI17001 Omvang: 506 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Eenmalige aankoop: € 90,75 (€ 85,61 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus

9

9


Nieuwe edities

Nieuwe editie

Arbeidsrecht

Sociale zekerheidsrecht

Sociaal Compendium Arbeidsrecht 2017 – 2018

Sociaal Compendium Sociale zekerheid 2017 – 2018

Auteur: W. van Eeckhoutte

Nieuwe editie

Dit encyclopedisch naslagwerk bevat een volledige beschrijving van het arbeidsrecht, met verwerking van alle rechtsbronnen: verdragen, wetgeving, CAO's, rechtspraak, doctrine en administratieve interpretaties. Het Sociaal Compendium Arbeidsrecht is tegelijkertijd een wetboek, een rechtspraakoverzicht en een bibliografie, met verwijzingen en referenties naar andere experten.

10

10

Auteur: W. van Eeckhoutte

In deze encyclopedie van het socialezekerheidsrecht verwerkt de auteur alle rechtsbronnen, met extra aandacht voor de invloed van de fiscale implicaties op de verschillende socialezekerheidsbijdragen en -uitkeringen. U krijgt in dit werk niet alleen de oplossing mee voor allerlei socialezekerheidsproblemen, u verneemt ook welke bronnen dit antwoord staven.

In de editie 2017-2018 vindt u onder meer de nieuwigheden ingevoerd door de Wet Werkbaar en Wendbaar Werk, de wijzigingen aan de reglementering rond tijdskrediet en een beschrijving van het nieuwe re-integratietraject voor arbeidsongeschikte werknemers.

De editie 2017-2018 bevat onder meer de bijwerking van de regeling rond de bijdrageverminderingen, werkloosheid en SWT.

Bestelcode: BP/SOCO-YB Omvang: 3 boekdelen - 3.011 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 538,38 (€ 507,91 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 699,90 (€ 660,28 excl. btw)

Bestelcode: BP/SOZE-YB Omvang: 2 boekdelen - 2.183 pagina's ¾ Ook verkrijgbaar als e-book Abonnement: € 538,38 (€ 507,91 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 699,90 (€ 660,28 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus


Nieuwe edities Gerechtelijk zakboekje 2017-2018 Het Gerechtelijk Zakboekje vormt een ware papieren databank met alle praktische informatie over 'het gerechtelijk apparaat': adressen, bankrekeningen, telefoon- en faxnummers en e-mailadressen van advocaten, notarissen, gerechtsdeurwaarders, rechtscolleges, strafinrichtingen, ...

Nieuwe editie

Bestelcode: BP/GERZ-PB Omvang: ± 867 pagina's

Abonnement: € 115,00 (€ 108,49 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 149,50 (€ 141,04 excl. btw)

Wetboek Vennootschappen en Verenigingen E. Wymeersch, M. Tison

Nieuwe editie

Dit Wetboek Vennootschappen en Verenigingen is de klassieker waar u naar op zoek bent. Alle wetten die van tel zijn voor de vennootschapsjurist werden er in opgenomen. Zo bevat dit ene boek ondermeer de volledige tekst van de overname- en transparantiewetgeving, de nieuwe vzw-wet en de recent gewijzigde artikels uit het Wetboek van Vennootschappen. Bestelcode: BP/WVCS-YB Omvang: ± 1.300 pagina’s

¾ Ook verkrijgbaar als e-book

Abonnement: € 73,49 (€ 69,33 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 95,54 (€ 90,13 excl. btw)

Verkeerszakboekje 2017 L. De Somer, L. Helsen Het Verkeerszakboekje biedt op heldere wijze een overzicht van alle belangrijke aspecten van het verkeer, de autoverzekering en de schadevergoeding.

Nieuwe editie

Bestelcode: BP/VKZ-PB Omvang: 324 pagina’s

¾ Ook verkrijgbaar als e-book

Abonnement: € 84,64 (€ 79,85 excl. btw) Eenmalige aankoop: € 110,04 (€ 103,81 excl. btw)

Bekijk de volledige inhoudstafel en bestel online: wkbe.be/lawyersfocus

11

11


M&D Seminars biedt opleidingen aan over juridische en juridisch-fiscale thema’s. De opleidingen zijn bedoeld voor advocaten, notarissen, bedrijfsrevisoren, accountants en belastingconsulenten, magistraten en financiële functies met een goede juridische voorkennis. Elk jaar organiseert M&D Seminars meer dan 120 opleidingen voor 5.000 juristen.

Een greep uit de ingeplande actua-opleidingen 

17/10

19/10

25/10 of 09/11

17/11

07/12

12/12

De Wet van 31 juli 2017 tot hervorming van het erfrecht Update woninghuur Faillissementsrecht: een aantal belangrijke evoluties in het faillissementsrecht kritisch geanalyseerd Themadag Schenk- en Erfbelasting Data Protection/GDPR Actualia Verbintenissenrecht

M&D Seminars werd opgericht in 1990. Sinds 2013 maakt M&D Seminars deel uit van Kluwer Opleidingen nv.

adv-LA-KluwOpl-180x180mm-04092017.indd 1

12

Kontich webinar Gent - Kontich Sint-Niklaas Groot-Bijgaarden Sint-Niklaas

www.mdseminars.be

6/09/17 09:50

17-0125-120 - V.U.: Hans Suijkerbuijk, Ragheno Business Park, Motstraat 30, 2800 Mechelen - Bijsluiter bij 'Ad Rem' van oktober 2017

Juridische actualiteit


When you have to be right

Wilt u als advocaat over de beste en meest actuele tools beschikken? Wij zijn uw partner in juridische informatie, tools, software en opleidingen. Lees snel verder voor een overzicht van ons aanbod.

legalworld.be

13


Jura Een precisiesprong naar juridische kennis Jura is een virtuele juridische bibliotheek met een gigantisch aanbod aan wetgeving, rechtspraak en rechtsleer, nieuws en modellen. Er zitten meer dan een half miljoen documenten in Jura, en dagelijks komt er nieuwe informatie bij. Belgische wetgeving, rechtspraak en rechtsleer wordt tot in de details geĂŻnterpreteerd, geĂŤxploreerd, en vervolgens opgeslagen volgens de structuur van het recht. Een team van 180 specialisten vormt de drijvende kracht achter Jura. Zij zorgen ervoor dat u op elk moment over alle informatie beschikt die u nodig heeft om te adviseren, bemiddelen, onderhandelen en pleiten.

Test Jura GRATIS Meer info of Jura gratis proberen? Surf naar wkbe.be/jura-nl

14


Kleos & DLex Praktijkmanagementsoftware voor en door advocaten Dankzij het gebruik van software voor het dagelijks beheer van uw kantoor, winnen u en uw medewerkers instant aan efficiëntie en transparantie, werkt u aan de rendabiliteit van uw kantoor en krijgt u nieuwe inzichten in de werking van uw kantoor. En u hebt de keuze tussen twee softwareproducten. Met Kleos kiest u voor een intuïtieve cloudoplossing met toekomstperspectief. Met DLex combineert u een krachtige on-premisesoftware met een grote flexibiliteit voor maatwerk.

Test Kleos 3 maanden GRATIS

Meer info? Surf naar wolterskluwer.be/kleos wolterskluwer.be/dlex

15


M&D Seminars organiseert juridische opleidingen en biedt op jaarbasis meer dan 120 opleidingen aan. Een kleine selectie uit het najaarsaanbod: n

Faillissementsrecht: een overzicht van recente rechtspraak

n

Themadag schenk- en erfbelasting

n

Studiedag Data protection/GDPR

mdseminars.be/faillissementsrecht

mdseminars.be/se mdseminars.be/gdpr

Ontdek het volledige aanbod opleidingen op mdseminars.be

LegalWorld U vindt hier gratis het laatste nieuws uit de juridische wereld: een dagelijkse objectieve en gespecialiseerde bron van informatie. Ontdek via legalworld.be nieuws, jobs, verschenen in het Staatsblad, artikels uit De Juristenkrant, en veel meer.

16

Schrijf in voor het gratis e-zine:

Volg ons op:

ďƒś wkbe.be/legalworld-newsletter

ď‚™ @LegalWorld_nl

V.U.: Hans Suijkerbuijk, Ragheno Business Park, Motstraat 30, 2800 Mechelen

M&D Seminars


Bijlage – Insert M&D Seminars bij Ad Rem – oktober 2017 24-10-2017 - Sint-Niklaas

mdseminars.be/zekerheden

Persoonlijke zekerheden

M&D Seminars organiseert erkende juridische opleidingen

Kluwer Opleidingen - M&D Seminars

Ontdek het volledige aanbod via www.mdseminars.be

info.mdseminars@wolterskluwer.com

of ontdek geselecteerde opleidingen in deze brochure.

www.mdseminars.be

Met deopmogelijkheid om120 het boek ‘Borgtocht, een rechtsfiguur met veel facetten’ en biedt jaarbasis meer dan opleidingen aan. Motstraat 30 - 2800 Mechelen aan gunsttarief te kopen Tel.: 09 224 31 46 - Fax: 09 225 32 17

Het

Zomerprogramma Zomerprogram Het

van

24-10-2017 - Sint-Niklaas

van

mdseminars.be/zekerheden

M&D M&D Seminars Seminars

Persoonlijke zekerheden

Met de mogelijkheid om het boek ‘Borgtocht, een rechtsfiguur met veel facetten’ aan gunsttarief te kopen Programma – onder voorbehoud

BURGERLIJK RECHT

desgevallend incl. vergelijking met zakelijke

12.30 - 13.30 Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet

13.30 tot 17.00 uur

voorzien Sint-Niklaas, Hotel Serwir

Studienamiddag

Algemene inleiding De verplichtingen van de schuldeiser t.a.v. de borg (met bijzondere aandacht voor de

inclusief het boek

‘Borgtocht, 13.30 tot 17.00een uur rechtsfiguur met veel facetten’ Sint-Niklaas, Hotel Serwir Attest

· Orde van Vlaamse Balies: Studienamiddag 4 juridische punten

4 juridische punten

3,5 uren

· FSMA: 2 punten voor

De impact van insolventie op de gestelde

17.00 - 17.30

persoonlijke (en hybride) zekerheden -

Mogelijkheid tot vraagstelling

desgevallend incl. vergelijking met zakelijke

Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet voorzien

4 t.e.m. 8 4 t.e.m. 8 inleiding • Algemenejuli 2016 juli 2016 • De verplichtingen van de schuldeiser t.a.v. 13.30 - 17.00

zekerheden

De risico’s van aansprakelijkheid inzake

“krediet”verschaffing door niet-betaling

17 en 18 17 en 18 augustus 2016 augustus 2016 • Upstream garanties, vennootschapsbelang en bedrijfsvoorheffing, BTW, RSZ, …. en de vraag of dit geen “zekerheden” betreffen

de borg (met bijzondere aandacht voor de persoonlijke zekerheden en garanties target Meester Dominique Blommaert Meester Isabelle Van Bosch Meester verplichtingen van den de kredietgever), en deJens Benoot bij aankoop eigen aandelen Advocaat-vennoot, Advocaat, DLA Piper Advocaat, Janson Baugniet – relatie borg – hoofschuldenaar Praktijkassistent KULeuven 17.00 - 17.30 De impact van insolventie op de gestelde persoonlijke (en hybride) zekerheden -

Janson Baugniet

Estate Estate PlanningsPlanningsdagen dagen

Mogelijkheid tot vraagstelling

Sprekers

Meester Kim Van Vaerenbergh

Meester Olivier Lemahieu

Advocaat, DLA Piper

Advocaat, DLA Piper

Meester Thomas Niclaes

Advocaat, Blienberg Advocaten

26 en 30 26 en 30 Meester Dominique Blommaert Meester Isabelle Van den Bosch Benoot augustus 2016 augustus 2016 25 en 23, 3025 enMeester 30JensJanson Advocaat-vennoot, Advocaat, DLA Piper Advocaat, Baugniet –

23, augustus augustus 2016 2016

tussenpersonen bank en beleggingen

persoonlijke zekerheden en garanties target

JuristenJuristendagen dagen

· Orde van Vlaamse Balies: · BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01:

Upstream garanties, vennootschapsbelang en bij aankoop eigen aandelen

12.30 - 13.30

tussenpersonen ‘Borgtocht, een bank en beleggingen rechtsfiguur met veel

Attest

of dit geen “zekerheden” betreffen

relatie borg – hoofschuldenaar

btw) · 210 euro (excl. BURGERLIJK RECHT · 310 euro (excl. btw)

facetten’

“krediet”verschaffing door niet-betaling

Leuvense Leuvense WebinarWebinar •Programma – onder voorbehoud en Gentse en GentseDays Days Wetsdagen Wetsdagen Sprekers verplichtingen van de kredietgever), en de

· BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 210 euro (excl. btw) 310uren euro (excl. btw) · 3,5 2 punten voor · FSMA: inclusief het boek

De risico’s van aansprakelijkheid inzake bedrijfsvoorheffing, BTW, RSZ, …. en de vraag

13.30 - 17.00

• •

zekerheden

Meester Birgitta Van Itterbeek

Advocaat-Partner, Monard Law

Praktijkassistent KULeuven

Janson Baugniet


25-10-2017 - Gent 09-11-2017 - Kontich

mdseminars.be/faillissementsrecht

Faillissementsrecht Een overzicht van recente rechtspraak Grondwettelijk Hof, het Hof van Cassatie als diverse hoven van beroep en rechtbanken van koophandel hebben talrijke uitspraken geveld, waaruit de sprekers een selectie hebben gemaakt ten behoeve van de practicus van het faillissementsrecht.

Tijdens deze studienamiddag worden, naar jaarlijkse traditie, een aantal belangrijke evoluties in het faillissementsrecht kritisch geanalyseerd, aangezien er in de tweede helft van 2016 en 2017 heel wat belangrijke arresten en vonnissen werden gewezen. Zowel het Europees Hof van Justitie, het

VENNOOTSCHAPSRECHT INSOLVENTIERECHT

Programma 12.30 - 13.30 Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet voorzien

13.30 tot 17.00 uur 13.30 - 17.00 Faillissementsrecht: Een overzicht van recente rechtspraak

Gent, Holiday Inn Expo Gent Kontich, De Jachthoorn

Studienamiddag

210 euro (excl. btw)

Attest

·

Orde van Vlaamse Balies:

• • • • • • • • • • • •

Faillissementsvoorwaarden en verzet Taken van de curator Zekerheden Boedelschulden bij WCO Ereloon curator Vennootschap in vereffening Compensatie Aansprakelijkheidsregelingen na faillissement Verschoonbaarheid Belastingschulden na faillissement Verbintenissen van schuldenaar na faillissement Verschaffingsvereiste

4 juridische punten

· BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

Sprekers

42

Meester Eddy Van Camp

Meester Ilse Mertens

Advocaat-vennoot, EVC

Advocaat-vennoot, EVC

Advocaten

Advocaten


07-11-2017 - Sint-Niklaas

mdseminars.be/antidiscriminatie

Discriminatie op de werkvloer Update n.a.v. recente arresten Europees hof en 10 jaar antidiscriminatiewetgeving

Hoewel de Belgische wetgeving geen algemene regel kent die werkgevers verplicht om werknemers gelijk te behandelen, moet er wel rekening gehouden worden met de wettelijke bepalingen die verbieden dat werknemers op basis van bepaalde criteria ongelijk worden behandeld zonder dat daarvoor een door de wet aanvaarde verantwoording bestaat. Deze bepalingen liggen o.m. vervat in de zgn. ‘Antidiscriminatiewetten’ die ingevoerd werden in 2007 en dus hun 10-jarig bestaan ‘vieren’.

In deze tien jaar is het belang van discriminatie op de werkvloer toegenomen: in 2016 steeg het aantal klachten over discriminatie op het werk bij Unia met 48 % in vergelijking met 2015. Tijdens deze studienamiddag zullen de sprekers, n.a.v. het recente arrest en het 10-jarig bestaan van de antidiscriminatiewetten, de problematiek van mogelijke discriminatiegronden op de werkvloer schetsen en vanuit een praktijkbenadering de voornaamste aandachts- en knelpunten op een rijtje zetten. Dat het topic zeker actueel is en blijft, blijkt nog uit het recent afgesloten zomerakkoord, waarin de minister van Werk met zgn. ‘mystery calls’ de mogelijkheid biedt voor de Sociale inspectie om via anonieme tests discriminatie op te speuren.

SOCIAAL RECHT

Programma 12.30 - 13.30

13.30 tot 17.00 uur

Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet

voorzien

Geloof ❯ Arresten Hof van Justitie van 14 maart 2017 (Achbita en Bougnaoui) – Europees standpunt in hoofddoekenverbod op de

Sint-Niklaas, Hotel Serwir

13.30 - 17.00 1. Principes van de antidiscriminatiewetten van 10 mei 2007

Studienamiddag

210 euro (excl. btw)

• • • • •

Attest

· Orde van Vlaamse Balies: · BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 3 uren

Rechtvaardigingsgronden

❯ beëindiging arbeidsovereenkomst: leeftijd

Actiemiddelen De bescherming geboden door de antidiscriminatiewetgeving: wie geniet hiervan

als rechtvaardiging? Handicap en gezondheid ❯ wanneer is er sprake van een handicap?

en hoe? Bestaat er een vermoeden van

Risico’s bij verbreking arbeidsovereenkomst

discriminatie? Wat is de impact op de

arbeidsongeschikte werknemer? Obesitas:

2. Enkele beschermde criteria onder de loep:

❯ aanwerving: mag werkgever de voorkeur kandidaten?

Overzicht van de beschermde criteria

discriminatie?

werkvloer Leeftijd geven aan jongere of minder ervaren

Directe en indirecte discriminatie

bewijslast? Welke sancties in geval van

4 juridische punten

een handicap? Wat met burn-out? Syndicale overtuiging ❯ Heeft een vakbondsman evenveel kans op

Geslacht

promotie gekregen als een 'gewone' collega

❯ ontslag van een zwangere vrouw - miskraam

die niet syndicaal actief is?

of een ivf? Ras, nationaliteit en etnische afkomst

17.00 - 17.30

❯ voorkeur van klanten rechtvaardiging voor

Mogelijkheid tot vraagstelling

discriminatoir aanwervingsbeleid?

Sprekers

Meester Inger Verelst

Meester Leen Peeters

Advocaat-vennoot, Claeys &

Advocaat, Claeys & Engels

Engels

45


14-11-2017 - Sint-Niklaas

mdseminars.be/mededinging

Mededinging Een praktijkgerichte update

Vrije mededinging is essentieel voor een vrijemarkteconomie: de regels inzake mededinging bevorderen levendige concurrentie en garanderen het onbelemmerd toetreden van startende ondernemers.

Daarnaast is er de rol van de Belgische Mededingingsautoriteit die bv. begin dit jaar richtsnoeren voor inkopers bij overheden publiceerde, m.b.t. het opsporen en voorkomen van ‘samenspanning bij overheidsopdrachten’ (bid rigging). Deze instantie kan ook sancties opleggen, met boetes die tot ettelijke miljoenen euro’s kunnen oplopen. Recent was dit o.a. het geval voor Algist Bruggeman.

Recente toepassingen onderstrepen het belang van deze materie.

We bekijken dan ook niet enkel het juridisch kader maar laten

Denk daarbij aan de wet van 6 juni 2017 die het mogelijk maakt

ook de actuele toepassingen aan bod komen. Alles uitvoerig

voor bedrijven of consumenten, schadevergoeding te bekomen na

geïllustreerd aan de hand van zaken die door de Belgische en

inbreuken op het mededingingsrecht (omzetting van de Europese

Europese mededingingsautoriteiten werden beslecht.

richtlijn 2014/104/EU van 26 november 2014 in Belgisch recht).

HANDELS- EN ECONOMISCH RECHT

Programma

voorzien

• • •

09.30 - 17.00

Deel 4: Recente ontwikkelingen inzake inspecties

08.45 - 09.30 Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet 09.30 tot 17.00 uur

Sint-Niklaas, Hotel Serwir

Studiedag

· 319 euro (excl. btw) · 399 euro (excl. btw)

Deel 1: Kartels, contacten tussen concurrenten

• •

Trends en ontwikkelingen inzake kartels

Exclusieve distributie en non-concurrentie

E-commerce en ‘geo-blocking’

Contacten tussen concurrenten

Deel 2: Distributie en mededingingsrecht

De verschillende vormen van misbruik Complexere regels inzake kortingen en hoe deze in de praktijk toe te passen

en schadevergoeding

Inspecties nog ingrijpender: focus op e-search

Belgische invoering van de EC Richtlijn voor

en de rechten van verdediging recht op schadevergoeding voor inbreuken mededingingsrecht

beding

Deel 3: Misbruik machtspositie

Wat is een ‘machtspositie’?

17.00 - 17.30 Mogelijkheid tot vraagstelling

inclusief het boek ‘Distributieovereenkomsten in het mededingingsrecht - 2017’

Attest

Sprekers

· Orde van Vlaamse Balies: 6 juridische punten

· BIBF/IBR: 6 uren · IAB-B0458/2016-01: 6 uren

De heer Gerben Pauwels

Meester Joost Haans

Meester Vincent Mussche

Voorzitter, Assessor, Belgische

Advocaat, Baker McKenzie

Advocaat, Baker McKenzie

Mededingingsautoriteit

Meester Hannelore Wiame

Meester Bram Hoorelbeke

Advocaat, Baker McKenzie

Advocaat, Baker McKenzie

49


28-11-2017 - Groot-Bijgaarden

mdseminars.be/energierecht

Energierecht Een praktijkgerichte benadering

Het hedendaags energierecht is erg recent en een complexe en snel evoluerende materie. Gelet op de gelaagdheid van de bevoegdheden is de wetgeving bovendien zowel van internationale, Europese, federale en regionale aard.

Daarenboven raakt het energierecht ook nog aan tal van traditionele rechtstakken (mededingingsrecht, Europees recht, contractenrecht…) en is het hiertussen een eigen plaats aan het veroveren. Tijdens deze studienamiddag worden de belangrijkste ontwikkelingen toegelicht die zich recentelijk hebben voorgedaan in het domein van het energierecht.

PUBLIEK- EN AANBESTEDINGSRECHT ENERGIERECHT

Programma – gedetailleerd programma volgt 12.30 - 13.30 Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet voorzien

13.30 tot 17.00 uur 13.30 - 17.00 Energierecht: een praktijkgerichte benadering Groot-Bijgaarden, Waerboom

17.00 - 17.30 Mogelijkheid tot vraagstelling

Studienamiddag

· 210 euro (excl. btw) · 277 euro (excl. btw) inclusief het boek

‘Energierecht in België en Vlaanderen - 2017’

· 299 euro (excl. btw)

inclusief het boek ‘Jaarboek Energierecht - 2016’

· 365 euro (excl. btw)

inclusief beide boeken

Attest

· Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten

· BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

Spreker

Meester Bram Delvaux Advocaat, Eubelius

62


28-11-2017 - Sint-Niklaas

mdseminars.be/assistentiewoningen

Assistentiewoningen en pop-up Twee actuele thema’s

De veroudering van de bevolking leidt tot een toegenomen aandacht voor de verschillende woonvormen voor ouderen, waarbij de aandacht voor de zorgfunctie voor deze ouderen een centrale plaats inneemt. Met maximaal zelfstandig wonen voor ogen is het zorgvastgoed, en meer bepaald de assistentiewoningen een nieuwe hype geworden. Nieuwe regelgeving is de laatste jaren dan ook op de voorgrond getreden, die daarbij niet altijd gemakkelijk verzoenbaar blijkt met de bestaande regelgeving.

Tijdens deze studienamiddag schetsen de sprekers u de aspecten vergunningen en projectstructuur van deze assistentiewoningen (met o.a. de voornaamste publiekrechtelijke aspecten, de aspecten betreffende de mede-eigendom en de uitbating van de assistentiewoningen). In het tweede deel wordt een ander recent fenomeen op de vastgoedmarkt onder de loep genomen, de pop-up. Tot voor kort was er geen duidelijk juridisch kader voor de huur van een pand in het kader van een pop-up. In de praktijk werd vaak de rechtsfiguur van de bezetting ter bede gebruikt. Het decreet houdende huur van korte duur voor handel en ambacht, dat op 1 september 2016 in werking trad, heeft hiervoor een oplossing gebracht door te voorzien in een specifiek huurregime voor pop-upshops in Vlaanderen. De sprekers belichten daarbij de opportuniteiten en aandachtspunten van het nieuwe decreet, o.a. in de strijd tegen leegstand. Daarnaast blikken zij vooruit op de geplande hervorming van de Handelshuurwet in Vlaanderen.

VASTGOED- EN STEDENBOUWRECHT

Programma 12.30 - 13.30 Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet

13.30 tot 17.00 uur

voorzien

13.30 - 17.00 Sint-Niklaas, Hotel Serwir

Studienamiddag

210 euro (excl. btw)

Attest

· Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten

Assistentiewoningen

Publiekrechtelijke aspecten, met inbegrip van

Draaiboek bij de ontwikkeling van een

vergunningen

• •

Toepassingsgebied en afbakening ten aanzien van andere rechtsfiguren (handelshuur, bezetting ter bede, … ) Valkuilen en aandachtpunten bij de duur en beëindiging van de kortetermijnhuur Modaliteiten huurprijs, verbouwingen, overdracht en vervreemding, en rechtspleging Regionalisering van de handelshuurwet: krijtlijnen van een hervorming

assistentiewoningenproject: mede-eigendom Uitbating van een assistentiewoningenproject

17.00 - 17.30 Mogelijkheid tot vraagstelling

Pop-up

Achtergrond van het decreet en de problematiek van de ‘pop-up’ handelszaken

Sprekers

· Nationale Kamer van Notarissen: 3,5 uren

(aanvraag ingediend)

· BIV/BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren

Meester Dave Mertens

Meester Maarten Somers

Meester Kristof Hectors

Advocaat-vennoot, Schoups

Advocaat-vennoot, Schoups

Counsel, Schoups

Meester Christine Heeb

Meester Ewoud Willaert

Advocaat, Schoups

Advocaat, Schoups

61


01-12-2017 - Sint-Niklaas

mdseminars.be/ondernemingsstrafrecht

Ondernemingsstrafrecht

In samenwerking met:

Tijdens deze studiedag worden twee opleidingen van telkens een halve dag gegeven door ervaren praktijkjuristen, waarbij ruime mogelijkheid tot vraagstelling wordt voorzien.

een aantal recente ontwikkelingen in drie specifieke domeinen

De bedoeling van deze studiedag: in de ochtend een aantal

moeten gekend zijn. De sprekers zullen zowel de laatste evoluties

algemene topics behandelen, waarbij telkens zowel wordt

toelichten als een aantal casussen bespreken waar opportuun.

van het ondernemingsstrafrecht, domeinen waarin de laatste evoluties volgens de sprekers door elke praktijkjurist (advocaat, magistraat, bedrijfsjurist, compliance officer, …) die met de problematiek van ondernemingsstrafrecht wordt geconfronteerd,

stilgestaan bij de laatste ontwikkelingen op Belgisch niveau als bij de impact van de steeds belangrijker wordende Europese

Deelnemers kunnen het gloednieuwe boek ‘Klassiek en digitaal

rechtspraak.

speuren naar strafrechtelijk bewijs’ van Meester Charlotte Conings, spreker tijdens de namiddag, aan gunsttarief

In de namiddag wordt vervolgens een analyse gemaakt van

STRAFRECHT VENNOOTSCHAPSRECHT

aanschaffen.

Programma

INTELLECTUELE

08.45 - 09.30

13.00 - 13.45

EIGENDOMS- EN IT-RECHT

Registratie van de deelnemers | onthaalkoffie

Registratie deelnemers namiddagsessie |

SOCIAAL RECHT FISCAAL RECHT

09.30 tot 17.00 uur

broodjesbuffet voorzien 09.30 - 13.00 Sessie 1: Ondernemingsstraf(proces)recht:

13.45 - 16.30

recente ontwikkelingen op vlak van wetgeving en

Sessie 2: De laatste ingrijpende evoluties

rechtspraak Een selectie van recente ontwikkelingen op het vlak van:

Sint-Niklaas, Hotel Serwir

• •

IT-strafrecht Fiscaal strafrecht Sociaal strafrecht

relevante misdrijven zoals valsheid in

16.30 - 17.00

geschriften, oplichting, witwassen, misbruik

Mogelijkheid tot vraagstelling

van vertrouwen en vennootschapsgoederen,

Studiedag

· 210 euro (excl. btw) per

daderschap en toerekening

• • •

faillissementsmisdrijven procedurele aspecten

sessie

· 315 euro (excl. btw) voor 1 sessie

inclusief het boek 'Klassiek en digitaal

Sprekers

speuren naar strafrechtelijk bewijs november 2017'

· 149 euro (excl. btw) per bijkomende sessie

Meester Patrick Waeterinckx

Meester Joris Lambrechts

Meester Liesbeth Meirens

Advocaat-vennoot, Waeterinckx

Advocaat, Waeterinckx

Advocaat, Waeterinckx

Advocaten

Advocaten

Advocaten

Meester Gerd D. Goyvaerts

Meester Charlotte Conings

Meester Tom Messiaen

Advocaat-vennoot, Tiberghien

Advocaat, Stibbe

Advocaat-vennoot, Monard Law

Attest per sessie

· Orde van Vlaamse Balies: 4 juridische punten

· BIBF/IBR: 4 uren · IAB-B0458/2016-01: 3,5 uren per sessie

67


07-12-2017 - Groot-Bijgaarden

mdseminars.be/gdpr

Data Protection/GDPR

De nieuwe Europese verordening inzake persoonsgegevensbescherming treedt in werking op 25 mei 2018. Tegen dan moet iedereen zich in orde stellen, de tijd dringt dus. Het correct toepassen van de privacyregelgeving wordt de komende maanden een uitdaging voor iedereen.

degelijk en gefundamenteerd advies wil geven inzake deze binnenkort in werking tredende regelgeving, en dit op alle vlakken. Elke deelnemer krijgt bovendien het nieuwe boek ‘Gegevensbescherming in de praktijk - 2017’, dat een absolute meerwaarde betekent voor elke praktijkjurist.

In het licht hiervan, is deze studiedag zo ingevuld dat elke deelnemer naar huis gaat met het totaal plaatje, zijnde een antwoord op de vragen: “Waarom? Wie? Wat? Hoe?”. Deze studiedag is dan ook een must voor elke praktijkjurist die een

HANDELS- EN ECONOMISCH RECHT

Programma – gedetailleerd programma volgt

INTELLECTUEEL

08.45 - 09.30

EIGENDOMS- EN IT-RECHT

Registratie van de deelnemers | broodjesbuffet

wat met het marketingbureau dat wordt ingeschakeld?

3. De impact van de GDPR op het arbeidsrecht en

voorzien

HR beleid 09.30 - 17.00

4. Doorgifte en uitwisseling van

1. Algemene inleiding met het oog op een

persoonsgegevens binnen en buiten de EU:

praktische implementatie van de GDPR Groot-Bijgaarden,

2. De verwerking van persoonsgegevens in het

Waerboom

kader van klantenbeheer en direct marketing Tijdens deze sessie komen zowel de inhoudelijke als praktische aspecten aan bod die verband

Studiedag

houden met het bewaren en gebruiken van gegevens van (eind)klanten, bijv. voor direct marketing. De volgende vragen worden daarbij

380 euro (excl. btw) inclusief het boek ‘Gegevensbescherming in de praktijk - 2017’

Attest

· Orde van Vlaamse Balies:

o.m. beantwoord:

belangrijke aandachtspunten

• • •

tussen ‘verantwoordelijken’: onder welke voorwaarden? Delen van persoonsgegevens met een ‘verwerker’: onder welke voorwaarden? Grensoverschrijdende doorgifte van persoonsgegevens: welke mogelijkheden biedt de GDPR?

• • •

hoe kies je de meeste gepaste rechtsgrond?

moet je een DPO aanstellen/impact

17.00 - 17.30

assessment doen in geval van direct

Mogelijkheid tot vraagstelling

welke informatie geef je mee aan klanten? welke manieren zijn er om die informatie te communiceren?

Uitwisseling van persoonsgegevens

Bijzonder geval: doorgifte van persoonsgegevens naar de VS Bijzonder geval: UK - wat na Brexit

marketing?

6 juridische punten

· FSMA: 6 punten voor

tussenpersonen banken beleggingen en

Sprekers

compliance officers

· BIBF/IBR: 6 uren · IAB-B0458/2016-01: 6 uren

Prof. dr. Patrick

Meester Marga Caproni

Meester Stéphanie

Meester Anouk Focquet

Van Eecke

Advocaat, Loyens &

De Smedt

Advocaat, contrast

Professor, Universiteit

Loeff

Advocaat, Loyens &

Antwerpen en partner DLA Piper

72

Loeff

Verantwoordelijke uitgever: Johan De Meyer, Motstraat 30, 2800 Mechelen

09.30 tot 17.00 uur


Bijlage – Insert THEMIS – Die Keure Ad Rem – oktober 2017 SCHOOL VOOR POSTACADEMISCHE JURIDISCHE VORMING

PROGRAMMA VORMINGSONDERDELEN BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN PUBLIEKRECHT IP & ICT-RECHT VENNOOTSCHAPSRECHT AANSPRAKELIJKHEIDS- EN VERZEKERINGSRECHT

Academiejaar 2017-2018


WOORD VOORAF De KU Leuven wil haar studenten een geĂŻntegreerd vormingsproject aanbieden. Het is meer dan onderwijs dat naar een diploma leidt. Wij zien het als onze evidente opdracht studenten in een breed kader grondige kennis en vaardigheden te laten verwerven. Studenten worden gestimuleerd een onderzoekende houding te ontwikkelen waarin verwondering en vreugde voor het speuren naar inzicht een plaats krijgen. Dit moet de basis leggen voor een houding van levenslang leren waarin de specifieke opdracht van de THEMIS School past.

Net zoals voorgaande jaren kunnen de opleidingen die wij in Leuven aanbieden ook via livestream gevolgd worden. Wij hopen dan ook van harte u op een van onze vormingen te mogen begroeten.

De THEMIS School voor Postacademische Juridische Vorming groeide uit tot een interuniversitair samenwerkingsverband tussen de rechtsfaculteiten KU Leuven, KULAK, KU Leuven Campus Brussel en de Universiteit Hasselt. Gespreid over drie academiejaren biedt THEMIS ondertussen op de vier campussen een overzicht van de actuele tendensen in wetgeving, rechtspraak en rechtsleer. In het academiejaar 2017-2018 passeren Bijzondere Overeenkomsten, Publiekrecht, IP & ICT-recht, Vennootschapsrecht en Aansprakelijkheid en Verzekeringsrecht de revue.

-2-

Prof. dr. Yves Stevens Directeur THEMIS School voor Postacademische Juridische Vorming


Vormingsonderdeel

1

BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN

Leuven donderdag 9 november 2017 van 14u00 tot 18u00 (ook livestream) Voorzitter: Jacques Herbots, emeritus hoogleraar KU Leuven

Hasselt dinsdag 21 november 2017 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Bart Van Den Bergh, raadsheer Hof van Beroep te Antwerpen

Kortrijk maandag 13 november 2017 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Erik Dursin, raadsheer Hof van Beroep te Gent

Brussel donderdag 23 november 2017 van 14u00 tot 18u00 Voorzitter: Koenraad Moens, raadsheer Hof van Cassatie Brussel

Middagprogramma Leuven – Brussel en livestream

Avondprogramma Kortrijk - Hasselt

Programma

13u30 - 14u00

17u00 - 17u30

Onthaal van de deelnemers

14u00 - 14u10

17u30 - 17u40

Verwelkoming en inleiding door de voorzitter

14u10 - 14u55

17u40 – 18u25

Recente ontwikkelingen op het vlak van koop en lastgeving Prof. dr. Bernard Tilleman, gewoon hoogleraar, decaan Rechtsfaculteit KU Leuven In de afgelopen drie jaar is er belangrijke (recente) cassatierechtspraak over de aansprakelijkheid van gespecialiseerde versus professionele verkoper voor verborgen gebreken, de mogelijkheid van de koper om eigenmachtig het verkochte goed te herstellen, de mogelijkheid om de koop te ontbinden bij manipulatie van de kilometerteller door een vorige verkoper, de integrale toepasselijkheid van de consumentenkoop bij verkoop van dieren, rechtspraak van het Europees Hof van Justitie over de verplichting om ambtshalve de kwalificatie van consumentenkoop toe te passen, de hoedanigheid van verkoper wanneer een tussenpersoon zijn hoedanigheid niet heeft kenbaar gemaakt, de notie potentieel gebrek bij richtlijn productaansprakelijkheid. Daarnaast wordt ook een overzicht van rechtspraak gebracht van de bodemrechter inzake koop en lastgeving zoals over de mogelijkheid tot rechterlijke substitutie bij schending van een voorkooprecht.

14u55 - 15u40

18u25 – 19u10

Recente ontwikkelingen op het vlak van huur Prof. dr. Nicolas Carette, hoofddocent UAntwerpen, advocaat en dr. Pieter Brulez, vrijwillig wetenschappelijk medewerker KU Leuven, advocaat In dit onderdeel wordt ingegaan op de actuele ontwikkelingen in het huurrecht. Daarbij ligt de focus op het komende Vlaams Huurdecreet, waarvan de inwerkingtreding is voorzien op 1 september 2018. In dit decreet worden regels van gemeen huurrecht onder het dwingende woninghuurregime gebracht, worden sommige bestaande bepalingen inzake woninghuur bijgewerkt en worden nieuwe bepalingen toegevoegd (bv. over medehuur, huur voor huisvesting van studenten). Zo bent u meteen mee met de werking en impact van dit voor de vastgoedpraktijk van belang zijnde decreet. De voorziene regelingen in Brussel en Wallonië worden hierin betrokken.

15u40 - 15u55

19u10 – 19u25

Vraagstelling

15u55 - 16u15

19u25 – 19u45

Koffie/Thee en versnaperingen

16u15 - 17u00

19u45 – 20u30

Recente ontwikkelingen op het vlak van kleine contracten Prof. dr. Bert Demarsin, hoofddocent KU Leuven Campus Brussel In zijn bijdrage biedt professor Demarsin een overzicht van de belangrijkste evoluties en aandachtspunten op het vlak van de zogenaamde “kleine contracten”. Daar het in het bestek van zijn bijdrage onmogelijk is alle kleine contracten omvattend te analyseren, kiest hij er bewust voor de hogere rechtspraak als uitgangspunt te hanteren voor een punctuele bespreking van welbepaalde actuele leerstukken. Door op die manier toch alle kleine contracten af te dekken, biedt hij het publiek een ware update op het vlak van de ruil, de dading, de lening, de bewaargeving, het sekwester, de borg, de lijfrente en de kanscontracten.

17u00 - 17u45

20u30 – 21u15

Recente ontwikkelingen op het vlak van aanneming Prof. dr. Alain Laurent Verbeke, gewoon hoogleraar KU Leuven en drs. Tom Gladinez, assistent KU Leuven, advocaat Deze bijdrage biedt een kritische analyse van de belangrijkste tendensen uit de rechtspraak over aanneming en woningbouw van de voorbije tien jaar. Het uitgangspunt is een grondige stand van zaken aan de hand van de arresten van het Hof van Cassatie in het aannemingsrecht. Vervolgens houden Prof. dr. Alain Laurent Verbeke en drs. Tom Gladinez de belangrijkste tendensen uit een decennium rechtspraak in deze rechtstak kritisch tegen het licht.

17u45 - 18u00

21u15 - 21u30

Vraagstelling en slotbeschouwing

Coördinatie: Prof. dr. Bernard Tilleman, Prof. dr. Alain-Laurent Verbeke

-3-


Vormingsonderdeel

2

PUBLIEKRECHT

Leuven donderdag 8 februari 2018 van 14u00 tot 18u00 (ook livestream) Voorzitter: Benoît Allemeersch, hoofddocent KU Leuven, gastprofessor UHasselt, advocaat balie Brussel

Hasselt dinsdag 27 februari 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Bernard Vanheusden, hoofddocent UHasselt

Kortrijk maandag 19 februari 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Isabelle Larmuseau, docent KU Leuven, advocaat Middagprogramma Leuven en livestream

Avondprogramma Kortrijk - Hasselt

Programma

13u30 - 14u00

17u00 - 17u30

Onthaal van de deelnemers

14u00 - 14u10

17u30 - 17u40

Verwelkoming en inleiding door de voorzitter

14u10 - 14u55

17u40 – 18u25

Omgevingsvergunningen Prof. dr. Kurt Deketelaere, gewoon hoogleraar KU Leuven en dr. Thomas Sterckx, vrij medewerker KU Leuven en advocaat Met de omgevingsvergunning wordt het vergunningenlandschap in Vlaanderen grondig hervormd. De omgevingsvergunning integreert de bestaande milieu- en stedenbouwkundige vergunning in één vergunning. Als gevolg hiervan zullen aanvragen worden onderworpen aan een globale beoordeling. Aanvragers, adviesinstanties en vergunningverlenende overheden zullen zich de komende maanden het ‘omgevingsdenken’ dan ook eigen moeten maken. De (volledige) inwerkingtreding werd recent nog uitgesteld tot 1 januari 2018. Op Vlaams en provinciaal niveau (en in enkele gemeenten) ging men wel al van start. Deze uiteenzetting geeft een overzicht van de nieuwe omgevingsvergunningsprocedure(s) en van de recente en toekomstige wijzigingen. Ook de eerste praktijkervaring zal met u worden gedeeld.

14u55 - 15u40

18u25 – 19u10

Actualia aanbestedingsrecht en concessies Prof. dr. David D’Hooghe, deeltijds hoogleraar KU Leuven, advocaat en Prof. dr. Steven Van Garsse, hoofddocent UHasselt Er zal worden ingegaan op de nieuwigheden die voortvloeien uit de recent (30 juni 2017) in werking getreden nieuwe regelgeving overheidsopdrachten en concessies. Deze nieuwe regelgeving beoogt onder meer de richtlijnen 2014/23 betreffende het plaatsen van concessieovereenkomsten, de richtlijn 2014/23 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten in de klassieke sectoren en de richtlijn 2014/25 betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten in de speciale sectoren om te zetten.

15u40 - 15u55

19u10 – 19u25

Vraagstelling

15u55 - 16u15

19u25 – 19u45

Koffie/Thee en versnaperingen

16u15 - 17u00

19u45 – 20u30

Het nieuw Vlaams Onteigeningsdecreet Prof. dr. Stijn Verbist, docent UHasselt, advocaat en dr. Claire Buggenhoudt, vrijwillig wetenschappelijk medewerker aan de UHasselt Het nieuw Vlaams Onteigeningsdecreet treedt normaal in werking op 1 november 2017. Hiermee wordt het onteigeningsprocedurerecht drastisch gewijzigd, ten minste op het eerste gezicht. De sprekers zullen ingaan op de administratieve en de gerechtelijke procedure en deze vergelijken met de federale onteigeningswetten van 26 juli 1962 en 17 april 1835.

Coördinatie: Prof. dr. Stefan Sottiaux

-4-


Vormingsonderdeel

2

17u00 - 17u45

PUBLIEKRECHT

sessie te leuven

De wet van 16 augustus 2016 tot wijziging van de wetten van de Raad van State en de nieuwe verplichtingen inzake bekendmaking van de adviezen van de afdeling wetgeving Prof. dr. Christian Behrendt, deeltijds gewoon hoogleraar KU Leuven In het verleden waren de adviezen van de afdeling wetgeving van de Raad van State dikwijls niet publiek toegankelijk en enkel door een aantal ingewijden gekend. Deze bijdrage tracht een kort overzicht van de wet van 16 augustus 2016 ( Belgisch Staatsblad, 14 september) te geven, die de gevallen en modaliteiten van de openbaarheid van de adviezen van de afdeling wetgeving aanzienlijk wijzigt; ze is sinds 1 januari 2017 van toepassing. De vraag stelt zich echter of de bijna totale transparantie die de wet nu op dit vlak inricht soms niet te verregaand is; zal ze geen afschrikkend effect hebben ten opzichte van regeringen met innovatieve politieke ideeĂŤn? 20u30 - 21u15

sessie te kortrijk

Recente Europese en nationale rechtspraak over discriminatie Prof. dr. Stefan Sottiaux, hoofddocent KU Leuven en advocaat en mevr. Marie Spinoy, Master Rechten KU Leuven, studente Magister Juris Universiteit Oxford Deze bijdrage biedt een systematisch en analytisch overzicht van de recente rechtspraak over het discriminatieverbod van de nationale en de Europese rechtscolleges. Bijzondere aandacht wordt besteed aan de rechtspraak over de Europese Richtlijnen inzake gelijke behandeling. 20u30 - 21u15

sessie te hasselt

Beperkingen aan het recht op bescherming van de eigendom Prof. dr. Jan Theunis, Hoofddocent UHasselt, Referendaris Grondwettelijk Hof en dr. Niels Appermont, assistent UHasselt Het eigendomsrecht kan niet alleen in het gedrang komen door onteigeningen, maar ook door andere eigendomsbeperkingen (bouwverbod, inbeslagname, belastingen, ‌). Hoewel artikel 16 van de Grondwet strikt genomen enkel waarborgen biedt inzake onteigening, heeft de rechtspraak die bescherming via verdragen en algemene beginselen verder uitgebreid naar andere beperkingen van de eigendom. De sprekers lichten de recente ontwikkelingen op dat vlak toe aan de hand van de rechtspraak van de hoogste rechtscolleges (EHRM, HvJ, GwH, Cass, RvS). 17u45 - 18u00

21u15 - 21u30

Vraagstelling en slotbeschouwing

-5-


Vormingsonderdeel

3

IP & ICT-RECHT

Leuven donderdag 8 maart 2018 van 14u00 tot 18u00 (ook livestream) Voorzitter: Frank Gotzen, professor emeritus KU Leuven

Hasselt dinsdag 20 maart 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Ken Andries, docent UHasselt, advocaat aan de balie van Brussel

Kortrijk maandag 12 maart 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Geneviève Vanderstichele, raadsheer Hof van Beroep Gent

Brussel donderdag 22 maart 2018 van 14u00 tot 18u00 Voorzitter: Els Herregodts, raadsheer Hof van Beroep Brussel

Middagprogramma Leuven - Brussel en livestream

Avondprogramma Kortrijk - Hasselt

Programma

13u30 - 14u00

17u00 - 17u30

Onthaal van de deelnemers

14u00 - 14u10

17u30 - 17u40

Verwelkoming en inleiding door de voorzitter

14u10 - 14u55

17u40 – 18u25

Klaar voor de Algemene Verordening Gegevensbescherming (EU) 2016/679? dr. Els Kindt, postdoctoraal onderzoeker KU Leuven CiTiP, docent Manama IP&ICT, hoofddocent ULeiden De spreker gaat in op nieuwe ontwikkelingen in het gegevensbeschermingsrecht. Een selectie wordt gemaakt van de belangrijkste aanpassingen en nieuwe verplichtingen onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming die op 25 mei 2018 uitwerking heeft. Zo wordt onder meer toelichting gegeven bij het nieuw toepassingsgebied, de vereisten van de toestemming, de inschatting van de risico’s van gegevensverwerkingen, de effectbeoordeling en het melden van gegevensbeschermingsinbreuken. Ook de rechten van betrokkenen komen aan bod.

14u55 - 15u40

18u25 – 19u10

De privacybescherming van werknemers anno 2018: Niet zo vanzelfsprekend als het lijkt dr. Yung Shin Van Der Sype, postdoctoraal onderzoeker KU Leuven CiTiP De bescherming van het privéleven en van de persoonsgegevens van werknemers wordt anno 2018 op verschillende vlakken uitgedaagd. Tijdens deze sessie worden eerst enkele kernbeginselen uit de Algemene verordening gegevensbescherming toegepast in de arbeidscontext. Daarna wordt ingegaan op recente ontwikkelingen in het ‘werknemers-privacy vs ondernemingssecurity’-debat.

15u40 - 15u55

19u10 – 19u25

Vraagstelling

15u55 - 16u15

19u25 – 19u45

Koffie/Thee en versnaperingen

16u15 - 17u00

19u45 – 20u30

Recente ontwikkelingen in het merkenrecht Prof. dr. Marie-Christine Janssens, gewoon hoogleraar KU Leuven en hoofd KU Leuven Centre for IT & IP Law (CiTiP) In dit overzicht worden de ontwikkelingen in de periode 2015-2017 besproken. Centraal staan de wijzigingen aan de Europese merkenwetgeving van december 2015 en de gevolgen voor de Benelux wetgeving en rechtspraak. Een selectie van belangwekkende beslissingen van het Hof van Justitie vormen de rode draad.

17u00 - 17u45

20u30 – 21u15

De procedure van beslag inzake namaak en recente evoluties in het octrooirecht Prof. dr. Geertrui Van Overwalle, hoogleraar KU Leuven CiTiP Allereerst worden de recente ontwikkelingen omtrent beslag inzake namaak in het octrooirecht toegelicht, met bijzondere aandacht voor de invulling en evolutie van de toepassingsvoorwaarden door de rechter, de informatieplicht van de verzoeker, maatregelen tot bescherming van confidentiële gegevens van de beslagene, de rol van de gerechtsdeskundige, de figuur van het derdenverzet en de ontluikende praktijk van zogenaamde ‘protective letters’. Daarnaast worden de recente evoluties omtrent het Europees eenheidsoctrooi en het eengemaakt Octrooigerecht besproken

17u45 - 18u00

21u15 - 21u30

Vraagstelling en slotbeschouwing

Coördinatie: Prof. dr. Marie-Christine Janssens

-6-


Vormingsonderdeel

4

VENNOOTSCHAPSRECHT

Kortrijk maandag 16 april 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: N.

Brussel donderdag 26 april 2018 van 14u00 tot 18u00 Voorzitter: Gaby Van den Bossche, voorzitter Nederlandstalige rechtbank van koophandel Brussel

Hasselt dinsdag 24 april 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Peter Martens, voorzitter van de rechtbank van koophandel te Antwerpen, afdelingen Hasselt en Tongeren

Leuven donderdag 7 juni 2018 van 14u00 tot 18u00 (ook livestream) Voorzitter: Henri Haex, voorzitter van de rechtbank van koophandel te Leuven

De Themis-recyclage vennootschapsrecht van dit jaar focust op de belangrijkste gebeurtenis in jaren: de op til staande invoering van een gemoderniseerd Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV). De 4 sprekers waren allen als experten betrokken bij de voorbereiding. Middagprogramma Leuven - Brussel en livestream

Avondprogramma Kortrijk - Hasselt

Programma

13u30 - 14u00

17u00 - 17u30

Onthaal van de deelnemers

14u00 - 14u10

17u30 - 17u40

Verwelkoming en inleiding door de voorzitter

14u10 - 14u55

17u40 – 18u25

Het nieuwe Wetboek van vennootschappen en verenigingen in aantocht: een overzicht in vogelvlucht Prof. dr. Frank Hellemans, docent KU Leuven, advocaat De eerste spreker schetst de strategische keuzes die bij de hervorming werden gemaakt en gaat in op de structuur van het nieuwe Wetboek. Aldus krijgt u een globaal beeld van wat er wel en wat er niet wijzigt. Vervolgens worden drie voor de praktijk belangrijke wijzigingen grondiger onder de loep genomen.

14u55 - 15u40

18u25 – 19u10

Wie is er bang van de kapitaalloze BV? Prof. dr. Marieke Wyckaert, hoogleraar KU Leuven, advocaat Een belangrijk luik van de voorgestelde hervorming is de kapitaalloze BV (en CV). De wetgever geeft gehoor aan de (ruim gedeelde) kritiek dat kapitaal vandaag niet noodzakelijk de meest efficiënte vorm van schuldeisersbescherming is, en stelt alternatieven voor. Mooi meegenomen is de veel grotere flexibiliteit die de BV daardoor voortaan kenmerkt. Meteen wordt ook een alternatief geboden voor het stijgend aantal kapitaalloze buitenlandse vennootschapsvormen dat, door de rechtspraak van het Europese Hof van Justitie, in België een onderneming kan voeren.

15u40 - 15u55

19u10 – 19u25

Vraagstelling

15u55 - 16u15

19u25 – 19u45

Koffie/Thee en versnaperingen

16u15 - 17u00

19u45 – 20u30

Ontbinding en vereffening anno 2017. Flexibel & rechtszeker Prof. dr. Eric De Bie, gastdocent KU Leuven, notaris (Antwerpen - Ekeren) De ontbinding en de vereffening, kleine zusjes van de insolventie (overigens eveneens in beweging), hebben de laatste 10 jaar al heel wat ingrepen ondergaan: getuige daarvan de wetgeving inzake de slapende vennootschappen. Toch zijn er goede redenen om er opnieuw aan te sleutelen: zo is er op een aantal punten ruimte voor versoepeling (o.m. tussenkomst rechtbank, ééndagsprocedure) en worden tezelfdertijd een aantal lacunes en onduidelijkheden weggewerkt.

17u00 - 17u45

20u30 – 21u15

De geschillenregeling 2.0 Prof. dr. Robbie Tas, docent KU Leuven, advocaat Dat dé succesprocedure bij uitstek, de geschillenregeling (uitsluiting en uittreding) haar plaats behoudt in het WVV is een evidentie. Meer dan 20 jaar na haar inwerkingtreding was, mede in het licht van de overvloedige rechtspraak tot op het hoogste niveau, het moment rijp om een aantal punten te verduidelijken, te systematiseren en hier en daar te wijzigen en bij te stellen.

17u45 - 18u00

21u15 - 21u30

Vraagstelling en slotbeschouwing

Coördinatie: Prof. dr. Marieke Wyckaert

-7-


Vormingsonderdeel

5

AANSPRAKELIJKHEIDS- EN VERZEKERINGSRECHT

Leuven donderdag 3 mei 2018 van 14u00 tot 18u00 (ook livestream) Voorzitter: Sophie Stijns, gewoon hoogleraar KU Leuven

Hasselt dinsdag 22 mei 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Bernard Vanheusden, vicedecaan Faculteit Rechten UHasselt

Kortrijk maandag 14 mei 2018 van 17u30 tot 21u30 Voorzitter: Geert Jocqué, raadsheer Hof van Cassatie, deeltijds hoofddocent KU Leuven

Brussel donderdag 24 mei 2018 van 14u00 tot 18u00 Voorzitter: Bart Veeckmans, kamervoorzitter Hof van Beroep te Brussel

Middagprogramma Leuven - Brussel en livestream

Avondprogramma Kortrijk - Hasselt

Programma

13u30 - 14u00

17u00 - 17u30

Onthaal van de deelnemers

14u00 - 14u10

17u30 - 17u40

Verwelkoming en inleiding door de voorzitter

14u10 - 14u55

17u40 – 18u25

Actualia aansprakelijkheidsrecht 2015-2018 Prof. dr. Ilse Samoy, hoofddocent KU Leuven en UHasselt, advocaat en mevr. Karen Ronsijn, praktijkassistent KU Leuven en UHasselt Overzicht van de recente ontwikkelingen met betrekking tot het aansprakelijkheidsrecht: de aansprakelijkheid voor eigen foutieve daad, de kwalitatieve aansprakelijkheid (personen, zaken en dieren), schade en oorzakelijk verband. Daarbij wordt vooral aandacht besteed aan de rechtspraak van het Hof van Cassatie.

14u55 - 15u40

18u25 – 19u10

Capita selecta medisch aansprakelijkheidsrecht dra. Elisabeth Verjans, vrijwillig wetenschappelijk medewerker KU Leuven Overzicht van de rechtspraak over de bewijslast in informed consent-zaken na het cassatiearrest van 25 juni 2015 – Aansprakelijkheid voor gebrekkige medische producten – Het begrip “medisch ongeval zonder aansprakelijkheid” in de uitspraken van het Fonds voor Medische Ongevallen – Beknopt overzicht van de (overige) belangrijke uitspraken inzake medische aansprakelijkheid.

15u40 - 15u55

19u10 – 19u25

Vraagstelling

15u55 - 16u15

19u25 – 19u45

Koffie/Thee en versnaperingen

16u15 - 17u00

19u45 – 20u30

Nieuwe technologische ontwikkelingen en verzekeringen dhr. Jeffrey Amankwah, assistent KU Leuven, advocaat Bij de nieuwe technologische ontwikkelingen in verzekeringen, in het bijzonder inzake telematics, autonome voertuigen en opsporen van fraude, rijzen er diverse juridische problemen, waaronder de toepassing van de nieuwe (Europese) wetgeving inzake privacy en databescherming.

17u00 - 17u45

20u30 – 21u15

Actualia verzekeringsrecht 2015-2018: highlights uit wetgeving en rechtspraak Prof. dr. Caroline Van Schoubroeck, hoogleraar KU Leuven, voorzitter Commissie voor verzekeringen en dra. Tine Meurs, vrijwillig wetenschappelijk medewerker KU Leuven, advocaat Nieuwe editie van het klassieke overzicht van de recente wetgeving en ontwikkelingen in de rechtspraak van de hoogste rechtscolleges inzake verzekeringen en vergoeding van verkeersongevallen.

17u45 - 18u00

21u15 - 21u30

Vraagstelling en slotbeschouwing

Coördinatie: Prof. dr. Caroline Van Schoubroeck en Prof. dr. Ilse Samoy

-8-


PRAKTISCHE INFORMATIE

LOCATIES

Inschrijvingen en inlichtingen

Leuven

THEMIS – School voor Postacademische Juridische Vorming p/a Tiensestraat 41 bus 3440, 3000 Leuven Tel: 016 32 54 84 E-mail: themis@law.kuleuven.be Website: www.pvthemis.be

KU LEUVEN

U kan zich via bovenstaande website op eenvoudige en vlotte wijze inschrijven voor de opleiding van uw keuze. Uw inschrijving is bindend; bij annulatie wordt 10% (met een minimum van 25 euro) van het inschrijvingsgeld aangerekend voor administratiekosten. Gelieve kennis te nemen van de “Algemene voorwaarden” zoals vermeld op www.kuleuven.be/permanentevorming/docs/ algemenevoorwaarden. Alleen schriftelijke annulering wordt aanvaard tot uiterlijk drie werkdagen voorafgaand aan de activiteit. Na die datum blijft het volledige factuurbedrag verschuldigd. Bij verhindering kan men zich zonder bijkomende kosten laten vervangen. Voor magistraten, gerechtelijke stagiairs en personeelsleden van de rechterlijke orde die zich inschrijven maar niet effectief aanwezig zijn, neemt het Instituut voor Gerechtelijke Opleiding de eventuele kosten niet ten laste. Vervanging door een collega is toegestaan, die dan met vermelding van naam en functie tekent naast de naam van de vervangen collega.

Prijs De inschrijvingsprijs bedraagt € 125 per vormingsonderdeel (catering en cahier inbegrepen). Voor deelnemers afgestudeerd in 2015, 2016 of 2017 bedraagt de prijs € 85 per vormingsonderdeel.

Cahiers Per vormingsonderdeel wordt een cahier aangeboden. De cahiers bevatten de bijdragen van de sprekers en zijn beschikbaar op de studiedag. De cahiers zijn exclusief voorbehouden aan de deelnemers van de vormingsonderdelen van de THEMIS School voor Postacademische Juridische Vorming. Ze worden uitgegeven in reeksvorm door die Keure en zijn na afloop van het onderdeel verkrijgbaar bij die Keure, Kleine Pathoekeweg 3, 8000 Brugge. Voor een overzicht van de nog beschikbare Themis-cahiers, surf naar: www.diekeure-juridischeuitgaven.be

Attest Deelname aan een vormingsonderdeel geeft recht op een attest. Om praktische redenen wordt daarom elke deelnemer geregistreerd bij de aanvang van de sessie. Het attest wordt na afloop elektronisch doorgestuurd. Voorwaarde voor toekenning van het attest van de Orde van Vlaamse Balies: “De deelnemer dient bij het begin EN bij het einde te handtekenen op de daartoe voorziene lijst. Voor deelnemers via livestream worden inen uitloggegevens gebruikt alsook de reactie op willekeurige vragen tijdens de sessie om de aanwezigheid en aandacht van de deelnemer te controleren.”

Auditorium Zeger Van Hee, College De Valk Tiensestraat 41, 3000 Leuven www.kuleuven.be Het College De Valk is met de wagen te bereiken via de ring rond Leuven; via de Tiense Poort en vervolgens de Blijde-Inkomststraat bereikt u de betaalparking “Ladeuze”. Er is een ingang van het College De Valk langs het Ladeuzeplein. Het auditorium Zeger Van Hee bevindt zich op wandelafstand van het station.

Kortrijk KULAK

E. Sabbelaan 53, 8500 Kortrijk www.kuleuven-kortrijk.be Met de wagen afrit Kortrijk Zuid volgen, daarna richting Expo, vervolgens bij de Colmar naar rechts. Doorrijden tot de 1ste lichten naar links. Op het einde van deze straat naar rechts. Zodra u in deze straat bent, ziet u de campus op uw linkerkant. Parkeergelegenheid ter plaatse. Aan het station kan u de bus nemen met aanduiding Hallen-Lange Munt.

Brussel

KU LEUVEN CAMPUS BRUSSEL

Stormstraat 2 1000 Brussel www.law.kuleuven.be/brussel Met de auto vanop de kleine ring rond Brussel ter hoogte van de Wetstraat volgt u richting centrum. Aan de volgende lichten gaat u rechtdoor. Ga na de tweede lichten rechtsaf en draai rond de Sint-Goedelekathedraal. U kiest voor de eerste straat links, daarna aan de lichten rechtdoor. Dit is de Stormstraat. De gebouwen van de campus bevinden zich rechts. Ondergrondse parking aan het Muntplein of City-parking aan het Centraal Station. De Stormstraat bevindt zich op wandelafstand van het Centraal station.

Hasselt

UNIVERSITEIT HASSELT Campus Hasselt Martelarenlaan 42, 3500 Hasselt www.uhasselt.be Hasselt is bereikbaar via snelwegen E313 (afrit 27, 28, 29) en E314 (afrit 29). Er zijn heel wat parkings in en rond het centrum. Bij de faculteit rechten is een betaalparking onder het Kolonel Dusartplein, te bereiken via de Boudewijnlaan of de Maastrichtersteenweg.

Gelieve onze website - www.pvthemis.be - te raadplegen voor eventuele wijzigingen in programma, locatie, auditoria.


THEMIS-CAHIERS

De Themis-cahiers bevatten de neerslag van de diverse gerealiseerde vormingsonderdelen (per academiejaar) van de THEMIS – School voor postacademische juridische vorming. Het is een interuniversitair samenwerkingsverband tussen de rechtsfaculteiten KU Leuven – KULAK – KU Leuven Campus Brussel en UHasselt. Elk academiejaar wordt op de vier campussen door de respectievelijke titularissen van de juridische basishoofdvakken van de genoemde faculteiten een overzicht gegeven van de tendensen in wetgeving, rechtspraak en rechtsleer in de diverse betrokken rechtsgebieden. Met de Themis-cahiers houdt u dus als juridische professional de vinger aan de pols en dit met het inhoudelijke kwaliteitslabel van de Themis-School voor postacademische juridische vorming. Heeft u één van deze onderstaande Themis-cahiers gemist? Neem dan een kijkje op onze website en ontdek welke thema’s elke boek behandelt. Bestellen kan via www.diekeure.be/professional of via pp@diekeure.be

Themis 101 • Medisch recht

Themis 99 • Vastgoedrecht

editors

S. Lierman, G. Schamps prijs 47 euro isbn 9789048631209 bestelcode 202172700

editor V.

Themis 100 • Gerechtelijk recht

Themis 98 • Personen-en familierecht

Sagaert prijs 52 euro isbn 9789048630424 bestelcode 202172500

B. Allemeersch, S. Voet prijs 45 euro isbn 9789048630677 bestelcode 202176200 editors

editors I. Boone, C. Declerck, J. Du Mongh, P. Senaeve prijs 49 euro isbn 9789048629398 bestelcode 202172200

- 10 -


Themis 97 • Straf- en Strafprocesrecht

Themis 92 • Bijzondere overeenkomsten

F. Verbruggen 50 euro isbn 9789048625772 bestelcode 202150100

editors P. Brulez, N. Carette, D. De Troij, B. Demarsin, A. Quirynen, B. Tilleman, A. Verbeke prijs 50 euro isbn 9789048617210 bestelcode 202140098

Themis 96 • Familiaal vermogensrecht

Themis 91 • Economisch recht

editors C. Declerck, J. Du Mongh, A. Verbeke prijs 35 euro isbn 9789048625444 bestelcode 202150099

E. Terryn prijs 50 euro isbn 9789048620395 bestelcode 202140097

Themis 95 • Verbintenissenrecht

Themis 90 • Publiekrecht

editor

S. Stijns prijs 50 euro isbn 9789048624225 bestelcode 202150098

editors

Themis 94 • Insolventie- en beslagrecht

Themis 89 • Vennootschaps- en financieel recht

M.E. Storme 48 euro isbn 9789048624041 bestelcode 202150097

editors V. Colaert, K. Geens, M. Wyckaert prijs 50 euro isbn 9789048618385 bestelcode 202140095

editor prijs

editors W.

Devroe, B. Keirsbilck,

P. Schollen, S. Sottiaux prijs 40 euro isbn 9789048616442 bestelcode 202140096

editor prijs

Themis 93 • Aansprakelijkheidsen verzekeringsrecht editors I. Samoy, C. Van Schoubroeck prijs 48 euro isbn 9789048621804 bestelcode 202140099

- 11 -


Inschrijven bij voorkeur via www.pvthemis.be. Bij online inschrijven ontvangt u automatisch een bevestigingbericht via e-mail.

INSCHRIJVINGSSTROOK Terugsturen naar Tiensestraat 41, bus 3440, 3000 Leuven De Heer/Mevrouw (schrappen wat niet past) Naam en voornaam: ________________________________________________________________________________________________ Functie: ___________________________________________________________________________________________________________ Volledig adres: _____________________________________________________________________________________________________ Tel.: _______________________________________________________________________________________________________________ E-mail: ____________________________________________________________________________________________________________ Gelieve e-mailadres duidelijk en in drukletters in te vullen; attesten van deelname worden via e-mail bezorgd. Ondernemingsnr./btwnr. van de betalende persoon/instelling (verplicht in te vullen !!): ______________________________________ Referentie/bestelbonnr.: ___________________________________________________________________________________________ Facturatieadres, overeenstemmend met opgegeven BTW nummer Instelling/kantoor: _________________________________________________________________________________________________ T.a.v.: _____________________________________________________________________________________________________________ Adres:_____________________________________________________________________________________________________________

❏ Bijzondere overeenkomsten

❍ Leuven (nm)

❍ Kortrijk

❍ Hasselt

❏ Publiekrecht

❍ Leuven (nm)

❍ Kortrijk

❍ Hasselt

❍ livestream

❏ IP & ICT-recht

❍ Leuven (nm)

❍ Kortrijk

❍ Hasselt

❍ Brussel (nm)

❍ livestream

❏ Vennootschapsrecht

❍ Leuven (nm)

❍ Kortrijk

❍ Hasselt

❍ Brussel (nm)

❍ livestream

❍ Brussel (nm)

❍ livestream

❍ Brussel (nm)

❍ livestream

9/11/2017 13/11/2017 21/11/2017 23/11/2017 9/11/2017

8/2/2018 19/2/2018 27/2/2018

8/3/2018 12/3/2018 20/3/2018

7/6/2018

16/4/2018

24/4/2018

❏ Aansprakelijkheids- en Verzekeringsrecht ❍ Leuven (nm) ❍ Kortrijk ❍ Hasselt 3/5/2018 14/5/2018 22/5/2018

8/2/2018

22/3/2018 8/3/2018

26/4/2018 7/6/2018

24/5/2018 3/5/2018

❏ Deelnemer afgestudeerd in 2015, 2016 of 2017 ❏ Deelnemer ten laste van IGO Wenst een attest van deelname: ❏ ja ❏ neen

❏ Ik verklaar kennis te hebben genomen van de “algemene voorwaarden permanente vorming - KU Leuven” zoals vermeld op www.kuleuven. be/permanentevorming/docs/algemenevoorwaarden, deze te begrijpen en ermee akkoord te gaan. In geval van annulering wordt 10% van de inschrijvingsprijs in rekening gebracht (met een minimum van € 25) als vergoeding voor administratiekosten. Alleen schriftelijke annulering wordt aanvaard tot uiterlijk 3 werkdagen voorafgaand aan de activiteit. Na die datum blijft het volledige factuurbedrag verschuldigd. Krachtens de wet van 8 december 1992 hebt u recht op inzage en verbetering van de door ons in ons adressenbestand bewaarde gegevens. ❏ Ik wil op de hoogte gehouden worden van toekomstige activiteiten, georganiseerd door de Faculteit Rechtsgeleerdheid.

820 000 633

Datum ______________________ handtekening _________________________________________________________________________

Adrem03 2017  

Driemaandelijks ledenblad van de Orde van Vlaamse Balies over de advocatuur.