Issuu on Google+

Noble 2013 Traczyk & Dumański Publisher S.A

10/13/2011

Wydanie 1

Alfred Nobel Człowiek ,który zmienił świat przez dynamit. Alfred Bernhard Nobel ur. 21 października 1833 w Sztokholmie, zm. 10 grudnia 1896 w Sanremo. Nobel rozpoczął swoją przygodę z chemią w Paryżu .Pracował tam w prywatnym laboratorium profesora T. J. Pelouze'a, sławnego chemika. Tutaj spotkał młodego włoskiego chemika Ascanio Sobrero który 3 lata później wynalazł nitroglicerynę, środek wybuchowy o znacznie większej mocy od wszystkich dotąd znanych. Nitrogliceryna była jednak zbyt niebezpieczna do praktycznych zastosowań. Jest ona cieczą o temperaturze pokojowej i wybucha pod wpływem wstrząsania i po lekkim ogrzaniu, co powoduje, że nie można jej transportować. Przełomowym pomysłem NOBLA było opracowanie technologii nasączania nitrogliceryną krzemionki, w wyniku czego powstała pasta, którą można było formować w pręty o średnicy pasującej do dziur wiertniczych. W 1867 opatentował tę technologię i zarejestrował znak towarowy "dynamit". Żeby detonacja lasek dynamitu stała się możliwa, wynalazł także detonator i zapalnik. Testament Nobla był zwięzły i jasno sformułowany. Jedynym zapisem dotyczącym osobiście zmarłego było polecenie otwarcia żył i spalenia zwłok. Reszta dotyczyła pieniędzy. Spadkobiercą i dysponentem miała być Szwedzka Akademia Nauk. 19 czerwca 1900 zarejestrowano Fundację Nobla, do której przekazano wszystkie aktywa należące do Alfreda Nobla. Fundacja ta zgodnie z jego testamentem zarządza dawnym jego majątkiem i przeznacza procenty od niego na wypłacanie nagród jego imienia, czyli Nagrody Nobla.

str. 1


Medal który otrzymują nobliści w ramach nagrody Nobla W tym roku Noble otrzymali. W DZIEDZINIE FIZYKI Profesor Peter Higgs oraz Profesor Francois Englert Nagrodzeni naukowcy od lat 60. badali cząstki elementarne, czyli najmniejsze składniki materii i całego wszechświata. Już wtedy wyliczyli, że musi istnieć jeszcze jedna tajemnicza cząstka, której brakowało w tak zwanym Modelu Standardowym. Model Standardowy to opis istniejących cząstek i sił. Poszukiwania tej tajemniczej cząstki trwały prawie pół wieku. Jej istnienie potwierdzono w zeszłym roku w europejskim ośrodku CERN. Ta - jak się ją nazywa potocznie - cząstka Higgsa sprawia, że inne cząstki w ogóle mają masę. Bez niej nie istnieliby ani ludzie, ani planety, ani nasz wszechświat. str. 2


W DZIEDZINIE MEDYCYNY James E. Rothman, Randy W. Schekman i Thomas C. Suedhof Odkryli sposób organizacji transportu wewnątrz komórki. Istotę odkrycia objaśnia agencja Reutesa. Każda komórka jest fabryką, która produkuje i ”eksportuje” cząsteczki. Owe cząsteczki są przenoszone w obrębie komórki w małych ”paczkach”, pęcherzykach. Laueraci Nobla ustalili, jakie zasady rządzą tym transportem, tak by każda cząsteczka trafiła na właściwe miejsce w komórce i to w odpowiednim czasie.

W DZIEDZINIE LITERATURY Alice Munro W Polsce ukazało się do tej pory dziewięć książek Alice Munro, w tym roku wydano jej "Drogie życie", "Miłość dobrej kobiety", "Przyjaciółkę z młodości" oraz "Taniec szczęśliwych cieni". W Polsce jej książki ukazują się nakładem m.in. W.A.B.

str. 3


W DZIEDZINIE EKONOMII Robert Shiller, Eugene Fama i Lars Peter Hansen

Za badania empiryczne cen artykułów. W swoich badaniach zajmowali się analizą cen artykułów oraz obserwacją trendów na rynkach akcji i obligacji. Prace te pomogły zrozumieć w jaki sposób działają rynki finansowe

W POKOJOWEJ NAGRODZIE NOBLA Organizacja ds. Zakazu Broni Chemicznej (Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, OPCW)

Organizacja została uhonorowana przez komisję przyznającą Nagrodę Nobla za swoje zakrojone na szeroką skalę działania zmierzające do eliminacji broni chemicznej.

str. 4


W DZIEDZINIE CHEMII Martin Karplus, Michael Levitt i Arieh Warshel Za opracowanie algorytmów umożliwiających komputerowe modelowanie przebiegu reakcji chemicznych.

str. 5


Alfred Nobel 2013