Issuu on Google+

“Ti idi pravim putem, kao što ti je naređeno, i nek tako postupe i vjernici koji su uz tebe, i obijesni ne budite, jer On dobro vidi ono što radite” Kur’an

• Podgorica

• godina VII

• broj 40

• april/maj 2007.

• viti VII

• numri 40

• prill/maj 2007.

1

Održane sjednice Sabora i Mešihata U Ulcinju su 5. marta održane sjednice Sabora i Mešihata Islamske zajednice Crne Gore Medresa je prioritet, a veliki poslovi i odgovornost tek predstoje Usvojen završni račun Mešihata za 2006. godinu Usvojena četiri amandmana na Ustav Islamske zajednice Sa sjednice Sabora

Islamski stav o abortusu Islam je generalno protiv abortusa, ali u šerijatu postoje i određeni ustupci. To znači da islam blagovremeno i preventivno djeluje na svaki eventualni problem u zajednci. Stoga, ako treba birati između života djeteta ili majke, onda islam daje primat životu majke u odnosu na život djeteta, jer je majka već formirana ličnost i ima svoja prava i obaveze. Str. 4

ISLAMSKE TEME

Opća pravila i principi u islamskom radu Str. 6

Dyfytyrësia e autorit të librit “Dy Ftyrat e Islamit”

Faqe 15

Str. 2,3

Poništeni predsjednički izbori u Turskoj Turski Ustavni sud proglasio je nevažećim prvi krug predsedničkih izbora koji je održan 27. aprila. Sud je prihvatio zahtjev sekularističke opozicije, koju podržava i Vojska, a koja želi da spriječi da kandidat vladajuće proislamističke stranke AK, ministar inostranih poslova Abdulah Gul, postane šef države. Str. 20

Protesti u Istanbulu


ELIF

DRUGA STRANA

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

2

U Ulcinju održana sjednica Mešihata

Medresa prioritet Na sjednici Mešihata Islamske zajednice u RCG, održanoj 05.04. 2007. godine u Ulcinju, analiziran je rad Mešihata Islamske zajednice za period 2006-2007. godina. Sjednicom je predsjedavao reis Rifat ef. Fejzić, koji je u uvodnom izlaganju govorio radu Mešihata za protekli period, a prema već dostavljenom izvještaju članovima Mešihata. Reis je naveo da se najviše pažnje posvetilo na obezbeđivanju sredstava za medresu, koja je najprioritetniji zadatak. - Za njeno otvaranje trebamo se i kadrovski i organizaciono pripremati. Veliki poslovi predstoje a i velike odgovornosti. Vjerska pouka je naš primarni zadatak. Ona se u pojedinim odborima održava na zadovoljavajući način a u nekim je zatajila. U kontaktu smo sa Rijasetom IZ-e u BiH i VP službom u vezi sa jedinstvenim programima vjerske pouke koji bi se i na našem području jedinstveno primije-

Sa sjednice Mešihata

nili. Kada ovo kažem, smatram da treba voditi računa da se prilikom narudžbi knjiga, naručuju ona izdanja koja izdaju zvanične isnstitucije Islamske zajednice u našem okruženju. Što se tiče vjerskog kadra i njihove stručnosti ona je zadovoljavajuća. Dva imama su sa nepotpunom školskom spremom, dok su ostali sa srednjom, višom i visokom. Na raznim Islams-

kim Univezitetima ima veliki broj studenata sa područja ovog Mešihata. To uliva nadu za poboljšanje stučnog kadra. Treba razmišljati o vjerskom kalendaru za naše područje u kome bi se tradicionalno unijele neke svečanosti, kao što su obilježavanje 27. noći Ramazani-šerifa, Hidžre, rođendana Muhammeda s.a.vs.i sl. - istakao je reis Rifat ef. Fejzić.

On je upoznao prisutne i o nastavku radova na medresi i prikupljenim sredstvima kao i o drugim važnim pitanjima rada Mešihata. Članovi Mešihata su podržali izvještaj i završni račun. Konstatovano je da se pojedini odbori neodgovorno odnose prema uplatama 50% doprinosa Fondu PIO za imame, što dovodi do nagomilanih enormnih iznosa dugovanja. Služba Mešihata, u dogovoru sa opštinskim Fondovima radi na sređivanju dokumentacije i obezbjeđivanju sredstava kod Komisije za vjerska pitanja pri Vladi Republike Crne Gore u iznosu od 50% za vjerske osiguranikeimame. Na sjednici je pokrenuta inicijativa za četiri amandmana na Ustav Islamske zajednice. Jednoglasno je odlučeno da se isti predlože Saboru na usvajanje. Konstatovano je da je imamima, Seadu ef. Jasaviću iz Plava i Feridu ef. Oraho -

vcu iz Podgorice istekao pripravnički staž, i utvrđen prestanak radnog odnosa zbog isteka roka pripravničkog staža, za koje su postavljeni, pa im time i prestaje angažman unutar Islamske zajednice sve dok Mešihat, na prijedlog matičnih odbora, ne donese drugačiju odluku. Imajući u vidu odredbe Ustava Islamske zajednice, a na osnovu šerijatskih propisa, svaki angažman pojedinca u svojstvu vjerskog službenika bez odluke institucije je nevalidan i šerijatski neispravan, istaknuto je na sjednici Mešihata. Učešće u diskusiji i doprinosu rada sjednice dali su svi članovi Mešihata: dr. Gani Karamanaga, iz Ulcinja, Jak ub Durgut, iz Pljevalja, Ernad ef. Ramović, iz Rožaja, Enes ef. Burdžović, iz Bijelog Polja, Avdo Balić iz Gusinja, Muidin ef. Milaimi iz Bara, Jusuf ef. Đoković iz Dinoše i Bajro Agović iz Podgorice.

glasno zaključili da je potrebno u što skorijem roku pripremiti sastanak kako bi se nago-

milani problemi institucionalno rješavali. Jakub Durgut

Bajro Agović

Udruženje ilmije za sjever održalo sjednicu u Rožaju U Rožaju je 21. aprila, nakon podne namaza, u prostorijama Odbora IZ Rožaje, održana sjednica Udruženja ilmije za sjever Crne Gore. Sjednici su prisustvovali imami sa područja Plava, Gusinja, Rožaja, Berana, Petnjice, Bijelog Polja i Pljevalja. Sjednica je počela učenjem Kur'ana poznatog karije Rahman ef. Kačara.

Izdavač: Mešihat Islamske zajednice u Republici Crnoj Gori Glavni i odgovorni urednik: Muharem DEMIROVIĆ

Predsjednik Udruženja ilmije za sjever Crne Gore, Ramiz ef. Hot, kazao je da "... za ovu sjednicu nije utvrđen dnevni red i da ona ima više radno-konsultativni karakter. Sjednica Udruženja nije održana skoro godinu dana, a pitanja koja treba rješavati se gomilaju. Ovaj sastanak treba posmatrati kao pripremu za sljedeći u najskorije vrijeme.

Eventualne probleme na terenu treba evidentirati i dostaviti Udruženju, kako bi mogli zakazati naredni sastanak i sva sporna pitanja na adekvatan način počeli rješavati. Pošto imamo i novoprimljenih imama, važno je iskoristiti današnji skup za upoznavanje i druženje...". Prisutni imami su podržali izlaganje predsjednika i jedno-

Redakcijski kolegijum – urednici: Jusuf Đoković, Bajro Agović, Omer Kajoshaj, Džemo Redžematović Stručni konsultant: Idris Demirović Lektori: Zuvdija Hodžić, Brunilda Brasha "ELIF" izlazi na bosanskom i albanskom jeziku Adresa: "Elif", Gojka Radonjića 42, P.Fah 54, 81000 Podgorica · Tel/fax: 381 81 623 813, fax: 381 81 623 812 · E-mail: redakcijaelif@cg.yu Uplata: Žiro račun za Crnu Goru 55100-672-8-383 Mešihat Islamske zajednice, za inostranstvo: Field 56A: COBADEFF Commerzbank AG Frankfurt, Field 57A: /400876894701 EUR PDBPYU2P Podgorička banka ad Podgorica, Field 59: /22498080-02039257 MESIHAT ISLAMSKE ZAJEDNICE CRNE GORE PODGORICA SERBIA AND MONTENEGRO; sa naznakom "Za Elif" Uvjerenjem Ministarstva Kulture br. 05-2079/2, «Elif» je oslobođen plaćanja poreza na dodatnu vrijednost Štampa: NJP "Pobjeda" · Rukopisi i fotografije se ne vraćaju (56364049)


3

AKTUELNO

april/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

U Ulcinju Održana sjednica Sabora Zajedničkim radom u narednom periodu doprinijećemo i bolje i više na programskim zadacima koji stoje pred Islamskom zajednicom U Ulcinju je 5. 04. 2007. godine održana sjednica Sabora Islamske zajednice u Republici Crnoj Gori kojoj su prisustvovali i svi članovi Mešihata Islamske zajednice. Na sjednici je konstatovano da prisustvuje 20 članova Sabora, od ukupnog broja 22, da je sabornik iz Pljevalja Orhan ef. Mahmutović iselio za BiH a Jusuf Bibezić iz Bara je umro, kome su prisutni članovi Mešihata i Sabora proučili Fatihu. U uvodnoj riječi, predsjednik, mr Ismail Doda, zahvalio se na odzivu i nakon prihvatanja dnevnog reda, kazao: «Uz poziv za sjednicu dobili ste izvještaj o radu Mešihata, završni račun pa ćemo i diskusije usmjeriti na osnovu dobijenog materijala», zamolivši da diskusije budu što konkretnije i kraće kako bi se omogućilo svima koji žele da uzmu učešća u radu sjednice. Redžep ef. Lika, glavni imam iz Ulcinja, označio je početak rada sjednice učenjem Kur'ani kerima. Reis Rifat ef. Fejzić je u uvodnom izlaganju govorio o radu Mešihata u periodu januar 2006. - januar 2007. godine, o vjerskoj pouci, edukaciji, vjerskom kadru, izgradnji medrese, ramazanskim aktivnostima, Hadždžu, izgradnji vjerskih objekata, vakufskoj imovini, saradnji sa Islamskim zajednicama u okruženju, radu Mešihata-posjetama i prijemima. - U izvještajnom periodu imali smo velikih aktivnosti na obezbjeđivanju sredstava za nastavak radova na medresi. I na drugim poljima smo uradili više nego što je i u samom izvještaju opisano. Saradnja sa Islamskim zajednicama u okruženju je u stalnom usponu. To potvrđuje naše prisustvo na raznim svečanostima, akademijama i sipmozijumima. Vjerski kadar je za sada zadovoljavajući. Ohrabruje činjenica da se on podmlađuje sa fakultetski obrazovanim svršenicima islamskih fakulteta ili pedagoških akademija. U ovom periodu, pored

aktivnosti koje smo imali kao i aktivnosti pojedinih odbora, a koje smo unijeli u izvještaj, smatramo da je više urađeno i postignuto. Pored rezultata koje smo imali, u pojedinim odborima smo se susretali sa određenim problemima, a koje smo zajednički rješavali. Smatram da nekim problemima moramo posvetiti punu pažnju pri njihovom rješavanju. Pojedini odbori se i dalje oglušuju o dostavu izvještaja, što otežava uvid u radu odbora i kompletiranju cjelovitog izvještaja Mešihata - istakao je reis Rifat ef. Fejzić. Husein Ramčilović je pohvalio izvještaj istakavši da ništa drugo nije urađeno samo što su aktivnosti oko obezbjeđivanju sredstava za medresu uspjele, dovoljno opravdava sav rad Mešihata. - O povraćaju vakufske imovine trebamo biti spremni sa dokumentacijom kada se usvoji restitucija za povraćaj imovine vjerskim zajednicama - istakao je Ramčilović Glavni imam iz Ulcinja, Redžep ef. Lika izrazio je zadovoljstvo što se sjednica Sabora održava u Ulcinju. On je pohvalio izvještaj, i iskazao nerazumijevanje zašto se redovno ne dostavljaju izvještaji kada danas postoje savremeni načini komuniciranja putem kompjutera i sl. - Nema više u kancelarijama ručnih mašina, a i kada ih je bilo, izvještaji su bili obavezni. Što se tiče vakufske imovine, nama je poznato kako je ona oduzimana u različitim vremenima. Svaka je vlast po nešto uzimala, a mi moramo biti spremni i uložiti maksimum napora da oduzeto povratimo - kazao je Redžep Lika. Orhan Šahmanović, potpredsjednik Sabora se upitao zašto stavljati sve odbore u isti položaj. Treba ukazati ko radi a ko ne radi. Smatra da je greška ne istaći one koji dobro rade, kao i one koji ne rade. Time bismo imali jasniju preglednost. Izvještaj je dosta kompleksan. Obuhvatio je uglavnom sve stavke koje su u domenu rada kako Mešihata tako i odbora. Murat Čekić je pitao zašto se Sabor češće ne sastaje, i da li Mešihat ima program po kojem

radi, i zašto se ne realizuje postavljanje muftije za sjever i za jug Crne Gore. Bajro Agović je odgovorio na pitanje o postavljenu muftija za sjever i jug, istakavši da su to bile ideje, kako bi se vjerski život poboljšao, i da su one bile opravdane, ali da po tom pitanju nije bilo odluka. Mr Ismail Doda je istakao da je bilo propusta što se nije više sjednica Sabora održalo, ali se ne može reći da se nije radilo. - Da li se ko pita za troškove sjednica? Ja znam da službenici u Mešihatu obavljaju redovne aktivnosti i da nije bilo nikakvih propusta što nije bilo sjednica. Formalnopravno to je tako, ali nije ništa izgubljeno, jer se aktivno radilo - istakao je predsjednik Sabora, mr Ismail Doda. Meho Martinović je istakao da su nekada plate vjerskih službenika-imama bile veće nego danas, pa je predložio da Mešihat nagradi one imame koji rade, kao i da se lični dohoci povećaju, kako je to bilo ranije, kada se od strane Mešihata odborima dostavljao minimalan iznos primanja. Nakon iscrpnih diskusija, uvažavajući određene primjedbe, Sabor je jednoglasno usvojio izvještaj o radu Mešihata. - Završni račun je obuhvatio u cjelosti finansijsko poslovanje. Na osnovu izvještaja koji vam je dostavljen na uvid, a koji je obradila naša službenica Refika Tuzović, očekujem vaše primjedbe i izjašnjavanje - istakao je reis Fejzić. Murat Čekić je pitao zbog čega ima stavka u izvještaju da pojedini odbori ne uplaćuju sredstva za PIO i da li je tačno da je

Vlada za prošlu godinu platila za osiguranje vjerskim službenicima PIO-u, kao i, zašto se za imame uplaćuje najmanja stavka u Fond PIO-a. Predsjednik Sabora, Ismail Doda, predložio je da odgovor na ova pitanja da stručna služba Mešihata. - Imamo mnogo problema oko nagomilanih dugova iz ranijih godina, posebno starijih vjerskih službenika. Svaki Odbor ili džemat je u obavezi da za svog vjerskog službenika redovno uplaćuje 50% od ukupnog duga, a 50% je u nadležnosti države. Najveća greška u tome je naša nemarnost. Nijesmo iskoristili ni onu inflaciju devedesetih godina kada je bilo najlakše dugove podmiriti. Kamate su dodatno uvećale iznos. Zbog problema sa kojima se susrijećemo po ovom pitanju, obaveza je bila svih džemata i odbora, a ona je i danas, da se redovno uplate izvršavaju. Kako odbori nijesu uplaćivali svoje obaveze godinama, kamata je rasla, pa se i dugovanje uvećavalo. Molim prisutne da u svojim džematima i odborima ovom pitanju posvete dužnu pažnju istakao je reis Rifat Fejzić. Refika Tuzović, finansijski službenik u Mešihatu, istakla je, da nije u nadležnosti Mešihata koliki će se iznos obračunavati za vjerske službenike, nego je to Zakonom države predviđeno još 2004. godine, a shodno stručnoj spremi i radnom stažu. - Ono što spada u obaveze odbora, to treba na vrijeme uplatiti, a mi ćemo kao Mešihat tražiti od države da ona svoje obaveze izvrši, pri čemu postižemo i velike rezultate - istakla je Refika.

ELIF

Mr Ismail Doda je predložio, s obzirom da nije bilo drugih pitanja po ovom izvještaju, da se članovi Sabora izjasne, pa je jednoglasno usvojen završni račun Mešihata za 2006. godinu. - Jedan od primarnih i najprioritetnijih zadataka ove zajednice je izgradnja Medrese. To smo uvijek isticali, i to i sad podvlačimo. Već smo, kao što vam je poznato, obezbijedili 90% sredstava. Imamo dogovor između Islamske banke iz Džide i vladine firme ’’TIKE’’iz Turske i Mešihata, da sufinansijeri završe predviđene radove na Medresi u roku. Mnogo smo radili na obezbjeđivanju sredstava, odlazili u inostranstvo, posjećivali zvanične istitucije i pojedince. Trud je bio koristan, i uskoro očekujemo nastavak radova - istakao je reis Fejzić. Izmijenjen i dopunjen Ustav Islamske zajednice sa četiri amandmana Dr Gani Karamanaga, član Mešihata, izrazio je zadovoljstvo održavanjem sjednice Sabora u prostorijama Odbora Islamske zajednice u Ulcinju, i upoznao prisutne o organizaciji i radu Odbora. On je u ime Mešihata predložio Saboru na usvajanje četiri amandmana na Ustav Islamske zajednice, za koje je dao obrazloženje. Amandman I U članu 40 stav 1, broj ''22'' zamjenjuje se sa brojem ''23. Amandman II U članu 44 stav 3, na kraju teksta dodati riječi '' na predlog Reisa'', Amandman III U članu 49 stav 4, riječ ''četiri'' zamjenjuje sa sa riječju ''šest'', Amandman IV Poslije člana 79, dodati novi član a, koji glasi '' Reisu Islamske zajednice produžava se sadašnji mandat za dvije godine''. Predsjednik, mr Ismail Doda je po ovom prijedlogu otvorio raspravu, pa je, na osnovu diskusija članova Sabora predložio da se javno glasa. Predloženi amandmani su jednoglasno usvojeni. Na kraju sjednice, reis Rifat ef. Fejzić je istakao da se u svakom poslu može uraditi više, a u periodu koji dolazi, čekaju mnoge odgovorne obaveze. - Zajedničkim trudom i radom doprinijećemo i bolje i više realizaciji programskih zadataka koji stoje pred nama - istakao je Fejzić. Mr Ismail Doda se zahvalio na konstruktivnim diskusijama, na pažnji i razumijevanju, i izrazio nadu za većim uspjesima. Bajro Agović


ELIF

ŠERIJAT

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

4

Abortus

iječ abortus je latinskog porijkla a znači prekid trudnoće. Njoj je bliska engleska riječ aborting i nosi isto značenje. U predislamskom periodu kod Arapa je vladao sram kada bi im se rodilo žensko dijete, pa su svoju djecu živu zakopavali. “I kada živa sahranjena djevojčica bude upitana zbog kakve krivice je umorena“ (EtTekvir: 8-9); Pored te prakse, Arapi su ubijali svoju djecu zbog straha od siromaštva, pa je Kur'an i to zabranio: „Ne ubijajte djecu svoju od straha od neimaštine, i njih i vas Mi hranimo, jer je ubijati njih doista veliki grijeh“ (El-Isra': 31). Dolaskom islama na Arapskom poluotoku običaji koji su bili suprotni kur'anskim kodeksima bili su potisnuti ili derogirani, a običaji koji su imali humanost i kulturu, od strane islama su bili afirmirani i u životu ustaljeni. Tako je ukopavanje žive djece islam oštro osudio i zabranio. Ovih dana se intenzivno govori o pravima žena, među kojima, po nekima, spada i pravo na abortus. Iz sljedećih redaka se može vidjeti da je to jedan vid modernog zakopavanja novorođenčadi. Prema islamskoj filozofiji života, dijete treba biti naročito zaštićeno zakonom. Islam ne samo da štiti prava djeteta od njegovog rođenja pa nadalje, već sugeriranjem momcima da za žene uzimaju čestite i poštene djevojke, obezbjeđuje pravo na djetetov kasniji odgoj i vaspitanje. U islamu je poznata zakonska referenca koja glasi „olakšavajte a ne otežavajte“, a koja je u usuli fikhu (filozofiji islamskog prava) poznata kao er-rukhsa (olakšica). To znači da islam daje pravo vjernicima da neke šerijatske obaveze nadomjeste ako za njeno potpuno realiziranje nisu psiho-fizički spremni. U tom smislu Kur'an generalno nalaže vjernicima da mjesec Ramazana provedu u postu. „O vjernici! Propisuje vam se post, kao što je propisan

R

onima prije vas, da biste se grijeha klonili“. Međutim, znajući da među vjernicima ima i bolesnih i starih ljudi, Kur'an takvima daje pravo da se na neki način otkupe: „A onome od vas koji bude bolestan ili na putu - isti broj drugih dana. Onima koji ga jedva podnose - otkup je da jednog siromaha nahrane. A ko drage volje da više, za njega je bolje. A bolje vam je, neka znate, da postite“. A zašto je to tako, Allah, dž.š., pojašnjava: „Allah želi da vam olakša, a ne da poteškoće imate“ (183185). Pod tretman bolesnika ili putnika, odnosno onih koji ga jedva podnose, spada i trudnica. To iz razloga što islam želi da plod u trbuhu svoje majke bude nesmetano u razvojnom procesu i ne želi da majka rizikuje da taj plod, koji će sutra izrasti u potpunog čovjeka, bude uskraćen prava na dovoljno prispijevanje hrane. Zagovornici dozvole abortusa kažu da majka ima pravo da se odluči na abortus, a to nije islamski opravdano. Jer, po islamu, Allah stvara čovjeka i daje mu dušu. Roditelji su tu samo prirodni i biološki činioci. Ako bi, po tom navodnom pravu, trudnica imala pravo da odlučuje da li da se porodi ili da svoj plod pobaci, to bi istodobno drugima dalo pravo na suicid ili na druge sociološke devijacije. A to je besmislica i anarhija. Vrlo interesanto pitanje se postavlja da li fetus ima status ljudskog bića s obzirom da svako ljudsko biće, po zakonu, ima prava i obaveze. Pobornici dozvoljavanja abortusa i „ženskih prava“ kažu da se abortus ne smatra ubijanjem, ili čedomorstvom, jer ono nema potpuni personalitet. To je, po našem mišljenju, djelimično tačno. Iz jednostavnog razloga što plod trudnice nema obaveze. Ali moramo znati da ima svoja prava. Ta prava su da se ono normalno razvija i da se ni na koji način njegov prirodni razvitak i gravidiranje ne smije ugroziti. Zato, recimo, ljekari

brane trudnicama konzumiranje alkohola, cigareta ili opojnih droga, naporni rad i izlaganje stresovima. Jer fetusu su potrebni mir i harmonija. Islam smatra plod trudnice ljudskim bićem, pa je stoga atak na njegov život i razvoj ravan ubistvu čovjeka. To se može jasno nazrijeti iz ovog kur'anskog pasusa gdje Allah, dž.š., obraćajući se ljudima kaže da su nastali od zemlje, kapi sjemena... „O ljudi, kako možete sumnjati u oživljenje - pa, Mi vas stvaramo od zemlje, zatim od kapi sjemena, potom od ugruška, zatim od grude mesa vidljivih i nevidljivih udova, pa vam pokažemo moć Našu! A u materice smještamo šta hoćemo, do roka određenog, zatim činimo da se kao dojenčad rađate i da poslije do muževnog doba uzrastate; jedni od vas umiru, a drugi duboku starost doživljavaju, pa začas zaboravljaju ono što saznaju. I ti vidiš zemlju kako je zamrla, ali kad na nju kišu spustimo, ona ustrepće i uzbuja, i iz nje iznikne svakovrsno bilje prekrasno, zato što Allah postoji, i što je On kadar mrtve oživiti, i što On sve može“ (El-Hadž: 5-6). Dakle, besmisleno je opravdavati abortus stavom da fetus nije ljudsko biće, jer su sva živa bića na svijetu, u svojoj prvobitnoj formi, bila ili fetus, ili zrno, ili stabljika. Ako bi po nekima dovoljan razlog za abortus bila činjenica da je fetus nepotpuno ljudsko biće, onda bi se na drugu stranu drugima opravdalo da dozvole ubijanje novorođene djece koja isto tako nemaju puni personalitet i shvatanje života, ili pak psihički poremećenih osoba čiji je pogled na svijet poremećen. A to ni u kom slučaju ne možemo dozvoliti. Po svojoj božanskoj prirodi, islam je vjera sredine. Izreka Muhammeda, a.s., glasi: „Hajru-l-umuri ewsatuha“ a mogla bi da ima identično značenje našoj poslovici „zlatna sredina“. Ovo navodimo iz razloga što se polemika o abortusu dijeli na stroge zagovarače prava

na abortus i na stroge oponente takvom činu. U ovom slučaju islam je generalno protiv abortusa, ali u šerijatu postoje i određeni ustupci. To znači da islam blagovremeno i preventivno djeluje na svaki eventualni problem u zajednci. Stoga, ako treba birati između života djeteta ili majke, onda islam daje primat životu majke u odnosu na život djeteta, jer je majka već formirana ličnost i ima svoja prava i obaveze. Dok dijete, ili fetus nema status lica s punim personalitetom koje za sobom povlači prava i obaveze pa je stoga normalno da život majke bude dragocjeniji i vrijedniji od života još nerođenog djeteta. Islam u takvom slučaju „bira od dva zla manje“. Normalno, ovo je u slučaju da porodilja ima žestokih i rizičnih problema prilikom porođaja i ako se njen život dovede u pitanju, ili da dijete nije potpuno normalne konstitucije, odnosno da ima određenih anomalija koje mogu ugroziti život majke, ili, pak, koje bi sa takvim anomalijama, poput djeteta koje nema cijeli mozak, predstavljalo poteškoću sebi i drugima. Isti slučaj je ako se dijete rodi iz incesta ili bude zaraženo HIV virusom. Dakle, islam je ovdje tolerantniji u odnosu na hrišćanstvo ili na neke druge religije koje su po ovom pitanju beskompromisne, jer dozvoljava u spomenutim slu-

čajevima abortus. Jedan od razloga za abortus je planiranje porodice. Islam daje mogućnost planiranja porodice ali ne putem abortiranja već putem kontracepcije. Još u predislamsko doba Jevreji su koristili praksu zvanu elazl (ejakuliranje van materice) a koja može biti ekvivalent današnjoj kontracepciji. To je Muhammed, a.s., dozvolio. Jer roditelji su dužni da odvajaju punoljetnu djecu u posebnu posteljinu i ležaje, a to na neki način podrazumijeva planiranje porodice. Isto tako, Kur'an naređuje majkama da doje svoju dojenčad dvije pune godine za one koje žele da dojenje upotpune. A to opet znači planirano rađanje djece za što su neophodna moderna kontraceptivna sredstva ili klasični elazl. Ako se dijete i pored toga začne, onda je to Allahovo određenje protiv koga se ne smije intervenisati ničim pa ni abortusom. Nije dozvoljeno planirati porodicu iz straha od neimaštine. U zaključku ovog rada želimo kazati da će oba roditelja snositi odgovornost pred Allahom za abortiranje djeteta, jer to nije ništa manji zločin od svjesnog ubistva čovjeka. Na kraju, trebamo se zapitati zašto se pravo žene na abortus uvijek potencira u sredinama gdje je visok natalitet muslimana? Dž.R.


5

AHLAK

april/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

Imam Ibnul-Kajjim el-Dževzijje rhm.

Dobra riječ kao dobro drvo „Zar ne vidiš kako Allah navodi za primjer - dobra riječ kao dobro drvo: korijen mu je čvrsto u zemlji, a grane visoko prema nebu. & Ono plod svoj daje u svako doba koje Gospodar njegov odredi, a Allah ljudima navodi primjere kako bi pouku primili. (Ibrahim, 24,25)

Allah dž.š., je uporedio dobru riječ sa dobrim drvetom jer je dobra riječ ta koja rađa plodovima dobrih djela, a dobro drvo je to koje rađa dobrim i korisnim plodovima, i na ovome je većina mufessira, koji kažu: Dobra riječ je šehadet/svjedočenje da nema niko pravo na to da bude obožavan mimo Allaha (la ilahe illallah). Ova riječ je ta koja rađa svim dobrim djelima, vidljivim i nevidljivim; svako djelo kojim je Allah dž.š., zadovoljan, plod je ove riječi. U tefsiru koji se bilježi od Alije b. Ebi Talhe - Ibnu Abbas r.a., kaže: Dobra riječ je šehadet/svjedočenje da nema niko pravo na to da bude obožavan mimo Allaha (la ilahe illallah). Dobro drvo je vjernik/mu'min. Korijen mu je čvrsto u zemlji tj. riječi šehadeta u srcu mu'mina. Grane visoko prema nebu tj. zbog te riječi se uzdiže djelo vjernika visoko k nebesima. (Taberi, 13/203.) Rebi' b. Enes kaže: Dobra riječ je primjer imana, a iman je dobro drvo, čiji korijen je čvrst, i čija iskrenost je trajna i stabilna. Grane visoko prema nebu – strah od Allaha dž.š., i ovakva usporedba u komentaru ajeta je vidnija, jača i bolja. Allah dž.š., je poistovjetio drvo tevhida u srcu mu'mina sa dobrim drvetom jakog korijena, visokih grana, koje neprestano ploda daje. Ko malo bolje promisli o ovakvoj usporedbi primijetiće da odgovara stablu tevhida ukorijenjenom u srcu, čije su grane dobra djela koja se prema nebesima uzdižu. To drvo neprestano rađa dobra djela shodno njegovoj ukorijenjenosti u srcu čovjeka, i shodno srčanoj ljubavi prema njemu, i njegovoj iskrenosti, spoznaji njegove suštine, te sprovedbe njegovih

prava – uz maksimalnu pažnju i održavanje. U čijem srcu se ova riječ učvrsti u pravom značenju, i srce se njome okiti, i čije srce oboji ta Allahova sabga/boja, i prožme ga – tek će tada spoznati božansku suštinu koju srce pritvrđuje samo Allahu, čemu svjedoči i jezik, a što potvrđuju i ostali djelovi tijela. Takvo što negira bilo čemu drugom mimo Allaha dž.š.. Srce i jezik su u međusobnom skladu kada je u pitanju negacija i potvrda, a tijelo postaje podložno i pokorno Onome kome se posvjedočio vahdanijjet/jednoća, hodajući putevima Gospodara svoga, ne oholeći se, niti želeći neke druge puteve u zamjenu za Allahove staze, a isto tako ni srce ne želi drugog boga osim Njega, pa zato nema nikakve sumnje da je ovakva riječ, proizišla sa ovakvog srca, preko ovakvog jezika ta koja neprestano ploda daje u vidu dobrih djela koja se uzdižu Gospodaru svome. Ova dobra riječ je ta koja je dobro djelo uzdigla Gospodaru svome! Ova dobra riječ je ta koja kao plod daje još dobrih i lijepih riječi, koje prate dobra djela, tako da ta dobra djela uzdižu lijepe riječi, kao što Allah dž.š., kaže: „K Njemu se penju lijepe riječi, a dobro djelo ih podiže!“ (Fatir, 10) U ajetu se spominje da je dobro djelo to koje uzdiže dobre riječi, kao i to da je dobra riječ ta koja neprestano rađa dobrim djelom onome ko je izgovara. Cilj svega je da ako mu'min posvjedoči riječ tevhida znajući njeno pravo značenje i suštinu uz negaciju i potvrdu, kiteći se njenim obavezama koje i srce i jezik i tijelo potvrđuju – takva dobra riječ je ta koja će uzdići dobro djelo i od takvog svjedoka/šahida – čiji korijen je jak i duboko u srcu, a grane sežu do neba - samo je ono to koje će neprestano dobrog djela davat! Selef je govorio: Dobro drvo je palma – na što nas upućuje i hadis Ibnu Omera r.a., u Sahihu. Od njih se bilježi i slijedeće:

Dobro drvo je sami vjernik/mu'min, kao što kaže Muhammed b. Sa'ad: pričao mi je otac, a njemu njegov amidža, a njemu njegov otac, a on od njegova oca da je Ibnu Abbas r.a., za ajet: „Zar ne vidiš kako Allah navodi kao primjer – dobra riječ kao dobro drvo...“ – rekao: Dobro drvo je mu'min/vjernik. „Korijen mu je čvrsto u zemlji, a grane visoko prema nebu.“ – vjernik/mu'min radi i govori na zemlji, a riječi i djela mu dosežu nebesa, a on je na zemlji. 'Atijje el-'Avfi je rekao: „Zar ne vidiš kako Allah navodi kao primjer – dobra riječ kao dobro drvo...“ – kaže: To je primjer mu'mina/vjernika, iz kojeg neprestano izviru lijepe i dobre riječi, a dobro djelo mu se penje ka Allahu. Rebi' b. Enes kaže: „Korijen mu je čvrsto u zemlji, a grane visoko prema nebu.“ – to je mu'min/vjernik koji se spominje kao primjer u iskrenosti prema Allahu, 'ibadetu/robovanju Njemu Jedinom, koji nema druga; „Korijen mu je čvrsto u zemlji“ – korijen njegova djela je čvrst na zemlji; „a grane visoko prema nebu.“ – spomen mu je na Nebu – i nema nikakve razlike između navedenih stavova. Pod lijepim primjerom se misli na vjernika koji se upoređuje sa palmom, pa ako je palma to dobro drvo, onda je vjernik koji se sporedi s njom, preči tog opisa. Ko od selefa kaže da se pod drvetom misli na drvo u džennetu – palma je jedno od najčasnijih džennetskih biljki. U ovom primjeru/ajetu, kriju se tajne, ogromne znanosti i velike spoznaje što i priliči Njemu dž.š., a što i iziskuje znanje kojim Gospodar govori, i Njegova svekolika mudrost: 1. Drvo mora imati žile, stablo, grane, lišće i plod što je slučaj i sa drvetom imana i islama kako bi usporedba bila što jača. Žile imana i islama su 'ilm/znanje, ma'arifa/spoznaja, jekin/ubjeđenje; njihovo stablo je ihlas/iskrenost; grane su dobra djela, a plodovi su ono što pro-

uzrokuju dobra djela od hvale vrijednih tragova, pohvalnih svojstava, lijepog i čistog ahlaka, dobrog lika, upute i zadovoljstva, tako da će se jačina tog drveta u nečijem srcu ogledati kroz sve navedene stavke. Ako je znanje ispravno i u skladu je sa onim što je Allah u Svojoj knjizi objavio, i ubjeđenje/i'itikad bude u skladu sa obavijestima koje je On o Sebi dao, i koje su o Njemu dali Njegovi poslanici, a iskrenost/ihlas bude zastupljena u srcu, a djela budu u skladu sa odredbama, a uputa, ponašanje i držanje bude sličilo navedenim usulima/principima – znaće se da je drvo imana pustilo jakog korijena u srcu, i da je svoje grane pružilo visoko prema Nebu. Ako je na sceni suprotno – neispravno znanje, ono koje nije u skladu sa Allahovom objavom, neispravno ubjeđenje, slaba iskrenost, djela koja nijesu u skladu sa Allahovim odredbama, gdje ahlak, držanje i ponašanje nimalo ne sliči poslaničkom držanju i ahlaku onda se mora potcrtati to da je u takvom srcu poraslo loše/ružno drvo, koje isčupano s površine zemlje, nema opstanka! 2. Drvo ne može opstati, i ne može dobrog ploda davati osim uz navodnjavanje i održavanje, tako da kada se prekine s navodnjavanjem, ono će se osušiti što je isti slučaj i sa drvetom islama u srcu – ako čovjek ne bude radio na njegovom održavanju, neprestano ga navodnjavajući korisnim znanjem i dobrim djelom, prelazeći čas na zikr/sjećanje, čas na tefekkur/razmišljanje – u suprotnom, bojati se da će se to drvo osušiti! Od Ebu Hurejre r.a., se bilježi da je Allahov Poslanik s.a.w.s., rekao: „Doista im an/vjera blijedi/slabi u srcu, isto kao što odjeća blijedi/propada – zato obnavljajte/regenerirajte svoj iman!“ (Hadis je sahih, a bilježi ga imam Hakim i Taberani.)

ELIF

Sve u svemu, sjeme ako se ne održava i ne pazi – propašće! Ako je čovjek ovoga svjestan onda će uvidjeti koliko često je u potrebi za 'ibadetima/duševnom hranom; spoznaće milost Allahovu, i savršenstvo Njegovog ni'imeta/blagodati, i ihsana/dobročinstva prema robovima Svojim dajući im mogućnost za održavanje sjemena tevhida kojeg usadi u srca ljudi. 3. Allah dž.š., je propisao i kao adet dao da se dobro sjeme i bilje uvijek promiješa sa nekorisnim biljem i korovom, koji ne pripada vrsti sjemena, kojeg ako čovjek oplivi, počupa i otrijebi, sjeme će proklijati, dati ploda i uspjeti, što će pozitivno uticati i na sami ukus i izgled ploda, a ako čovjek zapusti sjeme (tevhida/vjere), velika je mogućnost da će korov i ostalo bilje nadjačati sjeme, pa će prevladati, ili će korijen sjemenu oslabiti, ili će mu plod gorkim učiniti! Ko ne bude imao fikha/razumjevanja u pitanjima svoga nefsa/duše, proći će ga veliko dobro, a da to neće ni osjetiti. Vjernik neprestano radi dva posla: navodnjava svoje drvo imana i redovno ga trijebi i plijevi od korova. Drvo/sjeme opstaje uz navodnjavanje i uz trijebljenje i pljevu okolnog korova i samo na taj način uspijeva i dolazi do svog vrhunca, a samo je Allah taj od koga pomoći tražimo, i na koga se oslanjamo. Ovo što smo naveli je samo djelić od tajni i mudrosti koje ovaj ajet sa sobom nosi, i ovo je samo kapljica iz mora znanja, shodno našim skučenim razumima, i grešnim srcima, i kratkom znanju, i djelima koja su potrebnija istigfara i tevbe više od bilo čega – a kad bi nam srca bila čišća, i umovi bistriji, i duše neuprljane, i djela iskrena, i kad bi se pripremili i otvorili za učenje od Allaha i Njegova Poslanika s.a.w.s. – uvidjeli bismo značenja Allahova govora i mudrost što bi zapanjilo sve znanosti pred čim bi se rastopile! Na osnovu navedenog ćeš uvidjeti jačinu znanja i spoznaje ashaba, gdje je razlika između njihova znanja i znanja generacija nakon njih, ista kao i razlika u vrijednosti i stepenu između ashaba i generacija nakon njih, a Allah najbolje zna kome vrijednost i rahmet daje! Bedai'ut-tefsir, 3/10. S arapskog preveo: Sead Jasavić


ELIF

DA’VA

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

6

Opća pravila i principi u islamskom radu

orumi na islamskim stranicama i portalima se, nažalost, umjesto za savjetovanje, potpomaganje u dobru, koriste za neplodne rasprave i ubjeđivanja, vrijeđanja svih vrsta, međusobna razračunavanja, analize stavova, optužbe... Rasprave se vode bez ikakvih principa i pravila

F

Rad za islam - koji se ogleda u pokornosti Allahu i Njegovom istinskom obožavanju i odricanju od nevjerstva i njegovih pristalica - velika je stvar. Njemu stremi i njime se ponosi svaki iskreni sljedbenik Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem. Koliko je on veličanstven, govori činjenica da je Allah, dželle šanuhu, na njegovo čelo, kao predvodnike u njemu, stavio svoje najodabranije robove - poslanike, alejhimus-selam. Onaj ko odabere put rada za islam, odabrao je put poslanika, a onaj ko je odabrao put poslanika, treba se nadati Allahovoj milosti, oprostu i pomoći. To, hvala Allahu, nije nepoznanica ni jednom muslimanu, i nije potrebno iznositi argumente, kako bi se u to ubijedili, ali je možda potrebno skrenuti pažnju na suštinu i kakvoću tog rada, uvjete njegovog uspjeha, jer često razmišljamo općenito i površno, a zapostavimo detalje koji itekako utječu na sudbinu našeg rada i uspjeh u njemu. Šta su to glavni principi i pravila na kojim treba počivati rad za islam? Pozivanje u islam Često zaboravimo da smo radnici za islam, a ne za ovu ili onu grupaciju ili pokret, tako da umjesto da pozivamo ljude islamu, mi ih pozivamo u naš pokret ili ideju, htjeli mi to priznati ili ne. Ono što je gore od toga, jeste identificiranje istine sa onim što zastupamo i u što pozivamo, prijateljevanje i mržnja u ime toga, jednosta-

vnim jezikom rečeno - partijaštvo! Allah, dželle šanuhu, naredio je svome Poslaniku, s.a.v.s., da kaže: Reci: ''Ovo je moj pravi put, ja pozivam ka Allahu, sa znanjem, a i oni koji me slijede, neka je slavljen Allah, ja nisam od onih koji mu druga pripisuju.'' (Prijevod značenja Jusuf, 108 .) Naredio mu je da na put svoga Gospodara poziva sa mudrošću i lijepim savjetom (Prijevod značenja En-Nahl, 125 .) Rekao je: A ko to ljepše govori od onoga koji poziva ka Allahu, radi dobra djela i kaže da je musliman. (Prijevod značenja Fussilet, 33.) Poznato je da su ensarija i muhadžir kur'anski termini, i naziv su za ljude koji su povjerovali u Poslanika i pomogli mu u dostavljanju poslanice. Možemo li zamisliti da se ti termini dovedu u kontekst govora o nečemu što je džahilijjetsko (neznabožačko), nečega što dijeli i razbija muslimanski saff? Većina će vjerovatno odgovoriti - negativno. Međutim, odgovor nije tačan. Evo kako. Dogodila se prepirka između ensarija i muhadžira, pa je muhadžir pozvao u pomoć muhadžire, a ensarija ensarije. Kada je Poslanik, s.a.v.s., to vidio, naljutio se i rekao: ''Zar se vraćate u džahilijjet, a ja sam među vama.

neko ko različito od nas razmišlja, opravdavamo takav postupak, a kada su u pitanju ''naši'', onda upotrijebimo sve postojeće vjerske principe, sve vjerodostojne i slabe hadise koji štite čast muslimana i strogo zabranjuju ogovaranje. To je i više nego očito svakome ko pravedno i nepristrasno posmatra stanje u islamskim pokretima, organizacijama i džematima! Smatranje suštom istinom samo onoga što govore i u što pozivaju naše daije i učenjaci, a kategorično odbacivanje onoga što govore drugi, bez toga da se sasluša njihov stav i dokazi. Partijaštvo, prijateljevanje i mržnja u ime grupacije je jedno od najprepoznatljivijih obilježja frakcija i sekti koje su odstupile od Poslanikovog, s.a.v.s., sunneta i koje su novotarima i kjafirima smatrali one koji nisu s njima, ili one ko je njih smatrao takvima.

Briga o suštini Radnik za islam treba biti što dalje od formi, a što bliže suštini i stvarnosti. Prije svega, treba mu biti na umu da ga je Allah, dželle šanuhu, nazvao muslimanom, naredio mu da se tako izjašnjava, i da je On zadovoljan time. Svjedoci

''Često zaboravimo da smo radnici za islam, a ne za ovu ili onu grupaciju ili pokret, tako da umjesto da pozivamo ljude islamu, mi ih pozivamo u naš pokret ili ideju, htjeli mi to priznati ili ne. '' Ostavite se toga, jer je to odvratno.'' (Muslim, 2584.) Manifestacije partijaštva Pozivanje na princip pravednosti samo kada se sud odnosi na istomišljenike, a ignorisanje istog kada se donosi sud o drugima. Prelazak preko očitih propusta istomišljenika, a primjećivanje i najmanje mahane kod drugih. Kada se ogovara i vrijeđa

smo, nažalost, velike obmanjenosti kod ljudi kada su u pitanju nazivi i imena. Čovjek misli da je dovoljno da se naziva ovim ili onim imenom, ''sljedbenik prvih generacija'', ''sljedbenik srednjeg puta'', pa da bude na Pravom putu. Nisu li takvi čuli za riječi Allaha, dželle šanuhu: ''Kod Allaha su najplemenitiji oni koji su najbogobojazniji.'' Ili su čuli, ali ih je zaslijepila blještavost naziva grupacije kojoj pripada-

''Onaj ko bude pratio sramote muslimana, Allah će pratiti njegove sramote, a kome Allah bude pratio sramote, osramotit će ga u vlastitoj kući.'' (Tirmizi)

ju!? Ili su, ne dao Allah, od onih koji slijede svoju strast, pored jasne upute, da nas Allah sačuva! Koliko je ljudi koji se nazivaju ovim ili onim imenom, koje bi, eto, trebalo upućivati, na to da je on istinski sljedbenik Poslanika, s.a.v.s., njegovog sunneta, da voli Poslanika, s.a.v.s., i ashabe i dobre generacije, međutim njegova praksa je daleko od onoga na čemu je bio Poslanik, s.a.v.s.. Poslanik, s.a.v.s., se mora slijediti u svemu, i u vjerovanju, i u načinu pozivanja ljudi, i u ponašanju, i u ibadetu, i u politici, i u odnosu prema muslimanima, i prema nemuslimanima, i u ratu, i u miru. Rekao je Allah, dželle šanuhu: Vi u Allahovom Poslaniku imate divan uzor. (Prijevod značenja El-Ahzab, 21.) Tj. uzor u svemu. Ne budimo od onih koji dio Knjige praktikuju, a drugi za leđa bacaju. Nemojmo pridati pažnju samo jednoj dimenziji vjere ili sunneta Allahovog Poslanika, s.a.v.s., a zapostaviti druge, možda bitnije dimenzije. Nemojmo ga slijediti u vanjskom izgledu i odijevanju, a zapostaviti srce i djela srca. Pomaganje i savjetovanje Energiju treba trošiti u ostvarivanju zajedničkih ciljeva, pozivanju u ono u čemu se slažu svi radnici na polju islama, upoznavanje ummeta a i drugih, sa temeljnim postulatima ove vjere, čistim monoteizmom (tevhidom), daleko od bilo kakvog vida idolatarije (širka), novotarije i praznovjerja, a što manje energije trošiti na pitanja oko kojih postoji razilaženje, i koja se ne mogu podvesti pod temelje islama. Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Čitajte Kur'an, sve dok osjećate da vam to zbližava srca, a kada

dođe do razilaženja (u njegovom shvatanju i tumačenju), raziđite se.'' (Taberani u ''ElMu'džemul-kebiru, 2 /164 ., Ibn Ebi Šejbe: 6 /142 ., ErRujani u ''Musnedu'', 2 /148.) Ono oko čega su se razišli radnici za islam prije nas, od stvari u kojim je dozvoljeno razilaženje, nećemo mi riješiti, potrošit ćemo samo dragocjeno vrijeme u raspravama, ubjeđivanju, i to će nas na kraju još više udaljiti, i naša srca učiniti tvrđim. Želja za raspravljanjem nije nešto što je pozitivno kod čovjeka, naprotiv, to je negativnost koje se treba što prije osloboditi. Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Nijedna skupina nije zalutala, nakon ostavljanja moje upute, a da nije iskušana raspravom.'', zatim je proučio ajet: Oni ti to navode samo da bi raspravljali s tobom, jer oni su narod koji voli raspravu. (Tirmizi, 2353 ., Ibn Madže, 48 . Rekao je Hakim u ''Mustedreku'', 2 /486: ''Lanac ovoga hadisa je ispravan, a nije zabilježen od strane Buharije i Muslima.) Forumi na islamskim stranicama i portalima se, nažalost, umjesto za savjetovanje, potpomaganje u dobru, koriste za neplodne rasprave i ubjeđivanja, vrijeđanja svih vrsta, međusobna razračunavanja, analize stavova, optužbe... Svi opravdavaju to što govore i pišu željom za pomaganjem istine i neutraliziranjem neistine, čak su i uvrede dozvoljene ako će se time poraziti ''neprijatelj'', ''nosilac zablude'' ili ''uljez''!? Rasprave se vode bez ikakvih principa i pravila, često uz površno poznavanje onoga što je predmet rasprave, a i da se poznaje ono o čemu se raspravlja, i dokaže ispravnost vlastitog stava, šta nam to koristi pored siline uvreda i oma-


7

DA’VA

april/maj 2007.

lovažavanja. Možda oni koji učestvuju u rasparavama zaboravljaju da je ''s druge strane'' njihov brat musliman, koji ima svoja prava, bez obzira koliko u našim očima ili stvarno propusta imao, ili kojoj grupaciji pripadao, a njegovo je pravo da ga ne potcjenjuješ, ne vrijeđaš, ne okrećeš mu leđa, ne ostavljaš na cjedilu, da ga pomogneš čak i kada nasilje čini tako što ćeš ga odvratiti od nasilja. Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Ne zavidite jedni drugima, ne prodajite jedni drugima robu po lažnim cijenama, ne prezirite se, ne okrećite leđa jedni drugima, ne miješajte se jedni drugima u kupovinu, i budite, o Allahovi robovi, braća! Musliman je brat muslimanu, na čini mu nepravdu, ne ostavlja ga na cjedilu i ne omalovažava ga. Bogobojaznost je ovdje - to je tri puta ponovio - pokazujući na prsa. Dovoljno je čovjeku zla, da omalovažava i potcjenjuje svoga brata muslimana. Muslimanu su zabranjeni život, imetak i čast drugog muslimana!'' (Muslim, 2564.) Ovo što smo spomenuli ne znači da među radnicima za vjeru ne treba biti savjetovanja i kritikovanja, svakako da treba biti savjeta, kritike, primjedbi, ali u okvirima koje je postavila naša uzvišena vjera. Islamska savjetovanja i kritike Iskrena namjera onoga koji upućuje savjet i kritiku: Bude li se savjetom i kritikom htjelo nešto drugo, do Allahova nagrada i naklonost, Allah neće dati blagoslova u tome, a prije toga neće ih prihvatiti kao dobro djelo. Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Allah prima samo ono djelo koje je iskreno radi Njega urađeno, i njime se želi Njegovo lice.'' (Nesai, 3140.) Da cilj savjeta i kritike ne bude nečije ponižavanje i sramoćenje, i dokazivanje superiornosti nad njim. Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Dovoljno je čovjeku zla i grijeha da potcjenjuje i omalovažava svog brata muslimana.'' (Muslim, 2564.) Da savjet i kritika budu

upućeni nasamo : Prenosi se od imam Šafije da je rekao: ''Ako me budeš savjetovao nasamo spasio si me, a ako me budeš savjetovao javno osramotio si me.'' Rekao je Poslanik, s.a.v.s.: ''Onaj ko bude pratio sramote muslimana, Allah će pratiti njegove sramote, a kome Allah bude pratio sramote, osramotit će ga u vlastitoj kući.'' (Tirmizi, 2032. Rekao je Tirmizi: ''Ovaj hadis je hasen garib, ne znamo da ga je prenio osim Husejn ibn Vakid.'') Lijepo je rekao Šafija: Jezikom svojim ne spominji sramotu nečiju/ Sazdan si od sramota, a i ljudi jezike imaju/ Oku svome, kada sramotu kakvu uoči, kaži/ Sakrij je, o oko moje, jer i drugi oči imaju. Da savjetovanje bude na najljepši mogući način, daleko od grubosti, nasrtljivosti i nametljivosti: Niko ne voli grubost i nametljivost. Čak ashabi, radijallahu anhum, o čijem imanu, pokornosti i predanosti istini, slušanju korisnog savjeta, nije potrebno govoriti, bili su najbolji u svemu tome. Allah, dželle šanuhu, kaže za njih da bi se razbježali od Poslanika, s.a.v.s., da je prema njima bio osor i grub: Ti si Allahovom milošću blag prema njima, a da si osor i grub, oni bi se razbježali od tebe. (Prijevod značenja Ali-Imran,

''Kada se ogovara i vrijeđa neko ko različito od nas razmišlja, opravdavamo takav postupak, a kada su u pitanju ''naši'', onda upotrijebimo sve postojeće vjerske principe, sve vjerodostojne i slabe hadise koji štite čast muslimana i strogo zabranjuju ogovaranje. ''

159.) Kolika je razlika između lijepog i grubog nastupa pokazuje nam slučaj beduina koji je mokrio u mesdžidu. Ashabi, radijallahu anhum, su požurili da ga spriječe, a Poslanik, s.a.v.s., im je to zabranio, i na najljepši način ga podučio da je mesdžid za obavljanje ibadeta, a ne za to što je on uradio. Čovjek je na kraju molio Allaha da oprosti njemu i Muhammedu, s.a.v.s., i nikome više! (Buharija, 5664.) Došao je čovjek kod Haruna er- Rešida i rekao mu povišenim tonom: ''Slušaj me!'' ''Neću da te slušam'' - uzvrati mu Harun er- Rešid. Tri puta puta je ponovio svoje riječi, a Harun er-Rešid je davao isti odgovor. Na kraju je rekao: ''Allah je poslao onoga koji je bolji od tebe (Musaa i Haruna) onome koji je gori od mene (faraonu) i naredio mu je: Recite mu blage riječi, ne bi li opomenu prihvatio i Allaha se pobojao.'' (Prijevod značenja Taha, 44.) Najbolje generacije ovoga ummeta su se razišle u velikom broju praktičnih (fikhskih) pitanja, počevši od ashaba, zatim tabiina, i predvodnika poznatih pravnih škola (Ebu Hanife, Malika, Šafije i Ahmeda), i njihovih učenika (Ebu Jusufa, Muhammeda ibnul-Hasana, El-Muzenija, Ebu Sevra, Sahnuna, Ibn Madžišuna, Ishaka i dr.), ali nisu sebi dozvolili takav luksuz da vrijeđaju jedni druge, proglase jedni druge zabludjelim, ili optuže jedni druge za namjerno ostavljanje istine. Naprotiv, hvalili su jedni druge, molili Allaha jedni za druge i branili čast jedni drugih. Prenosi Omer ibn Seid, od svoje majke

islamske novine gazetë islame

da je rekla: ''Došao je Ibn Omer, radijallahu anhu, u Mekku, i ljudi su ga počeli propitivati o raznim pitanjima, a on im reče: ''Zar ste mene našli pitati sve što vam je moglo naumpasti, a imate Ibn Ebi Rebaha, tj. Ataa?'' (Sifetu-s-safve, 2 /143.) Rekao je Abdullah ibn Ahmed ibn Hanbel: ''Pitao sam oca: 'Ko je Šafija, kojeg često spominješ?' ''Sinko moj'' - reče on ''Šafija je bio sunce za ovaj svijet, i blagostanje ljudima! Da li te dvije stvari nešto može

ELIF

naređuju dobro, a od zla odvraćaju, i oni... Poslanik, s.a.v.s., je rekao da Džennet ima različita vrata: vrata za klanjače, vrata za udjeljitelje sadake, vrata za borce na Allahovom putu, vrata za postače, onaj ko je najviše pažnje poklanjao nekom od spomenutih djela, bit će pozvan s vrata koja su određena za to djelo, a Ebu Bekr će bit pozvan sa svih tih vrata. (Buharija, 1798 ., Muslim, 1027.) Bilo koji pojedinac ili grupa ljudi na nekom prostoru nisu u stanju svojim radom obuhvatiti sva spomenuta polja, zato mora doći do ujedinjavanja i povezivanja, koordiniranja rada, ravnomjernog raspoređivanja snaga i potpomaganja. Svačiji rad i trud se treba cijeniti, nema privilegije jednih nad drugima, niti, ne dao Allah, potcjenjivanja i omalovažavanja. Nije problem da neko odabere ovo ili ono polje djelovanja, preferira ga nad drugima, i većinu svoje snage troši na njemu, nego je problem kada počne misliti da je on najbolji, da on radi najviše, da je najkorisniji, da je posao drugih neznatan i bezvrijedan u odnosu na njegov posao. U tome leži velika opas-

''Ti si Allahovom milošću blag prema njima, a da si osor i grub, oni bi se razbježali od tebe. '' (Ali-Imran, 159.) zamijeniti kad ih nestane?'' (''Sijeru ealami-n-nubela'', 10 /45.) Uvažavanje i poštivanje Rad za islam nije ograničen na određeno polje ili segment ljudskog života, nego je on jedna široka lepeza u kojoj ima mjesta za svakoga onoga ko želi dobro, koji traži priliku za natjecanje i postizanje deredža kod Allaha, dželle šanuhu, i stjecanje Njegove naklonosti i blizine. Kur'an i Sunnet obiluju dokazima za ovu tvrdnju. U njima se pohvaljuju i oni koji pozivaju u Allahovu vjeru, i oni koji ljude podučavaju dobru, i oni koji se na Allahovom putu bore, životima, imecima i jezicima, i oni koji udjeljuju, i oni koji opreme borca na Allahovom putu i ostanu se brinuti o njegovoj porodici, i oni koji znanje traže, i oni koji na dobro upućuju, i oni koji se o jetimima i hudovicama brinu, i oni koji

nost! Stavimo svoje postupke i riječi na vagu pravde, pa ćemo vidjeti koliko propusta imamo, koliko istinski slijedimo Poslanika, s.a.v.s., koliko nam je potreban savjet i korigovanje, i tada nećemo imati vremena za druge i za njihove propuste i greške. Islamski ummet je stagnirao na svim poljima, znantsvenom, političkom, vojnom, moralnom, ekonomskom. Nemojmo se obmanjivati time da samo od nas ovisi popravak takvog stanja, da ako popravimo polje na kojem radimo završeni su svi problemi i ummet je postao ono što je bio u vremenu uspona i ponosa. Molim Uzvišenog Allaha da nas uputi na ono što je najbolje, da očisti naša srca od zlobe i zavisti prema muslimanima, da ujedini naša srca i učini nas jedinstvenim saffom u radu za Njegovu vjeru! Semir Imamović BHMuslimMonitor, Saff


ELIF

islamske novine gazetë islame

KUR’ANSKA NAUKA

april/maj 2007.

8

Načini objavljivanja Kur'ana (V) DžELALUDDIN ES-SUJUTI Kur'an je objavljen na sedam harfova Postavka treća: O sedam harfova na kojima je objavljen Kur'an1 U prethodnom broju naveli smo nekoliko mišljenja o razumijevanju hadisa da je Kur'an objavljen na sedam harfova. Slijede i preostala mišljenja: 10. Sedam ''jezika'' (narječja). Ovo mišljenje zastupaju Ebu 'Ubejd,2 Tha'leb elEzheri i drugi. Takođe, odabrao ga je i Ibn 'Atijje,3 a Bejheqi ga u svome Šu'abu smatra ispravnim. Međutim, veli se da arapskih narječja ima više od sedam. Na ovo ću odgovoriti da se ovdje misli na ona najrječitija arapska narječja. Tako Ebi Salih prenosi od Ibn 'Abbasa koji je rekao: ''Kur'an je objavljen na sedam 'jezika', od kojih je pet iz sela Hevazina''.4 Sela Hevazina čine plemena: Sa'd b. Bekr, Džušam b. Bekr, Nasr b. Mu'avije, i Theqif. Sva ove plemena su iz Hevazina, tzv. ''višeg'' Hevazina. Stoga je Ebu 'Amr b. 'Ala' rekao da su najrječitiji Arapi iz ''višeg'' Hevazina i ''nižeg'' Temima, tj. Benu Darima5. Ebu 'Ubejde navodi na drugi način da je Ibn 'Abbas rekao: ''Kur'an je objavljen jezikom dva K'aba, Ka'ba Kurejša i Ka'ba Khuza'a''.6 Neko je upitao: ''Kako to?'' – pa je Ibn 'Abbas odgovorio: ''Jer su oni iz 'iste kuće'''! – tj. pleme Khuza'a je u susjedstvu plemena Kurejš, pa im je kurejšejski dijalekat bio dostupan.7 Ebu Hatim esSidžistani smatra da je Kur'an objavljen na ''jezicima'' plemena Kurejš, Hudhejl, Temim, Ezd, Rebi'a, Hevazin i Sa'd b. Bekr.8 Ibn Qutejbe se suprotstavlja ovome mišljenju tvrdeći da je Kur'an objavljen samo na ''jeziku'' plemena Kurejš,9 i to argumentira ajetom: – ''Mi nismo poslali nijednig poslanika koji nije govorio jezikom naroda svoga...'' (Ibrahim, 4) Dakle, prema

njegovom mšljenju ''sedam jezika'' su unutar plemena Kurejš, kao što to izričito tvrdi Ebu 'Alijj el-Ezheri. Ebu 'Ubejde veli: ''Ovdje se na radi o tome da se svaka riječ može izgovarati (učiti) na 'sedam jezika'. Štaviše, 'sedam jezika' se međusobno razlikuju. Neka se riječ može učiti na 'jeziku' Kurejša, neka na 'jeziku' Hudhejla, neka na 'jeziku' Hevazina, druga na 'jeziku' Jemana itd. Neki 'jezici' su pogodniji od drugih i imaju više udjela (u jeziku Kur'ana)''.10 Neko je rekao da je Kur'an objavljen samo na 'jeziku' plemena Mudarr, shodno izjavi Omera da je Kur'an ''objavljen na 'jeziku' pleman Mudarr''. Neki su pokušali, kako prenosi Ibn 'Abdulberr,11 da odrede taj 'jezik', te su kazali da Mudarru pripadaju sljedeća plemena: Hudhejl, Kanane, Qajs, Dubba, Tejmu'r-Rebab, Esed b. Khuzejme i Kurejš. Dakle, to su plemena Mudarra, koji obuhvataju ''sedam jezika''. Ebu Šame prenosi da je jedan šejh rekao: ''Kur'an je prvo objavljen na 'jeziku' Kurejša i rječitim 'jezicima' njegovih susjeda. Potom je Arabljanima bilo dozvoljeno da ga uče na svojim 'jezicima', koje dobro poznaju s obzirom na njihove međusobne razlike u vezi sa riječima i fleksijom. Niko od njih nije bio zadužen da iz svoga 'jezika' 'prenosi' u drugi 'jezik', zato što bi im to, s jedne strane, bilo teško, budući da je među njima vladao prestiž, a s druge strane, tražili su da im se olakša razmijevanje (jezika Kur'ana)''.12 Neki drugi učenjak još dodaje: ''Spomenuta dozvola nije se dogodila po želji pojedinca da svaku riječ (Kur'ana) može zamijeniti njenim sinonimom u svom dijalektu, već se vodilo računa o tome da je ta riječ prenesena od Vjerovjesnika, s.a.w.s''. Neki ovo dovode u pitanje time što bi, u tom slučaju, bilo nužno da je Džibril izgovarao jednu riječ sedam puta. Na ovo odgovaram: Da, to bi bilo nužno da

se je sedam harfova sjedinjavalo u jednom izgovoru. Međutim, mi smatramo da je Džibril, pri izlaganju objave, dolazio samo sa jednim harfom, sve dok nije upotpunio svih sedam. Naposlijetku, ovo mišljenje (da je Kur'an objavljen na sedam 'jezika') opovrgava to što su se Omer b. el-Khattab i Hišam b. Hakim,13 premda su bili Kuršejšije, dakle, govorili isti 'jezik' i bili iz istog plemena, ipak razlikovali u učenju (Kur'ana). Znači, nemoguće je da Omer nije poznavao Hišamov ''jezik''. Stoga, ovo ukazuje da se pod sedam harfova ne misli na sedam arabljanskih ''jezika''. Sedam načina kur'anskog govora. Međutim, prethodni hadis to negira. I oni koji zagovaraju ovo mišljenje razilaze se o određenju tih sedam vrsta govora. Jedni kažu da su to: naredba, zabrana, halal, haram, muhkem (''jasan''), mutešabih (''nejasan'') i emsali (''primjeri'').14 Ovi to argumentiraju onim što prenose El-Hakim i Bejheqi od Ibn Me'suda da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ''Prva knjiga objavljena je u 'jednom govoru' (dosl. min babin wahidin) na jedan harf, a Kur'an je objavljen u 'sedam govora' (dosl. min seb'ati ebwab) na sedam harfova, i to: onaj koji prekorijeva (zadžir), onaj koji naređuje ('amir), halal, haram, muhkem, mutešabih i emsal...''15 Na ovo su neki odgovorili na sljedeći način: ''Ne misli se pod sedam harfova ono što se spominje u nekim navedenim hadisima, jer kontekst tih hadisa ne dopušta takvu interpretaciju. Naime, jasno je da se (pod sedam harfova) misli na činjenicu da se jedna riječ može učiti na dva, tri ili sedam načina, i to kao olakšica, dok jedan govor u jednome ajetu ne može istovremeno biti i halal i haram''. Bejheqi veli: ''Pod sedam harfova u ovome hadisu misli se na sedam vrsta govora u kojima je Kur'an objavljen, dok se u drugim hadisima misli na ''jezike'' na kojima se Kur'an može uči-

ti''.16 Drugi, pak, tvrde: ''Ko interpretira sedam harfova na ovaj način, on je grješnik, jer je nemoguće da jedan harf bude samo haram ili drugi samo halal, zato što nije dozvoljeno da se Kur'an uči u smislu da je sav halal ili haram ili emsal''. Ibn 'Atijje smatra da je ovo mišljenje slabo jer postoji konsenzus oko toga da se ne može desiti olakšica u pogledu činjenja halal haramom i obratno, niti bilo kakva promjena u spomenutim govorima.17 I El-Mawerdi smatra da je ovo mišljenje pogrešno, jer je Vjerovjesnik, a.s., ukazao da je dozvoljeno učiti na svakom harfu i zamijeniti jedan harf drugim harfom, a muslimani su saglasni u zabrani zamjene ajeta koji govori o primjeru (emsalu) ajetom o propisu.18 Ebu Ali elEhwazi i Ebu'l-'Ala el-Hemedani kažu da se u hadisu pod riječima ''onaj koji prijekorava (zadžir), onaj koji naređuje ('amir)...'' misli na Kur'an te da se time ne nemjerava tumačiti sedam harfova. Zabuna je nastala usljed konsenzusa o broju, a to se potvrđuje i time što je u nekim predajama ovoga hadisa spomenuto ''zedžren i emren'', dakle u akuzativu, što bi onda značilo da je Kur'an objavljen u ovim svojstvima na sedam načina govora.19 Ebu Šame ovo komentariše na sljedeći način: ''Moguće je da se tumačenje odnosi na načine govora a ne na harfove, tj. da se u hadisu radi o sedam načina govora i njegovim vrstama. Dakle, Alah, dž.š., objavio je Kur'an na tim načinima govora ne ograničavajući se na jednu način, kao što je to bio slučaj sa prethodnim kitabima.20 Sedam vrsta kur'anskih iskaza: mutlaq ('aspolutni'), muqajjed ('ograničeni'), 'aam ('opći'), khass ('posebni'), nass ('vanjski'), mu'ewwel ('unutarnji'), nasikh (derogirajući), mensukh (derogirani), mudžmel ('sažeti'), mufesser ('tumačenjski'), istithna', ('izuzimajući'). Ovo stajalište prenosi Šejdhele od islamskih pravnika. Sedam načina kur'anskog

izražavanja: hadhf i es-sile (sažeto izražavanje i povezanost rečenica), taqdim we te'khir (inverzija), el-isti'ara (metafora), et-tekrar (ponavljanje), el-kinaja, el-haqiqa i el-medžaz (alegorija, leksičko i preneseno značenje riječi), mudžmel i mufesser (sažeto i objašnjavajuće), ez-zahir i elgarib (jasno i neobično). Ovo mišljenje prenosi se od jezikoslovaca. Sedam gramatičkih kategorija: muški i ženski rod (tedhkir we te'nith), kondicional / protaza i apodoza (šart we'ldžeza'), deklinacija i fleksija (tasrif we'l-'irab), zakletva i odgovor na nju (aqsam we džewabuha), množina i jednina (džem' we ifrad), deminutiv i augmentativ (tasgir we ta'zim) i čestice (edewat). Ovo zastupaju gramatičari. Sedam vrsta postupaka: krijepost i zadovoljstvo uz jekin i odlučnost; služenje uz stid i velikodušnost; viteštvo uz siromaštvo i samoborbu; samokontrola uz strah i nadu; pokornost uz istigfar sa zadovoljstvom i šukrom; sabur uz samopropitivanje i muhabbet; čežnja uz samoosvjedočenje. Ovako se prenosi od sufija. Sedam nauka: nauka o stvaranju i postanku ('ilmu'linša we'l-idžad); nauka o monoteizmu ('ilmu't-tewhid); nauka o sifatima Božijeg Bića ('ilm sifati'dh-dhat); nauka o sifatima Božijeg djela ('ilm sifati'l-fi'l); nauka o karakteristikama oprosta i kazne (ilmu'l-afwi we'l-adhab); nauka o proživljenju i polaganju računa ('ilmu'l-hašri we'l-hisab); nauka o vjerovjesništvu i verovjesnicima ('ilmu'nnubuwwat). Ibn Hadžer21 spominje: ''El-Qurtubi22 od Ibn Hibbana navodi da u poimanju hadis o sedam harfova ima trideset pet mišljenja. ElQurtubi ih navodi samo pet, a i ja se ovdje neću zadržavati na mišljenju Ibn Hibbana''. Ibnu'n-Neqib u uvodu svoga tefsira prenosi, posredstvom Eš-Šerefa el-Muzenijja el-Mursijja, da je Ibn Hibban rekao: ''Znanstvenici u pogle-


9

KUR’ANSKA NAUKA

april/maj 2007.

du značenja sedam harfova imaju trideset pet mišljenja. To su sljedeća mišljenja, odn. značenja sedam harfova: - prijekor, naredba, halal, haram, muhkem, mutešabih, primjeri; - halal, haram, naredba, zabrana, prijekor, obavijest, primjeri; - obećanje, prijetnja, halal, haram, savjet, primjeri, dokazi; - naredba, zabrana, blagovijest, opomena, obavijest, primjeri; - muhkem, mutešabih, nasikh, mensukh, posebnost (khusus), općenitost, ('amum), kazivanja (qasas); - naredba, prijekor, buđenje želje, zatrašivanje, rasprava, kazivanja, primjeri; - naredba, zabrana, granica, znanje, tajna, vanjsko, unutarnje; - nasikh, mensukh, obećanje, prijetnja, odvratnost, odgajanje, opominjanje; - halal, haram, otpočinjanje, obavijesti, fadileti, kazne; - naredbe, prijekori, primjeri, vijesti, mahane, savjeti, kazivanja; - halal, haram, primjeri, odredbe, kazivanja, dozvoljene stvari; - vanjsko, unutarnje, fard, mendub, posebnosti, općenitost, primjeri; - naredba, zabrana, obećanje, prijetnja, dozvoljenost, napućivanje, pouke; - ''ono što je ispred'' (muqaddem), ''ono što je iza'' (mu'ekhkhar), fardovi, kazne, savjeti, mutešabih, primjeri; - pojašnjavajuće, sažeto, određeno, preporučljivo, izričito, primjeri; - izričita naredba, preporučljiva naredba, izričita zabrana, preporučljva zabrana, obavijesti, dozvoljenosti; - obavezujuća naredba, izričita zabrana, preporučljiva naredba, upućujuća zab-

islamske novine gazetë islame

rana, obećanje, prijetnja, kazivanja; - sedam aspekata govora: specifični iskaz kojim se podrzumijeva nešto specifično, općeniti iskaz kojim se podrazumijeva nešto općenito, općeniti iskaz kojim se podrazumijeva nešto specifično, specifični iskaz kojim se podrazumijeva nešto općenito, izraz koji ne podliježe te'wilu, izraz čije značenje jedino znaju učenjaci, izraz čije je značenje poznato samo onima koji su duboko upu-

janskih dijalekata svih Arabljana; svaki harf pripada poznatom plemenu; - sedam dijalekata, od kojih je četiri iz ''višeg Hevazina'', u koji spadaju plemena: Sa'd b. Ebi Bekr, Džušem b. Bekra, Nasr b. Mu'awije – a tri iz plemena Kurejš; - sedam dijalekata su: 'jezik' plemena Kurejš, 'jezik' plemena iz Jemena, 'jezik' plemena Džurhem, 'jezik' plemena Hevazin, 'jezik' plemena Quda'a, 'jezik'' plemena

neka je Allah sa njima zadovoljan; - načini izgovora hemzeta, imale, fethe, kesre, tefkhima, medda, qasra; - deklinacija (tasrif), infinitivi (mesadir), metrika ('arud), neobične riječi (garib), rimovana proza (sedž'un); različiti dijalekti čije riječi isto znače; - jedna riječ koja se može deklinirati na sedam načina a da opet ima isto značenje, premda morfološki različita; načini izgovora

ćeni u nauku; - očitovanje Božijeg gospodarenja, potvrđivanje Božije jednote, veličanje Božije božanstvenosti, robovanje Allahu, izbjegavanje širka, podsticanje na dobra djela, prijetnja kaznama; - sedam arabljanskih dijalekata, od kojih je pet iz Hevazina, a dva iz ostalih plemena; - sedam različitih arabl-

Temim, 'jezik' plemena Tajj'; - 'jezik' dva Ka'ba: Ka'ba b. 'Amra i Ka'ba b. Lu'ja; njihovi jezici imaju sedam dijalekata; - različiti dijalekti živih Arabljana čije riječi isto značenje riječi, npr. riječi helumme, hate, te'ale, aqbil; - sedam kiraeta sedam ashaba: Ebu Bekra, Omera, Osmana, Alije, Ibn Mes'uda, Ibn 'Abbasa, Ubejja b. Ka'ba,

temeljnih glasova (ummehatu'l-hidža'): elifa, lama, džima, dala, ra'a, sina, 'ajna, jer ovi glasove tvore cjelokupnu leksiku Arabljana; - imena Gospodara, npr: Oprostitelj, Samilosnik, Svečujeći, Svevideći, Sveznajći, Mudri; - sedam ajeta: ajet o sifatima Božije Biti, ajet čije je tumačenje u drugom ajetu, ajet čije je objašnjenje u vjerodos-

1 - U djelu Feda’ilu’l-Qur’an kaže se: ‘’Svi hadisi o sedam harfova su mutewatir naravi, osim jednog hadisa koji se prenosi od Semureta’’. 2 - Feda’ilu’l-Qur’an, 203-107. 3 - V. El-Muharreru’l-wedžiz, 1/45; Leta’ifu’l-išarat, 1/33. 4 - Ebu ‘Ubejde, Feda’ilu’l-Qur’an, 204 – u senedu se nalazi El-Kelbi, koji prenosi od Ebu Saliha; v. Et-Taberi, Tefsir, 1/51. 5 - Ebu ‘Ubejd, Feda’il, 204. 6 - Feda’il, 204, - sened je prekinut; v. Temhid, 8/286-277; Et-Taberi, 1/51-52 – na isti način. Prenosi ga i Ed-De’ili od Ebu’l-Esveda, 1/204. 7 - V. Leta’ifu’l-išarat, 1/73. 8 - Ebu ‘Ubejde, Feda’il, 204, v. Temhid, 8/277. 9 - Muršidu’l-wedžiz, 94.

10 - Feda’il, 203. 11 - Temhid, 8/277 - s tim da se ovdje izjava pripisuje Osmanu a ne Omeru; v. Feda’il, 205; Leta’ifu’l-išarat, 1/34 12 - Muršidu’l-wedžiz, 95; v. Leta’ifu’l’išarat, 1/35. 13 - El-Bukhari (2419, 5041, 7550); Muslim (717); Ebu Dawud (1475); Et-Tirmidhi (2943); En-Nesa’i, 2/150-152, ElKubra (7985, 11366); Ahmed, 1/40, 42, 43; Malik (5), 1/201; ‘Abdurrezzaq (20369); Et-Tajalisi, 9; Ibn Ebi Šejbe (30125); Ibn Hibban (741); Ed-Daruqutni, ‘Ilel, 2/215; El-Begawi (1226). 14 - V. Muršid, 107; Leta’if, 1/43-44. 15 - El-Hakim, Mustedrek, 1/553; Ibn ‘Abdulberr, Temhid, 8/275, gdje kaže: ‘’Ovaj hadis kod učenjaka nije potvrđen, jer ga prenosi Hajve od ‘Uqajla, a on od Selemeta na ovaj način, Prenosi ga i Lejth predajnim nizom: ‘Uqajl – Ibn Šihab – Seleme b. Ebi

ELIF

tojnom sunnetu, ajet koji kazuje o vjerovjesnicima i poslanicima, ajet o stvaranju stvari, ajet koji opisuje Džennet; ajet koji opisuje Džehennem; - sedam ajeta: ajet koji opisuje Stvoritelja, ajet koji potvrđuje Njegovu jedinost, ajet koji potvrđuje Njegove sifate, ajet koji potvrđuje Njegove poslanike, ajet koji potvrđuje Njegove knjige, ajet koji potvrđuje islam, ajet koji negira nevjerstvo (kufr); - sedam aspekata od sifata Allahovog Bića bez pitanja kako; - vjerovanje u Allaha, negiranje širka, izvršavanje naredbi, izbjegavanje negativnosti, ustrajnost u imanu, zabranjivanje onoga što je Allah zabranio, pokoravanje Njegovom poslaniku''. ''Ovo su'', veli dalje Ibn Hibban, ''mišljenja učenjaka i jezikoslovaca o značenju hadisa u kome se veli da je Kur'an objavljen na sedam harfova. Neka mišljenja su vrlo slična, no, sva su moguća, kao što su moguća i neka druga''. El-Mursijj kaže: ''Većina ovih mišljenja su pretjerana. Ja doista ne znam na šta se ona oslanjaju niti od koga su kao takva prenijeta. Takođe, ne poimam smisao specificiranja i, u ovim mišljenjima, nalazim stvari čije značenje u suštini ne razumijem. Zapravo, većina ovih mišljenja proturiječi događaju u hadisu u vezi sa Omerom i Hišamom b. Hakimom, a koji se prenosi u Sahihu. Iz ovoga hadisa razumijemo da se njih dvojica nisu razišli u tumačenju ili u propisu, već su se razišli u čitanju harfova. Većina običnog svijeta smatra da se pod sedam harfova podrazumijeva sedam kiraeta, što je očito neznanje''. S arapskog preveo: Mr Almir Fatić

Seleme – Ebu Seleme – Vjerovjesnik, kao mursel hadis. Međutim, Ebu Seleme nije sreo Ibn Mes’uda, i njegov sin to ne može potvrditi. Prema tome, ovaj hadis je jednoglasno ocijenjen kao slab s obzirom na svoj sened, a i spekulativni teoretičari su ga odbacili, kao što je Ahmed, b. Ebi ‘Imran’’. V. Muršid, 107-18; Leta’if, 1/43-44. 16 - Ovo potvrđuje i Ebu Šame u svome Muršidu, 108.; v. Šu’ab, 2/421. 17 - Muharrir, 1/43; v. Muršid, 88. 18 - V. En-nuketu we’l-‘ujun, 1/28-30. 19 - Njihovo mišljenje preneseno je iz: Ebu Šame, Muršid, 1/108-19; El-Qastalani, Leta’ifu’l-išarat, 1/44. 20 - V. Muršid, 109. 21 - Fethu’l-bari, 9/23. 22 - Tefsir, 1/42-26; Tedhkar, 39-43.


prill/maj 2007.

10

Përse rinia? Përse qëndrimi gjithmonë në rininë? Përse mbështetja vazhdimisht në rininë?

këqija, duke kaluar prej njërës në tjetrën, çfarë mund të jetë ajo? Çfarë zemre është ajo që fundoset në dëfrime, mendja e mpirë në epshe e feja e tij viktimë e mëkateve dhe kundërshtimeve, i mbyllur në burgun e epshit e nuk del në fushën e udhëzimit.

Periudha e rinisë është periudha e fuqisë, periudha e qëndrueshmërisë, periudha e gjallërisë kulminante, mesi i jetës sikurse dielli kur qëndron në zenit, kaq e rëndësishme është rinia saqë Allahu xh.sh ditën e gjykimit do të pyet për jetën në përgjithësi kurse për rinin në veçanti. Kur përqendrimi në fushën e veprimeve bëhet mbi rininë, atëherë ai është në përputhje dhe pajtim me mundësitë dhe me veprimet, sepse njeriun gjatë çdo procesi zhvillimor e përcjellin mundësia dhe fuqi, të cilat janë në pajtim me një veprim të posaçëm dhe nuk përputhet me të gjitha veprimet. Njeriu, pra, është tjetër në vitet e fëmijërisë dhe tjetër në vitet e rinisë, kështu me radhë derisa Allahu në Kuran thotë: "....Dikush të kthehet në pleqëri të thellë sa të mos dijë asgjë nga ajo që ka ditur" (en-Nahl, 70) Është e vërtetë se mosha rinore është moshë kur mendimet janë të thukta, gjaku është i nxehtë dhe shpresat janë të shumta. Ajo është moshë e dhënies, shpenzimit e sakrifikimit, si dhe moshë e pranimit, impresionit dhe emocionit. Gjaku i dëshmorëve (shehidëve) kishte aromë të rinisë dhe të rriturve, shigjeta e armikut në gjoksin e tyre ishte gradë (nderi) e krenarisë, vrapi i tyre në rrugën e All-llahut xh.sh. ishte si kënga e grave dhe fëmijëve. Aradhet e dëshmorëve ishin krushqit e tyre, tingëllima e shpatave ishte muzika dhe ritmi i tyre. Nënat qysh prej vegjëlisë i përgatitnin fëmijët e tyre për luftë në rrugën e Allllahut xh.sh. Ata në realitet ishin brez i dalluar, jo si brezat tjerë, ishin burra të pa-

shoq, popull udhëheqës, jo si popujt tjerë. Këta janë paraardhësit e mi e sot vështirë është të gjesh njerëz të atillë. Nga e gjithë kjo, mosha rinore në logjikën islame, ka pozitë, përgjegjësi dhe vlerë të posaçme kur dihet se Pejgamberi a.s. rëndësi të madhe i kushtoi ne veçanti rinisë, për çka edhe thotë: Shfrytëzo pesë gjëra para pesë të tjerave: 1. Rininë para pleqërisë 2. Shëndetin para sëmundjes; 3. Pasurinë tënde para varfërisë; 4. Jetën para vdekjes dhe 5. Kohën tënde të lirë para punës Rinia vetëm me Islamin paraqet diçka ndërsa pa të nuk është asgjë. Me të vërtetë, rinia me Islam është dhënie, është mirësi dhe përparim, kurse pa të është humbje dhe bela. Rinia është fuqi, të cilën Islami e shfrytëzon për ndërtimin e tokës, kurse të tjerët mund ta nënshtrojnë atë në zhdukjen e njerëzimit. Shoqëritë njerëzore sot janë përplot me rini, por ajo rini është e padobishme, e humbur dhe e degjeneruar. Ajo është rini që ka humbur personalitetin

e saj, andaj i imiton të tjerët siç bëjnë majmunët. Ajo rini është që ka humbur moralin e saj, andaj është më afër nivelit të shtazëve. Një poet bashkëkohorë Iranian Gejser Emin Pur në një libër të tij me titullin "Njerëzit dhe Librat" thotë: “Njerëzit janë si librat, disa nga njerëzit botohen, disa nga ato ribotohen, kurse disa nga ato fotokopjohen. Disa duhet mare shembull e disa jo, disa njerëz duhet lexuar disa here për ti kuptuar, kurse disa njerëz nuk duhet lexuar duhet hedhur, disa nga njerëzit janë libri që i nevojiten të rinjve e disa nga to janë libri që i nevojiten të mëdhenjve.” Vallë në cilin grup të këtyre bëjmë pjesë? Ti o i ri, a je ai për të cilin do t'i varim shpresat tona? Apo ti je dhimbje që edhe më tepër na i shton dhimbjet? Rini! Ju jeni shpresa që zemrat tona janë të varura për të... shpresa që e pret ummeti. Ju jeni pasuria e ummetit dhe fshehtësia e forcës së tij. Nëse doni të dini të ardhmen se si do të jetë shikoni se si janë të rinjtë e sotëm. Nëse shikon vet-

veten me sinqeritet dhe trimëri ndoshta kjo gjë apo kjo shpresë do të shndërrohet në dhimbje dhe hidhësi. E si do të ishte nëse vështron shokët tuaj? Madje si do të ishte sikur të vështroje gjendjen dhe realitetin e qindra e mijërave të rinjve? Unë kam shpresë që kjo dhimbje të ngacmon zemrën tënde të mirë dhe të kthejë shpresën për veten tënde, madje edhe për ne dhe për ummetin Islam në përgjithësi sepse ai ty të pret. E pret kthimin tënd serioz për të ndërtuar qytetërimin e tij, për të kontribuar në rilindjen e tij. E fatkeqësi e madhe është të pengohet shpresa dhe të pikset nga dhimbja e madhe por Vëllezër! Sikur të betohesha në Allahun se çdo i ri sado që është larg Allahut ka mirësi në të nuk do të kisha gabuar edhe pse atë e ka mundur botëkuptimi i gabuar, jovigjilenca dhe epshi. E për këtë nuk ka argument më të fortë se lotët që i derdhin shumë prej të rinjve pasi që bien në mëkate dhe pikëllimi që shprehin ata kur flasin për realitetin e tyre. Madje edhe pendimet dhe zërat e tyre qe thonë: na kapni më shpejt para se të biem në greminë. Rini! Zemra e mbushur me këto të

O peng i dynjasë, o rob i epshit deri kur kështu? Deri kur? Deri kur të të befasojë vdekja e ti të jesh jovigjilent, apo duke ndërruar programet e degjeneruara, apo duke kontaktuar me vajza të huaja. A dëshiron të vdesësh duke dëgjuar muzikë? Duke bërë kurvëri? A nuk e ke dëgjuar rastin e mjekut i cili mat pulsin e të sëmurit dhe për një kohë u largua prej të sëmurit sepse pulsi i tij u ndal. Vëlla i ri, dashamiri im! A ke parë ndonjëherë apo së paku a ke dëgjuar në botën e ëndrrave për ndonjë zemër që flet? Po, ekziston një gjë e tillë, ajo është zemra që të do, që flet dhe ndien dhimbje. Këto fjalë që po i lexon burojnë nga zemra. Janë fjalë të atij që ta do të mirën. Unë jam ai që ta do të mirën kurse ti je njeriu që të dua për hir të Allahut. Ti je shpresa, ti je ardhmëria, ti je esenca e dinjitetit, ti je fidani i udhëzimit. Ti je vëllai im, ti je miku im, ti je shoku im, ti je dashamiri im e fjalët e mia mos i merr si prozaike, as si poezi sepse janë fjalë të zemrës larg hipokrizisë, lajkave, lavdërimit të rrejshëm. Janë të rrahurat e zemrës që e paraprijnë gjuhën dhe e lënë njeriun pa tekst. Pasha Allahun e Madhëruar sikur të kisha në dorë udhëzimin do shpenzoja për ty. Mirëpo unë sikur çdonjëri mund t'i bëj vetëm shkaqet duke thënë ndonjë fjalë të bukur, duke këshilluar e duke treguar kahjen e rrugës së drejtë. Pra po të tregoj rrugën e drejtë nga zemra që ta do të mirën por zemra jote a Hasan Baftijari dëgjon?


11

EDUKATË

prill/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Çfarë është gabim në sistemin tonë edukativ? jë pyetje e shpejtë: Kush e zbuloi Amerikën? Patjetër përgjigjja do të ishte: Pse a nuk e dinë, Kolombi sigurisht. Studenti i mirë mund të dijë madje edhe historinë kur Kolombos mendoi që ai kishte arritur në Indi dhe për këtë i quajti ata indianë. Nëse pajisja me dituri të thellë dhe zhvillimi i mendimit kritik janë qëllimet e një sistemi edukimi, përgjigjja në pyetjen rreth Kolumbi thekson dështimin e mjerë të sistemit edukativ sot në botën muslimane në të dyja sferat, si të asaj të pajisjes me dituri si të zhvillimit të mendimit kritik. Sepse askush nuk pyeti të qartën: Si mundet që ndonjërit t’i bëhet meritë për zbulimin e një toke që në atë kohë ishte e populluar? Kolumbi mund të ketë qenë i pari evropian që zbuloi Amerikën, por ai nuk ishte sigurisht njeriu i parë që shkeli në Amerikë. Miliona burra dhe gra të tjerë kishin arritur atje dhe kishin jetuar me shekuj. Deklarimi për Kolombin paraqet një botëkuptim euro-centrik por megjithatë paragjykimi kalon i pa ven re dhe i pagjykuar. Ky nuk është fakti i vetëm i dyshimtë që shkollat tona, kolegjet, librat shkollorë, dhe mësuesit tanë kanë qenë të kushtëzuar dhe kushtëzues. Në çdo fushë studimi, ata kanë anashkaluar “faktet”, idetë, vlerat, supozimet, perspektivat, shpjegimet, “të vërtetat”, dhe parimet që janë të dyshimta, sekulare, dhe anti-Islame. Të gjithë duke besuar sinqerisht që janë duke i dhënë një shërbim të madh edukimit. Edukimi është një gjë e mrekullueshme. Por, çfarë në të vërtetë po mësojmë ne? Në shkencë, ne po i mësojmë studentët tonë që të shikojnë universin nga pikëpamja e një personi i cili nuk e njeh Zotin.

N

“Sa e sa argumente ka në qiej e në tokë, të cilët i sho-

hin, por ata nuk i vështrojnë fare”. (Kur’an, 12:105) Një studim i duhur i shkencës mund të bëjë që një person të vlerësoj së bashku Fuqinë, Shkëlqesinë, dhe Madhështinë e Allahut sikur shihet në Krijimin e Tij dhe thjeshtësinë dhe kufizimet e diturisë dhe mundësive të njeriut. Sot edukimi jonë shkencor, në formën e saj më të mirë, jep pikërisht mesazh të kundërt. Ajo po ashtu dështon në dhënien e mundësisë studentëve të ndajnë opinionet shkencore

encës nuk përfshijnë në diskutim edhe kufizimet e saj? Sepse për një pikëpamje sekulare shkenca është mjeti përfundimtar: arbitri suprem i të së vërtetës dhe mashtrimit. Madje pa realizuar atë, kemi pranuar parafjalën ku edukimi shkencor i joni edhe e reflekton këtë. Problemi nuk është i kufizuar vetëm në shkencë dhe teknologji. Më të mirët e MBA-s tonë kanë mësuar që qëllimi i një biznesi është që të rris në maksimum profitet, qëllimi i një tregu është të krijojë nevojën, dhe mënyra

nga faktet e tyre. Le të shtrojmë pyetjen: Në botën e gjerë muslimane a ndodhet ndonjë shkollë Islame shkencore, të diplomuarit e së cilës mund të kundërshtojnë Teorinë e Evolucionit të Darvinit në rrafshin shkencorë? A po i mësojmë fëmijët tanë që të vendosin shkencën në vendin e saj të duhur, për të njohur mangësitë e saj? A janë plotësisht të vetëdijshëm për paragjykimet kulturore që shkenca dhe teknologjia sjell me to? A mundet t’i filtrojnë ato para importimit të teknologjisë? Një mjekë nuk do të konsiderohej kompetent nëse nuk do të dinte mangësitë e mjekësisë dhe procedurat që ai ka përdorur. Një inxhinier do të konsiderohej i pakualifikuar nëse nuk do t’i dinte mangësitë e mjeteve të tij. Pse pra mësimet tona të shk-

më e duhur për të marrë vendime biznesi është nga analizat e çmim-interesit. Të gjitha këto janë aq të ngurta (të paprekshme) në sytë e tyre dhe aq të dyshimta në realitet sikurse edhe pohimi rreth Kolombit. Të diplomuarit më të mirë të Gazetarisë nuk kanë model të ndryshëm për Gazetari përveç asaj që paraqitet nga Perëndimi. Ata nuk kanë definicion të tyre personal të lajmeve, qëllim të tyre për ta përmbledhur atë, apo standardet e tyre morale që do të rregullojnë propagandën e saj. Në Ekonomi ne kemi mësuar që qeniet njerëzore janë kafshë dobi-rritëse që drejtohen nga Hierarkia e Nevojave të Maslovit. Në mësimet tona të historisë, shohim ngjarje të rastësishme të pa shoqëruara me njehsim moral. Ne nuk i shohim ligjet e Allahut që udhëheqin

ngritjen dhe rënien e kombeve. Në psikologji apo sociologji, mjekësi apo inxhinieri, shkencë apo gjeografi është e njëjta gjë. Në fakt, shkolla dhe kolegjet tona janë bërë agjencia kryesore për sekularizmin e shoqërive Islame. Ata efektivisht kanë mësuar që Islami është i papërshtatshëm në të kuptuarit e kësaj bote apo në zgjidhjen e problemeve të saj. Shumë nga të diplomuarit e tyre krijojnë një keqkuptim apo dyshim rreth besimit të tyre. Por madje edhe kur janë muslimanë që e praktikojnë rreptësisht Islamin, ata nuk janë ushtruar për të sfiduar dogmat sekulare që kanë integruar në plan programin mësimor të tyre. Për shekuj shoqëritë tona; kultura dhe sistemi i edukimit ishin të lirë nga klasifikimi sekular/fetar. Shkollat tona na mësuan të gjitha lëndët e rëndësishme duke përdorur një mënyrë të përmbledhur natyrale. Sa kohë që muslimanët ishin liderë në të gjitha lëndët shkencore si në mjekësi, astronomi, dhe kimi nuk ishin zhvilluar paragjykimet e tyre sekulare. Klasifikimi apo ndarja filloi në Perëndim gjatë “Renesancës” kur largoji paragjykimet fetare – të cilat ishin bërë barrë – dhe gjetën një rrugë më të shpejtë për zhvillim material duke përdorur mënyra jofetare apo sekulare. Revolucioni Industrial i dha asaj shpejtësi. Rrjedhimisht kolonializmi solli ideologjinë sekulare dhe religjionin e humanizmit sekular edhe në tokat muslimane. Në këtë kohë, muslimanët në disa fronte ishin në një pozitë më të ulët. Ato iu ishin dorëzuar udhëheqjes intelektuale të Perëndimit dhe kishin dështuar të mbanin ritmin me zhvillimet shkencore. Ata e gjetën veten e tyre në një situatë jo-fituese. Nëse ata pranuan dhe mësuan shkencat perëndimore ata do të mësonin gjithashtu

dogmat anti-Islame. Nëse do të rrinin të izoluar, ata do të mbeteshin mbrapa në shkencë dhe zhvillimin material. Si përgjigje, muslimanët zhvilluan dy mënyra. Darul – Ulemat ruajtën diturinë dhe vlerat Islame duke mbyllur hermetikisht vetveten kundër influencave perëndimore. Për shkak të kësaj përpjekje dituria Islame ka mbijetuar deri më sot. (Ku ka pasur tolerancë në këtë çështje – sikurse në disa shtete arabe rezultati ishte në rrezik në karakterin Islam të tyre pa ndonjë përmirësim në kualitetin e edukimit.) Megjithatë, ata nuk janë të sigurt për të pasur udhëheqje në shumë hapësira të tjera të shoqërisë. Ky rol ka shkuar tek të diplomuarit në shkollat dhe kolegjet të stilit perëndimor. Fatkeqësisht, këto shkolla dhe programet e tyre ushqejnë mënyra të të shikuarit sekular të kësaj bote dhe zgjidhjeve të problemeve të saj. Tensionet e krijuar nga të dy sistemet e kundërt diametrikisht mund të shihen sot në çdo shtet musliman. Kjo ndarje duhet të përfundojë. Nuk mund të ecim përpara pa rregulluar edukimin tonë. Nuk mund të krijojmë shoqëritë tona plotësisht Islame pa prodhuar qytetarë dhe udhëheqës të edukuar të nevojshëm për një shoqëri Islame. Tani është koha të zhvillohen plan-programe mësimore të integruara dhe të largohen paragjykimet sekulare nga i gjithë edukimi ynë. Thjesht formimi i më shumë shkollave nuk është zgjidhja. Zhvillimi i institucioneve edukative që mund të mësojë çdo lëndë në kontekstin e pastër Islam është zgjidhja. Është një detyrë madhështore. Por pa të ne do të vazhdojmë të përhapim injorancë në emër të edukimit. Khalid Baig Shqipëroi Brunilda Brasha


ELIF

NE NË KOHË

islamske novine gazetë islame

prill/maj 2007.

12

Rrugët e edukimit Islam

Në kënd ngjasoj unë? Përcaktimi i përkatësisë AHMED MUADH EL -HATIB Harmonia e brendshme është çështje me shumë rëndësi në ndërtimin e shpirtit njerëzor. Njeriu nuk pushon së menduari për krijimin e tij të brendshëm dhe të miratimit të jashtëm të tërë kësaj. Nëse gjatë këtij procesi ndërtohen bindje të thella të brendshme, bartësit të tij ky ndërtim edukativ i jep qëndrueshmëri të nevojshme për rritje të drejtë në pajtim me natyrën e tij. Por, personat të cilët gjatë jetës së tyre nuk janë stabil dhe lëvizin ndërmjet mendimeve të ndryshme në të shumtën e rasteve kanë ndërtim të brendshme të çrregulluar dhe joharmoni. Nëse personi i këtillë nuk vjen deri te rezultati i caktuar, kjo mund të shndërrohet në një lloj të hipohondrisë, në të cilën manifestohen skajshmëritë e joharmonisë. Disa ide bashkëkohore paraqesin shembuj të shthurjes dhe rrëmujës së shpirtit njerëzor. Të gjitha këto bëhen me pretekst dhe në emër të objektivitetit, të së vërtetës së lirë dhe në emër të gjurmimit permanent për të vërtetën. Po ashtu, kjo bëhet dhe me pretekst të emrave me famë, frytet e vetme të së cilës janë një lloj i jolidhshmërisë shpirtërore të individëve në vorbullën e pashpresës dhe të reaksionit të vazhdueshëm, të cilat i ndajnë të gjithë të pranishmit dhe askujt nuk i japin kurrfarë dobi pozitive. Gjërat bëhen shumë më të rrezikshme nëse kjo rrëmujë shpirtërore nga rastet dhe shembujt individual dhe të kufizuar masivizohet dhe shndërrohet në lëvizje. Kjo temë lidhet me kriterin sipas të cilës njeriu vepron sipas vlerësimit të vetvetes dhe të raportit të tij kundrejt të tjerëve. Kur’ani fisnik na tregon qartë në kriterin kryesor për vlerësimin e të gjitha vlerave të brendshme dhe të jashtme,

ku thotë: “E s’ka dyshim se tek Allahu më i ndershmi ndër ju është ai që më tepër është ruajtur”. (El-Huxhurat, 13). Vetëpranimi me anë të devotshmërisë e pasuron jetën ashtu që aty të ketë të mira për çdo kënd, deri sa parimet që e fokusojnë epërsinë e individit, të bashkësisë a të interesit apo të egoizmit sjellin deri te shkatërrimi individual dhe ai i përbashkët. ... Shumica e prirjeve negative dhe armiqësore te fëmijët paraqiten në ditët e para të fëmijërisë së tyre si rezultat i përvojave të tmerrshme që i trashëgojnë apo me të cilat ballafaqohen. Te fëmijët të cilët janë trajtuar në mënyrë të vrazhdë mbëltohen prirje kriminale, sepse ata me këtë mësojnë se tek njerëzit ka të keqe dhe të mirë. Ky fakt është tepër i madh për të kuptuarit fëmijëror, për ç’arsye këto prirje për të janë të tmerrshme, nxisin tek ai pesimizëm dhe vragë që nuk shërohen kurrë. Rreptësia apo par-

imësia është gjë e mirë dhe e domosdoshme në fushën e edukimit, deri sa vrazhdësia nuk është aspak e përshtatshme për fëmijën. Ndër virtytet negative të edukimit bën pjesë edhe privimi i fëmijës nga fëmijëria e tij dhe mosrespektimi i moshës dhe botës fëmijërore. Ndër gabimet që bëhen te edukimi i fëmijëve është edhe frikësimi i fëmijës për ndonjë gabim të tij se Zoti do ta dënojë për këtë në zjarr! Është më e drejtë që fëmija të nxitet me atë se Zoti dhe Pejgamberi i Tij do ta dojë, kurse duhet të largohet nga gënjeshtra nëpërmjet nxitjes dhe përshtatjes me të vërtetën dhe me mbjelljen e madhësisë së dashurisë së Allahut ndaj njerëzve të sinqertë, duke marrë shembuj nga jeta e të gjithë pejgamberëve. Kjo duhet të vazhdohet deri sa vetëdija e fëmijës nuk bëhet e aftë ta dallojë të mirën nga e keqja, në bazë të pikëpamjes fetare si kriter, si masë për këto dy dukuri dhe t’i kuptojë konsekuencat e tyre në këtë dhe në

botën tjetër. Ndër faktorët e rrezikshëm që e orientojnë njeriun dhe harmoninë e tij të brendshme bëjnë pjesë dimensionet shpirtërore të cilat janë të mbjella në të dhe mënyra e mbjelljes së tyre. Hadithi në të cilin thotë Muhammedi s.a.v.s. “Jam dërguar që ta përsosi moralin më të mirë.” (Ahmedi, Hakimi dhe Bejhekiu) shpjegon pozitën e moralit fisnik. Lavdërimi i Allahut të madhërishëm për të Dërguarin e tij në të cilin thotë se “Pa dyshim ti je me moral të përsosur”, (El-Kalem, 4) qartë tregon se Pejgamberët kanë pjesëmarrje në çudi të madhërishme. Ekzistojnë grupime të caktuara të cilat vetëm sa për sy e faqe thërrasin në moral, por ato janë dyfytyrëshe dhe oportuniste sepse iu intereson vetëm interesi personal, sikurse vjedhësi, i cili ka humbur prenë e vet dhe fillon ta vajtojë besnikërinë dhe këmbënguljen për të vërtetën në jetë.

Ekzistojnë edhe grupime të tjera të cilat nuk kanë lidhje me moralin, madje as nuk thërrasin në moral, pos në rastet kur gjërat arrijnë “kufijtë e kuqë”, të cilat në vete bartin shkatërrimin e qartë. Ata janë sikurse disa bashkësi që lejojnë të gjitha format e çoroditjes, duke konsideruar se ky është veprim natyror, i cili nuk nxit probleme (BBC thekson informacionin se deri në vitin 2001 në botë nga AIDS-i kanë vdekur 25 milionë njerëz, kurse të sëmurë nga kjo sëmundje janë rreth 40 milionë). ... Ekziston edhe lloji i tretë i njerëzve të cilët i intereson etika lokale vetëm në suaza zyrtare, ashtu që, sipas tyre, nuk ka asgjë të keqe që mjeku të pijë alkool në kafene, deri sa i respekton rregullat spitalore të cilat kërkojnë që alkooli mund të konsumohet vetëm jashtë spitaleve, e jo gjatë orarit të punës, kurse askush nuk ka të drejtë të ketë lidhje me jetën e tij private. Edukimi islam plotësisht dallon nga të gjitha grupimet e përmendura. Struktura etike e bashkësisë në bazat e saj është strukturë harmonike në të cilën nuk ka kundërthënie, stabilitetin dhe qëndrueshmërinë e të cilit e përkrahin të gjithë anëtarët e bashkësisë. Kjo strukturë etike mund të pranojë lëshim të vogël ose individual të kufizuar ose të paraparë, por gjithashtu konsideron se sendërtimi i interesave reale për bashkësinë dhe largimi i të gjitha pengesave është detyrë obligative (farz), e cila nuk guxon të shpërfillet. Për shkak të të gjitha këtyre, struktura jonë etike është mjaft rigoroze kundrejt personave të cilët dëshirojnë që t’i shpërfillin dhe t’i shkatërrojnë ... Thuajse nuk ekziston çështje e cila njëmend e dobëson moralin, e shkatërron harmoninë e brendshme dhe nxit rënie psikike, sikur që këtë


13

NE NË KOHË

prill/maj 2007.

mund ta nxisë kundërthënia ndërmjet gjërave personale dhe publike. Etika shoqërore është parim të cilin të gjithë ne duhet ta bartim, por derisa ekziston jazi ndërmjet parimeve tona etike dhe të mirësjelljes praktike, do të mbeten plasaritje të mëdha dhe hapësirë të probleme të vazhdueshme. Kufijtë e bontonit po përhapen në të gjitha drejtimet. Deri sa i gjejmë disa bashkësi që kanë kujdes në fijet tjera të cilat i lidhin me bontonin, si minimum për ruajtjen e lidhjeve që i lidhin me përkatësinë e tyre njerëzore, Islami mbjell në shpirtin e individit respektimin e parimeve etike. Por, ekziston çështje e rrezikshme në të cilën duhet të kemi kujdes. Etika e një muslimani në disa fusha të rëndësishme vendimtare, sikurse këmbëngulësia në fushën e kërkimeve dhe leximit, si duket, është venitur në krahasim me kërkesën e parimeve islame dhe në krahasim me popujt tjerë të cilët kanë qenë në fund, pas së cilës mjaft kanë përparuar në këto fusha. Simboli i përsosurisë në të cilin gjithnjë japim shenjë është “Allahu e do kur dikush nga ju e punon një punë të caktuar që ta përsosi”, thuajse nuk është i pranishëm në mesin tonë. Koha e çmueshme, me të cilën Allahu përbetohet në suren El-Asr është larg nivelit të kërkuar apo të dëshiruar, qoftë kjo në aspekt të respektimit, të shfrytëzimit, të ruajtjes apo të ekzekutimit të të drejtave dhe detyrimeve të tij. Çarje të tmerrshme e kanë goditur umetin muslimanë në këtë fushë, kurse gjurmët e këtyre çarjeve e konflikteve çdo ditë janë më të mëdha. Nëse vetëdija për ekzistimin apo pranimin e cilitdo problem është hapi i parë drejt zgjidhjes së tij, atëherë nuk ka dyshim se ka nevojë të japim shumë më tepër angazhim se sa atë që jemi duke e dhënë. Nëse përsosuria e punëve në nivele më të ulëta ende zvarritet, ç’mund të kërkohet nga nivelet më të larta? Nuk ka dyshim se mbëltimi i etikës së përsosurisë së punëve nuk është gjë e thjeshtë, por kjo është hap i domosdoshëm që kërkon durim të madh. Kjo çështje nuk është e

kufizuar, sepse jemi sëmurë me përsosje të dobët të punëve në nivel të individit, të bashkësive, e madje edhe në nivel të shteteve dhe popujve. Nëse humbja e ndjenjës, zhdukja e besimit dhe shmangia e detyrimeve e të gjithë popujve është manifestim i thellë i cilësive të individëve të cilat do të duhej t’i japin forcë, atëherë kjo nuk do të thotë se aty zhduket përgjegjësia individuale e cila shumë mirë e kupton raportin ndërmjet prapambetjes së përbashkët dhe lëshimeve individuale. Mbi ne është të mbjellim strukturë të thellë etike, ndikimi i së cilës - përkundër pengesave ekzistuese - do të jetë më i madh se sa fushata rrënuese. Pikërisht kjo është esenca e punës së ripërtëritësve (muxhedidëve) dhe misionarëve (daive) te të cilët ende gjendet një pjesë e së mirës, e cila përhapet, kultivohet dhe zhvillohet, dhe e cila vazhdimisht do ta ngadhënjejë dhe shkatërrojë të keqen. Nga gjërat që e shkatërrojnë strukturën etike dhe japin shenjë të moskuptimit të lidhjes ndërmjet prapambetjes së përbashkët dhe gjurmëve të angazhimit individualist në rrugën e ndalimit dhe pengimit të përparimit të kësaj prapambetjeje, është veprimi i individëve të cilët kur fëmija thënë diçka vihet në vend të mbrojtësve të tij, duke refuzuar çdo qortim të mundshëm, duke u arsyetuar se këtë vepër të keqe e ka bërë fëmija i fqinjëve apo motra e mjerë jo e pranishme. Ata me këtë veprim në thellësitë e fëmijëve të tyre mbëltojnë bindjen se shpëtimi qëndron tërësisht në gënjeshtër, duke e mësuar fëmijën në izolim dhe egoizëm, deri sa akuzohet i pafajshmi që të shpëtohet fajtori! Nuk duhet bazuar në asnjë gjësend i cili nuk është provuar më herët. Mbështetja në bonton, i cili nuk është provuar më herët, është sikur ndërtesa shtyllat drunore e të cilit i ka pushtuar dhe ka filluar t’i hajë krimbi. Veprat e mira janë pjesë përbërëse të besimit, kurse ushqimi teorik pa ekzistimin e praktikës mund t’i shkatërrojë parimet e tërësishme. Shqipëroi: Nexhat Ibrahimi

islamske novine gazetë islame

ELIF

Beqir Ismaili emërohet përfaqësues i Lidhjes Botërore të Letërsisë Islame për Ballkanin Nën kryesimin e mendimtarit, dijetarit dhe studiuesit të njohur Ebu Hasan En Nedevi më 24.11.1984, u themelua zyrtarisht “Lidhja Botërore e Letërsisë Islame”. Fillimisht ajo lindi si ide e disa mendimtarëve muslimanë nga vende të ndryshme të botës, për të kaluar më pas në takimet e tyre, në vitin 1980 nga ku arritën në marrëveshjen për krijimin e një komisioni i cili do të vendoste për fushat që do të përfshinte kjo lidhje si dhe gjithë përfshirjen në të studiuesve nga të gjitha vendet. Pas një pune mjaft të vlerësuar të komisionit organizator dhe mbas bisedave dhe kontakteve të vazhdueshme të tij me mjaft prej personaliteteve të ndryshme u arrit në konkluzion se ishin pjekur kushtet për formimin e një institucioni që do të mbante mbi supet e tij studimin dhe përçimin e letërsisë Islame në botë. Qëllimet kryesore të kësaj Lidhje janë: Njohja reciproke e letërsisë Islame nga të gjithë studiuesit, pavarësisht nga vendi prej të cilit vinin dhe përfaqësonin. Krijimi i një bashkëpunimi reciprok në mes të të gjithë studiuesve në mënyrë që të bashkohet fjala e tyre, gjë që do të çonte në forcimin e letërsisë Islame në përballjen e saj me sfidat aktuale botërore. Rivlerësimi i studimeve historike dhe kulturore që janë përpjekur të deformojnë historinë dhe kulturën Islame. Bashkëpunimi reciprok mes të gjithë studimeve dhe këmbimi i studimeve të tyre të bëra në gjuhë të ndryshme, për të pasur një përfitim sa më të madh. Pasqyrim i veçorive të përbashkëta të letërsisë Islame më atë botërore. Sqarimi i çështjeve që s’kanë të bëjnë me kulturën dhe historinë Islame dhe pasqyrimi me saktësi duke u mbështetur në origji-

Beqir Ismaili dhe Gentjan Masha

nën e kësaj kulture. Ruajtja dhe mbrojtja e lirisë së mendimit dhe të shprehurit deri në atë skaj ku nuk përplasen me parimet Islame. Ruajtja e të drejtës së autorit dhe mundësia që duhet tu jepet autorëve dhe studimeve të letërsisë dhe të historisë në fushën e botimit dhe atë mediatike. Anëtarët e kësaj Lidhje janë nga vende të ndryshme Islame (arabe dhe joarabe), dhe punojnë për ngritjen e letërsisë Islame në vendin që meriton. Momentalisht Lidhja operon në 11 shtete të ndryshme të botës dhe ato janë: Arabia Saudite që është edhe qendra kryesore, Egjipti, Maroku, Sudani, Jemeni, Jordania, Kuvajti, Turqia, Bangladeshi, Pakistani dhe India. Duke pasur parasysh qëllimet e Lidhjes dhe njëkohësisht kontributin e Prof. Dr. Beqir Ismailit dhënë në këtë Lidhje në fushën e letërsisë dhe të historisë për disa vite me radhë dhe meqë veprat e tij tepër të vyera janë vlerësuar nga kritika botërore, Lidhja Botërore e Letërsisë Islame pati nderin dhe mirësinë që ta emëroj atë përfaqësues i Lidhjes Botërore të Letërsisë Islame për Ballkanin. Pasi Prof. Dr. Beqir Ismaili i falënderoi pjesëmarrësit për besimin që i dhanë mori fjalën dhe shpalli platformën e tij e

cila është: “Bashkëpunimi me të gjithë poetet dhe shkrimtarët në Ballkan, përgatitja e terrenit për hapjen e një zyre përfaqësie në Ballkan me qendër në Kosovë, përkthimi i letërsisë shqiptare në gjuhën arabe dhe anasjelltas, nxirrja në botim e një reviste. Gjithashtu bashkëpunimi dhe njohja e poetëve dhe shkrimtarëve të ndryshëm me homologët e tyre nëpër kongreset që do të zhvillojë kjo Lidhje nëpër botë”. Të pranishmit e përkrahën platformën që Prof. Dr. Beqir Ismaili paraqiti dhe të gjithë ishin të një mendje që kjo gjë do ta çoj edhe më përpara Lidhjen Botërore të Letërsisë Islame. Ky vlerësim që i bëhet Prof. Dr. Beqir Ismailit është njëkohësisht nder dhe për Kosovën, pasi për të parën herë një nga bijtë e saj të vyer, bëhet pjesëtar i një Lidhje të tillë, ku bëjnë pjesë vetëm studiues dhe mendimtarë të shquar të botës Islame. Pjesë nga kontributi i Profesorit lexuesi mund ta shfletojë edhe në internet në web faqen www.kontribut.com. Nuk na mbetet gjë tjetër veçse ti urojmë nga zemra studiuesit, publicistit dhe historianit t�� njohur Prof. Dr. Beqir Ismailit punë të mbarë dhe suksese në detyrën e re. Kajro më, 03.05.2007 Gentjan Masha


ELIF

GJURMIME

islamske novine gazetë islame

prill/maj 2007.

14

Mali i Zi në Kamusu-l-a lam të Sami Frashërit (III) NGA DR. FETI MEHDIU Kamusu-l- a lam apo Dictionaire universel D` Histoire et de Geographie par CH. Samy Bey Feaschery, është vepra më voluminoze e Sami Frashërit. Përbëhet nga gjashtë vëllime të formatit 30x21 cm dhe i ka 4830 faqe. Kjo vepër është shkruar në osmanisht, gjegjësisht në gjuhën turke me alfabetin arab, i cili alphabet është përdorur në sulltanatin Osman dhe pas rënies së sulltanatit deri në vitin 1928. Vepra Kamusu-l-a lam është botuar ndërmjet viteve 1889-1898, në Stamboll. Botuesi ishte një ermen i quajtur Mihran, i cili kishte një shtypshkronjën e vet dhe i cili ka botuar edhe disa vepra tjera të Samiut. Me sa dihet deri me tash kjo është vepër unikat në literaturën botërore. Nga nëntitulli i veprës: Tarih ve cografya lugatini ve tabir esable kafe-i esma hasayi camidir, kuptohet se në këtë vepër studjuesi gjen shenime të ndryshme si nga fusha e histories ashtu edhe përshkrime gjeografike, por edhe shënime për personalitete të shquara në gfushë të histories, letërsisë, shkencës e kulturës botërore në përgjithësi. Kombësia, gjuha dhe përkatësia fetare Malazezët janë të etnitetit sllav me kombësi serbe. Mirëpo për kah zhvillimi trupor madje edhe për kah disa tradita dhe cilësi, më shumë kanë ngjashmëri me shqiptarët. Kur në fund të shekullit të shtatë të erës së re sllavë erdhën në këto anë dhe u vendosën këtu, territori që nga gjiu i Selanikut e Prevezës deri në afërsi të Trieshtës quhej Iliri. Pas ardhjes së tyre, pasi që ishin shumë, nuk mundën t u bëjnë ballë, kështu që një pjesë u shpërnda. Edhe pse gjurmët flasin për ardhjen e tyre në Shqipërinë e sotme, rregullisht mbeti edhe një pjesë e madhe dhe u përzie me popullatën e porsaardhur. Malazezët e sotëm dhe serbët nuk kanë ndryshim nga boshnjakët për kah kombësia, flasin një gjuhë. Në rast nevoje janë të guximshëm dhe luftëtarë. Të gjithë i takojnë ritit ortodoks. Ka shumë banorë të kombësisë shqiptare, kurse për kah përkatësia fetare janë myslimanë.

Sidomos popullsia e Ulqinit është e tëra shqiptarë dhe mysliman. Letërsinë e kanë të përbashkët me atë serbe dhe të gjithë ortodoksët sllavë gjuhët e tyre i shkruajnë me qirilicë. Mënyra e qeverisjes, potenciali financiar dhe ushtarak Mali i Zi e fitoi pavarësinë pas Kongresit të Berlinit Qeveriset në formë të një principate. Qeverisja e vendit është vendosur në baza trashëgimtare dhe kalon te fëmija më i madh. Petroviq Njegoshi është njëri prej familjes princore. Princi cakton një komision ministror, i cili përbëhet prej pesë anëtarësh. Personalisht kryeson një këshill të quajtur senat. Administrimi qeveritar-juridik është i thjeshtë, por me ligje dhe organizim shumë të fortë. Shteti ndahet në 15 nahije. Çdo nahije ndahet në disa bajraqe, kurse çdo bajrak(kapedani) përfshin nga disa çeta. Me sa kuptohet qeverisja ushtrohet në dy mënyrë: në atë ushtarake dhe atë policore. Drejtorët e nahijeve kryejnë detyrën e komandantit, të nëpunësit civil si edhe të atij juridik. Çdo malazez prej moshës 15 vjeçare deri në 60 vjet është ushtar. Në rast lufte të gjithë gjenden në krye të ushtrisë si komandantë, madje edhe ata që jetojnë jasht vendit rekrutohen menjëherë. Në këtë mënyrë mund të dalin 36.000 ushtarë. Të ardhurat vjetore janë 600.000 florinj që bëjnë afro 60.000 lira osmane. Një e gjashta pjesë e këtyre shkon për nevojat speciale të princit. Nga Kotorri për Cetinë shkon një rrugë qereje (xhade) dhe bëhen përpjekje që me ndihmën e të ardhurave të përgjithshme të ndërtohen rrugë qerreje që do të lidhin edhe qytetet tjerë. Është rritur nevoja për korrespondencë, prandaj edhe sistemit të informimimit i kushtohet rëndësi e madhe. Në Cetinë gjendet edhe një shtypshkronjë ku botohet edhe një gazetë. Shpenzimet vjetore kapin shumën prej 5.000.000(pesë milion). Ndarja administrative, vendet e banuara Ndarja e Malit të Zi në 15 nahije, emrat e tyre, sipërfaqja dhe popullsia duket si vijon:

Nahijet e Emri Katunska Aruniça Reka Leshanska Bjelopavliq Piperska Moraçka Vasojeviqka Gjithsejt

Km.katror 1187 209 207 132 570 945 915 532 4697 Nahijet e

Emri Banjani-Budini Nikshiq, Duga Piva Piva Drubnjak dhe Pira Kolashin, Saranxha Podgorica, Shpuza Kranja, Bar, Ulqin Gjithsejt Për të dyja nahitë

Km.katror 568 537 712 674 432 379 376 3778 8475

Sipas kësaj tabele popullsia e Malit të Zi dele se janë 72.000 banorë, mirëpo në shumë statistika të tjera nuk arrin as në 236.000, e sipas disa shenimeve tjera nuk ka mëhumë se 200.000 banorë. Rezidenca është në qytetin me emrin Cetinje. Malin e Zi e përbëjnë edhe disa kasaba që iu dhanë pas marrëveshjeve në Kongresin e Berlinit. Kasabat apo fshatrat që kanë më shumë se 1.000 banorë janë: Podgorica Ulqini Kollashini Njegushi Shpuza Nikshiqi Bari (Tivari) Cetina Danillovgradi

4000 2000 1500 1200 1000 3000 1500 1200 1000

Gjendja historike Mali i Zi në kohë të lashta ishte Iliri e pastaj u quajt edhe Epir i Ri. Në shekullin e shtatë, në kohën e perandorit Herakli, kur këto anë u banuan me sllavë, edhe Mali i Zi atëdhesoi një pjesë të këtij territori, dhe me kohë u përzien dhe u shkrinë me popullatën e vjetër që gjendej në këto vise. Një pjesë e serbëve pas betejës së Kosovës u shpërnanë dhe pasi menduan se Mali i Zi mund të jetë vendstrehim i mirë, kaluan atje. Në ato kohëra, në shekullin XIV Mali i Zi ishte nën republikën e Venedikut, pastaj në shekullin XV hyn në kuadër të shtetit Osman.

v jetra Numri i banorëve 48.000 15.000 18.000 10.000 24.000 27.500 18.500 18.000 180.000 shtu ara Numri i banorëve 10.000 10.000 16.000 12.000 6.000 22.000 16.000 92.000 272.000

Porta e Lartë e ngarkoi parinë e malit të Zi me një tatim simbolik. Atëherë Mali i Zi gjendej në vilajetin e Shkodrës, në kazan e Mirditës. Në vitin 1516 Jorgi Cërnojeviq, njëri nga princat e malit të Zi dha dorëheqje dhe udhëheqja u la në duar të Mitropolitanisë. Prej asaj kohe Mali i Zi konsiderohet si një metropolitani që qeveriset nga Vlladika. Duke filluar nga viti 1697 sistemi i lladikëve i mbet familjes Nikoq. Nga këta lladikë, qeverisja e të cilëve zgjati prej vitit 1782 cderi me 1830, Petri i I vuri dhe zbatoi një varg masash të organizative. Ky e shpëtoi Malin e Zi nga hajdutët dhe disa trazira të tjera që ndodhnin deri atëherë. Pas kësaj, pas Petrit II, e 1851 Danillo, i cili u bë lladikë, duke lënë uniformën dhe shërbimin mitropolitanik vetë mori titullin “kinez”, d.m.th. princ. Ky kërkoi ta njohë Evropa dhe në vitin 1860 u vra. Princ Nikolla, i cili tani është në pushtet, u bë udhëheqës i shtetit. Në vitin 1862-1863, për një kohë të gjatë luftoi kundër qeverisë Osmane por nuk fitoi asgjë. Në vitin 1876 mori pjesë në kryengritjen e Hercegovinës. Bashkë me Serbinë i shpallën luftë edhe shtetit të cilit i takonin (sulltanatit Osman, vr. E përkthyesit) dhe përsëri humbi. Në vitin 1877 shfrytëzoi rastin e shpalljes së luftës nga ana e Rusisë dhe prapë u hodh në luftë. Këtë herë u mund definitivisht. Mirëpo Kongresi i Berlinit kësaj principate të vogël i dha toka dhe i pranoi pavarësinë e plotë. (vijon)


15

VËSHTRIM

prill/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Dyfytyrësia e autorit të librit “Dy Ftyrat e Islamit” Jo shumë kohë më parë në rrethin e disa intelektualëve përciptazi u përmend një çështje e cila, për mendimin tim, u deshtë që të diskutohet më në detaje që të ngelë në nivel të një çështjeje e jo të bëhet problem. Mendoj që tani kemi të bëjmë me një problem. Fjala është për librin `Dy Ftyrat e Islamit' të Stephen Schwartz. Kësaj i ndihmoji edhe debati Kadare – Qosja, ku në një rast Stefani i Famshëm dha një intervistë në një ndër kanalet të televizorit shqiptar dhe sulmoi Kadarenë i cili po sulmonte Islamin dhe mbrojti Qosën i cili po mbronte Islamin. Stefani u bë i njohur edhe tek shqiptarët të cilët me vrull u ngutën të blejnë librin e tij tashmë të famshëm `Dy Ftyrat e Islamit'. Them se është një problem, e këtë e patën rastin ta kuptojnë të gjithë ata të cilët e njohin gjuhën boshnjake dhe e lexuan librin të përkthyer në atë gjuhë pak kohë më parë. Edhe pse përkthyesit ishin Enes Kariq dhe Reshid

Hafizoviq, dy personalitete të shquara në Bosnje, libri nuk ngeli pa u kritikuar dhe atë me arsyetim të plotë. Pa dashur që t'u mërzis me detaje nga libri për të argumentuar këtë, sepse detaje të tilla janë aq të shumta dhe do të duhej që i gjithë libri të komentohej, rekomandoj që të gjithë ata që posedojnë librin të lexojnë me vëmendje kapitullin VIII (kreu VIII) Kolonializmi Fetar – Vehabizmi dhe Islami amerikan, ku autori në mënyrë perfide i futi në një kosh (të rrezikshmit) vehabitë, vllazninë muslimane (vëllezërit musliman), Al-Kaiden, Sadam Hysejnin, myftinjtë dhe dijetarët e vendeve të ndryshme nga Bota Islame, Jusuf el-Kardavin, të gjitha, ama të gjitha fondacionet, shoqatat, organizatat, mexhliset, xhematët Islame në Amerikë. Aty futi dhe Hamasin, WAMYn, RABITAn, Organizatën e Konferencës Islame, Imamët e Nju Jorkut, hanxhinjtë nga Evropa, Azia, Afrika, e Am-

erika e Veriut, profesorët e universitetit Al Azhar dhe mos të harrojmë Osama bin Laden dhe bashkëpunëtorët e tij si ata nga Fondacioni Muvafak (Muwafaq) që veproi edhe në Bosnjë dhe Shqipëri (unë personalisht kam pas fatin e mirë apo të keq të punojë me këtë fondacion gjithë vitin 1996) ... dhe, imagjinoni, edhe Tablig Xhemati. Të gjithë këta i futi në një kosh, terrorist, vehabij, armiq të Islamit të vërtetë dhe të Izraelit. Mos ta komentojmë këtë më gjerë, lexoni këtë kapitull me vëmendje sepse e gjithë kjo gjendet nga faqja 208 deri në faqen 235. Kur të mbyllni librin kthejuni fillimit të tij. Lexojeni titullin, jo mbrapsht, siç tha njëri, për të parë në hije fjalën Israwil, por lexoni ashtu siç është shkruar Dy Ftyrat e Islamit, e që do të thotë Islami paska dy fytyra, Islami qenka dyfytyrësh, hipokritë, paqe dhe terror në të njëjtën kohë. Mjafton kjo të na lejë të mendojmë pak më thellë.

Duhet ta kuptojmë njëherë e përgjithmonë se ndasitë tona janë në shërbim vetëm të atyre që nuk na e duan të mirën prandaj është përtej çdo logjike që të kënaqemi dhe të mburremi me ata që kinse po e mbrojnë Islamin e në realitet ata vetëm na dëmtojnë dhe na ndajnë edhe më shumë. Omer Kajoshaj

Lajm

Konferenca e dytë e rinisë muslimane të Kroacisë Në organizimin e Meshihatit të Bashkësisë Islame në Kroaci, më 28 dhe 29.04. 2007., në qytetin Malinska, në ishullin Krk, u mbajt Konferenca II e Rinisë muslimane të Kroacisë, në të cilën prezantuan rreth 150 pjesëmarrës, nga të gjithë mexhliset e Kroacisë. Temat të cilat u trajtuan gjatë 2 ditëve ishin: Zgjedhja e të rinjve në organet e Bashkësisë Islame, Aktivitetet dhe organizimet e rinisë pranë mexhliseve, Gjendja e hapësirave për aktivitetet e rinisë, Problemi i njoftimit mes vete të rinisë muslimane (martesa), Zgjidhja e problemit të papunësisë së të rinjve muslimanë, Marrëdhëniet e të rinjve me shoqatat nacionale, politike, kulturore e humanitare, etj. Me ftesën e Klubit të rin-

isë muslimane pranë Mexhlisit të Bashkësisë Islame të Dubrovnikut dhe me lejen e organizatorit të Meshihatit të Bashkësisë Islame në Republikën e Kroacisë, në konferencë prezantoi edhe prof. Suad ef. Ukoshata, Imam nga Ulqini, i cili mori pjesë aktive si mysafir në këtë konferencë, me ç’rast në emër të Bashkësisë Islame në Mal të Zi dhe reisit Rifat ef. Fejziqit falënderoi organizatorin për një aktivitet kaq madhështorë dhe në emër të kësaj Bashkësie i dhuroi muftiut Shefko ef. Omerbashiqit një dhuratë modeste. Në këtë konferencë u shpaluan informata se në Kuvendin e Bashkësisë Islame të Kroacisë janë 6 të rinj apo 30% ndërsa në Meshihat 3 të rinj apo 25%, se në Kroaci ekzistojnë xhemate në këto qyt-

ete: Zagreb, Dubrovnik, Split, Rijeka, Llabin, Pulla, Poreç, Umag, Karllovac, Sisak, Varazhdin, Sllavonski Brod, Osijek, Vinkovci dhe Gunja. Përfundimet e kësaj konference ishin që deri në konferencën e ardhshme të bëhet regjistrimi i të gjithë afaristëve muslimanë në Kroaci (secili mexhlis afaristët e vet) të cilëve i nevo-

jiten punëtorë, në mënyrë që të rinjtë muslimanë të kenë informata se ku të drejtohen, që të formohet Organizata e të rinjve në nivel të shtetit me nga 1-2 përfaqësues nga secili mexhlis, tubimi i të dhënave për të gjithë muslimanët me invaliditet me qëllim të punësimit ose ndihmesës së tyre si edhe ajo që konferenca e ar-

dhshme të mbahet në Brijune. Për të gjitha këto do të hapet një web-site i veçantë, përmes së cilës të gjithë të rinjtë do kenë mundësi që aktivisht të inkuadrohen në veprimtarinë e Bashkësisë Islame dhe muslimanëve në përgjithësi (në Kroaci). Me ligjëratat e tija frymëzuese, tubimin e freskoi edhe hfz. Sulejman Bugari, si edhe kori Arabeske nga Zagrebi dhe kori nga mexhlisi Rijeka, të cilët kënduan disa ilahi. Një organizim i tillë s’do mend se do ishte e nevojshme të gjallëronte edhe në Mal të Zi, sepse, siç vuri re muftiu Shefko ef. Omerbashiq, “rastet ekstreme te rinia sa vijnë e lajmërohen për shkak të pasivitetit në punën e Bashkësisë Islame me rininë, si nevojë e kohës”. Suad Ukoshata


ELIF

islamske novine gazetë islame

IZ VJERSKOG žIVOTA

Delegacija IZ-e Turske posjetila OIZ-e Bijelo Polje Dvadesetog aprila 2007. godine Odbor IZ-e Bijelo Polje posjetila je visoka delegacija IZ-e Turske u cilju uspostavljanja tješnje saradnje Islamske zajednice u Crnoj Gori sa Islamskom zajednicom u Turskoj. Delegaciju su sačinjavali Rustu Inan, zamjenik reisa Islamske zajednice u Turskoj, i Meh met Pamuk , predsjednik vakufa u Islamskoj zajednici Turske. Tokom boravka u Bijelom Polju posjetili su ostatke Hajdar-pašine džamije u Radulićima (izgrađena krajem XVII i početkom XVIII vijeka, a porušena 1943. godine), zatim Ćor-pašinu džemiju u Ivanju koja je u fazi izgradnje na temeljima stare džamije, objekat džamije u Gubavču koja je u izgradnji, gasalhanu u Rasovu i u Ćukovcu. Nakon posjete džamiji u

Radulićima, Mehmet Pamuk je odao priznanje muslimanima ovog kraja koji su i pored svih teškoća koje je vrijeme nosilo u XX stoljeću ostali na ovim prostorima i nastavili da žive i grade svoj život na osnovnim temeljima islama. Kroz izgradnju infrastrukture treba izgrađivati i ljudske kapacitete sa posebnim naglaskom na mlade, istakao je Pamuk. Rustu Inan je naglasio bitnost rada za islam i strategijskog djelovanja u budućem periodu. - Veoma sam zadovoljan ovim što sam vidio u Bijelom Polju, a posebno mi je drago što vidim mlade ljude koji brinu o islamu što je jedan od preduslova opstanka islama istakao je Rustu. Obilasku se pridružio i predsjednik Opštine Bijelo Polje, g-din Tarzan Milošev ić, koji je naglasio da postoji

Domaćini uručuju poklon uvaženim gostima kvalitetna saradnja Odbora IZ-e Bijelo Polje sa organima lokalne samouprave i zajedničkih napora da se unaprijedi vjerska tolerancija u opštini. Delegaciju Odbora IZ-e Bijelo Polje predvodio je predsjednik Odbora IZ-e, pr of. Mithat Bahović . - Poznavanje evropske regulative u oblasti vjerskih i

Nastavak adaptiranja Hadži-Ismailove džamije u Nikšiću U vrijeme korišćenja jednog od vikenda zijaretio sam roditelje koji žive u Nikšiću od 1950.god., naseljavajući se iz rodnog Plava, idući “trbuhom za kruhom”. Tako, obilazeći grad u kojem sam rođen, interesovanje sam zadržao na aktivnostima Islamske zajednice Crne Gore, pod čijim okriljem djeluje i radi džema’at u Nikšiću, kojeg od prije dvije godine predvodi imam Edin ef. Agović. Uživao sam u ljepoti i raskoši, kao i preduzetim aktivnostima na uređenju gradskog područja, grada u kojem sam rođen, upravo u Grudskoj mahali, u kojoj se i nalazi HadžiIsmailova-džamija, a koji sam sticajem okolnosti napustio 1984.god. nastavljajući svoje radne aktivnosti u Baru.

Tokom prošlog ramazana upoznao sam se sa predstavnicima ovog malog, ali vrijednog džema’ata. Tada sam upoznat o aktivnostima džema’ata i problemima s kojima se najčešće susrijeću. Postavljenjem imama Edina ef. Agovića, Hadži-Ismailova-džamija u Nikšiću zaživjela je i obnovila svoj rad. Organizacijom džuma i teravijskih namaza uvećan je broj džematlija sa ovih prostora kao i organizacija mektebske nastave. To je očit primjer kako Svevišnji Gospodar nagrađuje našu djecu znanjem neovisno od toga što njihovi uslovi za rad nijesu ni približni njihovim vršnjacima u brojnim drugim džematima. Tokom prošle godine izvršena je adaptacija unutrašnjeg

prostora džamije u Grudskoj mahali, koja je pod zaštitom države i kao kulturno-istorijski spomenik krasi ovaj prostor. Takođe, privode se kraju i radovi na zaštitnoj ogradi džamijskog dvorišta. Ovom prilikom pozivam našu braću da pomognemo aktivnosti ovog, po brojnosti, malog, ali izuzetno vrijednog džema’ata, koji svojim postojanjem daje podstrek opstanku muslimana na ovom prostoru. “Kada čovjek umre, prestaju njegova djela, osim u tri slučaja: ako stavi (uuvakufi) trajnu sadaku, ako ostavi znanje, kojim se drugi koristi i ako ostavi dobro dijete koje će za njega dovu činiti” (Muslim). Ismet I. Medunjanin

manjinskih prava je jako važno za muslimane ovog kraja jer se Crna Gora nalazi na putu evro-atlanskih integracija - istakao je Bahović. Prije Bijelog Polja, delegacija je bila u dvodnevnoj posjeti Odboru IZ-e Rožaja a posjetu je nastavila u Baru gdje su takođe obavljeni konstruktivni razgovori. Posjetu turske delegacije

april/maj 2007.

16

Osnovan edukativni centar u džematu Kanje Na inicijativu hadži Hasan ef. Bošnjaka, imama u Kanjama (Bijelo Polje), osnovan je edukativni centar po uzoru na centar koji već skoro pola godine postoji u džematu Sutivan. Hasan ef. Bošnjak je uvakufio četiri kompjutera sa svom pratećom opremom, kao i metalnu kapiju za mezarje u Kanjama. U edukativnom centru djeca imaju mogućnost da stiču znanje iz oblasti vjerskih i društvenih predmeta. Crnoj Gori predvodio je glavni imam Rožaja, Ernad ef. Ramović . Nijaz Mušović


17

IZ VJERSKOG žIVOTA

april/maj 2007.

U Tirani održan međunarodni simpozijum

„Univerzalna milost i ljubav prema Božijem poslaniku” U Tirani je, u hoteleu ''Tirana internacional'', 20-21. aprila 2007. godine, u organizaciji Islamske zajednice Albanije i Turske Fondacije ''SEMA'', održan međunarodni simpozijum pod nazivom ''Univerzalna milost i ljubav prema Božijem Poslaniku Muhammedu s.a.v.s.''. Simpozijum je otvorio Selim ef. Muča, muftija Albanije, koji je u pozdravnom govoru naglasio važnost održavanja simpozijuma koji se prvi put organizuje u ovom sastavu u Albaniji, a kojem prisutvuju poznate vjerske i naučno-kulturne ličnosti, univerzitetski profesori iz Turske, Egipta, Amerike, Kosova, Makedonije, Albanije. - Čini mi čast i posebno zadovoljstvo da vas u ime Islamske zajednice Albanije i svoje lično selamim-pozdrav-

Tirana

ODBOR ISLAMSKE ZAJEDNICE BIJELO POLJE Odbor Islamske zajednice Bijelo Polje, shodno Odluci broj 60/07 od raspisuje

KONKURS

im, i da Vam poželim lijep i ugodan boravak u Tirani kazao je muftija Selim ef. Muča. Na simpozijumu su učestvovali dr Ferdinand Džaferi (Albanija), prof. Dr Feti Mehdiu (Priština), prof. dr Abdulhalim Muhammed Uveys (ElAzhar, Egipat), prof. dr Davud Ajduz (Turska), dr Richard Kelleher (Čikago, SAD) i muftija Tirane, H. Šaban Saliaj. U ime Islamske zajednice Crne Gore prisustvovali su reis h. Rifat ef. Fejzić i muftija Jusuf ef. Đoković. Tokom boravka u Tirani, delegacija Islamske zajednice Crne Gore imala je više značajnih susreta sa predstavnicima Islamske zajednice Albanije, okruženja i istaknutim vjerskim ličnostima, učesnicima simpozijuma. Jusuf Đoković

islamske novine gazetë islame

ELIF

Šerijatsko vjenčanje u Podgorici U Podgorici je 26. 04. 2007. godine, u prostorijama Islamske zajednice, obavljeno šerijatsko vjenčanje između Hasanbegović Elvisa, sa privremenim boravkom u Luksemburgu, i Ugljanin Saide, iz Novog Pazara. Šerijatsko vjenčanje je obavio sekretar Mešihata IZ-e, Bajro Agović, kojom prilikom je čestitao mladencima bračnu zajednicu uz dovu Uzvišenom da im podari blagostanje, uz obilje sreće u životu buduće zajednice. Raduje činjenica da se i u našem glavnom gradu mladi sve više odlučuju za sklapanje braka na šerijatski način. B.A.

Šerijatska vjenčanja u Plavu

za radno mjesto Šefa vjersko-prosvjetne službe pri Odboru IZ-e Bijelo Polje. Pored opštih uslova kandidat treba da ispunjava i sljedeće: Završen fakultet islamskih nauka; Da nema smetnji za postavljanje od strane Mešihata IZ-e u Crnoj Gori. Uz prijavu dostaviti: Kratku biografiju (ne više od dvije kucane strane A4 formata); Dokaz o stručnoj spremi (original ili ovjerena fotokopija diplome/prevod); Saglasnost o premještaju od Rijaseta BiH, Mešihata IZ-e u Crnoj Gori ili Mešihata IZ-e Sandžaka (ukoliko je u radnom odnosu); Preporuke od relevantnih islamskih institucija. Napomena: Prednost imaju kandidati koji su familijarni i sa radnim iskustvom. Kandidati koji uđu u uži izbor biće pozvani na razgovor. Konkurs traje do 10.05.2007. god. Sve prijave slati na adresu: Odbor Islamske zajednice Bijelo Polje ul. Šukrije Međedovića bb 84000 Bijelo Polje Kontakti za detaljnije informacije: tel/fax: +381 (0) 84 431 067 e-mail: oizbp@yahoo.com

U kući poznatog prosvjetnog radnika Tahira R. Jasavića, u Malom selu u Plavu, 30. 4 2007. godine bila je prava islamska atmosfera. Povod za okupljanje uže rodbine bilo je šerijatsko vjenčanje njegova dva sina, Nusreta i Šefketa, sa dvije rođene sestre, Dije i Nurije. Šerijatski brak prvo su sklopili Nusret T. Jasavić, rođen 1976., sa Dijom Čekaj iz Dečana, rođenom 1980. godine. Zatim su se vjenčali Šefket T. Jasavić, rođen 1980. i Nurija A. Čekaj, rođena1985. godine. Vjenčanje je obavio glavni imam, Sinan ef. Latić iz Plava, poželjevši mladencima mubarek brak, puno sreće i zdrave djece. S.L.


ELIF

OKO NAS

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

18

Edhem Bičakčić novi predsjednik Sabora IZ u BiH Sarajevo – U prisustvu reisu-l-uleme, njegovog zamjenika i većine muftija, u Sarajevu je, 7. aprila 2007., održana konstitutivna sjednica Sabora IZ u BiH. Za predsjednika Sabora za naredni četvorogodišnji period izabran je Edhem Bičakčić. Potpredsjednici su: Husein Smajlović i Aziz Hasanović, a sekretar Sabora je Mensur Karadža. Sabornici su odali priznanje za uspješan rad dosadašnjem predsjedniku Huseinu Smajloviću i potpredsjednicima Jusufu Zahiragiću i Ibrahimu Čolakhodžiću. Preuzimajući dužnost predsjednika Sabora, Edhem Bičakčić se zahvalio na ukaza-

nom povjerenju i istakao da će kao predsjednik Sabora doprinositi jačanju Islamske zajednice u cjelini, jedinstvu muslimana Bošnjaka i njihovoj afirmaciji kako u BiH tako i u širem regionu. Sabor je izabrao i četiri člana Rijaseta iz reda muftija: Huseina Kavazovića, Edhema Čamdžića, Nusreta Abdibegovića i Ismaila Smajlovića, zatima dekana FIN-a u Sarajevu i direktora Behrambegove medrese u Tuzli, a iz reda istaknutih pripadnika Islamske zajednice koji nijesu zaposleni u njoj: Farisa Gavrankapetanovića i Behiju Zlatar. U radnom dijelu sjednice Sabora Islamske zajednice usvojen je Izvještaj o radu Rija-

seta u 2006. i njegov finansijski izvještaj, te budžet za 2007. godinu. Na zasjedanju Sabora IZ i BiH, sabornicima se obratio reisu-l-ulema dr Mustafa Cerić. Nakon što je novom timu čestitao na izboru reis je govorio o najznačajnijim projektima IZ koji predstoje u narednom periodu. Među njima su revizija Ustava IZ, unapređenje obrazovnog sistema u IZ, osnivanje Islamskog univerziteta, obnova vjerskih objekata i izgradnja novih, veća briga za probleme muslimana Bošnjaka u dijaspori, te obilježavanje velikih jubileja Islamske zajednice u BiH u toku 2007. godine. Sabor IZ u BiH dao je po-

Novi predsjednik i njegov prethodnik, Bičakčić i Smajlović

dršku Fati Orlović u njenoj pravednoj borbi u zaštiti svoje imovine i osudio pokušaje da joj se sudi za raspirivanje vjerske i nacionalne mržnje. Sabor je takođe odlučio da muslimani Bošnjaci u Bratuncu moraju imati pravo na svoje

U Srbiji traže odvojenu hranu za vojnike muslimane Forum mladih Sandžačke demokratske partije (SDP, Ljajić), obnovio je prije više godina pokrenutu inicijativu za uvođenje posebnog režima ishrane za muslimane u Vojsci Srbije - bez upotrebe svinjskog mesa. Spremanje obroka bi se, kažu, uskladilo sa vjerskim običajima pripadnika islama, poput onog od prije sedamosam decenija u Kraljevini Jugoslaviji.

- Još u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca postojao je poseban režim ishrane za muslimane, popularno nazvan "odvojeni kazan", - ističe Almir Mehonjić, predsednik Foruma mladih i član Glavnog odbora SDP. - Zamislite kakav je paradoks, kad je jedna kraljevina, jedna despotska država, davala ovo pravo, a sadašnja država, koja pretenduje da uspostavi demokratsko društ-

vo - to pravo ne dozvoljava. U Kraljevini SHS je vojnicima islamske vjeroispovjesti obezbjeđivan prostor i vjerski starješina za obavljanje zajedničke molitve petkom. - Vrlo je teško organizovati u svim kasarnama poseban režim ishrane, zbog malog broja vojnika islamske vjeroispovesti, ali mi predlažemo da se odredi broj kasarni (15-20) gdje će se najčešće slati vojnici

Nude svinjetinu muslimanskoj djeci Uprava obdaništa u Novoj Varoši odbija da sa jelovnika skine svinjetinu, iako u tom obdaništu ima djece muslimanske vjeroispovjesti, prenijela je 24. aprila agencija Fonet. Uprava dječjeg vrtića u Novoj Varoši odbila je da razmotri inicijativu Bošnjaka da se djeci koja pripadaju toj religiji ne služe obroci sa svinjetinom, uz obrazloženje da se u vrtiću ne mogu sprovoditi vjerski običaji. Opštinski odbor Sandžačke demokratske partije saopštio je da je riječ o gestu netolerancije. SDP navodi da nekonzumiranje svinjskog

mesa za muslimane nije samo običaj, već dio nacionalne prepoznatljivosti, način očuvanja tradicije i okosnica vaspitanja. "Taj incident narušava dobre međunacionalne odnose i treba ga hitno riješiti, ali bez tenzija i podizanja prašine", kaže se u saopštenju SDP-a. "Ako bude zvaničnih zahtjeva roditelja, jedino što možemo da uradimo jeste da predložimo odvojeno spremanje obroka", kaže predsednik novovaroške opštine, Branislav Dilparić.

muslimani, pa pošto bi u njima bio značajniji broj muslimana moglo bi se organizovati spremanje veće količine hrane. Ako postoji spremnost, lako je naći rješenje - naglašava Mehonjić. Ovu inicijativu, Forum mladih SDP pokrenuo je u septembru 2002. godjine i na tadašnju peticiju generalštabu stigao je odgovor pukovnika Nikole Petrovića. Rečeno je da je jedinstven stav GŠ da je zahtjev opravdan, usklađen ne samo sa vjerskim običajima, nego i sa tadašnjim Ustavom SRJ i da se analiziraju objekti i mogućnosti organizovanja obroka. - Prošle su četiri i po godine, ali ništa značajnije nije urađeno - upozorava Mehonjić. - Sljedeće godine smo pokrenuli potpisivanje deklaracije o uvođenju posebnog režima ishrane, na koju su potpise ostavile sve omladinske organizacije političkih partija demokratske provincijencije i Srbije i Crne Gore. Ali, ponovo je to ostalo prazno slovo na papiru.

mezarje i da se mora udovoljiti njihovim zahtjevima da svoje ubijene dostojno ukopaju i obave dženazu na tom mezarju. Sabor IZ u BiH usvojio je i Statut Agencije za sertifikaciju halal hrane. (MINA)

Dudić doktorirao na IU u Novom Pazaru Dekan na Fakultetu za Islamske studije i zamjenik sandžačkog muftije, mr Mevlud ef. Dudić, odbranio je doktorsku disertaciju, 11. aprila, na Internacionalnom Univerzitetu u Novom Pazaru. Mevlud Dudić je prvi doktor nauka, iznjedren na ovom Univerzitetu, osnovanom 2002. godine. Odbrana rada na temu: "Uloga sibjan-mekteba u očuvanju islama u Sandžaku" upriličena je u amfiteatru Internacionalnog Univerziteta, pred tročlanom komisijom, koju su činili: dr Sulejman Topoljak, predsjednik i članovi: prof. dr Sait Kačapor i dr Šefik Kurdić koji je ujedno bio i mentor kandidatu. Svečanom činu je prisustvovao veliki broj naučnih i javnih radnika, između ostalih dr Dragan Novaković, savjetnik i šef kabineta ministra vjera u Vladi Srbije, predsjednik Islamske zajednice Bošnjaka u Americi dr Bajram ef. Mulić, profesori Univerziteta i drugi gosti. Jakub Durgut


19

OKO NAS

april/maj 2007.

U Novom Pazaru ubijen Ismail Prentić Novi Pazar, B92 - U sukobu sa policijom kod Novog Pazara ubijen ‘vođa vehabija’, policajac i drugi ‘vehabija‘ ranjeni. MUP ih označava teroristima U akciji je ranjen jedan policajac, dok MUP saopštava da je "treći član terorističke grupe uhapšen". Kako je javio B92, povrijeđeni policijac operisan je u Urgentnom centru u Beogradu i nije u životnoj opasnosti. I Senad Ramović, koji je ranjen u okršaju sa

policijom, prebačen je u Beograd. Ramović ima više prostrelnih rana na rukama i nogama, prethodno je operisan u Novom Pazaru i nije u životnoj opasnosti. Policija je do sada na području Novog Pazara i Sjenice u nekoliko akcija uhapsila osmoro, kako je rekla, "pripadnika terorističke grupe koja sebe naziva vehabijama". Istražni sudija Okružnog suda iz Novog Pazara, Ćamil

Novi Pazar

Hubić, rekao je da je uviđaj na mjestu obračuna završen, a da će tijelo ubijenog Prentića pregledati stručnjak za sudsku medicinu iz Beograda koji je stigao u Novi Pazar, a potom će početi istraga. Policija je saopštila da je, poslije informacije da se u selu Donja Trnava, sedam kilometara od Novog Pazara, nalazi "vođa terorističke grupe" Ismail Prentić, oko 04.50 blokirala kuću u vlasništvu Adema Bećirovića. Kada su policajci prišli kući, saopštava policija, na njih je pušteno desetak pasa, a tokom ulaska u kuću bačene su bombe i otvorena je vatra na policiju. Tom prilikom jedan policajac je ranjen, a vlasnik kuće zadobio povrede od gelera bombe, kaže se u saopštenju. Specijalno tužilaštvo za borbu protiv organizovanog kriminala preuzelo je predmet protiv ‘vehabija’ osumnjičenih za organizovanje terorizma na prostoru Novog Pazara, izjavio je portparol tog tužilaštva, Tomo Zorić. Zorić je rekao da je sadržina predmeta službena tajna sve dok traje istražni postupak.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Zukorlić pisao Tadiću i Koštunici

Špijune na vidjelo

Zukorlić Uz napomenu da je Islamska zajednica posljednjih mjeseci radila na obnavljanju svog tradicionalnog jedinstva, predsjedniku Srbije Borisu Tadiću i premijeru Vojislavu Koštunici pismom se, 19. aprila, obratio predsjednik Mešihata IZ za Srbiju, muftija Muamer ef. Zukorlić, tražeći na uvid dosijee saradnika tajnih službi iz redova IZ. - Posebno nas brinu brojne indicije i informacije o aktivnoj umiješanosti obavještajnih i bezbjednosnih službi Srbije u aktivnostima protiv Islamske zajednice - piše Zukorlić. - Ovakve pojave izazivaju iznemirenost među muslimanima. Zato od vas očekujem

da Islamsku zajednicu zaštitite od posljedica nezakonitog djelovanja pomenutih službi. Očekujemo da nam što prije omogućite uvid u originalne dosijee saradnika bezbjednosnih i obavještajnih službi Srbije i Jugoslavije iz reda vjerskih službenika Islamske zajednice sa područja Srbije od 1946. godine do danas. Mi muslimani prihvatamo Srbiju za svoju domovinu i želimo da ravnopravno sa drugim građanima učestvujemo u njenoj izgradnji ali, za uzvrat, tražimo od državnog aparata da nam omogući ambijent u kome ćemo se osjećati bezbjedno, dostojanstveno i udobno naglašava se u pismu.

Tužilaštvo haškog tribunala odbacilo Najsove tvrdnje kao neistinite

Del Ponte negira da je tajila dokaze Hag (Beta) - Tužilaštvo Haškog tribunala juče je "najenergričnije odbacilo" kao "neistinite" tvrdnje bivšeg tužioca Džefrija Najsa da je imalo nagodbu sa vlastima u Beogradu o uskraćivanju dokumenata Međunarodnom sudu pravde u Hagu. "Tužilaštvo Haškog tribunala najenergičnije odbacuje navode da je na bilo koji način bilo uključeno u "skrivanje dokumenata" od Međunarodnog suda pravde, ili da je bilo u bilo kakvom "dogovoru" s vlastima u Beogradu", piše u saopštenju kancelarije Karle del Ponte u kojem se nijednom izričito ne spominje Najsovo ime.

U saopštenju se naglašava da je "svaka tvrdnja da je Tužilaštvo uključeno u skrivanje dokaza u potpunosti neistinita". Tužilaštvo podvlači da "nema nadležnost i nije uključeno u postupke pred Međunarodnim sudom pravde... Kada se radi o Međunarodnom sudu pravde, odgovornost je te institucije da utvrdi koje će dokazne materijale razmatrati i da zatraži dokumente koji su joj potrebni". "To nije i ne može biti odgovornost Haškog tribunala, ni njegovog Tužilaštva. Kao što se može pročitati u njegovoj presudi, Međunarodni sud pravde je odlučio da ne zatraži

dokumente o kojima je riječ", naglašava se u saopštenju. Tužilaštvo podsjeća i da po pravilima Tribunala, odluku o zaštitnim mjerama koje sprečavaju objavljivanje dokumenata donose "isključivo sudije", a ne bilo koja strana u postup-

ku, na zahtjev država radi zaštite nacionalne bezbjednosti. Najs, koji je bio glavni tužilac na suđenju bivšem predsjedniku Srbije Slobodanu Miloševiću, tvrdio je u pismu zagrebačkom "Jutarnjem listu" da je Del Ponteova "pos-

Silajdžić: Elementi za obnavljanje tužbe Član Predsjedništva BiH Haris Silajdžić rekao je da je "dobro što je neko iz Haškog tužilaštva priznao" da je tužilaštvo postiglo dogovor sa Beogradom. Silajdžić je za Televiziju Federacije BiH izjavio da Najsova tvrdnja još jedan dokaz da "postoje elementi za obnavljanje tužbe BiH protiv Srbije".

tigla nagodbu koja nije imala nikakvu pravnu osnovu" i koja je Beogradu poslužila da "prikrije dokaze o umiješanosti Jugoslavije u ratove u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini od Međunarodnog suda pravde". Ti dokazi bili su, po njegovoj tvrdnji, sadržani u zapisnicima Vrhovnog savjeta odbrane koje je Beograd dostavio Tribunalu uz uslov da budu upotrijebljeni na suđenju Miloševiću iza zatvorenih vrata. Slične tvrdnje nedavno je objavio i "Njujork tajms". Najs je Tribunal napustio poslije smrti Miloševića u martu prošle godine.


ELIF

OD MAŠRIKA DO MAGRIBA

islamske novine gazetë islame

Poništeni predsjednički izbori u Turskoj Turski Ustavni sud proglasio je nevažećim prvi krug predsedničkih izbora koji je održan 27. aprila. Sud je prihvatio zahtjev sekularističke opozicije koja želi da spriječi da kandidat vladajuće proislamističke stranke AK, ministar inostranih poslova Abdulah Gul, postane šef države. - Donijeta je odluka da se proces (izbora) stopira - izjavio je na konferenciji za novinare zamjenik predsjednika Ustavnog suda, Hasim Kilic. U Turskoj, šefa države bira parlament i to na mandat od sedam godina. Sekularisticka Republikanska narodna partija tvrdi da je prvi krug izbora za pred-

sjednika bio nevažeći jer je sjednici prisustvovalo manje od neophodne dvije trećine poslanika. Parlament ima 550 mjesta. Vlada je, međutim, tvrdila da je 184 prisutnih poslanika dovoljno da glasanje bude validno. Ova odluka suda znači da novo glasanje, koje je bilo predviđeno za 2. maj, neće biti održano. Odluke Ustavnog suda su obavezujuće i na njih se ne može uložiti žalba. Premijer Redžep Tajip Erdoan može da predloži drugog kandidata, ali analitičari ocjenjuju da je vjerovatnije da će on odložiti predsjedničke izbore i raspisati prijevremene parlamentarne izbore

kako bi se smanjile tenzije. Prema tom scenariju, odlazeći predsjednik, Ahmed Nedžat Sezer, bio bi prelazni predsjednik dok novi parlament ne izabere njegovog nasljednika. Izbor predsjednika prate protesti, koji traju već dvije nedjelje u Turskoj, ali i pritisak turske vojske, koja tvrdi da Erdoanova vladajuća proislamska stranka ugrožava sekularizam ove zemlje. Nekoliko stotina hiljada ljudi protestovalo je ranije u Istanbulu protiv proislamske vlade, tražeći odbranu sekularne države i demokratije i noseći transparente sa likom osnivača moderne Turske, Kemala Ataturka.

april/maj 2007.

20

Abdulah Gul

Na sličan način i dvije sedmice ranije protestovalo se i u Ankari, a ti protesti su, po ocjenama analitičara, uticali da se Erdoan ne kandiduje sam, već da kandidat vladajuće stranke bude ministar Gul. I pored tih protesta, Gul je izjavljivao da neće povući kandidaturu. Turski generali nikada ne propuštaju priliku da javno naglase kako je Kemal Ataturk turskim oružanim snagama ostavio u amanet da sačuvaju sekularni karakter Tur-

ske. U proteklih 60 godina turska armija je tri puta sa tenkovima izlazila na ulice većih gradova upozoravajući političare da “stvari ne idu kako treba”. Zato i najnovije upozorenje iz EU turskoj armiji „da se ne miješa u politiku” za turske generale ne znači baš ništa. Jer, turske oružane snage su, zapravo, druge po veličini u NATO, Ankara je strateški partner Americi u regionu, a ulazak u EU za Tursku ionako nije izgledan u skoroj budućnosti. M.D.

Međumezhebsko Oskrnavljeni grobovi zasjedanje muslimana u Francuskoj Međunarodno zasjedanje uleme i islamskih mislilaca različitih islamskih mezheba iz 15 islamskih zemalja završeno je 15. aprila u Istanbulu, izdavanjem završne deklaracije. IRIB javlja da su u ovom dokumentu učesnici skupa sve postojeće islamske pravce definisali dijelom islamskog ummeta, te postigli sporazum da će se suprotstaviti urotama Amerike i cionističkog režima koje teže geografskom rasparčavanju islamskog svijeta i da će na sve načine štititi islamsko jedinstvo i solidarnost.

U deklaraciji, koja je pročitana pred više hiljada turskih muslimana, izražena je podrška narodnom otporu Libana, Palestine i Iraka.Takođe je naglašeno da sukobi u Iraku nijesu vjerski, a svaki teroristički čin u ime vjere je najenergičnije osuđen. Učesnici zasjedanja su naglasili da svaka muslimanska zemlja ima pravo na humano korišćenje nuklearne energije, a na kraju su usaglasili i osnivanje posebne televizije koja će promovisati dijalog uleme i intelektualaca različitih islamskih mezheba.

U gradu Ablen Sen Nazeru, u Francuskoj, tokom noći 18. aprila, nepoznati počinioci oskrnavili su grobove fran-

cuskih muslimana koji su poginuli boreći se na strani saveznika u Drugom svjetskom ratu. Grobovi 52 muslimana,

preko noći su ispisani nacističkim simbolima i imenom Hitlera. Na groblju je sjutradan policija obavila uviđaj, a groblje su čuvali žandarmi dok su članovi muslimanske zajednice održali molitvu. Francuska je tokom II svjetskog rata mobilisala oko 600.000 ljudi iz svojih kolonija, među njima muslimane iz Alžira i Tunisa, od kojih je njih 78.000 poginulo. U tom ratu je život izgubilo 1,2 miliona francuskih vojnika. Prije nekoliko nedjelja slično se dogodilo na dijelu jevrejskog groblja u drugom francuskom gradu.

Svako deseto novorođenče u Njemačkoj je musliman Njemački mediji se sve više bave demografskim pitanjima i analiza ma brojnosti muslimana koji u njoj žive Okupiranost njemačke javnosti pitanjem – da li će Njemačka postati islamska već krajem ovog vijeka, kako to tvrde i neki ugledni demografi – dodatno je podgrijao nedje-

ljnik ”Fokus”, objavivši početkom aprila da ”niko ne zna koliko muslimana živi u Njemačkoj” i da ta činjenica raspiruje špekulacije i strah. ”Ne postoji statistika o muslimanima, posljednji podatak o tome je star tačno 20 godina”, otkrio je Hervig Birg, najpoznatiji njemački demograf.

Brojka od 3,2 miliona njemačkih muslimana (ili 4 odsto od ukupnog broja stanovnika), koja se uglavnom koristi kao zvanična, preuzeta je iz muslimanskih izvora. Ali, sumnje u nju su porasle nakon što je ”Fokus” objavio da su od 685.795 novorođenčadi u 2005.godini čak njih 10,1 odsto iz

muslimanskih porodica. Između juna 2004. i juna 2005 godine, oko 4000 Njemaca se preobratilo u islam, što je četiri puta više nego u istom razdoblju godinu dana prije”, stoji u izvještaju što ga je, po narudžbi savezne vlade, sastavio Islamski arhiv iz Soesta. M.D.


21

OD MAŠRIKA DO MAGRIBA

april/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Mušaraf u BiH Maliki pozvao SAD da obustave izgradnju zida u Bagdadu Mušaraf

Bagdad - Irački premijer Nuri al Maliki pozvao je SAD da obustave vojnu izgradnju betonskog zida od tri kilometra u Bagdadu koji bi odvojio sunite od šiita. Govoreći u Egiptu, Maliki je izjavio: "Zatražio sam obustavu tih aktivnosti i pronalaženje alternativnog rješenja za zaštitu oblasti. Plašim se da bi taj zid mogao da ima suprotno dejstvo i da bi nas podsjetio na druge zidove". On je takođe podsjetio na slične zidove u Sjevernoj Irskoj i na Zapadnoj obali. Veliki zid Azamija koji su američki vojnici počeli da grade 10. aprila ima za cilj da zaštiti uglavnom sunitske oblasti u istočnom Bagdadu koje su s tri strane okružene šiitskim zajednicama. Iračani su izjavili da nijesu bili konsulto-

Maliki

vani povodom izgradnje zida i da bi ta barijera samo pojačala podjele između zajednica. "Izolacija djelova Bagdada bodljikavom žicom i barijerama dovela bi do većih sektaških tenzija", kaže se u saopštenju sunitske Islamske partije. "Podjela prijestonice na ovakav način značila bi početak podjele Iraka". U međuvremenu, novi američki ambasador u Bagdadu kaže da su narednih nekoliko mjeseci kritični za pomirenje iračkih zaraćenih zajednica. Na prvoj konferenciji za novinare, Rian Kroker apelovao je na vladu da iskoristi američki bezbjednosni plan u Bagdadu. "Mislim da bagdadski bezbjednosni plan može kupiti vrijeme za ono što konačno mora biti, postavljanje političkog razumijevanja među Iračanima", izjavio je Kroker. Američki ambasador je prvobitno izjavio da će SAD poštovati želje vlade i premijera povodom izgradnje zida u Azamiji. Međutim, Kroker je kasnije dodao da će izgradnja barijere stvoriti osećaj sigurnosti. Nekoliko hiljada sunita protestovalo je u Bagdadu zbog odluke vojske SAD da izgradi "bezbjednosni zid". Više od 2.000 sunita, okupljenih ispred džamije u oblasti Azamija, okružene šiitskim naseljima, demonstrirali su jer će zbog betonskog zida koji će graditi američka vojska, "postati zatvorenici u sopstvenom naselju i lakša meta za teroriste". "Ljudi Azamije odbijaju da se Bagdad pretvori u novu zelenu zonu", uzvikivali su demonstranti, noseći transparente na kojima je pisalo: "Ne međuvjerskom ratu!" i "Djeca Azamije žele da vide Bagdad bez zidova".

Predsjednik Pakistana, Pervez Mušaraf, koji je 27. aprila započeo dvodnevnu posjetu Bosni i Hercegovini, izjavio je sarajevskom “Dnevnom avazu” da je rat u BiH bio samo jedan u nizu tragičnih događaja čiji je uzrok uvjek isti - neriješeno palestinsko pitanje. - Stanje u islamskom svijetu je očajno. Posebno pate Bliski istok i Zaliv. Sve to odražava se na Pakistan. Cijeli islamski svijet je u stanju vrenja. Osnovni razlog za to je neriješeni problem Palestine. On je vodio do sukoba Arapa i Izraela. Odatle su potekli Al kaida i Avganistan, 11. septembar, buknulo je u Iraku, Libanu i sada se suočavamo s ras-

tućim tenzijama između Irana i SAD. Isto tako, ono što se desilo u BiH, mi smo razumjeli kao napad na muslimane i islam. Plakali smo nad scenama koje smo vidjeli da se dešavaju u BiH. Problemi se, dakle, ne rješavaju, samo se otvaraju. Zato se mora riješiti izvor problema - Palestina - rekao je Mušaraf. Pakistanski predsjednik je takođe kazao da oni koji tvrde da se vođa Al kaide, Osama bin Laden, krije u Pakistanu, moraju to da dokažu. - Ja ne znam gde su oni (Bin Laden i saradnici). Ne mogu reći da jesu, ali ni da nijesu u Pakistanu - kazao je on.

Somalija tone u sve dublju krizu Najrobi - Sukobi između vladinih snaga i pobunjenika u prijestonici Somalije, Mogadišu, nastavljeni su žestokim obračunima. Broj stradalih civila se povećava, dok zemlja tone u sve dublju krizu. Maskirani islamski pobunjenici sukobili su se s etiopskim trupama i snagama somalijske vlade u južnim djelovima grada. Najmanje pet osoba ubijeno je, a 15 je ranjeno, izjavio je Kadija Farah koji je vidio granatu u stambenoj oblasti na sjeveru grada. On je dodao da je u napadu ranjena i jedna šestomjesečna beba. Zvaničnici UN kažu da Somalija, koja već 16 godina nema centralnu vladu, srlja u najgoru krizu do sada. Više od

320.000 ljudi napustilo je prijestonicu Mogadiš od februara, kada su počeli žestoki sukobi. Mnogi od njih sada borave u vlažnim, prljavim kampovima, dok napore spasilačkih ekipa ometaju izuzetno opasni uslovi. Procjenjuje se da je samo tokom posljednje nedjelje ubijeno 200 ljudi, dok je tokom prošlog mjeseca ubijeno gotovo 1.000. Kada je riječ o diplomatiji, stvari na tom planu su veoma mračne. Somalijski susjed, Eritreja, osumnjičila je etiopske obavještajne agente da podržavaju islamiste u Somaliji, kao i da izbacuju regionalne organizacije koje su djelovale kao kontrateža u regionu. Organizacija kao što je

Međuvladino rukovodstvo za razvoj, koja uključuje Keniju, Ugandu, Etiopiju, Sudan, Somaliju i Eritreju, pokušava da posreduje u uspostavljanju mira u Somaliji, kao i rješenju "zapaljivih odnosa" između Eritreje i Etiopije.

Etiopija podržava slabu somalijsku tranzicionu vladu, a Eritreja podržava pobunjenike. Ministarstvo inostranih poslova Eritreje izdalo je kratko saopštenje u kojem se navodi da je "suspendovala članst-

vo" u regionalnoj organizaciji "zbog brojnih neodgovornih rezolucija". Afrička unija je pokušala da interveniše u Somaliji i početkom godine je obećala da će brzo uputiti 8.000 mirovnjaka. Ali daleko od toga, samo 1.500 vojnika Ugande stiglo je u Somaliju. Nedavno se čak vidjelo i da je tranziciona vlada izgubila podršku, čak i među svojim članovima. Prošle nedjelje Husein Aided, zamjenik premijera, napustio je Somaliju i otišao u Eritreju gdje se pridružio Savezu bivših islamskih lidera. Aided, koji je još uvijek tehnički član tranzicione vlade, nazvao je etiopske antipobunjeničke napade "genocidom".


ELIF

SA MINBERE

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

22

dr Jusuf el-Karadavi

Namaz je stub vjere amaz je stub vjere, ključ Dženneta i dokaz vjerovanja, odnosno barijera između vjerovanja i nevjerovanja. Poslanik, a.s., je u svome hadisu namaz ovako opisao: «Između čovjeka i širka, odnosno nevjerovanja jeste ostavljanje namaza.» U drugom hadisu kaže: «Ugovor koji je između nas i njih (nevjernika), jeste namaz, pa ko ga ostavi počinio je kufr.» Kada je Ibrahim, a.s., molio svoga Gospodara, zamolio Ga je da njegove sinove učini od onih koji izvršavaju namaz: «Gospodaru moj, daj da ja i neki potomci moji obavljamo molitvu; Gospodaru naš, ti uslišaj molbu moju!» (Ibrahim: 40) Kada je Allah, dž.š., pohvalio Isma'ila, a.s., za njega je rekao: «I tražio je od čeljadi svoje da molitvu obavljaju i da milostinju udjeljuju, i Gospodar njegov je bio njima zadovoljan.» (Merjema: 55) Govoreći u prvim intervalima revelacije, Allah, dž.š., je Poslaniku rekao: «Tebe sam izabrao, zato ono što ti se objavljuje slušaj! Ja sam, uistinu, Allah, drugog boga, osim Mene, nema; zato se samo meni klanjaj i molitvu obavljajda bih ti uvijek na umu bio!» (Ta-Ha: 13-14) Kada je Allah, dž.š., učinio da Isa, sin Merjemin progovori još dok je u kolijevci bio, te riječi su bile sljedećeg sadržaja: «Ja sam Allahov rob» ono reče - , meni će On Knjigu dati i vjerovjesnikom me učiniti, i učinit će me, gdje god budem, blagoslovljenim, i naredit će mi da dok sam živ molitvu obavljam i milostinju udjeljujem.» (Merjema: 30-31) Kada je mudri Lukman savjetovao svog sina, najvažniji savjet mu je bio sljedeći: «O sinko moj, obavljaj molitvu i traži da se čine dobra djela, a odvraćaj od rđavih i strpljivo podnosi ono što te zadesi – dužnost je tako postupiti.» (Lukman: 17) Ovakvo visoko mjesto zau-

N

zima namaz u svim religijama, a posebno u islamu. Namaz je prva dužnost koja je učinjena obaveznim bogoslužjem. On je propisan još u Mekki, i to na način koji nije sličan drugim propisivanjem bogoslužja. Naime, sva bogoslužja su učinjena obaveznim još na Zemlji, a namaz je jedini ibadet koji je učinjen obaveznim na nebu; direktnim obraćanjem Allaha, dž.š., Svojem Poslaniku Muhammedu, s.a.v.s., u noći Isra' i Mi'radža. Tako nam je ova blaga i čestita noć učinjena vječitim spomenom namaza. Namaz je svakom vjerniku uzdignuće ka Allahu, dž.š. Dakle, ovakva je važnost i položaj namaza. Jednog dana je Poslanik, a.s., spomenuvši namaz rekao: «Ko na njega pazi, na sudnjem Danu će mu on biti svjetlo, dokaz i spas, a ko na njega ne pazi neće imati svjetla, dokaza, niti spasa. Takav će na sudnjem Danu biti proživljen u društvu Karuna, Fir'avna,

Hamana i Ebu ibn Halefa.» Ibn el-Kajjim kaže: «Koga od namaza odvrati njegovo kraljevstvo biće proživljen sa Fir'avnom, a koga od namaza odvrati njegov položaj, biće proživljen sa Hamanom, a koga od namaza odvrati blago i bogatstvo biće proživljen sa Karunom, a koga od namaza odvrati trgovina biće proživljen sa Ebi ibn Halefom.» Nema opravdanja onome koji ostavlja namaz. Gdje god da se insan nađe, bilo na Istoku ili Zapadu, bio on na putovanju ili u svojem kraju, u bolesti ili zdravlju, njegova je dužnost da obavlja namaz. Poslanik, a.s., kaže: «Klanjaj stojeći, ako ne možeš tako, onda klanjaj sjedeći, a ako ne možeš ni tako, onda klanjaj na boku.» Dužnost namaza ne spada sa nikoga, osim sa onoga koji je izgubio razum, ili ne razumije govor, dok onaj koji je pri svijesti i koji konta, dužnost mu je klanjati namaz, pa makar ležao bolestan u po-

stelji i ne bio u stanju da se pomjeri ni lijevo, ni desno! Tada će čovjek klanjati gestikulacijom glave, obrva i micanjem jezika, onoliko koliko je u stanju da to učini. Ukoliko je insan razuman, dužnost namaza nikada sa njega ne spada, pa čak ako bi bio u ratu i u srcu borbe sa neprijateljem, boreći se mačem ili topom, jašući pri tom, ili idući pješke. Allah, dž.š., kaže: «Redovno molitvu obavljajte, naročito onu krajem dana, i pred Allahom ponizno stojte. Ako se budete nečega bojali, onda hodeći ili jašući. A kada budete sigurni, spominjite Allaha onako kako vas je On naučio onome što niste znali.» (AlBaqara: 138-139) Ako se budete nečega bojali, dakle ako vas obuzme strah u ratu, klanjajte na nogama ili jašući. Ako si na svojim nogama boreći se mačem ili bombom, ili jašući konja, ili si na ratnoj mornarici, ili u tenku, avionu, onda i u takvom stanju klanjaj, pa i ako nisi okrenut prema kibli, jer Allah, dž.š., u Kur'anu veli: «A Allahov je istok i zapad; kuda god se okrenete, pa – tamo je Allahova strana. – Allah je, zaista, neizmjerno dobar i On sve zna.» (Al-Baqara: 115) Dakle, bez prigibanja i stajanja, bez padanja na sedždu ničice, jer su svi ovi sastavni djelovi namaza u ovakvoj situaciji neobavezni. Klanjaj sa abdestom ili taharetom, a ako ne nađeš vode ili je ne možeš upotrijebiti, onda klanjaj sa tejemumom, ako ni to ne možeš, onda klanjaj namaz bez njega. «Zato se Allaha bojte koliko god možete.» (At-Tegabun: 16) Postoji namaz koji se naziva Salatu-l-harb, ili Salatu-lhavf, a on se obavlja kada se muslimanski borci susreću sa neprijateljem. Borba im tada ne može biti alibi za ostavljanje namaza. Oni će se podijeliti na dvije grupe; jedna će se boriti sa neprijateljem, a druga će klanjati namaz. Tom

prilikom će se čuvati zajednički namaz, odnosno namaz u džematu za jednim imamom. Dakle, bit će jedan džemat iza jednog imama!! Ima li nečemu da je više posvećena pažnja od namaza, a posebno namaza u džematu?! Allah, dž.š., u suri An-Nisa kaže: «Kada ti budeš među njima i kad odlučiš da zajedno s njima obaviš molitvu, neka jedni s tobom molitvu obavljaju i neka svoje oružje uzmu; i dok budete obavljali molitvu, neka drugi budu iza vas, a onda neka dođu oni koji još nisu obavili molitvu pa neka i oni obave molitvu s tobom, ali neka drže oružje svoje i neka budu oprezni.» (An-Nisa': 102) Tako nas islam uči čuvanju namaza u najžešćim situacijama. Kakvo li je tek stanje kada gledamo muslimane koji se nazivaju Ahmed, Muhammed, Mahmud, Hasan, Husejin, Abdullah, koji ne klanjaju, niti za džamije znaju?! Neki od njih napune 30,40,50, a možda i više godina, ali ni jedan ne učini ruku' Allahu, dž.š., niti se jednog dana njegovo čelo pokloni na sedždi Allahu, dž.š. Oni sebe nazivaju muslimanima i ubrajaju se među muslimane, ali gdje je islam takvih ljudi?! Njih proklinje zalogaj kojeg jedu, jer jedu blagodat Allahov, dž.š., za kojeg Mu ne zahvaljuju. Kakvo stanje će im biti kada uđu u Sekar (džehenem), i kada ih Ashabu-l-jemin (džennetlije) budu upitali šta ih je to u džehennem dovelo? Da čujemo šta nam Kur'an veli: «Svaki čovjek je odgovoran za ono što je uradio, osim sretnika, oni će se u džennetskim baščama raspitivati o nevjernicima: «Šta vas je u Sekar dovelo?» «Nismo» - reći će – bili od onih koji su molitvu obavljali.» (Al-Muddattir: 38-43) (Nastavlja se) Iz knjige „Džumanski biseri“ Preveo: Džemo Redžematović


23

MOZAIK

april/maj 2007.

islamske novine gazetë islame

Nauka

Tajna matematika na džamijama Islamski graditelji su uklapali geometrijske oblike rastumačene tek pet vjekova kasnije Kako je moguće da su za to islamski graditelji znali pola milenijuma ranije od današnjih zapadnjačkih matematičara? Američki naučnici Piter Lu sa Harvarda i Pol Stajnhard sa Prinstona, odgonetnuli su da za uklapanje pločica u složene šare, islamski graditelji nijesu koristili ni šestar, ni lenjir kao što se doskora pretpostavljalo. Postupak ređanja osmislili su još početkom 13. stoljeća, a krajem 15. toliko su ga usavršili da je oponašao obrasce tek prije dvije-tri decenije nazvane kvazikristali. Slavni britanski fizičar Ro-

džer Penrouz prvi je uočio narušavanje ustrojstva slaganja atoma u rešetke 1973. Jedanaest godina kasnije to je opaženo u metalnim legurama i od tada se ovi oblici zovu lažni ili tobožnji kristali. Dvojica fizičara su ih ovih da-

na, u uglednom časopisu "Nauka" (Science), opisali kao mnogougaonike i zvijezde, protkane izlomljenim ili cik-cak linijama. Nastali su uklapanjem mnoštva oblika, od višeugaonika do leptir-mašni. Na crtežima se jasno vidi da su se neimari

Odobreno obrezivanje u svrhu prevencije AIDS-a Milioni života mogli bi biti spašeni, posebno u subsaharskoj Africi, ako bi obrezivanje postalo opšta praksa Dio strategije sprečavanja širenja zaraze virusa HIV sa žene na muškarace trebao bi se sastojati u obrezivanju koje smanjuje rizik seksualnog prenošenja virusa. Prijedlog je proizašao od Svjetske zdravstvene organizacije (WHO) i UNAIDS-a na međunarodnom savjetodavnom skupu održanom u Švajcarskoj. Prema WHO i agenciji UN-a, specijalizovanoj za bolest AIDS-a (UNAIDS), milioni života mogli bi biti spašeni, posebno u subsaharskoj Africi, ako bi obrezivanje postalo opšta praksa. Međutim, uz uslove da se obavlja u higijenskim uslovima i da muškarci ne prihvate rizično ponašanje pogrešno tumačeći da su jednom obrezani sto posto sigurni od infekcija. Prema studiji koja je obavljena u Africi, obrezivanje za gotovo 60 posto smanjuje opasnost infekcija virusom HIV-a. Obrezivanje bi se trebalo provoditi u zonama gdje zaraza zahvata više od 15 posto stanovništva, gdje se virus širi uglavnom het-

uobličuje pčelinje saće. Kako je izbegnuta dotična zamka? Odgonetku kriju obrasci Rodžera Penrouza kojima se oponašaju kvazikristali. Prema ovom uzoru su naređane pločice u iranskom svetilištu u Isfahanu, sagrađenom još 1453. godine. Na prvi pogled izgleda da su zadivljujući oblici uklopljeni na osnovu strogih pravila, ali se ubrzo uoče odstupanja. Piter Lu i Pol Stajnhard pretpostavljaju da su ih graditelji namjerno tako naređali, iako, po njima, nijesu bili svjesni bilo kakvih matematičkih načela. Međutim, ostaje dilema da li nešto što je namjerno može biti i slučajno. Islamska umjetnost, inače, objedinjuje kaligrafske zapise, geometrijske oblike i cvjetne uzorke zato što islam zabranjuje prikazivanje ljudskog lika.

Nova knjiga

eroseksualnim putem i gdje više od 80 posto muškaraca nije obrezano. No, stručnjaci upozoravaju da obrezivanje ne štiti potpuno obrezanog muškarca te da je to tek dodatno sredstvo, koje treba kombinovati s čitavim nizom preventivnih mjera. Prema predviđanjima stručnjaka, u subsaharskoj Africi, u kojoj je najveći broj zaraženih virusom HIV-a, obrezivanje bi omogućilo da se u 20 godina izbjegne 6 miliona novih zaraza i 3 miliona smrti.

Saradnja bošnjačkih i albanskih umjetnika U organizaciji Udruženja likovnih umjetnika Bošnjaka Crne Gore i u saradnji sa umjetnicima iz Albanije počela je realizacija projekta ,,Umjetnost bez granica'' tokom kojeg su planirane dvije samostalne izložbe. Prva je održana 21. aprila

ravnali prema svojim zamislima, ali nema dokaza kako su pločice izrađene. Pomenuti naučnici pretpostavljaju da nije bilo nimalo teško sastaviti šare kad imate na raspolaganju raznolike pločice. Pri tome nije bitno da li su sa pet, deset ili dvanaest stranica ili uglova, jer ovakvi oblici olakšavaju da se postavljaju u svakojake položaje jednostavnim okretanjem oko zamišljenog središta. Očigledno je, međutim, da su narušena temeljna geometrijska načela. Šta to znači? Kada se slažu predmeti sa pet, deset ili dvanaest ivica, pojavljuju se praznine. Za razliku od šestougaonika od kojih se

ELIF

ove godine u skadarskoj galeriji ''Iris'', gdje je akademska slikarka Majda Mučić izložila postavku od 27 slika, ulje na platnu, nastalih u posljednje dvije godine. Naredna izložba je planirana za 25. maj u podgoričkom ateljeu ''Mirso'', a činiće je postavka

poznatog albanskog akademskog slikara, Sytkia Brahimia. Ovo je već drugi poduhvat ovog Udruženja jer je i tokom prošle godine imalo značajnu kulturnu razmjenu sa kolegama iz Albanije. M.K.

U izdanju Islamske zajednice Crne Gore iz štampe je izašla knjiga “U odbrani Muhammeda, s.a.v.s.“, autora Abdulmuhdija Abdulkadira. Knjigu je s arapskog jezika preveo Enes Burdžović. U njoj se nude odgovori na potvore i izmišljotine koje je o Poslaniku Muhammedu, a.s., iznio američki svećenik Džeri Falvil. Kroz ajetske potvrde i istorijske činjenice iz života Pejgambera, autor apsolutno odbacuje zlonamjerna podmetanja i potvrđuje da je islam vjera mira i tolerancije. Knjiga se može nabaviti u prostorijama IZ u Podgorici.


ELIF

ZADNJA STRANA

islamske novine gazetë islame

april/maj 2007.

24

TRAGOM NEKADAŠNJIH DžAMIJA

Pljevlja - od trga do šehera (II) Pljevlja, odnosno Taslidža, sa nahijom Kukanj, Kričak i Poblaće bile su po značaju drugi muslimanski centar na prostoru današnjeg Sandžaka. Prvi put se spominje 1469. godine kao trg. Osmanska vlast u Taslidži uspostavljena je tek 1464. godine. U gradu su postojale sljedeće džamije:

Hadži Hasan džamija Ova džamija nalazila se na Jaliji. Prema nekim podacima, sagrađena je u drugoj polovini XVIII vijeka. Ekspropirisana je od državnih organa Opštine u toku XX vijeka. Izvjesno je da je za to dato nešto novca koji je upotrijebljen za renoviranje džamije Hadži Zekerija i Ćutkovac. Od džamije je ostala munara, zidana lijepo klesanim kamenom, visoka 30 metara. Na temeljima džamije sagrađen je objekat Elektrodistrubucije. Harem ove džamije, kao i mezarluci koji su se u njemu nalazili, uništeni su. Tu su bili pokopani mnogi ugledni Pljevljaci. Zaista neobičan i rijedak primjer da se na temeljima džamije, uz očuvanu munaru, podigne objekat kao što je ovaj. Prema podacima koje je dao Huzeir Bećović u knjizi „Husein-pašina džamija“, tokom Drugog svjetskog rata u džamiji su našle utočište mnoge izbjeglice – muslimani sa seoskih prostora. Nakon rata džamija je pretvorena u skladište - magacin, gdje su se otkupljivali razni proizvodi, vuna i td. Džamija je bila lijepo građena, od tvrdog materijala, ali opštinske vlasti su odlučile da se sruši, pa čak i grobovi uglednih džematlija. Njeni službenici su bili: Bećir Mulović, Hakija Mulo-

vić, hadži Ibrahim Mulović, Rašid Halilović, a mujezin Jusuf Mulović. Prema podacima, vakuf Hadži Hasan džamije posjedovao je: berbernicu, u ul. K. Petra 7 (držao je Krajina Sejdo), dva dućana u ul. K. Petra br. 9 i 11 (držali ih Nahodović Smail i Dautović Džemail), pekaru u ul. K. Petra br. 13 (držao je Tursumović Ibrahim), baštu kod džamije (Mulović Bećir), džamiju u groblje (podaci iz 1931/32. god).

Odobaša džamija Džamija se nalazila u Arap-mahali. Nije poznata godina gradnje. Iz izvještaja Sreskog vakufsko-mearifskog povjerenstva Vakufskoj direkciji u Skoplju kaže se ''da je džamija u ruševnom stanju sa polusrušenom munarom sa dvorištem 10 x 20 m, te da ima i suviše džamija, te nema nikakve potrebe da se ova džamija popravi, ali bi bila velika šteta da se ostavi u ovakvom ruševnom stanju jer materijal sve više propada. U interesu Vakufa je da se ova poruši i na tom mjestu podigne jedna kuća koja bi donosila korist ovom Vakufu. Kako Vakuf Odobaša ne raspolaže tolikom gotovinom da bi mogao podići ovakvu zgradu, najpodesnije bi bilo da se pripoji najvećem, Vakufu Husein-paše , kome bi se ustupila gotovina Vakufa Odobaša, te bi uz ovu pripomoć i svojih sredstava Vakuf Husein-paša mogao podići zgradu.'' (Akt br. 167/36. od 5.02. 1936. godine). Džamija se nalazila u neposrednoj blizini sadašnjeg Doma kulture, u krugu Okružnog zapovjedništva Sulejman Haki-paše. Služila je i za obavljanje vjerskih obreda njegove vojske i činovničkog osoblja, sve do odlaska Osma-

nlija iz ovih krajeva. Džamija Odobaša je porušena 1936. godine Na tom mjestu Vakuf Husein-paše podigao je kuću i jednu pomoćnu zgradu, dok na prostoru gdje je groblje nijesu podizane zgrade, ali ga je vremenom nestalo, pa se zemljište koristi kao bašta. Iznad te bašte nalaze se ostaci džamije. Kuća koja je sagrađena na mjestu džamije, a koja je bila u vlasništvu Vakufa Husein-paše, i danas je u funkciji, u privatnom posjedu. Imam od 1929. godine bio je hafiz Mahmut Šehagić. Vakuf Odobaša džamije imao je groblje i jedan slobodan plac.

Misri Ahmed-beg Jusuf Kadi džamija Svaka mahala u Pljevljima imala je svoj džemat i džamiju. Jedna od tih bila je i Misri Ahmed-beg džamija, koja se nalazila u centru grada, u mahali Musluk, u blizini Tabhana - mjesta gdje se prerađivala koža.U narodu se zvala Muslučka džamija. U knjizi o Husein-pašinoj džamiji, poznati publicista iz Pljevalja, Uzeir Bećović, kaže, da je, prema kazivanjima generacija, ova džamija bila jedna od najstarijih u Pljevljima, a poznati putopisac Evlija Čelebi zabilježio je 1566. godine da je u Taslidži vidio i Misri Ahmed-bega džamiju. Uzeir Bećović, dalje kaže, da je džamija bila sagrađena od mješovitog materijala, drveta i ćerpiča, veličine 10 x 10 metara, pokrivena ćeramidom. Munare joj je bilo visoko 20 metara, a sagrađeno je bilo od drveta. Ispred ulaza bio je prostrani harem. Na ulaz u harem bila su velika drvena vrata, sa nastrešnicom, od kojih se stazom išlo do ulaznih džamijskih vrata. Sa

Lokacija “Odobaše” džamije. Vidljivi su ostaci temelja

obje strane ulaznih vrata bila su postavljena dva velika kamena koja su vjerovatno imala neku svrhu. Ispred ulaznih vrata u džamiju, sa lijeve i desne strane, bile su sofe, otvorene i sagrađene od drveta. Unutrašnjost džamije bila je urađena po islamskim propisima. Imala je mimber, mihrab i ćurs, kao i lijepo uređene mahfile, gdje su, pored mujezina, najčešće klanjala djeca. Oko džamije, sa obje strane, bilo je mezarje, koje i danas postoji, mada zapušteno, a na mjesta mezara –grobova postavljeni su kafići i drugi objekti. Cio prostor oko džamije bio je ograđen drvenom ogradom. U nekim zapisima zabilježeno je da su ovu džamiju podigli, ili nekada nešto na njoj sanirali, Kadići. U neposrednoj blizini džamije postojao je Sibjan mekteb koji se nalazio nposredno do kamenog mosta, Mekteb je ranije srušen, a most 1959. godine. Kao i u drugim džamijama tokom Drugog svjetskog rata, 1942-43 i ovdje su bile smještene izbjeglice iz Bukovice i Poblaća. Džamija je tokom Drugog svjetskog rata, 16. aprila 1943. godine, oštećena prilikom bombardovanja Pljevalja. Toga je dana u džamiju doneseno 35 ljudi, žena i djece koji su izginuli u ovom bombardovanju. To su bili uglavnom građani iz mahale Musluk. Ovdje su opremljeni, a pokopani na Velikom muslimanskom groblju na Jaliji. Od posljedica bombardovanja, džamija je brzo opravljena, zahvaljujući prilozima građana i džematlija. Poslije rata, džamija je pretvorena u državni magazin i od

tada se u njoj nijesu mogli obavljati vjerski obredi, propadala je i uništavana. Pretpostaviti je da su i tada opštinske vlasti stavile i ovu džamiju na listu likvidacije. Tako je i bilo. Ako godina gradnje ove džamije nije poznata, zna se godina rušenja. U izvještaju Sreskog vakufskog mearifskog povjerenstva Vakufskoj direkciji u Skoplju, akt. br. 167/36 od 5.02. 1936. godine se kaže: ''Na sastanku održanom sa vakufskim Odborom 12. 03. 1959. godine potpredsjednik Opštine Ahmo Selmanović je podnio iscrpan izvještaj Vakufskom Odboru da će se dvije džamije u gradu: ''Bubica'' i ''Misri Ahmed-beg'' porušiti prema planu radi regulacije toka rijeke Breznice''. Predlaže da ''Vakufski Odbor odredi komisiju koja će sa komisijom Opštine da premjeri i procijeni sav materijal na pomenutim džamijama i da će procijenjena vrijednost biti plaćena vakufu''. Komisija je 17. 03. 1959. godine procijenila ovu džamiju na 238, 615 dinara. Zapisnik je vodio sekretar Smail Drnda. Tako je opštinskom odlukom i njenih moćnika ova džamija srušena, navodno radi regulacije rijeke Breznice a Islamska zajednica stavljena pred svršen čin. Imami ove džamije bili su: Mehmed ef. Coković, a posljednji imam bio je Derviš ef. Sarvan. Mujezini su bili: Hasan Tiralija, braća Ibrahim i Adem ef. Coković, Hafiz Mahmut Šehagić, Omeraga Vaizović. (Nastavlja se) Bajro Agović


elif-broj-40-april-maj-2007