Issuu on Google+

“Ti idi pravim putem, kao što ti je naređeno, i nek tako postupe i vjernici koji su uz tebe, i obijesni ne budite, jer On dobro vidi ono što radite” Kur’an redakcijaelif@t-com.me • Podgorica • godina XI • broj 67 • nov. 2010 - februar, 2011. • viti XI • numri 67 • nëntor 2010. - shkurt, 2011.

0,50

U okviru premijerovih "Dana konsultacija"

Razgovarali Lukšić i Fejzić Podgorica, 18. januara - Predsjednik Vlade Crne Gore Igor Lukšić, u okviru "Dana konsultacija", sastao se sa reisom Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifatom Fejzićem. Islamska zajednica u Crnoj Gori očekuje da će se ubuduće posebna državna institucija baviti odnosom države i vjerskih zajednica, a restitucija i status Medrese glavna su pitanja koja treba riješiti, rekao je reis Rifat Fejzić. str.2

U Ankari razgovarali reis Fejzić i premijer Erdogan

Turska će nastaviti da pomaže projekte Islamske zajednice Podgorica, (MINA) Turska će nastaviti da pomaže sve korisne projekte Islamske zajednice, rekao je premijer te zemlje, Redžep Tajip Erdogan, prilikom susreta sa reisom Islamske zajednice u Crnoj Gori, Rifatom Fejzićem str.3

Održana sjednica Mešihata

str.2

Rinia - periudha e vlerave, vitalitetit dhe fuqisë Rritja psikologjike e moshës rinore është tepër e dukshme në të gjitha drejtimet. Në fillimet e saj, si rregull, nisin e kristalizohen bazat e botëkuptimit, merr rrugë formimi i bindjeve. Ato marrin edhe ngjyrime emocionale e volitive, lidhen me idealet, me motivet e me veprimtarinë... Faqe 12


ELIF

DRUGA STRANA

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

2

U okviru premijerovih "Dana konsultacija"

Premijer Lukšić razgovarao sa reisom Fejzićem

Fejzić i Lukšić

Podgorica, 18. januara - Predsjednik Vlade Crne Gore Igor Lukšić, u okviru "Dana konsultacija", sastao se sa reisom Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifatom Fejzićem. Na sastanku je razgovarano o mogućnostima uvođenja Medrese u crnogorski obrazovni sistem. U tom smislu, predsjednik je najavio komunikaciju sa resornim ministarstvom i intenzivniju agendu u cilju realizacije ovog predloga. Islamska zajednica u Crnoj Gori očekuje da će se ubuduće posebna državna institucija baviti odnosom države i vjerskih zajednica, a restitucija i status Medrese glavna su pitanja koja treba riješiti, rekao je reis Rifat Fejzić.

„Pitanje svih pitanja, ne samo Islamske zajednice, je proces restitucije, jer su vjerske zajednice izuzete iz tog procesa. To je jedno od bitnih pitanja za koje se zalažu sve vjerske zajednice u Crnoj Gori, pa i Islamska, kojoj je dosta imovine oduzeto od strane države, što treba u narednom periodu pravično vratiti ili nadoknaditi“, kazao je Fejzić novinarima. Pored toga, kako je rekao, Islamsku zajednicu zanima i konačni status njihove obrazovne institucije, odnosno Medrese. Fejzić je rekao da je bitno da država, odnosno Vlada, ne bježi od saradnje sa vjerskim zajednicama. „Kao i da unutar države

zajednica“, naveo je Fejzić. On je napomenuo da je Lukšiću dostavio kopiju ugovora između Hrvatske i vjerskih zajednica i kazao da je to mogući model kako bi mogli urediti te odnose u Crnoj Gori. Prema njegovim riječima, u

zemljama u regionu imaju i ministarstva vjera koja se isključivo bave odnosima sa vjerskim zajednicama. „U Crnoj Gori je to u jednom momentu postojalo ali došlo je do gašenja tog ministarstva i svelo se na vladine komisije“, kazao je Fejzić.

Delegacija Mešihata posjetila Muftijstvo u Skadru

Održana sjednica Mešihata 27. januara ove godine, održana je redovna sjednica Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori na kojoj su usvojeni: ramazanski izvještaj, aktivnosti povodom Kurban bajrama i razmatrana tekuća pitanja. Konstatovano je da je postignut vidan napredak na svim poljima i da takvo stanje treba održati i unapređivati. Primijetni su problemi na terenu sa vjerskom poukom i zadužena je Vjersko-prosvjetna služba Mešihata da napravi jedinstven plan i program po kojem će se raditi u svim Odborima na području Mešihata. Reis Fejzić je na kraju referisanja o aktivnostima Mešihata tokom prošle godine, predložio mjere štednje na svim poljima i racionalnije poslovanje, što je jednoglasno prihvaćeno. Sjednici Mešihata su prisustvovali: reis Rifat ef. Fejzić, muftija Jusuf ef. Đoković, sekretar Bajro Agović, Džemo Redžematović, Omer Kajošaj, Enis Burdžević, Rahman Kačar, Fuad Čekić, Jakub Durgut, a zbog obaveza je odsustvovao Suljo Mustafić. Jakub Durgut

IZDAVAČ: Mešihat Islamske zajednice u Republici Crnoj Gori GLAVNI I ODGOVORNI UREDNIK: Muharem DEMIROVIĆ

postoji institucija koja će se konkretnije baviti odnosima sa vjerskim zajednicama“, rekao je Fejzić Prema njegovim riječima, Lukšić je rekao da će se nešto uraditi kao i da će postojati državna institucija koja će se adekvatnije baviti saradnjom sa vjerskim zajednicama. „I da ćemo mi imati adresu sa kojom ćemo moći da sarađujemo", rekao je Fejzić. On je naveo Hrvatsku kao dobar primjer saradnje države i vjerskih zajednica navodeći da su ugovorom uređeni ti odnosi. „Hrvatska je na pragu Evropske unije a i mi ćemo morati neke stvari da uredimo, odnosno da precizno uredimo odnose između države i vjerskih

Albanija/Skadar - Delegacija Mešihata IZ-e u Crnoj Gori, 26. januara 2011. godine, posjetila je Muftijstvo u Skadru. Delegaciju su sačinjavali Omer Kajoshaj, šef službe za odnose sa javnošću Mešihata, Ismail Dacić, imam Osmanagića džamije u Podgorici, Fuad Čekić, šef pravne službe Mešihata kao i koordinator Dijaneta Turske (Islamska zajednica u Turskoj) za Crnu Goru Muhamed Tevfik. Delegaciju Mešihata je primio Muftija Muhamed Sytari i njegov zamjenik, te direktor radija „Jehona“ Arben Halluni. Muftija je delegaciju upoznao sa radom i organizacijom Muftijstva i izrazio spremnost saradnje sa Mešihatom IZ-e u Crnoj Gori. Kao prvi korak u tom pravcu je predložio mogućnost bratimljenja njihove Medrese sa

Medresom u Podgorici, a Arben Halluni, direktor Radija „Jehona“ je predložio svestranu pomoć u osnivanju radija Mešihata. Delegacija Mešihata posjetila je i mušku Medresu „Hadži Šeh Šamija“, gdje ih je dočekao direktor Medrese Kujti Dervishi, koji ovu funkciju obavlja već šest godina. Dervishi je stupanjem na funkciju direktora postavio sebi za cilj da škola broji preko hiljadu učenika, a danas, istakao je direktor ponosno, škola muška i ženska upošljava preko sto službenika i ima 950 učenika a već naredne godine će broj učenika biti preko hiljadu. Kompleks muške Medrese sačinjavaju trospratna zgrada škole, trospratna zgrada internata i džamija. Škola je opremljena savremenim kabinetima za hemiju, fiziku i

matematiku a na zadnjem spratu internata se nalazi velika konferencijska sala sa 250 mjesta. Prošle godine škola je zauzela peto mjesto na rang listi uspješnosti svih srednjih škola u Albaniji. Interesantno je da su polaznici škole svršenici šestog razreda osnovne škole. Nakon toga uslijedila je posjeta džamiji Ebu Bekr i džamiji Paruce, koje mogu pojedinačno primiti preko hiljadu klanjača, te upoznavanja sa imamima i njhovim radom na terenu. Skadarsko muftijstvo ima pedeset i sedam džamija od čega su jedanaest gradskih. Nakon obavljenih posjeta Omer Kajoshaj je ispred Mešihata IZ-e Crne Gore pozvao muftiju i njegove saradnike da posjete Mešihat IZ-e u Crnoj Gori, što su rado i prihvatili.

DIREKTOR: Behljulj Kanaćević REDAKCIJSKI KOLEGIJUM: Zamjenik gl. urednika: Džemo Redžematović; tehnički urednik: Samir Kajošević; članovi: Bajro Agović, Omer Kajoshaj, Enis Burdžović, Rifat Jusufi, Ramiz Luboder; Lektori: Zuvdija Hodžić, Brunilda Brasha "ELIF" izlazi na bosanskom i albanskom jeziku Adresa: "Elif", Gojka Radonjića 42, P.Fah 54, 81000 Podgorica · Tel/fax: 381 81 623 813, fax: 381 81 623 812 · E-mail: redakcijaelif@t-com.me Uplata: Žiro račun za Crnu Goru 55100-672-8-383 Mešihat Islamske zajednice, za inostranstvo: Field 56A: COBADEFF Commerzbank AG Frankfurt, Field 57A: /400876894701 EUR PDBPYU2P Podgorička banka ad Podgorica, Field 59: /22498080-02039257 MESIHAT ISLAMSKE ZAJEDNICE CRNE GORE PODGORICA SERBIA AND MONTENEGRO; sa naznakom "Za Elif" Uvjerenjem Ministarstva Kulture br. 05-2079/2, «Elif» je oslobođen plaćanja poreza na dodatnu vrijednost Štampa: NJP "Pobjeda" · Rukopisi i fotografije se ne vraćaju (56224077)


3

nov. 2010. - februar, 2011.

AKTUELNO

islamske novine gazetë islame

ELIF

U Ankari razgovarali reis Fejzić i premijer Erdogan

Turska će nastaviti da pomaže projekte Islamske zajednice Podgorica, (MINA) - Turska će nastaviti da pomaže sve korisne projekte Islamske zajednice, rekao je premijer te zemlje Redžep Tajip Erdogan, prilikom susreta sa reisom Islamske zajednice u Crnoj Gori, Rifatom Fejzićem. Fejzić je sa Erdoganom razgovarao u Ankari, u sjedištu Islamske zajednice Turske, 25. februara, nakon zajedničke molitve džume namaza kojoj su prisustvovali i ministri turske Vlade, kao i veliki broj ličnosti iz javnog i političkog života Turske. Fejzić je upoznao turskog

premijera sa položajem Islamske zajednice i vjernika u Crnoj Gori, kao i projektima koji se realizuju pod njenom nadležnošću, kaže se u saopštenju Islamske zajednice. Fejzić je Erdoganu zahvalio na pomoći turske Vlade i naroda raznim projektima Islamske zajednice u Crnoj Gori. Erdogan je izrazio zadovljstvo susretom sa poglavarom Islamske zajednice u Crnoj Gori, naglašavajući da se zvanična politika Turske rukovodi parolom “nula problema sa zemljama u regionu i šire”, navodi se u saopštenju.

Fejzić se sastao i sa direktorom turske Vladine agencije za međunarodnu saradnju i razvoj (TIKA) Musom Kulaklikajom. Sagovornici su konstatovali da postoji prostor za nastavak dobre saradnje Islamske zajednice i TIKE, kroz više značajnih projekata. Kulaklikaja je obećao da će TIKA pozitivno odgovoriti na zahtjev Islamske zajednice za finansiranje opreme za Radio Islamske zajednice, odnosno studijske i emisione tehnike, kao i studija, kaže se u saopštenju.

Fejzić i Erdogan

Reis Rifat Fejzić susreo se u Ankari sa reisom Islamske zajednice Turske prof. dr. Mehmet Gormezom

Izuzetni odnosi sa Islamskom zajednicom Turske

Mustafić, Fejzić i Gomez

Ankara - Reis Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifat Fejzić susreo se, 23. februara 2011. godine, u Ankari sa novoizabranim poglavarom Islamske zajednice Turske prof. dr. Mehmet Gormezom. U srdačnom razgovoru reis Rifat Fejzić je čestitao novoizabranom poglavaru Islamske zajednice Turske prof. dr. Mehmet Gormezu, naglašavajući značaj prisne i prijateljske saradnje dvije institucije. - Pošto je dr. Gormez moj dugogodišnji prijatelj, koji je i do sada, u mandatu zamjenika reisa, davao izuzetan doprinos odnosima sa Islamskom zajednicom Crne Gore, siguran sam da ćemo još više ojačati saradnju, kroz mnoge zajedničke projekte - kazao je Fejzić. Fejzić je naglasio značaj funkcionisanja podgoričke Medrese koja se, u značajnoj mjeri i održava uz pomoć turskih institucija, kao i početak bratimljenja Odbora Islamske zajednice Crne Gore sa muftijstvima u Turskoj. Do sada su realizovana bratimljenja Muftijstva Fatih iz

Istanbula sa odborima na području Glavnog grada, zatim Akhisar sa Odborom Islamske zajednice u Rožajama, Muftijstva Alanja sa Ulcinjom. Na današnjem sastanku dva reisa dogovoreno je bratimljenje tri muftijstva iz Ankare – muftijstva Kećiorem sa Odborom Islamske zajednice u Baru, muftijstva Golbaši sa Odborima u Plavu i Gusinju i muftijstva Kazan sa Odborom u Bijelom Polju. Reis Fejzić je naglasio i da je u toku realizacija više značajnih projekata, kao što je izgradnja Islamskog centra u Baru, te početak izgradnje Doma učenika Medrese u Podgorici. Reis Mehmet Gormez je kazao da nosi duboke impresije boravka i srdačnog dočeka u Crnoj Gori, te da će sve učiniti da odnosi dvije institucije, postanu još čvršći. - Naša vrata su uvijek otvorena za Islamsku zajednicu Crne Gore, a naša podrška vašim projektima biće i u narednom periodu. Mislimo da je uspostavljenje pobratimskih odnosa pojedinih muftijstava sa vašim odborima dobar način učvršćivanja

naših odnosa - naglasio je reis Gormez. U delegaciji koja je boravila u višednevnoj posjeti Islamskoj zajednici Turske bili su i član Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori Suljo Mustafić, direktor Medrese u Podgorici Omer Kajošaj i predsjednik Sabora Islamske zajednice u Crnoj Gori, Mujdin Milaimi. Delegacija Islamske zajednice susrela se sa Tekin KučukAlijem, predsjednikom Crvenog polumjeseca Turske i zahvalila

na pomoći ove instuticjje u nedavnim poplavama. Razgovarano je i o potrebi izgradnje Doma za stare osobe pri Islamskoj zajednici, te o mogućoj zajedničkoj realizaciji ovog projekta. U Vladinom uredu za dijasporu i turske rodbinske narode, delegaciija je razgovarala sa direktorom Kemalom Jurtačom. Dogovorena je saradnja u oblasti školstva koja će se realizovati kroz slanje studenata iz Crne Gore na univerzitete u Turskoj.

Davutoglu na džumi u Tuzima Podgorica/Tuzi - Povodom neformalnog ministarskog sastanka zemalja članica Procesa saradnje u jugoistočnoj Evropi (SEECP) koji se održava u Budvi, ministar inostranih poslova Turske Ahmet Davutoglu boravio je, 28. januara 2011. godine u zvaničnoj posjeti Crnoj Gori. Ministar Davutoglu je odmah nakon dolaska u Crnu Goru, posjetio Nizamsku džamiju u Tuzima, u kojoj je klanjao džumu namaz. Džumu namaz je predvodio reis Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifat Fejzić. Društvo turskom ministru pravili su ambasadorka Turske u Crnoj Gori Birgen Kesoglu i ministar u Vladi Crne Gore Rafet Husović. Ovo je druga zvanična posjeta ministra Davutogla Crnoj Gori i Nizamskoj džamiji u Tuzima. Supruga ministra Davutoglua, Sara Davutoglu obišla je podgoričku Medresu. Renovirana stara Nizamska džamija u Tuzima sa restauriranim osmanskim šehidskim mezarjem svečano je otvorena za 27. noć mjeseca Ramazana 1431/ 2010, 05. septembra 2010. godine. Obnovu Nizamske džamije i šehidskog mezarja započela je NVO Šeher iz Tuzi, a zatim, 2010. godine preuzela turska vladina Agencija TIKA.


ELIF

ISLAMSKO DRUŠTVO

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

4

Put islamskog buđenja (II) Kada od Gane na jugozapadu krenemo ka Fergani na sjeveroistoku, kada od Filipina na 120° ekvatora na istoku, krenemo do krajnjeg zapadnog dijela Afrike, kada sjeverno od vrhova rijeka Feldža na 60° meridijana, krenemo ka srednjoj Africi na jugu, te kada od Milke na Malajima istočno, krenemo ka Meleki u Andaluziji zapadno, kada od Nove Gvineje na dalekom azijskom istoku, krenemo ka Republici Gvineji na dalekom afričkom zapadu, svuda će nas susresti islamski svijet i teritorije muslimana koje povezuju muslimanske zemlje sa površinom od 35.000.000 km2, a na kojima egzistiraju 57 država sa veoma važnim položajem za pomorski, vazdušni i kopneni saobraćaj. U njima su različite klimatske zone, umjerena, tropska, pustinjska i interkontinentalna, a njihova zemlja u sebi krije razna prirodna bogatstva DR

MUHAMED IMARA

Shvatanje Ummeta u arapskim korijenima U svojoj knjizi „El-Mufredat fi garibi-l-Kur'an“ Ragib elIsfahani (502. h. - 1108.) kaže: „Ummet je svaka zajednica koju nešto veže i okuplja. Recimo, jedna vjera, jedno vrijeme i mjesto, bez obzira bilo to milom ili silom. Množina te riječi je umemun.“ Dakle to je zajednica koju okuplja neka stvar po kojoj se ummet odlikuje. Te zajednice mogu biti Allahova stvorenja koja su potčinjena, poput životinja, ili stvorenja koja su razumna, poput ljudi, ili, pak, neprirodne stvari, poput jezika. Kada su se drevni Arapi i muslimani složili na ovoj definiciji Ummeta, potrudili su se da, kada se za to ispune određeni uslovi, odrede najmanji broj članova skupine koja bi sačinjavala ummet. U jednom vjerovjesničkom hadisu postoje indikacije da taj broj treba da bude najmanje stotinu ljudi. U tom hadisu Poslanik, a.s., kaže: „Nema ni jednog umrlog kome klanja dženazu ummet muslimana, čiji će broj dostići stotinu ljudi, a da im on ne bude njihov zagovornik (šefadžija) na Sudnjem danu.“ Među drevnim Arapima bilo je ljudi koji su smatrali da taj broj treba biti najmanje četrdeset. Prenosi se da je jedan od njih čuo rivajet (verziju) hadisa kojeg smo kazali, pa je jedan od

njegovih prenosilaca, Ebu Melih, rakao da je to četrdeset. To su određenja po kojima se moramo ravnati jer nagađanja nisu mjerodavna. Ovo pojašnjavanje pojma ummet se ustalilo i još uvijek je prisutno u našem jezičkom nasljeđu i arapskim leksikonima, te knjigama koje govore o definicijama i otkrivanjima naučnih i umjetničkih pojmova. To je najbolje urađeno u El-Mu'džemu-lkebiru kada se Kur'anom i Sunnetom časnog Poslanika, a.s., te arapskom poezijom otkrila osnova tog naziva u arapskom jeziku. Tako je ummet skupina: „Neka među vama bude (skupina-ummet) onih koji će na dobro pozivati i tražiti da se čini dobro, a od zla odvraćati - oni će šta žele postići“ (Alu Imran: 104); Ummet je skupina i vrsta svega živoga, pa iako nije ljudsko: „Sve životinje koje po Zemlji hode i sve ptice koje na krilima svojim lete svjetovi (ummeti) su poput vas - u Knjizi Mi nismo ništa izostavili - i sakupiće se poslije pred Gospodarom svojim“ (El-En'am: 38); Ummet je skupina ljudi koju spaja generacija i stoljeće: „I tako smo te poslali narodu (ummet) prije kojeg su bili i nestali drugi narodi, da im kazuješ ono što ti objavljujemo, jer oni u Milostivog ne vjeruju. Reci: "On je Gospodar moj, nema boga osim Njega, u Njega se uzdam i Njemu se obraćam!" (Er-Ra'd: 30); Ummet je skupina svih ljudi kojima je poslat vjerovjesnik, pa su neki od njih povjerovali, a neki ostali u nevjerstvu. Svi su oni ummet poziva u vjeru koje spaja poziv. Oni koji su od njih povjerovali

nazivaju se ummetom odaziva jer ih spaja vjera i pozitivan odnos prema njoj. Ummet je svaki pojedinac koji sa svojim odlikama i popularnošću stoji ispred zajednice, poput čovjeka kome nema ravnoga, te onoga koji je simbol dobra: „Ibrahim je bio primjer čestitosti (ummet), pokoran Allahu, pravi vjernik, nije druge smatrao Allahu ravnim“ (En-Nahl: 120); Ummet je onaj čovjek koji je sa istinitom vjerom izdvojen od lavine zabluda i idolatrije: „Na Sudnjem danu će se proživjeti Zejd ibn Amr ibn Nufejl kao plahoviti ummet!“. Pojam ummeta se odnosi, također, na vjeru i religiju koja spaja ljude: „I eto tako, prije tebe, Mi ni u jedan grad nismo poslanika poslali, a da oni koji su raskošnim životom živjeli nisu govorili: "Zatekli smo pretke naše kako ispovijedaju vjeru (ummet) i mi ih slijedimo u stopu“ (Ez-Zuhruf: 23), te na ustaljenu praksu i način, vrijeme i rok: „Ako im Mi kaznu do roka (ummet) određenog odgodimo, oni će, sigurno, reći: "Zašto je zadržava?“ (Hud: 8); I, konačno, ovaj naziv se koristi za vlast kao političku sponu koja spaja upravljanje sa državom. Na isti način nam o ovome govori „Leksikon kur'anskih izraza“ (Mu'džemu elfazi-lKur'ani-l-Kerim). Nakon što je u kur'anskim ajetima pregledano u kakvom kontekstu se spominje riječ ummet, u Leksikonu je napisano da je ummet svaka skupina koju spaja neka stvar. Množina te riječi je, umemun. Ummet je vjera i trenutak. U Kur'anu se na 44 mjesta spominje riječ ummet kao skupina ljudi a samo na

dva mjesta spominje se u značenju vremena ili trenutka, te na druga dva mjesta u značenju vjere (dina), a na jednom mjestu u značenju uzora i simbola dobra. Tako, kada je Musa, a.s., otišao na vodu u Medjenu, našao je skupinu ljudi koji poje stoku: „A kad stiže do vode medjenske, zateče oko nje mnoge ljude (ummet) kako napajaju stoku“. (ElKasas: 23). To je skupina ljudi koje je sastavila potražnja vode medjenske. A ajet: „Gospodaru naš, učini nas dvojicu Tebi odanim, i porod (ummet) naš neka bude odan Tebi, i pokaži nam obrede naše i oprosti nam, jer Ti primaš pokajanje i samilostan si!“ (El-Bekare: 128). U ovom ajetu okretanje lica prema Allahu je zajednička komponenta za Ibrahima i Ismaila, a.s. Dok ajet: „I neka među vama bude (ummet) onih koji će na dobro pozivati i tražiti da se čini dobro, a od zla odvraćati - oni će šta žele postići“ (Alu Imran: 104), iskazuje potpomaganje na strpljivosti i istini prilikom pozivanja na dobro i odvraćanja od zla, zajedničkim svojstvom te grupe ljudi. U ajetu: „Sve životinje koje po Zemlji hode i sve ptice koje na krilima svojim lete svjetovi (ummeti) su poput vas - u Knjizi Mi nismo ništa izostavili i sakupiće se poslije pred Gospodarom svojim“ (El-En'am: 38), zajedničku sponu u svemu tome čini ušestvovanje u načinu i obliku življenja, te sličnost po samom stvaranju, itd. Hadisi Poslanika, a.s., su slijedili isti način korišćenja izraza kao i Kur'an. Tako nalazimo hadise u kojima se kaže: „Moj um-

met se neće složiti na nekoj zabludi“. Zajedničko što veže taj ummet je odaziv na muhammedanski poziv; „Dvije kategorije iz moga ummeta nemaju ništa sa islamom: murdžije i kaderije.“ Dakle, njihova neposlušnost ih nije izvela iz kategorije ummeta; „Grupa ljudi iz moga ummeta će stalno biti postojana u poštivanju Allahovih naredbi. Neće im naškoditi njihovi oponenti“. Dakle, njihov status odlikovane stranke ih nije izveo iz domena ummeta; „Mravi su jedni od ummeta“; „Da psi nisu jedni od ummeta, naredio bih njihovo ubistvo“. Dakle, oni su zajednica, odnosno ummet. Ummet je bilo koja zajednica koju veže neka zajednička komponenta i osobina, bez obzira na vrstu i broj tih zajedničkih komponenti. To je smisao i značenje ummeta na kome su se složili arapski lingvisti i naša islamska civilizacija. Da li za učenjake koji su odbili ekskluzivističko određivanje i ograničavanje ummeta i one koji su ostavili otvorena vrata za dodatne elemente u zajednici; da li za ovaj poseban način i arapsko–islamski specifikum postoji civlizacijski smisao na polju civilizacijskog raspoznavanja i narodne posebnosti u mjeri da se mogu iskazati i apostrofirati prilikom komparacije sa ostalim ummetima i civilizacijama!? Da li u tome ima nečeg interesantnog da bi shvatili ummet, u našoj arapsko-islamskoj civilizaciji, na način koji će biti iskreni svjedok jedinstva islamskoga ummeta? (nastavlja se) S arapskog preveo: Džemo Redžematović


5

nov. 2010. - februar, 2011.

KUR’ANSKA NAUKA

islamske novine gazetë islame

ELIF

Sura El-Ihlas - trećina Kur'ana DR ALMIR FATIĆ

Uvod U samo četiri kratka ajeta sure El-Ihlas objavljena je temeljna doktrina muslimanskog vjerovanja (ar. tevhid), koja ukratko glasi: Allah/Bog je Jedan. Ova temeljna ili sržna ideja muslimanskog vjerovanja izložena u ovoj suri nije obavijena nikakvom misterijom, otajstvom ili tajnom, niti se izlaže misterioznim ili tajanstvenim slovima teško ili nikako shvatljivim umovima ljudi. Upravo je suprotno, jednostavnim riječima obznanjuje se centralna ideja islama shvatljiva svakom čovjeku u svakom vremenu i na svakom prostoru: tamnoputom beduinu u žarkoj arabljanskoj pustinju u VII. stoljeću jednako kao i stanovniku modernog Rijada, New Yorka, Londona, Pariza ili Sarajeva; ljudima obrazovanim na najprestižnijim svjetskim univerzitetima jednako kao i neobrazovanim pojedincima na bilo kojem mjestu na Planeti; umu vrsnog naučnika kao i umu srednjoškolca ili običnog industrijskog radnika za modernim fabričkim postrojenjem... Šta je ovo drugo nego mudžiza (nadnaravnost, nedostižnost) koja zorno svjedoči o Kur'anu kao Knjizi Gospodara svjetova! Knjiga našeg Gospodara nije objavljena nekoj posebnoj kasti, staležu ili privilegiranoj grupi, već svim ljudima sa svim njihovim različitostima bilo kojeg nivoa. Četiri kratka a značenjski neobuhvatna ajeta sure El-Ihlas lahko je naučiti napamet i recitirati (učiti) u svakodnevnom životu. U njoj do izražaja dolaze dvije istovremene karakteristike: optimalna konciznost (idžaz) i čudesna nedostižnost (i'džaz). Zato što je sura El-Ihlas optimalno koncizna, svakom je olakšano da je nauči napamet i recitira, bez obzira šta bio, radio ili čime se zanimao. Ova dimenzija istovremeno uključuje i

njezin i'džaz ostvaren kroz rimarij njezinih ajeta, izbor riječi te semantičkih i stilskih potencijala koje je čine, s jedne strane, tako uzvišenom, posebnom, ''Božanskom'', jer nas uvodi u samo predvorje Božanske Biti, a, s druge strane, tako jednostavnom i lahkom jer se lahko pamti i recitira te nam donosi izdašna duhovna uzdarja koja se mjere specifičnim mjerilima. Jednostavnije rečeno, nema se opravdanja da se sura El-Ihlas ne zna napamet! Nema se razloga da se ne zna Istina Svijeta iz koje proizlazi ''cjelovit program za život'' (Sayyid Qutb). U komentarima Kur'ana svih metodoloških orijentacija primjetno je da se komentatori u najviše slučajeva fokusiraju na dva tumačenjska aspekte sure El-Ihlas: 1) povod(i) Objave sure El-Ihlas i 2) vrijednost(i) sure El-Ihlas, s obzirom da je, prema autentičnom hadisu Božijeg Poslanika, ona ''ravna trećini Kur'ana''. Nešto od te prebogate i preobilne komentatorske tradicije tumačenja sure El-Ihlas, pohranjene u velikom broju komentara Kur'ana, prenijet ćemo u našem tekstu i pristupu ovoj suri.

O nazivu El-Ihlas Našu raspravu započinjemo objašnjenjem imena ili naziva sure: El-Ihlas.1 Riječ ihlas se uopće ne spominje u vokabularu ove sure. Dakle, njezin naziv nije uzet iz vokabulara sure već iz njezina sadržaja, odn. visokih duhovnih značenja koja ona sadrži. Komentator El-Maverdi (u. 450./1058.) bilježi tri stava zašto je sura El-Ihlas nazvana tim imenom: 1) jer se njezinim učenjem čovjek oslobađa (halasan) od Allahove kazne; 2) jer se u njoj Uzvišeni Allah ''oslobađa'' (ihlasun) od bilo kakve mahane, od bilo kakvog sudruga/partnera ili djeteta;

3) jer se u njoj govori samo (halisaten) o Uzvišenom Allahu; u njoj nema naredbi niti zabrana.2 Znameniti komentator Kur'ana Fahruddin er-Razi (u. 606./1209.) navodi četiri mišljenja zašto je ova sura nazvana imenom El-Ihlas: a) jer se u ovoj suri spominju samo pozitivna Allahova svojstva (sifatu s-selbijje) koja su svojstva Njegove uzvišenosti (sifatu l-dželal); b) jer onaj ko povjeruje u nju biva iskren (muhlisan) u Allahovoj vjeri; c) jer onaj ko umre vjerujući u ono što ona sadrži bit će oslobođen (halasun) od Vatre; d) jer se u suri prije nje (tj. suri Leheb) kudi Ebu Leheb, pa onaj ko (pro)uči suru Ihlas distancira se od Ebu Leheba.3 Isma'il Hakki (u. 1127./ 1715.) u svome tefsiru navodi pet mišljenja: 1) zato što ona ''oslobađa'' Uzvišenog Allaha od širka; 2) zato što ona oslobađa od kazne; 3) zato što govori samo o tevhidu; 4) zato što je ona isključivo posvećena Uzvišenom Allahu; u njoj se ne spominju dunjaluk niti Ahiret; 5) zato što ona svoga učača oslobađa kazne na Ahiretu, smrtnih muka, tmine kabura i strahota Sudnjega dana.4 Iz ovih razmatranja uočavaju se dvije bitne značenjske dimenzije sadržane u imenu ElIhlas. Prva je sadržana u poruci da se čovjek surom El-Ihlas ''oslobađa'' od nevjerništva (kufra) i višeboštva (širka), odn. uvodi se u polje čistog monoteizma (tevhida). Druga pak dotiče unutarnji aspket čovjeka kao muslimana, odn. nazivom El-Ihlas poručuje se da se odnos muslimana prema Uzvišenom Allahu temelji na iskrenosti koja ovdje podrazumijeva potpunu negaciju pretvaranja (rijaluka) u robovanju i služenju Njemu.

Ostala imena sure El-Ihlas Pored imena El-Ihlas, koje je odredio sam Božiji Poslanik, s.a.v.s.,5 sura Kulhuvallah ima i druga svoja imena. Fahruddin er-Razi u svome tefsiru, pored imena El-Ihlas, kojeg navodi na četvrtom mjestu, navodi još devetnaest imena ove sure koja ćemo predočiti i ukratko elaborirati shodno ovom komentatoru: 1. suretu t-tefrid (sura odvajanja); 2. suretu t-tedžrid (sura izdvajanja): 3. suretu t-tevhid (sura monoteizma); 4. suretu n-nedžat (sura spasiteljica): jer na ovom svijetu spašava od antropomorfizma (tešbih) i nevjerništva (kufr), a na drugom svijetu od Vatre. 5. suretu l-velaje (sura prijateljstva): jer ko je uči postaje od Allahovih prijatelja (evlija'ullah), a to zato što onaj ko spozna Allaha na ovaj način on se već s Njime ''sprijateljio''; 6. suretu n-nesebe (sura rodoslovlja): budući da je objavljena kao odgovor na pitanje onoga ko je upitao: ''Navedi nam rodoslovlje svoga Gopodara!'';6 7. suretu l-ma'rife (sura spoznaje): jer spoznaja Uzvišenog Allaha nije potpuna bez spoznaje ove sure; Džabir prenosi da je neki čovjek klanjao i učio Kulhuvallah, pa je Vjerovjesnik, s.a.v.s., rekao: ''Zaista je ovaj čovjek spoznao svoga Gospodara!'', pa je zato ova sura nazvana sura spoznaje; 8. suretu l-džemal (sura ljepote): Božiji Poslanik, s.a.v.s., je rekao: ''Allah je lijep i voli ljepotu''; 9. suretu l-mukaškaša (sura ozdravljenja): veli se da bolesnik ozdravi s njome; onaj ko ovo spozna zaštit će se od bolesti širka i licemjerstva; 10. suretu l-mu'avviza (sura zaštitnica): prenosi se da je Božiji Poslanik, s.a.v.s., ušao kod Osmana b. Maz'una i za njega tražio zaštitu pomoću ove sure i

dvije sure nakon nje (tj. sura ElFelek i En-Nas) rekavši pri tome: ''Traži zaštitu putem ovih sura; nema ništa bolje od njih da te zaštiti!'' 11. suretu s-samed (sura o Sveutočitelju): jer se ime Es-Samed spominje u ovoj suri; 12. suretu l-esas (sura osnovica): Allahov Poslanik, s.a.v.s., je rekao: ''Sedam nebesa i zemalja počivaju na Kulhuvallahu ehad''. 13. suretu l-mani'a (sura sprječavanja): Ibn 'Abbas prenosi da je Uzvišeni Allah rekao Vjerovjesniku, s.a.v.s., kada je bio uzdignut (na Miradžu): ''Dao sam ti suru El-Ihlas, a ona je iz riznica Moga Arša''; ona je elmani'a zato što sprječava kabursku patnju i vatrenu stihiju; 14. suretu l-muhdar (sura prisustva): jer meleci prisustvuju njezinom učenju i slušaju; 15. suretu l-muneffire (sura tjerateljica): jer šejtan bježi kada se ona uči; 16. suretu l-bera'e (sura osiguranja): jer se prenosi da je Allahov Poslanik, s.a.v.s., vidio čovjeka koji uči ovu suru pa je rekao: ''Ovaj se osigurao od širka''. 17. suretu l-muzekkire (sura podsjećanja): jer podsjeća čovjeka na čisti monoteizam (tevhid); 18. suretu n-nur (sura svjetla): jer ona osvjetljava ljudsko srce; Poslanik, s.a.v.s., je rekao: ''Sve ima svoje svjetlo, a svjetlo Kur'ana je Kulhuvallahu ehad''; 19. suretu l-eman (sura sigurnosti): Allahov Poslanik, s.a.v.s., veli: ''Kada čovjek kaže La ilahe illellah ulazi u Moju tvrđavu, a ko uđe u Moju tvrđavu siguran je od Moje kazne''.7 Iz navedenog je vidljivo da svako spomenuto ime otkriva jednu značajnu značenjsku dimenziju ili duhovni aspekt sure El-Ihlas. Veći broj imena nečega, kako ističe Er-Razi, ''ukazuje na dodatnu vrijednost'', što je sasvim očigledno kada je riječ o ovoj suri. (nastavlja se)

1 - Ihlas - iskrenost, srdačnost, prostodušnost, vjernost, odanost, čisto vjerovanje, naklonost; čist pekmez, pekmez od datulja; naslov 112. sureta (Teufik Muftić, Arapko-bosanski rječnik, El-Kalem, Sarajevo, 1997, 398). 2 - Nav. prema: alfafsir.com 3 - Tefsiru l-Fahri er-Razi, Daru l-fikr, Bejrut, 1994, 32/176. 4 - Hakki, Ruhu l-bejan, X, Daru l-kutubi 'l-'ilmijje, Bejrut, 2003, 558 5 - Jusuf Ramić, Tefsir: historija i metodologija, Fakultet islamskih nauka, Sarajevo, 2001, 92. 6 - U nastavku Er-Razi objašnjava da je ovo jedno od naprofinjenijih značenja koja se nadaje iz ove sure. Naime, poznato je da su Arabljani veoma cijenili i čuvali svoje rodoslovlje te bili vrlo kritični prema onome ko bi svome rodoslovlju nešto dodao ili oduzeo. Budući da je Poslanik, a.s., rekao da je Allahovo rodoslovlje sura El-Ihlas, onda je najpreče da se cijeni i čuva Allahovo rodoslovlje! 7 - Tefsiru l-Fahri r-Razi, 32/176-177.


ELIF

ISLAMSKE TEME

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

6

Zašto je Allah nevidljiv?

D

a bi odgovorili na ovo pitanje, vratimo se na nauku i na naš svakodnevni život. Ako postoji samo ono što vidimo, onda treba da znamo da mnoge stvari ne možemo opaziti svojim osjetilima. Na primjer, ako stavimo magnet nasuprot gvožđa, vidjećemo da magnet privlači gvožđe. Gdje je ta snaga koja je između gvožđa i magneta? Da li se ona može dodirnuti, vidjeti ili kušati? Mi je samo prepoznajemo preko njenog efekta privlačenja gvožđa. Ta teža je napravljena poput boja. Boje se, zbog svoje velike tame, ne mogu vidjeti prije nego budu reflektovane na nekoj stvari, poput odjeće, zida, tanjira i dr. Struja je, takođe, nevidljiva. Samo nakon uključenja sijalice mi primjećujemo da se elektricitet sprovodi kroz žice. Ali, gdje je struja? Ona je zapravo nevidljiva poput ultraljubičastih zraka, gravitacije i mnogih drugih stvari koje primjećujemo preko njihovih učinaka. Iako su te napravljene stvari mali primjer naspram cijelog svijeta, one su nevidljive, tako da se ne treba čuditi što je Allah koji je stvorio takve stvari, nevidljiv. KAKVOG OBLIKA JE ALLAH? Mi ne znamo oblik Allaha. On je iznad bilo kakvog intelektualnog dokučivanja. Zapravo, shvatajući prirodu gore spomenutih stvorenih (s)tvari, dolazimo do zaključka da mora postojati Stvoritelj, Allah. Takođe, vi-

dljivost Allaha je iznad naših zamisli i percepcije. Zato, Allah se nikada na ovom svijetu ne može vidjeti. Ova tema takođe krši svetu nauku i zakon. Na primjer, mi vjerujemo da je penkalo kojim pišemo dizajnirano od nekoga i napravljeno sa određenom mašinom. Međutim, mi vjerujemo da mora postojati mašina koja pravi penkalo, ali ne znamo za oblik mašine. Tako, mi vjerujemo da mora postojati mašina koja izrađuje penkalo bez toga da je vidimo, a to je suština. DA LI SE VJERA SUPROTSTAVLJA NAUCI? U stvarnosti, nauka vodi ka vjeri. U svojoj knjizi, „An Introduction to Islam“ (Uvod u islam) Ali Tantawi kaže: „Pravi naučnik i nepismen čovjek mogu biti vjernici. Ateizam i nevjerovanje se u većini slučajeva prihvataju od onih koji nisu sasvim podučeni. Zato, ko god stekne malo nauke (i stane na određenu tačku, on može da izgubi svoju vjerujuću prirodu, a moguće je da ne ovlada naukom koja vodi do vjerovanja“). Albert Einstein je rekao: „Vjera bez nauke ide poput uda, a nauka bez vjere puže kao slijepac“. Albert MacCub Dinshtiz, profesor biologije na Bailor fakultetu i bivši dekan Akademije nauka u Floridi, kaže: „Radeći na polju nauke pomogao sam svoje vjerovanje u Boga u toj

mjeri da je postalo jače i dublje nego što je bilo. Bez sumnje, nauka uvećava ljudski pogled da spozna Allahovu snagu. Novija pitanja koja čovjek može otkriti samo mogu pomoći njegovu vjeru u Boga“. Dr. Bastor je, takođe, rekao: „Prava nauka nikada se ne može materijalizovati, već radije vodi ka većem saznanju Boga“. Hemičar Wetsis, član Akademije nauka i dekan Medicinskog fakulteta, kaže: „Kada god osjetim da se moje vjerovanje u Allaha poljulja, ja odmah odem do Akademije nauka da to učvrstim“. Statistička studija koju je pripremio njemački naučnik Denirt analizira filozofske tačke gledišta poznatih naučnika u posljednjih četiri stoljeća. Broj tih naučnika je 290. Denirt je pronašao sljedeće: 38 su bili ateisti, 242 su javno prihvatili vjeru, 20 su bili nezainteresovani za vjeru.To znači da je 925 % prihvatilo javno islam. Ovaj veliki procenat pokazuje da je kontradikcija između vjere i nauke koju zagovaraju materijalisti, neosnovana. To je znak da su vjera i nauka komplementarni i da jedno drugo nadopunjuju. Naučna teorija nikada ne može kontrirati kur'anskom ajetu ili ispravnom poslaničkom kazivanju (hadis). Ako je to slučaj onda moramo vjerovati da takva teorija nije potpuno dokazana. Trenutno se za veliki broj naučnih teorija vjeruje da su autentične, ali kasnije se ispostavi da su nosnovane i lažne.

U 21. stoljeću naučnici na polju medicine, astrologije, geografije i drugih čisto eksperimentalnih nauka odložili su svoje oružje i prekinuli borbu protiv vjere i Nevidljivog. Nakon toga oni počinju da potvrđuju postojanje Allaha kao rezultat naučnih činjenica i svemirskih istraživanja. Njima ništa nije preostalo već da vjeruju u Allaha koji uređuje univerzum i ono što je u njemu. Stoga, nauka upućuje na postojanje Allaha i na svoju kompatibilnost sa Nevidljivim. Svim ljudima ne preostaje ništa nego da se predaju Allahovoj svemoći. Allah je prozvao čovjeka da stvori barem neku malu, prostu stvar, ali je nauka pred tim i dalje nemoćna. NEMOĆNI ČOVJEK I SVEMOGUĆI BOG Kada govorimo o snazi nauke koja je prihvaćena od nekih kao bog, mi zaboravljamo da je nauka još uvijek nemoćna da uradi neke stvari preko kojih Allah ukazuje na ljudsku slabost. U tom smislu mi nećemo govoriti o duhu i njegovom području. To iz razloga što nauka ne djeluje na to područje. Mi ćemo radije proučiti neke materije kako bi dokazali nemoć čovjeka koji se spustio na Mjesec. Prva stvar je voda. Voda ima dvije komponente: vodonik i kisik. Uzvišeni Allah kaže: „Kažite vi Meni: vodu koju pijete da li je vi ili Mi iz oblaka spuštamo?“ (El-Vaki'a: 68-69). Ko je stvorio vodu i spustio je sa neba dolje? Da li nauka može napraviti vodu ili kišu? Kada bismo tražili od ovog lažnog boga (nauke) da nam napravi vode u zapremini jedne čaše on nam to ne bi mogao donijeti! Prije pet godina sam boravio u Njujorku. Tada je nastala panika zbog prekida podzemnih voda, a kiše nije bilo dovoljno. Ljudi su zamoljeni da reduciraju i racionalno koriste vodu. Tada je nauka predstavila rješenje ovog problema. Donijeli su nešto misleći da će to moći napraviti vještačke oblake. Učinili su sve što su mogli i potrošili milione dolara pokušavajući da oblaci protoče kišu.

Međutim svi pokušaji su bili uzaludni. Jer oblake jedino stvara Allah. Možeš zapaziti da oblaci prolaze preko neplodnog i pustog područja ali ne daju kišu, međutim kada prolaze preko područja koje je puno vode, izvora, rijeka onda daju kišu. Zašto su naučnici nemoćni da naprave oblak koji će davati kišu na prvom a ne na zadnjem području, ili neki oblak koji će kišiti svuda. Odgovor je taj zato što je nauka još uvijek eksperimentalna. Međutim mi naglašavamo da svi izvori koji čine da se život održava, poput vode, oblaka, topline, vjetra, itd. su Allahove tvorevine koji garantuje život do određenog roka. Nauka nam je pokazala da je nesposobna da spozna Allahovu svemoć. Druga stvar je mlijeko: „Vi imate pouku i u stoci: "Mi vam dajemo da iz utroba njenih mlijeko čisto pijete, koje nastaje od grizina u buragu i od krvi - ukusno onima koji ga piju“ (En-Nahl: 65). Mlijeko je drugo Božije čudo. Krave i bivolice se ne hrane posebnom vrstom hrane za stoku kako bi ga proizvodili. Oni se hrane bilo kakvom stočnom hranom da bi nam davale mlijeko od kojeg živimo. Da li nauka može napraviti mlijeko? Naučnici su uspjeli da ga razlože i opišu njegove komponente. Nakon nekih eksperimenata oni mogu, takođe, uvećati njegovu proizvodnju. Ali, da li ga mogu napraviti? U jednoj američkoj laboratoriji oni su izvršili eksperiment kako bi napravili mlijeko. Donijeli su sve komponente mlijeka i izmiješali ih na isti način kako se nalaze u prirodnom mlijeku. Potom su donijeli dvadeset miševa. Deset od njih su hranjeni prirodnim mlijekom a deset drugih vještačkim. Nakon toga došli su do zaključka da miševi koji su hranjeni vještačkim mlijekom su oslabili a potom pocrkali. Dok su miševi koji su hranjeni prirodnim mlijekom porasli i ojačali. Iako nam je mlijeko potrebno, nauka nam još nije pribavila za našu djecu ni jednu čašu takvog mlijeka. Konzervirano mlijeko je napravljeno od prirodnog mlijeka. Neki mladi studenti na Harvard univerzitetu su ispitivali a


7

nov. 2010. - februar, 2011.

potom iznijeli loše rezultate vještačkog mlijeka po psihičko i fizičko zdravlje beba. Želimo da zaključimo da je Uzvišeni Allah olakšao nauku ljudima, premda je On najmoćniji i kada nečemu kaže „budi“ ono biva. Uzvišeni Allah zna da će čovjek doći u zabludu i da će smatrati nauku svemoćnom te da će obožavati ono što je s naukom postigao, a što mu je Allah darovao. Zato Allah je ostavio mnoge čudotvorine u Svojim stvorenjima kako bi nadjačao ljudsku zabludu. Recimo, ljudske oči mogu zakrvariti zbog mušice a mali trn može povrijediti njegovu ruku. Još uvijek čovjek ne može ništa učiniti protiv toga. Tada on shvata da bilo kakav napredak koji postigne (čak i nakon što je sletio na Mjesec ili Mars) on će uvijek biti nemoćan naspram svemoći Stvoritelja i ostaće nemoćan do Dana proživljenja. To je pokazano u Časnom Kur'anu u sljedećem ajetu: „O ljudi, evo jednog primjera, pa ga poslušajte: "Oni kojima se vi, pored Allaha, klanjate ne mogu nikako ni mušicu stvoriti, makar se radi nje sakupili. A ako bi mušica nešto ugrabila, oni to ne bi mogli od nje izbaviti; nejak je i onaj koji se klanja, a i onaj kome se klanja!" Uzvišeni Allah je negirao moć cijelog svijeta i onog što je na njemu da stvori jednu mušicu. Nauka je omogućila čovjeku da ovlada prirodom i zemljom na Mjesecu, osposobila ga je sa TV i radio prijemnikom preko kojih može gledati i slušati ljude sa nekoliko mjesta u isto vrijeme. Ali još uvijek ne može stvoriti mušicu, ili čak krilce mušice. Zato, Allah naglašava, iako je omogućio nauku čovjeku, da je on samo ljudsko biće i i te kako nemoćan naspram Allahove svemoći. Ono što su naučnici otkrili u periodu od nekoliko hiljada godina je samo jota kada se uporedi sa količinom i zakonima koje je Allah uspostavio u svemiru. To iz razloga što nauka nije razvila zakon gravitacije niti održava nebesa i zemlju. Ona nije napravila magnetno polje na gvožđu, niti atmosferu po kojoj letimo. Nije proizvela elektricitet, napravila vodu isparavajućom, izvadila ulje i njegove derivate, dala vazduhu kisik koji je potreban za život, razdijelila vodonik, nitrogen i kisik oko zemlje i biljaka u pravom srazmjeru, napravila vazdušni pritisak tako da može

nositi teške tovare poput planina, ili napravila da voda ima gustinu ili težinu. Bolje rečeno, nauka je otkrila samo nazive i neke zakone koje je Allah uspostavio za dobrobit čovjeka. Da li mi možemo iskoristiti Allahovu dobrotu da bi negirali Njegovo postojanje i veličinu? Nasuprot činjenici da je kosmos pun beskrajnih i skrivenih događaja. Šejh Mutevelli ešŠa'ravi kaže: „Budući intelektualci koji će nakon mnogo stoljeća doći svjedočiće tajna otkrovenja Allahovih skrivenih zbivanja kako je spomenuto u Kur'anu. Uzvišeni Allah kaže: „Mi ćemo im pružati dokaze Naše u prostranstvima svemirskim, a i u njima samim, dok im ne bude sasvim jasno da je Kur'an istina. A zar nije dovoljno to što je Gospodar tvoj o svemu obaviješten?“ (Fussilet: 53). Ovaj ajet se čita kao što ga je i Poslanik, s.a.v.s., čitao u budućem vremenu (futur). Čak i nakon 30 stoljeća on će se ovako čitati. To znači da skrivena zbivanja u univerzumu su beskrajna i da će se nastaviti otkrivati sve do Sudnjeg dana. Zato, ako nešto pristupi k našem znanju, a mi ne budemo mogli da ga shvatimo, ne smijemo tvrditi da to ne postoji. Takvo odricanje je znak gluposti i suprotstavlja se razumu i prirodi. PET NEVIDLJIVIH STVARI Sada ćemo raspravljati o jednom unikatnom čudu; o pet nevidljivih aspekata znanja koje pripada samo Allahu, a spominju se u sljedećem ajetu: „Samo Allah zna kad će Smak svijeta nastupiti, samo On spušta kišu i samo On zna šta je u matericama, a čovjek ne zna šta će sjutra zaraditi i ne zna čovjek u kojoj će zemlji umrijeti; Allah, uistinu, sve zna i o svemu je obaviješten“ (Lukman: 34). PET NEPOZNATIH STVARI I DALJE PRIPADAJU ALLAHOVOM ZNANJU I VELIČINI Nauka možda može otprilike izračunati vrijeme početka stvaranja Zemlje, ali nikada ne može odrediti njen kraj. Znanje Časa pripada samo Allahu. Kiša je isto tako spomenuta u ajetu kao jedan aspekt nevidljivog.

ISLAMSKE TEME Ranije smo spomenuli da nauka ne može kontrolisati kretanje oblaka. Kad bi to mogla učiniti onda bi puste predjele pretvorila u zelene vrtove i tako riješila problem umiranja od gladi od čega pomre dvije trećine stanovnika Azije, Afrike i Južne Amerike. Iako svijet svjedoči veliki napredak na naučnom i medicinskom polju, još je uvijek nemoćan na polju misterije materice. U jednoj američkoj bolnici u Bostonu otkrili su da se može saznati spol embrija nakon formiranja kada se analizira izlučevina majčine materice, koristeći tom prilikom ultrazvučnu tehnologiju. Međutim, ono što se misli u ajetu jeste da Allah zna šta je u matericama (u toku formiranja). Faza trudnoće je još uvijek nepoznanica bez obzira na postavljenu naučnu sugestiju. Ona određuje prosječni prolazak vremena između najveće i najmanje trudnoće, ali to zavisi od majke do majke, od prirodnog rođenja do carkog reza, od jedne do druge zemlje. Zapravo, oni još uvijek vrše eksperimente da definitivno odrede rok trudnoće. Sva predskazivanja, nasuprot upotrebe kompjutera i ultrazvuka, su samo sugestije i nagađanja. Isto tako, znanje o budućoj zaradi je za čovjeka neosvojivo, jer on ne može znati šta će sjutra zaraditi nasuprot velikom progresu na polju matematike i statistika od kojih se očekuje da proreknu budućnost industrije i tehnologije. Ni jedan, ma koliko inteligentan naučnik, ne može znati šta će sjutra zaraditi. Niko ne zna gdje će ili kada umrijeti. Iako smo ostvarili veliki napredak na polju higijene i možemo predskazati prosječni životni vijek, vrlo teško je predskazati da će određene bolesti napasti čovjeka tokom njegovog života pa da on protiv njih bude vakcinisan. Čovjek nikad ne može znati gdje će umrijeti. Bio je jedan bogataš iz Libana po imenu Emil el-Bustani. On je obično sve ismijavao, pa čak i smrt. Svi ljudi su bili zadivljeni njegovim bogatstvom i imanjem. Na početku svog života Emil je bio veoma siromašan, tako da je miljama hodao samo da bi našao jeftiniji hljeb kako bi prehranio svoju majku. Nakon toga postao je veliki bogataš i uspješan čovjek. Emil je htio da ismije smrt pa je sagradio luksuzan grob. Taj grob još uvijek

islamske novine gazetë islame

postoji u Libanu. Donio je iz Italije skupi mermer i potrošio stotine hiljada funti da bi sebi napravio trajan spomenik. Na svoj rođendan pozvao bi prijatelje da na grobu slave uz vino sve do kraja dana. Pored toga, zamolio ih je da se svake godine okupe na tom mjestu zbog proslave njegovog rođendana. U šali bi im govorio: „Ja ću piti i veseliti se s vama čak i nakon smrti.“ Nakon nekog vremena, Emil je letio negdje, i avion se zbog kvara srušio u more. Svi leševi su nađeni osim Emilovog. Danas, ako neko želi da posjeti Liban, naći će grob, ali ne i Emila u njemu jer je Emilov leš je u ribljim stomacima u nekom moru. SLUČAJNOST I PRIRODA Uzvišeni Allah kaže: „Zar su oni bez Stvoritelja stvoreni ili su oni sami sebe stvorili?!“ (Et-Tur: 35). Mnogi ateisti vjeruju da je priroda stvorila čovjeka i darovala mu razum. Nažalost, slušali smo takve tvrdnje od naših učitelja kad smo bili mladi, još od vremena Prvog svjetskog rata i nakon njega. Ti učitelji su bili đaci zapadnih civilizacija Londona i Pariza. Oni su naučavali da kada povjeruju u takve tvrdnje da će biti prosvijećeni. Ovaj naziv je jednak današnjem nazivu progresivan. Svako doba ima periode u kojima su ljudi obmanjivani. Recimo, Amerikanci su pokušali da prevare Indijance u Americi sa obojanom odjećom kako bi uzurpirali njihova imanja i zemlju. Kako sam odrastao ja sam pitao, šta je to priroda? Oni su odgovorili: priroda je slučajnost, zakon mogućnosti. Rekao sam, znate li to da mi uprostite primjerom? Rekli su, da, na sljedeći način: Dva čovjeka su se izgubila u pustinji. Nakon toga su prošli pored velikog dvorca čiji su zidovi bili dekorisani, ćilimi prekrasni, a satovi preskupi. U međuvremenu, jedan od njih reče, neko je sagradio ovaj dvorac i snabdio ga namještajem. Drugi mu na to reče da je smiješna i necivilizovana osoba. Kako je moguće da je to napravljeno slučajno? Prvi čovjek upita. Drugi mu reče: Postojalo je kamenje a onda su nadošle poplave i vjetrovi i druge prirodne snage, tako se kamenje sakupilo i kako su godine i stoljeća prolazili, kamenje je slučajno postalo zidom. A šta je sa ćilimima, opet upita. Ovaj drugi mu

ELIF

odgovori: Bile su neke ovce čija vuna je skunuta vazduhom i sakupilo je, a potom se metal pomiješao sa njima. Zato oni imaju boju i (?) A šta je sa satovima? Rekao je, oni su samo gvožđe koje je bilo izloženo faktorima vremena i koje je iskidano na djelove i krugove. Krugovi i djelovi tog gvožđa su se sastavili kako se pokazuje u ovom obliku. Drugi primjer glasi: šta ako nam neko kaže da izdavačka kuća ima nekoliko suvišnih slova da bi se mogla sačiniti jedna knjiga. Onda nastupi jaki zemljotres koji zatrese kuću. Slova popadaju jedna na druga i knjiga se slučajno stvori. Ta knjiga ispadne mnogo dobra, sadrži poglavlja i sekcije koja tretiraju razne naučne oblasti. Da li ti ili bilo koji razuman čovjek može vjerovati u ova dva primjera? Ovo je naravno nemoguće i suludo. Kako onda oni mogu vjerovati da je cio svijet i ono što je na njemu postane slučajno ili spontano? Kako se čovjek koji vjeruje u takve neistinite tvrdnje može smatrati normalnim?! Kada je Ibn Qayyim elDževzijje, r.a., raspravljao o tome da je priroda sama dokaz za postojanje Uzvišenog Stvoritelja, on je rekao: „Čudim se drskosti onih koji vjeruju da su stvoreni od strane prirode, kako mogu vjerovati da mrtvi stvaraju živa bića.“ Dalje, Ibn el-Qayyim kaže: „Jadni nevjerniče, ti vjeruješ da je ovo stvorila priroda, a priroda ima mnogo čuda i misterija. Vidi, ako Allah želi da te uputi, možeš sebe zapitati: šta je priroda? Da li je ona samoodrživa? Da li ona ima znanje i snagu da učini tako izvanredna djela? Vjerovati u to samo je vezanje svojstva nekom predmetu. Ako je odgovor da je priroda nezavisan entitet koji ima znanje, snagu, volju i mudrost, moraš imati na umu da su to svojstva Allaha, Stvoritelja, pa zašto Ga nazivaš prirodom? Ali ako je odgovor da je priroda samo atribut kojem je potrebna Vrhovna snaga koja ima sva svojstva, moraš se zapitati, kako može nešto što nema razum, snagu, mudrost ili osjećaj prirediti tako izvanredna djela? Ovo je sigurno u pravom smislu riječi, nenormalno“. (nastavlja se) S engleskog, Džemo Redžematović


ELIF

DRUŠTVO

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

8

Intervju reisa Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifata ef. Fejzića agenciji MINA

Rješavati pitanje restitucije i učešće muslimana u državnoj administraciji Podgorica, 17. januara (MINA) - Integracija Zapadnog Balkana u Evropsku uniju (EU), a time i Crne Gore, prirodan je proces, dok je članstvo u NATO garant trajnog mira i dugoročne stabilnosti, ocijenio je reis Islamske zajednice u Crnoj Gori, Rifat Fejzić. „Zapadni Balkan je ostrvo okruženo sa svih strana zemljama članicama EU. Tako da je potpuno prirodno da sve zemlje regiona, prije ili kasnije, postanu dio evropske porodice. Raduje i činjenica da je jedan od prioritetnih zadataka svih zemalja regiona upravo članstvo u EU“, kazao je Fejzić agenciji MINA. On se nada da, nakon teških godina, „dolaze“ dobri međudržavni odnosi na Balkanu, koje će članstvo u EU samo ojačati. „Činjenica da je Crna Gora postala kandidat za članstvo govori da je, poslije Hrvatske, najviše odmakla u primjeni standarda EU, mada nas očekuje još mnogo posla, prvenstveno obaveza koje znače i poštovanje ljudskih i manjinskih prava, vjerskih sloboda, pravedne restitucije“, rekao je Fejzić. On je objasnio da islamski vjernici na Balkanu imaju pozitivan odnos o NATO iako su nekada neke od vodećih zemlja Alijanse „pravile katastrofalne greške, kao što je napad na Irak pod sumnjom postojanja oružja za masovno uništavanje, koje nikada nije pronađeno“. „Prvenstveno zbog toga što je NATO spriječio total-

kao čovjeka, a onda kao vjerskog lidera, bole me skoro svakodnevni članci i napisi o otpuštanju Bošnjaka i Albanaca iz policije, kao i drugih državnih ustanova“, dodao je on. Fejzić smatra da to nije dobra poruka države manjinama. “Pozvao bih ovom prilikom ministre, rukovodioce javnih službi, direktore javnih ustanova, opštinske čelnike da slijede praksu vrha države u postupanju prema pripadnicima manjiskih naroda“, rekao je on.

ni genocid u BiH i egzodus stanovništva sa Kosova. Stoga smatramo da je ulazak u NATO garant trajnog mira i dugoročne stabilnosti za cijeli region“, naveo je Fejzić. On je istakao da je Turska jedna od najznačajnijih i najuticajnijih članica NATO saveza, a njena Islamska zajednica najznačajniji partner crnogorske Islamske zajednice. Fejzić je rekao da je odnos države prema Islamskoj zajednici znatno drugačiji, odnosno unaprijeđen u odnosu na period od prije 15 godina. „Naravno, to je još nedovoljno, pogotovo ako se ima u vidu kakav je položaj ovih institucija u zemljama koje su postale članice EU ili, recimo, našeg susjeda Hrvatske koja je na pragu Unije. Čak i kada su zemlje regiona u pitanju, tamošnje Islamske zaj-

ednice ostvaruju bolju komunikaciju sa državom“, tvrdi on. Fejzić je objasnio da je to zbog toga što postoje državne institucije – ministarstva, savjeti, službe kojima je odnos sa vjerskim zajednicama isključivi posao. „Dakle, odnos države Crne Gore prema Islamskoj zajednici je bolji nego ranije, ali je institucionalno nedostatan, upravo zbog pomanjkanja službi koje bi se isključivo bavile ovim pitanjima“, kazao je on. Fejzić je posjetio da Islamska zajednica već duže vrijeme upozorava na problem pravedne restitucije koja mora da obuhvati vjerske zajednice. „Islamska zajednica je posebno pogođena ovim problemom, ako imamo u obzir da je dosta imovine, odnosno vakufa, na različite načine oteto, kako u komunističko

vrijeme, tako i ranije između dva rata“, kazao je on. On je rekao da je Islamska zajednica posebno zainteresovana da proces restitucije obuhvati i vrijeme prije Drugog svjetskog rata. „Mislim da je jasno svima, pa državi, da će proces približavanja EU sigurno iziskivati, pored ostalog, rješavanje ovog pitanja, odnosno povraćaj imovinskih prava vjerskim zajednicama na otetoj imovini“, kazao je on. Upitan da li pripadnici Islama u Crnoj Gori uživaju sva prava koja im prema Ustavu pripadaju, Fejzić je rekao da u Islamskoj zajednici smatraju da je to prvenstveno političko pitanje. „Ono što je vidljivo da pripadnika islamske vjere nema ni izbliza dovoljno u institucijama sistema, da je njihovo učešće i prisustvo simbolično, i da to mora biti unaprijeđeno. Isto tako, prvo

Fejzić je ukazao na primjere lošeg odnosa lokalnih samouprava prema pripadnicima islama, navodeći da je prvi slučaj u Tivtu gdje Islamska zajednica već godinama pokušava da dobije lokaciju za izgradnju vjerskog objekta. „Drugi slučaj je u Baru, gdje u gradskom jezgru Islamska zajednica, već duže vrijeme traži rješavanje lokacije za izgradnju vjerskog objekta. I pored obećanja, do sada nije urađeno ništa po ovom pitanju, pa su islamski vjernici s razlogom nezadovoljni“, kazao je on. Fejzić je istakao i pozitivne pomake kao što su Zakon o ličnim dokumentima, kojim je muslimankama dozovljeno da se fotografišu sa maramom, zatim odvojena ishrana i bajramske molitve za pripadnike islama u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija i nekim drugim ustanovama. Agencija MINA


9

DRUŠTVO

nov. 2010. - februar, 2011.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Saopštenje Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori povodom procesa restitucije maslinjaka u Valdanosu

Vratiti vakufsko zemljište Podgorica, 28. decembra 2010. Islamska zajednica u Crnoj Gori ne može se izuzeti iz procesa restitucije maslinjaka u Valdanosu, jer je na ovom području eksproprisano 2.200 stabala maslina koje su do oduzimanja bile u vlasništvu Vakufa Islamske zajednice u Crnoj Gori. Eksproprijacija uvale Valdanos izvršena je Rješenjem SO Ulcinj, još 1978. godine. Tim rješenjem je od privatnih vlasnika i vjerskih zajednica eksproprisano 937.739 m2 poljoprivrednog zemljišta - masljinjaka, sa 17.825 stabala maslina, od toga Odboru Islamske zajednice Ulcinj preko 2.200 stabala maslina. Potpuna eksproprjacija izvršena je, kako je navedeno, u svrhu izgradnje vojnog objekta stalnog karaktera. Novčana naknada koja je tada isplaćena bivšim vlancima nije bila pravična niti tržišna, to je potvrđeno sudskim presudama donijetim po tužbama malog broja građana koji su imali smjelosti da se žale na visinu naknade. Vojni objekat nije izgrađen, osim na obalnom prostoru - odmaralište za odmor i rekreaciju vojnih lica i nji-

hovih porodica.. Zakonom o vraćanju poljoprivrednog zemljišta iz 1992. godine, omogućeno je vraćanje poljoprivrednog zemljišta svim bivšim vlasnicima, ali se nije primijenio u slučaju Valdanosa jer je imovina bila u nadležnost savezne države. Nakon raspada bivše Jugoslavije

dolazi do naglog propadanja, i onako do tada neadekvatno održavanog maslinjaka, slijedi isušivanje stabala, čak i sječa radi ogrjeva od organizacije koja je osnovana da upravlja tim dobrom. Zakonom o vraćanju svojinskih prava stvorene su mogućnosti za povraćaj svojinskih prava bivšim vlasnici-

ma. Na osnovu tog Zakona podneseni su zahtjevi. Postupci su u toku pred Upravnim i Vrhovnim Sudom kao i pred Međunarodnim Sudom u Strazburu kojima se zahtijeva od nadležnih organa Crne Gore da se sprovede Zakon o povraćaju poljoprivrednog zemljišta i ostali zakoni iz ove oblasti. Ne stoji činjenica da se maslinada, odnosno pojoprivredno zemljište ne može vratiti vjerskim zajednicama prije donošenja Zakona o povraćaju imovine vjerskim zajednicama, jer zato postoje uslovi propisani Zakonom o eksproprijaciji, Zakonom o maslinadi i Zakonom o povraćaju poljoprivrednog zemljišta. Dakle, Islamska zajednica traži da joj se povrati vlasništvo nad vakufskim parcelama, jer su maslinova stabla zavještana vakufu kao neotudjiva imovina koja jedino može da služi samo jednoj namjeni - instituciji Islamske zajednice i njenih vjernika. Islamska zajednica je odlučna da nesporna prava vlasnika maslina i vakufskih parcela u Valdanosu, ostvaruje pred domaćim sudovima i kod medjunarodnih instanci.

Uskoro sektor za komunikaciju s vjerskim zajednicama Podgorica, (MINA) - Premijer Igor Lukšić najavio je, 18. januara, da će u jednom od Vladinih resora biti uspostavljen sektor za komunikaciju sa vjerskim zajednicama. - Vjerujem da ćemo na taj način doprinijeti jačanju međusobne saradnje i brzom rješavanju svih otvorenih pitanja između Vlade i vjerskih zajednica, rekao je Lukšić nakon susreta sa vjerskim liderima. Lukšić se u okviru Dana konsultacija sastao sa mitropolitom crnogorsko-primorskim Amfilohijem, reisom Islamske zajednice Rifatom Fejzićem, nadbiskupom barskim Zefom Gašijem i biskupom kotorskim Ilijom Janjićem. On je sagovornike upoz-

nao sa statusom zakona o povraćaju imovine vjerskim zajednicama, koji bi ubrzo trebalo da se nađe u Vladinoj proceduri.

Lukšić je pozvao vjerske lidere na ujedinjenje o najvažnijim pitanjima u državi, podsjećajući da je Ustavom i zakonom svima garantovano pravo na slobodu vjerovanja, odnosno javno i privatno ispovjedanje vjere. - U tom smislu cijenio sam za potrebno da sa vjerskim zajednicama otvorim dijalog na temu buduće evropske agende Crne Gore, kao i vaše uključenosti u ispunjavanje obaveza na putu ka Evropskoj uniji, naveo je on. Lukšić vjeruje da se zajedničkim naporima može doprinijeti promovisanju savremenih vrijednosti koje će Crnu Goru učiniti modernom evropskom državom, istovremeno posvećenu univerzal-

nim i tradicionalnim vrijednostima, koje čine potporu svakog društva i pojedinca, porodici i vjeri. Poglavari vjerskih zajednica su na sastanku podržali evropske integracije Crne Gore i ispunjavanje preporuka Evropske komisije. Oni su naveli da očekuju da će ispunjavanje obaveza države prema vjerskim zajednicama, u dijelu svojinskih odnosa, biti dodatan doprinos jačanju vladavina prava u Crnoj Gori. U saopštenju se navodi i da su vjerski poglavari “istakli zadovoljstvo” zbog poziva Lukšića. Amfilohije je, kako se dodaje, takav način komunikacije nazvao “solomon-

skim”. - Mudrost je u savjetu mnogih, jer je upravo dijalog sa mnogima najbolji način da se iznađu i sagledaju najkvalitetnija rješenja za jednu zajednicu, kazao je on. Saopšteno je da je na sastanku sa reisom Fejzićem razgovarano o mogućnostima uvođenja medrese u crnogorski obrazovni sistem. Lukšić je najavio komunikaciju sa resornim ministarstvom i intenzivniju agendu u cilju realizacije tog predloga. Na sastanku sa Gašijem i Janjićem razgovarano je o najaktuelnim projektima te zajednice, u kojima država može da pomogne, kao i mogućnostima uključivanja i podrške Vatikana Crnoj Gori.


nëntor 2010. - shkurt, 2011.

10

Sjellja e fëmijëve ndaj prindërve MR. A JNI SINANI

Si pasojë e largimit nga mësimet hyjnore individi dhe shoqëria po kalon një jetë të ashpër, ku nëpërkëmben vlerat dhe gjithnjë e më shumë kemi rënie dhe shfrenim moral. Në këto ditë të materializmit të ashpër, në zemrat e njerëzve mungon drita e imanit dhe dominon errësira që ka rezultuar me një gjendje të rëndë, me boshllëk shpirtëror dhe me johumanizëm. Mënyra jonë familjare në shumëçka është larguar nga dispozitat islame dhe në familjet tona janë futur sjellje dhe dukuri joislame. Janë përhapur sharjet, ofendimet, paturpësia, shfrenimi, çoroditja, mosrespekti dhe imoraliteti. Në mënyrë të veçantë sot ndihet kriza e rëndë morale dhe e njerëzillëkut. Prandaj, për t'i ruajtur të rinjtë nga këto cilësi negative, duhet që të rinjtë të edukohen në frymën e fesë islame. Faktorët që ndikojnë për sjellje jo të mirë në familje janë alkooli, droga dhe varfëria, joedukimi, mungesa e edukatës fetare etj. Psikologët thonë se “devijimi i të rinjve shfaqet në disa forma, sikurse janë: konsumimi i pirjeve dehëse, droga, vjedhja, etj. Këto gjëra e çojnë një të ri madje edhe deri tek ushtrimi i dhunës ndaj prindërve. Shumë prindër konsiderojnë se fëmijët e tyre, që nuk sillen si duhet, janë një sprovë nga Zoti. Ndërkaq ata sikur harrojnë se janë vetë ata që mbajnë përgjegjësinë, sepse nuk i kanë edukuar si edhe sa duhet fëmijët. Ndërkaq, një i ri që rritet në një familje me moral të lartë, ku nuk përdorën fjalë fyese, ku falet namazi dhe lexohet Kur'ani, nuk ka mundësi që të mos sillet mirë me prindërit e tij. Rëndësinë që i kushton Islami edukimit të rinisë në frymën fetare e kuptojmë nga ky hadi-

th: “Urdhëroni fëmijët tuaj, që të falin namazin kur të jenë 7 vjeç, kurse kur t’ bëjnë 10 vjet madje edhe goditini për ta falur namazin.” Fëmijët imitojnë dhe përsërisin modelin e sjelljeve të prindërve të tyre. Prandaj kur shohim gjendjen në të cilën është katandisur rinia jonë, lirisht mund të konkludojmë se shumë prindër nuk janë shembull i mirë dhe nuk janë duke e kryer detyrën e tyre të shenjtë dhe të vështirë. Allahu thotë: “O ju, që besoni! Ruajeni veten dhe familjet tuaja nga zjarri, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët.” (Et Tahrim: 60). Muhamedi a.s. thotë: “Prindi nuk mund t’i lërë dhe t’i dhurojë fëmijës së tij asgjë më të mirë se edukimi i mirë”. Abdullah Ibën Omer në një thënie thotë: “Edukoje fëmijën tënd sepse do të merresh në pyetje se si e ke edukuar dhe çka i ke mësuar, kurse ai do të pyetet se a është sjellë me mirësi ndaj teje dhe a të ka dëgjuar”. Dëgjueshmëria e fëmijëve ndaj prindërve është një urdhër dhe dispozitë e obligueshme fetare. Kjo ngase fëmijët duhet të jenë të dëgjueshëm dhe të sjellshëm ndaj prindërve, t’i respektojnë dhe t’i duan ata dhe gjithashtu janë të obliguar të përkujdesen materialisht ndaj tyre

nëse ata janë të varfër. Mu për këtë, fëmijët qysh herët në familjet e tyre duhet të mësohen që t’i respektojnë të rriturit dhe më të moshuarit. Përgjegjësia e fëmijëve dhe mirësjellja ndaj prindërve është domosdoshmëri dhe obligim që duhet të tregojnë të rriturit ndaj prindërve. Njashtu sikurse prindërit që janë përpjekur dhe e kanë pasur për detyrë që ta mbikëqyrin dhe ta rrisin në mënyrë sa më të mirë fëmijën, njashtu edhe fëmijët e kanë për detyrë që të përkujdesen për prindërit e tyre, duke i vlerësuar dhe duke i respektuar ata. Prindërit investojnë shumë mund që të shprehin përkushtim dhe dashurinë e tyre me qëllim që t’i bëjnë të lumtur fëmijët, t’i mbrojnë dhe t’u ofrojnë prehje e siguri. Ata sakrifikojnë çdo gjë për ta: kohën, rahatinë, gjumin, pasurinë, shëndetin, madje janë në gjendje të japin edhe jetën e tyre dhe këtë e bëjnë me kënaqësi dhe vetëdëshirë, kurse fëmija shpejt e harron këtë, prandaj Allahu i madhërishëm na e kujton këtë në Kur’anin famëlartë: “Lësho para tyre krahët e përuljes prej mëshirës...." (El Isra: 24). Duke u sjellë me përgjegjësi të dy palët mund të formojnë një atmosferë ku edhe prindërit edhe fëmijët të kenë respekt

për njëri-tjetrin. Ndonëse të dy palët duhet të sillen si palë të pjekura dhe të përgjegjshme, s’duhet harruar se ka raste kur djemtë duke marrë përsipër përgjegjësinë ndaj prindërve dhe plotësimit të nevojave të tyre, jo rrallë herë duhet të sillen ndaj tyre sikurse ata që janë sjellë në vogëli me ta. Duke pasur parasysh se prindërit sakrifikojnë për ne më shumë se kushdo tjetër, edhe sjellja jonë ndaj tyre duhet të jetë në nivelin e sakrifikimit të tyre. Madje është e pamundur që t’iu kthehet prindërve gjithë ajo që ata bëjnë për fëmijët e tyre. Prindërit nuk duhet të shihen dhe as të shikohen me inat, por me mirësi dhe simpati. Nuk duhet të ngrihet zëri ndaj tyre. Kur të ecet të mos ecet para tyre. Duhet të respektohet e shkuara dhe përvoja e prindërve dhe të vizitohen miqtë e tyre. Duhet të kërkohet falje për ta pas vdekjes së tyre. Në një hadith thuhet: “Njeriu do të lartësohet në xhenet. Ai do të pyesë “prej nga kjo?” Do t’i përgjigjet: “Kjo është nga kërkimi i faljes së fëmijës tënd për ty!” Sot ka raste kur fëmijët nuk përkujdesen për prindërit të tyre, por i lënë nën përkujdesjen e institucioneve sociale, sikurse është azili i pleqve dhe i privojnë ata nga kujdesi dhe ngro-

htësia që duhet të tregohet ndaj prindërve të moshuar. Madje nuk janë të rralla rastet kur fëmijët ushtrojnë dhunë psikike e fizike ndaj prindërve. Se sa rëndësi i jep Islami sjelljes sonë ndaj prindërve, duke na kujtuar sakrificën dhe gjithë atë që kanë bërë ata ndaj nesh, mund ta kuptojmë nga hadithi që e transmeton Abdullah b. Amër, r.a, ku Pejgamberi a.s. thotë: “Kënaqësia e Allahut është në kënaqësinë e prindërve, kurse zemërim i Allahut është në zemërimin e prindërve!”. Pra, mirësia ndaj prindërve paraqet njërën nga veprat më të dashura për Allahun. Sjellja e mirë vjen menjëherë pas besimit në Allahun: “Zoti yt ka urdhëruar, që të mos adhuroni askënd tjetër përveç Atij dhe, që të silleni mirë me prindërit. Nëse njëri prej tyre ose të dy arrijnë pleqërinë te ti, mos u thuaj as “uh”, mos i kundërshto, por drejtoju atyre me fjalë respekti.” (El Isra: 23). Pra, nga ky ajet kur’anor shohim se mosdëgjueshmëria dhe sjellja jo e mirë ndaj prindërve është radhitur menjëherë pas shirkut dhe mosbesimit. Sikurse transmeton Ebu Derda, Pejgamberi a.s ka thënë: “Prindërit janë dera e mesme e xhenetit, nëse dëshiron lëre, nëse dëshiron ruaje atë!” Kur është pyetur Pejgamebri a.s. për veprat e dalluara ka thënë: “Namazi në kohën e vet”. Pastaj ka thënë “Mirësia ndaj prindërve” dhe më pas ka thënë “Xhihadi në rrugën e Allahut”. Mjerisht sot sjellja e shumë muslimanëve ndaj prindërve dhe ndaj njerëzve më të moshuar shkakton zemërimin e Allahut në vend që ata të fitojnë xhenetin dhe bukuritë e tij të paimagjinueshme. Ebu Hurejre transmeton se Pejgamberi a.s. njëherë tha: “I përbuzur qoftë!” dhe këtë e përsëriti tri herë. Pyetjes së sahabëve: “Kush është ai, o i Dërguari i Allahut?”, Pejgamberi a.s. u përgjigj: “Ai që arrin pleqërinë e prindërve, apo njërit prej tyre, dhe për shkak të tyre nuk hyn në xhenet!”


11

ISLAMI DHE KOHA

nëntor 2010. - shkurt, 2011.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Muslimanët e harruar të Rohingjenit Në hulumtimin e botës muslimane, zbulojmë një imazh tepër tmerrues. Kur shikojmë Palestinën, Afganistanin, Irakun dhe Çeçeninë, atëherë, atë që do të mund të shihnim, do të ishte shtypja e Umetit. Gjersa këto shtete bukur mirë janë të mbuluara nga mediumet dhe se gjendja e tyre njihet mirë nga muslimanët, ekzistojnë, gjithashtu, edhe muslimanë të tjerë që jetojnë nën presionin dhe shtypjet e pandërprera, kurse njohuritë tona për to janë shumë të pakta, për të mos thënë se nuk kemi aspak njohuri. Muslimanët e Rohingjenit nuk kanë aspak mbështetje mediatike dhe as që njihen, siç njihen muslimanët e shtypur të Palestinës dhe të Kashmirit. Pjesa dërmuese e jona as që dinë se kush, në të vërtetë, janë Rohingjenët. Populli i Rohingjenit jeton në Burmain perëndimor, Mijanmarin e sotshëm, në shtetin e Arakanës, i cili kufizohet me Bangladeshin. Prejardhja e tyre lidhet me arabët, maurët, persianët, turqit dhe bengalët. Rohingjenët besojnë se janë pasardhës të popullit autokton, vendas, të cilët në Islam kishin kaluar para disa shekujsh. Megjithatë, qeveria e Mijanmarit këtë asnjëherë nuk ka dashur që ta pranojë, andaj dhe nuk i ka njohur ata si një grup etnik të veçantë, porse për to ka shfrytëzuar shprehje të tjera, duke i quajtur si “muslimanë bengalë”. Përhapja e Islamit në Arakan dhe në krahinat jugore bregdetare të Bangladeshit ka ndo-

dhur përmes detarëve sufi dhe tregtarëve. Në përgjithësi janë popull i devotshëm, dhe tek ta është normale që meshkujt të kenë mjekra kurse gratë të mbajnë hixhabin. Muslimanët e Rohingjenit janë të njohur si popullata më e madhe pa nënshtetësi, ndërsa gati 30 % nga numri i përgjithshëm i popullatës së Arakanës janë bengalët dhe numri i tyre është në rritje. Shtypja e tyre ka filluat nga çlirimi i Mianmarit i cili deri në vitin 1948 ka qenë koloni angleze. Që nga ky moment fillon kërcënimi për muslimanët, që kur këtë shtet filluan ta udhëheqin regjime totalitare, të cilët, në mënyrë konstante, shtypën popullin musliman të Arakanës.

Në Mianmar jetojnë diku rreth 1.5 milionë muslimanë të Rohingjenit, ndërsa 1.5 milionë të tjerë jetojnë në vende si në Bangladesh, Emirate dhe në Arabinë Saudite, pikërisht për shkak të shtypjes dhe persekutimit. Rohingjenasit kryesisht merren me bujqësi. Me popullin e Mianmarit udhëheq ushtria junta, e quajtur si Këshilli për Sigurinë dhe Zhvillimin e shtetit. Kjo ushtri për të mbajtur udhëheqjen, i vret, i mundon dhe i keqtrajton qytetarët e saj. Ajo i shtyp dhe i dhunon të gjitha pakicat, siç janë Rohingjenasit, të cilët shumë shpesh ballafaqohen me maltretime dhe persekutime. Muslimanët në këtë vend e kanë të ndaluar të martohen

pa lejen e shtetit, ata shpesh dhunohen, nuk u jepet nënshtetësia, u konfiskohet toka dhe vriten pa aktgjykim. Për udhëtimin nga një pjesë në pjesën tjetër të shtetit u kërkohet leje shtetërore, të cilën shpesh edhe nuk e marrin, vetëm nëse japin ryshfet. Atyre u ndalohet të vizitojnë edhe kryeqytetin e Mianmarit. Gjenocidin më të madh e kanë përjetuar në vitin 1942, kur regjimi i atëhershëm burman vrau mbi 100.000 njerëz. Vetëm në vitin 1997 ushtria ka shkatërruar më shumë se 40 xhami. Gjithashtu ushtria shkatërron gjithçka të shenjtë tek rohingjenasit dhe këtë e bën për të shembur të gjithë trashëgiminë kulturore të këtij populli

musliman. Për shkak të kufizimit të udhëtimit, nxënësit rohingjenas ballafaqohen me një jetë pa arsimim. Ndërsa udhëheqësit fetarë keqtrajtohen pa masë, por ndonjëherë me dhunë u rruhen mjekrat dhe i çojnë të japin dekrete joislame. Situata për rohingjenët që kanë ikur jashtë gjithashtu nuk është e mirë. Në Bangladesh ata jetojnë nëpër llogore dhe u mohohet e drejta e punës dhe marrja e ndihmës. Në llogore jetojnë rreth 28.000 rohingjenë dhe janë të pranuar zyrtarisht, derisa 200.000 prej tyre jetojnë ilegalisht jashtë llogoreve. Në kohën e re anijet me të cilat udhëtojnë rohingjenët shpesh takohen me ushtrinë tajlandeze dhe pasi që qëndrojnë disa ditë në paraburgim, kthehen në anije. Gjatë këtyre udhëtimeve kanë vdekur një numër i madh i njerëzve. Vendet sikur Kina, ende e mbështesin regjimin ushtarak të Mianmarit, ndërsa ne muslimanët duhet të pyesim veten se përse vallë ky regjim ende lulëzon. Muslimanët e Rohingjenit thonë se duhet të pyesim veten se pse vallë vendet si Bangladeshi, jo që nuk u dalin në ndihmë, por i trajtojnë në të njëjtën mënyrë sikur i trajton edhe regjimi i Mianmarit. Përndryshe ushtria e Bangladeshit është shumë e aftë në përkrahjen që ia jep misionit të OKB-së nëpër botë (Bangladeshi është njëri nga bashkëpunëtorët më të mëdhenj për këto misione), ndërsa u mungon ndjenja dhe vullneti që sado pak t’i ndihmojnë vëllezërit e tyre të Rohingjenit.

“The Times”: 100 mijë anglezë zgjedhin Islamin Një studim i realizuar në Angli tregoi se gjatë dhjetë viteve të fundit 100 mijë persona kanë zgjedhur fenë Islame. Sipas studimit të zhvilluar nga grupi “Faith Matters”(Çështjet e besimit) bëhet e ditur se këtë vit 5 200 anglezë u kthyen në muslimanë. Në studim të bën përshtypje fakti i qëndrimit në mes dy kulturave të personave të kthyer në muslimanë. Sipas gazetës “The Times” krahas rritjes së numrit të personave që pranojnë Islamin në të njëjtën kohë lind dhe një problem tjetër: nga njëra anë personat e konvertuar në muslimanë refuzohen nga familjet dhe të afërmit, nga ana tjetër muslimanët nuk vlerësohen dhe nuk gëzojnë besimin e të tjerëve. Muslimanët janë njerëz të përgjegjshëm Në raportin me titull “Minorancë brenda minorancës” i publikuar pas studimit, theksohet se per-

sonat të cilët zgjedhin Islamin e ndryshojnë fenë e tyre nëpërmjet ndikimit të librave dhe informacionit të përftuar nga interneti. Në raportin ku nënvizohet fakti se muslimanët janë njerëz të përgjegjshëm thuhet se “personat e konvertuar në muslimanë përpiqen të mbështesin bashkimin e shoqërisë dhe japin kontributin e tyre në zgjidhjen e problemeve të ndryshme ndërkombëtare si në Afganistan, Pakistan, Lindje e Mesme”. Dy të tretat e personave të konvertuar janë femra, të cilat ndryshojnë dhe mënyrën e veshjes pasi kthehen në muslimane. Megjithëse shumica prej tyre janë kundër përdorimit të perçes, ato mendojnë se duhen respektuar ato që e praktikojnë. Krahas kësaj në raport bëhet e ditur se martesat islame nuk kanë ndikuar në konvertimin e tyre në muslimanë, por theksohet se edhe pasi kthehen në muslimanë këta persona nuk gëzojnë mbështetjen e plotë të shoqërisë.


ELIF

FE DHE SHOQËRI

islamske novine gazetë islame

nëntor 2010. - shkurt, 2011.

12

Rinia - periudha e vlerave, vitalitetit dhe fuqisë MR. MUHIDIN AHMETI Rritja psikologjike e moshës rinore është tepër e dukshme në të gjitha drejtimet. Në fillimet e saj, si rregull, nisin e kristalizohen bazat e botëkuptimit, merr rrugë formimi i bindjeve. Ato marrin edhe ngjyrime emocionale e volitive, lidhen me idealet, me motivet e me veprimtarinë. Zhvillimi intelektual është tepër intensiv dhe ecën shpejt drejt pjekurisë. Rritet fuqia e vrojtimit, e meditimit, e abstraksionit, e pavarësisë së mendimit. Studimi bëhet më këmbëngulës, me ritëm më të shpejtë e më dinamik, me rendiment më të frytshëm. Diferencohen më qartë interesat e prirjet. Pasurohet bota emocionale, shtohen përjetimet. Romantika e pasur rinore gërshetohet edhe me ndjenja realiste. Vullneti fuqizohet. Njeriu bëhet më këmbëngulës. Mbi të gjitha tashmë formohet karakteri. A nuk e shohim kështu një shpalosje të vrullshme e të vërtetë të personaliteti njerëzor, të anëve më pozitive të tij? Periudha e rinisë është, njëmend, koha lulëzimit dhe e shkëlqimit jetësor, nën ndikimin e së cilit edhe bota është më e freskët dhe më e bukur. Kështu, lirisht mund të themi se bota pa rininë nuk është asgjë tjetër vetëm se një varrezë. Veçantitë dhe karakteristikat sikurse janë entuziazmi, përpjekja, emotiviteti, kriticizmi, animi nga e bukura, dinamizmi, aktivizmi, gjurmimi pas risive dhe ripërtëritjes janë të sinkronizuara me këtë periudhë jetësore. E personi i ri me këto karakteristika, me punën dhe përpjekjen e tij, i palodhshëm lëviz drejt qëllimit të vet. Rinia, periudha jetësore më intrigante dhe më pretenduese. Askush si i riu nuk i qaset jetës me gjithë ato pyetje, pritje të dridhshme, kërkesa këmbëngulëse. Dhe askush sikur ai nuk di të ndjejë eks-

luzivitetin dhe të shprehë rezignacionin (pajtim me fatin). Vetëm ai di të të befasojë me rezervuarin e energjisë jetësore që edhe rrethanat më negative t’i shndërrojë në përfundime pozitive. Ruajtja e eliksirit të vlefshëm të rinisë dhe përdorimi i dobishëm i këtij procesi kohëshkurtër jetësor ka kërkesa, ilaçi i së cilave gjendet në të menduarit dhe kujdesin ndaj tyre. Derisa je i ri ke shëndet dhe për çdo dëshirë ka zgjidhje. Derisa je i ri bota është e jotja. Shko rrugës derisa sa të mbajnë këmbët. Mosha e rinisë është periudha e fuqisë, e cila gjendet ndërmjet dy periudha të dobësisë: fëmijërisë dhe pleqërisë. Kjo është në të vërtetë, periudha e aktivitetit dhe e gjallërisë më të madhe dhe rinia këtu ka një detyrë dhe obligim të madh që t’u ndihmojë këtyre dy grupeve të dobëta dhe të pafuqishme: më të rinjve dhe më të vjetërve. Në këtë kuptim, Pejgamberi a.s. paralajmëron në hadithin e tij dujke thënë: “Kush nuk ka respekt ndaj pleqve dhe kush nuk

ka mëshirë ndaj të rinjve, ai nuk i takon Ummetit tonë.” Rinia, si pjesa mesatare e jetës, është në shenjë të jetës së plotë, energjisë dhe vrullit. E mesi si në të gjitha gjërat, është pjesa më e fuqishme – sikurse Dielli që është më i fuqishëm në mes të ditës. Prandaj prej rinisë priten të realizojë rezultate të mëdha, duke synuar dhe duke e lartësuar veten drejt qëllimeve fisnike. Pejgamberi i All-llahut – Muhammedi a.s. në hadithin e transmetuar nga Abdullah Ibn Mesudi thotë: “Në ditën e Gjykimit, i biri i Ademit nuk do ta bëje as edhe një hap përpara për derisa të merret në pyetje për katër gjëra: për vitet e tija ku i ka kaluar, për rininë e vet si e ka shfrytëzuar, për pasurinë tij si e ka fituar dhe ku e ka harxhuar, dhe a ka punuar sipas asaj që e ka mësuar.” Kur ndalemi dhe mendojmë pak rreth këtij hadithi vërejmë disa gjëra: Njëra prej tyre është ajo që njeriu në ditën e Gjykimit nuk do të merret në pyetje për dijen e tij, as

për pasurinë tij, veç se gjëja e parë për të cilën do merret në pyetje janë vitet e tija. Urtësia e kësaj është që njeriu gjatë jetës së vet fiton dije, pasuri, pastaj punon dhe mundohet në punën e tij, duke bërë mirë ose keq. Sikurse thotë Pejgamberi (s) në hadithin, të cilin e shënon Ebu Malik el-Esh’arij: “Të gjithë njerëzit, që në mëngjes, i shesin shpirtrat e tyre, dhe me këtë ose i shpëtojnë ose i shkatërrojnë.” Këto vite që na janë dhënë, i nderuari vëlla, në të vërtetë janë provim, test për ne. Nëse kalon testin do të kesh sukses në të dyja botët. Por nëse bjer nga testi, ke dështuar në dynja dhe Ahiret. Do të arrijë të shpëtoje ai cili e përmbush kohën e vet me ato gjëra që i do All-llahu xh. sh., dhe do të shkatërrohet ai cili e kaloi kohën vet në ato gjëra të cilat nuk i do Allllahu xh. sh.. Zoti ynë Krijues, na paralajmëron në Kur’an, që njeriu, për shkak të largimit nga mënyra e organizimit të jetës sipas dispozitave të Zotit, do të ketë jetë të vështirë. Në një ajet All-llahu (xh. sh.) thotë: “E kush ia kthen shpinën udhëz-

imit Tim, do të ketë jetë të vështirë dhe në ditën e kiametit do ta ringjall të verbër." (Ta Ha, 124) Rinia është pasuria më e madhe e një populli. Ajo është guximi i së kaluarës, shpresa e së sotmes dhe e ardhmja e së nesërmes. Rinia është pasqyra reale e një populli dhe fuqia shkencore, ekonomike dhe politike e tij. Para zërit të saj joshen të gjithë. Vizioni se do ta ndërtojnë të ardhmen e tyre, i bën ata të fuqishëm dhe të sigurt në çdo gjë që e duan. Pasuria e një populli nuk është thesari nëntokësor, as prodhimet e Tokës. Pasuria nuk është në ari dhe argjend, as llogaritë në bankë nuk mund të cilësohen si pasuri. Nuk janë vetëm këto pasuri siç mendojnë disa. Pasuri e vërtetë është njeriu. Njeriu është pasuria më e madhe, e rinia është segmenti më i rëndësishëm i atij thesari njerëzor. Prandaj, nëse dëshiron ta dish të ardhmen e një populli, atëherë pyet për gjendjen e rinisë në të. Pyeti çfarë bën rinia e tyre, me çka merret, çfarë i intereson, kë e kanë model, cilët


13

nëntor 2010. - shkurt, 2011.

janë qëllimet e tyre jetësore, çfarë bëjnë, për çka mendojnë, për çka ëndërrojnë, çfarë ndodhë në ndejat, mbrëmjet dhe seminaret e tyre? Në të gjitha periudhat e historisë të rinjtë kanë qenë, janë dhe do të jenë forca kryesore, lëvizëse e kombeve të tyre, bazë e progresit të popujve. Ata janë nderi i kombit, garanci për të ardhmen, pasuria më e mirë dhe kapitali më i dobishëm për pozitën e vendeve të tyre në botë. Kjo mjafton për të vërtetuar faktin se rinia është e njohur për shpirtin e saj guximtar, për kurajën dhe përkushtimin, për arsyen dhe intelektin e saj të kulluar e të padjallëzuar, për aftësinë dhe energjinë e tyre tepër të madhe. Ata me të drejtë janë kualifikuar si pjesa më e gjallë e kombit dhe bashkë me inteligjencien përbëjnë strukturën trup dhe tru të shoqërisë. Këta faktor i bëjnë ata edhe më shumë përgjegjës për t’i shërbyer kombit për t’i prirë dhe për ta formuar plotësisht atë. Rinia është e ardhmja e fesë dhe e atdheut, ata janë shpirti i shoqërisë në të cilën bëjnë pjesë. Ata janë nervi i jetës dhe gjaku që rrjedh nëpër arteriet e shoqërisë. Shoqëria mund të përparojë vetëm me përpjekjet e tyre. Kur një shoqëri ka rininë e saj është e siguruar, prandaj nuk duhet as prindërit dhe as shteti të kursejnë asgjë për mësimin dhe edukimin e tyre, se në krahët e mendjet e tyre varet e ardhmja e çdo familjeje, kombi dhe mbarë njerëzimit. Kur rinia të jetë e pajisur me cilësi të larta morale, besim të paluhatshëm dhe mësim të përshtatshëm, shoqëria do të zhvillohet e do të përparojë pa pengesa. Rinia është pjesa më e shëndoshë dhe më produktive e çdo shoqërie, prandaj, edukimit të rinisë duhet t’i qasemi me kujdesin më të madh dhe ndjenjën e përgjegjësisë. Rinia është fuqia e cila nesër do të mbajë mbi shpatullat e veta fenë islame, atë amanet të cilin na e kanë lënë gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë. Njeriu është tjetër në vitet e fëmijërisë dhe tjetër në vitet

e rinisë, kështu me radhë derisa ikën nga kjo jetë. Allahu në Kuran thotë: “Allahu ju krijon, pastaj jua merr shpirtin. Disa prej jush jetojnë aq gjatë, sa arrijnë një moshë, ku nuk kuptojnë më asgjë nga ajo që kanë ditur. Me të vërtetë, Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Plotfuqishëm.” (En-Nahl 70)

FE DHE SHOQËRI

islamske novine gazetë islame

ELIF

Perëndimi dëshiron t'i shkatërrojë vendet muslimane

Është e vërtetë se mosha rinore është moshë kur mendimet janë të thukëta, gjaku është i nxehtë dhe shpresat janë të shumta. Ajo është moshë e dhënies, shpenzimit e sakrifikimit, si dhe moshë e pranimit, impresionit dhe emocionit. Nga e gjithë kjo, mosha rinore, në logjikën islame ka pozitë, përgjegjësi dhe vlerë të posaçme. Rinia vetëm me Islamin paraqet diçka, ndërsa pa të nuk është asgjë. Me të vërtetë, rinia me Islam është dhënie, është mirësi dhe përparim, kurse pa të është humbje dhe bela. Rinia është fuqi, të cilën Islami e shfrytëzon për ndërtimin e tokës, kurse të tjerët mund ta nënshtrojnë atë në zhdukjen e njerëzimit. Shoqëritë njerëzore sot janë përplot me rini, por ajo rini është e padobishme, e humbur dhe e degjeneruar. Një poet bashkëkohor iranian, Gejser Emin Pur, në një libër të tij me titullin “Njerëzit dhe Librat” thotë: "Njerëzit janë si librat, disa botohen, disa ribotohen, kurse disa fotokopjohen. Disa duhet marrë shembull e disa jo, disa “njerëz” duhen lexuar disa herë për t’i kuptuar, kurse disa nuk duhen lexuar, duhen hedhur. Disa njerëz janë "librat' që i nevojiten të rinjve e disa nga to janë libri që i nevojiten të mëdhenjve. Vallë, në cilin grup të tyre bëjmë pjesë ne? “Janë tri rrugë përmes të cilave mund të arrijmë te urtësia. E para: nëpërmjet përvojës - kjo është rruga më e vështirë. E dyta: nëpërmjet imitimit - kjo është rruga më e lehtë. E treta: nëpërmjet meditimit - kjo është rruga më fisnike”. (Vazhdon)

Shejh Jusuf el-Kardavi, kryetari i Unionit Ndërkombëtar të Dijetarëve Muslimanë (IUMS), lëshoi një fetva ku thuhet se muslimanëve të Sudanit Jugor nuk u lejohet të votojnë për ndarje nga Sudani Verior. Ai gjithashtu u bëri thirrje muslimanëve dhe arabëve që të bashkohen dhe të formojnë një trup të madh i cili do t’i bashkonte. Fetvaja është dhënë si përgjigje ndaj pyetjes e cila iu drejtua shejh Kardavit gjatë emisionit "Sheriati dhe jeta" në televizionin El-Xhezira. Pyetja kishte të bëjë me atë se çfarë qëndrimi duhet të ketë Unioni Ndërkombëtar i Dijetarëve Muslimanë (IUMS) ndaj përpjekjes së ndarjes së Sudanit Jugor, si dhe a është e lejuar nga pikëpamja fetare që muslimanët e Sudanit të votojnë në favor të ndarjes. "Muslimanëve të Sudanit nuk u lejohet të votojnë për ndarje, e cila gjithmonë sjell të keqen. Perëndimi tani është bashkuar dhe me aleat, ndërsa ne jemi të ndarë dhe në një gjendje të mosunitetit. Ka disa skema që kanë të bëjnë me ndarjen e këtij vendi të madh - Sudanit", u përgjigj Kardavi. Shejh Jusuf Kardavi shtoi se ndarjen e Sudanit e mbështesin SHBA-të dhe vendet perëndimore, me qëllim të shkatërrimit të unitetit të botës muslimane. "Tani Jugu, mandej do të pasojë Darfuri. Në fakt, Perëndimi kërkon ndarjen dhe copëtimin e vendeve muslimane. Kjo është shumë serioze. Ne nuk duhet të miratojmë copëtimin e cilitdo vend", tha Jusuf Kardavi. Ai u bëri thirrje muslimanëve dhe arabëve për të formuar një trup më të madh se Lidhja Arabe dhe Organizata e Konferencës Islamike, duke theksuar se këto organe nuk po e kryejnë rolin e tyre drejtë dhe siç duhet. "U bëj thirrje muslimanëve për të formuar një trup më të madh dhe më gjithëpërfshirës, i cili do t’i afrojë të gjithë dhe do ta bashkojë ‘fjalën’ e

tyre." Ne, muslimanët, kështu do të kemi mundësinë që t’i shtyjmë përgjegjësitë tona në lidhje me këto çështje. Duhet të marrim rol më të madh." Gjithashtu, Kardavi ka vënë në dukje edhe përvojën e Bashkimit Evropian si një shembull i unitetit dhe aleancës: "Shikoni Evropën, ajo ka pasur më shumë luftëra të brendshme në shekujt e kaluar, të cilat kanë përfunduar me miliona të vdekur. Megjithatë, kanë lënë të kaluarën mbrapa dhe tani kanë formuar një bllok i cili është bashkuar në aspektin ekonomik, kulturor dhe fetar." Më parë Këshilli Sheriatik i Dijetarëve dhe Imamëve të Sudanit lëshoi një fetva sipas së cilës referendumi për ndarjen e Jugut është i paligjshëm. Ata i kërkuan qeverisë në Kartum që të zbatojë rregullat e sheriatit pa marrë parasysh se çfarë do të vendosin jugorët. Për më tepër, ata paralajmëruan për skemën e 'Perëndimit Sionist' i cili tenton të ndajë Sudanin në pesë vende të vogla ‘të mjera’. "Referendumit i mungon cilado vlerë e sheriatit. Është e paligjshme të jepet cilado pjesë e tokës së Sudanit, e cila i takon gjithë Ummetit. Pjesëmarrja në referendum, në mënyrë që të ruhen muslimanët e Jugut, nga aspekti fetar është e papranueshme", theksoi Këshilli. Referendumi publik është paralajmëruar për 9 Janar 2011. Atë ditë do të mbahet dy referendume të njëkohshme. Njëri ka të bëjë me banorët e zonës së kontestuar Abyei, në mënyrë që të përcaktohet se a do të bëhet pjesë e Sudanit Jugor apo Verior. Ndërsa i dyti ka të bëjë me ndarjen nga Veriu. Referendumi është element kryesor i marrëveshjes paqësore mes qeverisë qendrore në Sudan, të udhëhequr nga El-Beshiri, dhe rebelëve të Jugut në krye me Salva Kirran.


ELIF

EDUKATË

islamske novine gazetë islame

nëntor 2010. - shkurt, 2011.

14

Familja, djep dhe rrugë e lumturisë (4) Periudha pas viteve të nëntëdhjeta ishte periudha më e habitshme për popullin tonë. Ndodhën shumë ngjarje dhe trazira të cilat burimin e tyre e kishin në ish-sistemin, i cili sundoi dekada me radhë. Privatizimi në njërën anë bëri realizimin e një koncepti tjetër prej atij që ishte në kohë, por në anën tjetër shkaktoi një papunësi dhe varfëri të madhe në mesin e popullit tonë. Çmimet filluan që të lëvizin, ndërsa shumë firma shtetërore falimentonin e kështu shumë njerëz mbeten pa punë. Familjet të cilat dikur mbaheshin financiarisht, tash brenda një periudhe të shkurtër u bënë shumë të varfra. Krahas krizave të njëpasnjëshme që po kaplonin popullin tonë, ne shihnim edhe degradimin e moralit, jo vetëm në familje, por kudo. Në momentet e varfërisë, një popullsi e këtillë ka nevojë që të harrojë brengat dhe hallet e tyre, e mashtruesit panë shanset e tyre për të vepruar në vendin tonë. Servuan gjithçka në tregun e vlerave të shqiptarit të thjeshtë. Kjo periudhë, e cila njihet si periudhë tranzicioni për vendin tonë, zgjati shumë, derisa arriti që të përulë dhe përdhosë të gjitha vlerat morale të këtij populli. Në momentin final të saj, të huajt si dhuratë për shitjen e moralit tonë tregut të tyre, na dhanë futjen në Nato. Askush nuk mund t’i harrojë skemat piramidale, të cilat nxitën një krizë të thellë institucionale dhe një rrezik të madh të ekzistencës së vendit tonë. Si rezultat i këtyre skemave, një numër i madh shqiptarësh u detyruan që të lënë vendin e tyre dhe të kapin rrugët e mërgimit, bile disa këto rrugë i morën përmes zanatit më të vjetër në rruzullin tokësor-prostitucionit. Vala e mërgimtarëve shqiptarë në Itali ishte e madhe dhe në tregun e prostitutave, shqiptaret, të cilat dikur nji-

heshin si të moralshme, të ndershme dhe besnike, tash kanë dalë që të shisnin trupin e tyre në formën më mizore. Por, këto veprime të popullit tonë nuk ishin me dëshirën e tyre. Thjesht ishin pasojë e planifikimeve të Fuqive të Mëdha drejt shkatërrimit të këtij populli, fillimisht përmes sistemit ateist, e më pas përmes shtrëngimeve të tjera politike dhe ekonomike që e detyruan këtë popull t’i nënshtrohej varfërisë dhe të

gjitha rrugëve çnjerëzore. Nuk ishte vetëm rruga ekonomike dhe politike ajo që- i shtyu të huajt që të sundonin mbi ne. Por, të huajt edhe përmes kulturës, religjionit, artit, arsimit, arritën që të bëjnë shpëlarjen e trurit tonë dhe, në këtë mënyrë, të na shndërrojnë në administratorë të ideve të tyre në vendin tonë. Disa mund të thonë se jam i çmendur kur them se jemi të sunduar ende sot e kësaj dite prej të huajve në vet vendin tonë. Sundim

nuk d.m.th. vetëm prezencë e të huajve në vendin tonë dhe në këtë mënyrë pushtim i këtij vendi në formën primare e të dukshme. Sundim janë edhe politikat e Fondit Monetar Ndërkombëtar dhe të Bankës Botërore ndaj vendit tonë, sundim janë edhe idetë janullatiste në të gjithë pjesët e vendit tonë, sundim janë edhe sharja e sulmimi i gjithë historisë së lavdishme të popullit tonë, në suaza të popujve të perandorisë së besimit, ose edhe

shtrembërimi i fakteve historike për gjithë atë periudhë të lavdishme të popullit tonë. Për realizimin e këtyre ideve, të huajt nuk kanë nevojë që të jenë prezent me ushtri e me njerëz të tyre në vendin tonë. Ata përmes politikës së investimeve të huaja direkte dhe indirekte, përmes investimeve të tyre në shkollimin e kuadrove tanë, përmes investimit të tyre në projekte të kulturës, artit, letërsisë e arsimit, arrijnë që të krijojnë marioneta nga vetë populli ynë që bartin me mjaft kujdes idenë e tyre. E sot nuk është habi që krerët e shtetit tonë tremben para ambasadorëve të huaj dhe, në këtë mënyrë, tek opinioni publik krijohet imazhi se vendet tona i udhëheqin ambasadorët e shteteve të mëdha dhe jo krerët tanë. Sot për veprimtaritë tona, në vendin tonë, na japin raporte zyrat amerikane e angleze, ndërsa ne nuk guxojmë të përgatisim raporte për punën dhe vendin tonë ashtu si duam ne, pasi që ende nuk jemi të kualifikuar sipas ideve dhe standardeve të tyre. I gjithë ky lëmsh që ekziston sot në rruzullin tokësor është si rezultat i krijimit të autoritetit të shteteve të ndryshme në shtetet e tjera. Sot shumë lehtë mund ta dëgjosh ambasadorin e Shqipërisë në Kosovë se si flet për një vend të huaj, siç është Kosova për të. Ai Kosovën e trajton sikur të ishte Serbia dhe jo Kosova, kjo pjesë e ndarë padrejtësisht prej Shqipërisë shekuj më parë. Kur njerëz me mentalitete të këtilla, na udhëheqin ne, të cilët kanë përkrahje të fuqishme të jashtme dhe të brendshme politike e mediatike, atëherë si mund ta shohim perspektivën e familjes sonë të moralshme? Kur përmes emisioneve të ndryshme fëmijët, qysh në klasën e parë e të dytë, mësohen se si të puthen, atëherë për


15

nëntor 2010. - shkurt, 2011.

çfarë vlera morale na mëson ky modernizim? Kur fëmijët nëpër strehimore që kanë fatin të jenë pa prindër, pagëzohen me emra të krishterë në këtë vend musliman, atëherë çfarë vlera na servon ky modernizim? Perëndimi e ndau popullin tonë në dy krahë, që janë shumë të fuqishëm dhe të vlefshëm për ardhmërinë e këtij populli. Krahu i parë është krahu fetar dhe krahu i fundit, ose ai i dytë, është krahu kombëtar. Krahun fetar e sulmoi dhe vazhdimisht e sulmon në forma të ndryshme, por me kryesorja prej të gjitha atyre formave është sulmimi i Perandorisë Osmane, kinse kjo Perandori na paska bërë muslimanë me dhunë dhe krijimi i logjikës tek populli ynë se duhet që t’i kthehemi fesë së të parëve tanë. Edhe në krahun kombëtar luajtën një rol të rëndësishëm në përçarjen tonë. Krijuan një identitet të ri kosovar përmes një skeme, himni e flamuri me asnjë shenjë të përbashkët të popullit tonë dhe, në anën tjetër, krijuan një elitë politike në Shqipëri që Kosovën ta trajtonte njëlloj me Serbinë, ndërsa për shqiptarët e Maqedonisë të shprehen se ato janë maqedonas. Logjikisht mund të pyesim se në një pozitë të këtillë të përçarjes përmes fesë dhe kombit, ku gjendet familja shqiptare? Sulmet ndaj familjes sonë ishin përmes metodave dhe mënyrave të ndryshme. Por metoda më e përhapur drejt sulmimit të vlerave morale të familjes sonë, ishte slogani: ‘barazia gjinore’. Mbi bazë të këtij parimi dhe slogani, bota perëndimore arriti që të sundonte në rruzullin tokësor dhe që të shkatërronte dhe të zhdukte ndikimin e botës orientale. Por, ky slogan është shumë i rrezikshëm edhe për vetë shoqëritë perëndimore. Nëse futemi thellë dhe nuhasim në brendinë e këtij slogani do të gjejmë shumë mashtrime dhe manipulime të botës perëndimore ndaj femrës. Barazia gjinore nuk është kërkesë legjitime e femrës, por është maskim i meshkujve perëndimorë i përbuzjes

së vlerave të femrës, nënës, gruas, motrës, mbesës etj. Një slogan i këtillë e nxori femrën jashtë dyerve të sigurta të shtëpisë e në tregun e mashtrimeve të mashkullit. Në emër të këtij slogani, sot shumë femra shqiptare nuk e dëgjojnë fjalën e prindërve të tyre. Në emër të këtij slogani, sot shumë femra që ishin studente, ose shkollare të mesme, u bënë prostituta dhe zhdukën jetën e tyre. Prindërit u flasin fëmijëve të tyre për të mirën dhe të keqen dhe i qortojnë shpesh ata. Por qortimi i tyre nuk është shprehje e skepticizmit dhe e mosbesimit. Ndërsa ndikimi i sloganeve të këtilla e ka sjellë femrën në atë pozitë që qortimin e prindërve të vet ta marrë me dyshime dhe t’i thotë se: unë dyshoj tek ti se ti nuk ma do të mirën. Shiko vajzat e tjera shkojnë në ekskursione të ndryshme; ato a nuk kanë prindër? E ti më ndalon mua, pa të drejtë, më përbuz, je fanatik! Pse ma bën këtë gjë? Femra e gjorë nuk e kupton rrezikun që e sheh vetë prindi i saj, se nëse ajo mësohet me ekskursione të këtilla, me siguri se do të ketë kontakte me meshkuj të cilët nuk dinë t’u thonë ‘JO’ dëshirave të epshit. Edhe pse prindi është kundër që vajza e tij të jetë pjesë e këtyre vendeve, femra, prapë përmes mësimit të këtyre sloganeve përmendsh, gjen pikën e dobët të familjes dhe merr leje prej nënës, edhe pse për kësi gjëra nuk merret leje prej nënës, e arsyetohet para babait se nuk ka dalë prej shtëpisë pa leje. Në këtë formë shkatërrohet familja, në këtë formë shkatërrohet komplet populli ynë. Bile disa femra të tjera pëlqejnë të gjitha llojet e kozmetikës, edhe pse janë të mbuluara dhe e dinë se është e ndaluar për to që t’i përdorin kaq haptazi, por megjithatë ato gjejnë përkrahje prej nënave të tyre dhe në këtë mënyrë thyejnë urdhrat e Zotit të Plotfuqishëm. E kur të martohen, nuk i dëgjojnë kërkesat e burrit për t’i larguar këto mjete kozmetike, duke u arsyetuar se nënat e tyre i kanë lejuar për një gjë të këtillë, e se ai nuk mundet t’ia ndalojë.

EDUKATË Si rezultat i këtij slogani: ‘barazi gjinore’, shumë femra dyshojnë në burrat e tyre dhe si kusht për martesë vendosin lejimin e vizitave të shoqeve, e nëse burri reziston vetëm pak në këtë element, ato femra janë në gjendje ta rrezikojnë ardhmërinë e martesës së tyre për këtë të drejtë, që mund ta realizonin edhe në suaza të lejueshme të sheriatit dhe jo në këtë formë. Femra dhe mashkulli nuk mund të jenë të barabartë pasi që nuk janë të njëjtë. Por, ka disa femra të atilla që, edhe pse janë besimtare, janë rritur me slogane të këtilla, e që burrave të tyre u thonë se unë nuk martohem me ty që të rri në shtëpi. Burrat askund nuk e përmendin se femrat martohen vetëm për të qëndruar në shtëpi. Në këtë pozitë femrat nxisin dyshime dhe krijojnë lëndime të ndjenjave të burrave të tyre. Djalli i mallkuar e gjuan edhe anën tjetër të medaljes. Mund t’i gjejë justifikime mashkullit, pasi që kjo femër nuk martohet për të qëndruar në shtëpi, d.m.th. qenka një rrugaçe! Dhe këtu lind sindromi i përçarjes, i sulmeve, i tradhtisë dhe i veseve të cilat janë të dëmshme për një lidhje, por edhe për komplet shoqërinë njerëzore. Në emër të barazisë gjinore, sot shumë femra ia kthejnë padrejtësisht fjalën burrave të tyre dhe e bëjnë familjen të vuajë për shumë vite, e në këtë mënyrë edhe të shkatërrohet. Si mundet që kjo familje të edukojë fëmijë të shëndoshë moralisht, kur brenda familjes gruaja ia kthen fjalën burrit para fëmijëve, me të vetmin arsyetim se burri nuk e paska lejuar këtë grua të takohet me një shoqe? Absurditete të këtij lloji kemi plot në mesin tonë. Nëse do të mundoheshim t’i numëronim të gjitha, do të dilte një tekst shumë i gjatë vetëm me absurditete të tilla. Le të shpresojmë se, në të ardhmen, pozita jonë do të ndryshojë në të mirën tonë. Hamdi Nuhiju Redaktore gjuhesore: Mimoza SINANI

islamske novine gazetë islame

ELIF

Dialog me çastin

Të gjitha çastet e jetës, ose janë mike të ngushta të njeriut dhe do të dëshmojnë në favor të tij, ose armike të pamëshirshme që do të dëshmojnë kundër njeriut Ditën e Kijametit. Një ditë, u ula t’i kërkoj falje Zotit për gjithë ato çaste dhe kohë nga jeta ime, të cilat i kam kaluar në gjëra të padobishme. I penduar nga kohët e humbura, ftova një nga ato çaste të kaluara kot. Unë: "Dua të kthehesh sërish tek unë, me qëllim që të të shfrytëzoj për vepra të mira!" Çasti: "Koha nuk qëndron neutrale kurrë!" Unë: "O çast, të lutem të kthehesh me qëllim që të përfitoj diçka të mirë ose të kompensoj ndonjë të metë." Çasti: "E si mund të kthehem, ndërkohë që jam i mbuluar nga kushedi sa faqe të mbushura me veprat e tua?!" Unë: "Bëj të pamundurën dhe kthehu! Ah sa çaste kam humbur kot nga jeta ime!" Çasti: "Nëse do të ishte në dorën time, do të isha kthyer. Ai të cilit po i thërret është i vdekur. Fletët e mbushura me veprat e tua janë palosur tashmë dhe janë dërguar tek i madhi Zot." Unë: "A e ke të pamundur të kthehesh tek unë, edhe pse po flet me mua?!" Çasti: "Të gjithë çastet e

jetës, ose janë mike të ngushta të njeriut dhe do të dëshmojnë në favor të tij, ose armike të pamëshirshme që do të dëshmojnë kundër njeriut Ditën e Kijametit. Në një rast të tillë, armiqtë e kanë të pamundur të bashkohen." Unë: "Ah i mjeri unë për gjithë ato çaste të çuara dëm gjatë jetës! Të lutem kthehu me qëllim që të veproj diçka të mirë dhe dobiprurëse! Por çasti heshti dhe nuk foli." Unë i thashë sërish: "O çast, a nuk më dëgjon?! Mu përgjigj të lutem!" Çasti: "O gafil ndaj vetes dhe vrasës i kohës tënde!! Si nuk e kupton se në përpjekje për të kthyer një çast të humbur më parë, po humbet kushedi sa çaste të tjerë nga jeta jote?! A do të përpiqesh që t’i kthesh dhe këto çaste që po i humbet tani?! Ajo me të cilën të këshilloj të veprosh, është vetë thënia e Zotit të madhëruar që thotë: "Veprat e mira i fshijnë ato të këqijat.." Nxito o filan.. përpiqu, vepro vepra të mira, kije frikë Zotin kudo që të ndodhesh, pasoje të keqen me të mirë që t’a fshijë atë dhe trajtoji njerëzit me edukatë dhe moral të lartë!” Marrë nga libri me titull “Dialogje besimi” i autorit “Xhasim El-Mutava”.


ELIF

IZ VJERSKOG žIVOTA

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

16

Reis Rifat ef. Fejzić i direktor TIKA-e u Crnoj Gori dr. Gokcen Kalkan potpisali ugovor o restauraciji minareta Hadži-Hasan džamije u Pljevljima

TIKA će finansirati restauraciju minareta džamije u Pljevljima Pljevlja - Reis Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifat ef. Fejzić i direktor Turske agencije za međunarodnu saradnju i razvoj (TIKA), kancelarije u Podgorici, dr. Gokcen Kalkan potpisali su ugovor o restauraciji minareta Hadži-Hasan džamije na Jaliji, u Pljevljima. Reis Fejzić je zahvalio direktoru Kalkanu na velikom broju projekata koje je Turska agencija za međunarodnu saradnju i razvoj (TIKA) realizovala u Crnoj Gori, posebno na završetku Medrese u Podgorici, bez čije pomoći je završetak radova na ovoj obrazovnoj ustanovi bio neizvjestan. „Izvanredna saradnja koja je ostvarena između Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori i TIKE je rezultat i ove posjete Pljevljima i potpisivanje ugovora koji se odnosi na očuvanje i zaštitu kulturnih dobara naroda ovih prostora. Odnosi između Crne Gore i Turske se svakim danom unapređuju i mi se nadamo da će se dobra saradnja

Fejzić i Kalkan potpisuju ugovor

nastaviti i sa Islamskom zajednicom u Crnoj Gori i da ovaj projekat otvara mogućnost za realizaciju još nekih projekata u Pljevljima“, rekao je reis Fejzić. Direktor Turske agencije za međunarodnu saradnju i razvoj, kancelarije u Podgorici dr. Gokćen Kalkan je rekao da je ovaj projekat rezultat dobre saradnje između Turske i Crne Gore, kao i lokalne vlasti u Pljevljima sa kancelarijom TIKA u Podg-

orici. „Mi smo nekoliko puta boravili u Pljevljima i uglavnom smo upoznati o problemima i potrebama ovoga grada. Tokom ove godine TIKA je realizovala projekat grijanja u Osnovnoj školi u Odžaku kod Pljevalja, a ovim projektom nastavljamo saradnju i nadam se da ćemo i u narednom periodu biti u prilici da pomognemo vašem gradu“, rekao je dr. Kalkan.

U ime Islamske zajednice Pljevlja, reisu Fejziću i dr. Kalkanu se zahvalio predsjednik Bahrija Brahić i rekao da bez podrške Mešihata i TIKE, sanaciju minareta nije bilo moguće uraditi. Hadži-Hasan džamija se nalazila na Jaliji i nema bližih podataka o periodu njenog podizanja. Po stilu gradnje i očuvanog minareta, građena je vjerovatno početkom 16 vijeka. Poznati putopisac iz tog vremena, Evlija Čelebija je prilikom posjete Taslidži (Pljevljima) 1664 godine zabilježio da je „u Taslidži među deset džamija sa mihrabom, najstarija džamija pored rijeke Breznice“. Da li je mislio na ovu džamiju nije poznato. Neki hroničari navode da je to bila prva džamija koju su Osmanlije sagradili u Pljevljima, s obzirom da je HadžiHasan džamija uvijek bila u rangu Husein-pašine i Rizvančauševe i da je najbliža rijeci Breznici. Svojevremeno je u haremu džamije bilo groblje, kao i

Delegacija Irana posjetila medresu u Podgorici Podgorica - Petočlana delegacija Islamske Republike Irana, predvođena zamjenikom ministra inostranih poslova Alijem Ahanijem i ambasadorom Irana u Srbiji Abolghasem Delfijem, posjetila je, 20. januara 2011. godine, Medresu u Podgorici. Njih je dočekao reis Islamske zajednice u Crnoj Gori Rifat ef. Fejzić uz prisustvo članova Mešihata i nekoliko profesora Medrese. Reis Fejzić je goste upoznao sa aktivnostima Islamske zajednice i njenim projektima koje je realizovala i koje treba raelizovati u skorijoj budućnosti. Kao jedan od najznačajnijih je ova Medresa, otvorena nakon stotinu godina, koja će biti temelj za kvalitetno obrazovanje muslimanskih kadrova. On je izrazio spremnost na saradnju sa obrazovnim institucijama Islamske Republike Irana. Zamjenik ministra vanjskih poslo-

va, gospodin Ali Ahani se zahvalio na toploj dobrodošlici, ističući da mi ovdje u Evropi treba da islam predstavimo u pravom svjetlu kako bi otklonili neke predrasude o islamu. On je potvrdio spremnost za uspostavljanjem što čvršćih veza između Islamske zajednice i institucija u Iranu. On je

uputio poziv reisu Fejziću da sa grupom profesora Medrese posjeti Iran kako bi imali potpunu sliku o iranskoj islamskoj kulturi i civilizaciji. Ova posjeta će biti realizovana preko ambasade Irana u Beogradu. Na kraju, reis Fejzić je gostima uručio prigodne hedije.

česma, za koju je voda dovedena drvenim cijevima. Džamija je eksproprisana 1963 godine i porušena, kao i groblje u njenom haremu. Od nje je ostao jedino kameni minaret, visok oko 30 metara, u vrlo lošem stanju, kao svjedočanstvo jednog vremena. Na temeljima džamije sagrađena je zgrada Elektrodistribucije, gdje se nalazi i danas. U Islamskoj zajednici u Pljevljima se nadaju da će u Crnoj Gori biti usvojen Zakon o restituciji i vraćanju imovine vjerskim zajednicama i da će ponovo na ovom mjestu biti podignuta džamija. Projekat postojećeg stanja minareta sa analizom i predlogom sanacije uradio je još 2003. godine Građevinski fakultet u Podgorici ali, zbog nedostatka finansijskih sredstava, Islamska zajednica u Pljevljima do danas nije bila u mogućnosti da izvrši sanaciju i zaštitu ovog objekta. Jakub Durgut

Književna nedjelja u Medresi Podgorica – Povodom nastupanja dana rođenja Allahovog miljenika Muhammeda, s.a.v.s., uprava Medrese u Podgorici je organizovala književnu nedjelju. Cilj ove aktivnosti je da se učenicima u takmičarskom duhu da prostora kreativnosti. Ovo je prilika da ispolje svoje književne kapacitete, pisanjem poetskog ili proznog djela o Poslaniku, s.a.v.s. „Teško je naći neizrečene riječi kojima bi pohvalili Muhammeda, s.a.v.s., a kojima to neko već nije učinio prije nas. Ipak, cilj nam je da iz pera ovih mladih ljudi čujemo njihov vlastiti osjećaj prema čovjeku koji je zadužio čovječanstvo najvećim dugom – uputom koja vodi ovosvjetskom i onosvjetskom uspjehu,“ rekao je direktor Medrese, Omer Kajoshaj. Učenici svih razreda će, uz asistenciju profesora bosanskog i albanskog jezika takmičiti se u sastavljanju najboljeg poetskog i proznog rada o Allahovom miljeniku Muhammedu, s.a.v.s. Radovi će biti klasificirani u toku sedmice, da bi se na kraju došlo do najboljih, koji će biti nagrađeni od uprave Medrese.


17

nov. 2010. - februar, 2011.

IZ VJERSKOG žIVOTA

islamske novine gazetë islame

ELIF

Povodom prisjećanja na dan rođenja Allahovog miljenika Muhammeda, s.a.v.s.

Svečanost u Bijelom Polju Bijelo Polje - Povodom prisjećanja na dan rođenja Allahovog miljenika Muhammeda, s.a.v.s., Odbor Islamske zajednice Bijelo Polje je, 12. februara 2011. godine, upriličio svečanost u Centru za kulturu. Svečanosti su prisustvovali, direktor Medrese u Podgorici, Omer Kajoshaj, prof. Samih elDžubbeh, te gosti predavači, prof. Nedžad ef. Hasanović i prof Senad ef. Halitović. Program je vodio Džemal Dacić, dok je svečanost započeta ilahijama i hvalospjevima o Poslaniku, s.a.v.s., koje je izveo hor pod-

goričke Medrese. Nakon toga, prisutnima je pozdravnu riječ uputio direktor Medrese Omer Kajoshaj, prenijevši selame Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori na čelu sa reisom Rifatom ef. Fejzićem, kao i kolektiva Medrese. Kajošaj je istakao da Bjelopoljci imaju razlog i pravo da budu ponosni, jer imaju šest svojih učenika u Medresi, koji će, izlaskom iz ove škole, živjeti časno i širiti ideju dobra gdje god budu živjeli. Nakon nekoliko ilahija, prof. Halitović je, vodeći prisutne kroz životne primjere Muhamm-

edove, s.a.v.s., prakse, približio prisutnima karakter ovog, najboljeg čovjeka koji je hodio licem Zemlje. Nakon njega, govorio je prof. Hasanović, ističući upečatljivo i dosljedno sve osobene crte vjernika, koje ga dovode u hlad šefa'ata - zagovorništva Poslanika, s.a.v.s. Glavni imam Odbora Islamske zajednice Bijelo Polje, prof. Enis ef. Burdžović, se zahvalio na prisustvu, obavještavajući da je Odbor u znak poštovanja prema Muhammedu, s.a.v.s., organizovao akciju dobrovoljnog davanja krvi.

Akcija dobrovoljnog davanja krvi Bijelo Polje – Kako je sa centralne svečanosti u Centru za kulturu najavljeno, u Bijelom Polju je, 14. februara ove godine, sprovedena akcija dobrovoljnog davanja krvi. Akciji se odazvalo preko 30 omladinaca i džematlija iz svih bjelopoljskih džemata, na čelu sa devetoricom imama iz ove opštine. Od ovog broja, ukupno 28 njih je darivalo krv, sa nijetom da ovaj humani gest bude uzrokom spašavanja nečijeg života. Ovom akcijom povodom obilježavanja rođenja Muhammeda, s.a.v.s., muslimani ovog podneblja su željeli poručiti da je humanost temeljna vrijednost kojoj nas uči plemeniti poslanik, Muha-

mmed, s.a.v.s. Podstaknuti kur'anskim principom koji kaže da „ko spasi jedan život kao da je spasio čovječanstvo“, vjernici su željeli pokazati kako u islamu, princip poštovanja svetosti i očuvanja života predstavlja jednu od temeljnih poruka Muhammedove, s.a.v.s., časne misije. Osoblje Centra za transfuziju krvi u bjelopoljskoj bolnici se zahvalilo dobrovoljnim davaocima na odzivu ovoj humanoj akciji, ističući da od teške željezničke nesreće na Bioču, 23. januara 2006. godine do danas, nije bilo veće akcije dobrovoljnog davanja krvi u bjelopoljskom Centru za transfuziju krvi.

Predavanje Mukabela propraćena video „Zdrav život” projekcijom u Tuzima Tuzi - U organizaciji Internacionalnog naučnog centra (ILC) u Tuzima je 22. januara održana tribina na temu "Zdrav život". U programu su učestvovali Džemo ef. Redžematović i dr Nada Cicmil Šarić, a program je vodio Senad Padović. Prisutni su imali priliku da čuju od predavača kakav život treba da se živi i da li je danas moguće živjeti zdrav život i sačuvati zdravlje kao najveću Božiju blagodat. Džemo ef. Redžematović iznio je stavove Kur'ana i Sunneta koji tretiraju zdrav život, rekavši da je svaka vrsta zabrane konzumiranja hrane ili pića u Islamu vezana za njihovu štetnost, kao što je svaka dozvoljena vrsta hrane i pića vezana za njihovu ljekovitost i pozitivnost. Važnost zdravlja je izrečena u mnogim hadisima Poslanika, s.a.v.s., a i sama poslanička praksa dovoljno kazuje kako treba živjeti zdrav život. Dr Cicmil je govorila o lošim navikama pojedinaca i cjelokupnog društva koje i te kako štete ljudskom zdravlju i nagrizaju društvo. Na kraju predavanja prisutni su postavljali pitanja predavačima na koja su oni stručno odgovarali. Nakon predavanja upriličena je večera u restoranu "Čardak" od strane domaćina ove tribine.

Rožaje - U džamiji Sultan Murat II je već mjesec dana unazad u organizaciji Odbora Islamske zajed nice Rožaje , otpočela heftična mukabela Kur’ana, jedinstvena po tome što je učenje propraćeno video projekcijom pa je kao takva jedinstvena na ovim i širim prostorima. Učenje Kur’ana i rad po njemu obaveza je svakog muslimana. Kur’an je Knjiga od koje se insan nikad ne može zamoriti, pa, kao takav, vjekovima ne prestaje biti inspiracija ljudima. Njegove poruke i pouke su univerzalne, važe i aktuelne su uvijek i u svakom vaktu i tako će biti do Sudnjeg dana! Svaki musliman je u obavezi da Kur’an čita sa razumijevanjem, a za razumijevanje te obaveze postoje različiti načini. Ljudi često pitaju: “Kako da čitam Kur’an? Kako da razumijem i shvatim njegove ajete?”. Postoje mnogi načini. Jedan od njih je sva-

kako da se ljudi, odnosno džemat, sakupe u određeno vrijeme, na određenom mjestu na kojem će učiti, tumačiti, družiti se i napajati svoja srca ajetima iz Allahove, subhanehu ve te’ala, Knjige. Ovakva interaktivna tj. audiovizuelna metoda, kod koje se vizuelno, čitanjem i gledanjem u ajete i prevod njihovog značenja na prezentaciji, i slušanjem Kur’ana prati njegovo učenje, samo je još jedna u nizu načina da ljepota Kur’ana i

njegovo slušanje, njegove neiscrpne pouke i poruke koje se pri tom čuju i vide, ostavljaju na srce insana poseban utisak i doživljaj. Na mukabeli se uči pola džuza, a nakon učenja džematlije su u prilici da čuju i tefsir (tumačenje) ajeta. Mukabela se održava ponedjeljkom nakon jacije namaza u džamiji Sultan Murat II u Rožajama, a učač i njen inicijator je prof. hfz. Abdurrahman ef. Kujević. Dino Hot


ELIF

IZ VJERSKOG žIVOTA

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

18

Biblioteka Zejnel-beg Dizdar u Plavu osnovana je 1471., a obnovljena 2010. godine

Briga o jednoj od najstarijih biblioteka Stara knjižnica u Plavu osnovana je 1471. god. Osnovao ju je Zejnel-beg Dizdar. Knjižnica je prije nekoliko decenija nestala nemarom države. Odbor islamske zajednice Plav pokrenuo je projekat ponovnog otvaranja biblioteke. Jedna od najstarijih džamija na području Crne Gore je Carska ili, danas poznatija kao Stara džamija u Plavu. Sagrađena je davne 1471. godine za potrebe osmanlijske vojske i bila je dio utvrde Dizdarev grad koju je pored džamije sačinjavala i biblioteka i kule korišćene za smještaj vojnika, oružja i hrane koje su bile opasane visokim zidinama. Kao osnivač pomenutog kompleksa spominje se Zejnel-beg Dizdar. Danas od kula i biblioteke nema ni traga. Tek ponegdje vidljivi su tragovi nekadašnjih zidina. Ali džamija, ono što je najvrjednije i najuzvišenije u Plavu i dan-danas stoji, odolijevajući sv-

im turbulentnim vremenima. Carska džamija je danas spomenik kulture. Ibrahim Reković navodi da je V.

Vulević iz Ivangrada, danas Berana, napisao tekst pod naslovom «Knjižara iz 1471. godine» sa podnaslovom, »Ov-

aj objekat je dotrajao pa ga treba renovirati i staviti pod zaštitu Države», tekst je objavljen 29. februara 1968. godine u dnevnom listu «Politika». Nažalost, do renoviranja biblioteke nije došlo i jedan od najstarijih objekata kulture u Crnoj Gori je nestao! Odbor islamske zajednice Plav pokrenuo je projekat obnove zida koji je opasavao džamiju, makar u onom dijelu koji je još u vlasništvu Islamske zajednice ali i mnogo značajniji projekat, projekat - najstarije kutubhane (biblioteke) u Crnoj Gori. Naš Odbor još uvijek nije u stanju da rekonstruiše zgradu te stare kutubhane ali ono što možemo, trebamo i želimo učiniti jeste ponovno uspostavljanje biblioteke koja će čitaocima moći ponuditi autentičnu islamsku misao, prije svega onu koja se vjekovima razvijala na području Bosanskog ejaleta, kao i druga djela iz oblasti nacionalne istorije, književnosti i kulture na bosanskom i albanskom jeziku.

Podržite ovaj projekat To možete učiniti na dva načina: - tako što ćete biblioteci Zejnel-beg Dizdar u Plavu donirati knjige ili svojim novčanim prilozima koje možete uplatiti u kancelariji Odbora islamske zajednice Plav, - ili uplatom na tekući račun Odbora islamske zajednice Plav kod Atlasmont banke. Broj računa je 505-821-1105-35 sa obaveznom naznakom: za biblioteku. Ukoliko ste nastanjeni u zemljama Evropske unije ili Sjeverne Amerike a želite podržati biblioteku Zejnel-beg Dizdar to možete učiniti na sljedeći način:

Iz Evrope na intermediary bank: COBADEFF Commerzbank AG Frankfurt Account with institucion: /400876951500 ATLMMEP2 Atlasmont Banka AD Vaka Djurovića bb, Podgorica Beneficiary: / ME25505120000000191175 Iz Amerike na intermediary bank: SCBLUS33 Standard Chartered Bank New York Account with institucion: / 3582023619001 ATLMMEP2 Atlasmont Banka AD Vaka Djurovića bb, Podgorica Beneficiary: / ME25505120000000191175 Uz obaveznu naznaku za biblioteku.

U Plavu održano veče sjećanja na Poslanika Muhammeda, a.s.

Muhammed je kruna neba Plav - U organizaciji Odbora Islamske zajednice Plav, 14. februara 2011. godine u džamiji Sultaniji održano je veče sjećanja na Poslanika Muhammeda, a.s., ”Muhammed je kruna neba”. U prepunoj džamiji i prelijepoj atmosferi, stihovima najljepših ilahija posvećenih Božjem Poslaniku, a.s., iz pera naših najvećih pjesnika koje je učio Hor OIZe Plav, duše prisutnih su ponovo probudile usnulu ljubav prema voljenom Poslaniku. Program je vodio Muhamed ef. Cecunjanin koji se u ime Odbora Islamske zajednice Plav zahvalio musafirima na uloženom trudu i zamolio Allaha da im svaku stopu koju su prešli u sevap upiše. Odlomak iz Kur’ana proučio je Omer ef. Hasanović, dugogodišnji imam Arap džamije u Novom Pazaru. U ime Mešihata Islamske zajednice u Crnoj Gori, u svojstvu domaćina, skupu se

obratio inspirativnim predavanjem prof. Enis ef. Burdžović, šef Vjerskoprosvjetne službe koji je podsjetio koliku su ljubav prema Božjem Poslaniku u svojim grudima nosili njegovi drugovi. Prof. Senad ef. Halitović, imam centralne džamije u Novom Pazaru prenio je Plavljanima i Gusinjanima kao i svim muslimanima Crne Gore selame iz Mešihata Islamske zajednice u Srbiji. U svom obraćanju podsjetio je na univerzalnost Poslanikova života. Prof. Džavid ef. Preljević, imam centralne džamije u Tutinu prenio je selame tutinskog džemata i poručio da je omladina, odgojena u Islamu, garant našeg opstanka na rubu Evrope. Veče ljubavi prema Poslaniku a.s. krunisano je dovom koju je proučio prof. Nedžad ef. Hasanović.

U Plavu obilježena Nova hidžretska godina Dana 30. 11. 2010.g., u džamiju Redžepagića u Plavu izveden je prigodan program sa polaznicima vjerske pouke, povodom hidžretske 1432.g. U programu je učestvovalo 20. polaznika vjerske pouke koji su učili ilahije i kaside, kao i recitacije. Poslije uvodne riječi i najave programa imama Sinana Latića, predavanje o hidžri i njenom značaju održala je polaznica vjerske pouke, Elmira Redžematović, čije su izlaganje prisutni sa zadovoljstvom propratili. S. Latić

Mevlud u Husein-pašinoj džamiji Pljevlja - Povodom rođenja Poslanika Muhammeda a.s. u prepunoj Husein-pašinoj džamiji u Pljevljima, 14. 02. ove godine, proučen je tradicionalni Mevlud i održan prigodan program. Predavanje o značaju ovog događaja održao je imam Husein-pašine džamije, Samir ef. Kadribašić, koji je istakao da je Poslanik Muhammed a.s. poslat kao milost čitavom čovječanstvu, a da vjernik potvrđuje svoju pripadnost islamu vjerom u Allaha dž.š. i naročitom ljubavlju prema Poslaniku Muhammedu a. s. Recitacije su izvodili polaznici mekteba, dok je ostatak programa upotpunio hor Islamske zajednice „Husein-paša“. U tradiciji Pljevalja ova odabrana noć se naziva i „Noć Mevluda“. Jakub Durgut


19

OKO NAS

nov. 2010. - februar, 2011.

BS očekuje ponovno procesuiranje zločina Podgorica, 26. februara (MINA) - Bošnjačka stranka (BS) očekuje da će zločini u Štrpcima i Bukovici biti iznova procesuirani, a nalogodavci i počinitelji kažnjeni. Iz te partije su podsjetili na zločin koji se desio prije osamnaest godina, 27. februara 1993. godine, kada je, kako dodaju, iz voza 671, u stanici Štrpci, izvedeno 20 putnika koji su kasnije mučki ubijeni. Među njima je bilo osam državljana Crne Gore, jedanaest iz Srbije i jedan iz Bosne i Hercegovine (BiH). BS je podsjetila da okolnosti pod kojima se desio zločin nikada nijesu do kraja rasvijetljene. - Počinitelji i njihovi nalogodavci, uglavnom su ostali van domašaja pravde. Sudski proces koji je u Crnoj Gori vođen povodom ovog slučaja, nije ni izbliza rasvijetlio okolnosti zločina, a kažnjavanje samo jednog njegovog učesnika, nedovoljna je sudska satisfakcija za porodice i rodbinu nevinih žrtava, kaže se u saopštenju. Država se, kako navode, ni prema porodicama otetih i ubijenih, nije ponijela na adekvatan način. - Izostala je kontinuirana i stalna briga nadležnih institucija i društvene zajednice.

Vidljivo je da se ovaj, kao i drugi zločini i žrtve sve više potiskuju u zaborav, da se njihova težina pokušava relativizovati, što očigledno govori da naše društvo nije u stanju da se suoči sa prošlošću, saopštili su iz BS. Oni su rekli i da se u toj, ne tako davnoj prošlosti, desio zločin nad nedužnim civilima u Štrpcima, a u samoj Crnoj Gori, kako dodaju iz BS, desile su se deportacije bošnjačkih izbjeglica, etničko čišćenje pljevaljske Bukovice, hapšenja i zlostavljanja rukovodilaca SDA, logor Morinj i Kaluđerski laz. - Neprihvatljivo je da nijedan od ovih zločina nije adekvatno procesuiran, sudski proces koji je vođen za zločin u Štrpcima bio je obična farsa, kao i nedavna sramotna presuda Višeg suda u Bijelom Polju povodom zločina u Bukovici, navode iz BS. “Očekujemo da će ovi slučajevi biti iznova procesuirani, kažnjeni počinitelji i nalogodavci”. U BS očekuju isto i za počinitelje zločina deportacija bošnjačkih izbjeglica. - Nadamo se da će pravosuđe u Crnoj Gori, makar zbog budne pažnje evropskih institucija, uspjeti ono što nije moglo do sada, da se ad-

ekvatno pozabavi ratnim zločinima koji su se desili u Crnoj Gori ili nad njenim građanima, naveli su iz te partije. Iz BS su saopštili da je, početkom devedesetih godina, u Crnoj Gori sistematski, “preko državnog aparata, medija, policije i vojske, kao i podrškom agresiji na susjednu BiH i Hrvatsku”, stvoren pogodan ambijent u kome su se, kako dodaju, dešavali zločini nad Bošnjacima i pripadnicima drugih manjinskih zajednica. Adekvatnim sudskim procesuiranjem ovih zločina, kao i većom brigom o porodicama žrtava, Crna Gora može doprinijeti vlastitom suočavanju sa prošlošću, ali i institucionalno odgovoriti preuzetim obavezama jačanja efikasnosti pravosuđa, ocijenjeno je iz te partije. U BS smatraju da je pravosuđe u Crnoj Gori, kada su ti zločini u pitanju, pokazalo krajnju nezainteresovanost za adekvatno procesuiranje. - Podsjećanjem na zločin u Štrpcima, pridružujemo se obilježavanju ovog tragičnog događaja, sa željom da se zločini koji su se desili Bošnjacima, nikada i nikome ne ponove, poručili su iz BS.

Hafiz Hadžimulić preselio na Ahiret Sarajevo, 10. januara - U haremu Gazi Husrev-begove džamije u Sarajevu, nakon ikindije-namaza, klanjana je dženaza hadži hafizu Halidu ef. Hadžimuliću. Dženazi su prisustvovali i predstavnici Islamske zajednice u Crnoj Gori, reis Rifat ef. Fejzić, zamjenik direktora Medrese u Podgorici, prof. Rahman ef. Kačar, Glavni imam u Podgorici, prof. Džemo ef. Redžematović i prof. Sadmir ef. Hadžajlić. Dženazu je imamio reisu-l-ulema IZ u BiH dr. Mustafa Cerić. Hafiz Hadžimulić je ukopan pored novosagrađene Bakar-babine džamije, na At mejdanu, u Sarajevu. Hadži hafiz Halid ef. Hadžimulić je

preselio na Ahiret u subotu 8. januara u 96. godini. Halid ef. Hadžimulić je bio dugogodišnji službenik Gazi Husrev-begove biblioteke, glavni imam i hatib Careve džamije u Sarajevu, te mesnevihan, predavač Mesnevije. Hafiz Hadžimulić je rođen u ulemanskoj porodici u Sarajevu 16. oktobra 1915. godine. Završio je Šerijatsku gimnaziju u Sarajevu 1937. godine. Studirao je filološke fakultete u Zagrebu i Sarajevu. Poznavao je arapski, perzijski, turski, francuski, njemački i engleski jezik. Iza njega su ostali brojni prijevodi i obrađeni rukopisi.

islamske novine gazetë islame

ELIF

Povodom 18. godišnjice zločina u Štrpcima iz Foruma Bošnjaka/Muslimana poručili:

U istraživanja da se uključe i nadležni iz Crne Gore Podgorica, 27. februara (MINA) - Istraživanja Komisije za nestale Srbije, koja je pronašla posmrtne ostatke dvije od 19 otetih i ubijenih osoba u Štrpcima, prilika je i za nadležne organe u Crnoj Gori da se organizovanije uključe u istragu, smatraju u Forumu Bošnjaka/Muslimana. Forum je, povodom 18. godišnjice zločina u Štrpcima, ponovio da svi zločini, pa i taj, moraju biti rasvijetljeni. ”Počinioci i nalogodavci moraju biti privedeni licu pravde. Porodice žrtava, pogotovu, imaju pravo i ako ništa drugo, a ono punu istinu o stradanju njihovih članova, kao i na dostojnu sahranu njihovih kostiju”, kaže se u saopštenju Foruma dostavljenom agenciji MINA. Oni navode da tračak nade ulivaju najnoviji rezultati istraživanja Komisije za nestale Srbije, koja je pronašla posmrtne ostatke dvojice otetih. U Forumu se nadaju da će ta Komisija

učiniti sve da pronađe i posmrtne ostatke i ostalih otetih putnika tom, i drugim prilikama, tokom posljednje jugoslovenske ratne drame. - Prilika je i za nadlažne organe u Crnoj Gori da se organizovanije uključe u istragu i, konačno, uvaže inicijativu Foruma Bošnjaka/Muslimana za izgradnju memorijalnog centra u Podgorici, za sve žrtve zločina počinjenih u Crnoj Gori ili drugim prostorima bivše SFRJ, tokom posljednjih ratnih sukoba nad građanima Crne Gore ili nad drugima u ime Crne Gore, saopštili su iz Foruma. Dodaje se da bi to bila kakva-takva satisfakcija za neutješni bol porodicama i rodbini žrtava. - Ali i znak za sjećanje budućim generacijama da su se krajem 20. vijeka na ovim prostorima desila stravična stradanja nevinih ljudi, samo zato što se drugačije zovu, kao i da ne dozvole da se ikada više slično ponovi, poručili su iz Foruma.

Halil Bjelak preselio na Ahiret U petak, 31. decembra 2010. godine, na Ahiret je preselio profesor Halil ef. Bjelak, penzionisani službenik Rijaseta IZ u BiH, dugogodišnji prevodilac za arapski jezik u redakcija “Glasnika” Rijaseta IZ. Rođen je 26. 10. 1940. godine u Orašcu kod Prijepolja. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, a Gazi Husrevbegovu medresu, kao i Filozofski fakultet, odsjek za orijentalne jezike: arapski jezik i književnost, turski jezik i književnost i persijski jezik, u Sarajevu. Diplomirao je 1965. godine i stekao zvanje profesora arapskog jezika i književnosti. Na Filozofskom fakultetu u Sarajevu je radio do jula 1993. godine kada prelazi u Islamsku zajednicu gdje radi kao prevodilac za arapski jezik u

redakciji časopisa “Glasnik”. U svom radnom vijeku radio kao imam u Zavidovićima i Sarajevu, bio prevodilac-korespondent u bosanskohercegovačkim firmama u Iraku i Libiji. Preveo je s arapskog na bosanski jezik roman “Karnak”, Nobelovca Nedžiba Mahfuza i djelo “Na bedemima Bagdada”. Radove je objavljivao u “Glasniku”, “Preporodu” i dnevnim listovima. Bio je član Obnoviteljskog sabora Islamske zajednice u BiH. Bio je član UO Filozofskog fakulteta i Orijentalnog instituta u Sarajevu. U toku agresije na BiH, odmah se uključio u odbranu domovine. Tokom cijelog rata bio je predsjednik kluba odbornika SDA stranke opštine Novi Grad. www.rijaset.ba


ELIF

islamske novine gazetë islame

OD MAŠRIKA DO MAGRIBA

nov. 2010. - februar, 2011.

20

Psihoterapeut daje za beogradski „Blic” profil libijskog diktatora

Gadafi je narcis koji živi u svojoj realnosti Libijskom vođi Moameru el Gadafiju ni više od tri nedjelje demonstracija protiv njegove vlasti nijesu poljuljale uvjerenje da je u pravu i da će sačuvati funkciju lidera džamahirije, koju drži već 42 godine. “Libijski narod je spreman da se suprotstavi, libijski narod stoji uz mene u potpunosti”, rekao je Gadafi u intervjuu za Televiziju “Pink”, tvrdeći da su njegove snage opkolile manju grupu pobunjenika i bandita koje drogom snabdijeva Al Kaida i da će taj problem biti svakako riješen. Psihoterapeut Zoran Milivojević kaže za “Blic” da se u Gadafijevom slučaju radi o visokom stepenu narcisoidnosti koji je karakterističan za tirane, kao i da on ne uspijeva da sagleda realnost. - Smatram da kod Gadafija ne možemo da pričamo o poremećenosti pošto da je poremećen teško da bi se održao toliko dugo na vlasti. Vjerujem da je deformisan tim dosadašnjim obožavanjem. Njemu dece-

Ekstremna rješenja Psiholog Žarko Trebješanin kaže za “Blic” da su izjave koje je Gadafi dao u intervjuu tipične za diktatore i pretpostavlja da je libijski vođa okružen ljudima koji mu daju selektivne informacije. “On dobija ono što očekuje i želi da čuje, ne može da povjeruje da poslije više od četiri decenije žele da ga smijene. Bojim se da Gadafi može da posegne za ekstremnim rješenjima kada shvati da je gotov i da spali sve za sobom”, navodi Trebješanin. nijama pričaju da je nezamjenljiv, svi mu ljube ruke, takva realnost deformiše osobu i utiče na njenu sposobnost rasuđivanja. Gadafiju je sada nevjerovatno da prihvati potpuno različitu stvarnost. Puno je njegovih ministara, ambasadora, izaslanika koji su sada totalno promijenili priču. Prije je Gadafi bio divan, krasan, a sada je diktator, a oni su žrtve - kaže Milivojević, uz ogradu da je takođe moguće da smo mi jako dezinformisani i da nemamo predstavu o tome šta se tačno dešava u Libiji. Gadafi je u intervjuu pon-

ovio teoriju da Al Kaida drogira mlade Libijce i rekao da su ljudi koji su poginuli u dosadašnjim sukobima žrtve pobunjeničkih i terorističkih bandi, a ne njegovih vojnika. “Te bande su bez ikakve sumnje Al Kaida. Oni su spremni da poginu u džihadu. U svakom od tih gradova vlada strah, ljudi kažu: spasavajte nas. Iz Bengazija kažu da ne mogu da izađu na ulice jer ko pokuša da izađe, njega ubijaju, čekaju da ih oslobodimo od tih naoružanih bandi”, izjavio je Gadafi. Milivojević objašnjava za Blic da se libijski vođa na ovaj na-

Milioni stanovnika proslavili novu eru Egipta Milioni Egipćana izašli su, 18. februara, na ulice da bi proslavili novu eru u koju je zemlja ušla poslije svrgavanja predsjednika Hosnija Mubaraka, ali i da bi podsjetili vojne vladare na obećanje da će izvršiti brzu tranziciju u civilnu upravu. U danu koji će ostati upamćen u savremenoj istoriji Egipta, uticajni učenjak Šeik Jusef al Karadavi pozvao je naciju da bude strpljiva sa vojskom, kojoj je poručio da treba da ubrza tempo reformi i oslobodi političke zatvorenike. Al Karadavi, koji je došao iz Katara, bio je jedna od prvih uticajnih islamskih vjerskih ličnosti koje su podržale revoluciju. On je rekao vjernicima na Trgu Tahrir u Kairu da više nema straha kod Egipćana koji su svrgnuli modernog faraona uz

pomoć vjere i nadvladali podjele na vjerskoj osnovi, javlja Srna. Masovni skupovi održani su širom Egipta. Građani odaju poštu za najmanje 365 ljudi koji su poginuli tokom ustanka. Mnogi kažu da će brižno čuvati tekovine revolucije i paz-

iti da vojska sprovede obećanje o uvođenju demokratije i održavanju izbora u roku od šest mjeseci. "Ovo je ozbiljna poruka vojsci. Poslije ovoga danas, biće im jasnije da, ukoliko ne zaštite revoluciju i ne reaguju na zahtjeve naroda, ljudi sljedeći put neće doći na Tahrir da slave, nego će sa sobom ponijeti ćebad, kao ranije", izjavio je Mohamed el Said (28), koji je doputovao u Kairo iz Port Saida. Poslije revolucija u Egiptu i Tunisu, demonstracije protiv vlasti prenijele su se na Libiju, Jemen, Bahrein, Irak i Iran. Sadašnja egipatska Vlada je uglavnom u istom sastavu koji je Mubarak imenovao neposredno prije povlačenja sa predsjedničkog položaja. Rekonstrukcija Vlade očekuje se u narednim danima. (24sata.info)

čin obraća svojim simpatizerima kako bi ih motivisao. Ipak, prema Milivojeviću, iz aspekta političke i ratne propagande, Gadafi je prilično zakasnio. - Predugo je ćutao. Mogao je u startu da kaže da to nije demokratska revolucija, nego islamistička jer kada krene neka konfuzija, ljudi ne znaju šta da misle, uplaše se i veruju onom ko prvi definiše situaciju - navodi Milivojević. On je dodao i da postoji mo-

gućnost da Gadafi zavisi samo od informacija koje mu pružaju ljudi iz najbližeg okruženja. - Ako je izolovan i zavisi od njihovih informacija, moguće je da se javio sindrom ‘ubij glasnika’, odnosno da oni u strahu izbjegavaju da ga informišu do kraja, tako da nema pravu sliku. Ako pak ima prave informacije, a otpisuje njihovu važnost i minimizira ih, onda govorimo o visokom stepenu narcisoidnosti - kaže Milivojević.

Talas demonstracija se širi Jemenom, Iranom, Libijom, Bahreinom Demonstracije protiv aktuelnih režima, inspirisane smjenama vlasti u Tunisu i Egiptu, potresaju Jemen, Iran, Libiju i Bahrein. Vlada Jemena poslala je na ulice glavnog grada 2.000 policajaca, s namjerom da uguši demonstracije na kojima se traži da predsjednik države Ali Abdulah Saleh ode sa funkcije poslije 32 godine vladavine. Policajci, i uniformisani i oni u civilu, pucali su u vazduh kako bi spriječili hiljade studenata sa Univerziteta u Sani da se pridruže drugim demonstrantima u gradu. Demonstranti traže političke reforme i odlazak predsednika Saleha, koji održava savezničke odnose sa SAD u

borbi protiv Al Kaide na Arapskom poluostrvu. U Iranu su se sukobili predstavnici opozicije s pristalicama vlasti na sahrani jednog od žrtava antivladinih protesta u Iranu. Demonstranti na centralnom gradskom trgu u bahreinskoj prijestonici Manami takođe protestuju, tražeći korjenite političke reforme u zemlji. Do sada su ubijena dva šiitska demonstranta, a bahreinski minstar unutrašnjih poslova, šeik Rašid bin Abdulah alKalifa je rekao da su policajci odgovorni za njihovo ubistvo uhapšeni i da će protiv njih biti pokrenuta istraga. (RSE)


21

nov. 2010. - februar, 2011.

OD MAŠRIKA DO MAGRIBA

islamske novine gazetë islame

ELIF

UN: SAD uložile veto na rezoluciju o Izraelu SAD su, 18. februara, vetom spriječile Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija da zahtijeva od Izraela da obustavi kolonizaciju palestinskih teritorija koja, piše u tom tekstu, sprječava postizanje mira. Predstavnici ostalih 14 zemalja-članica Savjeta bezbjedosti su glasali za nacrt rezolucije u kojem piše da je "izraelska kolonizacija palestinske teritorije, okupirane od 1967. godine, uključujući istočni Jerusalim, nelegalna i predstavlja prepreku za postizanje pravednog, trajnog i sveobuhvatnog mira". U nacrtu rezolucije, koja je imala podršku 130 zemalja-članica UN, se "ponavlja zahtjev Izraelu - okupacionoj sili, da odmah i potpuno prestane sve aktivnosti na kolonizaciji okupirane palestinske teritorije". SAD su nastojale da ubijede Palestince da se ne ide na glasanje o tekstu, već, umjesto

toga, da se taj tekst prihvati kao izjava predsjedavajućeg Savjeta bezbjednosti, što ima manju političku snagu. Palestinski lider Mahmud Abas, tokom razgovora sa državnom sekretaricom SAD Hilari Klinton, odbacio je poziv Vašingtona da odustane od zahtjeva za donošenje rezolucije u Savjetu bezbjednosti, rekao je njegov predstavnik.

Palestinci revidiraju stav o pregovorima sa Izraelom Palestinska uprava će "preispitati" cio proces mirovnih pregovora sa Izraelom pošto su SAD vetom spriječile Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija da zahtijeva od Izraela da obustavi kolonizaciju palestinskih teritorija.

Bagdad od SAD traži odštetu od milijardu dolara

Gradska vlada iračke prijestonice Bagdada traži od SAD da isplati milijardu dolara odštete i uputi izvinjenje za nanijetu štetu podignutim zidovima tokom skoro osmogodišnjeg rata. U zvaničnom obavještenju vlasti Bagdada navode da su američke snage unakazile "divan grad". Prema saopštenju, veliki zaštitni zidovi, koji su podignuti radi zaštite, oštetili su kanalizicioni sistem, izazivaju saobraćajne gužve i otežavaju poslovanje. Gradski zvaničnici žele zvanično izvinjenje i milijardu dolara odštete. Više hiljada zaštitnih zidova zauzimaju veliki dio Bagdada, radi zaštite zgrada i vojnih kompleksa, a zatvaraju i cijela naselja.Bagdad je nedavno započeo uklanjanje velikih betonskih zidova. (RSE)

"Preispitaćemo našu procjenu cjelokupnog procesa pregovora Izraela i Palestine", izjavio je agenciji AFP Jaser Abed Rabo, generalni sekretar Izvršnog komiteta Palestinske

oslobodilačke organizacije (PLO) i glavni palestinski pregovarač. Američki veto je "nesrećna i neuravnotežena odluka koja utiče na kredibilitet američke

administracije", ukazao je Rabo. To je prvi put od dolaska Baraka Obame na vlast prije dvije godine da su SAD stavile veto na rezoluciju Savjeta bezbjednosti. (RSE)

Preminuo bivši predsjednik Tunisa Ben Ali Nakon nekoliko dana u komi, 19. februara, preminuo je Ben Ali, doskorašnji predsjednik Tunisa, javila je televizija France 24. Zine El Abidine Ben Ali ležao je u bolnici u Jeddi, a nekoliko izvora iz Saudijske Arabije javilo je da je bio u kritičnom stanju nakon komplikacija koje su uslijedile nakon moždanog udara. Podsjetimo, 14. januara ove godine 74-godišnji predsjednik sa porodicom je pokušao pobjeći u Francusku, ali mu tamošnje vlasti nisu dozvolile da sleti na njihovu teritoriju. Nakon 23 godine vladavine svrgnut je i bio je primoran da ode u Saudijsku Arabiju, gdje se liječio nakon moždanog udara, a vjeruje se da je bolovao i od raka prostate. (Sarajevo-x.com)

Muslimana prvo odbili pa ga primili nakon prijave s 'britanskim' imenom Britanski musliman je optužio zračnu kompaniju Cathay Pacific za rasizam nakon što su ga prvo odbili na razgovoru za posao, da bi ga poslije primili nakon što se prijavio sa 'britanskim' imenom. Salim Zakhrouf se prijavio za posao na šalteru Cathay Pacifica u zračnoj luci Heathrow.

Zakhrouf, koji u Velikoj Britaniji živi od 1991. i britanski je državljanin, obaviješten je mailom da nije izabran za razgovor. Dva dana kasnije se ponovo prijavio na konkurs sa identičnom biografijom ali ovoga puta kao Ian Woodhouse, te je na razgovor bio pozvan od istog službenika koji ga je prethodno bio odbio. Bijesni Zak-

hrouf je odbio doći na razgovor te je tužio Cathay Pacific zbog rasizma i diskriminacije. Kad je Daily Mail kontaktirao upravu Cathaway Pacific oni su rekli da je došlo do tragičnog nesporazuma zbog 709 aplikacija te su ponovo pozvali Zakhroufa na razgovor koji više nema volje raditi za ovu kompaniju. (dnevnik.hr)


ELIF

SA MINBERE

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

22

DR JUSUF EL -KARADAVI

Pušenje je opasan porok Pušenje je jedan od poroka kojim su u današnjem vremenu iskušani ljudi. Njime su iskušani Arapi, a posebno muslimani. Ono je postalo virus kojeg ljudi prenose jedan od drugog. Pušenje sliči epidemiji koja se širi isto kao vatra u ljuskama. Ova naviku preuzimaju mladi od starih, sinovi od očeva, siromasi od bogataša, a ljudi su postali kao što se veli kopija jedan drugom. Time su postali robovi ovog poroka i navici za koju izgleda nemaju prevenciju. Ranije razilaženje učenjaka u donošenju propisa o pušenju Ovaj porok se pojavio u XVI vijeku. Učenjaci su se razilazili po pitanju donošenja propisa o konzumiranju duhana, pa su neki donijeli fetvu da je ono haram, a neki da je mekruh, dok su neki rekli da je mubah, oslanjajući se pri tom na pravilu da su u osnovi sve stvari dozvoljene, sve dok se ne dokaže suprotno, što po ovom pitanju nije dokazano. U našem vremenu moramo donijeti fetvu da je konzumiranje duhana haram Ali u našem vremenu moramo donijeti nedvojben propis u kojeg neće biti sumnje, a taj propis je da je pušenje duhana čisti haram, jer je ovaj stav baziran na mišljenju liječnika. Kada liječnik kaže da je neka stvar štetna i da u njoj nema koristi, onda islamski pravnik mora slijediti te upute i reći da je dotična stvar nesumnjivo haram. Ovo je upravo i mišljenje islamskih pravnika koji su rekli, i sada kažu, da je konzumiranje duhana haram. Svoje mišljenje su bazirali na nekoliko stavki: Pušenje je u oprečnosti sa pet neophodnih komponenti za čovjeka Prva: Pušenje je nesumnjivo štetno. Ono je štetno po život, razum, vjeru, imetak i potomstvo. To su ustvari štetnosti koje utiču na pet osnovnih komponenti, kako ih islamski pravnici nazivaju, ko-

je čine ljudsko življenje i bivstvovanje. Pušenje je štetno po dušu, život i zdravlje Pušenje je pogubno po dušu čovjeka i njegovo zdravlje. Na tome su složni svi svjetski liječnici i naučni instituti, pa su zato naredili fabrikama duhana, ili cigareta, nazovite ih kako god hoćete, da informiraju potrošače da je pušenje maligno po zdravlje. Konzumiranje duhana je štetno po zdravlje čovjeka, jer prouzrokuje razne karcinome u plućima, grlu, itd., kao što također, negativno utiče na kardiovaskularni sistem. Dakle, konzumiranje cigareta je štetno po život i zdravlje ljudi. Tačno je da pušenje nije automatska šteta, već se iza njega krije sporo uništavanje zdravlja. Postoje otrovi koji odmah ubijaju, a postoje otrovi koji ubijaju nakon godinu, dvije ili deset. Duhan je ubitačni otrov. U njemu postoje supstance kao što su: katran, crni mak, nikotin, kao i druge kemijske i otrovne materije koje dugoročno štete ljudskom organizmu. Čovjek koji konzumira duhan upija otrov kojim sebe lagahno ubija. A da li je dopušteno čovjeku da sebi oduzme život kad Allah, dž.š., u Kur'anu veli: "I jedni druge ne ubijajte! Alah je, doista, prema vama milostiv." (Nisa: 29) Učenjaci su suglasni na tome, da muslimanu nije dopušteno konzumirati bilo šta što će naškoditi njegovom stanju i imetku, pa makar se radilo o nebitnoj stvari, jer Allah, dž.š., veli: "I imetak na Allahovom putu žrtvujte, i sami sebe u propast ne dovodite, i dobro činite, Allah, zaista, voli one koji dobra djela čine." (Al-Bekare: 195) "I jedni druge ne ubijajte! Alah je, doista, prema vama milostiv." (An-Nisa: 29) Poslanik, a.s., kaže: "Nema štete, ni oštećenog." Ne šteti sebi, a ni drugima. Kako može biti dozvoljeno musliman da naškodi sebi?! Filozofija islama je u ovom slučaju jasna, baš kao što se jasno vidi sunce u proljetnom da-

nu. Čovjek nije sebi svoj vlasnik, pa da sebe naudi kako želi. Ti nisi sebe stvorio, već te je stvorio Allah: "O čovječe, zašto da te obmanjuje to što je Gospodar tvoj plemenit, koji te je stvorio –pa učinio da si skladan i da si uspravan – i kakav je htio lik ti dao? (Al-Infitar: 6-8) Kako možeš svojim izborom sebi nauditi? Da li može to uraditi razuman čovjek? Sigurno ne može. Kako onda pušač šteti i sebi i drugima??! Nauka i medicina su potvrdili da pušač nemilosrdno šteti drugima. Ja nisam pušač, ali kada sjedim sa pušačem i ja sam u nekoj mjeri pogođen dimom usprkos mojoj volji, jer udišem dim cigareta. Pušač negativno utiče na okolinu, svoju ženu, djecu i sve u susjedstvu, dakle, on šteti sebi i drugima. Zato kažemo da je šteta po dušu, zdravlje i život od ove navike potvrđena. Razumnom čovjeku nije dopušteno konzumirati duhan, jer je negativan utjecaj od duhana evidentan. Nije dopušteno, iole razumnom čovjeku, da uvlači taj otrov u organizam, pa makar to bilo i samovoljno. Pušenje je štetno po razum Allah nam je podario razum da bi njime razmišljali, pa je suludo da čovjek bez ičije prisile sebi naudi?! Pušenje je štetno po razum i negativno ne njega utiče, jer sadrži u sebi vrstu opijuma kojeg čovjek osjeća prilikom prve cigarete. Dovoljan dokaz tome je ponašanje pušača, mislim onih pušača koji bezobzirno troše svoje imetke u onom što im šteti, a možda su njihovim familijama i djeci potrebne osnovne životne namirnice Da li je takav čovjek normalan? Nikako ne mislim da je on i njegov postupak normalan, ne uzimajući u obzir šta suvremena nauka i medicina kaže o utjecaju pušenja na mozak čovjeka. Pušenje je štetno po vjeru Kao što pušenje šteti duši i razumu, također, šteti i vjeri. Poznajem mnogo ljudi koji ne poste, a razlog tome je, kako jedan

od njih reče, cigareta. On konstatira: "Ne mogu bez cigareta. One su moj život." Puno ljudi se u vremenu posta iftari upravo ovom nečisti, odnosno cigaretom. Pored ovoga, pušenje vodi pušača činjenju djela koje je Allah zabranio. U njih spada rasipanje imetka, pričinjavanje štete drugima, neizvršavanje vjerskih i dunjalučkih obaveza koje je Allah naredio. Pušač ne može biti spreman na borbu na Allahovom putu, da odbrani vjeru, zemlju, ili čast, jer ga duhan fizički slabi i sprječava dotok snage koja mu je potrebna za mobiliziranje i podnošenje teškoća tokom džihada. Pušenje je štetno po potomstvo Poznato je da pušenje škodi potomstvu. Ono škodi djeci i porodici, što je evidentno. Najnovija izučavanja potvrđuju da djeca koja odrastaju u pušačkom ambijentu imaju slabije srčane arterije, odnosno kardiovaskularni sistem, nego druga djeca koja ne odrastaju u takvom ambijentu. Oni također bivaju izloženi bolestima čiji broj samo Allah zna. Ukoliko djeca žive sa roditeljima koji konzumiraju duhan, oni žive u zagađenom društvu i okolini u kojoj nasilno udišu dim duhana i takoreći s nevoljom puše. Pored toga, oni slijede oca pušača, misleći da je pušenje znak muškosti. Zbog toga puno djece se hvata za cigaretu i kutiju duhana, kako bi naznačili da su već odrasli i postali dio ljudi. Uzrok tome su roditelji koji konzumiraju duhan. Pušenje je štetno po imetak Pušenje je štetno po svih pet neophodnih komponenti za život među kojima spada i imetak. Pušač troši novac u ono što ne koristi ni na dunjaluku, ni na Ahiretu. Učenjaci su složni da je uništavanje imetka na takav način haram. Uništavanje imetka nije dozvoljeno, jer je to Poslanik, a.s., svojim hadisom zabranio. Imetak pripada Allahu, a ti si opunomoćen da ga trošiš, a nije ti dopušteno da ga trošiš u nečem što nije korisno. Takvo trošenje ne koristi tvojem duhu, tijelu, razumu, duši, porodici i

ummetu. Pušač ličnim imetkom kupuje sebi štetu. Da barem to besplatno čini, nego uz plaćanje cijene, sebi škodi. Da li to predstavlja razumski ili vjerski čin?! Od koga kupuje taj duhan? Kupuje ga od svjetskih duhanskih firmi poput Marlbora, idr. koje su kolonizatorske firme. Njihovi vlasnici su u većini slučajeva Židovi, ili su njihovi podanici koji samo na marketingu ulažu po nekoliko milijardi dolara. Ja sam skoro to pročitao, ali ne mogu se sjetiti tačne cifre, međutim, radi se o enormnoj sumi novca. A kada toliko utroše, koliko li tek zarade?! Sigurno je da zarade basnoslovne sume novca. A mi muslimani od njih kupujemo i činimo im milijarditi prihod. Neke islamske države imaju najveći procent pušača. U njih spada Pakistan i Egipat. U njima ljudi sa apetitom puše, a skoro da nemaju hljeba da jedu. Začuđujuće je vidjeti ljude kako kupuju cigarete i puše, a njihova djeca možda su željna za četvrt kilograma mesa, ili kilogram voća kojeg bi pojeli. Možda djeca toga pušača nemaju odjeće ili školskog pribora, udžbenika i osnovnih stvari, a njihov roditelj odlazi da usred te drame kupi sebi cigarete, ostavljajući svoju familiju u muci koju muče. Ovo se dešava ummetu. Mi pospješujemo promet artikala koje prodaju neprijateljske kompanije, plaćajući im godišnje milijarde dolara, i pri tom odvajamo novac od hrane naše djece i zarade. Ovo predstavlja financijski deficit i gubitak. (nastavlja se) Iz knjige „Džumanski biseri“ Preveo: Džemo Redžematović


23

nov. 2010. - februar, 2011.

MOZAIK

islamske novine gazetë islame

Ispovijest nerođene djevojčice Ovo je samo jedan od primjera živog nerođenog djeteta, čiji su životi prekinuti abortusom. A ja im mogu sa sigur “A nošću reći da nijedan razlog nije dovoljan da se prekine započeti život. Ja sam im na savjesti sigurno će mi se pru žiti prilika da tražim objašn jenje - hak”... Ova stvarnost je istovjetna sa embriološkim razvojem jedne bebe! 2. mart - Danas sam počela da živim. Jos uvijek o mom postojanju moj otac i majka nisu obaviješteni. Toliko sam malehna da me ne mogu vidjeti golim okom. Određen mi je pol. Biću djevojčica, morsko plavih očiju i kose boje zrela žita. 16. mart - Ustašca su mi se počela nazirati, za neko vrijeme ću se početi i smijati. Moja prva riječ bit će “MAMA” znaš li ti to draga mama! Ko je to rekao da nisam živa? 25. mart - Danas mi je srce počelo kucati. Veoma sam se obradovala. Ja ću ovo srce da ispunim imanom i ljubavlju. Mamice ovi dani su važni. Ni u kom slučaju se ne sn-

imaj na rengen, ne koristi nikakve lijekove, ne smiješ se čak ni od gripa razboljeti, molim te ne puši cigarete. Pij mnogo mlijeka i jogurta, šta da učinim da ti ovo saopštim! 1. april - Svaki dan sve više rastem. Noge su mi se oblikovale. Ovim nogama ću da trčim ka mami, ocu, raširit ću ruke i skočiti u zagrljaj. Međutim za sve ovo je potrbno još prilično vremena. 11. april - Danas su mi se na šakama ukazali prstići, koliko su malehni i sama sam začuđena, ali mi se mnogo dopadaju. Gospodar, Onaj koji me stvara, svaki moj

detalj je do sitnice u potpunosti isplanirao. On me stvara u najljepšem obliku, i ako su mi prstići sada malehni, u buduće će sigurno porast. Mamice njima ću milovati tvoju kosu i obraze, za tebe ću sakupljati cvijeće, držati očeve ruke, prstima držati olovku i pisati. 21. april - Mama i babo još ne znaju da sam djevojčica, možda očekuju sina. Ja želim da ih iznenadim. Molim vas da mi date lijepo ime. Znate i sami da po islamskim propisima ste svojoj djeci dužni lijepo ime dati. Ovaj detalj nemojte zapostaviti, jer

i na Sudnjem danu želim da me prozovu lijepim imenom. 9. maj - Danas mi se lice u potpunosti oblikovalo, mamice kada bih samo znala da li ličim na tebe! 12. maj - Već sada vidim sve oko sebe, mada mi je okolina mračna prilično... Mama... mamice kada bih te mogla vidjeti! Ili bar na tren zagrliti. 23. maj - Mamice glas tvoga srca mogu da čujem. Da li ti možes osjetiti otkucaj mog malehnog srca koje kuca samo za tebe. Doći ću na svijet u tvom naručju da zaspim, tvoje lice da gledam, sa tobom želim da se sretnem. Hoćeš li me vidjeti? I ti mene očekuješ sa istom ljubavlju zar ne? 27. maj - Ah... mama... mamice nepodnošljiv bol. Prsti su mi odrezani. Pluća su mi rasporena, srce mi iščupaše... Mama, neka mi ostave srce, koje kuca za tebe. Ubice... ubice... Danas su me ubili... A ja, ja sam mogla da budem majka, majka vjernika, onih koji žive po islamskim propisima, ubice da li ste svjesni toga, šta ste danas učinili??? Koga ste danas lišili islamskog života?! Selma Mehović

Godišnje više od 5.000 Britanaca pređe na islam Broj Britanaca koji su prešli na islam premašio je 100.000, a tome su dosta doprinijele mlade Britanke. Ova pojava je posebno učestala u posljednjih deset godina, a na islam prelaze Britanke čiji je prosjek godina 27, piše "Daily Mail". Ovo su rezultati studije koju je provela multivjerska grupa "Faith Matters", a oni pokazuju da Velika Britanija prolazi kroz proces islamizacije. U izvještaju se navodi kako su Britanci koji su prešli na islam istakli kako je njihova nova religija "perfektno kompatibilna" sa životom u Velikoj Britaniji. "Ti ljudi nisu petokolonaši čiji je cilj potkopavanje zapadnjačkog načina života, to su sasvim obični ljudi ujedinjeni u svom poštovanju vjere koju naj-

veći dio vidi kao savršeno kompatibilnu sa zapadnjačkim načinom života", stoji u izvještaju. Procjenjuje se da je oko 5.200 žena i muškaraca u Velikoj Britaniji, od čega 1.400 samo u Londonu, prešlo na islam u proteklih 12 mjeseci. Gotovo dvije trećine su žene, više od 70 posto njih su bijele, a prosječna starost pri prihvatanju nove vjere im je 27 godina. Konvertiti kao negativne strane u britanskom društvu navode alkohol i pijanstvo, nedostatak morala i neobuzdani konzumerizam, a više od 25 posto njih smatra da postoji "prirodan sukob" između života pobožnog muslimana i prosječnog Britanca. Devet od deset žena koje su prihvatile islam ističe kako se danas odijevaju više konzerva-

tivno nego prije, više od pola njih je počelo nositi maramu, a pet posto njih nosi burku. Više od polovine ispitanih je istaklo da njihov potez nije naišao na odobravanje njihove porodice. Prošle godine je Lauren Booth, svastika bivšeg premijera Tonyja Blaira, privukla veliki pu-

blicitet objavivši svoj prelazak na islam. Direktor "Faith Mattersa", Fiyaz Mughal, ističe kako je prelazak na islam ranije bio stigmatiziran i pogrešno povezivan s ekstremističkim ideologijama i diskriminirajućom kulturnom praksom. No, sve više to nije slučaj. (sarajevo-x)

ELIF

P OEZIJA

IMAMO Imamo breme U nasljeđe Imamo svjetlost Knjigu Božji hram Maslinu I smokvu. Imamo drvo Đe rađaju Zvijezde. Imamo Meleka na ramenu U bašči zlatnu Česmu Imamo smrt Da nam se Na dunjaluku Ne oduži Selman Ljačević

Učenik Medrese u Podgorici Remzija Dacić trijumfovao u kick-box meču

Daciću još jedna pobjeda Budva, 17. decembra 2010. U kick-box turniru, u dvorani hotela Splendid u Budvi, trijumfovao je učenik trećeg razreda Medrese u Podgorici, Remzija Dacić. On je u kategoriji 63 kg -low kick- efektnom borbom savladao svog protivnika iz Srbije, Miloša Glintića. Dacić je nastupio prvi u uvodnoj borbi velikog Splendid Grand Prix turnira i sigurnom i efektnom borbom izvojevao još jednu pobjedu. U dosadašnjoj karijeri imao je 25 borbi, od kojih je 20 okončao pobjedom. Ova, u nizu pobjeda je još jedna potvrda da se pred ovim mladim sportistom nalazi svijetla sportska budućnost.


ELIF

ZADNJA STRANA

islamske novine gazetë islame

nov. 2010. - februar, 2011.

24

KULTURNA BAŠTINA

Sahat kule III SAHAT-KULA U PLJEVLJIMA Sahat-kula u Pljevljima nalazi se na zapadnoj strani harema Husein-pašine džamije. Pretpostavlja se da je sahat-kula bila dio prvobitnog vakufa i da je izgrađena kada i sama džamija, sedamdesetih godina XVI vijeka. U osnovi je kvadratnog oblika dimenzija 3,5 x 3, 5 metara. Zauzima površinu od 12,25. m2. Debljina zida u podnožju je 92, a na samom vrhu 70 cm. Prema vrhu sahat-kule, ove se dimenzije neznatno smanjuju, tako da se bočne strane kule približavaju trapezoidnom izgledu.1 Visina sahat-kule je 24. metra. S obzirom na položaj gdje se nalazi stiče se utisak da je mnogo veća. Prečnik unu-trašnjosti je 1,80 m. cijelom dužinom čiji prostor omogućava pravilno postavljanje stepeništa, a isto tako omogućava slobodno kretanje dva ''tokmaka'' od kamena veličine 40 x 25 cm, koji služe za navijanje i rad satnog mehanizma. Krovna konstrukcija kule je od drveta, pokrivena olovnim limom. Na krovu se nalazi alem koji se sastoji od tri ''lopte'' s polumjesecom na vrhu, čiji su kraci okrenuti prema nebu. Unutrašnjost sahat-kule čini kružno stepenište naslonjeno na bočne zidove, a sastoji se od devet nivoa i 53 stepenice. Urađeno je od drvenih greda 6 x 14 cm, sa lijepim drvenim rukohvatom, 4 x 6 cm. Satni mehanizam veličine 80 x 50 cm, nalazi se na visini od 20 metara, a po načinu izrade i na osnovu ugraviranog natpisa firme koga je izradila ''Weil Harter'' da se zaključiti, da je izrađen u Austriji. Ploča sa brojčanikom i kazaljkama je prečnika 120 cm. Nalazi se na jugozapadnoj strani, okrenuta je prema čaršiji. Na ploči su arapskim brojevima ispisani parni brojevi, a neparni su obilježeni jednom crtom. Ispod sahata nalazi se platforma sa metalnom pločom koja služi za

intervencije-opravke na satu i satnom mehanizmu. Pored satnog mehanizma, sa desne strane, nalazi se otvor dimenzija 30 x 40 cm, za pristup brojčaniku. Iznad satnog mehanizma postavljeno je zvono veličine 51 x 22 cm uz koji je sistemom poluge vezan metalni čekić težine 2 kg, koji služi za otkucavanje datog vremena. Unutrašnje osvjetljenje sahat-kule vrši se preko vertikalnih konusnih otvora 10 x 30 cm ostavljenih na zidu sa jugoistočne šest i jugozapadne strane 2 , kao i četiri prozora sa lučnim svodom 110 x 160 cm u potkrovlju kule. Mehanizam je skoro istovjetan kao i kod minijaturnih zidnih satova koji su se mogli naći u kućama viđenijih porodica. Ulaz u sahat-kulu je sa istočne strane na kojem se nalaze jednokrilna drvena vrata, obložena metalnim limom, urađena u orijentalnom stilu, sa slomljenim lukom, veličine 16 x 65 cm. Gornji dio kule pri samom vrhu u dužini od tri metra je omaltan krečnim malterom i na svakoj strani ima po jedan

otvor (prozor), sa „slomljenim“ lukom. Od ostalog dijela kule odvojen je friznim (hatula) simsom. Cijela sahat-kula je bila omaltana krečnim malterom do 1974. godine kada je malter uklonjen. Pljevaljska sahat-kula je bila jedina ''informativna institucija '' koja je pokazivala protok vremena, sve do prvih decenija XX vijeka, pa i kasnije, jer je satova bilo malo, a bili su dostupni samo bogatijim Taslidžacima. Ona je posebno služila za ''objavu'' vremena obavljanja vjerskih obaveza: namaza, kada treba zapostiti u toku ramazana ili se iftariti-omrsiti, kao i svih drugih urbanih funkcija kasabe i njenih stanovnika. Sahat-kula je bila omalterisana krečnim malterom sa čitave vanjske strane. Nema podataka kada je presvučena malterom. Zavod za zaštitu spo-menika kulture RCG je, prvi put 1974. godine, ponudio pomoć da se ovaj objekat zaštiti od daljeg propadanja. Tom prilikom uklonjen je sav krečni malter i ostavljen grubo isklesani kamen, sa nekvalitetno obrađenim fugama, čime je ''otvoren''

1 - Istorijski leksikon Crne Gore, Podgorica 2006. str. 1095. 2 - Arhiv Odbora Islamske zajednice u Pljevljima; Jakub Durgut, dokumenta na osnovu sanacije sahat-kule 3 - Dr. Miodrag Todorov Bojović, ''Publika '', 8.10.2002; Jakub Durgut, Glas Islama, Novi Pazar, Oktobar 2004. str.18.

prodor atmosferskih padavina u unutrašnjost objekta. Tokom sanacije sahat-kule, izvršene su i manje popravke satnog mehanizma i spoljnog satnog izgleda. To je vrlo vješto i stručno restaurirao Besalet Pojatić, slikar.2 Nedugo, a usljed površno izvedenih sanacionih radova, na kuli i satnom mehanizmu, došlo je do zastoja rada sahatkule. Opština nije pokazivala interes da obezbijedi sahadžiju koji bi se starao o stalnom radu satnog mehanizma, a vremenom su se ukazivala sve veća oštešenja: fuge su ubrzo dobile šupljine (kaverne), prozori i kameni blokovi su počeli da se raspadaju. Unutrašnje drvene stepenice su zbog vlage u fazi truljenja. Dugo vremena je trebalo da se neko sjeti, da ovom vrijednom kulturnom znamenju posveti pažnji, i produži vijek trajanja.3 Posljednje popravke izvršila je Opština Pljevlja u junu, 2004. godine. Projektnu dokumentaciju je uradio Građevinski fakultet u Podgorici. Restauratorske i konzervatorske radove je izvršilo privatno građevinsko preduzeće iz Pljevalja,

''VING'', uz nadzor dipl. ing arhitekture, Muamera Kurtovića, iz Pljevalja. Tom prilikom je promijenjena krovna konstrukcija i krovnog pokrivača. Umjesto olovnog pokrivača postavljen je bakar. Izvršena je promjena ulaznih vrata i unutrašnjih stepenica, kao i svih dotrajalih elemenata kule. Opravku satnog mehanizma i stavljanjem u funkciju preuzeli su inžinjeri mašinstva, Mustafa Ajanović i Slavko Krezović, iz Pljevalja. Oštećeni stari alem sa vrha kule je saniran u Sarajevu. Učinio je to jedan kujundžija sa Baš-čaršije, koji ga je nadogradio i polumjesecom (polumjesec je bio otkinut puščanim metkom 1993. godine). Sahat-kula pripada vakufu džamije Husein-paše Boljanića, a u vlasništvu je Odbora Islamske zajednice u Pljevljima. Zajedno sa kompleksom istoimene džamije, kula je pod zaštitom države. UMJESTO ZAKLJUČKA Krajem XIX i početkom XX vijeka, kada osmanska uprava nestaje sa prostora današnje Crne Gore, u nasljeđe generacijama muslimana ostale su brojne džamije, mesdžidi, hamami, medrese, turbeta, šadrvani, česme, kaldrmisani sokaci, kamene ćuprije i sahat-kule. Ono što sada imamo sačuvano u izvornom obliku, jeste izraz ne samo naše, već cjelokupne društvene svijesti o značaju kulture na ovim prostorima, bez obzira kome ona pripadala. Nažalost, danas o tom nasljeđu najviše, a često i na jedini način, možemo saznati uglavnom sa starih fotografija, slika i crteža. Uzroke možemo tražiti u prirodnim ''procesima'' kataklizmima, vremenu ratnih razaranja ali i nesumnjivo sopstvenom nivou (a i drugih) i površnom osjećaju za vrijednost kulturne baštine na našim prostorima, na kojima preplitanje i prožimanje kultura još nijesu shvaćeni kao kvalitet i bogatstvo... Bajro Agović


elif67