Issuu on Google+

‫به نام خـداوند جان و خـرد‬

‫انجمنصنفیشرکت هایاتوماسیونصنعتی‬

‫قطــره دریاسـت اگر با دریاسـت‬

‫ورنـه او قطـره و دریا دریاســت‬

‫صاحب امتیاز‪ :‬انجمن صنفی‬ ‫شرکت های اتوماسیون صنعتی‬ ‫مدیر مسئوول‪ :‬مهندس محمدحسن درویش‬ ‫سردبیر‪ :‬مهندس وحید تیموری‬ ‫شورای سردبیری (به ترتیب حروف الفبا)‪:‬‬ ‫مهندس محمد درویش‪ ،‬دکتر سعید شیری‪ ،‬مهندس رضا‬ ‫صادقی‪ ،‬دکتر علیرضا فریدونیان‪ ،‬مهندس هدایت گلکار‪،‬‬ ‫دکتر فرهاد معزی‪ ،‬مهندس محمدحسن موحدی‪ ،‬مهندس‬ ‫آرتور هوسپیان‬

‫امور مشترکین‪ :‬الناز سعیدی افشار‬

‫مدیر اجرایی‪ :‬مهندس سمیرا محمودی‬ ‫امور تبلیغات‪ :‬عاطفه بنایی‬

‫ﺧﺒـــــــﺮ‬

‫ﺳـﺮﻣﻘــــﺎﻟﻪ‬ ‫ﺳـﺎﻝ‪ /14‬ﺷـﻤﺎﺭﻩ ‪ / 8‬ﭘﻴـﺎﭘﻰ ‪ / 126‬ﺁﺫﺭ ‪90‬‬

‫‪2‬‬

‫ﺍﻋﺘﺮﺍﺽ ﻫﻴﺄﺕ ﺭﻳﻴﺴﻪ ﻱ‬ ‫ﻗﺸــﻢ ﻭﻟﺘـﺎژ؛‬ ‫ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﻔﻰ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻯ‬ ‫ﻭﺍﺣﺪ ﻧﻤـﻮﻧﻪﻱ‬ ‫ﺩﻭﻟﺘﻰﻫﺎ‬ ‫ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭ‪/‬ﺑﻪ ﺷﺒﻪ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴـﻖ ﻭ ﺗﻮﺳـﻌﻪ‬ ‫‪ / 126‬آذر ‪90‬‬ ‫پیــاپی‬ ‫ســال‪ /14‬شـماره ‪8‬‬

‫خبـر‬

‫‪3‬‬ ‫‪3‬‬

‫ﻧﻮﺳـﺎﻥ‬ ‫ﻗﻴﻤـﺖ‬ ‫‪4‬‬ ‫ﺍﺭﺯ‬ ‫ﭼﻨﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﻏﺪﻏﻪ ﻱ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﺳﺒﺪ ﺩﻏﺪﻏﻪﻫﺎ‬ ‫ﻭ ﻣﺸــﻜﻼﺕ ﺟﺎﺭﻱ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻛﺸﻮﺭ‪ ،‬ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ‬ ‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻭ ﺻﻨﻌﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ ،‬ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﺍﺳــﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﺻﻠﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻄﺮﺡ‬ ‫ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸــﻮﺭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎﺕ‬ ‫ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻭ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﻋﺮﻑ ﻧﺮﺥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﻳﺎﻝ ﺑﺎ ﺍﺭﺯﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺩﻻﺭ ﻭ ﻳﻮﺭﻭ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺁﻥ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺭ‬ ‫سايبـــري‬ ‫تهــديدات‬ ‫ﺁﺯﺍﺩ! ﻭ ﺩﻭﻟﺘﻲ‪.‬‬ ‫ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺣﻮﺯﻩ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ‬ ‫ﺍﺳــﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻦ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﺫﻛﺮ‬ ‫متـرتب بر‬ ‫ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺟﺪﻳﺪ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺩﺍﻝ ﺑﺮ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ‬ ‫كنتــرل‬ ‫سامـانه‬ ‫ﻧﺮﺥوﺍﺭﺯ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ‬ ‫هايﻭ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺗﺜﺒﻴﺖ‬ ‫صنعـــتيﻧﻴﺴﺖ؛ ﭼﺮﺍﻛﻪ‬ ‫اتوماســيونﺷﺪﻩﻱ ﻗﻴﻤﺖ ﺁﻥ‬ ‫ﺑﺎ ﺁﺯﺍﺩﺳﺎﺯﻱ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺣﻴﺎﺕ ﻭ ﻣﻤﺎﺕ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﺸــﻮﺭ ﮔﺮﻩ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ‬ ‫ﺧﻮﺍﺳــﺘﺎﺭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻧــﺮﺥ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺣﺪﺍﻗﻞ ﻫﻤــﮕﺎﻡ ﺑﺎ ﺗﻮﺭﻡ‬ ‫ﺩﺍﺧﻠﻲ‪ ،‬ﻫﺴــﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪﻩ ﻣﺴﺘﺜﻨﻲ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺍﺯ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﻭﻱ ﺳﻴﺎﺳــﺖ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺳﺮﻣﻘﺎﻟﻪﻱ‬ ‫ﺷﻤﺎﺭﻩﻱ ‪ 104‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪﻱ ﺻﻨﻌﺖ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ﻛﺸﻴﺪﻩ‬ ‫ﺷــﺪ ﻭ ﺗﺒﻌﺎﺕ ﻣﻨﻔﻲ ﺳﻴﺎﺳــﺖ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸــﻮﺭ ﺫﻛﺮ ﮔﺮﺩﻳــﺪ؛ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ‬ ‫ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷــﺪ ﻛﻪ ﺯﻳﺎﻥﺑﺎﺭﺗﺮﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺪ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥﺩﺍﺧﻠﻲﺩﺭﺗﻤﺎﻣﻲﺣﻮﺯﻩﻫﺎ‪،‬ﺍﻋﻢﺍﺯﺻﻨﻌﺘﻲ‬ ‫ﻭ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ‪ ،‬ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﻗﺪﺭﺕ‬ ‫ﺭﻗﺎﺑﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺑﺎ ﺭﻗﺒﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ‬ ‫ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺳــﺎﻟﻴﺎﻧﻪﻱ ﺑﻬﺎﻱ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪﻩﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪﺍﺕ ﺩﺍﺧﻞ‪،‬‬ ‫ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺑﻪ ﻧﺴــﺒﺖ ﺗﻮﺭﻡ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﺛﺒﺎﺕ ﻧﺴﺒﻲ‬ ‫ﻗﻴﻤﺖ ﻛﺎﻻﻫﺎﻱ ﻭﺍﺭﺩﺍﺗﻲ ﺑﻪ ﻭﺍﺳﻄﻪﻱ ﺛﺒﺎﺕ ﻗﻴﻤﺖ ﺍﺭﺯ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﺷﺪﻩﻱ ﺑﻬﺎﻱ‬ ‫ﺍﺭﺯ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺻﻨﻌﺖ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ‬ ‫ﺭﻓﺎﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺁﻥ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺍﺧﻴﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻭﻗﻮﻉ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﺪﻩﻱ ﻗﻴﻤﺖ‬ ‫ﺍﺭﺯ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻜﺎﻧﻪﻫﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻰﺗﻮﺍﻧﺪ‬ ‫ﺗﻨﺶﻫــﺎﻱ ﻛﻮﺑﻨــﺪﻩ ﻭ ﻣﺨﺮﺑﻲ ﺭﺍ ﺑــﺮ ﭘﻴﻜﺮﻩﻱ ﺑﺨﺶ‬ ‫ﺧﺼﻮﺻﻲ‪ ،‬ﺑﻪﻭﻳﮋﻩ ﺑﺨﺶ ﺻﻨﻌﺖ ﻛﺸﻮﺭ‪ ،‬ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻛــﻪ ﺩﺭ ﺑﻌﺪ ﻛﻼﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺍﻳــﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ‬ ‫ﻭ ﺍﺗﺨــﺎﺫ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵﻫﺎ ﭼــﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﻭ ﭼــﻪ ﻛﺎﺭﺑﺮﺩﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﺩﺍﺭﺩ؛ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺣﻮﺻﻠﻪﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺳــﺖ ﻭ ﻫﻢ‬ ‫ﺍﺯ ﺣﻴﻄــﻪﻱ ﺗﺨﺼﺺ ﻣــﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨــﻮﺍﻥ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎﻥ‬

‫‪22‬‬

‫ﺧﺒـــــ‬

‫قشــم ولتـاژ؛ واحد نمـونه ي‬ ‫تحقيـق و توسـعه‬

‫ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﺍﻳﻦ ﻣﺮﺯ‬ ‫ﻱ ﺿﻌﻴﻒ‬ ‫ﻣﺮﺍﻗﺐ ﺑﻮﺩ‬ ‫ﻭ ﺑﻮﻡ ﻫﺴــﺘﻴﻢ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫هیأتﻛﻪرییس‬ ‫انجمن‬ ‫ﻣﺒﺎﺩﺍهﺗﻨﻪ ي‬ ‫اعتراض‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻣﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺳــﺎﻝﻫﺎ ﺗﺤﻤﻞ ﻓﺸــﺎﺭ ﻣﺪﺍﻭﻡ‬ ‫شرکت‬ ‫صنفی‬ ‫پیمانکارﺗﺎﺏبه‬ ‫ های ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺩﻳﮕﺮ‬ ‫ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﻧﺮﺥ‬ ‫ﺗﺜﺒﻴﺖ‬ ‫ﻧﺎﺷــﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎﻱ‬ ‫ هاﺷﻜﻨﻨﺪﻩﺍﻱ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻫﺎﻱ‬ ‫ﺷﻮﻙی‬ ‫ﭼﻨﻴﻦه دولت‬ ‫ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ شب‬ ‫ﻭ ﺗﺎﺏ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺘﻢ ﻧﻴﺖ‬ ‫مشتركﻛﻪ ﺑﻪ‬ ‫ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﻳﻢ‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻫﻢ‬ ‫تشكﻃﻮﺭل ها‬ ‫كارگروه‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﺳﺎﺯﺍﻥﻭﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﺍﻥﺣﻮﺯﻩﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻛﻼﻥ ﻛﺸﻮﺭ‬ ‫درپي تحقق خواست هاي‬ ‫ﺍﺯ ﺍﺗﺨﺎﺫ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳــﺖﻫﺎﻳﻲ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ؛‬ ‫مشترك‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻭ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﺩﺭ ﮔﺎﻡﻫﺎﻯ ﻧﺨﺴــﺖ‬ ‫ﺍﻣــﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﻫﺮ‬ ‫ﻧﻮﺍﻗﺼﻲ ﻫﻢ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻛﺴــﺎﻧﻰ ﻛــﻪ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﻭ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ‬ ‫ﺗﺒﻌﺎﺕ ﻣﻨﻔﻰ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻰﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺸــﻜﻼﺕ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﺴﺆﻭﻻﻥ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ‪-‬ﮔﻴﺮﺍﻥ‬ ‫ﺑﺮﺳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺪﺍﺑﻴﺮ ﻻﺯﻡ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖﻫﺎﻯ ﻣﻮﺿﻌﻰ ﺩﻭﻟﺖ‪ ،‬ﺗﺒﻌﺎﺕ‬ ‫ﻣﻨﻔﻲ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﻭ ﻛﺎﺳﺘﻲﻫﺎ ﺟﺒﺮﺍﻥ ﺷﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺑﺪﻳﻬﻲ ﺍﺳــﺖ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ‪ 30‬ﺩﺭﺻﺪﻱ ﻧــﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺩﺭ‬ ‫ﻣﺪﺕ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﺴــﻴﺎﺭ ﻛﻮﺗﺎﻩ‪ ،‬ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﭼﺸــﻢﮔﻴﺮﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ‬ ‫ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎﻱ ﭘﺮﻭژﻩﻫﺎﻱ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﻱ ﺟﺎﺭﻱ‬ ‫تحقیق و‬ ‫ﺩﻳﮕﺮ‬ ‫راهبــرديﺍﺯ ﺳﻮﻱ‬ ‫مدیریتﭘﻲ ﺩﺍﺷــﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﮕﺎﻩﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺩﺭ‬ ‫ﺟﻠﻮﻩ ﻧﻤﻮﺩﻥ‬ ‫ﺍﺭﺯ‪،‬وﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ‬ ‫ﻧﻮﺳﺎﻧﺎﺕ ﺷﺪﻳﺪ ﻗﻴﻤﺖ‬ ‫ﻧﺎﭘﺎﻳﺪﺍﺭآن‬ ‫نقـــش‬ ‫توســعه‬ ‫ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺣﺲ ﻋﺪﻡ ﺍﻃﻤﻴﻨﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ‬ ‫ش های‬ ‫ﻧﺘﻴﺠﻪرو‬ ‫اکتســاب‬ ‫ﺑﻪ ﺷــﺮﺍﻳﻂ در‬ ‫ﺳــﺮﻣﺎﻳﻪﺩﺍﺭﺍﻥ ﻭ‬ ‫ﮔﺮﻳﺰ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼــﺎﺩﻱ ﻭ ﺩﺭ‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪﻱ‬ ‫ﺟﺪﻳﺪ ﻭ‬ ‫ﮔﺬﺍﺭﻱﻫﺎﻱ‬ ‫ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺍﺯ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ‬ ‫شـرکت‬ ‫  های‬ ‫فنــاوري در‬ ‫ﻛﺴﺐ ﻭ ﻛﺎﺭ ﻣﻮﻟﺪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫تولیـــدی‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺷﺎﻳﺴــﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺁﺛﺎﺭ ﻣﻨﻔﻲ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ‬ ‫ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧــﺮﺥ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺑﺎ ﺍﺗﺨﺎﺫ ﺗﺪﺍﺑﻴﺮﻱ ﻫﻮﺷــﻤﻨﺪﺍﻧﻪ ﺍﺯ ﺳــﻮﻱ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﺳﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻣﺴــﺆﻭﻻﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻛﺸــﻮﺭ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ‬ ‫ﺣﻤﺎﻳــﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﺷــﺪﻩ ﺍﺯ ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺗﺎ ﺣﺪﻱ‬ ‫ﺗﻴﻤـﻮﺭﻯ‬ ‫ﻭﺣﻴـﺪ‬ ‫ﺗﻮﺍﻥ ﺑﻪ ﻓﺮﺍﻫﻢ‬ ‫ﻛﻨـﻨﺪﻩ‪:‬ﻫﺎ ﻣﻲ‬ ‫ﺗﻬﻴﻪﺣﻤﺎﻳﺖ‬ ‫ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪﻱ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻧﻤــﻮﺩﻥ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻋﻘﺪ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻫﺎ ﺍﺭﺯﻱ ﺑــﻪ ﺟﺎﻱ ﺭﻳﺎﻟﻲ ﻣﻴﺎﻥ‬ ‫ﻛﺎﺭﻓﺮﻣﺎﻳــﺎﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭﺍﻥ ﺑﺨــﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻭ ﻳﺎ‬ ‫ﻟﺤﺎﻅ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺑﻬﺎﻱ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻫﺎ ﺍﺷﺎﺭﻩ‬ ‫ﻧﻤﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎﺕ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺑﺮ‬ ‫ﻫﺰﻳﻨﻪﻱ ﭘﺮﻭژﻩﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ‪ .‬ﻋﻤﻞ‬ ‫ﻛﺮﺩﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻪ ﻭﻋﺪﻩﻫﺎﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﺣﻤﺎﻳﺖ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﻨﮕﺎﻩﻫــﺎﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪﻱ ﻭ ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻــﻲ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺍﺟﺮﺍﻱ‬ ‫ﻃﺮﺡ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪﺳﺎﺯﻱ ﻳﺎﺭﺍﻧﻪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺗﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﻣﺆﺛﺮ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎﻥ‪ ،‬ﺻﻨﻌﺘﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺑﺨﺶ‬ ‫ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻛﺸﻮﺭ ﻃﻲ ﺳﺎﻝﻫﺎﻱ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ‬ ‫ﺍﺧﻴﺮ ﻛﻪ ﺣﻠﻘﻪﻱ ﺗﺤﺮﻳﻢﻫﺎﻱ ﻓﻨﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﻫﺮ‬ ‫ﺭﻭﺯ ﺗﻨﮓﺗﺮ ﻭ ﺗﻨﮓﺗﺮ ﺷــﺪﻩ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﻭﻟﺖ‬ ‫ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺮ ﻗــﺪﺭﺕ ﻭ ﺍﺭﺍﺩﻩﻱ ﺍﻳﻦ ﺑﺨﺶ‪،‬‬ ‫ﻋﻠﻲﺭﻏﻢ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺩﺷﻮﺍﺭ ﻛﻨﻮﻧﻲ‪ ،‬ﭘﻠﻪﻫﺎﻱ ﺗﻮﺳﻌﻪﻱ ﺻﻨﻌﺘﻲ‪،‬‬ ‫ﺍﻗﺘﺼــﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺸــﻮﺭ ﺭﺍ ﻳﻜﻲ ﭘــﺲ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮﻱ‬ ‫ﭘﻴﻤــﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺑﻬﺮﻩﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺗــﻮﺍﻥ ﻋﻠﻤﻲ ﻭ ﻓﻨﻲ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﻓﺸﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺑﻜﺎﻫﺪ؛ ﻛﻪ ﺷﺮﻁ ﻻﺯﻡ ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺤﻘﻖ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺍﻣﺮ‪ ،‬ﻭﺟﻮﺩ ﺍﺭﺍﺩﻩﻱ ﺟﺪﻱ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳــﻄﻮﺡ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻭ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳـﺮﺩﺑﻴـﺮ‬

‫‪30‬‬

‫ﺧﺒـــــ‬

‫ﻓﺎﺭﺱ‪ :‬ﺍﻋﻀﺎﻯ ﻫﻴﺄﺕ ﺭﻳﻴﺴﻪ ﻱ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﻔﻰ‬ ‫ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺑﺮﻕ ﻭ ﺍﻟﻜﺘﺮﻭﻧﻴﻚ ﻗﺸﻢ‬ ‫ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻯ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭ ﻭ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺕ ﻣﻰ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻛﻪ‬ ‫ﻭﻟﺘﺎژ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﻋﻀﺎﻱ ﻓﻌﺎﻝ ﻭ ﺑﺎﺳﺎﺑﻘﻪ ﻱ ﺍﻧﺠﻤﻦ‬ ‫ﻧﻬﺎﺩﻫﺎﻯ ﺩﻭﻟﺘﻰ ﻭ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻯ ﺷﺒﻪ ﺩﻭﻟﺘﻰ ﺑﺎ‬ ‫ﺻﻨﻔﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻱ ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥ ﺻﻨﻌﺘﻲ‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﭘﺮﻭژﻩ ﻫﺎﻯ ﺻﻨﻌﺖ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﺁﻥ ﻫﻢ ﺧﺎﺭﺝ‬ ‫)‪ (AIAC‬ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺩﺭ ﺍﻭﻟﻴﻦ ﺟﺸﻨﻮﺍﺭﻩ ﻱ‬ ‫ﺍﺯ ﺿﻮﺍﺑﻂ‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻴﻜﺎﺭﻯ ﻭ ﺧﺎﻟﻰ ﺷﺪﻥ ‪80‬‬ ‫ﺑﻴﻦ ﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﺟﻮﺍﻳﺰ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻱ ﺍﻳﺮﺍﻥ‬ ‫ﺩﺭﺻﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻯ ﺧﺼﻮﺻﻰ ﻋﻀﻮ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ‪ 11‬ﻣﻬﺮﻣﺎﻩ ﺗﻮﺳﻂ ﺍﻧﺠﻤﻦ‬ ‫ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ‪ .‬ﻣﻨﻮﭼﻬﺮ ﺍﻗﺒﺎﻟﻰ‪ ،‬ﺩﺑﻴﺮ ﺍﻧﺠﻤﻦ‬ ‫ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﺮﺍﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻱ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻭ‬ ‫ارتبـاطي ﺻﻨﻔﻰ ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎﻯ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺕ‬ ‫ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ‬ ‫ﮔﺮﺩﻳﺪتﺑﻪ هاي‬ ‫ﺑﺮﮔﺰﺍﺭقابليـ‬ ‫ﺍﻳﺮﺍﻥازﺩﺭشـرکت‌های‬ ‫حمایــت‬ ‫ﻣﻌﺎﺩﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ •‬ ‫ﺟﻤﻊ ﺧﺒﺮﻧﮕﺎﺭﺍﻥ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﻯ ﺍﻳﻦ ﻧﺸﺴﺖ ﮔﻔﺖ‪:‬‬ ‫ﻭﺍﺣﺪﻫﺎﻱ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻱ ﻛﺸﻮﺭ‬ ‫‌بنیـان؛ یـک ضرورت‬ ‫‪200‬ﺷﺮﻛﺖ ﺣﻘﻮﻗﻰ ﻋﻀﻮ ﺍﻳﻦ دان‬ ‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪ‪ .‬توسـعه يافته‬ ‫ش ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﺍﻧﺠﻤﻦ‬ ‫ﻣﻠﻲشركتﻛﻪ ﺍﺯ ‪50‬ﺳﺎﻝ ﻗﺒﻞ ﺗﺎ ﻛﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩ‬ ‫ﭼﻨﺪﻱ ﭘﻴﺶ ﻧﻴﺰ• ﺩﺭ ﮔﺮﺍﻣﻴﺪﺍﺷﺖ ﺭﻭﺯ‬ ‫كاليبــراتورهاي‬ ‫ﺻﻨﻌﺖ ازتجـارت فنـاوري‬ ‫سهـمﻯ ايران‬ ‫ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﻣﻌﺪﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻣﺮﻛﺰ ﻫﻤﺎﻳﺶ ﻫﺎﻱ‬ ‫‪Fluke‬‬ ‫ﺑﺮﺝ ﻣﻴﻼﺩ ﻭ ﺑﺎ ﺣﻀﻮﺭ ﻣﺴﺆﻭﻻﻥ ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻭﻯ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺩﺍﺩ‪ :‬ﻭﺿﻊ ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮ ﺷﺮﺍﻳﻂ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻯدرصــد‬ ‫پيشرفته؛ ‪2‬‬ ‫يكپارچه‬ ‫شـدن فنـاوريﻛﺸﻮﺭ‪ ،‬ﺑﺎﻋﺚ ﺷﺪﻩ ‪ 80‬ﺩﺭﺻﺪ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺍﻳﻦ‬ ‫ﺻﻨﻌﺘﮕﺮﺍﻥ ﻭ‬ ‫ﻭ ﻣﻌﺎﺩﻥ ﻭ ﺟﻤﻊ •ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺯ‬ ‫ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎ ﺧﺎﻟﻰ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ‬ ‫ﻣﻌﺪﻧﻜﺎﺭﺍﻥ ﻛﺸﻮﺭ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ‪ ،‬ﻣﺪﻳﺮﻋﺎﻣﻞ‬ ‫ هاي‬ ‫سامـانه‬ ‫ايمـني در‬ ‫ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ‬ ‫ﺑﻪ‬ ‫ﻛﻨﺪﻯ‬ ‫ﺑﺎ‬ ‫ﻧﻴﺰ‬ ‫ﻣﺎﻧﺪﻩ‬ ‫ﺑﺎﻗﻰ‬ ‫ﺩﺭﺻﺪ‬ ‫‪20‬‬ ‫ﻭ‬ ‫ﺳﭙﺎﺱ‬ ‫ﻟﻮﺡ‬ ‫ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﻔﺘﺨﺮ ﺑﻪ‬ ‫امـسال شاهد اتوماسیون‬ ‫‪EtherCAT‬‬ ‫ﺩﺭ ﭘﺮﻭژﻩ ﻫﺎﻯ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺣﻴﺎﺕ ﺩﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻭﺍﺣﺪ‬ ‫ﺗﻨﺪﻳﺲ ﺭﻭﺯ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﻣﻌﺪﻥ‪ ،‬ﺑﻪ‬ ‫ﺍﻳﻦ در شبکه ی برق ايران‬ ‫پيشرفته‬ ‫ترانسمیترها با ﺍﻗﺒﺎﻟﻰ ﺑﺎ ﺑﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﻛﻪ ﻣﻰﺗﻮﺍﻥ ﮔﻔﺖ ﺗﻤﺎﻣﻰ‬ ‫مبدلﺍﺯ وﺩﺳﺘﺎﻥ ﺭﻳﻴﺲ‬ ‫ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻱ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ ﺗﻮﺳﻌﻪ‬ ‫•‬ ‫ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺩﺭ‬ ‫ﺷﺮﻛﺖﻫﺎ ﺩﺭ ﺭﻛﻮﺩ ﻭ ﺑﻴﻜﺎﺭﻯ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﺟﻤﻬﻮﺭ ﻣﺤﺘﺮﻡ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫بـود‬ ‫خواهيم‬ ‫‪6mm‬‬ ‫ﺩﻭ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺍﺯ عرض‬ ‫ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻳﻰ ﻋﻀﻮ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻭ‬ ‫ﺩﺳﺘﺎﻭﺭﺩﻫﺎﻱ ﻭﺍﺣﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﺳﺎﺑﻘﻪﺍﻯ ‪ 50‬ﺳﺎﻟﻪ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺷﺎﻳﺪ ﻣﻨﺤﻞ‬ ‫ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻭ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﻱ ﻋﻠﻤﻲ ﺷﺮﻛﺖ ﻗﺸﻢ ﻭﻟﺘﺎژ‬ ‫ﻭ ﺗﻌﻄﻴﻞ ﻧﺸﺪﻩ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺍﻣﺎ ﻣﻄﻤﺌﻨﺎً ﻧﺒﻮﺩ ﭘﺮﻭژﻩ ﺑﺎﻋﺚ‬ ‫ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﻜﺎﺗﺮﻭﻧﻴﻚ ﻭ ﺭﺑﺎﺗﻴﻚ ﻫﺴﺘﻨﺪ‬ ‫ﺷﺪﻩ ﺯﻳﺎﻥﻫﺎﻯ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫ﻛﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﺍﻳﻦ ﻃﺮﺡ ﻫﺎ ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻃﺮﺡ‬ ‫ﻓﺮﻳﺪﻧﻰ‪ ،‬ﻧﺎﻳﺐ ﺭﻳﻴﺲ ﺍﻭﻝ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺻﻨﻔﻰ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻯ‬ ‫ﺍﺭﺍﻳﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﻪ ﺟﺸﻨﻮﺍﺭﻩ ﻱ ﻋﻠﻢ ﺗﺎ ﻋﻤﻞ‪ ،‬ﺣﺎﻳﺰ‬ ‫ﺍﺧﺬ ﺭﺗﺒﻪ ﻱ ﻃﺮﺡ ﺑﺮﺗﺮ ﮔﺮﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﻣﻮﺭﺩ ﺑﺎﺯﺩﻳﺪ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭ ﺗﺄﺳﻴﺴﺎﺕ ﻭ ﺗﺠﻬﻴﺰﺍﺕ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻴﺰ ﺩﺭ‬ ‫ﺭﻳﻴﺲ ﺟﻤﻬﻮﺭ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺟﺸﻨﻮﺍﺭﻩ ‪ 17‬ﺍﺩﺍﻣﻪﻱ ﺍﻳﻦ ﻧﺸﺴﺖ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﭘﺮﻭژﻩﻫﺎﻯ‬ ‫ﻋﻤﺮﺍﻧﻰ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻰ ﺑﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻯ ﺩﻭﻟﺘﻰ ﻳﺎ ﻭﺍﺑﺴﺘﻪ‬ ‫ﺷﻬﺮﻳﻮﺭ ﻣﺎﻩ ﺩﺭ ﻣﺼﻼﻱ ﺑﺰﺭگ ﺍﻣﺎﻡ ﺧﻤﻴﻨﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﺩﻭﻟﺖ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻣﻰﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻯ‬ ‫ﺩﺭ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫معرفـی‬ ‫شـبکه های ‬ ‫ﺧﺼﻮﺻﻰمعماري سامانه‌هاي‬ ‫ﻋﻀﻮ ﺍﻳﻦ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺑﻪ ﺷﺪﺕ ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻞ ﻛﻤﺒﻮﺩ ﭘﺮﻭژﻩ‬ ‫كنترل‪ DCS‬مطرح دنيـا‬ ‫ﻣﻮﺍﺟﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﻭﻯ ﺍﻓﺰﻭﺩ‪ :‬ﻣﺘﺄﺳﻔﺎﻧﻪ ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻯ‬ ‫الکتـریکی ‬ ‫ﺟﺪﻳﺪﺍﻟﺘﺄﺳﻴﺲ ﺩﻭﻟﺘﻰ ﺑﻪ ﺭﺍﺣﺘﻰ ﻭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ‬ ‫هوشـمند‬ ‫ﺭﻛﻮﺩ ﻣﻰﺁﻳﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻨﺎﻗﺼﻪ ﺑﺮﻧﺪﻩ ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫مدیریت گــردش پالـت ها‬

‫ﺧﺒـــــــﺮ‬ ‫‪6‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪10‬‬

‫ﺳـﺎﻝ‪ /14‬ﺷـﻤﺎﺭﻩ ‪ / 8‬ﭘﻴـﺎﭘﻰ ‪ / 126‬ﺁﺫﺭ ‪90‬‬

‫‪2‬‬

‫نوسـان قيمـت ارز‬

‫‪1‬‬

‫طرح جلد‪ :‬کانون آگهی و تبلیغات آدمیت‬ ‫صفحه آرایی‪ :‬آتلیه گرافیک طاووس‬ ‫لیتوگرافی‪ :‬صبا تلفن‪88422604 :‬‬ ‫چاپ‪ :‬شعبانی تلفن‪55311110 :‬‬

‫ﺧﺒـــــــﺮ‬

‫فـهـرسـت‬

‫‪2‬‬

‫همکاران این شماره (به ترتیب حروف الفبا)‪:‬‬ ‫مهندس صادق اکبری‪ ،‬مهندس علیرضا باقرمحمد‪،‬‬ ‫رویا پشنگ پور‪ ،‬حامد تدینی‪ ،‬علی دشتیانه‪ ،‬نوید سروش فر‪،‬‬ ‫مهندسحسینگمار‪،‬دکترعلیرضافریدونیان‪،‬دکترحمیدلسانی‪،‬‬ ‫مهندسمحمدحسنموحدی‪،‬محمدمهدوی‪،‬حامدمیرسعیدی‬

‫‪18‬‬

‫‪14‬‬

‫اعتمــاد و يا عدم اعتـماد به‬ ‫شركت­­هـــــاي داخلـي بايد‬ ‫براســـاس‬ ‫مالك هــاي منطقي‪،‬‬ ‫مشخص و ثابت باشــد‬

‫فرآیند‬

‫‪34‬‬

‫‪41‬‬ ‫‪50‬‬

‫ـــﺮ‬

‫ﺍﻋﻀﺎﻱﻋﺎﻟـﻲﻗﺪﺭ‬ ‫ﺍﻧﺠﻤﻦﺻﻨــﻔﻲ‬ ‫ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻱ‬ ‫ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥﺻﻨﻌﺘﻲﻭ‬ ‫ﺧﻮﺍﻧﻨﺪﮔﺎﻥﻓﺮﻫﻴﺨﺘﻪ‬ ‫ﻭ ﻭﻓﺎﺩﺍﺭ ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪﻱ‬ ‫ﺻﻨﻌﺖﻫﻮﺷـﻤﻨﺪ‬ ‫ﺑﺪﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﺑﻪ ﺍﻃﻼﻉ‬

‫ﺑﻪ ﻧﻘﻞ ﺍﺯ ﺭﻭﺯﻧﺎﻣﻪﻱ ﺷﺮﻕ‬

‫ﺁﺩﺭﺱ ﻭ ﺗﻠﻔﻦ‬ ‫ﺭﺳﺎﻧﺪ ﻛﻪ‬ ‫صنعت ﻣﻲ‬ ‫‌ويرايش و کوتاه کردن‬ ‫انتخاب‪،‬‬ ‫هوشمند در‬ ‫ﺍﻧﺠﻤﻦ‬ ‫ﺻﻨﻔﻲ آن ها معذور است‪.‬‬ ‫فرستادن‬ ‫ﺩﺑﻴﺮﺧﺎﻧﻪﻱپس‬ ‫مطالب مجاز و از باز‬ ‫ﺷﺮﻛﺖﻫﺎﻱ ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥ‬ ‫ﺍﺟﺮﺍﻳﻲبه متن اصلي مقاالت‪‌،‬‬ ‫صورت نياز‬ ‫خوانندگان محترم در‬ ‫ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻭ ﻧﻴﺰ ﺩﻓﺘﺮ‬ ‫بگيرند‪.‬‬ ‫مي توانند با دفتر‬ ‫تماسﺗﻐﻴﻴﺮ‬ ‫نشريهﻗﺮﺍﺭ ﺯﻳﺮ‬ ‫ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﺑﻪ‬ ‫هاي اشخاص لزوما نظـر‬ ‫تحليل‬ ‫ﺍﺳﺖ‪:‬‬ ‫مقـاله ها وﻳﺎﻓﺘﻪ‬ ‫صنعت هوشمند‬ ‫نيست‪.‬ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻭﻧﻚ‪،‬‬ ‫ﺁﺩﺭﺱ ‪ :‬ﺗﻬﺮﺍﻥ‪،‬‬ ‫ﭘﺮﺩﻳﺲ‪،‬‬ ‫ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‬ ‫مشاهده يﻣﻼﺻﺪﺭﺍ‪،‬‬ ‫ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ‬ ‫هاي عضو به پايگاه اطالع‬ ‫شرکت‬ ‫فهرست‬ ‫براي‬ ‫ﻛﻮﭼﻪ ﺯﺍﻳﻨﺪﻩ ﺭﻭﺩﺷﺮﻗﻰ‪ ،‬ﭘﻼﻙ ‪ ،5‬ﻭﺍﺣﺪ‪6‬‬ ‫‪ www.aiaciran.org‬مراجعه فرماييد‪.‬‬ ‫رساني انجمنﺗﻠﻔﻦبه‪:‬نشاني‬ ‫‪88671948-50‬‬ ‫ﻧﻤﺎﺑﺮ ‪88671951 :‬‬

‫‪56‬‬

‫انــدازه گیــــــری‬ ‫جریان ســـیاالت‬ ‫در صنـــعت‬

‫در صنعت خودروسازی با‬ ‫استفاده از سامانه ي ‪RFID‬‬ ‫‪3‬‬

‫نشانی‪ :‬تهران‪ ،‬ميدان ونك‪،‬‬ ‫خيابان مالصدرا‪ ‌،‬خيابان پرديس‪،‬‬ ‫كوچه زاينده رود شرقی‪ ،‬پالك ‪ ،5‬واحد ‪6‬‬ ‫تلفن ‪88671948-50 :‬‬ ‫نمابر ‪88671951 :‬‬ ‫‪www.aiaciran.org‬‬ ‫‪E-Mail: magazine@aiaciran.org‬‬


‫سـرمقــــاله‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪2‬‬

‫نوسـان‬ ‫قيمـت‬ ‫ارز‬ ‫چندي است كه دغدغه ي جديدي به سبد دغدغه ها‬ ‫و مش��كالت جاري فعاالن اقتصادي كشور‪ ،‬به ويژه‬ ‫كساني كه دستي در توليد و صنعت دارند‪ ،‬اضافه شده‬ ‫اس��ت‪ .‬اين روزها يكي از اصلي ترين مباحث مطرح‬ ‫در حوزه ي اقتصاد كش��ور مربوط است به نوسانات‬ ‫ناگهاني و خارج از عرف نرخ برابري ريال با ارزهايي‬ ‫همچون دالر و يورو و در پي آن ايجاد آشفته بازار در‬ ‫اين حوزه‪ ،‬به علت تفاوت نرخ ارز آزاد! و دولتي‪.‬‬ ‫البته الزم به ذكر اس��ت كه اين لحن انتقادي نسبت به‬ ‫شرايط جدید پديد آمده در بازار ارز‪ ،‬دال بر حمايت از‬ ‫سياست تثبيت دستوري و مصنوعي نرخ ارز و مخالفت‬ ‫با آزادسازي مديريت شده ي قيمت آن نيست؛ چراكه‬ ‫تمامي كساني كه حيات و ممات اقتصادي شان به نوعي‬ ‫به صنعت و توليد كش��ور گره خورده است‪ ،‬همواره‬ ‫خواس��تار افزايش ن��رخ ارز‪ ،‬حداقل هم��گام با تورم‬ ‫داخلي‪ ،‬هس��تند كه ما نيز از اين قاعده مستثني نيستيم‪.‬‬ ‫از همين روي سياس��ت تثبيت نرخ ارز در سرمقاله ي‬ ‫شماره ي ‪ 104‬ماهنامه ي صنعت هوشمند به نقد كشيده‬ ‫ش��د و تبعات منفي سياس��ت مذكور براي صنعت و‬ ‫اقتصاد كش��ور ذكر گردي��د؛ و در آن جا به اين نكته‬ ‫اشاره ش��د كه زيان بارترين پيامد تثبيت نرخ ارز براي‬ ‫توليدكنندگانداخليدرتماميحوزه ها‪،‬اعمازصنعتي‬ ‫و كشاورزي‪ ،‬عبارت است از كاهش تدريجي قدرت‬ ‫رقابت توليدكنندگان داخلي با رقباي خارجي به دليل‬ ‫افزايش س��اليانه ي بهاي تمام شده ي توليدات داخل‪،‬‬ ‫حداقل به نس��بت تورم ساالنه و در مقابل‪ ،‬ثبات نسبي‬ ‫قيمت كاالهاي وارداتي به واسطه ي ثبات قيمت ارز‪.‬‬ ‫بنابراين افزايش كنترل شده و برنامه ريزي شده ي بهاي‬ ‫ارز به نفع صنعت كشور و در نهايت به نفع اقتصاد و‬ ‫رفاه مردم خواهد بود‪.‬‬ ‫اما آن چه در روزهاي اخير در بازار ارز در حال وقوع‬ ‫است به نظر افزايش هدفمند و مديريت شده ي قيمت‬ ‫ارز نيست؛ بلكه تكانه هاي شديدي است كه می تواند‬ ‫تنش ه��اي كوبن��ده و مخربي را ب��ر پيكره ي بخش‬ ‫خصوصي‪ ،‬به ويژه بخش صنعت كشور‪ ،‬وارد آورد‪.‬‬ ‫اين ك��ه در بعد كالن اقتصادي اي��ن گونه اقدامات‬ ‫و اتخ��اذ اين روش ها چ��ه معنا و چ��ه كاربردهايي‬ ‫دارد؛ هم از حوصله ي اين مقاله خارج اس��ت و هم‬ ‫از حيط��ه ي تخصص م��ا كه به عن��وان متخصصان‬

‫اتوماسيون صنعتي در خدمت صنعت و اقتصاد اين مرز‬ ‫و بوم هس��تيم‪ .‬اما بايد مراقب بود كه مبادا تنه ي ضعيف‬ ‫بخش خصوصي ما پس از س��ال ها تحمل فش��ار مداوم‬ ‫ناش��ي از پيامدهاي تثبيت دستوري نرخ ارز‪ ،‬ديگر تاب‬ ‫رويارويي با چنين شوك هاي شكننده اي را نداشته باشد‬ ‫و تاب ايستادن را از دست بدهد‪.‬‬ ‫البته بر اين نكته هم اتفاق نظر داريم كه به طور حتم نيت‬ ‫تصميم سازانوتصميم گيرانحوزه ي اقتصادكالن كشور‬ ‫از اتخاذ چنين سياس��ت هايي بهبود اقتصاد كشور است؛‬ ‫ام��ا به هر حال هر تصميم و اقدامي در گام های نخس��ت‬ ‫نواقصي هم دارد‪ .‬کس��انی ک��ه در معرض و تحت تأثیر‬ ‫تبعات منفی این نواقص قرار می گیرند‪ ،‬باید مش��کالت‬ ‫خود را بیان کنند تا به گوش مسؤوالن و تصمیم‪-‬گیران‬ ‫برسد و با تدابیر الزم و حمایت های موضعی دولت‪ ،‬تبعات‬ ‫منفي ناشي از اين نواقص و كاستي ها جبران شود‪.‬‬ ‫بديهي اس��ت افزايش ‪ 30‬درصدي ن��رخ ارز آن هم در‬ ‫مدت زماني بس��يار كوتاه‪ ،‬افزايش چش��م گيري را در‬ ‫هزينه هاي پروژه هاي در دست اجرا و برنامه هاي جاري‬ ‫بنگاه هاي اقتصادي در پي داش��ته است‪ .‬از سوي ديگر‬ ‫نوسانات شديد قيمت ارز‪ ،‬منجر به ناپايدار جلوه نمودن‬ ‫اقتصاد كشور و در نتيجه ايجاد حس عدم اطمينان نسبت‬ ‫به ش��رايط اقتص��ادي و در نتيجه گريز س��رمايه داران و‬ ‫صاحبان صنايع از سرمايه گذاري هاي جديد و توسعه ي‬ ‫كسب و كار مولد خواهد شد‪.‬‬ ‫بنابراين شايس��ته است آثار منفي ناشي از سياست كنوني‬ ‫تعيين ن��رخ ارز‪ ،‬با اتخاذ تدابيري هوش��مندانه از س��وي‬ ‫تصميم سازان و مس��ؤوالن اقتصادي كش��ور و از طريق‬ ‫حماي��ت برنامه ريزي ش��ده از بخش خصوصي تا حدي‬ ‫مرتفع گردد‪ .‬از جمله ي اين حمايت ها مي توان به فراهم‬ ‫نم��ودن امكان عقد قراردادها ارزي ب��ه جاي ريالي ميان‬ ‫كارفرماي��ان دولتي با پيمانكاران بخ��ش خصوصي و يا‬ ‫لحاظ نمودن بهاي تعديل نرخ ارز در اين قراردادها اشاره‬ ‫نمود كه در اين صورت تأثير مستقيم نوسانات نرخ ارز بر‬ ‫هزينه ي پروژه ها تا حد زيادي كاهش خواهد يافت‪ .‬عمل‬ ‫كردن دولت به وعده هاي داده شده در خصوص حمايت‬ ‫از بنگاه ه��اي توليدي و بخش خصوص��ي در پي اجراي‬ ‫طرح هدفمندسازي يارانه ها نيز از ديگر اقداماتي است كه‬ ‫مي تواند در شرايط كنوني بسيار مثبت و مؤثر واقع شود‪.‬‬ ‫عملكرد متخصصان‪ ،‬صنعتگران و توليدكنندگان بخش‬ ‫خصوصي كشور طي سال هاي گذشته به ويژه در مدت‬ ‫اخير كه حلقه ي تحريم هاي فني و اقتصادي خارجي هر‬ ‫روز تنگ تر و تنگ تر ش��ده‪ ،‬نشان داده است كه دولت‬ ‫محترم مي تواند با تكيه بر ق��درت و اراده ي اين بخش‪،‬‬ ‫علي رغم شرايط دشوار كنوني‪ ،‬پله هاي توسعه ي صنعتي‪،‬‬ ‫اقتص��ادي و اجتماعي كش��ور را يكي پ��س از ديگري‬ ‫پيم��وده و با بهره گيري از ت��وان علمي و فني داخلي از‬ ‫فشارهاي خارجي بكاهد؛ كه شرط الزم براي تحقق اين‬ ‫امر‪ ،‬وجود اراده ي جدي در تمامي س��طوح مديريت و‬ ‫تصميم گيري در كشور است‪.‬‬ ‫سـردبیـر‬

‫خبـــــ‬

‫اعضايعالـي قدر‬ ‫انجمنصنــفي‬ ‫شركت هاي‬ ‫اتوماسيونصنعتيو‬ ‫خوانندگانفرهيخته‬ ‫و وفادار ماهنامه ي‬ ‫صنعتهوشـمند‬

‫بدين وسيله به اطالع‬ ‫مي رساند كه آدرس و تلفن‬ ‫دبيرخانه ي انجمن صنفي‬ ‫شركت هاي اتوماسيون‬ ‫صنعتي و نيز دفتر اجرايي‬ ‫ماهنامه به قرار زير تغيير‬ ‫يافته است‪:‬‬

‫آدرس ‪ :‬تهران‪ ،‬ميدان ونك‪،‬‬ ‫خيابان مالصدرا‌‪ ،‬خيابان پرديس‪،‬‬ ‫كوچه زاينده رودشرقی‪ ،‬پالك ‪ ،5‬واحد‪6‬‬ ‫تلفن ‪88671948-50 :‬‬ ‫نمابر ‪88671951 :‬‬


‫ـــر‬

‫قشــم ولتـاژ؛‬ ‫واحد نمـونه ي‬ ‫تحقيـق و توسـعه‬

‫اعتراض هیأت رییسه ي‬ ‫انجمن صنفی شرکت های‬ ‫پیمانکار به شبه دولتی ها‬

‫شركت مهندسي برق و الكترونيك قشم‬ ‫ولتاژ كه از اعضاي فعال و باسابقه ي انجمن‬ ‫صنفي شركت هاي اتوماسيون صنعتي‬ ‫(‪ )AIAC‬مي باشد در اولين جشنواره ي‬ ‫بين المللي جوايز تحقيق و توسعه ي ايران‬ ‫كه در تاريخ ‪ 11‬مهرماه توسط انجمن‬ ‫تخصصي مراكز تحقيق و توسعه ي صنايع و‬ ‫معادن ايران برگزار گرديد به عنوان يكي از‬ ‫واحدهاي نمونه ي تحقيق و توسعه ي كشور‬ ‫معرفي شد‪.‬‬ ‫چندي پيش نيز در گراميداشت روز ملي‬ ‫صنعت و معدن كه در مركز همايش هاي‬ ‫برج ميالد و با حضور مسؤوالن وزارت صنايع‬ ‫و معادن و جمع زيادي از صنعتگران و‬ ‫معدنكاران كشور برگزار گرديد‪ ،‬مديرعامل‬ ‫اين شركت مفتخر به دريافت لوح سپاس و‬ ‫تنديس روز صنعت و معدن‪ ،‬به عنوان واحد‬ ‫نمونه ي تحقيق و توسعه از دستان رييس‬ ‫جمهور محترم شد‪.‬‬ ‫دو نمونه از دستاوردهاي واحد تحقيق و‬ ‫توسعه و كميته ي علمي شركت قشم ولتاژ‬ ‫مجموعه هاي مكاترونيك و رباتيك هستند‬ ‫كه هر دو اين طرح ها در ميان هزاران طرح‬ ‫ارايه شده به جشنواره ي علم تا عمل‪ ،‬حايز‬ ‫اخذ رتبه ي طرح برتر گرديده و مورد بازديد‬ ‫رييس جمهور قرار گرفتند‪ .‬اين جشنواره ‪17‬‬ ‫شهريور ماه در مصالي بزرگ امام خميني‬ ‫در شهر تهران برگزار شد‪.‬‬

‫فارس‪ :‬اعضای هیأت رییسه ي انجمن صنفی‬ ‫شرکت های پیمانکار و تأسیسات می گویند که‬ ‫نهادهای دولتی و شرکت های شبه دولتی با‬ ‫گرفتن پروژه های صنعت احداث آن هم خارج‬ ‫از ضوابط‪ ،‬باعث بیکاری و خالی شدن ‪80‬‬ ‫درصد ظرفیت شرکت های خصوصی عضو این‬ ‫انجمن شده اند‪ .‬منوچهر اقبالی‪ ،‬دبیر انجمن‬ ‫صنفی شرکت های پیمانکار تأسیسات ایران در‬ ‫جمع خبرنگاران در ابتدای این نشست گفت‪:‬‬ ‫‪200‬شرکت حقوقی عضو این انجمن هستند‬ ‫که از ‪50‬سال قبل تا کنون در حوزه ی صنعت‬ ‫اتوماسیون فعالیت دارند‪.‬‬ ‫وی ادامه داد‪ :‬وضع حاکم بر شرایط اقتصادی‬ ‫کشور‪ ،‬باعث شده ‪ 80‬درصد ظرفیت این‬ ‫شرکت ها خالی باشد و‬ ‫‪ 20‬درصد باقی مانده نیز با کندی به فعالیت‬ ‫در پروژه های در اختیار ادامه حیات دهند‪.‬‬ ‫اقبالی با بیان این که می توان گفت تمامی این‬ ‫شرکت ها در رکود و بیکاری قرار دارند‪ ،‬گفت‪ :‬در‬ ‫حال حاضر شرکت هایی عضو این انجمن هستند‬ ‫که سابقه ای ‪ 50‬ساله دارند‪ ،‬بنابراین شاید منحل‬ ‫و تعطیل نشده باشند‪ ،‬اما مطمئناً نبود پروژه باعث‬ ‫شده زیان های فراوان را متحمل شوند‪ .‬محمد‬ ‫فریدنی‪ ،‬نایب رییس اول انجمن صنفی شرکت های‬ ‫پیمانکار تأسیسات و تجهیزات ایران نیز در‬ ‫ادامه ي این نشست گفت‪ :‬اکنون بیشتر پروژه های‬ ‫عمرانی در حالی به شرکت های دولتی یا وابسته‬ ‫به دولت واگذار می شود که شرکت های خصوصی‬ ‫عضو این انجمن به شدت با مشکل کمبود پروژه‬ ‫مواجه هستند‪ .‬وی افزود‪ :‬متأسفانه شرکت های‬ ‫جدیدالتأسیس دولتی به راحتی و در این حالت‬ ‫رکود می آیند و در مناقصه برنده می شوند‪.‬‬

‫ـــر‬

‫خبـــــــر‬

‫تهیهکنـنده‪ :‬وحیـد تیمـوری‬

‫‪1‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫خبـــــ‬

‫‪2‬‬

‫خبـــــ‬

‫به نقل از روزنامه ي شرق‬

‫‪3‬‬


‫خبـــــــر‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪4‬‬

‫‪3‬‬

‫خبـــــــرخبـــــــر‬ ‫كارگروه مشترك‬ ‫تشكل ها‬ ‫درپي تحقق‬ ‫خواست هاي مشترك‬

‫قانون رفع برخي موانع توليد و سرمايه گذاري‬ ‫صنعتي كه در مردادماه سال ‪ 1386‬به تصويب‬ ‫مجلس محترم شوراي اسالمي رسيد و در‬ ‫آذر ماه سال ‪ 1387‬توسط رياست محترم‬ ‫جمهوري اسالمي ايران به معاونت برنامه ريزي‬ ‫و نظارت راهبردي رياست جمهوري جهت‬ ‫اجرا ابالغ گرديد‪ ،‬از جمله قوانيني است‬ ‫كه براي فعاالن بخش خصوصي از اهميت‬ ‫بسياري برخوردار است و اجراي تمام و كمال‬ ‫آن مي تواند به تقويت بيش از پيش بخش‬ ‫توليد و صنعت كشور بيانجامد‪ .‬از همين‬ ‫روي توليدكنندگان و سرمايه گذاران بخش‬ ‫خصوصي‪ ،‬تصويب و ابالغ قانون مذكور را به‬ ‫فال نيك گرفتند و از زمان تصويب و ابالغ‬ ‫اين قانون‪ ،‬تاكنون منتظر بهره مندي از نتايج‬ ‫مثبت ناشي از اجراي آن هستند‪ .‬مهم ترين‬ ‫و اثرگذارترين بخش قانون مذكور براي‬ ‫پيمانكاران و توليدكنندگان صنعتي كشور‪ ،‬بند‬ ‫ج ماده ي ‪ 11‬آن است كه به صراحت تأكيد‬ ‫كرده است‪« :‬وزات رفاه و تأمين اجتماعي‬ ‫موظف است حق بيمه ي تأمين اجتماعي‬ ‫پيمانكاران طرح هاي عمراني و غيرعمراني با‬ ‫مصالح و بي مصالح را صرفاً بر مبناي ليست‬ ‫ارايه شده از سوي پيمانكار دريافت نمايد؛» كه‬ ‫اين بند از قانون‪ ،‬متضمن معافيت پيمانكاران از‬ ‫پرداخت مبلغ معادل ‪16/67‬درصد مبلغ پيمان‬ ‫به عنوان حق بيمه  است‪.‬‬ ‫اما متأسفانه طي قريب به سه سالي كه از ابالغ‬ ‫اين قانون مي گذرد‪ ،‬سازمان تأمين اجتماعي‬ ‫از اجراي تكليف قانوني خويش كه به صراحت‬ ‫براي وي در اين قانون مشخص شده‪ ،‬امتناع‬ ‫ورزيده و با جديت هرچه تمام تر بر اجراي‬ ‫قوانين و آيين نامه هاي مربوط به زمان پيش از‬ ‫تاريخ تصويب قانون رفع برخي موانع توليد و‬ ‫سرمايه گذاري صنعتي اصرار دارد‪.‬‬ ‫با عنايت به اين كه اجراي كامل قانون‬ ‫رفع برخي موانع توليد و سرمايه گذاري‬

‫صنعتي خواست تمامي فعاالن بخش‬ ‫خصوصي است؛ كارگروه مشتركي براي‬ ‫پيگيري موضوع با حضور نمايندگان انجمن‬ ‫صنفي شركت هاي پيمانكاري‪ ،‬تأسيسات و‬ ‫تجهيزات صنعتي ايران‪ ،‬سنديكاي صنعت‬ ‫برق ايران‪ ،‬سنديكاي صنعت مخابرات‬ ‫ايران‪ ،‬انجمن شركت هاي مهندسي و‬ ‫پيمانكاري نفت‪ ،‬گاز و پتروشيمي و‬ ‫انجمن صنفي شركت هاي اتوماسيون‬ ‫صنعتي تشكيل گرديد‪ .‬كارگروه مذكور‬ ‫پس از برگزاري جلسات متعدد و بررسي‬ ‫راه كارهاي مختلف جهت احقاق حقوق‬ ‫بخش خصوصي بر آن شد تا موضوع‪ ،‬را‬ ‫از طريق اتاق بازرگاني‪ ،‬صنايع و معادن‬ ‫و نيز مجلس محترم شوراي اسالمي كه‬ ‫با درايت و التفات به اهميت بخش توليد‬ ‫و صنعت كشور نسبت به تصويب قانون‬ ‫مذكور اقدام نموده است دنبال كند‪ .‬بر‬ ‫همين اساس نامه ي مشتركي از سوي‬ ‫تشكل هاي فوق الذكر براي رياست محترم‬ ‫اتاق بازرگاني و نيز رياست محترم مجلس‬ ‫شوراي اسالمي ارسال و طي آن موضوع‬ ‫جهت استحضار ايشان تبيين شد‪ .‬جناب‬ ‫آقاي دكتر الريجاني رياست محترم مجلس‬ ‫شوراي اسالمي موضوع را جهت پيگيري به‬ ‫كميسيون اصل ‪ 44‬مجلس ارجاع فرمودند‬ ‫و كميسيون مذكور را موظف ساختند‬ ‫كه طي جلسه اي با حضور نمايندگان‬ ‫تشكل هاي شاكي‪ ،‬موضوع را پيگيري كرده‬ ‫و نتايج را به استحضار رياست محترم‬ ‫مجلس برسانند‪.‬‬ ‫كسب نتايج اميدواركننده در عملكرد كارگروه‬ ‫مشترك تشكل ها‪ ،‬انگيزه ي ادامه ي كار و‬ ‫پيگيري ساير خواست هاي مشترك فعاالن‬ ‫بخش خصوصي را به روش مشابه در اعضاي‬ ‫كارگروه تقويت كرد و اين كارگروه موضوع‬ ‫«تغيير شرايط رقابت ناسالم ميان شركت هاي‬ ‫شبه خصوصي با بخش خصوصي واقعي» را‬ ‫در دستور كار خود قرار داد؛ كه اميد مي رود‬ ‫چنين اقداماتي با اهتمام و مساعدت مسؤوالن‬ ‫بلندپايه ي دولتي و اتاق بازرگاني به عنوان‬ ‫پارلمان بخش خصوصي‪ ،‬به رفع مشكالت‬ ‫پيش روي صنعت و توليد كشور منجر گردد‪.‬‬


‫با توجه به گفته هاي مديريت فرآيند شركت ‪Emerson،‬‬ ‫‪ )Guided Wave Radar) GWR‬سري ‪ 5300‬و ترانسميتر‬ ‫سطح غيرتماسي سري ‪ Rosemount 5400‬از اين پس‬ ‫مي توانند تحت پروتكل ‪ ModBus‬به تبادل اطالعات بپردازند‪.‬‬ ‫در نتيجه ي اضافه شدن اين قابليت‪ ،‬اين ترانسميترها توانايي‬ ‫شبيه سازي پروتكل ‪ ،LevelMaster‬كه گاهي اوقات با نام ‪ROS‬‬ ‫يا ‪ tank‬هم شناخته مي شود‪ ،‬را خواهند داشت‪ .‬به اين ترتيب‬ ‫محدوده ي كاربرد اين تجهيزات گسترش يافته و توانايي قرار‬ ‫گرفتن در شبكه هاي مودباس و ‪ LevelMaster‬موجود را دارند‪.‬‬ ‫اين ترانسميترها به يك مبدل ‪ HART‬به ‪(HMC) ModBus‬‬ ‫مجهز شده و به اين ترتيب توانايي پيكربندي با استفاده از نرم افزار‬ ‫‪ ،Emerson’s Radar Master‬به شكل نقطه به نقطه از طريق‬ ‫ارتباط ‪ HART‬و يا از راه دور توسط ‪ Tunnelling HART‬بر‬ ‫روي شبكه ي ‪ ModBus‬را پيدا مي كنند‪.‬‬

‫فـــــناوری‬

‫بخش آگهي ها و تبليغات صنعت هوش�مند با‬ ‫گش�ودن صفحه اي تحت عنوان «فناوري» در‬ ‫اين ماهنامه‪ ،‬س�عي دارد تا از يك سو فرصتي‬ ‫مناس�ب را براي تأمين كنندگان داخلي براي‬ ‫تبليغ جديدترين محصوالت اتوماس�يوني با‬ ‫كمترين هزينه ي ممكن فراهم آورد و از سوي‬ ‫ديگر بهترين و مناسب ترين اقالم اتوماسيوني‬ ‫موج�ود در ب�ازار را به مصرف كنن�دگان اين‬ ‫تجهيزات در بخش هاي مختلف صنعتي معرفي‬ ‫نمايد‪ .‬تفاوت اين بخش با صفحات معمول آگهي‬ ‫در اين اس�ت كه مطالب مندرج در آن به جاي‬ ‫ش�ركت محور بودن‪ ،‬محصول محور هستند؛‬ ‫بدين ترتيب كه به هر محصول فضايي حداكثر‬ ‫به اندازه ي نصف صفحه تخصيص داده مي شود‬ ‫ك�ه در آن نام و تصوير محص�ول‪ ،‬ويژگي هاي‬ ‫خ�اص آن و خالص�ه اي از مش�خصات فن�ي‬ ‫مربوطه درج ش�ده و در انتها نام و مشخصات‬ ‫شركت تأمين كننده ذكر خواهد شد‪.‬‬ ‫‪---------------------------‬‬‫ش�ركت هاي متقاض�ي اس�تفاده از اين بخش‬ ‫مي توانند درخواست خود را با سازمان آگهي هاي‬ ‫صنع�ت هوش�مند از طريق نمابر به ش�ماره ي‬ ‫‪ 88671951‬و يا پس�ت الكتروني�ك به آدرس‬ ‫‪magazine@aiaiciran.org‬‬ ‫در ميان بگذارند‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫فناوري ايمني شركت ‪ ،Beckhoff‬با نام ‪ ،TwinSAFE‬يك‬ ‫پروتكل ايمني جهت ‪ EtherCAT‬را ارايه نموده كه ارتباطات‬ ‫مرتبط با ايمني و كنترلي را بر روي يك شبكه ي واحد به طور‬ ‫همزمان به وجود آورده است‪ .‬فناوري ‪ TwinSAFE‬به طور‬ ‫مستقيم در سامانه ي پايانه ي ‪ EtherCAT‬يا در راه اندازهاي‬ ‫‪ AX5000 EtherCAT‬گنجانده شده است‪.‬‬ ‫پايانه هاي ‪ TwinSAFE‬جهت سامانه هاي ‪EtherCAT‬‬ ‫‪ I/O‬به شكل كام ً‬ ‫ال بهينه شده اي از كارايي باالي‬ ‫‪ EtherCAT‬بهره مي جويد‪ .‬به اين ترتيب تا ‪ 128‬جزء‬ ‫مرتبط با ايمني موجود بر روي شبكه توانايي اتصال به‬ ‫‪ EL6900 Safety PLC‬را خواهند داشت‪Safety .‬‬ ‫‪ PLC‬شامل ‪ 256‬عدد ‪ Function Block‬مي باشد كه‬ ‫مي توانند با توجه به نيازهاي كاربردي پيكربندي شده و يا‬ ‫برنامه ريزي گردند‪.‬‬

‫شركت ‪ Fluke‬كاليبراتورهاي مدل‪ 743‬و‪ 744‬معروف خود را به‬ ‫صورت مدل هاي بهبود يافته ي جديد به بازار عرضه نموده است‪ .‬نتيجه ي‬ ‫اين بهبود‪ ،‬توليد مدل هايي دوست داشتني بوده است‪ .‬مدل هاي جديد‬ ‫‪ 753‬و‪ 754‬شركت ‪ Fluke‬داراي صفحات بهتري جهت خوانده شدن‪،‬‬ ‫نرم افزارجديدتر‪،‬عمرباتريبهبوديافته‪،‬گذرگاه هاي‪ USB‬وبسياري‬ ‫قابليت هايديگرميباشند‪.‬ايندو محصولازنظرچگونگيكاركردكام ً‬ ‫ال‬ ‫مانند مدل هاي‪ 743‬و ‪ 744‬بوده و اگر شخصي قب ً‬ ‫ال با اين مدل ها كار‬ ‫كرده باشد نيازي به آموزش مجدد نخواهد داشت‪.‬‬ ‫هر كدام از اين دو محصول كارايي هاي مختلفي را يك جا در خود‬ ‫جمع نموده و به اين ترتيب شخص مي تواند به كاليبره كردن‬ ‫دما‪ ،‬فشار‪ ،‬ولتاژ‪ ،‬جريان‪ ،‬مقاومت و فركانس پرداخته‪ ،‬به سادگي‬ ‫تجهيزات ابزاردقيق مجهز به ‪ HART‬را عيب يابي نموده و تمام‬ ‫نتايج را در يك رايانه ي شخصي ذخيره و مستندسازي نمايد‪.‬‬ ‫همه ي اين كارها تنها با مدل ‪ 753‬يا ‪ 754‬انجام پذير مي باشند‪.‬‬ ‫يكي از اين مدل ها را همين امروز امتحان كنيد تا ببينيد چرا‬ ‫كاليبراتورهاي ‪ Fluke‬توسط خوانندگان مجله ‪Control‬‬ ‫‪ Magazine‬در طول ‪ 12‬سال گذشته به عنوان محبوب ترين‬ ‫وسيله انتخاب شده و اين كه چرا در طول يك دهه اولين ابزار‬ ‫حرفه اي ترين پرسنل پروسه ها به شمار مي آمده اند‪.‬‬

‫فـــــناوری‬

‫‪1‬‬

‫قابليـت هايارتبـاطي‬ ‫توسـعه يافته‬

‫‪2‬‬

‫يكپارچهشـدنفنـاوريايمـني‬ ‫در سامـانه هاي‪EtherCAT‬‬

‫‪3‬‬

‫كاليبــراتورهاي شركت ‪Fluke‬‬

‫مبدل و ترانسمیترها با عرض ‪6mm‬‬

‫‪5‬‬


‫گــــــزارش‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪6‬‬

‫پانزدهمي��ن همايش بين‌المللي صنعت نفت و گاز ايران با‬ ‫حضور رستم قاسمي‪ ،‬وزير نفت جمهوري اسالمي ايران و‬ ‫ریيس اوپك و عبداهلل سالم البدري‪ ،‬دبيركل اوپك و ديگر‬ ‫چهره‌هاي مطرح ان��رژي جهان‪ ،‬دهم و يازدهم آبان‌ماه در‬ ‫مركزهمايش‌هايبين‌الملليصداوسيمابرگزارشد‪.‬دراین‬ ‫همایش که مؤسسه ي مطالعات بين‌المللي انرژي (وابسته به‬ ‫وزارتنفت)برگزارکننده يآنبود‪،‬دبيركلمجمعجهاني‬ ‫ان��رژي (‪ ،)IEF‬دبيركل س��ازمان همكاري‌هاي اقتصادي‬ ‫(اكو) و معاون علمي و فن��اوري رييس‌جمهوري ايران از‬ ‫سخنرانانويژهبودند‪.‬‬ ‫در اين همايش دو روزه جف باتلر‪ ،‬پژوهش��گر مؤسسه ي‬ ‫تحقيقات نوآوري دانش��گاه منچستر انگلس��تان و عضو‬ ‫كميت��ه ي مش��اوران انجمن بين‌المللي مديري��ت فناوري‬ ‫(‪ ،)IAMOT‬مايكل نيونهام‪ ،‬مشاور و مدرس در زمينه ي‬ ‫نوآوريسازمان‌يافته‪،‬كريسكوك‪،‬پژوهشگركالجلندن‪،‬‬ ‫سام باردن مديرعامل شركت اس‪.‬بي‪.‬آي ماركت امارات‬ ‫و آكاكي خالدزه‪ ،‬اس��تاد دانشكده ي مديريت‪ ،‬فناوري و‬ ‫نوآوريدانشگاهقفقازازكشورگرجستانسخنرانيكردند‪.‬‬ ‫همچنین عالوه بر مديران ارشد وزارت نفت و شركت‌هاي‬ ‫تابع��ه‪ ،‬نمايندگاني از ش��ركت‌هاي ب��زرگ بين‌المللي و‬ ‫كارشناساناقتصاديدرهمایشپانزدهمحضورداشتند‪.‬‬ ‫مؤسس��ه ي مطالعات بين‌المللي انرژي با توجه به ضرورت‬ ‫توس��عه ي فناوری‌ه��اي جدي��د در صنايع نف��ت‪ ،‬گاز و‬ ‫پتروش��يمي ايران‪ ،‬تبيين اهميت و ض��رورت به‌كارگيري‬ ‫ابزارهاي اثربخش مديريت فناوری و نوآوري براي توسعه‬ ‫و بهبود عملكرد صنعت نفت مطابق با الگوهاي توسعه ي‬ ‫پايدار‪ ،‬موضوع اين همايش را به موضوع فناوری هاي نوين‬ ‫اختصاص داده بود‪.‬‬ ‫هدفازبرگزاريايننشستبين‌المللي‪،‬شناساييومعرفي‬ ‫روش‌ه��اي نوين مديري��ت نوآوري و فن��اوري همچون‬ ‫برنامه‌ريزي راهبردي و نقشه ي راه فناوری در صنعت نفت‪،‬‬ ‫انتقال فناوری و نقش ظرفيت جذب‪ ،‬يادگيري س��ازماني‬ ‫نقش مديريت در ارتقاي توانمندي توسعه ي فناوری و تأثیر‬ ‫به‌كارگيري اين فنون بر آينده ي صنعت نفت و گاز بود‪.‬‬ ‫در حاش��يه ي برگ��زاري اين همايش‪ ،‬يك نمايش��گاه و‬ ‫مجموع��ه‌اي از كارگاه‌ه��اي آموزش��ي جانبي با حضور‬ ‫متخصصان و صاحب‌نظران داخلي و خارجي در زمينه‌هاي‬ ‫مختل��ف مديريت فن��اوري و چند نشس��ت تخصصي با‬ ‫محورهايي چون راه‌هاي ارتقاي توانمندي رقابتي ساخت‬ ‫داخ��ل كاالها و تجهيزات صنعت نف��ت‪ ،‬تنوع مدل‌هاي‬ ‫ق��راردادي در بهره‌برداري و توس��عه ي منابع نفت و گاز‪،‬‬ ‫مديريت نوآوري و تحقيق و توسعه ي فناوري‪ ،‬تجارب و‬ ‫جايگاه مديريت فناوري و نوآوري در طرح‌هاي منطقه ي‬ ‫ويژه ي پارس جنوبي برگزار شد‪.‬‬

‫درپانزدهمينهمايش‬ ‫بين‌الملليفنـاوريونـوآوری‬ ‫درصنعتنفـت وگاز‬ ‫مطــرحشـد‪:‬‬

‫حمایــت از‬ ‫شـرکت‌های‬ ‫دانش‌بنیـان؛‬ ‫یـــــــک‬ ‫ضــــرورت‬ ‫محمدعلیدیانتی زاده‬


‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫وزیرنفتدرمراسمافتتاحیه يپانزدهمینهمایشبین‌المللی‬ ‫نفت و گاز گفت‪« :‬سند راهبردی صنعت نفت در حوزه ي‬ ‫علم و فناوری در حال تهیه است و امیدواریم هرچه زودتر‬ ‫این سند مبنای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری راهبردی‬ ‫قرار گیرد‪ ».‬رستم قاسمی افزود‪« :‬نقش نوآوری در زندگی‬ ‫انسانبه‌خصوصدردهه‌هایگذشتهنقشبی‌بدیلیاست‪،‬‬ ‫زیرا گذشته ي زندگی انسان یکنواخت و طوالنی بوده و‬ ‫موجب تغییراتی در سالیان متمادی شده است‪».‬‬ ‫وی ب��ا اش��اره به این‌که ایران کش��وری ب��زرگ با منابع‬ ‫خدادادی عظیمی است‪ ،‬گفت‪« :‬موقعیت ژئوپلتیک ایران‬ ‫در بین ‪ 15‬کشور همسایه و ارتباط این کشور با شاهراه‌های‬ ‫اصلی و دارا بودن منابع عظیم هیدروکربوری موجب شده‬ ‫اس��ت که ایران به ي رتبه اول در دنیا برسد‪ ».‬وزیر نفت با‬ ‫اش��اره به این‌که نباید از نقش نوآوری و فناوری به‌عنوان‬ ‫یک نقش توسعه‌ای در این صنعت گذشت‪ ،‬خاطرنشان‬ ‫کرد‪« :‬صنعت نفت بیش از یک قرن س��ابقه دارد که ‪50‬‬ ‫س��ال آن صرف نوآوری و فناوری گش��ته و این موجب‬ ‫شده است که امروز زنجیره ي ارزش افزوده در این صنعت‬ ‫کامل‌تر از گذشته باشد‪».‬‬ ‫قاسمی گفت‪« :‬ما اعتقاد داریم فناوری به مثابه یک نهاده ي‬ ‫راهبردی در صنعت نفت نیاز به مدیریت دارد و این یک‬ ‫واقعیت اس��ت که تاکنون مدیریت فناوری به‌عنوان یک‬ ‫اولویت در صنعت نفت مطرح نش��ده است‪ ».‬وی با بیان‬ ‫این‌که صنعت نفت باید به تبعیت از جهت‌گیری کلی نظام‬ ‫رویکرد متفاوتی را نسبت به گذشته و مسايل فناوری داشته‬ ‫باشد‪ ،‬یادآور شد‪« :‬از سوی دیگر سیر تحوالت بین‌المللی‬ ‫در س��ال‌های اخیر نش��ان می‌دهد که فناوری و نوآوری‬ ‫ش��اهرگ کلیدی صنعت نفت ایران است‪ ،‬ولی متأسفانه‬ ‫در موارد متعددی شرکت‌ها و کشورها به این امر اهتمام‬ ‫نورزیده‌اند‪».‬‬ ‫وزیر نفت با اش��اره به این‌که فناوری در یک نگاه بنیادی‬ ‫از جنس توانمندی است‪ ،‬گفت‪« :‬توانمندی فناورانه قابل‬ ‫خرید و فروش نیست بلکه باید آموزش دید و این مقوله را‬ ‫یاد گرفت‪ .‬از این رو یادگیری فناوری بر هر امری اولویت‬ ‫دارد‪ ».‬قاسمی گفت‪« :‬پژوهش در صنعت نفت سابقه‌‌ای‪50‬‬ ‫ساله دارد‪ ،‬با این حال هنوز معماری دقیق و بومی شده‌ای از‬ ‫روابط دولت‪ ،‬صنعت و دانشگاه در این عرصه دیده نشده‬ ‫و استقرار نظام جدید پژوهشی و فناوری در صنعت نفت‬ ‫از این بابت که یکی از نخستین تالش‌ها در جهت ایجاد‬ ‫این هندس��ه و یا به تعبیر صاحب‌نظران طراحی و استقرار‬ ‫نظام نوآوری بخشی صنعت نفت است‪ ،‬یکی از اقدامات‬ ‫اصولی است که باید به آن اهتمام ورزیم‪».‬‬ ‫وی ادامه داد‪« :‬خوش��بختانه اس��ناد راهبردی صنعت‬ ‫نفت در حوزه ي علم و فناوری با مس��ؤولیت معاونت‬ ‫پژوهشی و فناوری در حال تدوین است و این مطالبه‬ ‫وجود دارد که هرچه س��ریع‌تر این اسناد تهیه و نهایی‬ ‫ش��ود و مبن��ای سیاس��ت‌گذاری و تصمیم‌گیری‌های‬ ‫راهبردی قرار گیرد‪».‬‬

‫س��خنران بعدی این همایش‪ ،‬دبیرکل اوپک بود‪ .‬عبداهلل‬ ‫س��الم البدری گفت‪« :‬به‌کارگیری فناوری‌های جدید در‬ ‫صنع��ت نفت نیازمند کارکنان با مهارت الزم اس��ت‪ ،‬اما‬ ‫متأس��فانه بیش��تر نیروی کار صنعت نفت داراي سن‌باال‬ ‫هس��تند و این یکی از چالش‌های مهم و جدی است که‬ ‫با آن روبرو هستیم‪ ».‬وی به‌کارگیری کارکنان با مهارت‬ ‫باال را یکی از پیش‌نیازهای مهم در استفاده از فناوری‌های‬ ‫جدید در صنعت نفت برشمرد و تصریح کرد‪« :‬ما نیازمند‬ ‫همکاری کش��ورهای عضو اوپک برای رفع چالش‌ها و‬ ‫دستیابی به مرزهای جدیدی در صنعت نفت هستیم‪».‬‬ ‫دبیرکل اوپک ادامه داد‪« :‬به‌کارگیری فناوری‌های جدید‪،‬‬ ‫نقش مؤث��ری در کاهش هزینه‌ها و فعالیت‌های عملیاتی‬ ‫ازجمله در زمینه ي جمع‌آوری اطالعات زمین‌شناس��ی و‬ ‫کشف ذخایر جدید دارد‪ ».‬البدری بیان داشت‪« :‬در برخی‬ ‫میادین نفت س��نگین با به‌کارگیری فناوری‌های جدید‪،‬‬ ‫منابعی که زمانی به‌عنوان غیرمتعارف معرفی شده بودند‪،‬‬ ‫اکنون متعارف تعریف شده و می‌توانند مورد بهره‌برداری‬ ‫قراربگیرند‪».‬‬ ‫وی افزود‪« :‬امروزه در مناطق روسیه‪ ،‬سواحل مکزیک و‬ ‫برخی مناطق خاورمیانه‪ ،‬ذخایر مهم نفتی و گازی داریم‬ ‫که با اس��تفاده از فن��اوری جدید ش��کاف هیدرولیک‬ ‫می‌توانیم به آن‌ها دست یابیم و به‌عنوان نمونه در آرژانتین‪،‬‬ ‫چینولهستانشاهداستفادهازاینفناوریهستیم‪».‬دبیرکل‬ ‫اوپک با تأکید بر نقش به‌کارگیری فناوری‌های جدید در‬ ‫ازدیاد برداش��ت و بهبود استفاده از ذخایر نفتی گفت‪« :‬با‬ ‫به‌کارگیری فناوری‌های جدید مشخص شده است تمام‬ ‫میادینی که در گذشته تصور می‌شد فرسوده هستند‪ ،‬قابل‬ ‫احیا و ذخایر آن‌ها قابل استفاده هستند‪».‬‬ ‫البدری اب��راز امیدواری کرد با به‌کارگی��ری فناوری‌های‬ ‫جدید و کش��ف میادین جدید‪ ،‬نفت بیشتری حاصل و به‬ ‫مصرف‌کنندگان عرضه ش��ود‪ .‬وی با بیان این‌که اعضای‬ ‫اوپک‪ 80‬درصد منابع نفتی جهان را تأمین می کنند‪ ،‬گفت‪:‬‬ ‫«بیش از‪ 30‬درصد منابع و ذخایر اثبات‌شده در آینده کشف‬ ‫خواهدشد‪».‬ویهمچنینکاهشهزینه‌هایحفاریوتولید‬ ‫با سرمایه ي کمتر را از دیگر فواید به‌کارگیری فناوری‌های‬ ‫جدید اعالم و تأکید کرد‪« :‬استفاده از این فناوری‌ها نه‌تنها‬ ‫هزینه‌ها را کاهش می‌دهد‪ ،‬بلکه نقش مؤثری در کاهش‬ ‫آلودگی‌های محیط زیس��ت داشته و س��بب شده است با‬ ‫رعایتقوانینمحیطزیست‪،‬محصوالتتولیدیهمخوانی‬ ‫بیشتریبااستانداردهاداشتهباشند‪».‬‬

‫گــــــزارش‬

‫تدوین سند راهبردی علم و فناوری در‬ ‫صنعتنفت‬

‫احیای منابع فرسوده ي نفت و گاز با‬ ‫فناوری‌هاینوین‬

‫«شیل‌گس» انقالبی در صحنه ي انرژی‬ ‫جهان ایجاد کرد‬

‫در ادام��ه ي این همایش‪ ،‬دبیرکل مجم��ع جهانی انرژی‬ ‫(‪ )IEF‬با اشاره به این که بسیاری از کشورهای تولیدکننده‬ ‫و مصرف کنن��ده در مجمع جهانی انرژی حضور دارند‪،‬‬ ‫اف��زود‪« :‬این مجمع حدود ‪ 90‬درص��د عرضه و تقاضا را‬ ‫شامل می‌شود و عنوان عصر جدید برای گفت‌وگو میان‬

‫‪7‬‬


‫گــــــزارش‬

‫نوع حفاری‌ها موفق به برداشت قابل توجهی از ذخایر نفت‬ ‫و گاز شده ايم‪ ،‬همچنین صنعت شیل‌گس (استخراج متان‬ ‫محبوس در سنگ‌های عمق زمین از طریق ایجاد شکاف‬ ‫هیدرولیکی) که توانسته است در صحنه ي انرژی جهان‬ ‫انقالبی ایجاد کند‪ ،‬در حالی که س��ال‌ها پیش برداشت از‬ ‫ذخایر شیل‌گس در هیچ چشم‌اندازی وجود نداشت‪».‬‬ ‫وی اضافه کرد‪« :‬استفاده از فناوری در صنعت نفت و گاز‬ ‫می‌تواندتحوالتزیادیایجادکند‪،‬همان‌طوریکهشاهد‬ ‫هستیم در آمریکا استفاده از فناوری در صنعت نفت و گاز‬ ‫رو به رشد است‪ ».‬دبیرکل مجمع جهانی انرژی با اشاره به‬ ‫تحوالت شگرفی که فناوری در صنعت گاز ایجاد کرده‬ ‫اس��ت‪ ،‬گفت‪« :‬اکنون که ش��اهد حمل و نقل شناور ال‌‪.‬‬ ‫ان‪‌.‬جی و حتی سی‪.‬ان‪.‬جی در جهان هستیم‪ ،‬ذخیره‌سازی‬ ‫کربن نیز یکی از دغدغه‌های اصلی جهان به‌شمار می‌رود‪،‬‬ ‫زیرا با ذخیره‌سازی کربن می‌توانیم سوخت‌های فسیلی را‬ ‫به سوخت‌های دوستدار محیط زیست تبدیل کنیم‪».‬‬ ‫ون‌هالس��ت با تأکید بر این‌که اگر نوسان‌ها کاهش نیابد‪،‬‬ ‫ما شاهد سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه و فناوری‌های‬ ‫جدید نخواهیم بود‪ ،‬یادآور ش��د‪« :‬همکاری بین ‪ IEF‬و‬ ‫اوپک برای کاس��تن از نوسانات بهای نفت الزم است و‬ ‫یکی ازستون‌هایاینهمکاری‌هاتجزیهوتحلیل مشترک‬ ‫در بازارهای انرژی است‪ .‬از این رو اوپک و مجمع جهانی‬ ‫در ژانویه ي سال آینده نشستی مشترک خواهند داشت و‬ ‫در آن‌جا ما پیامی مشترک به بازار ارايه می‌دهیم‪».‬‬ ‫وی ارتب��اط بین بازارهای مالی و فیزیکی را حايز اهمیت‬ ‫خواند و در توجی��ه آن گفت‪« :‬نفت فقط یک محصول‬

‫فیزیکی نیست و به‌صورت کاغذی هم داد و ستد می‌شود‬ ‫که این داد و س��تدها در بازارهای کاغذی بی‌ثباتی ایجاد‬ ‫می‌کند‪ ،‬از ای��ن رو ما باید با بانک‌ها و مؤسس��ات مالی‬ ‫کمیسیون اروپا به بحث و بررسی بنشینیم تا از نظرات آن‌ها‬ ‫درباره چگونگی کنترل بازار مشتقات نفت آگاه شویم و‬ ‫باید برای جلوگیری از این بی‌ثباتی‌ها با یکدیگر همکاری‬ ‫کنیم‪».‬‬ ‫دبیرکل مجمع جهانی انرژی بازار گاز را نیز رو به جهانی‬ ‫شدن دانست و افزود‪« :‬هم‌اکنون عصر جدید طالیی برای‬ ‫گاز به‌شمار می‌رود‪ ،‬از این رو باید شفافیت در بازار گاز و‬ ‫همکاری بین کشورهای مجمع کشورهای صادرکننده ي‬ ‫آن را افزایش دهیم‪ ».‬ون‌هالست ایران را یکی از بازیگران‬ ‫اصل��ی در بازار گاز برش��مرد و گفت‪« :‬با توجه به ذخایر‬ ‫عظیم موجود‪ ،‬ایران می‌تواند س��هم خود را در بازارهای‬ ‫جهانی نفت و گاز افزایش دهد و این انتظاری اس��ت که‬ ‫جهانیان از ایران دارند‪».‬‬ ‫ویبابیاناین‌کههمکاریبینشرکت‌هایملیوبین‌المللی‬ ‫به دلیل وجود چالش‌ها در زمینه ي س��رمایه‌گذاری مهم‬ ‫به‌ش��مار می‌رود‪ ،‬ادامه داد‪« :‬برای تأمین تقاضا و افزایش‬ ‫ظرفیت‌های فرسوده‪ ،‬ما به این سرمایه‌گذاری‌ها نیاز داریم‬ ‫و این سرمایه‌گذاری‌ها نیازمند همکاری‌های شرکت‌های‬ ‫بین‌المللی و ملی اس��ت‪ ».‬دبیرکل مجم��ع جهانی انرژی‬ ‫خاطرنشان ساخت‪« :‬تقاضای انرژی روندی افزایشی دارد‬ ‫و ما باید عالوه بر تولید به کارایی انرژی نیز توجه داش��ته‬ ‫باشیم‪».‬‬ ‫وی از ای��ران بابت اتخاذ راه حل‌های��ی به‌منظور کارایی‬

‫انرژی مانند هدفمندسازی یارانه‌ها ستایش کرد و گفت‪:‬‬ ‫«باید از یارانه‌هایی که سبب کاهش کارایی انرژی می‌شود‪،‬‬ ‫جلوگی��ری کرد زیرا تقاضا در داخ��ل افزایش می‌یابد و‬ ‫این س��بب کاهش ظرفیت برای صادرات می‌گردد‪ .‬این‬ ‫درحالی است که به‌طرز شرم‌آوری میلیاردها نفر از مردم‬ ‫دنیابهانرژی‌هایجدیددسترسی ندارندوجامعه ي بشریت‬ ‫باید با تعامل به فقر انرژی در جهان پایان دهد‪».‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫تولیدکنندگان و مصرف کنندگان در سال جدید و تهیه ي‬ ‫منشور جدید اعضا در نشست ماه فوریه در ریاض پایتخت‬ ‫عربستانمطرحشد‪».‬‬ ‫نوئه ون‌هالس��ت افزود‪« :‬این تحول جدید تصادفی نبوده‪،‬‬ ‫بلکه نتیجه ي ت�لاش وزیران نفت و انرژی کش��ورهای‬ ‫عضو مجمع جهانی اس��ت‪ ».‬وی ادامه داد‪« :‬س��ال ‪2008‬‬ ‫سالی بد برای بازارهای انرژی جهان بود؛ بی‌ثباتی و نوسان‬

‫قیمت‌های جهانی نفت خام باعث شد بهای نفت ناگهان‬ ‫به حدود ‪ 150‬دالر برس��د و در فاصله‌ای کوتاه به زیر ‪40‬‬ ‫دالر س��قوط كند‪ .‬در س��ال جاری نیز وزرای انرژی در‬ ‫نشس��ت مجمع انرژی اعالم کردند که نوسان قیمت‌ها به‬ ‫نفع مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان نیست و می‌تواند‬ ‫س��رمایه‌گذاری در صنعت نف��ت و گاز ب��رای افزایش‬ ‫ظرفیت‌های تولید را با مشکل مواجه سازد‪».‬‬

‫دبیرکل مجمع جهانی انرژی با اشاره به این‌که بی‌ثباتی در‬ ‫بازارهای انرژی می‌تواند به سرمایه‌گذاری در فناوری‌های‬ ‫جدیدلطمهبزند‪،‬گفت‪«:‬باهمکاریمیانتولیدکنندگانو‬ ‫مصرف‌کنندگانمنشورتعیین‌شدهدرمجمعجهانیانرژی‬ ‫در نشست ریاض به امضای ‪ 86‬کشور رسید‪ ».‬ون‌هالست‬ ‫افزود‪« :‬فناوری توانسته است نقش به‌سزایی در صنعت نفت‬ ‫و گاز ایفا کند‪ ،‬مانند حفاری‌های افقی که با استفاده از این‬

‫‪8‬‬

‫سرمایه‌گذاریبیشتر؛الزمه ياستفادهاز‬ ‫فناوری‌هاینوین‬

‫در ادام��ه ي ای��ن همای��ش‪ ،‬دبیرکل مجمع کش��ورهای‬ ‫صادرکنن��ده ي گاز از ایران به‌عنوان یکی از بزرگ‌‌ترین‬ ‫کش��ورهای تولیدکننده ي گاز جهان که نقش مهمی در‬ ‫مجمع ایفا می‌کند‪ ،‬نام برد و گفت‪« :‬روس��یه‪ ،‬ایران و قطر‬ ‫به‌عنوان بزرگ‌‌ترین دارندگان ذخایر گاز جهان در آینده‬ ‫در بازارهای جهانی نقش پررنگ‌تری خواهند داش��ت‪».‬‬ ‫لئونید بوخانوفس��کی اف��زود‪« :‬در اج�لاس آتی مجمع‬ ‫صادرکنن��دگان گاز تالش خواهیم کرد تا برای افزایش‬ ‫نقش گاز در سبد انرژی جهان برنامه‌ریزی کنیم‪».‬‬ ‫وی با بیان این‌که کش��ورهای عضو مجمع صادرات گاز‬ ‫‪ 54‬درص��د از صادرات گاز را بر عه��ده دارند‪ ،‬در مورد‬ ‫چالش‌های این کش��ورها گفت‪« :‬مصرف گاز در آینده‬ ‫افزایش چش��مگیری را شاهد خواهد بود و در سه دهه ي‬ ‫آیندهروندتقاضابرایگازچشم گیرخواهدبود‪،‬به‌گونه‌ای‬ ‫که تا سال ‪ 2035‬میالدی‪ 20 ،‬درصد به تقاضای گاز افزوده‬ ‫خواهد شد‪ ».‬دبیرکل مجمع کشورهای صادرکننده ي گاز‬


‫گــــــزارش‬

‫اف��زود‪« :‬در اجالس آتی مجمع درخصوص منافع جاری‬ ‫اعضا نیز مذاکره خواهیم کرد و امیدواریم با همکاری و‬ ‫رایزنی‪ 11‬کشور عضو و کشورهای هلند‪ ،‬نروژ و قزاقستان‬ ‫به‌عنوان ناظر بتوانیم به نتایج خوبی دست یابیم‪».‬‬ ‫بوخانوفسکی ادامه داد‪« :‬تقاضای گاز به‌علت سازگاری‬ ‫با محیط زیس��ت رو به افزایش اس��ت و کشورها باید با‬ ‫س��رمایه‌گذاری بیش��تر برای عرضه ي گاز بیش از پیش‬ ‫ب��ا اس��تفاده از فناوری‌های نوین به فعالی��ت بپردازند‪ ».‬به‬ ‫گفته ي وی‪ ،‬بحث انتقال فناوری یکی از ارکان همکاری‬ ‫کشورهای عضو مجمع به‌ش��مار می رود و تبادل فناوری‬ ‫می‌تواند به ب��اال بردن بهره‌وری کمک ک��رده و فضای‬ ‫رقابت‌پذی��ری بیش��تری را ایجاد کن��د‪ .‬دبیرکل مجمع‬ ‫کش��ورهای صادرکننده ي گاز ش��عار اجالس آتی این‬ ‫مجمع را «گاز سوختی پاک‪ ،‬غنی و ایمن» خواند و تأکید‬ ‫کرد که باید به دنبال تأمین امنیت انرژی باشیم‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫تشکیلمرکزتبادلدانشوانتقالفناوری‬ ‫صادرکنندگاننفتوگاز‬

‫رئی��س مؤسس��ه ي مطالع��ات بین‌المللی ان��رژی نیز که‬ ‫برگزارکننده ي این همایش بود‪ ،‬از راه‌اندازی مرکز تبادل‬ ‫دانش و انتقال فناوری در بین کش��ورهای صادر کننده ي‬ ‫نفت و گاز خبر داد و گفت‪« :‬از دیدگاه راهبردی توسعه ي‬ ‫صنعت نفت بر مبنای سه رکن اساسی بنا نهاده شده است‬ ‫که این سه رکن عبارتند از منابع مالی‪ ،‬سرمایه‌های انسانی و‬ ‫فناوری‪ .‬بر این اساس سیاست‌گذاری و هدایت راهبردی‬ ‫صنعت نفت مستلزممدیریتمؤثرمنابعمالیوسرمایه‌های‬ ‫انسانیاست‪».‬‬ ‫حس��ین ایرانمش افزود‪« :‬صنعت نفت‪ ،‬صنعتی است که‬ ‫ش��الوده ي آن بر اس��تفاده از فناوری‌های متنوع و متعدد‬ ‫گذاشته شده و برای کشوری که بیش از ‪ 100‬سال است‬ ‫که با این صنعت آشناست‪ ،‬مدیریت فناوری و راهبردی‬ ‫یک امر اجتناب‌ناپذیر است‪ ».‬وی با اشاره به این‌که فناوری‬ ‫در مفهوم چیزی از جنس توانمندی است‪ ،‬گفت‪« :‬هدف‬ ‫همه ي فرآیندهای مرتبط با مدیریت فناوری کسب این‬ ‫توانمندی‌ها و مدیریت آ��‌ها به‌سمت خلق ثروت و ارزش‬ ‫بیشتر برای بنگاه‌ها است‪».‬‬ ‫رئیس مؤسس��ه ي مطالعات بین‌المللی ان��رژی ادامه داد‪:‬‬ ‫«صنعت نفت سابقه‌ای ‪ 50‬ساله در پژوهش‌های کاربردی‬ ‫و توسعه ي فناوری دارد‪ ،‬اما متأسفانه به دلیل نبود حلقه‌هایی‬ ‫که باید عرضه و تقاضای علم و فناوری را در این صنعت‬ ‫ب��ه هم متصل کنند و به دلیل عدم وجود س��ازوکارهای‬ ‫تس��هیل‌کننده ي عرضه و تولید‪ ،‬فن��اوری در این صنعت‬ ‫به‌صورت کارآمد در نیامده است‪».‬‬ ‫ایرانمشبیانداشت‪«:‬توسعه يفناوریوکسبقابلیت‌های‬ ‫فناورانه نیازمند نگاه راهبردی کالن است و خوشبختانه با‬ ‫بذل توجه و ن��گاه رو به ارتقایی که در معاونت پژوهش‬ ‫و فن��اوری وزارت نفت به‌وجود آمده اس��ت‪ ،‬راه‌اندازی‬ ‫و تأسیس پژوهش��کده ي مطالعات راهبردی فناوری در‬ ‫مؤسسه ي مطالعات بین‌المللی انرژی می‌توان امیدوار بود‪».‬‬

‫حمایتازشرکت‌هایدانش‌بنیان؛یک‬ ‫ضرورت‬

‫در همایش بین‌الملل��ی نوآوری و فن��اوری در «صنعت‬ ‫نف��ت و گاز‪ ،‬معاون علمی و فناوری رییس‌جمهور اعالم‬ ‫آمادگی کرد که برای استفاده از فناوری‌های انرژی فسیلی‬ ‫مانند دیگر فناوری‌های کشور ستاد ویژه‌ای تشکیل شود‪».‬‬ ‫نس��رین سلطان‌خواه با اشاره به جایگاه ذخایر نفت و گاز‬ ‫ایران در جهان گفت‪« :‬باید تالش کنیم تا با دس��تیابی به‬ ‫دانش و نوآوری‪ ،‬ثروت و ارزش افزوده ي بیش��تری برای‬ ‫کشور از صنایع نفت و گاز ایجاد کنیم‪».‬‬ ‫وی با تأکید بر بی‌اثر بودن تحریم‌ها پس از گذش��ت ‪32‬‬ ‫سال از انقالب اسالمی بیان داشت‪« :‬یکی از مهم‌ترین منابع‬ ‫کشور‪ ،‬نفت و گاز است که همواره دشمن از این جبهه بر‬ ‫ما فشار وارد کرده است‪ ،‬ولی حاصل این تحریم‌ها رشد‬ ‫و توسعه ي بیشتر در صنعت نفت و به‌کارگیری نیروهای‬ ‫جوان و توانمند در اج��رای طرح‌های این صنعت عظیم‬ ‫بوده است‪».‬‬ ‫مع��اون علم��ی و فن��اوری رئیس‌جمهور خواس��تار آن‬ ‫ش��د ک��ه درآمد حاص��ل از ف��روش نف��ت و گاز برای‬ ‫س��رمایه‌گذاری‌های جانبی و س��ودآفرینی بیشتر در این‬ ‫صنعت به‌کار گرفته شود و یکی از سیاست‌های موفقی را‬ ‫که در حوزه ي معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری‬ ‫پیگیری شده است‪ ،‬تقویت ارتباط بین دانشگاه و صنعت‬ ‫خوان��د و آن را موجب برقراری ارتباط مؤثر بین نیازهای‬ ‫فنی و تخصصی کشور و عرضه‌کنندگان این فناوری‌ها‬ ‫دانست‪.‬‬ ‫سلطان‌خواه یادآور شد‪« :‬شرکت‌های دولتی و مؤسسات‬ ‫غیرانتفاعی موظف شده‌اند که در یک دوره ي چهارساله‪،‬‬ ‫یک درصد از درآمد نفتی را در امور پژوهشی هزینه کنند‬

‫که این موضوع موجب ارتباط خوب میان بخش دولتی‬ ‫با مراکز تحقیقاتی ش��ده است و امس��ال نیز این قانون با‬ ‫ظرفیت بیشتری در بودجه پیش‌بینی شده است و همه ي‬ ‫ش��رکت‌های دولتی موظفن��د نیم درصد تا س��ه درصد‬ ‫درآمدهای خ��ود را برای امور پژوهش��ی هزینه کنند و‬ ‫سیاست وزارت نفت نیز هزینه‌کرد سه درصد از اعتبارات‬ ‫این وزارتخانه برای پروژه‌های پژوهشی است‪».‬‬ ‫وی ادامه داد‪« :‬تأس��یس صندوق نوآوری و شکوفایی به‬ ‫ارزش سه هزار میلیارد تومان با هدف حمایت از نوآوری‬ ‫و فناوری در شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی‪،‬‬ ‫قانونی است که از سه سال گذشته پیگیری و در مجلس‬ ‫تصویب شده است و به‌زودی آیین‌نامه ي اجرایی آن نیز از‬ ‫سوی هیأت وزیران ابالغ خواهد شد‪».‬‬ ‫معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور اضافه کرد‪« :‬با ابالغ‬ ‫این قانون‪ ،‬تسهیالت مالی خارج از بوروکراسی بانکی و‬ ‫از طریق این صندوق در زمینه فناوری مورد استفاده قرار‬ ‫خواهدگرفتوتحولبزرگیدربه‌کارگیریفناوری‌های‬ ‫جدید و ارتباط دانش��گاه با صنع��ت و فعال کردن بخش‬ ‫غیردولتی دانش بنیان ایجاد می‌شود‪».‬‬ ‫س��لطان‌خواه در پایان تأکید ک��رد‪« :‬صنعت نفت و گاز‬ ‫کشور و مس��ؤوالن این حوزه باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی‬ ‫کنن��د که با حمایت ش��رکت‌های دانش‌بنیان و صندوق‬ ‫نوآوری و شکوفایی‪ ،‬بس��یاری از کارهای خود را به این‬ ‫شرکت‌هاواگذار کنند‪».‬‬

‫‪9‬‬


‫گــــــزارش‬

‫در مراسم روز ملی‬ ‫صادراتعنوانشد‪:‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫سهـمايران‬ ‫ازتجــارت‬ ‫فنـــاوري‬ ‫پيشــرفته؛‬ ‫‪ 2‬درصــد‬ ‫گـــــروهگـــزارش‬

‫سهم ايرا‬ ‫فناوريپي‬ ‫‪ 2‬درصد‬ ‫پانزدهمین دوره ي مراس��م روز ملی صادرات‪ ،‬امس��ال با معرف��ی ‪ 44‬صادرکننده ي نمونه در محل‬ ‫دايمي نمايش��گاه‌هاي بين‌المللي تهران برگزار ش��د‪ .‬در این مراس��م که شعار آن «صادرات پايدار؛‬ ‫محور توسعه» بود‪ ،‬معاون اول رييس‌جمهور‪ ،‬وزیر صنعت‪ ،‬معدن و تجارت‪ ،‬وزیر امور اقتصادی و‬ ‫دارایی‪ ،‬رييس كل بانك مركزي‪ ،‬رييس كميس��يون صنايع و معادن مجلس‪ ،‬رییس اتاق بازرگانی‬ ‫و صنایع و معادن و جمعی از مس��ؤوالن دولتی و مدیران بخش خصوصی حضور داش��تند‪.‬‬ ‫صادرکنندگان��ی ك��ه موفق به درياف��ت تنديس روز ملي صادرت و لوح تقدير ش��دند‪ ،‬ش��امل‬ ‫‪ 25‬برگزی��ده از ح��وزه ي صنع��ت و معدن‪ 11 ،‬برگزي��ده از حوزه ي كش��اورزي‪ ،‬پنج برگزيده‬ ‫از ح��وزه ي خدمات‪ ،‬س��ه برگزيده از حوزه ي ص��ادرات كاالي عمومي و فن��اوري باال و يك‬ ‫برگزي��دهني��زازح��وزه يبازرگان��يعموم��يبودن��د‪.‬‬

‫باید به صادرات خالقیت‌محور برسیم‬

‫‪10‬‬

‫یکی از مش��کالتی که طرح آن‪ ،‬پای ثابت مراسم روز ملی صادرات ش��ده است‪ ،‬معوقات جوايز صادراتي‬ ‫دوره‌های پیش��ین است‪ .‬از این رو ش��اید برای حاضران در مراسم به‌ویژه برندگان س��ال‌های قبل‪ ،‬مهم‌تر از‬ ‫شنیدن هر خبری‪ ،‬روشن شدن تکلیف پرداخت جوایز معوقه بود‪.‬‬ ‫ای��ن بود که وزير صنعت‪ ،‬معدن و تجارت در این مراس��م از تسويه‌حس��اب ‪ 200‬ميلي��ارد تومان از معوقات‬ ‫جوايز صادراتي یعنی نيمي از مطالبات صادركنندگان از آبان‌ماه خبر داد‪ .‬مهدي غضنفري سهم صادرات از‬ ‫صندوق توسعه ي ملي را ‪ 2‬ميليارد دالر اعالم كرد و افزود‪« :‬اين بدان معنا نيست كه اين رقم در جايي سپرده‬ ‫شود‪ ،‬بلكه از طريق بانك توسعه ي صادرات‪ ،‬تسهيالت ارزي به صادركنندگان اعطا مي‌شود‪».‬‬


‫گــــــزارش‬

‫وی اف��زود‪« :‬ممك��ن اس��ت در آینده پ��روژه ي جوايز‬ ‫صادراتي به‌عنوان برنامه ي موقت به‌شكل ديگري اجرا‬ ‫ش��ود‪ ،‬اما در دولت حمايت از ص��ادرات به‌طور جدي‬ ‫به‌عنوان تصميمي راهبردي دنبال مي‌شود‪ ».‬وزير صنعت‬ ‫با بيان اين‌كه صادركنندگان كساني نيستند كه مشكالت‬ ‫ارزي را در ب��ازار ايجاد كنند‪ ،‬تصريح كرد‪« :‬اين گروه‬ ‫به‌عنوان افس��ران مسير توسعه پيوس��ته ارزآور بوده‌اند و‬ ‫آن‌ها قهرمانان ملي كشور محسوب مي‌شوند‪».‬‬ ‫غضنف��ری در بخ��ش ديگ��ري از س��خنان خ��ود از‬ ‫ريي��س كل بانك مركزي خواس��ت تا امكان حضور‬ ‫صادركنندگان را در شوراي پول و اعتبار فراهم کند‬ ‫و گفت‪« :‬مديريت ذي نفعان و مش��تريان در بازارهاي‬ ‫ه��دف‪ ،‬توجه ب��ه برندس��ازي و بس��ته‌بندي و ايجاد‬ ‫ارزش افزوده كاال در داخل كش��ور از وظايف بخش‬ ‫خصوصي در حوزه صادرات است‪».‬‬ ‫وی با بي��ان اين‌كه صادرات مواد خام فرق نمي‌كند‬ ‫که از درون معدن بيرون آيد يا بش��كه نفت باش��د‪،‬‬ ‫گف��ت‪« :‬باي��د بپذيريم كه خام‌فروش��ي منجر به آن‬ ‫مي‌ش��ود ك��ه ديگ��ران ارزش اف��زوده ي توليدات‬ ‫م��ا را تصاحب كنن��د‪ ».‬وزي��ر صنع��ت در ادامه با‬ ‫اس��تناد به گزارش‌های مجمع جهاني اقتصاد گفت‪:‬‬ ‫«صادرات س��ه حوزه ي عامل‌مح��ور‪ ،‬كارايي‌محور‬ ‫و خالقيت‌مح��ور دارد ک��ه براس��اس گزارش��ات‬ ‫مؤسس��ه ي مطالع��ات و پژوهش‌ه��اي بازرگان��ي‪،‬‬ ‫ص��ادرات ايران هم‌اكنون در حوزه ي كارايي‌محور‬ ‫قرار دارد‪ .‬اين یعنی كه ما از مرحله ي نخس��ت عبور‬ ‫كرده‌ايم و اميد م��ي‌رود در آينده‌اي نه چندان دور‬ ‫واردمرحلهس��ومش��ويم‪».‬‬ ‫غضنف��ري اف��زود‪« :‬در حال حاضر ‪ 200‬كش��ور در‬ ‫عرصه ي تجارت فناوري فعال هستند‪ ،‬اما ‪ 99‬درصد‬ ‫تجارت فناوري توسط ‪ 21‬كش��ور انجام مي شود‪».‬‬ ‫وی سهم ايران را در اين بخش ‪ 2‬درصد اعالم كرد‬ ‫و اف��زود‪« :‬البته اين س��هم از برنامه ي دوم تا چهارم‬ ‫رش��د كرده اس��ت و در ابتداي برنامه ي دوم ‪0/29‬‬ ‫درص��دب��ود‪».‬‬ ‫وزير صنعت سهم چين‪ ،‬آمريكا‪ ،‬ژاپن و هنگ‌كنگ‬ ‫را در فناوري‌ه��اي نوين به‌ترتيب ‪ 8 ،16 ،17‬و ‪5/8‬‬ ‫درصد اعالم ك��رد و بیان داش��ت‪« :‬بيوايمپلنت‌ها و‬ ‫كاتاليست‌ها به‌عنوان فناوري‌هاي نوين كه هم‌اكنون‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫انازتجارت‬ ‫يشرفته؛‬ ‫د‬ ‫فقط يكي دو كش��ور به آن‌ها مي‌پردازند‪ ،‬از اهميت قبول داریم تسهيالت‬ ‫باالي��ي در ص��ادرات هاي‌ت��ك اي��ران محس��وب بخش صادرات کم است‬

‫مي‌ش��ود‪ ».‬وی تأكيد ك��رد‪« :‬یک��ی از دغدغه‌هاي‬ ‫م��ا صادرات ب��ا ارزش افزوده ي باال ب��ود و مطمئن‬ ‫هس��تيم كه فناوري‌هاي باال مي‌تواند ما را به اهداف‬ ‫صادراتي بيش��تر از گذش��ته اميدوارتر كند‪».‬‬

‫صادرکنندگان به جلسات‬ ‫اقتصادی هیأت دولت بیایند‬

‫در ادام��ه ي مراس��م روز ملي ص��ادرات‪ ،‬معاون اول‬ ‫رییس‌جمهور با ارايه ي پیش��نهاد حض��ور نمايندگان‬ ‫بخش خصوصي در جلسات سياست‌گذاري دولت و‬ ‫جلساتي كه مربوط به اقتصاد و صادرات كشور است‪،‬‬ ‫گفت‪« :‬حضور نمايندگان اين بخش باعث مي‌ش��ود‬ ‫تا دغدغه‌ها و مش��كالت مطرح و در راستاي برطرف‬ ‫كردن آن‌ها گام برداش��ته ش��ود‪ ».‬محمدرضا رحیمی‬ ‫همچني��ن از اهتمام دول��ت براي تقوي��ت و افزايش‬ ‫توان صندوق توس��عه صادرات و صن��دوق ضمانت‬ ‫صادرات خبر داد و گفت‪« :‬دولت به دنبال تقويت اين‬ ‫صندوق‌ها است تا حمايت از صادركنندگان افزايش‬ ‫و اقتصاد كشور رونق يابد‪».‬‬

‫ریی��س‌کل بانک مرکزی نیز در پاس��خ به مطالبات‬ ‫صادرکنندگان درباره ي قیمت ارز‪ ،‬آن را تابع نظام‬ ‫عرضه و تقاضا عنوان کرد و با اش��اره به قيمت ارز‪،‬‬ ‫باال ب��ردن آن را عاملي تأثيرگ��ذار بر افزايش نرخ‬ ‫تورم و فش��ار مضاعف بر اقشار آس��يب‌پذير جامعه‬ ‫توصيف كرد‪ .‬محمدرضا بهمني گفت‪« :‬فروش ارز‬ ‫در س��ال گذش��ته ‪ 24‬ميليارد دالر بيشتر از واردات‬ ‫بوده اس��ت ک�� اين تقاضای كاذب قيمت ارز را در‬ ‫بازار باال مي‌ب��رد و اگر بانك مركزي بخواهد تمام‬ ‫اين تقاضا را پاس��خ دهد‪ ،‬در ح��ق صادركنندگان‬ ‫بي‌انصافي كرده اس��ت‪».‬‬ ‫وی تغييرات نرخ ارز توس��ط اين بانك را غافل‌گير‬ ‫كردن توليدكنندگان و بازرگانان ندانست و افزود‪:‬‬ ‫«اف��رادي كه در گذش��ته به‌دنب��ال افزايش نرخ ارز‬ ‫بودند‪ ،‬پ��س از اجراي تغييرات ن��رخ ارز انتقاداتي‬ ‫را مطرح كردند كه بر همين اساس نرخ ارز مجددا ً‬ ‫كاهش ياف��ت‪ ».‬ریی��س‌کل بانک مرک��زی با بيان‬ ‫آن‌ك��ه بگذاريد بانك مرك��زي كار خود را انجام‬ ‫ده��د‪ ،‬تصريح ك��رد‪« :‬ارز با قيم��ت روز در اختيار‬

‫‪11‬‬


‫گــــــزارش‬

‫سهمايرانازتج‬ ‫فناوريپيشرفت‬ ‫‪2‬درصـــــد‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪12‬‬

‫توليدكنن��دگان و صادركنندگان قرار مي‌گيرد و ما تولي��دات ايراني در كش��ورهاي مقصد تأكيد كرد‬ ‫نمي‌تواني��م نرخ ارز مرج��ع را تغيير دهيم‪ ،‬زيرا اين و افزود‪« :‬نبايد به‌گون��ه‌اي عمل كرد كه بازارهاي‬ ‫امر بر تورم تأثير مي‌گذارد و اقش��ار ضعيف جامعه هدف را از دس��ت برود‪».‬‬ ‫رامتأث��رمي‌كن��د‪».‬‬ ‫بهمن��ي ب��ا بی��ان این‌ک��ه قب��ول دارم ک��ه مي��زان گذار از صادرات سنتي به صنعتي‬ ‫تخصيص‌يافت��ه ب��راي اين بخش كم اس��ت‪ ،‬اذعان در ادام��ه ي مراس��م روز ملی ص��ادرات‪ ،‬رییس کل‬ ‫داشت‪« :‬افزايش بي‌رويه ي واردات منجر به خروج سازمان توسعه ي تجارت ایران با اشاره به افزایش ‪12‬‬ ‫ارز از كش��ور مي‌ش��ود و در ش��رايطي كه ايران با درصدی صادرات غیرنفتی از نظر وزني و افزایش ‪40‬‬ ‫محدوديت‌هاي بين‌المللي روبرو است‪ ،‬بايد بيش از درصدی آن از نظر ارزش��ي در شش ماهه ي نخست‬ ‫امس��ال‪ ،‬گفت‪« :‬در پايان برنامه ي چهارم قريب به ‪70‬‬ ‫زمان جنگ دقت داش��ته باش��يم‪».‬‬ ‫درصد صادرات كاال ب��ه حوزه ي كاالهاي صنعتي و‬ ‫داراي ارزش افزوده باال تعلق داش��ته اس��ت كه نشان‬ ‫همه‌چیز وارد می‌شود‬ ‫در ادام��ه ي این مراس��م‪ ،‬ريي��س كميس��يون صنايع گذار از صادرات سنتي به صنعتي است‪».‬‬ ‫و معادن مجلس ش��وراي اس�لامي گف��ت‪« :‬حمايت حمید صافدل حضور فع��ال در حوزه‌هاي برنامه‌ريزي و‬ ‫از تولي��د داخ��ل در راس��تاي توليد كااله��اي كيفي سياست‌گذاري صادراتي‪ ،‬استفاده از فرصت‌هاي موجود‬ ‫اس��ت و بايد تولي��دات داخلي همچ��ون محصوالت در مذاك��رات دو و چند جانب��ه و پيمان‌هاي منطقه‌اي و‬ ‫صادرات��ي كيفي باش��د‪ ».‬حس��ين هاش��مي با اش��اره بين‌المللي و تكميل شبكه ي رايزنان در بازارهاي هدف را‬ ‫به ش��عار وزير صنع��ت‪ ،‬معدن و تج��ارت در هنگام بخشي از فعاليت‌هاي اين سازمان برشمرد و تصريح كرد‪:‬‬ ‫تص��دي وزارتخانه ي جدي��د مبني بر اين‌ك��ه توليد «با حمايت‌هاي مس��تقيم و غيرمستقيم از صادركنندگان‬ ‫صادرات‌مح��ور جزو برنامه‌های اصلي اس��ت‪ ،‬افزود‪ :‬در قالب سياس��ت‌ها و مش��وق‌هاي صادراتي‪ ،‬برگزاري‬ ‫«این شعار باید به‌طور جدي عملياتي شود و با تکیه بر نمايش��گاه‌هاي داخل��ي و بين‌المللي و اع��زام و پذيرش‬ ‫همین شعار باید مانع از واردات بي‌رويه ي كاال شويم هيأت‌ه��اي تجاري هم��واره س��عي داش��ته‌ايم در كنار‬ ‫تا ديگر خبرهايي همچون واردات س��نگ قبر‪ ،‬سنگ صادركنندگان و حامي ايشان باشيم‪».‬‬ ‫پا و غيره به گوشمان نرسد‪».‬‬ ‫وی در پای��ان به ص��ادرات ‪ 20‬ميليارد دالري خدمات‬ ‫ريي��س كميس��يون صنايع مجل��س با بی��ان این‌که فني و مهندسي به‌ويژه در كشورهاي حوزه ي آمريكاي‬ ‫ت نظر و رصد بازارهاي‬ ‫صادركنن��ده باي��د بتواند قفس��ه ي كااليي خود را التين و آفريقا بر ضرورت دق ‌‬ ‫در كش��ورهاي هدف حف��ظ كند‪ ،‬ب��ر ماندگاري پيراموني و تجارت خارجي تأكيد كرد‪.‬‬


‫رییس صندوق توس��عه ي ملی نیز در این مراس��م‪ ،‬با‬ ‫اع�لام حمایت این صندوق از خری��داران کاالهای‬ ‫ایرانی در خارج از کش��ور گفت‪« :‬همان‌طور که از‬ ‫تولیدکنن��دگان داخلی حمای��ت می‌کنیم‪ ،‬در خارج‬ ‫از کش��ور نیز از خریداران کاالها پش��تیبانی خواهیم‬ ‫کرد‪ ».‬رحي��م قرباني افزود‪« :‬اي��ن صندوق وظيفه ي‬ ‫اراي��ه ي تس��هيالت ب��ه پيمان��كاران صادركننده ي‬ ‫خدمات فني و مهندس��ي به كشورهايي كه برنده ي‬ ‫مناقص��ه ش��دند را دارد‪ ».‬وي اب��راز اميدواري كرد‪:‬‬ ‫«صندوق آماده است از كساني كه در اين خصوص‬ ‫داراي پرونده هستند و همچنين كساني كه پرونده ي‬ ‫دپو ش��ده‌اي دارند‪ ،‬حمايت كند‪».‬‬ ‫وی توج��ه ب��ه تس��هيالت تولي��د و توس��عه ي‬ ‫س��رمايه‌گذاري را ازجمل��ه برنامه‌ه��اي صن��دوق‬ ‫برش��مرد و بی��ان داش��ت‪« :‬صن��دوق در راس��تاي‬ ‫توجه ب��ه س��رمايه‌گذاري ص��ادرات و توس��عه ي‬ ‫س��رمايه‌گذاري‌ها قدم برداش��ته و قرارداد عامليت‬ ‫‪ 2/5‬ميلي��ارد دالري را در مرحل��ه ي اول با يكي از‬ ‫بانك‌ها منعقد كرده اس��ت‪».‬‬

‫ي بودن‬ ‫اهميت قابل پيش‌بين ‌‬ ‫تصميمات دولتي‬ ‫براي بخش خصوصي‬

‫گــــــزارش‬

‫صندوق توسعه ي ملی و‬ ‫هزار ضرورت توسعه‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫جـارت‬ ‫تــــه؛‬ ‫د‬ ‫در مراس��م روز ملی صادرات‪ ،‬رییس اتاق بازرگانی‬ ‫و صنای��ع و معادن ایران نی��ز تکریم صادرکنندگان و‬ ‫تجلیل از آن‌ها را به رسمیت شناختن و تقویت قدرت‬ ‫برنامه‌ری��زی و تصمیم‌گی��ری صادرکننده خواند و با‬ ‫اشاره به اصل ‪ 44‬قانون اساسي مبني بر واگذاري امور‬ ‫به بخش خصوصي گفت‪« :‬بخش خصوصي بايد قادر‬ ‫باشد در برابر چالش‌هاي موجود در بازارهاي داخلي‬ ‫و خارجي انعطاف داش��ته باشد‪ ،‬تصميم‌گيري كند و‬ ‫تصميمات خود را به مرحله اجرا درآورد‪».‬‬ ‫محم��د نهاوندیان افزود‪« :‬در تعام��ل متقابل دولت‬ ‫و بنگاه‌ه��ا‪ ،‬قابل پيش‌بيني‌ ب��ودن تصميمات دولتي‪،‬‬ ‫ب��راي بخش خصوص��ي حايز اهميت اس��ت‪ ».‬وی‬ ‫با اش��اره به ضرورت شناس��ايي موان��ع پيش روي‬ ‫صادركنن��دگان گف��ت‪« :‬ش��وك‌هاي تورم��ي‪،‬‬ ‫نوس��انات قيمت ارز و اقدام��ات غيررقابتي رقبا از‬ ‫مهم‌ترين موانعي است كه بايد با کمک تشكل‌هاي‬ ‫صادراتي براي آن برنامه‌ريزي كرد‪ ».‬وی پیش��نهاد‬ ‫داد برای دس��تيابي به توليد صادرات‌محور‪ ،‬اقدام به‬ ‫تأس��یس مراكز تجاري در کشورهای هدف گردد‬ ‫و رايزن��ان بازرگان��ي نیز از بخ��ش خصوصي يا با‬ ‫مش��ورتايش��انانتخابش��وند‪.‬‬

‫‪13‬‬


‫گــــــزارش‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫در بيست و ششمين دوره‬ ‫كنفرانسبين‌الملليبرق‬ ‫اعالمشــد‪:‬‬

‫امـسالشاهد‬ ‫اتوماسیــون‬ ‫پيشـــرفتهدر‬ ‫شـــــبکه ی‬ ‫بــرقايــران‬ ‫خواهيمبـود‬ ‫گـروهگــزارش‬

‫‪14‬‬

‫بيس��ت و شش��مين دوره ي كنفران��س بين‌المللي برق‬ ‫ايران ب��ا حضور قائم‌مقام و معاون وزي��ر نيرو در امور‬ ‫برق و ان��رژي و مديرعامل تواني��ر در روزهای نهم تا‬ ‫یازدهم آبان‌ماه امسال در محل پژوهشگاه نيرو برگزار‬ ‫ش��د‪ .‬همكاري بيش از ‪ 250‬مؤسس��ه در برگزاري این‬ ‫كنفرانس كه بيش از رب��ع قرن از عمر آن می‌گذرد و‬ ‫هر ساله به همت توانير و ساير زيرمجموعه‌های وزارت‬ ‫نیرو برگزار مي‌ش��ود‪ ،‬نش��ان‌دهنده ي اعتب��ار علمي و‬ ‫اهميت ویژه ي آن در حوزه ي صنعت برق است‪.‬‬ ‫عالوه بر این‪ ،‬كنفرانس بين‌المللي برق امسال از ويژگي‬ ‫خاصي برخوردار بود؛ نخس��ت این‌که تنها به فاصله ي‬ ‫يك روز از يازدهمين نمايشگاه بين‌المللي برق برگزار‬ ‫شد و این باعث شد شركت‌هاي خارجي كه تنها براي‬ ‫حض��ور در نمايش��گاه اقدام مي‌كردن��د‪ ،‬با حضور در‬ ‫كنفرانس با فضاي صنعت برق كشور بيشتر آشنا شوند‬ ‫و خود بهترين پيام‌رسانان و مبلغان كنفرانس باشند‪.‬‬ ‫از سوي ديگر این کنفرانس‪ ،‬سنگ محكي براي ارسال‬ ‫مقاله‌هاي صاحب‌نظران كش��ورمان ب��ه كنفرانس‌هاي‬ ‫بزرگي چون س��يرد ب��ود كه ايراني‌ها ب��ا ارايه ي بيش‬ ‫از ‪ 30‬مقال��ه در اي��ن كنفرانس حي��رت خارجی‌ها را‬ ‫برانگيختن��د؛ هرچند ک��ه براي حض��وري فعال‌تر در‬ ‫عرصه ي بين‌المللي و شناس��اندن كنفرانس بين‌المللي‬ ‫برق بايد بيش از اين برنامه‌ريزي و هزينه كرد تا حضور‬ ‫متخصص��ان خارجی در ايران و به تب��ع آن اعتبار فني‬

‫و مهندس��ی ايرانيان و ارتباطات بين‌المللي صنعت برق‬ ‫افزايش يابد‪.‬‬ ‫کنفرانس امسال‪ ،‬از حمايت علمي بيش از ‪ 80‬دانشگاه‬ ‫و مرك��ز پژوهش��ي داخل��ي و بيش از ‪ 20‬دانش��گاه و‬ ‫مؤسس��ه ي پژوهش��ي خارجي بهره مي‌ب��رد‪ .‬همچنين‬ ‫بي��ش از ‪ 130‬انجم��ن و س��ازمان و ش��ركت دولتي و‬ ‫خصوصي داخلي و خارجي هرس��اله حمايت خود را‬ ‫از اي��ن كنفرانس ب��ه طرق مختلف اعالم داش��ته و در‬ ‫برگزاري اين كنفرانس س��هيم هستند‪ .‬همچنین تعداد‬ ‫زيادي از متخصصان صنعت برق و استادان دانشگاه‌ها‬ ‫در طي زمان برگزاري كنفرانس‪ ،‬آخرين دستاوردهاي‬ ‫تحقيقاتي و علمي را در ابعاد گوناگون صنعت برق در‬ ‫مورد بررسي و تبادل نظر قرار دادند‪.‬‬ ‫این كنفرانس همچون س��ال‌های گذشته در ‪ 19‬محور‬ ‫جداگانه ي ش��يمي و مواد‪ ،‬كنت��رل و حفاظت‪ ،‬كنترل‬ ‫و ابزاردقي��ق و اتوماس��يون‪ ،‬كيفيت برق‪ ،‬ماش��ين‌هاي‬ ‫الكتريكي‪ ،‬محيط زيست‪ ،‬ايمني و بهداشت‪ ،‬مديريت‪،‬‬ ‫مديريت ب��ار‪ ،‬مطالعات اقتص��ادي و اجتماعي‪ ،‬انتقال‬ ‫انرژي الكتريكي‪ ،‬انرژي‌ه��اي تجديدپذير‪ ،‬بازار برق‪،‬‬ ‫برنامه‌ريزي س��امانه ‌هاي قدرت‪ ،‬پست‌هاي فشار قوي‪،‬‬ ‫ترانسفورماتورهاي قدرت و توزيع‪ ،‬فناوري اطالعات‪،‬‬ ‫توزي��ع انرژي الكتريك��ي‪ ،‬توليد ان��رژي الكتريكي و‬ ‫ديس��پاچينگ و مخابرات برگزار شد و مقاالت حول‬ ‫اين محورها ارايه شدند‪.‬‬


‫نگاهي به پيشينه ي برپايي كنفرانس برق در كشور نشان‬ ‫مي‌دهد نخستين كنفرانس برق در ايران در سال ‪1346‬‬ ‫و در دانش��گاه شيراز با حضور اس��تادان و پژوهشگران‬ ‫داخلي و خارجي برگزار ش��د‪ .‬گرچه اين كنفرانس از‬ ‫جايگاه و اعتبار خاصي برخوردار بود اما استمرار نيافت‪.‬‬ ‫ت��ا اين كه پس از پيروزي انقالب اس�لامي‪ ،‬ش��ركت‬ ‫توانير اقدام به برپايي كنفرانس ‪ TEPCON‬با حضور‬ ‫استادان و پژوهش��گران داخلي و خارجي از ‪ 23‬كشور‬ ‫جهان كرد‪.‬‬ ‫در س��ال ‪ 1365‬كنفرانس ش��بكه‌هاي سراس��ري برق‬ ‫در ش��ركت توانير برگزار ش��د و پ��س از آن با ايجاد‬ ‫دبيرخانه ي دايمی‪ ،‬اين كنفرانس در آبان هر س��ال برپا‬ ‫مي‌شود‪ .‬كنفرانس برق از سال ‪ 1369‬با حضور محققان‬ ‫خارجي ابع��اد بين‌المللي خود را تثبيت كرد و با عنوان‬ ‫كنفرانس بين المللي برق (‪ )PSC‬شناخته شد‪.‬‬ ‫ای��ن كنفران��س در س��ال ‪ 1377‬با تكمي��ل مجموعه‬ ‫س��الن‌هاي همايش پژوهش��گاه نيرو امكانات خود را‬ ‫توس��عه داد و عالوه بر موضوع��ات فني صنعت برق به‬ ‫ساير مس��ايل از جمله محيط زيست‪ ،‬مسايل اقتصادي‪،‬‬ ‫اجتماعي و مديريت ني��ز پرداخت تا تمامي محققان و‬ ‫پژوهش��گران كه در اين زمينه‌ها از تجربه برخوردارند‬ ‫بتوانن��د فعاليت‌ه��اي تحقيقاتي خ��ود را عرضه كنند‪.‬‬ ‫بنيانگذار كنفرانس بين‌المللي برق‪ ،‬شركت توانير است‬ ‫كه همچنان برگزاري مستمر كنفرانس را برعهده دارد‪.‬‬

‫گــــــزارش‬

‫كنفرانس بين‌المللي برق؛‬ ‫از آغاز تا امروز‬

‫انجام بزرگ‌ترينكارهاي‬ ‫صنعت برق با كمك بخش خصوصي‬

‫قائم‌مقام وزي��ر نيرو در آيين گش��ايش كنفرانس‬ ‫بين‌الملل��ي ب��رق اي��ران گف��ت‪« :‬ب��ا توج��ه ب��ه‬ ‫توانمندي‌هاي بااليي كه شركت‌هاي خصوصي به‬ ‫آن دست يافته‌اند‪ ،‬هم‌اكنون بزرگ ترين كارهاي‬ ‫صنع��ت ب��رق توس��ط ش��ركت‌هاي خصوص��ي‬ ‫انجام مي‌ش��ود‪ .‬علي ذبيحي اف��زود‪« :‬نه‌تنها امروز‬ ‫توانايي‌هاي صنعت برق به بلوغ رس��يده است بلكه‬ ‫مي‌توانيم اين توانمندي‌ها را به ساير كشورها ارايه‬ ‫دهيم‪ ».‬وی با اظهار اميدواري براي حمايت دولت‬ ‫و مجل��س براي رس��يدن ب��ه افتخارات بيش��تر در‬ ‫صنعت برق خاطرنشان كرد‪« :‬روند توسعه و توليد‬ ‫درصنعتبرقكش��ورس��ريع‌ترش��دهاس��ت‪».‬‬ ‫قائم‌مقام وزير نيرو با بیان این‌که صنعت برق كش��ور‬ ‫ب��ا تكيه بر توانمن��دي متخصصان داخلي در مس��ير‬ ‫توسعه قرار گرفته و دستاوردهاي خوبي داشته است‪،‬‬ ‫ادامه داد‪« :‬حتي تحريم‌ها نيز نتوانس��ته اس��ت مانعي‬ ‫در رش��د و توس��عه ي صنعت برق به‌وج��ود آورد‪».‬‬ ‫ذبيحي توانمندي‌هاي بخش خصوصي را رو به رشد‬ ‫دانس��ت و گفت‪« :‬با توجه ب��ه توانمندي‌هاي بااليي‬ ‫كه ش��ركت‌هاي خصوص��ي به آن دس��ت يافته‌اند‪،‬‬ ‫هم‌اكن��ون بزرگترين كارهاي صنعت برق توس��ط‬ ‫ش��ركت‌هاي خصوصي انجام مي‌ش��ود و این بدان‬ ‫معناس��ت که مسير براي رش��د و توسعه ي بيشتر اين‬ ‫صنعت ب��ا حمايت دولت و افزاي��ش حضور بخش‬ ‫خصوصي در عرصه ي اجرا و عمل هموارتر است‪».‬‬ ‫وي ب��ه برنام��ه ي وزارت ني��رو براي اس��تفاده از‬ ‫انرژي‌هاي نو اش��اره ك��رد و افزود‪« :‬در اس��تفاده‬ ‫از ظرفيت‌ه��اي انرژي‌ه��اي تجديدپذير گام‌هاي‬ ‫خوب��ي برداش��ته ش��ده و اگرچه س��رمايه‌گذاري‬ ‫اولي��ه در اي��ن بخش‌ها گران قيمت اس��ت‪ ،‬اما در‬ ‫درازم��دت مي‌توان��د در كاهش هزين��ه ي توليد‬ ‫برق نقش به‌س��زايي داش��ته باش��د‪ .‬قائم‌مقام وزير‬ ‫نيرو با اش��اره به برنام��ه ي وزارت نيرو براي توليد‬ ‫ب��رق از نيروگاه‌هاي تجديدپذي��ر گفت‪« :‬تا پايان‬ ‫دولت دهم باي��د دو هزار و ‪ 100‬مگاوات نيروگاه‬ ‫تجديدپذير اضافه ش��ود‪».‬‬

‫‪ 80‬درص�دظرفي�تنيروگاه�ي‬ ‫دولت�ي؛آم�اده ی واگ�ذاريب�ه‬ ‫بخ�شخصوص�ي‬ ‫در ادام��ه ي آيين گش��ايش بيس��ت و شش��مين دوره ي‬ ‫كنفرانس بين المللي برق‪ ،‬معاون وزير نيرو در امور برق و‬ ‫انرژي از گسترش صادرات برق ايران خبر داد و گفت‪« :‬بر‬ ‫اين اساس قصد داريم تا از سمت غرب با اروپا و از شمال با‬ ‫شبكه ي برق روسيه ارتباط برقرار كنيم‪ ».‬محمد بهزاد با بیان‬ ‫این‌که هم‌اكنون با تمام كشورهاي همسايه ي خود ارتباط‬ ‫برقي داريم‪ ،‬بیان داشت‪« :‬توانمندي‌هاي ايران در حوزه ي‬ ‫برق از طريق ارتباط صنعت و دانشگاه افزايش چشمگيري‬ ‫خواهديافت‪».‬‬ ‫وی اف��زود‪« :‬براي ورود حداكث��ري بخش خصوصي‬ ‫ب��ه حوزه ي مب��ادالت برق‪ ،‬راهبردهايي تدوين ش��ده‬ ‫اس��ت تا ضمن رفع موان��ع افزايش ظرفي��ت مبادله ي‬ ‫متناسب با اس��تانداردهاي جهاني و برقراري مناسبات‬ ‫قاب��ل اتكا و ش��فاف در هزينه‌هاي س��وخت و محيط‬ ‫زيس��ت براي توليد ب��رق صادراتي‪ ،‬ب��ا اعطاي مجوز‬ ‫صادرات به توليدكنندگان برق از منابع انرژي‌هاي نو و‬ ‫تجديدپذير‪ ،‬ورود بخش خصوصي به بازارهاي هدفي‬ ‫كه براي كش��ور ایجاد ارزش اف��زوده می‌کنند‪ ،‬مورد‬ ‫حمايت قرار گیرد‪».‬‬ ‫معاون وزير نيرو ادامه داد‪« :‬با توجه به چشم‌انداز بخش‬ ‫ب��رق و انرژي‪ ،‬يكي از دغدغه‌ه��اي مهم وزارت نيرو‬ ‫تأمي��ن امنيت عرضه ي برق باكيفيت و حفظ و صيانت‬ ‫از منابع انرژي فس��يلي كشور از طريق كاهش تلفات و‬ ‫تنوع بخشي به منابع توليدكننده ي برق است كه در اين‬ ‫راستا افزون بر فعاليت‌هاي گسترده ي صورت‌گرفته در‬ ‫ي توس��عه ي فناوري‌هاي توليد پراكنده و توليد‬ ‫زمينه  ‌‬ ‫همزمان برق و حرارت و توليد برق از منابع انرژي‌هاي‬ ‫تجديدپذير‪ ،‬بحث توسعه ي مبادالت برق و ورود بيشتر‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫همچنين فراهم نمودن بس��تر مناس��ب براي كنكاش‪،‬‬ ‫تبادل افكار و انديش��ه‌هاي محققان‪ ،‬استادان‪ ،‬مديران‪،‬‬ ‫كارشناس��ان و خب��رگان علمي و صنعت��ي‪ ،‬عرضه ي‬ ‫دستاوردهاي انديشمندان و صاحب‌نظران صنعت برق‬ ‫به جامعه ي علم��ي و صنعتي‪ ،‬فراهم نمودن امكانات و‬ ‫شرايط الزم براي شناخت اصولي و گسترده ي متقابل‬ ‫صنعت و دانشگاه‪ ،‬بسترس��ازي براي استفاده از اصول‬ ‫مديريت فناوري در توس��عه ي صنعت برق كش��ور و‬ ‫معرف��ي توليدكنندگان داخل��ي تجهيزات صنعت برق‬ ‫به شركت‌كنندگان و کارشناسان ازجمله رويكردهاي‬ ‫مهم چشم‌انداز اين كنفرانس بود‪.‬‬ ‫بنابرگفت��ه ي برگزاركنن��دگان‪ ،‬ايجاد رقابت س��الم و‬ ‫س��ازنده‪ ،‬معرفي نقش پژوهش و تحقيق در پيش��رفت‬ ‫صنع��ت‪ ،‬ايجاد عالق��ه در ش��ركت‌ها‪ ،‬س��ازمان‌ها و‬ ‫واحدهاي مختلف صنعت برق به امر پژوهش و تعريف‬ ‫نيازهاي تحقيقاتي‪ ،‬معرفي متخصصان و صاحب‌نظران‬ ‫اين صنعت به مس��ؤوالن‪ ،‬مديران و سياس��ت‌گذاران‪،‬‬ ‫برنامه‌ريزي دقيق براي توس��عه ي صنعت برق و ايجاد‬ ‫ت��وازن و تعادل بين توليد و مصرف‪ ،‬دس��تيابي صنعت‬ ‫برق به اهداف برنامه‌هاي توسعه ي اقتصادي‪ ،‬اجتماعي‬ ‫و فرهنگي و آش��نايي و دستيابي به آخرين دستاوردها‬ ‫و فناوري هاي پيش��رفته ي جه��ان از ديگر اهداف اين‬ ‫كنفرانس بود‪.‬‬

‫‪15‬‬


‫گــــــزارش‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪16‬‬

‫بخش خصوصي به اين حوزه نيز مطرح است‪».‬‬ ‫به��زاد در بخش ديگري از س��خنان خ��ود به ظرفيت‬ ‫نصب‌ش��ده ي نيروگاهي كشور اش��اره كرد و گفت‪:‬‬ ‫«هم‌اكنون ظرفيت نصب‌شده ي برق نيروگاه‌هاي كشور‬ ‫به بيش از ‪ 63‬هزار مگاوات مي‌رس��د كه يك‌سوم آن‬ ‫در دولت‌هاي نهم و دهم وارد مدار ش��ده است‪ ».‬وي‬ ‫اضافه كرد‪« :‬در س��ال گذش��ته پنج ه��زار مگاوات بر‬ ‫ظرفيت توليد برق كشور اضافه شده است كه اين يك‬ ‫ركورد جديد محسوب مي‪-‬شود‪ ».‬معاون وزير نيرو در‬ ‫مورد واگ��ذاري نيروگاه‌ها به بخش خصوصي گفت‪:‬‬ ‫«حدود ‪ 80‬درصد ظرفيت نيروگاهي دولتي معادل ‪45‬‬ ‫نيروگاه‪ ،‬آماده واگذاري به بخش خصوصي است‪».‬‬ ‫بهزاد در ارتباط با انرژي‌هاي تأثيرپذير و نوين نيز بیان‬ ‫داش��ت‪« :‬تا پايان س��ال‪ ،‬دو هزار و ‪ 100‬مگاوات برق‬ ‫بر توليد اين‌گون��ه انرژي‌ها افزوده مي‌ش��ود‪ ».‬وی در‬ ‫جمع‌بندی س��خنانش گفت‪« :‬با توجه ب��ه چالش‌هاي‬ ‫موجود در مس��ير پيشرفت و تعالي كشور‪ ،‬صنعت برق‬ ‫توانسته است به‌عنوان يك صنعت پيشرو معرفي شود‪».‬‬

‫امسالشاهداتوماسیونپيشرفتهدر‬ ‫شبکه ی برق ايران خواهيم بود‬

‫در ادامه ي این همایش‪ ،‬مديرعامل ش��رکت مديريت‬ ‫توليد‪ ،‬انتقال و توزيع نيروي برق ايران (توانير) با بیان‬ ‫این‌که صنعت برق ایران‪ ،‬امس��ال براي دستيابي به‌‪١٠‬‬ ‫عنوان افتخارآميز برنامه‌ريزي کرده اس��ت‪ ،‬گفت‪« :‬با‬ ‫برنامه‌ري��زي صورت‌گرفته و با توج��ه به قابليت‌هاي‬ ‫باالي مهندس��ي در صنعت برق ايران‪ ،‬در سال آينده‬ ‫شاهد اتصال شبکه ي برق کشورمان به شبکه ي اروپا‬ ‫خواهيم بود‪ ».‬همايون حائري امسال را سال شکوفايي‬ ‫ارتب��اط صنعت برق با دانش��گاه اعالم ک��رد و افزود‪:‬‬ ‫«امس��ال فرکانس شبکه ي برق کش��ور به ميزان قابل‬ ‫قبولی کاهش يافته است‪».‬‬ ‫وي استحصال گاز دي اكسيد كربن از دود خروجي‬ ‫يک��ي از نيروگاه‌ه��اي کش��ور براي نخس��تين‌بار در‬ ‫خاورميانه و کس��ب رتبه ي پنج��م صنعت توزيع برق‬ ‫در معتبرتري��ن کنفرانس تخصصي توزيع در جهان را‬ ‫از ديگر عناوين پرافتخار صنعت برق در س��ال جاري‬ ‫برش��مرد‪ .‬ب��ه گفته ي مديرعام��ل تواني��ر در زمینه ي‬ ‫هوشمندسازی ش��بکه نیز امسال ش��اهد اتوماسیون و‬ ‫پايش يکپارچه  ي ش��بکه قدرت هم‌تراز کش��ورهاي‬ ‫پيشرفته در شبکه ي برق ايران خواهيم بود‪.‬‬ ‫حائري همچنين وعده داد امسال صنعت برق پيشاپيش‬ ‫به کاهش تلفات شبکه که تا پايان فعاليت دولت دهم‬ ‫متعهد شده است‪ ،‬دس��ت يابد‪ .‬وی بهره‌برداري بيشتر‬ ‫از فناوري‌هاي نوين ازجمله آغاز فعاليت‌هاي اجرايي‬ ‫نخس��تين خ��ط ‪ H.V.D.C‬در داخل کش��ور‪ ،‬ثبت‬ ‫رکورد نهمين س��ال بدون فروپاش��ي شبکه ي هم‌تراز‬ ‫با کش��ورهاي پيش��رفته و حفظ عنوان قدرت نخست‬ ‫و کش��ور بي‌رقي��ب در منطقه را از ديگ��ر برنامه‌هاي‬ ‫صنعت برق تا پايان سال جاري عنوان کرد‪.‬‬

‫بهينه‌سازيمصرفانرژي؛ نیازمنـد‬ ‫روشهايدقيق‌تر‬

‫در دومین روز از كنفرانس بين المللي برق‪ ،‬كارشناس‬ ‫ارشد پژوهشگاه نيرو براساس نتايج يك بررسي بیان‬ ‫داش��ت‪« :‬در صورت ادامه ي رون��د كنوني‪ ،‬مصرف‬ ‫انرژي بخش خانگي تا س��ال ‪ 1404‬دو برابر مي‌شود‪».‬‬ ‫اميد شاه‌حس��يني افزود‪« :‬بررس��ي‌ها نشانگر آن است‬ ‫ك��ه ميزان مص��رف انرژي در بخش‌ه��اي مختلف تا‬ ‫س��ال ‪ 1404‬به دو برابر مي��زان كنوني افزايش خواهد‬ ‫يافت كه ��راي پاس��خگويي به اين ميزان رش��د نياز به‬ ‫سرمايه‌گذاري هنگفتي است‪».‬‬ ‫وی ادامه داد‪« :‬در حال حاض��ر ميزان مصرف انرژي‬ ‫در بخش خانگي نسبت به استانداردهاي جهاني بسيار‬ ‫باالتر است و براي دستيابي به اهداف سند چشم‌انداز‬ ‫و برنامه‌هاي پنج‌س��اله‌اي كه دول��ت تدوين مي‌كند‪،‬‬ ‫نياز به روش‌هاي اجرايي دقيق‌تري است‪ ».‬كارشناس‬ ‫ارشد پژوهشگاه نيرو توضیح داد‪« :‬به نظر مي‌رسد در‬ ‫آينده ي نزديك ميزان مص��رف انرژي الكتريكي در‬ ‫بخش خانگ��ي متنوع‌تر و در نتيجه افزايش بيش��تري‬ ‫داش��ته باش��د كه ب��راي كنت��رل اين ش��اخص‪ ،‬بايد‬ ‫راهكارهاي دقيق‌تري تبيين شود‪».‬‬ ‫شاه‌حسيني تأکید کرد‪« :‬همچنين بايد نسبت به ترويج‬ ‫س��اخت تجهيزات با مصرف انرژي كمتر و اس��تفاده‬ ‫از اي��ن محص��والت برنامه‌ريزي دقيق‌تري نس��بت به‬ ‫برنامه‌هاي كنوني تدوين ك��رد‪ ».‬وی در ادامه گفت‪:‬‬ ‫«براس��اس اين بررس��ي هم‌اكنون ‪ 34‬درصد از انرژي‬ ‫كشور در بخش خانگي مصرف مي‌شود كه اين ميزان‬ ‫در كشورهاي پيشرفته بسيار كمتر است‪ .‬همچنين نرخ‬ ‫رشد مصرف انرژي بخش خانگي در ايران تا سال ‪86‬‬ ‫اندك��ي بيش از ‪ 4‬درصد بود كه اي��ن ميزان در طول‬ ‫سال هاي ‪ 86‬تا ‪ 88‬به ‪ 6‬درصد افزايش يافت‪».‬‬ ‫كارش��ناس پژوهش��گاه نيرو افزود‪« :‬رشد جمعيت و‬ ‫بهره‌گي��ري از تجهيزات انرژي‌ب��ر از مهم‌ترين داليل‬ ‫افزاي��ش مصرف انرژي بخش خانگي در چند س��ال‬ ‫گذشته بوده اس��ت‪ ».‬شاه‌حسيني با بيان اين كه به نظر‬

‫نمي‌رسد هدفمندس��ازي يارانه‌ها تا حد زيادي بتواند‬ ‫مصارف را كاهش دهد‪ ،‬ادامه داد‪« :‬به‌هرحال مصرف‬ ‫انرژي در بخش خانگي با رفاه جامعه در ارتباط است‬ ‫و خانوارها نمي‌توانند از برخي موارد ضروري كه نياز‬ ‫به انرژي الكتريكي دارد‪ ،‬دست بكشند‪».‬‬

‫پتانسيل بخش خانگي براي استفاده از‬ ‫سامانه‌هايهمزمان‬

‫یکی دیگر از كارشناسان پژوهشگاه نيرو نیز در کنفرانس‬ ‫بیس��ت و شش��م گفت‪« :‬در صورت ي��ك برنامه‌ريزي‬ ‫دقيق مي‌توان ترتيبي اتخاذ كرد كه س��امانه ‌هاي توليد‬ ‫همزمان برق و حرارت ‪ 24‬درص��د از انرژي مورد نياز‬ ‫بخ��ش خانگي را توليد كنند‪ ».‬علي ج��وكار افزود‪« :‬با‬ ‫پتانسيل‌سنجي بخش خانگي براي استفاده از سامانه ‌هاي‬


‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫كارگاه‌هاي آموزشي و نمايشگاه جانبي‬ ‫يكي از مهم تري��ن اهداف كنفران��س بين‌المللي برق‪،‬‬ ‫فراه��م‌آوردن فرصت ب��راي دس��ت‌اندركاران صنعت‬ ‫برق‪ ،‬دانشگاه‌ها و س��اير مراكز علمي و پژوهشي بود تا‬ ‫به معرفي آخرين نتايج و دستاوردهاي خود در زمينه‌هاي‬ ‫مختلف ازجمله روش‌هاي نوين توس��عه و فناوري هاي‬ ‫جديد در صنعت برق كش��ور بپردازند‪ .‬بدین منظور در‬ ‫كنار كنفرانس بين‌المللي برق‪ ،‬كارگاه‌هاي آموزشي نیز‬ ‫برپا شد‪ .‬هدف از برگزاري اين كارگاه‌ها ارتقای سطح‬ ‫علم��ي و دانش تخصصي كارشناس��ان و دانش‌پژوهان‬ ‫و معرفي آخرين دس��تاوردهاي علم��ي و فناورانه بود و‬ ‫طي برگزاري آن‌ها‪ ،‬كارشناسان کشورهای پيشگام در‬ ‫صنعت برق‪ ،‬اصول علمي و فني جديد را در قالب موارد‬ ‫عملي و كاربردي براي عالقمندان تشريح كردند‪.‬‬ ‫همان‌ط��ور ک��ه در آغاز این گ��زارش نیز گفته ش��د‪،‬‬ ‫برگزاري نمايشگاه گس��ترده‌اي با حضور بيش از ‪140‬‬ ‫ش��ركت داخلي و خارج��ي فع��ال در زمينه ي صنعت‬ ‫ب��رق از فعاليت‌هاي جنبي اين كنفرانس بين‌المللي بود‪.‬‬ ‫این نمایش��گاه به‌منظور معرفي ت��وان فني‪ ،‬تخصصي و‬ ‫توليدي سازمان‌ها و ش��ركت‌هاي داخلي و خارجي در‬ ‫زمينه ي صنعت برق در روزهاي برگزاري كنفرانس داير‬ ‫بود و مورد بازديد مديران و كارشناس��ان ارشد صنعت‬ ‫ق��رار گرفت‪ .‬در این م��دت‪ ،‬صاحبان صنعت و مديران‬ ‫ش��ركت‌ها با مس��ؤوالن عالي صنعت برق به مذاكرات‬ ‫مستقيمپرداختند‪.‬‬

‫گــــــزارش‬

‫‪ CHP‬به نتايج خوبي براي بهره‌گيري از اين فناوري‬ ‫دست يافته‌ايم؛ اين پتانسيل‌سنجي نشان مي دهد كه‬ ‫مي‌ت��وان نزديك ب��ه يك چهارم ان��رژي مورد نياز‬ ‫بخش خانگي را از طريق سامانه هاي توليد همزمان‬ ‫برق و حرارت تأمين كرد‪».‬‬ ‫وي ادام��ه داد‪« :‬براس��اس اطالع��ات جم��ع‌آوري‬ ‫ش��ده در كش��ور‪ ،‬مي‌توان بالغ بر س��ه هزار و ‪651‬‬ ‫مگاوات س��امانه ي توليد همزمان برق و حرارت را‬ ‫در مجتمع‌هاي مس��كوني بزرگ در كشور نصب و‬ ‫از اين طريق به افزاي��ش راندمان و كاهش پرت در‬ ‫شبكه كمك كرد‪ ».‬این كارشناسان پژوهشگاه نيرو‬ ‫اضافه کرد‪« :‬با استفاده از اين سامانه مي‌توان حرارت‬ ‫و انرژي برق م��ورد نياز بخش خانگي را تأمين و از‬

‫اين طريق مزايايي را نصيب شبكه ي برق كشور كرد‪».‬‬ ‫جوكار خاطرنشان س��اخت‪« :‬امروزه بخش عظيمي از‬ ‫هزينه‌هاي يك مجتمع مس��كوني مرب��وط به هزينه ي‬ ‫انرژي اس��ت كه ش��امل ب��رق مصرف��ي‪ ،‬گرمايش و‬ ‫سرمايش مورد نياز آن است‪ .‬يك واحد توليد همزمان‬ ‫برق و حرارت مي‌تواند تأمين‌كننده ي برق يك مجتمع‬ ‫مسكوني و همچنين حرارت مورد نياز آن باشد‪ ،‬كه اين‬ ‫ح��رارت معموالً به‌صورت بخ��ار آب در اختيار واحد‬ ‫قرار مي‌گيرد و مي‌تواند حرارت و س��رمايش را تأمين‬ ‫كند‪».‬‬ ‫وی توضیح داد‪ CHP« :‬تولي��د همزمان برق و انرژي‬ ‫حرارتي مفيد از يك منبع انرژي توس��ط يك سامانه ي‬ ‫يكپارچه اس��ت؛ راندمان متوسط نيروگاه‌هاي حرارتي‬ ‫حدود ‪ 33‬درصد است‪ .‬به عبارت ديگر در نيروگاه‌هاي‬ ‫حرارتي انرژي سوخت مصرفي به شكل حرارت تلف‬ ‫مي‌شود‪ ،‬اما س��امانه ‌هاي ‪ CHP‬اين حرارت تلف‌شده‬ ‫را مورد اس��تفاده قرار داده و آن را به انرژي مفيد تبديل‬ ‫مي‌كنند‪ .‬با توجه به كوچك بودن مقياس اين واحدها‬ ‫و ني��ز اجراي قانون هدفمندك��ردن يارانه‌ها‪ ،‬اين طرح‪،‬‬ ‫طرحي ج��ذاب به نظر مي‌رس��د‪ .‬طرح مذك��ور براي‬ ‫صنايع‪ ،‬شهرك‌هاي مسكوني و نيز مجتمع‌هاي نفت و‬ ‫گاز و پتروشيمي مناسب است‪».‬‬ ‫این كارشناس��ان پژوهش��گاه نيرو ادام��ه داد‪« :‬پيش از‬ ‫س��ال ‪ 1900‬میالدی‪ ،‬توليد همزمان ان��رژي حرارتي و‬ ‫انرژي الكتريكي‪ ،‬به‌عنوان روش��ي ع��ادي براي توليد‬ ‫انرژي در بارهايي خاص پذيرفته شده بود‪ .‬اين بارهاي‬ ‫بزرگ صنعتي‪ ،‬مثل پااليشگاه‌ها‪ ،‬صنايع كاغذسازي و‬ ‫صنايع پتروشيمي‪ ،‬مطابق وضعيت ويژه ي مصرف برق‬ ‫و حرارت در آن‌ها‪ ،‬اس��تفاده از س��امانه ‌هاي ‪ CHP‬را‬ ‫مق��رون به‌صرفه كرده بودند‪ .‬اما از ‪ 1900‬تا ‪ 1970‬روند‬ ‫استفاده از س��امانه ‌هاي‪ ،CHP‬به‌دليل مسايل اقتصادي‬ ‫مبتالب��ه بازار انرژي‪ ،‬رو به نزول بود‪ .‬تا این‌که در اواخر‬ ‫‪ ،1970‬كمپاني‌ه��اي بزرگ تأمين و فروش س��وخت‪،‬‬ ‫جهت يافتن راهكارهاي مختلف براي به دست آوردن‬ ‫بازاري دايمي به تكاپو افتادند‪».‬‬

‫بهينه‌سازي و نوسازي روشنايي معابر را به بخش‬ ‫خصوصيبسپارید‬ ‫یکی از پژوهشگرانی که نتايج بررسي خود را در بيست‬ ‫و شش��مين كنفرانس بين‌المللي برق اي��ران ارايه كرد‪،‬‬ ‫بیان داش��ت‪« :‬با توجه مص��رف دو درصد از كل انرژي‬ ‫برق كش��ور در بخش روشنايي معابر‪ ،‬بخش خصوصي‬ ‫مي‌توان��د ب��راي حضور در اي��ن عرصه و بهينه‌س��ازي‬ ‫مص��ارف در اين بخش برنامه‌ري��زي كند‪ ».‬حصاركي‬ ‫با اش��اره به اين‌كه زمينه ي بس��يار مناسبي براي حضور‬ ‫سرمايه گذاران خصوصي در بخش بهينه‌سازي روشنايي‬ ‫معابر وجود دارد‪ ،‬گفت‪« :‬مي‌توان روشي را براي سپردن‬ ‫بهينه‌سازي‪ ،‬اجرا و بهره‌برداري از خطوط بخش توزيع و‬ ‫معابر عمومي به بخش خصوصي تعريف كرد كه باعث‬ ‫افزايش راندمان در بخش روشنايي معابر و رشد حضور‬ ‫بخش خصوصي در اين عرصه شود‪».‬‬ ‫وی با بيان اين‌كه مي‌توان طرح‌هاي روشنايي معابري كه‬ ‫حداقل ‪ 5‬سال از عمر آن‌ها گذشته باشد‪ ،‬براي بهينه‌سازي‬ ‫و نوس��ازي به بخش خصوصي سپرد‪ ،‬افزود‪« :‬همچنین‬ ‫مي‌توان درص��دي از منافع حاصل از افزايش راندمان و‬ ‫كاهش پرت را به سرمايه‌گذاران اختصاص داد‪ ».‬وي با‬ ‫اش��اره به روند واقعي شدن قيمت برق گفت‪« :‬اين روند‬ ‫باعث ترغيب حضور بخش خصوصي در صنعت برق و‬ ‫به‌ويژه در بخش بهينه‌سازي مصرف در بخش روشنايي‬ ‫معابر خواهد شد‪».‬‬

‫‪17‬‬


‫مصاحبــــــه‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪18‬‬

‫اعتمــاد ويا‬ ‫عدم اعتـماد به‬ ‫شركت­­ هــاي‬ ‫داخلـي بايد‬ ‫براســـاس‬ ‫مالكهــاي‬ ‫منطقي‪،‬مشخص‬ ‫و ثابت باشــد‬

‫ش�ركت كارفن كنت�رل آريا که با ن�ام تجاري‬ ‫«كافكو» در بازار اتوماس�يون صنعتي كش�ور‬ ‫معرفي شده است در سال ‪ 1387‬تأسيس شده‬ ‫است‪ .‬تخصص اصلي اين شركت اتوماسيون در‬ ‫سامانه هاي قدرت مي باشد و علی رغم سابقه ي‬ ‫نه چندان طوالني‪ ،‬پروژه هاي متعددي را در اين‬ ‫حوزه از صنعت كشور با موفقيت به پايان رسانده‬ ‫است‪ .‬در حال حاضر جناب آقاي مهندس مهدی‬ ‫دهشت سكان هدايت كافكو را در دست دارند‪.‬‬ ‫ايش�ان فارغ التحصيل رشته ي مهندسي برق‬ ‫گرايش قدرت می باشند‪ .‬آن چه در ادامه آمده‬ ‫خالصه ي مصاحبه اي است كه در آذرماه سال‬ ‫جاري با ايشان در دفتر شركت كافكو داشتيم‪.‬‬ ‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬جناب آق�اي مهندس‬ ‫دهش�ت ضم�ن ع�رض سلام و تش�كر از‬ ‫ش�ما باب�ت حض�ور در اي�ن مصاحب�ه در‬ ‫ابتدا از جناب عالي درخواس�ت دارم كه‬ ‫مختص�ري پيرامون تاريخچه ي ش�ركت‬ ‫«كارفن كنترل آريا» و زمينه هاي فعاليت‬ ‫اين شركت براي ما بگوييد‪.‬‬ ‫دهش�ت‪ :‬ش��ركت «كارفن كنت��رل آري��ا» كه برند‬ ‫«كافكو» را براي آن انتخاب كرده ايم در اواخر س��ال‬ ‫‪ 1387‬تأسيس شد و از اوايل فروردين سال ‪ 88‬شروع‬ ‫به كار كرد‪ .‬اين ش��ركت از بدو تأس��يس تاكنون به‬ ‫ص��ورت كام ً‬ ‫ال تخصص��ي در زمينه ي س��امانه هاي‬ ‫اتوماسيون صنعتي مرتبط با بخش برق و نيرو به  ويژه‬ ‫س��امانه هاي ‪ PMS‬و ‪ PDCS‬فعاليت داشته است و‬ ‫كمتر به سراغ بخش های ديگر در صنعت اتوماسيون‬ ‫رفته اس��ت‪ .‬كافكو متشكل از افرادي است كه داراي‬ ‫سال ها تجربه در بخش نيرو هستند‪ .‬براي مثال جناب‬ ‫آقاي مهندس كجوري مدير فني شركت و اينجانب‬ ‫بيش از ده س��ال است كه در اين حوزه فعاليت داريم‪.‬‬ ‫ما مفتخريم جزو اولين كس��اني هس��تيم كه ‪ PMS‬و‬ ‫‪ PDCS‬را ب��ا اتکا ب�� تخصص نيروهای تماماً ايرانی‬ ‫طراحی و راه اندازي كرده ايم‪ .‬تمامی همکاران کنونی‬ ‫اين ش��رکت دانش آموختگان رش��ته ي برق قدرت‬ ‫هس��تند و تجربه ي كاري اين عزيزان نيز در زمينه ي‬ ‫اتوماسيون س��امانه هاي قدرت است كه در قالب اين‬ ‫ش��ركت با يکديگر همکاری مي کني��م‪ .‬همان طور‬ ‫كه مس��تحضر هستيد مهندس��ی اتوماسيون در بخش‬ ‫نيرو ع�لاوه بر اين كه نياز به دانش عميق در حوزه ي‬ ‫اتوماسيون دارد نيازمند اش��راف كامل به سامانه هاي‬ ‫قدرت نيز هس��ت كه همكاران ما در شركت كافكو‬ ‫از دان��ش و تجربه ي كافي در اين حوزه ها برخوردار‬ ‫هستند‪ .‬به پشتوانه ي اين دانش و تجربه امروز شركت‬ ‫م��ا از اعتب��ار و جاي��گاه خوبي در ب��ازار هدف خود‬ ‫برخوردار اس��ت و علي رغم سابقه ي اندك شركت‪،‬‬ ‫توانسته ايم پروژه هاي متعددي را اخذ و با موفقيت به‬

‫پايان برسانيم و در حال حاضر نيز پروژه هاي متعددي‬ ‫را در دست اجرا داريم‪.‬‬ ‫در بخش بازرگاني هم فعاليت هاي گسترده اي داريم‬ ‫و از طريق همكاري دوجانبه با چند ش��ريك تجاري‬ ‫خارج��ي توانس��ته ايم كاالهاي با كيفي��ت‪ ،‬اصل و‬ ‫مرغوب را به صنعت برق كشور عرضه كنيم‪.‬‬ ‫ما در حال حاضر برنامه هاي بسياري را براي گسترش و‬ ‫ارتقاي سطح عملکرد و فعاليت شركت داريم به نحوی‬ ‫که در يك سال آينده شركت كافكو با چهره اي كام ً‬ ‫ال‬ ‫متفاوت و جديد به فعاليت خود ادامه می دهد‪.‬‬ ‫صنعت هوشمند‪ :‬لطف ًا از پروژه هاي انجام‬ ‫ش�ده توسط كافكو و پروژه هاي در حال‬ ‫انجام اين شركت براي ما بگوييد‪.‬‬ ‫دهش�ت‪ :‬در حال حاضر چند پ��روژه ي بزرگ در‬ ‫مقي��اس ملي در دس��ت اجرا داري��م‪ .‬همان طور كه‬ ‫بيان ش��د علي رغم سابقه ي اندك ولي به پشتوانه ي‬ ‫ت��وان و تجربه ي كاركنان و اعتب��ار و جايگاهي كه‬ ‫ش��ركت كافكو در كشور دارد توانس��ته ايم اعتماد‬ ‫كارفرماه��ا را جل��ب كنيم و پروژه ه��اي بزرگي را‬ ‫جذب نماييم‪ .‬در حال حاضر ما پروژه های ‪PDCS‬‬ ‫فازه��اي ‪ 23 ،22 ،13‬و ‪ 24‬پ��ارس جنوبي و ‪PMS‬‬ ‫س��كوهاي ‪ Fx‬و ‪ Fz‬س��كوهاي نفتي فروزان را در‬ ‫دست اجرا داريم‪ .‬پروژه هاي كوچك تري هم مثل‬ ‫پروژه هاي ‪ PDCS‬بوتن‪ 1-‬مجتمع پتروشيمی جم و‬ ‫‪ PDCS‬ايستگاه تزريق گاز سراجه قم در حال اجرا‬ ‫هستند‪ .‬پروژه هاي خاتمه يافته ي متعددي داريم كه‬ ‫ذكر تمامی آنها از حوصله ي اين جلسه خارج است‬ ‫ولی در صورت نياز جهت دريافت اطالعات تکميلی‬ ‫از طريق وب س��ايت ما به آدرس ‪www.kafco.ir‬‬ ‫می تواني��د اقدام نماييد‪ .‬تنها پ��روژه اي كه خارج از‬ ‫فيلد نيرو داشته ايم‪ ،‬پروژه ي ‪ FCS‬شرکت گسترش‬ ‫صناي��ع لبني��ات مهاباد ب��ود‪ PMS .‬ايس��تگاه هاي‬ ‫تقويت فش��ار گاز دوراهان و پتاوه‪ PMS ،‬مجموعه‬ ‫سكوهاي گازي سلمان شامل پنج سكوی گازی كه‬ ‫از پروژه هاي بسيار بزرگ ما بود‪ ،‬اسكاداي سكوهای‬ ‫حفاری سيری شامل هفت سکو‪ ،‬از ديگر پروژه هاي‬ ‫انجام شده ي ما هستند‪.‬‬ ‫ما از اي��ن كه به طور تخصصي كار مي كنيم بس��يار‬ ‫مفتخريمولیمتأسفانهاكثرشركت هايفعالدرصنعت‬ ‫اتوماسيون در تمامي زمينه ها و صنايع فعاليت می کنند‪.‬‬ ‫شما بيش از من از اين امر اطالع داريد که هيچ شرکتی‬ ‫در بخش اتوماسيون سامانه هاي قدرت کام ً‬ ‫ال تخصصي‬ ‫كار نكرده اس��ت که به نظر من اي��ن روند مانع از اين‬ ‫خواهد ش��د كه ما در كش��ور شركت هاي متخصص‬ ‫در اين بخش داشته باشيم‪ .‬اگرچه اتخاذ چنين رويه اي‬ ‫تأمين منابع مالی ش��ركت را در کوتاه مدت با مشكل‬ ‫مواجه مي كند ولي در دراز مدت به نفع شركت و در‬ ‫نهايت به نفع کشورمان خواهد بود‪.‬‬


‫ما يكپارچه س��از زيمنس و ‪ ABB‬هستيم‪ .‬البته اگر‬ ‫كارفرما بر اس��تفاده ي از ديگر برندها تأكيد داشته‬ ‫باش��د از برند مورد نظر وي اس��تفاده خواهيم كرد‪.‬‬ ‫تاكن��ون تجارب متعددي را هم در اين خصوص از‬ ‫جمله با برندهای اش��نايدر و ‪ HIMA‬داش��ته ايم‪.‬‬ ‫زيمن��س را از اي��ن جه��ت ترجي��ح مي دهي��م كه‬ ‫تهي��ه ي تجهي��زات آن راحت تر از ديگ��ر برندها‬ ‫اس��ت و از لح��اظ كيفيت هم مورد تأييد اس��ت و‬ ‫معموالً كارفرماها آن را مي شناس��ند‪.‬‬

‫خوشبختانهشرايط‬ ‫ايجاد شده در‬ ‫پي تحريم ها‬ ‫كارفرماها را‬ ‫مجبورساخته‬ ‫تا حد امكان از‬ ‫توان داخلکشور‬ ‫استفادهكنند‪.‬‬

‫دهش�ت‪ :‬ما در پروژه ي ‪ PMS‬ايستگاه های تقويت‬ ‫فشار گاز دوراهان و پتاوه و همچنين سكوهاي سلمان‬ ‫موفقيت های بزرگي را کس��ب کرديم‪ .‬علتش هم اين‬ ‫بود كه پيمانكار اول اين پروژه زيمنس انگليس بود‪ .‬در‬ ‫ميانه ي بخش مهندسي شركت مذكور به دليل تحريم‬ ‫از ادامه ي كار س��ر باز زد‪ ،‬ما هم با وجود ريسك زياد‬ ‫انجام اين پروژه را پذيرفتي��م‪ .‬پروژه در مرحله اي بود‬ ‫ك��ه مدارك س��اخت‪ ،‬تولي��د‪ ،‬تجهي��زات خريداري‬ ‫ش��ده و تابلوها نيز در حال س��اخت بودند‪ ،‬يك تست‬ ‫كارخانه اي (‪ )FAT‬اولي��ه هم بر روي نرم افزار انجام‬ ‫ش��ده بود‪ .‬ما در اي��ن مرحله كار را تحوي��ل گرفتيم‪.‬‬ ‫در حي��ن بازبيني كار پيمانكار قبل��ي در حقيقت يك‬ ‫مهندس��ي مجدد بر روي پ��روژه انج��ام داديم و تمام‬ ‫كارهاي قبلي را مورد مطالعه قرار داديم كه كار بسيار‬ ‫زمان  بر و طاقت فرسايی بود‪ .‬كارفرما حتي بر استفاده‬ ‫از همان نرم افزار تهيه ش��ده توس��ط شركت انگليسي‬ ‫تأكيد داشت و حاضر به پذيرش ريسك تغيير آن نشد‪.‬‬ ‫بديهي است وقتي منطق و نرم افزار را ما پياده نكرده ايم‬ ‫بررسي و ادامه ي كار برايمان بسيار سخت خواهد بود‪.‬‬ ‫ما هم تمام خواسته  هاي كارفرما را پذيرفتيم‪ .‬در نهايت‬ ‫هم كار با موفقيت به پايان رس��يد و در حال حاضر در‬ ‫تمامي اين ايستگاه ها مجموعه ي ‪ PMS‬به خوبي كار‬ ‫مي كند‪ .‬در پروژه ي ‪ PMS‬س��كوهاي گازی سلمان‬ ‫كار مهندس��ي هم تا انتها انجام نشده بود و يك سري‬ ‫مدارك وجود داش��ت و برخي ناقص بودند‪ ،‬كار هم‬ ‫به ص��ورت فراس��احلي و بر روي س��كوهاي دريايي‬ ‫انجام مي ش��د‪ .‬گاهی اوقات همكاران ما در هر نوبت‬ ‫كاري قريب به يك ماه مجبور بودند بر روي س��كوها‬ ‫و در وس��ط دريا بمانند در صورتي ك��ه كار آن‌ها در‬ ‫هر مرحله بيش از ‪ 10‬روز طول نمي كش��يد و چون به‬ ‫داليل مختلف ش��ناورها امكان نزديك شدن به سكو‬ ‫را نداش��تند؛ همکاران ما مجبور بودند مدت زيادي را‬ ‫در آن جا بمانند‪ .‬با تمامي اين مشكالت پروژه ها يكي‬ ‫پس از ديگري با موفقيت انجام شده است‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫هوش�مند‪ :‬از مجموع اين پروژه ها‪ ،‬كدام‬ ‫پروژه براي شما جذابيت و اهميت بيشتري‬ ‫داشت؟‬

‫مصاحبــــــه‬

‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬در پروژه ه�ا معم�و ً‬ ‫ال از‬ ‫محصوالت چه ش�ـركت هايي اس�تفاده‬ ‫مي كنيد؟‬

‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬همان طور كه اش�اره‬ ‫فرمودي�د پـــروژه ه�اي نيم�ه كاره ي‬ ‫ره�ا ش�ده توس�ط انگليس�ي ها را ش�ما با‬ ‫موفقيت به اتمام رس�انديد كه اين نش�ان‬ ‫از توانمن�دي ش�ركت كافك�و و ب�ه طور‬ ‫كل�ي ش�ركت هاي ايراني دارد‪ .‬س�ؤال‬ ‫من اين اس�ت ك�ه چرا اي�ن پروژه ها از‬ ‫ابت�دا ب�ه ايراني ه�ا واگذار نمی ش�ود و‬ ‫چ�را كارفرماهاي ما بع�د از قهر و تحريم‬ ‫از س�وي خارجي ها به فكر ش�ركت هاي‬ ‫داخلي مي افتند؟‬

‫‪19‬‬


‫مصاحبــــــه‬

‫اعتمـــــــــاد‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫دهشت‪ :‬متأسفانه يك ديدگاه منفي در كارفرماهاي‬ ‫ايراني نس��بت به شركت هاي داخلي وجود دارد و با‬ ‫اين كه در اكثر پروژه ها توان شركت هاي داخلي به‬ ‫اثبات رسيده ولي باز هم تا بتوانند و شرايط اجازه دهد‬ ‫اغلب آن‌ها تمايل دارند كه با شركت هاي خارجي‬ ‫وارد همكاري شوند‪ .‬ما پروژه هايي تا اين حد بزرگ‬ ‫را ب��ه س��رانجام رس��انديم ولي با اي��ن وجود همين‬ ‫كارفرمايان در پروژه ه��اي به مراتب كوچك تر‪ ،‬با‬ ‫ما با ترديد برخورد مي كنند و ما را دچار چالش های‬ ‫زيادی می کنن��د‪ .‬واقعاً علت اين هم��ه اصرار براي‬ ‫ما هم نامعلوم اس��ت و خيلي مايل هس��تيم كه داليل‬ ‫واقعي اين مس��أله را بدانيم‪ .‬اين در حالي اس��ت كه‬ ‫هزينه هاي اجراي پروژه ها توسط پيمانكاران خارجي‬ ‫به مراتب باالتر از كار با ش��ركت هاي داخلي است‪.‬‬ ‫براي مثال هزينه ي حضور يك نفر از پرسنل شركت‬ ‫خارجي از روزي ‪ 1500‬يورو تا ‪ 4‬هزار يورو اس��ت‬ ‫و اين قيمت براي ما بسيار كمتر از اين ارقام است‪ .‬از‬ ‫طرق مختلف و به داليل مختلف س��عي مي كنند كه‬ ‫اين قيمت را باال ببرند در همين پروژه ي س��كوهاي‬ ‫سلمان شاهد بوديم که يکی از شرکت های خارجی‬ ‫ادعا داش��تند كه چون كار فراساحلي است و ناوهاي‬ ‫آمريكايي در آن نزديكي ها هستند حقوق حضور ما‬ ‫بايد باالتر از حد معمول باشد‪.‬‬ ‫در پروژه اي كه مربوط به پااليش��گاه گاز ايالم بود‬ ‫كه البته ما وارد آن نش��ديم‪ ،‬شركت انگليسي كه از‬ ‫آن براي اجراي پروژه دعوت شده بود درخواست‬ ‫كرد كه موقعيت جغرافيايي س��ايت پااليشگاه برای‬ ‫آنها روي نقش��ه مشخص شود و بعد از اطالع يافتن‬ ‫از محل سايت‪ ،‬اعالم کرد که به دليل نزديکی محل‬ ‫آن به مرز عراق‪ ،‬کار را ادامه  نمي دهند‪.‬‬

‫ترس شما را برطرف كنيم؟ گفتند يك همكار خارجي‬ ‫بياوري��د و با هم كار كنيد‪ .‬ما با خود زيمنس كه امكان‬ ‫كار نداش��تيم ولي زيمنس يك شركت ديگر انگليسي‬ ‫را به ما معرفي كرد و ما از اين ش��ركت پيشنهاد گرفتيم‬ ‫که قيمت آن بس��يار ب��اال بود و در نهايت هم ش��رايط‬ ‫حضورش��ان در ايران مهيا نش��د‪ .‬در انتها ما كارفرما را‬ ‫متقاع��د كرديم كه كار را خودمان به تنهايي مي توانيم‬ ‫انجام بدهيم اما قرارداد را با ما با مبلغي حدود يك ششم‬ ‫قيمت شركت انگليسي منعقد كردند‪.‬‬ ‫همين مبلغ اندك را هم با هزار مشكل بايد از كارفرما‬ ‫بگيريم و هميشه از كارفرماها طلب داريم و بايد دنبال‬ ‫پولمان بدويم‪.‬‬ ‫بس��ياري اوق��ات ما واقع��اً درك نمي كني��م كه چرا‬ ‫كارفرماها وقتي مي توانند با قيمت كمتر كارش��ان را‬ ‫از طريق ش��ركت هاي داخلي با کيفيت مطلوب پيش‬ ‫ببرند باز هم اصرار دارند كه با خارجي ها كار كنند‪.‬‬ ‫خوش��بختانه ش��رايط ايجاد ش��ده در پ��ي تحريم ها‬ ‫كارفرماها را مجبور ساخته تا حد امكان از توان داخل‬ ‫کشور اس��تفاده كنند‪ .‬تحريم باعث شد شرك�� هاي‬ ‫ايراني وارد پروژه هايي ش��وند كه در ش��رايط عادي‬ ‫به دليل رويكردهاي مخ��رب كارفرماها به هيچ وجه‬ ‫امكان آن برايشان وجود نداشت‪.‬‬ ‫در صورتي كه اين راهبرد در همه ي كش��ورهای دنيا و‬ ‫در حالي كه شرايطشان كام ً‬ ‫ال عادي است اجرا مي شود؛‬ ‫يعني الويت اول با شركت هاي داخلي است و تنها اگر‬ ‫مجبور شوند كارها را به ديگران مي دهند‪.‬‬ ‫متأسفانه طرف هاي خارجي هم از اين رويه ي كارفرمايان‬ ‫ايراني به طرق مختلف نهايت سوء استفاده را مي كنند‪ .‬اگر‬ ‫كار را مي شود با‪ 6‬نفر انجام داد ‪ 20‬نفر را به ايران مي آورند‬ ‫كه اكثر آن‌ها بي تجربه و درحال گذراندن آموزش هستند‪.‬‬ ‫پول كامل را مي گيرند و در ايران آموزش مي بينند و تجربه‬ ‫كس��ب مي كنند‪ .‬جالب اس��ت كه همه اي��ن موضوع را‬ ‫مي دانند و مي پذيرند‪ .‬من فكر مي كنم كه عمده ي مشكل‬ ‫ما در بخش صنعت مشكل فرهنگي است‪.‬‬

‫دهشت‪ :‬بله‬

‫صنعتهوشمند‪:‬يكيازداليليكهكارفرماهاي‬ ‫داخلي چه در ارتباط با عدم خريد تجهيزات‬ ‫از ش�ركت هاي داخلي و چه عدم واگذاري‬ ‫پروژه ها به اين شركت ها ارايه مي كنند اين‬ ‫است كه مي گويند ما شركت هاي باسابقه ي‬ ‫باال در كش�ور نداريم و هيچ شركتي در ايران‬ ‫نيس�ت كه براي مثال ادعا كند ‪ 30‬سال است‬ ‫در حوزه ي اتوماسيون صنعتي فعاليت دارد و‬ ‫روزمه ي ‪ 30‬س�اله ارايه كند و شركت هاي ما‬ ‫برخلاف آن چه در دنيا رخ مي دهد به جاي‬ ‫تجميع به س�مت تفرق مي روند‪ .‬نظر شما در‬ ‫ارتباط با اين موضوع چيست؟‬

‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬آي�ا اي�ن پيمان�كاران‬ ‫خارجي از طريق مناقصه وارد پروژه هاي‬ ‫ايران مي شوند؟‬

‫صنعت هوش�مند‪ :‬پس چطور امكان دارد‬ ‫ك�ه با هزينه ي باالتر و در حالي كه توان‬ ‫فن�ي ش�ركت هاي ايران�ي ه�م كمتر از‬ ‫آن‌ها نيست در مناقصه ها برنده شوند؟‬

‫‪20‬‬

‫دهش�ت‪ :‬ش��رايط را با يك مثال براي تان تش��ريح‬ ‫مي كنم‪ .‬ما براي اجراي پروژه ي ‪ PMS‬س��كوهای‬ ‫فروزان با شركت نفت فالت قاره و شركت نارديس‬ ‫وارد مذاكره شديم‪ .‬در ابتداي كار گفتند ما مي دانيم‬ ‫كه شما توان انجام كار را داريد‪ .‬ولي به دليل حساسيت‬ ‫كار و اين كه سكوي فروزان در ميدان نفتي مشترك‬ ‫با عربستان قرار دارد نبايد در حين اجراي پروژه‪ ،‬كار دهش�ت‪ :‬به ط��ور كلي م��ن اين موض��وع را در‬ ‫سكو متوقف شود ما مي ترس��يم‪ .‬گفتيم چطور بايد م��ورد كش��ور خودمان قب��ول دارم؛ ام��ا حرفه ي‬

‫اتوماس��يون در كش��ور ما حرفه ي جديدي است‬ ‫و كمت��ر ش��ركتي را داريم كه بيش از ‪ 15‬س��ال‬ ‫در اين حوزه سابقه ي كار داش��ته باشد‪ .‬بنابراين‬ ‫كارفرمايان نبايد با ش��ركت هاي اتوماسيون مثل‬ ‫ش��ركت هاي فعال در صنعت برق برخورد كنند‬ ‫و به دنبال س��ابقه ي ‪ 50‬س��اله باش��د‪.‬‬ ‫اعتماد و يا عدم اعتماد به ش��ركت  هاي داخلي بايد‬ ‫براساس مالك هاي منطقي‪ ،‬مشخص و ثابت باشد نه‬ ‫براساس حس و درك كارفرما ‌؛ در غير اين صورت‬ ‫حق شركت هاي ايراني كه اين همه كار مي كنند و‬ ‫اين همه زحمت مي كشند ضايع مي شود‪.‬‬ ‫«رتبه بندي شركت هاي اتوماسيون صنعتي» امري است‬ ‫كه براي رفع اين مش��كل مي تواند بسيار مفيد واقع شود‬ ‫و من بسيار خوشحالم كه اين امر از سوي انجمن صنفي‬ ‫شركت هاياتوماسيونصنعتيدرحالپيگيرياست‪.‬‬ ‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬ب�ه بح�ث رتبه بن�دي‬ ‫ش�ركت هاي اتوماس�يون صنعتي اش�اره‬ ‫فرمودي�د؛ از نظر ش�ما اي�ن رتبه بندي تا‬ ‫چه حد داراي اهميت است؟‬

‫دهشت‪ :‬رتبه بندي براي ما شركت هاي اتوماسيون‬ ‫بسيار حايز اهميت است و خبر مربوط به نهايي شدن‬ ‫موضوع در معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي‬ ‫رياست جمهوري كه در ماهنامه ي صنعت هوشمند‬ ‫درج ش��د يك��ي از بهتري��ن خبره��ا در دنياي كار‬ ‫حرفه اي من بود‪ .‬جا دارد كه از فرصت پديد آمده‬ ‫استفاده كنم و از تمامي كساني كه براي تحقق اين‬ ‫موضوع زحمت كش��يدند تشكر كنم‪ .‬در گذشته به‬ ‫دليل نبودن ساختار رتبه بندي در ميان شركت هاي‬ ‫اتوماس��يون‪ ،‬تمامي كارهاي بزرگ براساس قانون‬ ‫مناقصات ب��ه ش��ركت هاي داراي رتب��ه در ديگر‬ ‫زمينه ها از جمله برق و تأسيس��ات داده مي ش��د و‬ ‫ش��ركت هاي اتوماس��يون كه اين همه در رشته ي‬ ‫تخصصي خود زحمت كشيده اند و صاحب تجربه‬ ‫هس��تند مجبور بودند كار را به صورت دس��ت دوم‬ ‫يا مش��ترک با اين ش��ركت ها دريافت كنند‪ .‬اما از‬ ‫اين پس اميدوارم كه ديگر شاهد اجراي يك روند‬ ‫درست و منطقي در اين خصوص باشيم‪.‬‬ ‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬در ابتداي فرمايش�ات‬ ‫خ�ود به فعاليت بازرگاني ش�ركت كافكو‬ ‫اشاره فرموديد لطف ًا پيرامون اين موضوع‬ ‫قدري بيشتر توضيح دهيد‪.‬‬ ‫دهشت‪ :‬به منظور افزايش سودآوري بيشتر شركت‬ ‫و ب��راي اين ك��ه بتوانيم مس��تقل تر عمل كنيم بخش‬ ‫بازرگاني شركت را تقويت كرديم‪ .‬در شرايط كنوني‬ ‫كه صنعت كشور تحت تحريم هاي شديد است تأمين‬ ‫كاالهاي��ي كه در داخ��ل توانايي س��اخت آن وجود‬


‫دهش�ت‪ :‬همان طور كه عرض كردم ما با استفاده از‬ ‫روابط خوب خود ب��ا تأمين كنندگان خارجي تا حد‬ ‫زيادي بر مشكالت تحريم فايق شده ايم‪ .‬براي مثال ما‬ ‫در اواخر سال ‪ 2010‬با شركتی در کشور تركيه به نام‬ ‫»‪ «ATES ENERGY‬يك تفاهم نامه ي همكاري‬ ‫در خصوص تبادل خدمات فني و مهندسي امضا كرديم‬ ‫و قرار شد كه اين شركت در زمينه ي تأمين كاال هم به‬ ‫ما خدمات بدهد‪ .‬در حال حاضر كارشناسان شركت‬ ‫م��ا در پروژه هاي ش��رکت »‪«ATES ENERGY‬‬ ‫مش��غول كار هستند و كارشناس��ان آن‌ها هم در امور‬ ‫مختلف به ما كمك مي كنند‪ .‬اين شركت نماينده ي‬ ‫شركت »‪ «BASLER ELECTRIC‬آمريكا است‬ ‫كه ش��روع كار آن به س��ال ‪ 1940‬برمي گردد‪ .‬برند‬ ‫»‪ «BASLER ELECTRIC‬از ديرب��از ي��ك برند‬ ‫شناخته شده در صنعت برق ‪،‬نفت و گاز كشور ما بوده‬ ‫است‪ .‬ما از طريق ش��ركت تركيه اي با شركت باسلر‬ ‫الكتريك كه دفتر اصلي آن در فرانس��ه اس��ت وارد‬ ‫مذاكره شديم و درخواست كرديم محصوالتشان را‬ ‫ب��راي عرضه در بازار ايران به ما بدهند و در نهايت در‬

‫دهش�ت‪ :‬ما به خاطر معرفي بيش��تر خودمان عضو‬ ‫انجمن ش��ديم و انجمن جايي است كه مي شود به‬ ‫عنوان ي��ك مرجع مطمئن به آن رج��وع كرد و از‬ ‫ط��رف انجمن مش��كالتمان را به گوش مس��ؤوالن‬ ‫برس��انيم‪ .‬انجم��ن مي تواند دادخواه ش��ركت هاي‬ ‫عضو باشد‪ .‬ما حدود يك سال است كه به عضويت‬ ‫انجم��ن درآمده اي��م‪ .‬در كل از انجم��ن رضاي��ت‬ ‫داري��م و اميدوارم كه حض��ور انجمن پررنگ تر و‬ ‫تأثيرگذارتر شود‪ .‬من شخصاً به فعاليت هاي صنفي‬ ‫بسيار عالقمندم و بهاي زيادي براي آن قايلم‪.‬‬

‫مصاحبــــــه‬

‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬بنابراي�ن تحريم ها در‬ ‫بخ�ش بازرگان�ي هم ب�راي ش�ما چندان‬ ‫دست و پاگير نبوده است؟‬

‫صنعت هوش�مند‪ :‬آقاي مهندس دهش�ت‬ ‫مشتاقم كه علت عضويت شركت كافكو را‬ ‫در انجمن صنفي شركت هاي اتوماسيون‬ ‫صنعت�ي جوي�ا ش�وم‪ .‬نظرت�ان در م�ورد‬ ‫انجمن و عملكرد آن چيست؟‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫ندارد براي صنعت كشور بسيار حايز اهميت است‪ .‬در‬ ‫شرايط كنوني روابط و اعتبار بيش از پول و نقدينگي‬ ‫اهمي��ت دارد و از از آن جايي كه م��ا روابط خوبي با‬ ‫س��ازندگان و تأمين كنندگان خارج��ي داريم داراي‬ ‫بخ��ش بازرگاني و موف��ق و قدرتمندي هس��تيم و از‬ ‫طرفی به منظور حفظ استقالل‪ ،‬پايين آوردن قيمت تمام‬ ‫ش��ده ي تجهيزات و حذف واسطه ها توانستيم با بهره‬ ‫بردن از تجارب کارشناس��ان بازرگانی خود و با تکيه‬ ‫بر روابط بسيار خوب با شرکت های بزرگ و معتبری‬ ‫همچون ‪ SCHNEIDER ,ABB ,SIEMENS‬و‬ ‫‪ BASLER ELECTRIC‬تجهيزات مورد نياز خود‬ ‫و مشتريانمان را از تأمين کنندگان اصلی تهيه کنيم‪.‬‬ ‫ما يك ش��ركت صرفاً بازرگاني نيستيم و چيزي كه‬ ‫براي م��ا اهمي��ت دارد فقط فروش نيس��ت‪ .‬ما يك‬ ‫شركت مهندسي و علمي هس��تيم و تالش مي كنيم‬ ‫در بازار ايران و دنيا بهترين باش��يم‪ .‬ما معتقديم که در‬ ‫فرهنگ علمی و صنعتی سطح پايين معنی ندارد‪ .‬يک‬ ‫شرکت بايد در باالترين سطح ممکن در عرصه های‬ ‫فنی و بازرگانی فعاليت داشته باشد‪ .‬به همين دليل سراغ‬ ‫كاالهاي فرعي و تقلبی كه متأس��فانه امروز در بازار‬ ‫بس��يار فراوان اس��ت نرفته ايم‪ .‬اگرچه امروز واردات‬ ‫كاال از اروپا بسيار سخت است ولي ما هيچگاه پايمان‬ ‫را از مرزهاي شرقي ايران فراتر نگذاشته ايم و تالش‬ ‫كرديم مرغوب ترين و بهترين كاالها را در پروژه هاي‬ ‫خود بكار گيريم‪ .‬بر همين اساس به آينده ي شركت‬ ‫کافکو بسيار اميدوار هستيم‪.‬‬

‫اين كار هم موفق شديم‪ .‬يعني توانستيم محصوالت يك‬ ‫شركت آمريكايي را در ش��رايط تحريم وارد و به بازار‬ ‫ارايه نماييم‪.‬‬ ‫نكته اي كه بايد به آن اشاره كنم اين است كه مسايل‬ ‫داخلي بيش��تر از تحريم هاي بين الملل��ي ما را آزار‬ ‫مي هد‪ .‬ما در شرايط تحريم توانستيم كاالي صنعتي‬ ‫آمريكايي با باالترين کيفيت ممکن را وارد كش��ور‬ ‫كنيم اما نتوانس��تيم مش��كالتي را ك��ه كارفرماهاي‬ ‫داخل��ي براي ما ايجاد مي كنن��د مرتفع كنيم‪ .‬گويي‬ ‫كارفرماي��ان در اين كش��ور زندگ��ي نمي كنند و از‬ ‫ش��رايط و اوضاع خبر ندارد‪ .‬آنچنان عرصه را بر ما‬ ‫تنگ مي كنند كه گويي دش��من اصلي ما هس��تيم و‬ ‫انتظارات��ي دارند و امر و نهي هاي��ي مي كنند كه در‬ ‫ش��رايط كنوني تحقق آن‌ها ممكن نيس��ت‪.‬‬ ‫چن��دي پي��ش در نمايش��گاه ب��رق حض��ور يافتي��م‪.‬‬ ‫بازديدكنندگاني داش��تيم از پژوهش��گاه ني��رو كه از ما‬ ‫دعوت كردند كه مذاكراتي را با ايش��ان داشته باشيم‪ .‬از‬ ‫آن جايي كه حضور در بازار شرکت های وزارت نيرو‬ ‫براي ما جذابيت بس��ياري داشت بسيار خوشحال شديم‬ ‫و در جلس��ه ي مذكور ش��ركت كرديم‪ .‬در جلسه  اين‬ ‫موضوع مطرح شد كه هر كااليي براي ورود به وزارت‬ ‫نيرو بايد تأييديه ي اين آزمايش��گاه مرجع را اخذ كند‪.‬‬ ‫هزينه ي تست براي هر نوع رله حدود ‪ 16‬ميليون تومان‬ ‫اعالم ش��د و ما براي انجام اين تست ها بر روي ‪ 20‬نوع‬ ‫رله ي مد نظرمان بايد بيش از ‪ 300‬ميليون تومان پرداخت‬ ‫مي كرديم و جالب تر اين كه اعتبار هر تأييديه فقط يك‬ ‫سال است و هر سال بايد براي تمديد اين گواهي نامه ها‬ ‫اين مبلغ دوباره پرداخت ش��ود‪ .‬اين روندي است كه در‬ ‫هيچ جاي دنيا معمول نيست‪ .‬گواهينامه هاي اين چنيني‬ ‫يك بار صادر مي ش��وند و ت��ا زماني كه يك محصول‬ ‫توليد مي ش��ود و تغييری در محصول ايجاد نمی ش��ود‬ ‫اعتب��ار دارند‪ .‬س��ؤال كرديم كه آيا تاكنون كس��ي هم‬ ‫فرمايشات شما را پذيرفته است؟ در پاسخ از چند شركت‬ ‫تايواني‪ ،‬اسپانيايي و ايتاليايي نام بردند و ظاهرا ً برندهاي‬ ‫معتبر و مطرح زير بار اين موضوع نرفته اند‪.‬‬ ‫من به ايش��ان گفتم كه بايد با ش��ركت مادر صحبت‬ ‫كن��م و براي اين كار الزم اس��ت ك��ه گواهينامه ي‬ ‫مرجعيت آزمايشگاه ش��ما را براي آنها ارسال کنم‪.‬‬ ‫جالب ترين بخش مس��أله اين بود كه گواهينامه ا ي‬ ‫ك��ه به من ارايه ش��د چند ماه از تاري��خ انقضاي آن‬ ‫گذش��ته بود‪ .‬به فرض كه باسلر الكتريك بپذيرد كه‬ ‫تجهيزاتش در اين آزمايش��گاه تس��ت ش��ود در آن‬ ‫ص��ورت با اين گواهينام��ه ي منقضی چه بايد كرد؟‬ ‫وقتی محصوالت اين شرکت در بهترين و معتبرترين‬ ‫آزمايشگاه های دنيا تست و تاييد شده اند چه دليلی‬ ‫وجود دارد که اين تس��ت‪-‬ها مجددا ً در ايران انجام‬ ‫ش��ود؟ چرا تاييديه های صادر ش��ده توس��ط ديگر‬ ‫آزمايش��گاه‪-‬های دنيا قابل قبول نيس��تند؟ اين بحث‬ ‫فقط ب��راي درآمدزاي��ي‪ ،‬نفع ش��خصي و برخالف‬ ‫روال جاری دنيا اس��ت‪.‬‬

‫همكاري ه��ای داخل��ي واقع ‌اً ضعيف هس��تند و هر‬ ‫كس به صورت جزيره اي فقط به فكر پيشبرد امور‬ ‫خودش است‪ .‬پژوهش��گاه نيرو نبايد با اين جايگاه‬ ‫علمي باال اين چنين عمل كند‪ .‬مسايل داخلي بسيار‬ ‫آزاردهنده اس��ت و جاي تأس��ف است كه عده اي‬ ‫كمر به تضعيف شركت هاي داخلي بسته اند‪.‬‬

‫صنعت هوش�مند‪ :‬به عنوان آخرين سؤال‬ ‫خواهش�مندم ك�ه نظرت�ان را در م�ورد‬ ‫ماهنامه ي صنعت هوشمند بفرماييد‪.‬‬ ‫دهشت‪ :‬صنعت هوشمند جزو معدود مجالت فني‬ ‫در خور شأن صنعت اتوماسيون كشور است‪ .‬پيشنهاد‬ ‫م��ن در مورد اين مجله اين اس��ت كه تالش ش��ود‬ ‫مق��االت و موضوعات مندرج در آن مطابق نيازهاي‬ ‫واقعي صنعت كشور و متخصصان اتوماسيون صنعتي‬ ‫تنظيم ش��ود‪ .‬به طور حتم در اين صورت استقبال از‬ ‫مجله بسيار بيشتر از امروز خواهد بود‪.‬‬ ‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬جن�اب آق�اي منهدس‬ ‫دهش�ت از اي�ن ك�ه دقايق�ي از وق�ت‬ ‫ارزشمندتان را به ماهنامه ي صنعت هوشمند‬ ‫تخصيص داديد از شما بي نهايت سپاسگزارم‬ ‫و براي ش�ما و تمامي همكارانتان در كافكو‬ ‫آرزوي سالمت‪ ،‬سعادت و موفقيت دارم‪.‬‬ ‫‪---------------------------------‬‬‫پاورقی‪:‬‬ ‫)‪PDCS (Power Distributed Control System‬‬ ‫)‪PMS (Power Management System‬‬ ‫)‪FCS (Field Control System‬‬

‫اعتمـــــاد‬

‫‪21‬‬


‫میــــزگــرد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫تهــديدات‬ ‫سايبـــري‬ ‫متـرتببر‬ ‫سامـانههاي‬ ‫كنتــرلو‬ ‫اتوماســيون‬ ‫صنعـــتي‬

‫چندي است كه از سوي برخي سايت هاي خبري و سازمان هاي متولي تأمين امنيت فضاي سايبري كشور‪ ،‬از‬ ‫جمله س��ازمان پدافند غيرعامل و برخي مراكز آپا (آگاهي رس��اني‪ ،‬پشتيباني و امداد رايانه اي) در دانشگاه ها‪،‬‬ ‫اخبار و گزارش هايي مبني بر ش��روع موج تازه اي از حمالت س��ايبري بر عليه سامانه هاي كنترل و اتوماسيون‬ ‫صنعتي كشورمان‪ ،‬منتشر شده است‪.‬‬ ‫براس��اس گزارش هاي انتش��ار يافته‪ ،‬عامل اين حمالت‪ ،‬بدافزار جديدي اس��ت كه به دلي��ل ايجاد فايل هايي‬ ‫ب��ا پس��وند «‪ »DQ‬در رايانه ها ي هدف‪ ،‬به «دوكو» يا «ديوكيو» (‪ )DuQu‬ش��هرت يافته اس��ت‪ .‬اين بدافزار‬ ‫جديد برخالف «اس��تاكس نت» كه به طور مس��تقيم كدهاي برنامه ي موجود بر روي ‪PLC‬ها را دستكاري و‬ ‫تخريب مي كرد؛ براي حمله ي مستقيم به سامانه هاي كنترل و اتوماسيون صنعتي طراحي نشده است و براساس‬ ‫ش��واهد موجود‪ ،‬وظيفه ي اصلي آن س��رقت اطالعات محرمانه ي موجود ب��ر روي رايانه ها و به احتمال زياد‬ ‫سرقت اطالعات سامانه هاي كنترل نيروگاه‌ها‪ ،‬پااليشگاه‌هاي نفت و ديگر زيرساخت هاي حياتي و انتقال اين‬ ‫اطالعات به سرورهايي است كه وظيفه ي هدايت و كنترل اين بدافزار را بر عهده دارند‪.‬‬

‫شرکتکننـدگانمیزگرد‪:‬‬ ‫آقای مهندسرضاحـريمي‬‫ازشرکتفرينهفنآور‬ ‫ آقاي مهندس رضا صادقي‬‫مديرپروژه هاياتوماسيونصنعتيو‬ ‫عضوشورایسردبیریصنعتهوشمند‬ ‫ آقاي مهندس احمدعلي فرهودي‬‫از شركت همکاران سامانه هاي‬ ‫ارتباطي پارس (پارس سامان)‬ ‫گرداننده ی میـزگرد‪:‬‬ ‫ مهندس وحید تیموری‬‫سردبیر ماهنامه ی صنعت هوشمند‬

‫‪22‬‬

‫بديهي اس��ت دسترسي به چنين اطالعاتي مي تواند زمينه را براي حمالت بعدي به اين تأسيسات و وارد كردن‬ ‫خس��ار‌ت هاي سنگين به زيرس��اخت هاي حياتي كش��ور فراهم  نمايد؛ از همين رو شايسته است موضوع اين‬ ‫بدافزار به طور خاص و بحث امنيت در فضاي س��ايبري به طور عام با اهتمام بس��يار زياد از سوي سازمان هاي‬ ‫متولي امنيت سايبري در كشور و نيز تمامي متخصصان امر دنبال شود‪.‬‬ ‫در پي انتشار اين اخبار و با عنايت به اهميت موضوع‪ ،‬ماهنامه ي صنعت هوشمند بر آن شد تا با دعوت برخي از‬ ‫متخصصان حوزه ي اتوماسيون صنعتي‪ ،‬موضوع را در قالب يك ميزگرد به بحث گذاشته و نتايج به دست آمده‬ ‫را در اختيار دست اندركاران اتوماسيون صنعتي كشور و نيز سازمان ها و نهادهاي مرتبط با صنعت قرار دهد‪.‬‬ ‫گفتني است عالوه بر افراد حاضر در اين ميزگرد‪ ،‬از آقايان دکتر مهدی شجری‪ ،‬استادیار دانشکده ی مهندسی‬ ‫کامپیوتر و فناوری اطالعات دانش��گاه امیرکبیر‪ ،‬مهندس امیررضا نیاکان از آزمایش��گاه آپا دانش��گاه صنعتي‬ ‫اميركبير‪ ،‬مهندس سعید کاظمی مدیر امنیت ایرانسل و مهندس محمد درویش عضو شورای سردبیری ماهنامه‬ ‫صنعت هوش��مند نيز براي حضور دعوت ش��ده بود كه در كمال تأسف تمامي اين بزرگواران ساعاتي پيش از‬ ‫برگزاري ميزگرد عدم امكان حضورشان را به دفتر نشريه اعالم فرمودند‪.‬‬ ‫آن چه در ادامه تقديم حضور شده است خالصه اي است از بيانان شركت كنندگان در ميزگرد «تهديدات سايبري‬ ‫مترتب بر س��امانه هاي اتوماسيون و كنترل صنعتي» كه در روز دهم آبان ماه سال جاري در دفتر ماهنامه ي صنعت‬ ‫هوشمند برگزار شد‪ .‬البته خوانندگان محترم و وفادار صنعت هوشمند مستحضر هستند كه در سال گذشته و پس از‬ ‫كشف بدافزار استاكس نت در تأسيسات زيربنايي و صنعتي كشور نيز ميزگردي با همين موضوع توسط اين ماهنامه‬ ‫برگزار شد و گزارش آن در شماره ي ‪ 116‬نشريه (دي ماه ‪ )89‬به چاپ رسيد‪.‬‬


‫حريمي‪ :‬در ارتباط با هر موضوع امنيتي از جمله امنيت‬ ‫سايبري آن چه مهم اس��ت اين است كه قبل از اين كه‬ ‫اتف��اق مخربي رخ دهد بتوانيم جل��وي آن بگيريم‪ .‬اگر‬ ‫دست روي دست بگذاريم و وقتي تهديدي عملي شد‬ ‫تازه آن وقت ش��روع به اقدام كني��م قافيه را باخته ايم و‬ ‫ممكن است ديگر هيچ وقت نتوانيم صدمات و لطمات‬ ‫وارد ش��ده را جبران كنيم‪ .‬باي��د از ابتدا جلوي تخريب‬ ‫را بگيري��م تا بتوانيم ادعا كنيم كه موفق عمل كرده ايم‪.‬‬ ‫در مورد كرم اس��تاكس نت ما يك س��ال پيش متوجه‬ ‫حضور اي��ن بدافزار در رايانه هاي كش��ور ش��ديم؛ در‬ ‫صورتي كه تولد اين بدافزار به دو سال قبل از آن تاريخ‬ ‫بر مي گردد و واقعاً مش��خص نيست كه اين كرم از چه‬ ‫زمان در س��امانه هاي ما ش��روع به فعاليت كرده و هنوز‬ ‫دقيقاً نمي دانيم كه تبعات نفوذ آن به سامانه هاي كنترل‬ ‫ما چيست‪ .‬اين بدافزار جديد هم كه ديوكيو ناميده شده‬ ‫مش��خص نيس��ت كه از كي كار خود را شروع كرده و‬ ‫برخي مراجع تاريخ فعال ش��دن آن را بيش از يك سال‬ ‫پيش ذكر كرده اند‪ .‬مطمئن باش��يد ك��ه همين االن هم‬ ‫بدافزارهايي در كشور ما با اهداف از پيش تعريف شده‬ ‫و مخرب در حال فعاليت هس��تند كه ما از وجود آن‌ها‬ ‫اص ً‬ ‫ال خبر نداريم و معلوم نيست كي از وجود آن‌ها مطلع‬

‫از مراكز حس��اس و مه��م را بر عه��ده دارد پس حتماً‬ ‫اين اطالعات جمع آوري ش��ده قرار اس��ت در فازهاي‬ ‫بعدي عمليات ك��ه احتماالً هجومي و با هدف تخريب‬ ‫انجام خواهند شد به كار گرفته شوند‪ .‬در مورد ديوكيو‬ ‫نمي ت��وان گفت كه هدف صرف‌اً جم��ع آوري و دزدي‬ ‫اطالعات صنعتي است چراكه اگر هدف ايران باشد كه‬ ‫هست ما براي دشمنانمان اطالعات جديدي نداريم كه‬ ‫تنها بعد اطالعات��ي آن به درد آن‌ها بخورد‪ .‬اگر هدف‪،‬‬ ‫كش��ور چين يا روسيه بود مي توانستيم چنين ادعا كنيم‬ ‫كه ممكن اس��ت صرفاً سرقت اطالعات صنعتي مد نظر‬ ‫بوده است ولي در مورد ايران اطالعات صنعتي ما براي‬ ‫دش��منان چيز جديدي نيست و فايده اي ندارد مگر اين‬ ‫كه بخواهند از اين اطالعات براي انجام دقيق تر عمليات‬ ‫خرابكاري بعدي استفاده كنند‪.‬‬ ‫به عبارت��ي ديوكيو عهده دار وظيفه ي شناس��ايي پيش‬ ‫از حمله اس��ت‪ .‬اگر اين بدافزار جديد را اس��تاكس نت‬ ‫‪ 1.5‬تلق��ي كنيم بعيد نيس��ت ك��ه اس��تاكس نت ‪ 2‬از‬ ‫هم اكنون فعاليت خود را آغاز كرده و مش��غول اجراي‬ ‫مأموريت هاي خود باش��د‪ .‬به طور حتم سازماني كه از‬ ‫تولي��د اين بدافزاره��ا حمايت مي كن��د در پي اهداف‬ ‫كوچك نيس��ت و اهداف بزرگي در سر دارد‪ .‬در مورد‬

‫فرهودي‪ :‬امروزه بحث حمله ي س��ایبر به سامانه های‬ ‫کنت��رل صنعت��ی در محافل علمی بس��یار م��ورد توجه‬ ‫اس��ت‪ .‬نکته ي جالب این اس��ت که بحث امنیت سایبر‬ ‫این سامانه ها در س��ال های گذشته مغفول بوده است و‬ ‫بسیاری از جنبه های پایه ای امنیت که سال ها در فضای‬ ‫‪ IT‬غی��ر صنعتی مط��رح بوده ان��د و راهکارهایی برای‬ ‫کاهش ریس��ک آنها وجود دارد‪ ،‬در این س��امانه ها به‬ ‫دالیلی هنوز نقطه ي ضعف محسوب می شوند‪ .‬بنابراين‬ ‫نفوذ در سامانه هاي كنترل و اتوماسيون صنعتي مبتني بر‬ ‫رايانه در بسیاری موارد نياز به فناوري بسيار باال و دانش‬ ‫پيچيده اي ندارد و اگ��ر اراده اي براي انجام اين كارها‬ ‫ايجاد ش��ود اجراي آن اص ً‬ ‫ال دور از ذهن نيست‪ .‬اهميت‬ ‫چنين تهديداتي به خصوص بر عليه زيرساخت هاي يك‬ ‫كشور هم به خوبي روشن است‪ .‬شما تصور بفرماييد كه‬ ‫در يك روز زمس��تاني تمامي س��امانه هاي برق رساني‪،‬‬ ‫آب رس��اني و گازرساني شهري مثل تهران مختل شود‪.‬‬ ‫تبعات چنين اتفاقي كام ً‬ ‫ال مشخص است‪ .‬يا اين كه فرض‬ ‫كنيد خطوط لوله انتقال نفت و گاز ما و يا پااليشگاه ها‬ ‫به گونه اي با مش��كل كنترلي مواجه شوند كه در آن‌ها‬ ‫انفجار رخ دهد‪ .‬اگر خ��داي ناكرده چنين اتفاقي بيفتد‬ ‫فاجعه است‪.‬‬ ‫نكته ي ديگ��ر در ب��اب تهديدات س��ايبري مترتب بر‬ ‫زيرس��اخت هاي ما اين اس��ت كه اين ش��رايط كنوني‬ ‫تحريم ما را آس��يب پذيرتر نيز كرده و احتمال عمليات‬ ‫خرابكاران��ه را افزايش داده اس��ت‪ .‬هم��ه ي همكاران‬ ‫م��ا مي دانند كه در حال حاضر حج��م قابل توجه اي از‬ ‫اقالم مورد نياز يكپارچه س��ازان سامانه هاي اتوماسيون‬ ‫صنعتي از جمله كنترل كننده ها به صورت غيررسمي و‬ ‫بدون اجازه ي شركت سازنده وارد ايران مي شوند‪ .‬اين‬ ‫قضيه فرصت مناسبي را براي كس��اني كه در آن سوي‬ ‫مرزها در پي ضربه زدن به ايران هس��تند به وجود آورده‬ ‫و ايش��ان را قادر ساخته كه بدون مايه گذاشتن از اعتبار‬ ‫شركت هاي س��ازنده و بدون اطالع ايشان مقاصد سوء‬ ‫خودشان را عملي كنند و محصوالت مسأله داري را به‬ ‫دست ما برس��انند و بدون نياز به انجام حمالت سايبري‬ ‫گس��ترده و از طريق همان س��امانه ي خاص به ما ضربه‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫مهندس حريمي‪:‬‬ ‫يكي از اقدامات‬ ‫عمده و كارسازي‬ ‫كه بايد براي تأمين‬ ‫امنيت سايبري در‬ ‫بخش حاكميتي‬ ‫انجام شود تقويت‬ ‫توليدات داخلي‬ ‫و الزام صنايع به‬ ‫استفاده از محصوالت‬ ‫داخلي است‬

‫میــــزگــرد‬

‫صنعت هوشمند‪ :‬ضمن عرض سالم و خوشامد‬ ‫خدمت مهمانان گرامي و با سپاس از اين كه‬ ‫دع�وت ماهنامه ي صنعت هوش�مند را براي‬ ‫حضور در اين ميزگرد پذيرفتيد‪ .‬براي ورود‬ ‫به بحث از حضار محترم درخواست مي كنم‬ ‫كه اهميت بحث امنيت س�ايبري سامانه هاي‬ ‫كنترل و اتوماسيون صنعتي مورد استفاده در‬ ‫زيرس�اخت هاي حيات�ي اي�ران و تهديدات‬ ‫س�ايبري مترتب بر اين س�امانه ها را تش�ريح‬ ‫فرمايند‪.‬‬

‫شويم‪ .‬كساني كه با اين توان و برنامه ريزي كار خود را‬ ‫شروع كرده اند مطمئناً به دنبال فازهاي آتي هم هستند‪.‬‬ ‫امروز بر كسي پوشيده نيست كه در پشت صحنه ي ايجاد‬ ‫اين بدافزارها دولت هاي بزرگ قرار دارند‪ .‬چون با دور‬ ‫هم جمع شدن چند تا هكر نمي توان انتظار كسب چنين‬ ‫نتايجي را داشت و بس��ياري از مراجع داخلي وخارجي‬ ‫بر اين موضوع صحه گذاشته اند كه توليد اين بدافزارها‬ ‫با اهداف كام ً‬ ‫ال مش��خص انجام شده است‪ .‬رفتار همين‬ ‫بدافزار جديد يعني ديوكيو هم تأييد كننده ي اين نظريه‬ ‫اس��ت‪ .‬چراكه ديوكيو وظيفه ي جمع آوري اطالعات‬

‫استاكس نت تقريباً ثابت ش��ده كه اين بدافزار به دنبال‬ ‫اهداف خاصي بوده كه اين اهداف توس��ط يك سرور‬ ‫فرماندهي و كنترل به آن ديكته شده است‪.‬‬ ‫در مورد چنين تهديداتي بايد بدبين بود‪ ،‬در اين جا بدبيني‬ ‫نه تنها بد نيس��ت بلكه به نظر من بايد به موضوع بدبينانه‬ ‫نگاه كرد و ب��راي مقابله با تهديد بايد بدترين ش��رايط‬ ‫ممكن را در نظر گرفت‪ .‬وقتي به اين نتيجه رسيديم كه‬ ‫يك يا چند دولت صحنه گرداني تهديدات و حمالت‬ ‫اخير س��ايبري به زيرساخت هاي كش��ور ما را بر عهده‬ ‫دارند پس از نب��ردي ميان دولت ها صحبت مي كنيم و‬ ‫آن چه ش��اهد آن هستيم به واقع يك جنگ است اما از‬ ‫نوع سايبري كه در فاز اول قصد طراحان آن صدمه زدن‬ ‫به صنايع و زيرساخت هاي اصلي كشور ماست‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫میــــزگــرد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪24‬‬

‫بزنن��د‪ .‬نمونه هاي چني��ن اتفاقاتي هم در دني��ا رخ داده‬ ‫اس��ت‪ .‬براي مثال در س��ال ‪1982‬روس ها براي يكي از‬ ‫خطوط انتقال گاز در سيبري نياز به سامانه ي ‪SCADA‬‬ ‫داش��تند و تالش كردند كه اين سامانه را به صورت غیر‬ ‫مستقیم از ش��ركت هاي غربی تأمین کنند‪ .‬وقتي دولت‬ ‫آمری��کا متوج��ه اين ني��ت روس ها مي ش��ود آگاهانه‬ ‫نسخه ي  دستکاری ش��ده ای از این سامانه را در اختیار‬ ‫روس ه��ا قرار می دهد‪ .‬در ب��دو امر همه چيز عادی بود‬ ‫اما بعد از مدتي به يك باره فش��ار کمپرسورهای مورد‬ ‫اس��تفاده در خط لوله شروع به افزايش كرد تا جايي كه‬ ‫منجر به انفجار اين خط لوله شد‪ .‬انفجار به حدي عظيم‬ ‫بود ك��ه آن را بزرگ ترين انفجار غيراتمي تاریخ لقب‬ ‫داده اند که حتی از فضا هم دیده شد‪.‬‬ ‫وقتی در مورد حمله ي س��ایبر به این سامانه ها صحبت‬ ‫می کنیم‪ ،‬مهم اس��ت ک��ه ذهن را مح��دود به نمونه ي‬ ‫پیشرفته ای مانند اس��تاکس نت که در آن ظاهرا ً فرآیند‬ ‫خاصی شناسایی می ش��ود و منطق خاصی مورد هدف‬ ‫ق��رار می گیرد نکنیم‪ .‬تصور کنید ک��ه بدافزاری وجود‬ ‫داشته باش��د که فارغ از نوع فرآیند و کاربرد‪ ،‬کدی در‬ ‫ی��ک ‪ PLC‬تزریق کند که باعث ش��ود خروجی های‬ ‫دیجیت��ال و آنالوگ آن به صورت تصادفی تغییر کنند‪.‬‬ ‫نياز به توضيح نيست كه اگر در يك پلنت حساس چنين‬ ‫اتفاق��ي رخ دهد چه پيامدهايي در پي خواهد داش��ت‪.‬‬ ‫براي مث��ال اگر چنين اتفاقي در يك خط انتقال نفت يا‬ ‫گاز به پااليشگاه رخ دهد و در خوش بينانه ترين شرايط‬ ‫تنها منجر توقف خط شود براي راه اندازي مجدد فرآيند‬ ‫بس��ته به س��یال موجود نياز به فوق��ت و هزینه ي زیادی‬ ‫داری��م كه اين خود تبعات اقتصادي بس��ياري را در پي‬ ‫خواهد داش��ت‪ .‬همچنین مهم است که تنها به حمله به‬ ‫س��امانه  های کنترل گر س��طح فيلد میدانی فکر نکنیم‪.‬‬ ‫حمله به نرم  افزارهای نظارت‪ HMI ،‬ها‪Historian ،‬‬ ‫ها و نظایر آن بدون ورود به کنترل  گر ها نیز بسیار مهم‬ ‫تلقی می  شود‪.‬‬ ‫در م��ورد منبع ای��ن حمالت‪ ،‬گاهی فق��ط دولت  های‬ ‫خارجی به ذهن می  آیند‪ .‬در مورد حمالت پیچیده  ای‬ ‫مانند استاکس  نت‪ ،‬این امر می  تواند صحیح باشد‪ ،‬ولی‬ ‫با در نظر گرفتن احتماالتی که عرض کردم‪ ،‬الیه  های‬ ‫مختلفی از تهدی��د وجود دارد و بای��د از یک نوجوان‬ ‫هکر تا یک دولت خارج��ی قدرت مند را مد نظر قرار‬ ‫داد‪ .‬برای مثال‪ ،‬وقتي كد بدافزاري مثل استاكس نت در‬ ‫اينترنت منتش��ر شود كه اين اتفاق رخ داده است ممكن‬ ‫است هزاران كپي از آن در اختيار گروه ها و افرادي قرار‬ ‫گيرد كه بتوانند بدون نياز به دانش و توان مالي آنچناني‬ ‫و تنها براساس يك انگيزه و محرك شخصي از آن براي‬ ‫عمليات تخريبي استفاده كنند‪.‬‬ ‫بنابراي��ن ما با ي��ك پارادايم جدي��د در حوزه ي امنیت‬ ‫ب��ه نام جن��گ و دف��اع س��ايبري در حوزه گس��تره ي‬ ‫زیرساخت  های حیاتی مواجه هستيم و بايد خود را براي‬ ‫حضور در شرايط جديد تجهيز كنيم‪.‬‬

‫صادق�ي‪ :‬اج��ازه دهيد من پي��ش از اين كه به س��ؤال‬ ‫ش��ما پاس��خ دهم از ش��ما و تمامي مجموعه ي صنعت‬ ‫هوش��مند به خاطر پرداختن به اي��ن موضوع مهم يعني‬ ‫تهديدات سايبري تشكر كنم‪ .‬در كشور ما بعد از ورود‬ ‫اس��تاكس نت موجي از اطالع رساني و تحليل آغاز شد‬ ‫كه رفته رفته شاهد كم رنگ شدن اين موضوع بوديم و‬ ‫اقداماتي مثل برگزاري همين ميزگردها باعث جلوگيري‬ ‫از فراموش ش��دن موضوع خواهد شد‪ .‬ما بايد بدانيم كه‬ ‫همواره در معرض خطر حمالت س��ايبري هستيم و اگر‬ ‫فع ً‬ ‫ال موردي را شناس��ايي نكرده ايم نبايد باعث شود كه صنع�ت هوش�مند‪ :‬ديوكي�و در اي�ران چطور‬

‫حاضر بدافزارهايي مشابه استاكس نت وجود دارند كه‬ ‫ما از آن‌ها بي خبريم؟ آيا همين كه هيچ نشانه ي ظاهري‬ ‫وجود ندارد ما بايد دست روي دست بگذاريم و اقدامي‬ ‫نكنيم؟ مشكالت ايجاد شده توسط استاكس نت كه ما‬ ‫به آن‌ها رسيديم همانند شروع تب در بدن فردي هستند‬ ‫كه ويروس وارد بدن او ش��ده و باي��د براي از بين بردن‬ ‫ويروس اقدام ش��ود چراكه همين ويروس ساده ممكن‬ ‫است جان فرد را به خطر بياندازد‪.‬‬

‫مهندس فرهودی‪:‬‬ ‫ما با يك پارادايم‬ ‫جديد در حوزه­ ي‬ ‫امنیت به نام جنگ‬ ‫و دفاع سايبري‬ ‫در گستـره ­ي‬ ‫زیرساخت ­های حیاتی‬ ‫مواجه هستيم و بايد‬ ‫خود را براي حضور‬ ‫در شرايط جديد‬ ‫تجهيزكنيم‪.‬‬

‫كش�ف شد؟ آيا كش�ف اوليه ي اين بدافزار در‬ ‫صورت مسأله را كنار بگذاريم‪.‬‬ ‫همان طور كه دوس��تان عزيز فرمودند موضوع كش��ف ايران صورت گرفت يا كشورهاي ديگر آن را‬ ‫استاكس نت در دنيا به بيش از دو سال پيش بر مي گردد كشف و شناسايي كردند؟‬ ‫و ما حدود يك سال پيش سميناري را براي معرفي اين‬ ‫بدافزار ب��ه همكاران و متخصصان اتوماس��يون صنعتي فرهودي‪ :‬همانند مورد اس��تاكس نت‪ ،‬وجود ديوكيو‬ ‫برگ��زار كردي��م و راه هايي را كه توس��ط خ��ود ما و هم اولين بار توسط ش��ركت سيمانتك اعالم شد و در‬ ‫شركت س��يمانتك براي مقابله با اين بدافزار ارايه شده بدو امر آن را «پس��ر استاكس نت» ناميدند‪ .‬چون تصور‬ ‫بود به اطالع عموم رس��انديم‪ .‬اگرچه من شخصاً بر اين بر اي��ن بود كه اين بدافزار هم��ان كاري را مي كند كه‬ ‫باورم كه در مورد اس��تاكس نت بزرگ نمايي ش��د؛ اما اس��تاكس نت مي كرد‪ .‬دليل اين ادعا هم شباهت بسيار‬ ‫نكته اي كه قصد دارم به آن اش��اره كنم اين اس��ت كه زي��اد بخش هايي از كد اصلي اي��ن دو بدافزار از جمله‬ ‫ظهور اس��تاكس نت در كنار تمامي تبعات منفي اي كه ‪ dropper‬آن‌ها به يكديگر اس��ت‪ .‬اما در حال حاضر‬ ‫براي ما داشت و در كنار تمامي فعاليت هاي خرابكارانه بس��ياري از س��ايت هاي خارجي رويكرد خود را تغيير‬ ‫و جاسوس��ي ك��ه انجام داده و ش��ايد ما هن��وز از آن‌ها دادند و مي گويند شايد گروهي كه ديوكيو را طراحي‬ ‫بي خبريم يك پيامد مثبت هم داشت و آن اين كه توجه كرده اند با دسترسي به كدهاي استاكس نت و كپي آن‌ها‬ ‫ما را به موضوع اهميت امنيت سايبري جلب نمود و ما را اين كار را انجام داده اند و به عبارتي مرجع توليد ديوكيو‬ ‫به فكر پيدا كردن راه حل براي مقابله با تهديدات جدي و استاكس نت لزوماً يكسان نيست؛ كه شايد اين رويكرد‬ ‫هم رويكردي خالف واقع و صرفاً به داليل سياسي باشد‪.‬‬ ‫سايبري انداخت‪.‬‬ ‫اما هميش��ه اين س��ؤال وجود دارد كه اگر استاكس نت در مورد ديوكيو نكته اين جاست كه در حال حاضر تنها‬ ‫اين مشكل نرم افزاري را براي سامانه هاي زيمنس ايجاد سايت هاي تخصصي اتوماسيون و كنترل صنعتي به اين‬ ‫نمي كرد آيا كس��ي به فكر مقابله با تهديدات س��ايبري بدافزار نمي پردازند و موضوع تا حدي عمومي تر شده‬ ‫در س��امانه هاي اتوماسيون صنعتي مي افتاد؟ آيا در حال است؛ چراكه همگان بر اين باورند كه اين بدافزار يك‬


‫صادقي‪ :‬آن چه ما در عمل از اس��تاكس نت مش��اهده‬ ‫كرديم اين بود كه يك فايل ‪ dll‬را در نرم افزار ‪PCS7‬‬ ‫از بين مي برد و به اي��ن دليل ما امكان كامپايل كردن و‬ ‫انتقال نرم افزار كنترلي از ‪ PC‬به ‪ PLC‬را نداش��تيم‪ .‬ما‬ ‫وقتي به اين مش��كل برخورد كرديم ب��ه دنبال راه حلي‬ ‫رفتيم كه مش��كل بارگ��ذاري برنامه ب��ر روي ‪ PLC‬را‬ ‫برايمان ح��ل كند و به هيچ وجه فك��ر نمي كرديم كه‬ ‫موضوع از چنين ابعادي برخوردار باشد و بحث سرقت‬ ‫اطالعات و خرابكاري در ميان باشد‪ .‬تصورمان اين بود‬

‫اتوماس��يون صنعتي خودمان راهكارهايي براي مقابله با‬ ‫آلوده شدن بيشتر رايانه هايمان پيش گرفتيم‪ .‬اول اين كه‬ ‫رايانه هاي پروژه را كام ً‬ ‫ال ايزوله كرديم و آن‌ها را به هيچ‬ ‫سروري متصل نكرديم‪ .‬براي تهيه ي نسخه ي پشتيبان از‬ ‫نرم افزارها از ‪ CD‬براي انتقال به سرور شركت استفاده‬ ‫كرديم و اقداماتي از اين دس��ت‪ .‬بنابراين راه هاي ورود‬ ‫آلودگي را كام ً‬ ‫ال مسدود كرديم‪.‬‬ ‫اما تمامي اين اقدامات تا وقتي كه سامانه در اختيار ماست‬ ‫كارايي دارند و پس از تحويل سامانه به بهره بردار است‬ ‫كه ممكن اس��ت آلودگي وارد ش��ود‪ .‬از اين جا به بعد‬ ‫ديگر كاري از دس��ت ما بر نمي آي��د‪ .‬بنابراين موضوع‬ ‫تهديدات سايبري بايد به شدت مورد توجه بهره برداران‬ ‫از سامانه هاي اتوماسيون در پلنت هاي حياتي كشور باشد‬ ‫و همان طور كه مسأله ي ‪ HSE‬كام ً‬ ‫ال در پلنت هاي نفت‬ ‫و گاز ما مطرح است و جاي خودش را پيدا كرده امنيت‬ ‫سايبري هم بايد مورد توجه قرار گيرد‪ .‬امروز در زمينه ي‬ ‫‪ HSE‬شاهديم كه موارد بسيار جدي گرفته مي شود و‬ ‫هر پيمانكاري كه قصد دارد نفرات خود را وارد سايت‬ ‫كند بايد براي تمامي آن‌ها گواهينامه ي ‪ HSE‬ارايه كند‪.‬‬ ‫امكان ندارد كه شما اجازه بيابيد بدون لحاظ كردن موارد‬ ‫ايمني كه كاله ايمني نمونه اي از آن اس��ت وارد سايت‬

‫میــــزگــرد‬

‫صنعت هوشمند‪ :‬جناب آقاي مهندس صادقي‬ ‫ش�ما چطور از حضور بدافزار استاكس نت در‬ ‫س�امانه هاي كنترل خود باخبر ش�ديد و براي‬ ‫مقابل�ه با چنين تهديداتي چ�ه راهكارهايي را‬ ‫پيشنهادمي كنيد؟‬

‫مهندس صادقي‪:‬‬ ‫شركتي كه ‪ 25‬سال‬ ‫پيش در ايران ‪PLC‬‬ ‫توليد مي كرده و‬ ‫امروز اص ً‬ ‫ال موجوديت‬ ‫ندارد ثروت اين‬ ‫كشور بوده كه آن را‬ ‫از دست داده ايم‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫كرم سرقت اطالعات است و مي تواند به تمامي رايانه ها‬ ‫رخنه كند و مأموريت خود را كه سرقت اطالعات است‬ ‫انجام دهد‪.‬‬ ‫س��يمانتك اول اعالم ک��رد که نمونه هاي��ي از اين كد‬ ‫را از طريق آزمايش��گاهي در كش��ور مجارس��تان به نام‬ ‫‪ CrySys‬با که همكار ش��ركت سيمانتك است به نام‬ ‫‪ CrySys‬در ش��ركت هاي توليد كننده ي سامانه  های‬ ‫كنترل صنعتي كش��ف كرد‪ .‬در نتيجه نگاه ها به سمت‬ ‫سامانه هاي اتوماسيون صنعتي و سرقت اطالعات از اين‬ ‫سامانه ها معطوف شد‪ .‬اما مدتي بعد سيمانتك اعالم کرد‬ ‫كه هدف اين بدافزار تنها سامانه هاي اتوماسيون صنعتي‬ ‫نيس��ت و با تغيير ادبيات خود كمتر بر روي آن تمركز‬ ‫ك��رد و اين بح��ث را از اس��كوپ كاري خود تا حدي‬ ‫خارج كرد و االن بيش��تر ش��ركت كسپرسكي كه يك‬ ‫شركت امنيت رايانه اي است موضوع را دنبال مي كند‪.‬‬ ‫اما به نظر می  رسد اين حمله هدایت شده  تر از حمله ي‬ ‫قبلي اس��ت‪ .‬ديوكيو مانند استاكس نت نيست كه تعداد‬ ‫بس��يار زيادي ‪ IP‬را آلوده كند‪ .‬كسپرسكي اعالم كرده‬ ‫ك��ه تا كنون چه��ار نمونه از اين بداف��زار را در كل دنيا‬ ‫شناسايي كرده كه سه مورد آن‌ها در ايران بوده و ديگري‬ ‫در سودان مشاهده شده است و نكته ي جالب ديگر اين‬ ‫ك��ه هر ك��دام از اين حمالت خ��واص و ويژگي هاي‬ ‫مخصوص به خود را داشته؛ يعني ‪ dropper‬و ‪driver‬‬ ‫مخصوص به خود را داشته است‪ .‬حتي اين احتمال وجود‬ ‫دارد كه س��رور فرماندهي و كنترل هر يك نيز متفاوت‬ ‫بوده باش��د‪ ،‬چرا که تاکنون ‪ 2‬س��رور در هند و بلژیک‬ ‫به عن��وان س��رورهاي فرماندهي و كنترل اي��ن بدافزار‬ ‫اعالمشناسايي ش��ده است‪ .‬س��یمانتک هم اعالم کرده‬ ‫اس��ت که نمونه  هایی از این بدافزار را در رایانه  های ‪6‬‬ ‫س��ازمان مختلف در ‪ 8‬کشور شناسایی کرده است‪ .‬نوع‬ ‫نص��ب کننده ي (‪ )installer‬مورد اس��تفاده که ظاهرا ً‬ ‫یک فایل ‪ word‬ارس��الی از طریق پس��ت الکترونیک‬ ‫است‪ ،‬حاكي از اين امر است كه بدافزار بسيار هدفمند و‬ ‫با اهداف از پيش تعيين شده‪ ،‬طراحی شده است‪.‬‬

‫كه مش��كل از جانب ي��ك ويروس متداول اس��ت كه‬ ‫احتماالً همانند بسياري از ويروس هاي ديگر توسط چند‬ ‫هكر توليد شده است‪ .‬البته اين را هم بگويم كه ما قبل از‬ ‫اين كه سيمانتك راه حلي جلوي پايمان بگذارد مشكل‬ ‫را شناسايي و با ترفندهايي آن را برطرف كرديم‪.‬‬ ‫در مورد اقدامات عملي كه ما براي مقابله با آلوده شدن‬ ‫رايانه هايم��ان به كار گرفتيم بايد بگوي��م كه از زماني‬ ‫كه اين وجود ويروس را بر روي س��امانه هاي خودمان‬ ‫شناس��ايي كرديم و قب��ل از اين كه ابع��اد موضوع اين‬ ‫چنين روشن ش��ود ما به عنوان يك ش��ركت پيمانكار‬

‫پااليشگاه بش��ويد‪ .‬حتي خود كارفرما دوره هاي ‪HSE‬‬ ‫برگزار مي كند و نفرات پيمانكار را به صورت رايگان در‬ ‫مورد بايدها و نبايدهاي سايت آموزش مي دهد‪ .‬نكته اين‬ ‫جاس��ت كه به امنيت سايبري هم بايد به اندازه ي امنيت‬ ‫فيزيكي و حتي بي��ش از آن بها بدهيم‪ .‬ولي تاكنون كه‬ ‫چنين امري محقق نشده و در اين خصوص چيزي براي‬ ‫گفتن نداريم‪ .‬اين كه ورود و خروج لپ تاپ به س��ايت‬ ‫ممنوع است مشكل امنيت سايبري را حل نمي كند چون‬ ‫ممكن اس��ت كاركنان يك پيمانكار يا برخي كاركنان‬ ‫خود كارفرما از حراس��ت و يگان ه��اي مربوطه مجوز‬

‫حمل اين وسيله را بگيرند بدون اين كه از نظر آلودگي‬ ‫ويروس��ي موضوع بررس��ي ش��ود‪ .‬بنابراين در اثر يك‬ ‫كوتاهي و س��هل انگاري با خطرات بسيار جدي درگير‬ ‫خواهيم شد‪ .‬پيشنهاد روشن من اين است كه يك ‪HSE‬‬ ‫س��ايبري هم تدوين ش��ود و كارفرما براساس آن عمل‬ ‫كند‪ .‬در زمينه ي امنيت سايبري ما به روال هاي استاندارد‬ ‫و قابل مميزي همچون آن چه در مورد اس��تانداردهاي‬ ‫اي��زو وجود دارد ني��از داريم‪ .‬اين روال ه��ا بايد تمامي‬ ‫مراحل از طراحي گرفته تا تحويل س��امانه در س��ايت و‬ ‫بهره برداري را در ب��ر گيرد‪ .‬در تمامي طول عمر پروژه‬ ‫در س��ايت نيز بايد اين روال ها رعايت شود‪ .‬و شايد اين‬ ‫يكي از كارهايي اس��ت كه انجمن صنفي شركت هاي‬ ‫اتوماسيون صنعتي مي تواند از عهده ي آن برآيد‪.‬‬ ‫االن با گذش��ت بيش از يك س��ال از شناسايي بدافزار‬ ‫اس��تاكس نت در كش��ور هنوز هيچ دس��تورالعملي در‬ ‫خصوص كاهش تبعات اين تهديدات در اختيار طراحان‬ ‫و كاربران س��امانه هاي كنترل صنعتي قرار داده نش��ده‬ ‫است‪.‬‬ ‫اگ��ر م��ا بخواهيم س��امانه هاي كنترل و اتوماس��يون را‬ ‫طبقه بندي كنيم در اليه ي اول ‪ DCS‬يا ‪ PCS‬را داريم‬ ‫كه وظيفه ي اين بخش كنترل ْ‬ ‫فرآيند است كه براي مثال‬

‫‪25‬‬


‫میــــزگــرد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪26‬‬

‫نكته اشاره كردند كه شايد در حال حاضر تهديداتي در‬ ‫س��امانه هاي اتوماس��يون ما وجود داشته باشند كه اص ً‬ ‫ال‬ ‫متوجه آن‌ها نيس��تيم‪ .‬اس��تاكس نت براي س��امانه هاي‬ ‫س��اخت زيمنس طراحي ش��ده بود و از كجا معلوم كه‬ ‫االن سامانه هاي ديگري همچون ‪ ABB‬و يوكوگاوا كه‬ ‫به وفور در صنايع ما بكار گرفته مي شوند از اين خطرات‬ ‫مصون باش��ند و االن بدافزارهايي بر روي اين سامانه ها‬ ‫فعال نباش��ند‪ .‬ام��روز بس��ياري از کنترل  گره��ا داراي‬ ‫وب سرور هستند و مش��خصات فنی آن هم به صورت‬ ‫عمومي در دسترس است‪ .‬موضوع امنيتي وب سرور در‬ ‫دنياي ‪ IT‬كام ً‬ ‫ال شناخته ش��ده است؛ اما در سامانه هاي‬ ‫كنترل كه از همان س��اختار اس��تفاده مي كنند اهميت‬ ‫چنداني به امنيت داده نمي شود‪ .‬اين تجهيزات عموماً از‬ ‫ابتدايي ترين تمهیدات امنيتي محرومند و ما نمي دانيم كه‬ ‫آيا تمامي خطر را شناخته ايم يا نه‪ .‬اما آن چه مسلم است‬ ‫خطر بسيار جدي و بزرگ است و نبايد به هيچ وجه اين‬ ‫نوع تهديدات را دست كم بگيريم‪.‬‬ ‫تهديداتي شبيه استاكس نت و ديوكيو را مي توان شبيه‬ ‫يك موشكي تصور كرد كه مي تواند هر نوع كالهكي‬ ‫را حم��ل كند‪ .‬در مرحله اي ممكن اس��ت از كالهكي‬ ‫استفاده ش��ود كه كار آن شناس��ايي و ارسال اطالعات‬ ‫اس��ت و در مرحله ي بعدي همين موشك مي تواند به‬ ‫يك كالهك انفجاري مجهز شود كه قصد آن تخريب‬ ‫باش��د‪ .‬بنابراين اين يك س��ناريوي كام ً‬ ‫ال منطقي است‬ ‫ك��ه تصور كنيم االن ديوكيو اق��دام به دزدي اطالعات‬ ‫مي كن��د و تش��خيص مي دهد فالن س��امانه ي كنترلي‬ ‫در چه مكاني مورد اس��تفاده قرار گرفته و در فاز بعدي‬ ‫مأموريت خرابكاري بر روي آن سامانه ي خاص بر روي‬ ‫‪ dropper‬اين بدافزار س��وار می شود كه ممكن است‬ ‫نتايج بسيار زيان باري در پي داشته باشد‪.‬‬

‫مقادير كميت هايي چون دما‪ ،‬سطح مايعات‪ ،‬فشار و غيره‬ ‫را بر عهده دارد‪ .‬اليه ي ديگر اليه ي مانيتورينگ است‬ ‫كه آالرم هاي س��امانه را جم��ع آوري مي كند و امكان‬ ‫پايش فرآين��د را به بهره بردار مي دهد‪ .‬اما اليه ي بعدي‬ ‫كه در پلنت هاي فرآيندي حساس��يت آن از بخش هاي‬ ‫ديگر بسيار بيشتر است اليه ي ‪ ESD‬و ‪ G&F‬است كه‬ ‫وظيفه ي آن متوق��ف كردن (‪ )down shut‬فرآيند يا‬ ‫بردن آن به يك وضعيت ايمن در هنگام بروز خطا است‪.‬‬ ‫در گذشته براي پياده سازي اين بخش و ساير بخش هاي‬ ‫كنترلي از سامانه هاي رله اي استفاده مي شد كه معايب‬ ‫و محدوديت ه��اي خاص خودش را داش��ت‪ .‬اما ظهور‬ ‫سامانه هاي مبتني بر نرم افزار و استفاده از اين سامانه ها در‬ ‫بخش ‪ ESD‬و ‪ G&F‬نيز مش��كاالت جديدي را ايجاد‬ ‫كرد كه اين مشكالت ناشي از وابستگي اين بخش ها به‬ ‫نرم افزار است‪ .‬هر جا نرم افزار نقش داشته باشد احتمال‬ ‫حمله ي ويروس و بدافزار ه��م وجود دارد‪ .‬بنابراين در‬ ‫س��امانه هاي ‪ ESD‬امروزي وجود وي��روس مي تواند‬ ‫عملكرد اين بخش را مختل كند و در نتيجه س��امانه به‬ ‫جاي متوقف ش��دن در ش��رايط بحراني و خطر به كار‬ ‫خود ادامه دهد كه اي��ن امر صدمات جبران ناپذيري را‬ ‫در پي خواهد داشت‪ .‬بنابراين حساس ترين بخش يك‬ ‫سامانه ي اتوماسيون بخش ‪ ESD‬و ‪ G&F‬است‪.‬‬ ‫در زمينه ي ايمني در صنعت نفت و گاز دو اس��تاندارد‬ ‫‪ IEC61508‬و ‪ IEC61511‬را داري��م كه هر كدام‬ ‫روش هايي را چه براي سازنده هاي قطعات و تجهيزات‬ ‫اتوماس��يون و چه ب��راي پيمانكاران تبي��ن مي كنند‪ .‬به‬ ‫طور حت��م در س��ال هاي آينده بحث امنيت س��ايبري‬ ‫در اس��تانداردها گنجانده خواهد ش��د‪ .‬ولي من پيشنهاد‬ ‫مي كنم كه در مورد سامانه هاي ايمني به ويژه در صنعت‬ ‫نفت و گاز از يك سامانه ي ايمني مبتني بر رله به موازات‬ ‫سامانه ي ‪ ESD‬نرم افزاري استفاده شود‪ .‬در اين صورت‬ ‫اگ��ر ‪ PLC‬ايمني هم عم��ل نكند بخش رل��ه اي كار صنعت هوش�مند‪ :‬در مورد استاكس نت اظهار‬ ‫ش�د ك�ه اي�ن بداف�زار از طري�ق حافظه هاي‬ ‫خودش را انجام خواهد داد‪.‬‬ ‫قابل حمل فلش انتقال مي يابد انتقال ديوكيو‬ ‫فرهودي‪ :‬من بايد عرض كنم با آن بخش از فرمايشات چطور صورت مي گيرد؟ آيا اين كه گفته شده‬ ‫جناب مهندس صادقي كه فرمودند در مورد استاكس نت ديوكيو با استفاده از پست الكترونيكي به سوي‬ ‫بزرگ نمايي صورت گرفت موافق نيستم‪ .‬شايد در بدو هدف گسيل مي شود صحت دارد؟‬ ‫امر كه تمامي تحليل ها برگرفته از منابع خارجي بود و ما‬ ‫نيز متأس��فانه در اين تحليل ها ضعف داريم تا حدي سر فرهودي‪ :‬روشی که توسط شرکت های خارجی اعالم‬ ‫در گم بوديم و مطالبي به دستمان رسيد كه در صحت و شده اس��ت‪ ،‬نصب بدافزار از طریق یک فایل ‪Word‬‬ ‫سقم آن‌ها محل ترديد بود ولي بعدها برايمان مشخص آلوده است که از یک نقطه ضعف امنیتی ‪Zero-Day‬‬ ‫شد كه شيوع استاكس نت يك عمليات كام ً‬ ‫ال هدفمند در نرم  افزار ‪ MS-Word‬استفاده مـی کند‪ .‬قاعدتاً این‬ ‫بود و به منظور آسيب رس��اني ب��ه بخش هايي خاص از فایل از طریق ایمیل برای افراد خاصی ارسال شده است‬ ‫صنعت كشور ما طرح ريزي شده بود‪.‬‬ ‫و با بازکردن فایل‪ ،‬بدافزار نصب و فعال می  ش��ود‪ .‬نفوذ‬ ‫اهميت اس��تاكس نت موقعي براي ما بيش��تر روشن شد از طري��ق ايميل يكي از روش هاي متعارف در حمالت‬ ‫كه فهميدي��م اين ام��كان وجود دارد ك��ه كدهايي به سايبري اس��ت‪ .‬اين ايميل ها در ظاهر براي مثال لينكي‬ ‫حساس ترين سامانه هاي اتوماسيون مبتني بر رايانه تزريق هس��تند به يك س��ايت خاص و پر مخاط��ب كه يك‬ ‫شود و ‪PLC‬هاي مورد استفاده نه تنها در صنعت كشور نمونه از آن چندي پيش در شركت الكهيد مارتين كه‬ ‫م��ا و بلكه در تمام دنيا چه قدر در برابر تهديدات امنيتي بزرگ ترين پيمانكار بخش نظامي آمريكاس��ت اتفاق‬ ‫ضعيف هستند‪ .‬اما آقاي مهندس صادقي به درستي به اين افتاد و اطالعات بسياري از اين شركت به سرقت رفت‪.‬‬

‫در م��ورد دیوکیو‪ ،‬این روش احتماالً تنها یکی از روش‬ ‫های نفوذ است و شاید روش  های دیگری وجود داشته‬ ‫باشند‪.‬‬ ‫پ��س از ورود به یک ش��بکه‪ ،‬مرکز فرماندهی و کنترل‬ ‫بدافزار م��ی  تواند به آن فرمان دهد ک��ه به رایانه  های‬ ‫دیگری در ش��بکه نفوذ کن��د‪ .‬با توجه به ای��ن که این‬ ‫رایانه  های جدید ممکن است ارتباط مستقیم با اینترنت‬ ‫نداش��ته باش��ند‪ ،‬تماس آنها با مرکز فرماندهی و کنترل‬ ‫می  تواند از طریق رایانه ي اول و از طریق یک پروتکل‬ ‫‪ P2P‬ص��ورت گی��رد‪ .‬ظاهرا ً ای��ن بداف��زار بر خالف‬ ‫اس��تاکس  نت‪ ،‬به صورت خودکار تکثیر نمی  ش��ود و‬ ‫همین مسأله نیز هدف مند بودن طرح را تأیید می کند‪.‬‬ ‫حريم�ي‪ :‬اين كه ديوكيو قابليت خود تكثيري دارد يا‬ ‫خير هنوز مشخص نيست و نظرات متفاوتي در اين مورد‬ ‫وجود دارد‪ .‬نكته ي مهم در مورد ديوكيو اين است كه‬ ‫‪ 36‬روز بع��د از اين كه رايانه را آلوده مي كند خود را از‬ ‫بين مي برد و هيچ رد پاي��ي از خود باقي نمي گذارد‪ .‬و‬ ‫ش��ما حتي اگر آنتي ويروس مربوطه را هم داشته باشيد‬ ‫نمي توانيد بفهمي��د كه چه رايانه هاي��ي را آلوده كرده‬ ‫است‪.‬‬ ‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬در ارتباط ب�ا تأمين امنيت‬ ‫س�ايبري وظايف نهادهاي حاكميتي چيست و‬ ‫تاكنون چه اقداماتي در اين خصوص توس�ط‬ ‫بخش حاكميت انجام شده است؟‬ ‫فره�ودي‪ :‬از زماني كه اس��تاكس نت كش��ف ش��د‬ ‫كارهاي خوبي در كش��ور آغاز شد و ذهنيت نسبت به‬ ‫امنيت سايبري در مجموعه ي دولت و كارفرماها تغيير‬ ‫كرد و واقعي تر ش��د‪ .‬همه متوجه شدند كه بحث جدي‬ ‫اس��ت و تالش هايي آغاز شد‪ .‬در حال حاضر كميته ها‬ ‫و كارگروه هاي تخصصي در وزارتخانه ها و در بدنه ي‬ ‫كارفرمايان بزرگ با مأموريت بررس��ي موضوع امنيت‬ ‫سايبري در حال فعاليت هس��تند‪ .‬در بخش هايي شاهد‬ ‫هس��تيم كه اس��تفاده از نرم افزارها و س��خت افزارهاي‬ ‫س��اخت داخل به منظور تأمين امنيت س��ايبري اجباري‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫يكي از اقدامات عمده و كارس��ازي كه بايد براي تأمين‬ ‫امنيت س��ايبري در بخش حاكميتي انجام شود تقويت‬ ‫توليدات داخلي و الزام صنايع به استفاده از محصوالت‬ ‫داخلي اس��ت‪ .‬در حال حاضر ما در بخش س��امانه هاي‬ ‫كنت��رل صنعت��ي‪ ،‬توليدكنندگاني را در داخل كش��ور‬ ‫داريم كه محص��والت آنها از كيفي��ت و كارايي الزم‬ ‫براي استفاده در بسياري از كاربردهاي صنعتي برخوردار‬ ‫هس��تند‪ .‬همان طور كه پيش از اين هم ذكر شد شرايط‬ ‫ناش��ي از تحريم ها ه��م راه را براي حمالت س��ايبري‬ ‫هموارتر كرده چراكه بسياري از تجهيزات خارجي كه‬ ‫در ظاهر برندهاي معتبر بر روي آنها حك شده ساخت‬ ‫ش��ركت اصلي نيستند و در چين و كش��ورهايي از اين‬


‫میــــزگــرد‬

‫نمي فروشد ولي ما باز هم به دنبال آن هستيم‪.‬‬ ‫حمايت از توليد داخل اولين و مهم ترين كاري اس��ت‬ ‫ك��ه دولت بايد به منظ��ور تأمين امنيت س��ايبري انجام‬ ‫ده��د و از ش��ركت هاي خصوص��ي حمايت ش��ود تا‬ ‫ايش��ان بتوانند به منظور توس��عه ي محصوالت فعلي و‬ ‫توليد محص��والت جديد س��رمايه گذاري كنند‪ .‬االن‬ ‫زماني اس��ت كه شكس��ت بازار اتفاق افتاده است و نیاز‬ ‫به مقررات حاکمیتی وجود دارد؛ و توليدكنندگان ما هم‬ ‫بايد قدر اين ش��رايط را بدانند‪ .‬در شرايط عادي براي به‬ ‫دست آوردن سهم كوچكي از بازار نياز به سال ها زمان‬ ‫و حجم زيادي از سرمايه است ولي االن شرايط تسهيل‬ ‫شده است‪ .‬البته نظارت و حمايت حاكميت هم از طريق‬ ‫قانون گذاري الزم اس��ت‪ .‬االن در بخش هايي از صنايع‬ ‫استفاده از محصوالت زيمنس ممنوع شده البته اين راه‬ ‫اصلي درمان نيست و براي اخذ نتيجه در دراز مدت نياز‬ ‫ب��ه برنامه ريزي و حمايت صنعت��ی داريم‪ .‬اگر حمايت‬ ‫دولت پش��ت توليد تجهيزات اتوماسيون صنعتي نباشد‬ ‫همانند آن چه طي اين س��ال ها شاهد آن بوديم كساني‬ ‫كه عشق به توليد دارند يكي پس از ديگر ميدان را خالي‬ ‫خواهند كرد و تبديل به تاجر خواهند شد؛ چون هدف‬ ‫اصلي از هر كار اقتصادي كسب درآمد است نه متحمل‬

‫س��خت افزار و نرم افزار سرمايه گذاري كنند‪ .‬حداقل از‬ ‫بكارگير تولي��د داخل حمايت كنن��د‪ .‬اين موضوعات‬ ‫ممكن است به ذائقه ي برخي افراد كه طرفدار تجارت‬ ‫آزاد هس��تند خوش نيايد‪ .‬ولي بايد متوجه اين موضوع‬ ‫باش��يم كه اگر در دنيا تجارت آزاد مطرح است آنها از‬ ‫اين كه براي مثال زيمنس ي��ا يوكوگاوا به آنها خيانت‬ ‫كند نگران نيستند؛ ولي شرايط ما كام ‌ً‬ ‫ال متفاوت است و‬ ‫بسياري از كشورهاي صاحب صنعت و توليدكننده بنا بر‬ ‫داليلي ما را دشمن خودشان قلمداد مي كنند‪.‬‬ ‫كار ديگ��ري كه بايد كارفرماها انجام دهند اين اس��ت‬ ‫كه در ‪RFP‬ها بحث امنيت س��ايبري را هم لحاظ كنند‬ ‫همان ط��ور ك��ه در دنيا چني��ن اتفاقي رخ داده اس��ت‪.‬‬ ‫بايد مش��اوراني در كش��ور تربيت ش��وند ك��ه بر بحث‬ ‫امنيت سايبري هم تس��لط الزم را داشته باشند و بتوانند‬ ‫تس��ت هاي الزم براي تأييد اين امر را انجام دهند‪ .‬براي‬ ‫رفع اين نقايص بايد چاره انديشي كرد و اين ها مسايلي‬ ‫اس��ت كه از باال و از س��مت كارفرما بايد مطرح شود و‬ ‫مشاوران و پيمانكاران هم موظف شوند كه اين موارد را‬ ‫در كار خود لحاظ كنند‪.‬‬ ‫مورد ديگر بحث بازديدهاي دوره اي اس��ت‪ .‬دولتي‬ ‫بودن زيرس��اخت ها در كش��ور م��ا از جهاتي مزيت‬

‫نيروي انساني بيشتري در اين خصوص تربيت كنيم‪ .‬االن‬ ‫تمام آن چه ما مي دانيم براس��اس تحليل هايي است كه‬ ‫خارجي ه��ا دارند و ما از آنها نقل قول مي كنيم اما بايد‬ ‫به درجه اي برسيم كه كارشناسان امنيتي ما خودشان در‬ ‫اين خصوص صاحب نظر باشند‪ .‬اين كار هم مي تواند‬ ‫به پشتوانه ي بخش خصوصي به بهترين شكل انجام شود‪.‬‬ ‫در ح��وزه ي ‪ IT‬افراد زيادي را داريم كه كار ش��بكه و‬ ‫امينت انج��ام مي دهند ولي در ح��وزه ي صنعتي اص ً‬ ‫ال‬ ‫چنين كساني را نداريم كه بايد تربيت شوند‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫دست براي بازار كشور ما توليد مي شوند و طبيعي است‬ ‫كه شركت اصلي هم هيچ ضمانتي در خصوص صحت‬ ‫و امنيت آنها به ما نمي دهد‪.‬‬ ‫جالب است كه در اين شرايط باز هم بسياري از كارفرماها‬ ‫اصرار دارند كه از جنس خارجي استفاده  كنند و باز هم‬ ‫ال متوجه‬ ‫به دنبال محصوالتی نظیر زيمنس هستند و اص ً‌‬ ‫شرايط نيستند‪ .‬حاضرند يك کنترل گر را حتي از الله زار‬ ‫ول��ي با م��ارك زيمنس بخرن��د‪ .‬بزرگ ترين حمله ي‬ ‫سايبري به صنعت ما از جانب محصوالت زيمنس بوده‪،‬‬ ‫اين شركت هم االن رس��ماً اعالم كرده كه به ما جنس‬

‫شدن ضرر و زيان‪ .‬در صورت تقويت توليد داخل است‬ ‫كه مي توان امنيت واقعي فكر كرد؛ چون در اين شرايط‬ ‫كه ما اصل سخت افزار و نرم افزار را از كساني مي خريم‬ ‫كه خودش��ان تهديد كننده ي ما هستند به امنيت واقعي‬ ‫نخواهيم رسيد‪.‬‬ ‫اهميت بحث امنيت بايد تا پايين ترين رده هاي مديريتي‬ ‫به خوبي تفهيم شود و همه به عنوان يك مسأله ي مهم آن‬ ‫را در الويت كاري خود قرار دهند‪ .‬در اين شرايط تحريم‬ ‫و تهديد از كارفرمايان بزرگ مثل صنعت نفت كش��ور‬ ‫انتظار م��ي رود كه براي حمايت از توليد داخل و توليد‬

‫حساب مي شود‪ ،‬چون دولت مي تواند نظارت كامل‬ ‫بر اين زيرس��اخت ها داش��ته باش��د و اي��ن بخش ها‬ ‫را مل��زم كند كه م��وارد امنيتي را به ش��دت رعايت‬ ‫كنند‪ .‬بنابراين از اين بعد پوش��ش امنيت س��ايبري در‬ ‫كشور ما در مقایسه با کش��ور نظیر آمریکا که عموم‬ ‫زیرساخت  های حیاتی آن متعلق به بخش خصوصی‬ ‫است راحت تر قابل تحقق است‪.‬‬ ‫كار ديگري كه بخش حاكميتي بايد انجام دهد ارايه ي‬ ‫خدمات آگاه س��ازي و حمايتي اس��ت و اي��ن یکی از‬ ‫کارهایی اس���� که در کشور آغاز ش��ده است‪ .‬ما بايد‬

‫صنعت هوشمند‪ :‬در فرمايشات قبلي خود اشاره‬ ‫فرموديد كه كس�اني كه از طريق استاكس نت‬ ‫دست به حمله به ما زدند لزوم ًا از خود زيمنس‬ ‫نيس�تند در اين صورت آيا اگر ما از محصوالت‬ ‫داخلي هم استفاده كنيم باز هم در معرض اين‬ ‫تهديدات نخواهيم بود‪.‬‬ ‫حريمي‪ :‬اس��تفاده از محصول داخلي حداقل س��رعت‬ ‫كار دشمن را كند مي كند‪ .‬همان طور كه فرموديد توليد‬ ‫كنن��ده ي اس��تاكس نت خود زيمنس نب��وده ولي چون‬ ‫اطالع داشته كه در كشور ما بخش اعظم كنترل كننده ها‬

‫‪27‬‬


‫میــــزگــرد‬

‫بوده و با اطالعاتي كه از س��اختار ‪PLC‬هاي زيمنس به‬ ‫دس��ت آورده راه حل مقابله با استاكس نت را ارايه كرده‬ ‫است‪ .‬بنابراين ما اگر بخواهيم راه حل امنيتي هم ارايه كنيم‬ ‫موقعي موفق خواهيم بود كه سامانه ي مورد حمله را كام ‌ً‬ ‫ال‬ ‫بشناسيم‪ .‬پس اگر از محصوالت داخلي استفاده كنيم از هر‬ ‫جهت تأمين امنيت برايمان ساده تر است‪ .‬ما اگر با‪ ABB‬و‬ ‫ديگر برندها هم مشكل پيدا كنيم از چه كسي بايد كمك‬ ‫بگيريم؟ چه كسي حاضر است اطالعات اين سامانه ها را‬ ‫به ما بدهد در صورتي كه در فروش اين محصوالت به ما‬ ‫اينهمهسخت گيريمي كنند؟‬ ‫اگ��ر خودمان محصول را توليد كنيم مي توانيم در كنار‬ ‫متخصصان امنيت بنش��ينم و ضعف ه��اي امنيتي آن را‬ ‫شناس��ايي كنيم و راه هاي نفوذ را س��د نماييم‪ .‬اگر هم‬ ‫مش��كلي حادث ش��د رفع آن بسيار س��اده تر از شرايط‬ ‫كنوني خواهد بود‪.‬‬

‫صنايع مختلف از جمله ذوب و سيمان مي توانيد بيابيد‬ ‫كه تحت كنترل تجهيزات ايرانی هس��تند‪ .‬اما ش��رايط‬ ‫بازار همواره به گونه اي بوده كه قدرت رقابت را از ما‬ ‫سلب كرده است‪ .‬يكي از مشكالت ما مشكل فرهنگي‬ ‫است‪ .‬چرا كارفرماهاي ما اين همه اصرار به استفاده از‬ ‫محصوالت خارجي دارند؟ ما مي توانيم در حد زيمنس‬ ‫‪ PLC‬تولي��د كنيم و امني��ت آن را هم خودمان تأمين‬ ‫كنيم نه سيمانتك و كسپرس��كي‪ .‬اما اين كه در دراز‬ ‫مدت و براي حداقل ‪ 10‬سال بتوانيم به توليد ادامه دهيم‬ ‫و در بازار بمانيم اين موضوع در هاله اي از ابهام است‪.‬‬ ‫چون حت��ي نمي توانيم براي تولي��د داخلي حتي بازار‬ ‫داخلي ايجاد كنيم؛ چه برسد به بازار خارجي‪ .‬بنابراين‬ ‫در اين ش��رايط محكوم به شكست هستيم‪ .‬شركتي كه‬ ‫‪ 25‬س��ال پيش در ايران ‪PLC‬توليد مي كرده و امروز‬ ‫اصال ًموجوديت ندارد ثروت اين كش��ور بوده كه آن‬ ‫را از دس��ت داده ايم ‪.‬چون ش��رايط را به گونه اي مهيا‬ ‫نكرديم كه توليد براي توليد كننده س��ودآور باش��د‪.‬‬ ‫توليد مستلزم حمايت اوليه است كه وظيفه ي حاكميت‬ ‫است ‪.‬پس اگر حمايت حساب شده اي از توليدكننده صادق�ي‪ :‬يك��ي از دالي��ل اصل��ي ع��دم پذي��رش‬ ‫ص��ورت گيرد ما قادريم در ح��د برندهاي مطرح دنيا محصوالت داخلي بحث ضمانت تأمين قطعات يدكي‬ ‫توليد كنترل كننده داشته باشيم‪.‬‬ ‫اس��ت‪ .‬ش��ركت هاي ايراني هيچ تضميني براي بقاي‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫زيمنس است به سراغ زيمنس رفته و ممكن است كه بر‬ ‫روي يوكوگاوا و اشنايدر هم رفته باشد‪ .‬البته اين احتمال‬ ‫هم مي رود كه كارشناس��اني كه به محصوالت زيمنس‬ ‫تس��لط كامل دارند به اين روند كمك كرده باشد؛ چون‬ ‫از شواهد امر اين طور به نظر مي رسد كه توليد كننده ي‬ ‫استاكس نت از ريزترين قابليت ها و ساختارهاي زيمنس‬ ‫مطلع بوده است‪ .‬پس اين يكي از اشكاالت اصلي استفاده‬ ‫از محصوالت خارجي اس��ت‪ .‬نكته ي ديگر اين كه اگر‬ ‫سيمانتك راه حلي را براي مقابله با استاكس نت ارايه كرده‬ ‫به طور حتم اين كار هم به كمك كارشناس��ان زيمنس‬

‫كه در آن جا ‪PLC‬ه��اي ايراني را ديدم كه از حدود‬ ‫‪ 25‬سال پيش نصب شده بودند و هنوز هم مثل ساعت‬ ‫كار مي كردند و امور پيچيده اي مثل كنترل توربين را‬ ‫بر عهده داشتند‪ .‬اما كارفرما قصد داشت اين سامانه ها‬ ‫را ب��ا زيمنس جايگزين كند‪ .‬علت را كه جويا ش��ديم‬ ‫گفت ش��ركت ايراني توليد كننده ي اين كنترل كننده‬ ‫تعطيل ش��ده و ما نگران كمبود قطعات يدكي هستيم‪.‬‬ ‫ما از اين نوع ش��ركت ها كم نداريم و دانش و فناوري‬ ‫توليد پيچيده ترين و پيشرفته ترين تجهيزات اتوماسيون‬ ‫صنعتي را در كش��ور داريم‪ .‬هنوز هم پلنت هايي را در‬

‫صنع�ت هوش�مند‪ :‬االن اگر تصمي�م بگيريم كه‬ ‫زيمن�س را كن�ار بگذاري�م ش�ما فك�ر مي كنيد‬ ‫جايگزيني براي آن از محصوالت داخل داريم‪.‬‬

‫‪28‬‬

‫صنعت هوش�مند‪ :‬آقاي مهندس صادقي اشاره‬ ‫فرمودند به لزوم حمايت براي پا گرفتن توليد‬ ‫داخل‪ .‬لطف ًا بفرماييد كه منظور از اين حمايت‬ ‫چيست و مصاديق آن را ذكر فرماييد‪.‬‬

‫صادقي‪ :‬من حدود ‪ 5‬س��ال پيش به س��ايتي رفته بودم‬

‫حريم�ي‪ :‬بهتر اس��ت مروري داش��ته باشيم بر ساخت‬ ‫داخل ‪PLC‬؛ حدود س��ال ‪ 77‬ش��ركتي مثل ن��دا اقدام‬ ‫ب��ه تولي��د ‪ PLC‬ك��رد و ش��ركت هاي ديگ��ري مثل‬ ‫كنترونيك‪ ،‬فرين��ه و فراروش ه��م در اين عرصه فعال‬ ‫بودن��د‪ .‬اين محصوالت در چندين پروژه هم با موفقيت‬ ‫به كار گرفته ش��دند و از نظر فني هم مشكلي نداشتند‪.‬‬ ‫آن چه باعث ش��د همه ي اين كنترل كننده ها بازنشسته‬ ‫ش��وند اين بود كه واردات ساده تر شد و قيمت ها پايين‬ ‫آمد و در نتيجه اين ش��ركت ها قدرت رقابت خودشان‬ ‫را از دس��ت دادند‪ .‬از طرفي خود اين ش��ركت ها هم به‬ ‫اين نتيجه رس��يدند كه با توجه به وضعيت فرهنگي كه‬ ‫در مملكت ما وجود دارد مشتريان به زيمنس و ‪ ABB‬و‬ ‫غيره تمايل بيشتري دارند‪ .‬بنابراين به جاي پذيرفتن هزار‬ ‫مشكل بر س��ر راه توليد‪ ،‬رفتند به سمت اخذ نمايندگي‬ ‫ش��ركت هاي خارجي‪ .‬اين در ش��رايط كش��ور ما يك‬ ‫روال منطقي و عقالني است‪ .‬پس آن چه بايد تغيير كند‬ ‫ش��رايط ماست‪ .‬اما اگر اين ش��ركت ها از ابعاد مختلف‬ ‫مورد حمايت قرار مي گرفتند امروز شاهد حضور آنها‬ ‫حتي در بازارهاي بين المللي بوديم‪ .‬متأسفانه امروز تمام‬ ‫كساني كه دانش طراحي كنترل كننده دارند يا از كشور‬ ‫رفته ان��د يا در بهترين حالت وارد كار يكپارچه س��ازي‬ ‫ش��ده اند و بخش عمده اي از معلومات و پتانسيل ايشان‬ ‫بي استفاده مانده است‪.‬‬ ‫پذي��رش محص��والت داخل��ي بايد از يك جا ش��روع‬ ‫ش��ود و اين نياز به فرهنگ س��ازي دارد‪ .‬اگر محصول‬ ‫داخلي وجود دارد بايد از آن اس��تفاده شود‪ .‬البته برخي‬ ‫كارفرمايان با پذيرش ريسك استفاده از محصول داخلي‬ ‫به سمت اين سامانه ها آمده اند‪ .‬اما عده ي زيادي ديدگاه‬ ‫ديگ��ري دارند‪ .‬يكي از داليلي كه براي رد محصوالت‬ ‫داخل��ي وجود دارد ادعاي پايين ب��ودن قابليت اطمينان‬ ‫محصوالت داخلي اس��ت‪ .‬بله درس��ت اس��ت كه يك‬ ‫كنترل كننده ي يوكوگاوا ادعا مي ش��ود كه ‪ 12‬س��ال‬ ‫ب��دون حتي يك وقفه كار مي كن��د و محصول داخلي‬ ‫ممكن است هر ‪ 6‬ماه يك خطا بدهد؛ اما االن كه بحث‬ ‫تهديد سايبري پيش آمده و همه به خطر آن واقف هستيم‬ ‫ديگر اين موضوع در شرايط خاص ما الويت خودش را‬ ‫از دس��ت مي دهد چراكه ممكن اس��ت همان سامانه ي‬ ‫خارجي با قابليت اطمينان باال كه دچار خطاي ناخواسته‬ ‫نمي شود اتفاقاً درگير خطا و مشكالت خواسته بشود و‬ ‫بديهي است در اين صورت ضررهاي وارده بسيار بيشتر‬ ‫و مؤثرتر خواهد بود‪.‬‬


‫صنعت هوش�مند‪ :‬رويكرد دني�ا به بحث امنيت‬ ‫سايبري چگونه است؟ چه راهکارهای عملی ای‬ ‫برای این موضوع استفاده می شود و ما در این‬ ‫ارتباط باید چطور عمل کنیم؟‬ ‫فرهودي‪ :‬ما وقتي از امنيت سايبري صحبت مي كنيم‬ ‫بايد بدانيم كه منبع تهدید كسيت‪ ،‬مسیر آن کجاست و‬ ‫عواقب آن چه خواهد بود‪ .‬هميشه تهديد از طرف يك‬ ‫دولت و يك كشور متخاصم نيست؛ بلكه ممكن است‬ ‫از س��وي يك هكر آماتور‪ ،‬ی��ک رقیب صنعتی‪ ،‬یک‬ ‫کارمند و پیمانکار ناراضی و یا یک اش��تباه غیرعمدی‬ ‫باشد‪ .‬به تناسب آن ممكن است يك ابزار دفاعي جايي‬ ‫ی نداش��ته باشد‪.‬‬ ‫كارآمد باشد و در جاي ديگر اثربخش ‬ ‫امروز حتي كشورهاي بسيار پيشرفته از جمله خود آمريكا‬ ‫هم در برابر تهديدات سايبري بسيار جزيي‪ ،‬آسيب پذير‬ ‫هستند‪ .‬مس��أله ي تهديد و دفاع س��ايبري مسأله ي روز‬ ‫دنياس��ت و اس��تانداردهاي مربوط به اين مسأله در حال‬ ‫تدوين هس��تند‪ .‬بنابراين موضوع فقط موضوع كش��ور‬ ‫ما نيس��ت و يك بح��ث جهاني اس��ت‪ .‬در حال حاضر‬ ‫استانداردهايي در دنيا در دست تدوين است كه يكي از‬ ‫آن‌ها ‪ ISA99‬است كه مشابه ‪ SIL‬اقدام به معرفي ‪SAL‬‬ ‫)‪(Security Assurance Level‬ك��رده اس��ت ‪.‬به‬ ‫نظر می  رسد اس��تانداردهای حوزه ي ایمنی (‪)Safety‬‬ ‫و امنی��ت (‪ )Security‬رفته رفته در حال همگرا ش��دن‬ ‫هستند و در آينده ي نزديك بحث  های امنیتی نیز جزو‬ ‫الزامات طراحي قرار خواهند گرفت‪.‬‬

‫حریمی‪ :‬یک موضوعی که باید به آن توجه کنیم این‬ ‫است که ما خود را به یک محصول و برند خاص وابسته‬ ‫نکنیم و تا ح��د امکان تالش کنیم ک��ه از محصوالت‬ ‫متنوع اس��تفاده کنیم در این صورت آس��یب  پذیری ما‬ ‫کاهش خواهد یافت‪.‬‬ ‫راهکار دیگر برای توس��عه ی بح��ث امینت‪ ،‬همکاری‬ ‫شرکت های اتوماسیونی با شرکت های فعال در حوزه ی‬ ‫امنیت سایبری اس��ت که به طور حتم می تواند منجر به‬ ‫ارایه ی راه حل های بومی و متناسب با شرایط ما بشود‪.‬‬ ‫ما باید وابس��تگی خود را از هر نظر در بخش اتوماسیون‬ ‫به کشورهای دیگر کاهش دهیم و از جهات گوناگون‬ ‫خودمان را تقویت کنیم‪ .‬االن به دلیل وابستگی در بخش‬ ‫اتوماس��یون و عدم دسترس��ی به محصوالت مورد نیاز‪،‬‬ ‫پروژه های عظیم کشور مختل و متوقف شده است‪.‬‬ ‫صنعت هوش�مند‪ :‬متأس�فانه وقت ما رو به پایان‬ ‫است و باید بحث را پایان دهیم‪ .‬مطالب مفید و‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫حريم�ي‪ :‬درست اس��ت كه زيمنس ‪ 50‬سال سابقه ي‬ ‫فعاليت دارد ولي اگر از اين ش��ركت هم قطعات يدكي‬ ‫‪ 20‬س��ال پيش را بخواهيد به شما نمي دهد و به راحتي‬ ‫مي گويد اين محصول از رده خارج ش��ده و شما بايد از‬ ‫فالن محصول جديد به جاي آن استفاده كنيد‪ .‬بنابراين‬ ‫در ص��ورت اس��تفاده از محص��والت خارجي هم هيچ‬ ‫تضميني براي تأمين قطعات به صورت مادام العمر وجود‬ ‫ندارد‪ .‬دوم اين كه در شرايط حاضر تأمين قطعات يدكي‬ ‫از شركت هاي خارجي به راحتي امكان پذير نيست‪.‬‬ ‫��گر حمايتي كه ما از ش��ركت هاي خارجي مي كنيم‬ ‫و خود را اي��ن قدر مقيد و وفادار ب��ه آن‌ها مي دانيم‬ ‫از ش��ركت هاي داخل��ي مي كرديم اين ش��ركت ها‬ ‫االن تبديل به ش��ركت هاي با س��ابقه ي توليد بيش از‬ ‫‪ 20‬س��ال شده بودند و حرفي براي گفتن داشتند‪ .‬كما‬ ‫اين كه صاحب ش��ركتي در گذشته در ايران اقدام به‬ ‫توليد ‪ PLC‬كرده بود و موفق نشده و االن در كشور‬ ‫كانادا مشغول توليد تجهيزات اتوماسيون است و بازار‬ ‫خودش را هم دارد‪.‬‬

‫میــــزگــرد‬

‫بيس��ت يا حتي پنج ساله ندارند و اين نگراني كارفرما‬ ‫را در ارتب��اط با پش��تياني محصول تش��ديد مي كند‪.‬‬ ‫بنابراين كارفرما با خريد محصوالت خارجي احساس‬ ‫دلگرمي بيشتري مي كند‪.‬‬

‫چندی پیش در آمريكا چندين ني��روگاه از جمله چند‬ ‫نیروگاه هس��ته اي مورد نفوذ یک ک��رم رایانه ای قرار‬ ‫گرفته بودند كه علت ایجاد ترافیک س��نگین ساختگی‬ ‫تمامی آنها را از کار انداخته بود‪ .‬بنابراین این مشکل در‬ ‫تمام دنیا وجود دارد‪ .‬منظور من این است که حتماً نباید‬ ‫فکر کنیم که یک دشمن قوی ما را تهدید می کند بلکه‬ ‫تهدیدات ساده هم در صورت عدم رعایت اصول امنيتي‬ ‫می تواند تبعات سنگین داشته باشد‪.‬‬ ‫در فضای ‪ IT‬بس��یاری از مس��ایل امنیتی حل شده ولی‬ ‫در س��امانه های اتوماس��یون گاهی حتی یک نرم افزار‬ ‫آنتی ویروس ساده و یا یک دیواره ی آتش هم نداریم‪.‬‬ ‫در بس��یار موارد حتی اصول اولیه ی امنیت س��ایبری در‬ ‫اتوماسیون نادیده گرفته می شود‪.‬‬ ‫دفاع سایبری از زیرساخت  های حیاتی‪ ،‬نیاز به الیه های‬ ‫تودرتوی دفاعی دارد که اگر یک بدافزار یا حمله کننده‬ ‫برای مثال از طریق یک حافظه ی فلش از مرزهای شبکه ی‬ ‫ما عبور کرد بتوانیم در الیه های دیگری با آن مقابله کنیم‪،‬‬ ‫وو همین طور اگر یک ناحیه از شبکه ي کنترل صنعتی ما‬ ‫آلوده شد‪ ،‬از گسترش آن به نواحی دیگر جلوگیری کنیم‪.‬‬ ‫فلسفه ي دفاع در عمق همین است‪.‬‬ ‫در بس��یاری از م��وارد کارفرماهای ما اص��رار دارند که‬ ‫بخش اتوماسیون امکان اتصال به اینترنت داشته باشد و‬ ‫این نشان از ناآگاهی نسبت به اهمیت مسایل امنیتی دارد‪.‬‬ ‫هم ما به عنوان یکپارچه س��از باید به این موضوع توجه‬ ‫کنیم‪ ،‬هم کارفرما و هم شاید یک ناظر حاکمیتی‪.‬‬ ‫بنابرای��ن در گام اول بای��د راهکارهای س��اده ی امنیتی‬ ‫را ب��ا جدیت ب��ه کار بگیریم‪ .‬در مرحل��ه ی بعد ما نیاز‬ ‫ب��ه یک عظم جدی داریم برای اس��تفاده از نرم افزارها‬ ‫و س��خت افزارهاي امنيتي بر روی س��امانه های کنترل‬ ‫صنعتی‪ .‬االن نمونه های زیادی از این س��خت افزارها و‬ ‫نرم افزارها در دنیا ارایه شده است و در کشور ما هم باید‬ ‫از بکارگیری این تجهیزات حمایت شود‪.‬‬

‫مهمی را مهمانان عزیز مطرح فرمودند که برای‬ ‫جمع بندی می توانم به این نکته اشاره کنم که‬ ‫ظه�ور اس�تاکس نت را باید نقط�ه ی عطفی در‬ ‫تاری�خ اتوماس�یون صنعتی قلم�داد کنیم؛ مثل‬ ‫ظه�ور اولی�ن وی�روس رایانه ای ک�ه عرصه ی‬ ‫جدیدی را در دنیای فناوری اطالعات گش�ود‪.‬‬ ‫ظه�ور اس�تاکس نت‪ ،‬دیوکیو و ده ه�ا ویروس‬ ‫و بداف�زار دیگ�ری که ما از وج�ود آنها بی خبر‬ ‫هستیم گویای این امر است که عرصه ی نوینی‬ ‫در نبرد میان کش�ورها و دولت ها گشوده شده‬ ‫اس�ت و ما نیز باید در این عرصه به تقویت خود‬ ‫بپردازی�م‪ .‬از ن�گاه کارشناس�ان حاض�ر در ای�ن‬ ‫میزگرد‪ ،‬اولین و مهم ترین گام در تأمین امنیت‬ ‫سایبری س�امانه های اتوماس�یون صنعتی تفهیم‬ ‫اهمیت موضوع برای تمامی الیه های مدیریت‬ ‫و کارشناس�ی در صنایع و مدیریت کالن کشور‬ ‫اس�ت و باید دس�تورالعمل های الزام آوری در‬ ‫خصوص امنیت سایبری به تمامی کارفرمایان و‬ ‫پیمانکاران بخش اتوماسیون صنعتی ابالغ گردد‪.‬‬ ‫همان ط�ور ک�ه گفته ش�د ب�ه منظ�ور تقویت‬ ‫دان�ش طراحان و بهره برداران از س�امانه های‬ ‫اتوماسیون صنعتی اقدامات مؤثری و خوبی در‬ ‫کشور انجام شده از جمله تشکیل مرکز ماهر و‬ ‫خدمات�ی که این مرکز ارایه می دهد که البته‬ ‫کافی نیست و باید این اقدامات تشدید شود‪.‬‬ ‫اقدام دیگری که می تواند در این خصوص تا‬ ‫حد زیادی کارس�از باشد بکارگیری تمهیدات‬ ‫رای�ج در دنی�ای ‪ IT‬جه�ت تأمی�ن امنی�ت‬ ‫سامانه های اتوماسیون صنعتی است‪.‬‬ ‫ایج�اد فرهن�گ اس�تفاده از محص�والت‬ ‫داخل�ی اتوماس�یون صنعت�ی و تقویت توان‬ ‫تولیدکنندگان این بخش به ویژه در ش�رایط‬ ‫کنونی که کش�ور ما به دلیل وجود تحریم ها‬ ‫ب�ا م�وج عظیم�ی از ورود محصوالتفرع�ی و‬ ‫تقلبی مواجه اس�ت می تواند ت�ا حد زیادی‬ ‫از آس�یب پذیری م�ا در براب�ر تهاجم�ات‬ ‫برنامه ری�زی ش�ده بکاه�د‪ .‬البته ای�ن کار به‬ ‫پش�توانه ی ت�وان علم�ی و فنی موج�ود نزد‬ ‫کارشناسان و شرکت های ایرانی امکان پذیر‬ ‫اس�ت که س�خنرانان ش�واهد متع�ددی را به‬ ‫منظ�ور اثبات وج�ود این توانایی در کش�ور‬ ‫ارای�ه کردن�د‪ .‬در خص�وص تقوی�ت ت�وان‬ ‫داخ�ل ما نی�از ب�ه حمایت ه�ای اقتصادی و‬ ‫فرهنگ�ی حاکمیت�ی در س�طح کالن داریم‪.‬‬ ‫بای�د امکانات�ی ب�رای ارتقای س�طح کمی و‬ ‫کیف�ی محص�والت داخل�ی انج�ام ش�ود که‬ ‫تأمی�ن زیرس�اخت های م�ورد نی�از ب�رای‬ ‫تولی�د محص�والت منطبق بر اس�تانداردهای‬ ‫بین المللی مترتب بر س�امانه های اتوماسیون‬ ‫صنعتی مهم ترین بخش مسأله است‪.‬‬

‫‪29‬‬


‫مــدیــریت‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫مدیریت راهبــردي‬ ‫تحقیق و توســعه و‬ ‫نقـــش آن‬ ‫در اکتســاب‬ ‫روش های فنــاوري‬ ‫در شـرکت  های‬ ‫تولیـــدی‬

‫مهندسسیدموسیمیرقربانیگنجی‬ ‫مدیرعاملشرکتنیکانآرامیس‬ ‫‪info@nikanaramis.com‬‬

‫‪30‬‬

‫تحقیق و توس��عه یکی از عوامل مهم پیش��رفت جوامع به شمار می‌رود‪ .‬در‬ ‫دنیای کنونی و در اقتصاد دانش‌محور حاکم بر جهان‪ ،‬کشورهای توسعه یافته‬ ‫پیوسته بر حجم س��رمایه‌گذاری خود بر روی پژوهش و فناوری می‌افزایند‬ ‫تا از این طریق بتوانند براس��اس نوآوری و خالقیت‪ ،‬موقعیت و برتری خود‬ ‫را در بازار رقابتی حفظ نمایند‪ .‬در این میان کش��ورهایی که س��هم بیشتری‬ ‫در تولی��د علم و فناوری دارند و به خوبی آن را مدیریت می‌نمایند‪ ،‬س��هم‬ ‫قاب��ل توجهی از بازار جهانی را به خ��ود اختصاص داده و از توان اقتصادی‬ ‫باالیی برخوردار می‌باش��ند‪ .‬از سوی دیگر کشورهای در حال توسعه زمانی‬ ‫قادر خواهند بود زمینه‌های الزم را برای جذب و بومی‌س��ازی فناوری‌های‬ ‫وارداتی‪ ،‬نوآوری‌های تحقیقاتی‪ ،‬رفع اصولی مشکالت اقتصادی و حضور‬ ‫در بازارهای جهانی فراهم س��ازند که تحقیقات و س��رمایه‌گذاری بر روی‬ ‫فعالیت‌های تحقیقاتی را در کشور خود گسترش دهند‪.‬‬ ‫چنانچ��ه ادعا ش��ود ک��ه هنوز تعری��ف درس��تي از تحقی��ق و محقق در‬ ‫واحده��ای تولیدی و خدماتی وجود نداش��ته و اکثرا ً ب��ه علت مقاومت‬ ‫در مقاب��ل تغییر‪ ،‬به تولید و تجارت در س��طح ملی و نه در مقیاس جهانی‬ ‫توجه می گردد‪ ،‬به يقين سخنی به گزاف گفته نشده است‪ .‬با بهره گرفتن‬ ‫از فناوري اطالعات‪ ‬الزم است مراکز تحقیق و توسعه ي ایران در مقیاس‬ ‫جهان��ی به تولید و تج��ارت توجه کرده و بس��تر الزم‪ ‬را برای رقابت در‬ ‫س��طح بین المللی هموار نمایند‪ .‬با توجه به اين موضوع كه رشد و توسعه‬ ‫در هر كش��ور نيازمند طي فرآيندي منطقي به منظور شناس��ايي فرصت ها‬ ‫و چالش ه��ا‪ ،‬منابع و امكان��ات‪ ،‬توانمندي ها و چگونگ��ي بهره گيري از‬ ‫آنه��ا بوده و ب��ا برنامه ريزي و مديري��ت اصولي بر اي��ن عوامل مي توان‬ ‫انتظار موفقيت را نيز داش��ت؛ در این نوشتار سعي شده است فعالیت های‬ ‫تحقیق و توس��عه در انواع راهبردهای دستیابی به محصول و فناری جدید‬ ‫و انواع روش های اکتس��اب فناوري و موض��وع برنامه ریزی راهبردی و‬ ‫مدیریت پروژه های تحقیق و توس��عه و نقش فعالیت های تحقیق و توسعه‬ ‫در فرآین��د انتقال فن��اوری و در خاتمه فعالیت های تحقیق و توس��عه در‬ ‫مراحل فرآیند مهندس��ی معکوس مورد اشاره و بررسي قرارگيرد‪ .‬ايجاد‬ ‫س��امانه اي مدون براي مديري��ت راهبردي فعاليت هاي تحقيق و توس��عه‬ ‫و برنامه ريزي و س��ازماندهي فعاليت هاي تحقيقاتي موجب خواهد ش��د‬ ‫عالوه بر آن كه س��رمايه گذاري در تحقيق و توسعه داراي بازده مطلوب‬ ‫باش��د مقدمات افزايش رش��د آينده ي بنگاه هاي توليدي كشور از طريق‬ ‫ارتقاي س��طح فناوري فراهم نمود‪.‬‬


‫_ شراکت جزیی‬ ‫از پروژه ه��ای موجود در پورتفوی پروژه های تحقیق‬ ‫_ ادغام‬ ‫و توس��عه باي��د تعریف پروژه های تحقیق و توس��عه‪،‬‬ ‫_ شبکه سازی‬ ‫ارزیابی آن ها‪ ،‬انتخاب آن ها و نیز تنظیم و بهینه سازی‬ ‫با مطالعه ي ای��ن روش ها می توان دریافت که هدف نهایی پورتفوی پروژه ها انجام گیرد‪.‬‬ ‫اصلی‪ ،‬صرفه جویی در هزینه ها‪ ،‬زمان و کسب مزیت‬ ‫رقابتی به منظور ارزش آفرینی برای مشتری و شرکت ‪ .2-3‬سازمان دهی اجرای پروژه های‬ ‫از طریق ایجاد شبکه های مرتبط با تحقیقات است‪.‬‬ ‫تحقیقوتوسعه‬ ‫از دی��دگاه راهب��رد تحقیق و توس��عه‪ ،‬س��ازمان دهی‬ ‫‪ .3‬فاز برنامه ریزی راهبردی و مدیریت‬ ‫تحقیق و توس��عه با دو هدف عم��ده انجام می گیرد‪.‬‬ ‫پروژه های تحقیق و توسعه‬ ‫اول ایجاد یک س��ازمان ب��ا قابلیت یادگی��ری باال از‬ ‫این فاز از چهار فعالیت اصلی به ش��رح زیر تش��کیل داخل و خارج شرکت؛ و دوم ایجاد ارتباط مؤثر بین‬ ‫شده است‪:‬‬ ‫واحدهای متولی تحقیق و توسعه و سایر واحدها برای‬ ‫مؤثرتر بودن و مورد استفاده قرار گرفتن نتایج تحقیق‬ ‫‪ .1-3‬تعریف پورتفوی پروژه های‬ ‫و توس��عه‪ .‬این دو ه��دف عمده همواره باید توس��ط‬ ‫تحقیق و توسعه‬ ‫مدیران در س��ازمان دهی وظیفه تحقیق و توس��عه مد‬ ‫در ای��ن گام در خصوص تثبی��ت بودجه ي تحقیق و نظر قرار گیرند‪ .‬به طور کلی نوع سازمان دهی شرکت‬ ‫توسعه تصمیم گیری شده و مقدار هزینه های تحقیق و ارتباط مس��تقیمی ب��ا راهبرد کالن داش��ته و وظیفه ي‬ ‫توسعه برای سال جاری تعیین می شود‪ .‬برای هر یک تحقیق و توسعه نیز از این امر مستثنی نیست‪.‬‬

‫مــدیــریت‬

‫‪ .2‬انواع روش های اکتساب فناوری‬ ‫بطور کلی توسعه ي یک فناوري با تکیه بر توانایی های‬ ‫تحقیقاتی و منابع داخل��ی و یا از طریق منابع خارجی‬ ‫یا ��ز طريق مش��ارکت آن ها محقق می ش��ود‪ .‬راه ها و‬ ‫روش های متعددی برای اکتس��اب فن��اوري از منابع‬ ‫خــارج��ی اتخـــ��اذ گردیده اس��ت‪ .‬ای��ن روش ها‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫_ همکاری با پیمانکاران فرعی‬ ‫_ اخذ لیسانس فناروي‬ ‫_ کنسرسیوم تحقیقات‬ ‫_ تأسیس شرکت تحقیقاتی مشترک‬ ‫_ قرارداد تحقیق و توسعه‬ ‫_ همکاری مدیریتی‬ ‫_ تأمین بودجه ي تحقیقات‬ ‫_ اکتساب آموزش‬ ‫_ پیمان های راهبردي‬ ‫_ تملک یا خرید شرکت‬ ‫_ سرمایه گذاری مشترک‬

‫پیش��رفت و رش��د فناور ی های کش��ورهای توسعه‬ ‫یافت��ه ناش��ی از فعالیت ه��ای تحقی��ق و توس��عه و‬ ‫ایج��اد زیرس��اخت های فناوری در این کش��ورها‬ ‫می باش��د‪ .‬ب��دون انج��ام تحقیق��ات و کاوش های‬ ‫علم��ی راهی برای دس��تیابی به فن��اوری مورد نظر‬ ‫وجود ندارد‪ .‬در کشورهای در حال توسعه نیز که‬ ‫ام��کان ایجاد و خلق فناوری را نداش��ته یا ندارند‪،‬‬ ‫گرچه از طریق چرخه ي تولید می توانند مقادیری‬ ‫از فناور ی ه��ای مورد نیاز را به دس��ت آورند؛ اما‬ ‫انجام موفقیت آمیز کس��ب فناوری از طریق خرید‬ ‫فن��اوری نیز مس��تلزم انج��ام فعالیت ه��ای علمی‪،‬‬ ‫مهندس��ی و تحقیقات صنعتی می باش��د‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪ .1‬مقدمه‬ ‫برای دس��تیابی به فناوری راه  ه��ای متفاوتی وجود دارد‬ ‫که هر کش��وری در هر یک از زمینه های صنعتی و فنی‬ ‫با توجه به س��اختارهای مختلف علمی و صنعتی خود و‬ ‫میزان دسترس��ی به منابع ارزی مورد نی��از‪ ،‬مواد اولیه ي‬ ‫داخلی‪ ،‬دانش ساخت‪ ،‬نوع و کیفیت نیروهای متخصص‪،‬‬ ‫دیپلماسی بین المللی‪ ،‬اهمیتی که برای فعالیت های تحقیق‬ ‫و توس��عه در برنامه ریزی های توسعه ي مبتنی بر فناوری‬ ‫خویش قایل است‪ ،‬سیاست های توسعه ي صنعتی خود را‬ ‫تدوین كرده و با استفاده از مطالعات امکان پذیری دانش‬ ‫ساخت اقدام به اتخاذ مؤثرترین راهبرد برای دستیابی به‬ ‫محصول و فناوری مورد نظر مي نماید‪.‬‬ ‫در ذیل ان��واع مهم راهبردهای دس��تیابی به محصول‬ ‫و فناوری جدی��د را یادآوری مي كنيم و به بررس��ی‬ ‫فعالیت ه��ای تحقیق و توس��عه ي مورد نی��از برای هر‬ ‫یک از این راهبردها خواهيم پرداخت‪.‬‬ ‫‪ -1‬راهبرد ن��وآوری فناوری‪ ،‬از طری��ق فعالیت های‬ ‫تحقیق و توسعه‬

‫‪ -2‬راهبرد گسترش فناوری موجود‬ ‫‪ -3‬راهبرد مهندسی معکوس‬ ‫‪ -4‬راهبرد انتقال فناوری‬ ‫‪ -5‬راهبرد خرید کارخانه و فرآیند تولید‬ ‫‪ -6‬راهبرد واردات محصول و فناوری مورد نیاز‬

‫‪31‬‬


‫مــدیــریت‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫یک موضوع کلیدی در سازمان دهی و طراحی ساختار‬ ‫سازمانی تحقیق و توسعه در شرکت های بزرگ‪ ،‬برقراری‬ ‫تعادل بین تمرکزگرایی و تمرکززدایی است‪ ،‬به عبارت‬ ‫دیگر مح��ل قرارگیری واحدهای تحقیق و توس��عه در‬ ‫سلسله مراتب شرکت در کجاست و در نتیجه چه کسی‬ ‫(شرکت یا بخش های آن)‪ ،‬باید تخصیص منابع مالی و‬ ‫کنترل فعالیت های تحقیق و توسعه را انجام دهد‪.‬‬ ‫تعادل بین تمرکززدای��ی و تمرکزگرایی به تازگی به‬ ‫یک موضوع کلی��دی در انتخاب س��اختار تحقیق و‬ ‫توسعه تبدیل ش��ده است‪ .‬رویکردهای اخیر مدیریت‬ ‫تحقیق و توسعه پیشنهاد می کنند که تعادل بین تحقیق‬ ‫و توس��عه ي ورودی گرا و خروجی گرا یک موضوع‬ ‫محوری اس��ت که به مسأله ي تعادل بین فشار فناوري‬ ‫بازار نیز بر می گردد‪.‬‬ ‫اولین نسل مدیریت تحقیق و توسعه بر تفکر مبتنی بر‬ ‫تمرکز قوی تحقیق و توس��عه‪ ،‬ورودی گرایی و فشار‬ ‫فناوري منطبق است‪.‬‬ ‫تفکر دومین نس��ل بر تمرکززدایی محسوس تحقیق و‬ ‫توس��عه‪ ،‬ادغام قوی با فعالیت تجاری‪ ،‬کش��ش بازار و‬ ‫خروجی گرایی (به سوی مشتریان و تجارت) می باشد‪.‬‬ ‫نسل سوم بر ارتباطات متقابل بین پروژه ها در هر کسب‬ ‫و کار و در بی��ن کس��ب و کارهای مختلف و برای کل‬ ‫شرکت تأکید دارد و مفهوم پورتفوی را ارايه می کند‪.‬‬ ‫‪ .3-3‬نظارتومدیریتپروژه های‬ ‫تحقیقوتوسعه‬ ‫پروژه هایپیچیده يتحقیقوتوسعهمستلزمبسیجمنابعبسیار‬ ‫و هماهنگی فعالیت ها در آزمایشگاه های مختلف و گاهی‬ ‫در کش��ورهای مختلف است‪ .‬مدیریت چنین پروژه هایی‬ ‫وظیفه ای دشوار است که الزمه ي آن داشتن مهارت بسیار‬ ‫است‪ .‬درک و مدیریت نیروی انسانی و سایر موارد خاص‬ ‫ای��ن محیط‪ ،‬نیازمند خالقیت خاص خود اس��ت‪ .‬مدیران‬ ‫تحقیق و توسعه به طور كلي فنی هستند و تجارب و مهارت‬ ‫رهبری نیروی انسانی را باید آموزش ببینند‪ .‬از طرفی آن ها‬ ‫باید قادر باشند افراد مختلف را در یک محیط چند رشته ای‬ ‫بافرهنگ هایکاریمختلفرهبرینمایند‪.‬‬ ‫در این گام که در طول فرآیند اجرا خواهد ش��د‪ ،‬نظارت‬ ‫مس��تمر و مدیریت پروژه های تحقیق و توس��عه صورت‬ ‫می گیرد‪.‬‬

‫‪32‬‬

‫‪ .4-3‬طراحی شاخص های سنجش اثربخشی‬ ‫تحقیق و توسعه و بهبود مستمر‬ ‫در این مرحله نسبت به طراحی شاخص های سنجش‬ ‫اثربخشی راهبردها و برنامه های تحقیق و توسعه اقدام‬ ‫می ش��ود‪ .‬در این مرحل��ه می توان نس��بت به طراحی‬ ‫کارت امتی��ازی متوازن تحقیق و توس��عه اقدام نمود‪،‬‬ ‫ک��ه در آن‪ ،‬چگونگ��ي پیوند راهبرده��ای تحقیق و‬ ‫توس��عه با اهداف و شاخص های وجه مالی‪ ،‬مشتریان‪،‬‬ ‫فرآینده��ای داخلی و رش��د و یادگیری س��طح کلی‬ ‫ش��رکت مشخص شده باش��د‪ .‬این مهم زمینه را برای‬

‫بهبود مس��تمر برنامه ها از طریق اندازه گیری و تحلیل‬ ‫نتایج فراهم می سازد‪.‬‬ ‫‪ .4‬نقش فعالیت های تحقیق و توسعه‬ ‫در فرآیند انتقال فناوری‬ ‫اصوالً نقش فعالیت های تحقیق و توسعه در مراحل سه‬ ‫گانه ي انتقال تا بومی سازی فناوری بررسی می شود‪.‬‬ ‫‪ -1‬مرحله ي پیش بینی‪ ،‬انتخاب و انتقال فناوری‪:‬‬ ‫• کاوش ب��رای شناس��ایی نق��اط ضع��ف و ق��وت‬ ‫محص��والت تولیدی م��ورد نیاز جامعه ک��ه در حال‬ ‫حاضر از طریق واردات آن محصول صورت می گیرد‬ ‫و شناسایی محصول مناسب برای انتقال‬ ‫• بررس��ی و تحقی��ق به منظ��ور شناس��ایی چرخه ي‬ ‫عم��ر محصول و تش��خیص موقعیت محص��ول برای‬ ‫تصمیم گیری پیرامون راهبرد دستیابی به آن‬ ‫• بررس��ی و تحقیق جهت شناس��ایی فرآين��د تولید‬ ‫محصول و نیازمندی های فنی آن و تهیه ي شناسنامه ي‬ ‫فنی پس از کسب اطالعات‬ ‫• کنترل و نظارت بر انعقاد قراردادهای انتقال فناوری‬ ‫و اطمین��ان از داش��تن ن��کات فنی الزم ب��رای انتقال‬ ‫موفقیت آمیز فناوری‬ ‫• مش��ارکت در جه��ت بازبینی فن��اوری وارداتی و‬ ‫اطمینان از تطابق فناوری وارداتی در مقایسه با فناوری‬ ‫سفارش شده‬ ‫• نظارت بر مراحل نصب و راه اندازی و بهره برداری‬ ‫آزمایش��ی کارخان��ه و اهتمام بر تدوی��ن روش های‬ ‫کاری در مرحل��ه ي تولی��د آزمایش��ی در قالب های‬ ‫استاندارد فرآيندنویسی‬ ‫• آگاهی از س��امانه هاي کمی و کیفی پذیرش مواد‪،‬‬ ‫قطعات‪ ،‬کنترل کیفیت حین ساخت و مونتاژ و تحویل‬ ‫محصول نهایی‬ ‫‪ -2‬مرحله ي جذب و تطبی��ق فناوری وارداتی (بومی‬ ‫کردن فناوری)‪:‬‬ ‫تطبیق عبارت اس��ت از قابل اجرا نمودن و پیاده کردن‬

‫فن��اوری در کش��ور‪ ،‬در این مرحل��ه عناصر ضروری‬ ‫روش های تولید وارداتی ب��دون تغییر با قی می مانند‬ ‫و اه��م فعالیت های تحقیق و توس��عه در اين مرحله از‬ ‫این قرار می باشند‪:‬‬ ‫• فعالیت تحقیقاتی برای شناسایی مواد اولیه ي داخلی‬ ‫قابل جایگزینی با م��واد اولیه ي مورد مصرف فرآيند‬ ‫که از منابع خارجی تأمین می گردند‪.‬‬ ‫• فعالیت تحقیقاتی برای شناسایی و بازیابی ضایعات‬ ‫حاصل از طراحی یا مراحل ساخت‬ ‫• ترجم��ه و تدوین دانش فنی فرآيندهای س��اخت و‬ ‫مونتاژ در قالب استانداردهای بومی جهت بهره برداری‬ ‫در نوآوری و آموزش‬ ‫• تحقیق برای س��ازگاری فناوری ب��ا عوامل محیطی‬ ‫محل مورد استفاده‬ ‫‪ -3‬مرحل��ه ي اصالح‪ ،‬نوآوری و توس��عه در فناوری‬ ‫وارداتی‪:‬‬ ‫• انتق��ال نقش��ه های فنی قطع��ات و محصول بر روی‬ ‫برنام��ه ي رايانه ای و تالش در جه��ت بهبود طراحی‬ ‫اجزاي محصول‬ ‫• مطالع��ه و تحقیق در جهت ارتقای بس��ته بندی های‬ ‫محصوالت‬ ‫• امکان سنجی کپی سازی بعضی از اجزاي خریدنی‬ ‫محصول‬ ‫• شناسایی مواد اولیه‪ ،‬فرآیند ساخت و مونتاژ و تدوین‬ ‫دانش فنی و روش های کاری قطعات قابل س��اخت و‬ ‫فراهم کردن مقدمات تولید آن ها در داخل‬ ‫• تحقیق در جهت افزایش توان کاربردی محصول و‬ ‫ایجاد تغییرات مورد نیاز در طرح و اجزای محصول‬ ‫• تالش در جهت نوآوری و خالقیت و جایگزینی‬ ‫پاره ای از روش های ساخت و مونتاژ فعلی‪ ،‬به ويژه‬ ‫در م��واردی ک��ه فناوری تولیدی در حال منس��وخ‬ ‫شدن باشد‬ ‫• بررس��ی امکان توسعه ي محصوالت مشابه وارداتی‬ ‫و کمک به راهبرد جایگزینی واردات‬ ‫• تحقی��ق در جه��ت افزایش کیفی��ت محصول و در‬ ‫نتیجه بهبود آن برای توسعه ي صادرات‬ ‫‪ .5‬انواع ساختارهاي اصلی جهت توزیع‬ ‫فعالیت های تحقیق و توسعه‪ ،‬بین واحدهای‬ ‫شرکت و واحد تحقیق و توسعه‬ ‫پن��ج نوع اصلی س��اختار‪ ،‬ب��رای توزی��ع فعالیت های‬ ‫تحقیق و توسعه بین واحدهای شرکت و واحد تحقیق‬ ‫و توسعه و تقسیم کار بین این دو وجود دارد‪:‬‬ ‫ً‬ ‫کاملا متمرک�ز‪ :‬کل فعالیت تحقیق و توس��عه در‬ ‫سطح شرکت انجام می شود‪ .‬واحدها به عنوان بازوی‬ ‫تج��اری آن چ��ه تحقیق و توس��عه ي ش��رکت تولید‬ ‫می کند محسوب می شوند‪.‬‬ ‫راهبری شده از مرکز‪ :‬در این ساختار هم تحقیق‬ ‫و توس��عه ي ش��رکت و هم تحقیق و توسعه ي واحد‬ ‫تحقیق و توسعه وجود دارد‪ .‬تحقیق و توسعه ي شرکت‬


‫مــدیــریت‬

‫‪ .6‬فعالیت های تحقیق و توسعه در‬ ‫مراحل فرآیند مهندسی معکوس‪:‬‬ ‫• مطالعات امکان س��نجی فنی و اقتصادی کپی سازی‬ ‫محصوالت در داخل کارخانه‬ ‫• مطالعه و تحقی��ق پیرامون س��ازوكارهای عملکرد‬ ‫اجزای محصول برای تحقق رس��الت کاری محصول‬ ‫و کشف روابط بین اجزا حین عمل‬ ‫• تهیه ي عکس و نقشه ي قطعاتی که قصد کپی سازی‬ ‫آن ها را داریم‪.‬‬ ‫• شناسایی‪ ،‬آزمایش و تش��خیص مواد اولیه ي مورد‬ ‫مصرف برای ساخت محصول‬ ‫• تهیه ي نقشه های ساخت قطعات‪ ،‬قالب ها‪ ،‬مدل ها و‬ ‫ابزار مورد نیاز جهت ساخت و کنترل‬ ‫• نظارت بر انجام عملیات نمونه سازی به طور سفارشی‬ ‫• کنترل نمونه ها�� س��اخته ش��ده و تطبیق مشخصات‬ ‫آن با استانداردهای تولید‬ ‫• ارزیابی و تحلیل نتایج آزمایشات و تجدید نظر در‬ ‫اندازه ها در مواقع لزوم‬ ‫• برآورد ماشین آالت و تجهیزات مورد نیاز‬ ‫• طرح ریزی کارخانه و طراحی خط تولید و مونتاژ ‪- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪.1‬مدیریتاستراتژیکتحقیقوتوسعهراهیبرایارزشآفرینیاقتصادی‪،‬‬ ‫‪ .7‬نتیجه گیری‬ ‫دکترکاوهمحمدسیروس‪،‬مهندسعلیاندایش‪،‬مهندسامیرحسینصبور‬ ‫چنین‬ ‫در‬ ‫اس��ت‪.‬‬ ‫فناوري‬ ‫و‬ ‫دانش‬ ‫عصر‬ ‫عص��ر حاضر‪،‬‬ ‫طینت‪،‬هفتمینهمایشمراکزتحقیقوتوسعهصنایعومعادن‪.‬‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫خواهند‬ ‫موفق‬ ‫ هایی‬ ‫ت‬ ‫شرایطی شرک‬ ‫‪ .2‬توس��عه ي فناوری در کش��ورهای در حال رشد‪ ،‬هیونگ ساپ‬ ‫از تحقی��ق و توس��عه در زمینه های فن��ی‪ ،‬اقتصادی و جوی‪ ،‬ترجمه ي غالمرضا نصیرزاده‪ ،‬وزارت صنایع‪.‬‬ ‫‪3. Tidd,Joe,Bessant,Jahn;Pavitt,Heith”Innovati‬‬ ‫با ش��ناخت ش��رایط موجود‪ ،‬درصدد تدوین راهبرد‬ ‫‪on Management :Integration Technological and‬‬ ‫توس��عه برآمده و همواره با انجام معامالت اقتصادی‬ ‫‪Market Approach‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫یک نقش کلیدی ایفا می کند‪ ،‬دارای بیش��ترین منابع‬ ‫تحقیق و توس��عه اس��ت و پروژه های تحقیق و توسعه‬ ‫را تا مراحل پایانی مهندسی و افزایش تولید مدیریت‬ ‫می کند‪ .‬معموالً ش��رکت مسؤول جستجو و آزمایش‬ ‫فناروي ه��ای جدید و توس��عه ي پروژه های اثرگذار‬ ‫منج��ر به ارایه ي پلتفورم ه��ای فناورانه ي جدید برای‬ ‫تجارت های مختلف است‪.‬‬ ‫حمای�ت ش�ده از مرکز‪ :‬در ای��ن حالت هر دو‬ ‫تحقیق و توس��عه ي شرکت و واحد تحقیق و توسعه‬ ‫وجود دارند‪ ،‬اما عمده ي آن در سطح واحد تحقیق‬ ‫و توس��عه است‪ .‬تحقیق و توسعه ي شرکت که نقش‬ ‫حمایت��ی دارد‪ ،‬خ��ود منابعی ب��رای ایجاد نوآوری‬ ‫نداش��ته‪ ،‬ی��ا بخش مح��دودی از فرآین��د تحقیق و‬ ‫توس��عه را پوش��ش می دهد‪ .‬در این حالت سه نوع‬ ‫حمایت تحقیق و توس��عه می تواند از سوی شرکت‬ ‫اعمالش��ود‪:‬‬ ‫• تحقیق و توس��عه ي ش��رکت فعالیت های باالدستی‬ ‫فرآیند تحقیق و توسعه را که عمدتاً تحقیقات بنیادی‬ ‫هستند‪ ،‬پوشش می دهد‪.‬‬ ‫• تحقیق و توس��عه ي شرکت تنها یک یا چند مرحله‬ ‫از فرآیند تحقیق و توسعه را که به هماهنگی مرکزی‬ ‫نیاز دارند‪ ،‬پوشش می دهد‪.‬‬ ‫• تحقیق و توس��عه ي ش��رکت در زمینه هایی فعالیت‬ ‫می کن��د که با زمینه ه��ای تحقیق و توس��عه ي واحد‬ ‫تحقیق و توسعه متفاوت باشد‪.‬‬ ‫غی�ر متمرکز‪ :‬تحقیق و توس��عه ي ش��رکت دارای‬ ‫منابع بس��یار محدودی برای ارایه ي جس��تجو و پایش‬ ‫فناروی های جدید است‪.‬‬ ‫ً‬ ‫کاملا غیرمتمرک�ز‪ :‬این س��اختار دارای تحقیق و‬ ‫توس��عه ي کام ً‬ ‫ال متمرکز در س��طح واح��د تحقیق و‬ ‫توسعه اس��ت‪ .‬به منظور اطمینان از ادغام قوی با سایر‬ ‫عملکردهای تجاري و تمرکز بازار همه چیز در سطح‬ ‫واحد تحقیق و توس��عه انجام می ش��ود‪ .‬ممکن است‬ ‫ش��کلی از تحقیق و توس��عه ي ش��رکت توسط گروه‬

‫مدیریت تحقیقات ش��رکت تأسیس گردد‪ .‬این گروه‬ ‫وظیفه ي شناس��ایی فناوری های بحران��ی در آینده را‬ ‫دارد که می تواند پیش��نهاد دهد فعالیت های بلندمدت‬ ‫تحقیق و توس��عه ي واحدها در کج��ا قراردارند‪ .‬البته‬ ‫قدرت چنین گروهی به ش��دت به اعضای این گروه‪،‬‬ ‫اعتبار و وجهه ي ان در شرکت بستگی دارد‪.‬‬

‫و پیش بینی بحران های احتمالی‪ ،‬بهترين مسیر حرکت‬ ‫را انتخ��اب نمایند تا کمترین خطر متوجه آنان گردد‪.‬‬ ‫ش��رکت ها برای رقابت در بازار و افزایش سهم خود‬ ‫بای��د برای عرض��ه ي محصوالت ی��ا خدمات جدید‬ ‫ب��ر ارتق��اي روحیه ي خالقی��ت و افزای��ش نوآوری‬ ‫تأکی��د نمایند و با دس��تیابی ب��ه برت��ری فناورانه در‬ ‫محصوالت‪ ،‬فرآیندها‪ ،‬خدمات و بازاریابی در جهت‬ ‫توس��عه و گسترش آن ها بکوش��ند‪ ،‬که این امر جز با‬ ‫س��رمایه گذاری و حمای��ت از واحده��ای تحقیق و‬ ‫توسعه تحقق نخواهد یافت‪.‬‬ ‫همان طور که اش��اره شد‪ ،‬با وجود هر یک از راهبردهای‬ ‫قابل اجرا‪ ،‬یا ترکیبی از راهبردها که بخواهد برای دستیابی‬ ‫به فناوری مورد نیاز در کش��ورهای در حال توسعه‪ ،‬اقدام‬ ‫شود‪ ،‬بدون انجام فعالیت های تحقیق و توسعه و خدمات‬ ‫مهندس��ی امکان موفقیت یا وجود ندارد و یا اثربخش��ی‬ ‫راهبردها در عمل به حداقل ممکن خواهد رس��ید و این‬ ‫کش��ورها نیازمند تقویت وگسترش فعالیت های تحقیق‬ ‫و توس��عه در صنایع و با همکاری مراکز و دانشکده های‬ ‫علمی و فنی مهندسی می باشند‪.‬‬ ‫امروزه نوآوری به عنوان یکی از مزیت های اصلی در‬ ‫شرکت های بزرگ و کشورهای پیشرفته‪ ،‬ایفای نقش‬ ‫می نماید و فناوري به عنوان محصول نوآوری مطرح‬ ‫اس��ت‪ .‬تحقیق و توس��عه نیز به عنوان یک��ی از ارکان‬ ‫اصلی نهادینه س��ازی خالقیت و ن��وآوری بنگاه های‬ ‫اقتصادی (شرکت ها) است‪.‬‬ ‫توجه به راهبرد تحقیق و توسعه و تدوین مناسب چنین‬ ‫راهب��ردي باعث خلق حداکث��ر ارزش از فعالیت های‬ ‫نوآوران��ه ب��رای مش��تریان و بنگاه ه��ای اقتص��ادی‬ ‫(ش��رکت ها) خواهد ش��د‪ .‬ازجمله م��وارد مطرح در‬ ‫راهب��رد تحقی��ق و توس��عه‪ ،‬تمرکز ی��ا تمرکززدایی‬ ‫فعالیت های تحقیق و توسعه است که با هدف کاهش‬ ‫هزینه ها و دسترسی به امکانات‪ ،‬بازارها و دستیابی به‬ ‫ارزش افزوده ي بیشتر‪ ،‬مورد توجه است‪.‬‬ ‫اما پیش��تاز شناس��ایی راهبرد تحقیق و توسعه‪ ،‬تدوین‬ ‫راهب��رد فناوري اس��ت‪ .‬به ط��وری که بخ��ش اعظم‬ ‫ورودی های تدوین راهبرد تحقیق و توسعه از راهبرد‬ ‫فناوري حاصل می شود‪.‬‬

‫‪33‬‬


‫فرآینـــــد‬

‫‪Smart‬‬ ‫‪Grids‬‬ ‫شـبکه های الکتـریکی هوشـ‬ ‫‪----------------‬‬‫قسمت اول ـ آشنایی و کلیات‬

‫‪-----------------‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫نیاز کنونی بش�ر به انرژی الکتریکی امری‬ ‫انکارناپذیر اس�ت که برای ب�رآورده کردن‬ ‫آن پيوس�ته تالش ه�ای فراوان�ی ص�ورت‬ ‫گرفت�ه‪ ،‬مطالع�ات بس�یاری انجام ش�ده و‬ ‫فناوری های بس�یاری مورد اس�تفاده قرار‬ ‫گرفته اس�ت‪ .‬در این سلسله مقاالت‪ ،‬قصد‬ ‫داریم شبکه های الکتریکی هوشمند‪ 1‬را به‬ ‫عنوان ش�بکه الکتریکی قرن بیست و یکم‬ ‫معرفی کنیم‪.‬‬

‫‪ . 1‬مقدمه‬

‫دکترعلیرضا فریدونیان‬

‫‪1‬‬

‫علی دشتیانه‬

‫‪34‬‬

‫‪5‬‬

‫دکترحمید لسانی‬

‫نوید سروش فر‬

‫‪6‬‬

‫‪2‬‬

‫حامد تدینی‬

‫‪3‬‬

‫محمد مهدوی‬

‫‪7‬‬

‫رویا پشنگ پور‬

‫‪4‬‬

‫حامد میر سعیدی‬

‫‪8‬‬

‫‪ .1‬پژوهشگر پسا­دکتری‪ ،‬آزمایشگاه سیستم و ماشین‪ ،‬دانشکده­ ي برق و کامپیوتر دانشگاه تهران‬ ‫‪ .2‬استاد دانشکده­ ي برق و کامپیوتر دانشگاه تهران‬ ‫‪ .3‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه تهران‬ ‫‪ .4‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور)‬ ‫‪ .5‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور)‬ ‫‪ .6‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور)‬ ‫‪ .7‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور)‬ ‫‪ .8‬دانشجوی کارشناسی مهندسی برق دانشگاه صنعت آب و برق (شهید عباسپور)‬

‫در چهاردهم آگوست ‪ 2003‬در بخش هاي وسيعي‬ ‫از شمال ش��رقي اياالت متحده و نيز جنوب كانادا‬ ‫فاجعه ي بزرگي رخ داد‪ .‬در س��اعت دو بعد از ظهر‬ ‫بر اثر يك حادثه ي س��اده يك��ي از خطوط انتقال‬ ‫ق��درت در جنوب غرب��ي اوهايو از ش��بكه خارج‬ ‫ش��د؛ و اين آغاز يك مصيبت بزرگ بود‪ .‬سريالي‬ ‫از خاموش��ي ها و قطعي هاي خط تازه ش��روع شده‬ ‫بود‪ .‬آن چه كه پ��س از آن رخ داد در اين جا قابل‬ ‫بحث و بررس��ي نيس��ت‪ ،‬اما براي بيان بزرگي اين‬ ‫حادثه مي توان به ذكر اين نكته بسنده كرد كه پس‬ ‫از گذشت تنها دو ساعت از شروع حادثه‪ ،‬خاموشي‬ ‫مناطق وسيعي در آركون‪ ،‬تولدو‪ ،‬نيويورك سيتي‪،‬‬ ‫كليولند‪ ،‬ديترويت‪ ،‬اتاوا و بس��ياري از مناطق مهم‬ ‫در ش��هرهاي بزرگ اياالت متح��ده و كانادا را در‬ ‫بر گرفت‪ .‬ظرف مدت چهار ساعت ‪ 256‬کارخانه‬ ‫از شبکه ی سراس��ری تأمین انرژی الکتریکی جدا‬ ‫شدند‪[2] .‬‬ ‫تأثير مس��تقيم بر بي��ش از ‪ 55‬میلي��ون نفر در اين‬ ‫مناطق و تأثير غيرمس��تقيم بر تم��ام مردم اياالت‬ ‫متح��ده و كان��ادا و حتي جه��ان از طريق تحميل‬ ‫زي��ان مالي ‪ 4/5‬تا ‪ 8/2‬ميليارد دالري ]‪ [3‬از ديگر‬ ‫خسارات اين حادثه بود‪ .‬ابعاد اين حادثه به حدي‬ ‫وسيع بود‪ ،‬كه با گذشت سال ها از آن روز‪ ،‬هنوز‬ ‫كه هنوز اس��ت زمان��ي كه متخصص��ان به دنبال‬ ‫مثالي براي بيان حوادث ش��بكه ي قدرت هستند‪،‬‬ ‫از اي��ن واقعه ياد مي كنن��د‪1[ .‬و‪ ]2‬بايد گفت كه‬ ‫اين حادثه يك تلنگر بزرگ به بش��ر قرن حاضر‬ ‫بود‪3[.‬و‪4‬و‪]5‬‬ ‫‪1- Smart Grids‬‬


‫‪ .2-1‬نياز كنوني بشر در استفاده‬ ‫از انرژي الكتريكي‬

‫اما نياز بشر در سال هاي گذشته تغيير كرده است‪.‬‬ ‫پيشرفت هاي اخير علمي و صنعتي سبب شده كه‬ ‫به برق‪ ،‬با كيفيت باالتري نياز باش��د‪ .‬در حقيقت‬ ‫با پيش��رفت تجهيزات و ادوات مورد اس��تفاده در‬ ‫صنعت‪ ،‬روزبه روز نیاز بیش��تری به برق باکیفیت‬ ‫و با امنیت باالتر احس��اس می شود‪ .‬در واقع يك‬ ‫واح��د صنعتي و توليدي براي رس��يدن به س��ود‬ ‫م��ورد نظر يا تعهدي كه س��پرده و ي��ا به هر دليل‬ ‫ديگري بايد در ش��بانه روز به ميزان مش��خصي از‬ ‫انرژي الكتريكي دسترسي داشته باشد كه در غير‬ ‫اين صورت به هدف از پيش تعيين ش��ده ي خود‬ ‫دست پيدا نمي كند‪ .‬اين امر مستلزم اين است كه‬ ‫بتوان انرژي الكتريكي را از طريق شبكه ي قدرتي‬ ‫تأمين نمود كه قابليت اتكاي بااليي داشته باشد و‬ ‫بتوان بر روي آن حساب باز كرد‪.‬‬ ‫توس��عه ي ش��بكه ي قدرت نيز از ديگر مواردي‬ ‫اس��ت كه نياز به تغيير ش��بكه ي قدرت كنوني را‬ ‫كه در اكثر كشورها مورد استفاده قرار مي گيرد‪،‬‬ ‫گوشزد مي كند‪ .‬واضح است كه به دليل افزايش‬ ‫جمعي��ت در س��ال هاي اخي��ر‪ ،‬ل��زوم توس��عه ي‬

‫شکل ‪ .1‬ناحیه ای که درگیر‬ ‫خاموشی بزرگ سال ‪2003‬‬ ‫شد با دایره ی قرمز مشخص‬ ‫شده است‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذ�� ‪90‬‬

‫س��ال ها اس��ت كه ان��رژي الكتريكي ب��ه بخش‬ ‫تفكيك ناپذير زندگي بش��ر تبديل ش��ده است‪.‬‬ ‫بخش هاي مختلف صنعتي‪ ،‬كشاورزي و بسياري‬ ‫ديگ��ر از بخش ه��اي توليدي با ش��بكه ي قدرت‬ ‫ارتباطي تنگاتن��گ و پيچيده دارند‪ .‬عالوه بر اين‬ ‫زندگي انس��ان شهرنش��ين نيز بدون بهره مندي از‬ ‫انر‍ژي الكتريكي قابل تصور نيست‪.‬‬ ‫س��امانه هاي قدرت زيرس��اخت بنيادين جامعه ي‬ ‫انساني را در قرن بيست و يكم تشكيل مي دهند‪ .‬با‬ ‫كمي اغماض مي توان گفت كه شبكه هاي توزيع‬ ‫قدرت تقريباً هر خانه‪ ،‬دفتر‪ ،‬كارخانه و مؤسسه اي‬ ‫را در كشورهاي توس��عه يافته تحت پوشش قرار‬ ‫مي دهند و جالب اين جاس��ت كه در كشورهاي‬ ‫در حال توس��عه نظي��ر چين و هند ني��ز نفوذ قابل‬ ‫توجهي دارن��د‪ ،‬هر چند كه اي��ن نفوذ به خودي‬ ‫خود كافي نيست‪]6[.‬‬ ‫شبكه ي قدرت را مي توان به صورت مجموعه اي‬ ‫از تم��ام س��يم ها و دس��تگاه هايي تعري��ف كرد‬ ‫ك��ه منابع ان��رژي الكتريكي مانن��د نيروگاه ها را‬ ‫به مص��رف كنن��دگان و نيازهاي بي ش��مار آنان‬ ‫متص��ل مي كنند‪ .‬در مواردي ني��ز كه يك منطقه‬ ‫از لحاظ الكتريكي به منطقه ي ديگر متصل ش��ده‬ ‫اس��ت‪ ،‬ش��بكه هاي قدرت وظيفه ي انتقال انرژي‬ ‫الكتریك��ي را در فواصل طوالني و به مقادير زياد‬ ‫بر عهده مي گيرند‪]6[ .‬‬

‫فرآینـــــد‬

‫‪S‬‬ ‫ـــــــــمند‬ ‫‪ .1-1‬اهميت انرژي الكتريكي در‬ ‫زندگي امروز انسان‬

‫ش��بكه هاي انتقال و توزیع كنوني بيش از پيش مورد‬ ‫توجه قرار گرفته است و در همين راستا هر ساله شاهد‬ ‫افزايش ضريب نفوذ ش��بكه ي الكتريكي در زندگي‬ ‫تعداد بيشتري از انسان ها هستيم‪.‬‬ ‫براي آن كه گس��تردگي ش��بكه ي قدرت كنوني در‬ ‫تمام كش��ورهاي بزرگ براي ش��ما روش��ن تر شود‪،‬‬ ‫كافي است به آمار زير توجه كنيد‪:‬‬ ‫در اوايل دهه ي اول قرن بيس��ت و يكم ميالدي تنها در‬ ‫اياالت متحده‪ 15‬هزار نيروگاه برق وجود داشته است‪ .‬اين‬ ‫نيروگاه ها در حدود ‪ 33‬درصد بازدهي گرمايي داشته اند‪.‬‬ ‫ب��ه عالوه حدود ‪ 5‬هزار و ‪ 6‬صد منبع انرژي پراكنده نيز‬ ‫در اين كش��ور در نقاط مختلف قرار گرفته بوده اند كه‬ ‫تنها ‪6‬درصد انرژي الكتريكي مورد نياز اين كشور را در‬ ‫سال ‪ 2001‬تأمين مي كرده اند‪ .‬البته شايان ذكر است كه‬ ‫ولتاژ و توان توليدي نيروگاه ها و ژنراتورهاي مختلف در‬ ‫گستره ي بسيار بزرگي متفاوت بوده است‪ ،‬كه ميانگين‬ ‫آن و شايع ترين رقمي كه مي توان ارائه داد‪ 25 ،‬كيلوولت‬ ‫مي باشد‪ .‬هم چنين بايد بگوييم كه ‪ 300‬مگاوات ميانگين‬ ‫توان توليدي نيروگاه هاي اين كشور بوده است‪ .‬در سال‬ ‫‪ 2002‬مجموع ظرفيت نيروگاه هاي نصب شده در اياالت‬ ‫متحده متجاوز از ‪ 981‬هزار مگاوات بوده اس��ت‪ .‬در آن‬ ‫صورت اگر تمام منابع نيرو در اين كشور تمام وقت كار‬ ‫كنند‪ ،‬توان خالص توليدي چيزي در حدود ‪ 8‬ميليارد و‬ ‫‪ 590‬ميليون كيلووات خواهد بود‪ .‬اين ارقام گستردگي‬ ‫شبكه ي توليد برق را نشان مي دهد‪.‬‬ ‫در كنار اين قضيه به دليل افزايش جمعيت‪ ،‬روزبه روز‬ ‫صنايع نيز گسترده تر مي شوند و تقاضاي صنعتي براي‬ ‫ان��رژي الكتريكي ني��ز افزايش مي ياب��د‪ ]9[.‬افزايش‬ ‫قيمت انرژي و افزايش وابس��تگي كش��ورها به انرژي‬ ‫نيز در س��ال هاي اخير سبب ش��ده كه امروزه از منظر‬ ‫ديگري به ش��بكه ي تأمين و توزيع انرژي الكتريكي‬ ‫نگاه ش��ود و دولت ها تمايل بيش��تري براي توسعه ي‬ ‫شبكه ي قدرت داشته باشند‪]7[.‬‬ ‫در خصوص افزايش قيمت بايد گفت كه در س��ال هاي‬ ‫اخير به دليل واقعي تر ش��دن قيمت ان��رژي الكتريكي‪،‬‬ ‫ش��ركت ها تمايل دارند در س��اعات اوج مصرف‪ ،‬برق‬ ‫تولیدی خود را به قيمت باالتري به فروش برس��انند و از‬ ‫طرفي مصرف كنندگان نيز خوشحال خواهند شد اگر‬ ‫بتوانند مصرف خود را طوري كنترل كنند كه در ساعات‬ ‫گران تر انرژي‪ ،‬برق كمتري مصرف كنند و تحقق اين‬ ‫قضايا با شبكه ي قدرت كنوني قابل دسترسي نيست‪.‬‬ ‫عالوه بر موارد باال می توان به یکی از بزرگ ترین مشکالت‬ ‫شبکه یقدرتاشارهکرديعني«وقوعخاموشي ها»‪.‬‬ ‫از جمله دالیل و اسباب ایجاد خاموشی ها در شبکه های‬ ‫قدرت می توان به زمان کند پاس��خگویی دستگاه های‬ ‫مکانیک��ی و نب��ود یک س��امانه ي پ��ردازش و تحليل‬ ‫خودکار برای برطرف کردن مشکالت ایجاد شده اشاره‬ ‫ک��رد‪ .‬یکی دیگر از دالیل افزایش قابل توجه این گونه‬ ‫حوادث‪ ،‬عدم وجود یک دید کلی از س��اختار شبکه به‬ ‫صورت یک جا می باشد‪[3] .‬‬

‫‪35‬‬


‫تـریکی هوشـــــــــم‬ ‫فرآینـــــد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪36‬‬

‫تـریکی‬

‫در س��ال های اخی��ر رخداد ای��ن گونه ح��وادث در‬ ‫ش��بکه های قدرت ب��ه ش��دت افزایش یافته اس��ت‪.‬‬ ‫می ت��وان گفت از حدود س��ال ‪ 1998‬میالدی به بعد‪،‬‬ ‫مس��ايل و مشکالت شبکه رو به فزونی گذاشته است‪،‬‬ ‫به طوری که باید هرچه س��ریع تر برای آن ها چاره ای‬ ‫اندیش��ید ‪.‬با توجه به تحقیقات انجام شده تنها راهکار‬ ‫یا به عب��ارت بهتر یکی از بهتری��ن راهکارهای برون‬ ‫رفت از این بحران ‪،‬حرکت به سمت ارتقای شبکه ی‬ ‫فعلی تولید ‪،‬انتقال و توزیع اس��ت ‪.‬این شبکه ی جدید‬ ‫می تواند یک ش��بکه ی هوش��مند باش��د ک��ه در آن‬ ‫اطالعات کافی برای تصمیم گیری مناس��ب انسان ها‬ ‫در جهت رفع نواقص و مش��کالت ‪،‬با س��رعت بسیار‬ ‫زیادتری فراهم می شود]‪.[3‬‬ ‫برای روش��ن کردن اهمیت لزوم ایجاد تغییر و تحول‬ ‫امنیتی در شبکه ی قدرت‪ ،‬ذکر این نکته کافی به نظر‬ ‫می رس��د که در عرض ‪ 40‬س��ال گذشته‪ 5 ،‬خاموشی‬ ‫بزرگ داش��ته ایم که س��ه تای آن ها در ‪ 9‬سال اخیر‬ ‫رخ داده است‪[3].‬‬

‫‪ .3-1‬منابع پراكنده و انرژي هاي‬ ‫نو؛ راهكارهاي جديد تأمين انرژي‬ ‫الكتريكي‬

‫در س��ال هاي اخير بحث��ي به نام مناب��ع پراكنده براي‬ ‫تأمي��ن انرژي مورد ني��از مصارف كوچ��ك و حتي‬ ‫بزرگ مطرح شده است‪ .‬منابع پراكنده‪ ،‬منابعي هستند‬ ‫كه اوالً ميزان انرژي اي كه توليد مي كنند بسيار پايين‬ ‫اس��ت و در عين ح��ال همان طور ك��ه از نام آن ها بر‬ ‫مي آي��د‪ ،‬در ي��ك جا متمركز نيس��تند و در سراس��ر‬ ‫شبكه ي توليد و حتي توزيع پراكنده شده اند‪ .‬استفاده‬ ‫از اين منابع كه لزوماً در دست توليدكنندگان بزرگ‬ ‫انرژي نيس��تند‪ ،‬ضمن آن كه به ش��بكه ي اصلي توليد‬ ‫و توزي��ع براي تأمي��ن انرژي مورد ني��از و روزافزون‬ ‫باره��اي صنعت��ي و خانگي كمك ش��اياني مي كند‪،‬‬ ‫مي تواند به توليدكنندگان كوچك كه ممكن اس��ت‬ ‫صنعتي يا حتي خانگي باش��ند‪ ،‬در تأمین انرژی مورد‬ ‫نیازش��ان یاری برس��اند‪ .‬اما ذكر اي��ن نكته ضروري‬ ‫اس��ت كه با ش��بكه ي قدرت كنوني نمي توان از تمام‬ ‫ظرفيت موجود در اين منابع پراكنده اس��تفاده كرد و‬ ‫از حداكثر توانايي آن ه��ا بهره برداري نمود‪ .‬در واقع‬ ‫در ح��ال حاضر ارتب��اط ميان منابع تولي��د پراكنده و‬ ‫ژنراتورهاي كوچك در حال افزايش اس��ت‪ .‬وسعت‬ ‫ارتب��اط و كاراي��ي اين وس��ايل‪ ،‬نظير تع��داد منابع‪،‬‬ ‫كنترل ها و بارهايي كه با اين منابع پراكنده در ارتباط‬ ‫مي باشند‪ ،‬سبب شده كه شبكه ي كنوني بيش از پيش‬ ‫پيچيده گردد و نتوان آن را با روش ها و س��امانه هاي‬ ‫س��اده ي قبل اداره كرد و از حداكثر ظرفيت آن بهره‬ ‫برد‪]6[.‬‬ ‫عالوه بر موارد فوق در سال هاي اخير به داليل مختلفي‬ ‫حركت به س��مت انرژي هاي نو شتاب بيشتري به خود‬ ‫گرفته اس��ت‪ .‬در حقيقت با محدود ش��دن هر چه بيشتر‬

‫منابع سوخت هاي فسيلي و نيز كاهش استفاده از آن ها به‬ ‫سبب ضرورت كاهش آلودگي محيط زيست‪ ،‬اهميت‬ ‫صرفه جويي هر چه بيش از پيش بر همگان معلوم گشته‬ ‫است‪ ]8[.‬در واقع بايد گفت كه تأمين انرژي الكتريكي‬ ‫از طريق س��وزاندن سوخت هاي فس��يلي و بهره برداري‬ ‫از تأسيس��ات پيشرفته ي هسته اي هزينه ي محيط زيستي‬ ‫بزرگي را بر بش��ر تحميل مي كند؛ به همين دليل است‬ ‫كه دولت ها و سازمان ها‪ ،‬بسيار تالش مي كنند تا استفاده‬ ‫از انرژي هاي نو را در برنامه هاي بلندمدت آينده ي خود‬ ‫بگنجانند‪]9[.‬‬ ‫اما مشكل اين جا اس��ت كه اين منابع انرژي به نوعي‬ ‫منابع پراكنده محس��وب مي ش��وند و در نتیجه اغلب‬ ‫از مح��ل تقاضاي ان��رژي دور هس��تند‪ .‬بنابراين براي‬ ‫بهره من��د ش��دن از اين س��امانه ها باي��د از روش های‬ ‫انتقالي اي اس��تفاده كرد كه تلفات پايين و بهره وري‬ ‫باال داش��ته باش��ند و در عين حال هماهنگي ميان اين‬ ‫منابع انرژي در شبكه ي الكتريكي بسيار مهم و حياتي‬ ‫است‪]9[ .‬‬ ‫در مجم��وع بای��د گف��ت ک��ه در بس��یاری م��وارد‬ ‫نیروگاه ه��ای تأمی��ن انرژی ه��ای نو ب��ه دلیل وجود‬ ‫فواصل زیاد بین خودشان و نیز فواصل زیاد بین آن ها‬ ‫و ش��بکه‪ ،‬از جمله منابع پراکنده محس��وب می شوند‪.‬‬ ‫برای اس��تفاده و بهره برداری از این نیروگاه ها و منابع‬ ‫پراکنده‪ ،‬نیازمند تجدید ساختار و یا حتی تجدید بنای‬ ‫زیرس��اخت های مختلف در ش��بکه ی قدرت هستیم‪.‬‬ ‫تلفیق استفاده از منابع متمرکز و منابع پراکنده ی انرژی‬ ‫به وسیله ی مدرن س��ازی شبکه ی قدرت با استفاده از‬ ‫نص��ب کنترل ه��ای دیجیتال‪ ،‬وس��ایل الکترونیکی و‬ ‫افزای��ش ظرفیت خطوط انتق��ال‪ ،‬راهی نو برای تأمین‬ ‫انرژی الکتریکی مورد نیاز بشر می باشد‪[3[.‬‬

‫‪Grids‬‬

‫تـریکی هوش‬

‫‪Smart Grids‬‬


‫مند‬

‫‪SmartGrids‬‬

‫‪SmartG‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫در كنار همه ي اين موارد تمايل جهاني به ارتباط‪،‬‬ ‫خصوصي س��ازي‪ ،‬توس��عه ي اقتصادي‪ ،‬برداشتن‬ ‫محدوديت مصرف‪ ،‬دسترس��ي به اطالعات مورد‬ ‫نياز در زمينه ي مصرف و پيشرفت هاي روزافزون‬ ‫و دنباله دار فناوري اطالعات و ارتباطات (‪،)ICT‬‬ ‫هم��ه و همه ش��بكه هاي الكتريكي را به س��مت‬ ‫پيچيدگي‪ ،‬تعاملي ش��دن و وابستگي هر چه بيشتر‬ ‫رهنمون مي كنند‪]6[ .‬‬ ‫ع�لاوه بر م��وارد فوق باي��د اين نكت��ه را در نظر‬ ‫گرفت كه در بازار آزاد فروش انرژي الكتريكي‬ ‫و در ي��ك ش��رايط رقابتي و خصوص��ي توليد و‬ ‫توزيع (كه اكنون در ايران محقق نيس��ت)‪ ،‬بايد با‬ ‫افزاي��ش كيفيت انرژي الكتريكي (از نظر ضريب‬ ‫توان و ‪ ) ...‬مش��تركان را راضي نگه داش��ت و از‬ ‫مراجع��ه ي آن ها به ديگ��ر ش��بكه هاي توزيع و‬ ‫فروش جلوگيري كرد‪]10[ .‬‬ ‫همچنين بايد در كنار راضي نگه داش��تن مشتريان‪،‬‬ ‫بر چگونگي مصرف آنان و ميزان بار مصرفي آن ها‬ ‫در س��اعات مختلف شبانه روز اعمال محدوديت و‬ ‫نفوذ كرد و يا به صورت غيرمستقيم آنان را به سمتي‬ ‫سوق داد كه خودشان ميزان بار مصرفي شان را تحت‬ ‫كنترل درآورند و مديريت كنند‪]10[ .‬‬ ‫از طرفي به دليل آن كه شبكه هاي قدرت در طي‬ ‫دهه هاي اخير در پاس��خ به افزايش تقاضا و نياز به‬ ‫انرژي الكتريكي‪ ،‬به صورتي نامنظم و غير اصولي‬ ‫توس��عه يافته اند‪ ،‬امروزه اين ش��بكه ها اينرسي و‬ ‫مقاوم��ت ذاتي قاب��ل توجهي در براب��ر جذب و‬ ‫به كارگي��ري فناوري ه��اي نوين از خود نش��ان‬ ‫مي دهن��د‪ .‬در بهترين حالت باي��د با به كارگيري‬ ‫تالش و سرمايه ي بسيار زياد اين سامانه ي مهم و‬ ‫حياتي تأمين انرژي – يعني ش��بكه ي الكتريكي–‬ ‫را به ش��كلي توسعه داد و كارايي و بهره وري آن‬ ‫را بهبود بخش��ید‪ ،‬كه با برخي سامانه هاي نوين و‬ ‫فناوري هاي جديد تطابق داشته باشد؛ و البته بايد‬ ‫خاطرنش��ان كرد كه اين روند كنوني توس��عه ي‬ ‫ش��بكه هاي الكتريك��ي ب��ه هيچ وجه مناس��ب و‬ ‫متناس��ب با نيازهاي كنوني انس��ان قرن بيس��ت و‬ ‫يكمي نيس��ت‪ .‬در مقابل‪ ،‬سامانه اي كه با نيازهاي‬ ‫متنوع و متفاوت بش��ر امروزي تطابق داشته باشد‪،‬‬ ‫بايد داراي ويژگي هاي زير باشد‪]6[ :‬‬ ‫• مقياس پذير‪ ،‬مستحكم و تركيبي از فناوري هاي‬ ‫گذشته و حال باشد‪.‬‬ ‫• بت��وان ب��ه س��رعت و به راحت��ي در ه��ر زمان‬ ‫فناوري ه��اي نوين را در آن به كار برد و در واقع‬ ‫آن قدر انعطاف پذير باشد كه بشود پيشرفت هاي‬ ‫جديد را بدون نياز به تغييرات بسامانه و يا گسترده‬ ‫در آن به کار گرفت‪.‬‬ ‫• توانايي پاسخگويي به نيازهاي گسترده و متنوع‬

‫فرآینـــــد‬

‫ی هوشـــــــــمند‬ ‫‪ .4-1‬برخي چالش هاي‬ ‫شبكه ي سنتي‬

‫مش��تركان را داش��ته باش��د و به آن ها از ميان صدها‬ ‫حالت تأمين انرژي الكتريكي حق انتخاب بدهد‪.‬‬ ‫• آمادگي اين را داش��ته باشد كه تناسب ميان هزينه ي‬ ‫مصرف شده‪ ،‬قيمت و كارايي مورد نياز را برقرار كند و‬ ‫رابطه ي معناداري ميان آن ها به وجود بياورد‪.‬‬ ‫همه ي مواردي كه در باال بدان ها اشاره شد‪ ،‬ما را به اين‬ ‫نتيجه مي رساند كه در زمينه ي صنعت برق نيازمند يك‬ ‫راه��كار جديد و يك روش تازه مي باش��يم‪ .‬زيرا براي‬ ‫رسيدن به تمامي اهداف فوق بايد يك شبكه ي ارتباطي‬ ‫گسترده در كنار ش��بكه ي اصلي توليد‪ ،‬انتقال و توزيع‬ ‫داش��ته باش��يم كه بتواند ميان ابزار و تجهيزات مختلف‬ ‫موجود در ش��بكه ارتباط برقرار كند و در ضمن بتواند‬ ‫تم��ام اطالعات مورد نياز را در هر زمان كه به آن ها نياز‬ ‫باشد‪ ،‬به مراكز تصميم گيري ارسال نماید‪ .‬اين امر نيازمند‬ ‫ايجاد يك تعامل مس��تمر و يك ارتب��اط در هم تنيده‪،‬‬ ‫منسجم و پیوسته با ش��بكه ي قدرت مي باشد و در عين‬ ‫حال براي كسب و جمع آوري اين داده ها‪ ،‬به سامانه هاي‬ ‫اندازه گيري و ابزاردقيق نيز نياز است‪.‬‬ ‫تمام م��وارد فوق در صورتي اس��ت ك��ه حادثه و يا‬ ‫خطايي در ش��بكه ي ق��درت رخ نده��د‪ ،‬در غير اين‬ ‫صورت همانند آن چه كه در س��ال ‪ 2003‬در اياالت‬ ‫متح��ده و كانادا رخ داد‪ ،‬در اثر خاموش��ي و يا ديگر‬ ‫تبع��ات ناش��ي از خطا‪ ،‬خس��ارات اقتص��ادي زيادي‬ ‫ب��ر دولت ها تحميل مي ش��ود‪ ،‬كه اين خ��ود جدا از‬ ‫قضيه ي تحت تأثير قرار گرفتن چندين ميليون نفر در‬ ‫اثر دسترسي نداشتن به انرژي الكتريكي مي باشد‪.‬‬ ‫اهميت اين موضوع��ات زماني معلوم مي ش��ود كه در‬ ‫يك منطقه ي ش��هري كوچك فقط براي چند دقيقه ي‬ ‫كوتاه خاموشي سراسري رخ دهد و يا عده اي بخواهند‬ ‫در كشوري‪ ،‬با ايجاد خرابي و اشكال در سامانه ي توزيع‬ ‫يا توليد به اهداف سياس��ي خود برس��ند و بر حكومت‬ ‫مركزي آن اعمال فشار داشته باشند‪]8[.‬‬ ‫بنابراين بايد به اين موضوع اشاره كرد كه در صورت‬ ‫بروز خطا بايد س��ازوكاري وجود داش��ته باشد كه به‬ ‫سرعت خطا را جبران سازي كند و آن را تحت كنترل‬ ‫درآورد‪ .‬در ضم��ن چه بهتر اس��ت كه س��ازوكاري‬ ‫وجود داش��ته باشد تا خود شبكه خطاهاي احتمالي را‬ ‫پيش بيني كند و تا حد امكان از بروز آن ها جلوگيري‬ ‫نمای��د و يا براي مقابله و رفع آن ها در صورت وقوع‪،‬‬ ‫آمادگي الزم را داشته باشند‪]8[.‬‬ ‫ش��بكه هاي قدرتي كه ه��م اكنون مورد اس��تفاده قرار‬ ‫مي گيرند‪ ،‬شايد سال ها پيش طراحي شده اند و در نتيجه‬ ‫توانايي پاسخگويي به نيازهاي كنوني را ندارند‪ .‬به عنوان‬ ‫مثال در زمان اوج بار با توجه به تراكم جمعيت كنوني و‬ ‫افزايش وسايل الكتريكي و باالرفتن نيازها‪ ،‬ممكن است‬ ‫ش��بكه با اضافه بار مواجه ش��ود و در نتيجه ي اين اتفاق‬ ‫برخي مراكز بار‪ ،‬دچار خاموشي شوند‪]10[.‬‬ ‫هم چني��ن در اث��ر خرابي و ي��ا حمالت تروريس��تي و‬ ‫خرابكارانه و حت��ي حوادث طبيعي اي��ن امكان وجود‬ ‫دارد كه برخي از تجهيزات ش��بكه از خط خارج شوند‬

‫شـــــــــمند‬

‫‪37‬‬


‫‪martGrids‬‬ ‫فرآینـــــد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫و ب��از هم در نتيجه ي اين عمل‪ ،‬مراكز بار (به عنوان‬ ‫مثال ش��هرها و يا مناطق صنعتي) با خاموشي دست‬ ‫و پنج��ه نرم كنند‪ .‬در اين زمينه مي توان به بس��ياري‬ ‫از خاموش��ي هاي گسترده در همين ده سال گذشته‬ ‫(يعني از شروع قرن بيست و يكم به بعد) اشاره كرد‪.‬‬ ‫اين كه مي گوييم از شروع قرن بيست و يكم به بعد‬ ‫به اين دليل است كه خاموشي هاي جديد را عنوان‬ ‫کرده باشیم تا اين ذهنيت را كه ممكن است خاموشي‬ ‫در اثر عدم پيش��رفته بودن تجهيزات و يا ابزارها رخ‬ ‫داده باش��د را از بين ببريم؛ يعني خاموشي هايي كه‬ ‫صرفاً به دليل نارسايي شبكه ي برق كنوني از لحاظ‬ ‫تكني��ك و روش و نه نوع تجهيزات و اس��تهالك‬ ‫آن ه��ا و در اثر اضافه بار رخ داده اند‪ .‬از جمله ي اين‬ ‫خاموش��ي ها می توان به فاجعه ي سال ‪ 2003‬اياالت‬ ‫متحده كه بس��ياري از مراكز صنعتي و شهري را در‬ ‫شرق اين كشور تحت تأثير قرار داد و نیز خاموشی‬ ‫سال ‪ 2001‬ایران [‪ ،]39‬اشاره كرد‪]10[.‬‬ ‫عالوه بر اين بايد گفت كه در ش��بكه ي قدرت‪،‬‬ ‫زيرس��اخت ها بس��يار به هم پيوسته هس��تند و در‬ ‫نتيجه اگر براي يك زيرس��اخت قدرت مشكلي‬ ‫پيش بيايد‪ ،‬س��اير زيرس��اخت ها نيز دچار مشكل‬ ‫مي ش��وند‪ ،‬يعني اگر خطاي��ي در جايي رخ دهد‬ ‫به صورت س��ريالي به بقيه ي نقاط ش��بكه منتقل‬ ‫خواهد شد‪[.‬جعفري ‪]2‬‬ ‫در ضمن ذكر اين نكته نيز خالي از لطف نيس��ت‬ ‫ك��ه در ميان تمام��ي زيرس��اخت هاي مهم مورد‬ ‫نياز بش��ر براي زندگي قرن بيست و يكم‪ ،‬همانند‬ ‫زيرساخت هاي تأمين آب شرب‪ ،‬زيرساخت هاي‬ ‫سرمايش و گرمايش‪ ،‬زيرساخت هاي مخابراتي‪،‬‬ ‫زيرس��اخت هاي تأمي��ن س��وخت و‪ ...‬بيش��ترين‬ ‫خرابي ه��ا در زيرس��اخت هاي تأمي��ن انر‍��ژي‬ ‫الكتريك��ي رخ مي دهند؛ عالوه بر اين بايد به اين‬ ‫موضوع اش��اره كرد كه خرابي ه��اي مذكور در‬ ‫زمينه ي زيرس��اخت هاي تأمين انرژي الكتريكي‪،‬‬ ‫از لحاظ خس��ارت مالي نيز بس��يار گسترده تر از‬ ‫خرابي ه��اي مش��ابه در س��اير زمينه ه��ا بوده اند؛‬ ‫ش��ايد در توجیه این مطلب بت��وان گفت که اين‬ ‫زيرساخت ها بر ساير زيرساخت ها تأثير به سزايي‬ ‫دارن��د‪ .‬ب��ه عنوان مث��ال‪ ،‬تأمي��ن س��رمايش و يا‬ ‫گرمايش مناطق ش��هري‪ ،‬امروزه بسيار به استفاده‬ ‫از انرژي الكتريكي وابسته شده اند‪]10[.‬‬ ‫با توجه به مجموعه ي موارد فوق مي توان گفت كه‬ ‫امروزه بشر به شبكه ي الكتريكي جديدي نيازمند‬ ‫است؛ شبكه اي كه بتوان با استفاده از آن به تمامي‬ ‫نيازهاي فوق پاسخ داد و در عين حال بتوان به آن‬ ‫اتكا كرد‪ .‬براي دست يابي به اين هدف نمي توان‬ ‫تنها به اقداماتي از قبيل نصب كنتورهاي هوشمند‬ ‫اكتفا ك��رد‪ ،‬بلكه اين امر نيازمند برنامه ريزي هاي‬ ‫بلند مدتي اس��ت كه از نصب كنتورهاي هوشنمد‬ ‫آغاز مي ش��ود و به زمينه هایی چون افزايش بازده‬

‫توان الكتريكي مي رسد‪ .‬چالش هاي بسياري بر سر‬ ‫راه اين امر وجود دارد كه در قس��مت هاي آينده به‬ ‫آن ها خواهيم پرداخت‪]8[.‬‬ ‫مدل يا مثالي كه مي توان براي ش��بكه ي قرن بيست‬ ‫و يكمي و ش��بكه ي كنوني انرژي الكتريكي مطرح‬ ‫كرد‪ ،‬بحث مقايسه ي «وينتل» و «مك» در عرصه ي‬ ‫رايانه هاي ش��خصي مي باش��د‪« .‬ويندوز» و «اينتل»‬ ‫روزگاري اصلي ترين قدرت هاي دنياي رايانه هاي‬ ‫ش��خصي بودند‪ .‬آن ها راهبرد خود را بر مبناي اين‬ ‫گذاش��ته بودند كه طراحي و مهندس��ي سامانه هاي‬ ‫خ��ود را با توج��ه به پيش��رفت فن��اوري و توانايي‬ ‫مش��تريان در پرداخت هزينه ي آن فناوري اس��توار‬ ‫كنند‪ .‬در نقطه ي مقابل‪« ،‬م��ك» از ابتدا به نيازهاي‬ ‫مش��تريان توجه مي كند و اين كه چگونه مي توانند‬ ‫ب��ا تركيب فناوري ه��اي موجود‪ ،‬ف��ارغ از اين كه‬ ‫آيا اغلب مش��تريان توانايي پرداخت هزينه ي چنین‬ ‫محصول��ی را دارند يا نه‪ ،‬به احتیاجات آنان پاس��خ‬ ‫دهند‪]6[ .‬‬ ‫به ط��ور خالصه و در ی��ک کالم می توان گفت كه‬ ‫احتمال رخ��داد خاموش��ي ها در اث��ر خرابي ها‪ ،‬نياز‬ ‫به توجه بيش��تر به محيط زيس��ت از طريق استفاده از‬ ‫انرژي ه��اي نو‪ ،‬بهره ب��رداري از مناب��ع پراكنده براي‬ ‫كاه��ش هزينه ها‪ ،‬ارتباط مطمئن و مؤث��ر بين اجزاي‬ ‫شبكه براي دست يابي به يك سامانه ي مطمئن و پايدار‪،‬‬ ‫افزايش كيفيت انرژي الكتريكي و ده ها و شايد صدها‬ ‫عامل ديگر س��بب مي شود كه نياز انسان قرن بيست و‬ ‫يكمي با استفاده از همين شبكه ي امروزي تأمين نشود‬ ‫و در نتيجه نياز به يك تجديد ساختار بسيار عظيم در‬ ‫زمينه ي شبكه ي توليد‪ ،‬انتقال‪ ،‬توزيع و مصرف انرژي‬

‫های الکتـریکی هوشــــ‬

‫‪38‬‬

‫الكتريكي باشد‪ .‬مجموعه ي اين عوامل سبب مي شود‬ ‫كه بش��ر به س��مت طراحي‪ ،‬اجرا و اس��تقاده از يك‬ ‫شبكه ي نوين الكتريكي برود؛ شبكه ي هوشمند‪.‬‬

‫‪ .2‬شبكه ي هوشمند‬

‫بحث شبكه ي هوشمند به تازگي مطرح نشده است؛‬ ‫ش����يد بتوان گفت از همان زمان كه بش��ر شروع به‬


‫‪Sm‬‬ ‫فرآینـــــد‬

‫شـبکه های الکتـریکی ‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫ايجاد و گس��ترش ش��بكه هاي الكتريكي كرد‪ ،‬به‬ ‫دنب��ال راهي بود تا بتواند اين ش��بكه ي گس��ترده‬ ‫را به بهترين ش��كل ممكن مديريت كند‪ .‬در واقع‬ ‫بايد خاطر نش��ان ک��رد که اگرچه م��ا امروزه به‬ ‫پيشرفت هاي قابل مالحظه اي در این زمینه دست‬ ‫يافته ايم‪ ،‬اما ش��الوده ي اصلي‪ ،‬ن��كات كليدي و‬ ‫قواع��د كلي عملك��رد س��امانه هاي در هم تنيده‪،‬‬ ‫وابسته و منسجم قدرت‪ ،‬پيش از دهه ي ‪ 1960‬بنا‬ ‫نهاده شده اند‪]4[ .‬‬ ‫به دليل اين كه در س��ال هاي اخير و در پاس��خ به‬ ‫نياز جوامع بش��ري‪ ،‬ش��بكه ي قدرت تحت تأثير‬ ‫عوام��ل مختلفي به صورت��ي نامنظم و غيراصولي‬ ‫گس��ترده شده اس��ت‪ ،‬كه تنها يكي از اين عوامل‬ ‫بحث پيش��رفت هاي فناورانه بوده‪ ،‬ش��ايد امروزه‬ ‫با فناوري هاي جديد تطابق زيادي نداش��ته باشد‪.‬‬ ‫حدود ‪ 10‬س��ال اس��ت كه ما به طور بسامان و بر‬ ‫طب��ق اصول خاص��ي در زمينه ي عل��م و فناوري‬ ‫«ولی��د‪ ،‬توزی��ع و انتق��ال» ب��ه تحقيق و بررس��ي‬ ‫پرداخته ايم و تالش كرده ايم تا به درك و نگرش‬ ‫ش��فاف تري از علم و فناوري برس��يم‪ .‬اين درك‬ ‫و نگرش بيش��تر در زمره ي ديدگاه مشتري محور‬ ‫قرار مي گيرد‪ .‬چنین نگرشی بهتر از اين است كه‬ ‫صرفاً به بهبود وضع ش��بكه ي امروزي بپردازيم و‬ ‫به نيازهاي مشتريان هيچ توجهي نكنيم‪]6[.‬‬ ‫شبکه ی هوشمند شبکه ای است که برای ترکیب‬ ‫تجهی��زات اندازه گی��ری و کنترل��ی‪ ،‬فن��اوری‬ ‫اطالعات و ارتباطات و اجزای س��ابق شبکه های‬ ‫قدرت به کار می رود‪.‬‬ ‫ای��ن ش��بکه ویژگی هایی دارد که ب��ه هریک از‬ ‫آن ها در زیر اشاره می کنیم‪:‬‬ ‫‪ ) 1‬این شبکه به سرعت اشکاالت و خطاهای خود‬ ‫را می یابد و خود نس��بت به اص�لاح آن ها اقدام‬ ‫می کند‪ .‬بدین ترتیب هم س��رعت سامانه افزایش‬ ‫می یاب��د و هم قابلیت ات��کای آن باال مي رود‪ .‬در‬ ‫عین حال احتمال ایجاد خطر از بین می رود‪.‬‬ ‫‪ ) 2‬می��زان س��وددهی و منفع��ت اقتص��ادی این‬ ‫ش��بکه ها هم برای مصرف کنن��دگان و هم برای‬ ‫تولیدکنندگان و توزیع کنندگان بس��یار بیشتر از‬ ‫شبکه های معمولی است‪.‬‬ ‫در عین حال باید در نظر داش��ت که حتی با وقوع‬ ‫تغییرات اجتن��اب ناپذیر در ب��ازار فروش انرژی‬ ‫الکتریکی‪ ،‬نیز این س��ود و منفعت چندان کاهش‬ ‫نمی یابد و در واقع این شبکه ها قابلیت و انعطاف‬ ‫اقتصادی خوبی دارند‪.‬‬ ‫‪ ) 3‬در این شبکه حداکثر توان ممکن‪ ،‬در پایین ترین‬ ‫قیمت ممکن منتقل می ش��ود‪ .‬در واقع این شبکه در‬ ‫تولید و توزیع انرژی‪ ،‬بهینه رفتار می کند‪.‬‬ ‫‪ ) 4‬در این سامانه ها با توجه به ویژگی های آن ها‪،‬‬ ‫قابلیت پیش بینی موارد مختلف وجود دارد‪.‬‬ ‫‪ ) 5‬در این شبکه ها به سبب موارد فوق هم امنیت‬

‫هوش��مند و نه در فناوري های اس��تفاده شده در آنها‬ ‫اس��ت؛ بلکه این وج��ه تمایز در بهینه بودن ش��بکه ی‬ ‫جدید و در حال توس��عه بودن ش��بکه ی س��نتی و هم‬ ‫چنین در نوع استفاده از فناوری اطالعات و ارتباطات‬ ‫می باشد‪.‬‬ ‫از آن جا که در ش��بکه ی هوشمند به سرمایه و وقت‬ ‫بیشتری نیاز داریم و هم چنین به این دلیل که در حال‬ ‫حاضر ش��بکه ی هوشمند در مرحله ی تحقیقات است‬ ‫و به صورت کامل به اجرا در نیامده‪ ،‬ش��بکه ی سنتی‬ ‫کماکان در حال گسترش می باشد‪.‬‬ ‫باید گفت که ما‪ ،‬یعنی نوع بش��ر به طور قطع نیازمند‬ ‫حرکت از س��مت ش��بکه ی س��نتی فعلی به شبکه ی‬ ‫هوشمند با استفاده از ارتباطات هستیم‪.‬‬ ‫ب��رای بررس��ی تفاوت های ای��ن دو ش��بکه می توان‬ ‫دیدگاه های مختلفی را در نظر گرفت‪.‬‬ ‫یکی از دیدگاه ها این اس��ت که ش��بکه ی سنتی یک‬ ‫ش��بکه ی عادی و قدیمی است که هیچ گونه پیشرفتی‬ ‫نکرده و شبکه ی جدید کام ً‬ ‫ال پیشرفته‪ ،‬بهینه و کامل‬ ‫اس��ت‪ .‬باید گفت این دیدگاه به تحقیق اشتباه است‪،‬‬ ‫چراکه شبکه ی امروزی خود نیز یک فناوری پیشرفته‬ ‫است که دارای سامانه اي پیچیده و بهینه می باشد‪.‬‬ ‫تفاوت این دو نوع شبکه در حقیقت در سطح تکامل‬ ‫آن ها و س��رعت تغییر بازار با اس��تفاده از هر کدام از‬ ‫آن ها است‪]14[ .‬‬

‫‪ .4‬پيكربندي شبكه ي هوشمند‬

‫ــــــمند‬

‫شكل ‪ -2‬مفاهيم اساسي‬ ‫پيكربندي شبكه ي‬ ‫هوشمند [‪]15‬‬

‫ش��بکه در برابر حوادث تأمین شده است و هم امنیت‬ ‫داده ها و ارتباطات‪ 8[ .‬و ‪]11‬‬

‫‪ .3‬نقد باور عمده در مورد رابطه ي‬ ‫شبكه هاي سنتي و هوشمند‬

‫ش��اید عمده ی مردم بر این باور باش��ند که ش��بکه ی‬ ‫هوش��مند‪ ،‬یک ش��بکه ی فوق العاده پیشرفته و جدید‬ ‫است که کام ً‬ ‫ال متفاوت از شبکه ی سنتی کنونی عمل‬ ‫می کند و در عین حال شبکه ی سنتی را شبکه ای غیر‬ ‫پیشرفته و حتی خیلی عادی در نظر می گیرند‪]14[ .‬‬

‫‪ .1-3‬استفاده از شبکه یکنونی به‬ ‫معنای استفاده از فناوری های‬ ‫قدیمی و کهنه نیست‬

‫اما باید گفت که برخالف تصور عامه‪ ،‬تفاوت واقعی‬ ‫شبکه ی سنتی و هوشمند نه در پیشرفته بودن شبکه ی‬

‫ش��بکه ي هوش��مند تلفیق��ی از مفاهی��م گوناگ��ون‪،‬‬ ‫فناوری ه��ای متع��دد و اقدامات��ی اس��ت ک��ه قصد‬ ‫پاس��خگويي به نيازهاي قرن ‪ 21‬را دارد‪ .‬این ش��بکه‬ ‫ب��رای تحقق نیازهای امروز‪ ،‬بای��د قادر به پیش بینی و‬ ‫پاسخگویی س��ریع به عملکرد و رفتار س��امانه و نیاز‬ ‫مصرف کنندگان باشد‪]15[ .‬‬ ‫بنابر دالیل مختلف که در زیر به ش��رح برخی از آنها‬ ‫می پردازی��م؛ ارایه ي تعریفی دقیق از یک ش��بکه ي‬ ‫هوشمند امری چالش برانگیز محسوب می شود‪.‬‬ ‫در ابتدا باید بگوییم که فقدان الگویی واحد که بتواند‬ ‫آینده ي ش��بکه  ي هوشمند را ترس��یم نماید موجب‬ ‫ش��ده اس��ت که مردم هر یک تصوی��ری متفاوت از‬ ‫تقابل فناوري‪ ،‬سامانه و مشتری در ذهن خود تشکیل‬ ‫دهن��د‪ .‬عامل دیگری که موجب عدم ارايه ي تعریفی‬ ‫دقیق از شبکه ي هوش��مند می گردد آن است که در‬ ‫زمان حال‪ ،‬این ش��بکه ها به مرحله ی پیاده س��ازی در‬ ‫نیامده ان��د‪ .‬به عبارت دیگر می ت��وان چنين گفت که‬ ‫امروزه بس��یاری از س��امانه ها و فناوري هایی که قرار‬ ‫اس��ت در آینده بخشی از شبکه ي هوشمند را تشکیل‬ ‫دهن��د‪ ،‬گس��ترش نیافته اند ی��ا آن که فق��ط نمونه ی‬ ‫آزمایشی از آنها ساخته شده است و یا مراحل اولیه ي‬ ‫آزمایش را س��پری می کنند‪ .‬هرچند عوامل ذکر شده‬ ‫حس عدم اطمینان به این شبکه ها را القا خواهد کرد؛‬ ‫اما از س��وی دیگر مفاهیم بنیادی این ش��بکه ها چنين‬

‫‪39‬‬


‫فرآینـــــد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪40‬‬

‫براي تنظيم كنندگان فراهم مي كند‪]10[.‬‬ ‫در جهان ش��بکه ی هوش��مند‪ ،‬تمام عناصر دخیل در‬ ‫ش��بکه مانند مردم و صنایع ب��رای مدیریت‪ ،‬کنترل و‬ ‫پاسخگویی به مشکالت ایجاد شده‪ ،‬ابزارهایی دارند‪،‬‬ ‫یعنی ه��م مردم و ه��م صنایع به یک ان��دازه در این‬ ‫سامانه نقش دارند‪.‬‬ ‫ب‪ .‬اتوماسيون‪ :‬با استفاده از اتوماسیون در شبکه و‬ ‫به كارگيري آن در حیط��ه ي مصرف کنندگان و نيز‬ ‫منابع تولید پراکنده‪ ،‬قابلیت اطمینان و پایداری شبکه‬ ‫افزایش می يابد‪]15[ .‬‬ ‫ج‪ .‬یکپارچه س�ازی مناب�ع پراكن�ده‪ :‬ام��روزه‬ ‫بهره ب��رداري از مناب��ع پراكن��ده و تجديدپذير براي‬ ‫تأمين انرژي ضروري به نظر مي رسد‪ .‬حمایت از منابع‬ ‫جايگزين و گزینه های ذخیره س��ازی موجب کاهش‬ ‫اث��رات محیطی ناش��ی از به كارگيري س��وخت های‬ ‫فس��یلی می ش��ود و بازدهی کلی س��امانه را افزایش‬ ‫می دهد‪]15[ .‬‬ ‫بای��د گفت که همچنین ش��بکه ی هوش��مند در واقع‬ ‫ترکیب��ی از س��خت افزارها‪ ،‬نرم افزاره��ا‪ ،‬ارتباط��ات‬ ‫هوش��مند میان آن ها و نیز مدیریتی است که بر روی‬ ‫ای��ن مجموعه ها اعمال می ش��ود‪ .‬از خصوصیات این‬ ‫ش��بکه می توان به امنیت و اطمینان ب��االی آن‪ ،‬تنوع‬ ‫بیش��تر خدم��ات و کیفی��ت باالتر ان��رژی الکتریکی‬ ‫تولیدی آن اشاره کرد‪]13[ .‬‬

‫حسي را از بین برده و انتظارات را از این شبکه روشن‬ ‫می سازد‪]15[ .‬‬ ‫تعری��ف دقیق ش��بکه ی هوش��مند از دی��دگاه نقش‬ ‫تنظیم کنندگی آن به دو دلیل مهم می باش��د‪ .‬نخست‬ ‫آن که مش��تريان‪ ،‬فروشندگان و تنظيم كنندگان را در‬ ‫رسيدن به دركي مش��ترک ياري مي كند و در ضمن‬ ‫چگونگ��ی این تعری��ف‪ ،‬چهارچ��وب الزم را برای‬ ‫شفاف س��ازی انتظارات از آن‪ ،‬تصمیمات تخصیص‬ ‫منابع و پیاده سازی اولویت ها فراهم می سازد‪]15[ .‬‬ ‫هر چند رس��یدن به تعریفی ساده و جهانی از شبکه ي‬ ‫هوش��مند‪ ،‬امری دش��وار به نظر می رسد‪ ،‬اما از طرفی‬ ‫دیگ��ر باید بی��ان نمود ك��ه در مجم��وع مفهوم کلی‬ ‫شبکه ي هوش��مند‪ ،‬مدرن سازی شبکه های الکتریکی‬ ‫موجود را در بر دارد‪ ،‬اما نظرات مختلفی وجود دارد‬ ‫که چگونه از مفهوم مدرن س��ازی برای دست يابي به‬ ‫یک خط مش��ی و تصمیم گی��ری در تخصيص منابع‪،‬‬ ‫تعبیر می شود‪]15[ .‬‬ ‫طراحی یک سامانه از ابتدایی ترین مرحله ي آن‪ ،‬عدم‬ ‫الزام در بهره گیری از س��امانه های س��ابق و پیروی از‬ ‫قوانین خاص‪ ،‬ام��کان بهره گيري از بهترین راه تلفيق‬ ‫فناوري ه��ای جدی��د را فراهم می س��ازد‪ ،‬ت��ا از این‬ ‫طریق به هدف مطلوب خود یعنی طراحی ش��بکه ای‬ ‫بی نق��ص و یک پارچه نايل ش��ویم‪ .‬از س��وی دیگر‬ ‫چش��م اندازهای متف��اوت م��ورد انتظار از ش��بکه ي‬ ‫هوش��مند منجر به ایجاد انتظارات متفاوتي از آن شده‬ ‫اس��ت؛ پس مس��أله ی دیگر آن اس��ت که این شبکه ‪ .5‬نتیجهگیری‬ ‫را باي��د طوری طراحی نمود که ب��ا نیازها و انتظارات همان طور که در این قسمت گفتیم‪ ،‬انرژی الکتریکی‬ ‫در زندگ��ی ام��روزه ی بش��ر اهمیتی انکار ناش��دنی‬ ‫اکثریت مشتریان تطابق داشته باشد‪]15[ .‬‬ ‫دارد‪ .‬ام��ا باید گفت که با وج��ود تمامی تالش ها در‬ ‫حوزه ی تولی��د‪ ،‬انتقال و توزیع قدرت‪ ،‬س��امانه های‬ ‫‪ .1-4‬شبكه ي هوشمند‪،‬‬ ‫شبكه اي يكپارچه‬ ‫کنونی ش��بکه ی قدرت پاس��خگوی نیاز بش��ر امروز‬ ‫اساساً شبکه ي ه��شمند ترکیبی از اطالعات و برنامه های نمی باش��ند و نیاز به زیرس��اخت ها و شبکه های نوین‬ ‫ارتباطی اس��ت که با مجموعه ي تولید‪ ،‬انتقال‪ ،‬توزیع و احساس می ش��ود‪ .‬در این شماره در کنار تالش برای‬ ‫فناوري ه��ای مرتبط با مصرف کنن��دگان پیوند برقرار اثبات ضرورت تجدید س��اختار در شبکه های قدرت‬ ‫می کند‪ .‬نیاز به یکپارچه سازی تمامی سامانه هایی که در با اس��تفاده از بیان اش��کاالت ش��بکه های س��نتی‪ ،‬به‬ ‫تولید و ذخیره س��ازی انرژی نقش دارند‪ ،‬یکی از اصول چگونگی و کیفیت این تجدید س��اختار نیز پرداختیم‬ ‫بنیادین اين شبكه تلقی می گردد‪ .‬زمانی یکپارچه سازی و گفتیم که بهترین حالت این سامانه ي جدید‪ ،‬اجرای‬ ‫موفقیت آمیز خواهد بود که از اطالعات و س��امانه هاي شبکه ی هوشمند می باش��د‪ .‬در کنار این قضیه خاطر‬ ‫ارتباطی به درستی استفاده شود‪ .‬سامانه ي یکپارچه سازی نش��ان کردیم که استفاده از شبکه های سنتی به معنای‬ ‫در ش��بکه ي هوشمند‪ ،‬تحقق سه مفهوم اساسی را دنبال کهنه بودن تجهیزات اس��تفاده ش��ده در آن ها و حتی‬ ‫قدیمی ب��ودن فناوری ه��ای مورد اس��تفاده در آن ها‬ ‫می کند‪]15[ :‬‬ ‫نیس��ت‪ .‬س��پس در بخش ‪ 4‬به بررسی پیکربندی کلی‬ ‫ال�ف‪ .‬مديري�ت مص�رف و باالب�ردن ق�درت شبکه های هوشمند پرداختیم و خاطر نشان کردیم که‬ ‫انتخاب کارب�ران‪ :‬پياده سازي چنين شبكه اي دسترسي اساس و پایه ی این شبکه ها‪ ،‬بر سه اصل «مدیریت بار‬ ‫مصرف کنندگان را به اطالعات ض��روری‪ ،‬میزان انرژی و مصرف»‪« ،‬اتوماسیون» و «استفاده از منابع پراکنده»‬ ‫مصرفی و فناوري هایی که آنان را در كنترل انرژی مصرفی استوار است‪.‬‬ ‫ياري می کند فراهم مي نمايد‪]15[ .‬‬ ‫در ش��ماره های آینده به بررس��ی جزیی تر و دقیق تر‬ ‫عالوه بر كنترل آگاهانه ي بار توس��ط مشتركان‪ ،‬چنين ش��بکه های هوش��مند و ویژگی های اصل��ی آن ها با‬ ‫شبكه اي امكان مديريت مستقيم بار مصرف كنندگان را رویکرد دست یابی به سه اصل باال می پردازیم‪.‬‬

‫منــابع‪:‬‬ ‫‪1. List of power outages. Available at:‬‬ ‫_‪http://en.wikipedia.org/wiki/List_of‬‬ ‫‪power_outages‬‬ ‫‪2. Northeast blackout of 2003 . Available‬‬ ‫‪at : www.Wikipedia.org‬‬ ‫‪3. SMART grid, Smart Future‬‬ ‫‪available at : http://teslagiet.com/‬‬ ‫_‪softwares/index.php?option=com‬‬ ‫&‪ontent&view=article&id=87:smart-grid‬‬ ‫‪catid=41:presentation&Itemid=59‬‬ ‫‪4. The smart grid _ prepared for the U.S.‬‬ ‫‪Department of Energy by Litos Strategic‬‬ ‫‪Communication under contract No. DE‬‬‫‪AC26-04NT41817, Subtask 560.01.04‬‬ ‫‪5. Smart Grid . Available at : www.‬‬ ‫‪Wikipedia.org‬‬ ‫‪6. Masoud Amin, Bruce F.Wollenberg,‬‬ ‫‪“Toward a Smart Grid”, IEEE Power‬‬ ‫‪energy magazine, IEEE Power and‬‬ ‫‪Energy Magazine‬‬ ‫‪ .7‬اهلل ی��ار براری‪« ،‬نس��ل جدید فناوری ه��اي مخابراتی در‬ ‫ش��بکه هاي الکتریکی هوشمند»‪ ،‬نخستین همایش شبکه های‬ ‫الکتریکی هوشمند‪ ،‬دانشگاه صنعتی شریف‪ ،‬مهرماه ‪1389‬‬ ‫‪ . 8‬محمد جعفری‪« ،‬شبکه های الکتریکی هوشمند‪-‬پروژه ی‬ ‫کارشناس��ی مهندسی برق قدرت»‪ ،‬استاد راهنما جناب آقای‬ ‫دکتر افشارنیا‪ ،‬دانشکده ی مهندسی برق و کامپیوتر‪ ،‬پردیس‬ ‫دانشکده های فنی‪ ،‬دانشگاه تهران‪ ،‬تابستان ‪1390‬‬ ‫‪ .9‬فرام��رز س��پری‪ ،‬علیرض��ا وه��اب زاده‪ ،‬محم��د جعفری‬ ‫“شبکه هاي هوشمند پشتیبان خانه هاي هوشمند در شبکه هاي‬ ‫توزیع نس��ل آینده”‪ ،‬نخستین همایش ش��بکه های الکتریکی‬ ‫هوشمند‪ ،‬دانشگاه صنعتی شریف‪ ،‬مهرماه ‪1389‬‬ ‫‪ .10‬محمد جعفری‪“ ،‬شبکه های هوشمند”‪ ،‬گزارش کارآموزی‪،‬‬ ‫اس��تاد راهنما دکتر فریدونیان‪ ،‬اس��تاد کارآموزی دکتر لس��انی‪،‬‬ ‫آزمایشگاه پژوهشی سیستم و ماشین های الکتریکی‪ ،‬دانشکده ی‬ ‫مهندسیبرقوکامپیوتر‪،‬پردیسدانشکده هایفنی‪،‬دانشگاهتهران‪،‬‬ ‫تابستان‪1390‬‬ ‫‪.11‬هادی مدقق ‪،‬بهناز ثابت« ‪،‬فراسامانه ی هوشمند اندازه گیری‬ ‫و مدیریت انرژی( فهام ‪)،‬نخستین همایش شبکه های الکتریکی‬ ‫هوش��مند (مقاله ی دعوتی)‪ ،‬دانش��گاه صنعتی شریف‪ ،‬مهرماه‬ ‫‪1389‬‬ ‫‪12. Smart Grid . Available at: Retrieved‬‬ ‫_‪from http://en.wikipedia.org/wiki/Smart‬‬ ‫‪grid‬‬ ‫‪13. Smartgrid &integration of renewable‬‬ ‫‪energy resources‬‬ ‫‪14. The convergence of high_tech and‬‬ ‫‪so_called low_tech , Available at : The‬‬ ‫‪convergence of high_tech and so_called‬‬ ‫‪low_tech‬‬ ‫‪15. An Introduction – Smart grid 101 .‬‬ ‫‪Roger Levy, Lead Consultant .‬‬ ‫‪Februrary 2010 . Available at : http://‬‬ ‫‪www.naruc.org/FERC/SmartGrid101/‬‬ ‫‪SmartGrid101-Introduction.pdf‬‬


‫قسمت هشــــتم‬

‫‪--------------‬‬‫‪DCS‬هاي سـاخت‬ ‫شركت ‪ABB‬‬ ‫‪---------------‬‬

‫‪Station for configuration of Advant Controller 400 Series‬‬ ‫‪and Advant Controller 100 Series‬‬ ‫;‪• Advant Station 140 Engineering‬‬ ‫‪Station for configuration of Advant Controller 100 Series‬‬

‫فرآینـــــد‬

‫‪---------------‬‬

‫به منظ��ور مهندس��ي س��امانه ي ‪ 800xA‬در نص��ب و اجراي ابزار‌ه��اي مختلف‬ ‫مهندسي از رايانه ‌هايي تحت عنوان ايستگاه‌هاي مهندسي استفاده مي‌شود كه سري‬ ‫‪ Advant Station 100‬يك نمونه از اين رايانه  ها مي‌باشد‪.‬‬ ‫ايس��تگاه‌هاي مهندس��ي ‪ AS 100 ES‬رایانه‌ه��ای ش��خصی با دوامي هس��تند كه‬ ‫مش��خصات مورد نياز محيط‌هاي ‪ OCSAdvant‬را ب��رآورده مي‌كنند‪ .‬به طوري‬ ‫كه برای کارهاي س��طح فيلد همچون مهندس��ی ‪ ،offline‬برنامه نویسی ‪Online‬‬ ‫(ارتباط مس��تقيم ب��ه كنترل كننده ب��ا امكان ويراي��ش برنامه ي منطق��ي)‪ ،‬تعمیر و‬ ‫نگهداری و ردیابی خطا هس��تند‪ .‬ايستگاه‌هاي مهندسي ‪ AS 100 ES‬در دو نسخه‬ ‫ارايه مي‌شوند‪:‬‬ ‫;‪• Advant Station 140 Engineering‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫معرفـیمعمـاري‬ ‫سامــــانه‌هاي‬ ‫كنتــــرل‪DCS‬‬ ‫مطــرح دنيـــا‬

‫‪ . 6‬سامانه ی مهندسي‬ ‫‪ .1-6‬سخت افزار مهندسي‬

‫مهندسصادقاکبــری‬

‫پژوهشگروکارشناسارشد‬ ‫کنترل و ابزار دقیق‬

‫‪sadegh_akbari@yahoo.com‬‬

‫‪41‬‬


‫کنــــترل‬

‫شكل ‪ .15‬نمونه اي‬ ‫از يك ايستگاه‬ ‫مهندسي ‪Advant‬‬ ‫‪140 Station‬‬

‫‪ .2-6‬ابزار طراحي و پياده سازي‬ ‫منطق كنترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫شركت ‪ ABB‬از عنوان ‪ Control IT‬براي بسته ي‬ ‫نرم‌اف��زاري مربوط ب��ه انجام وظاي��ف و فعاليت‌هاي‬ ‫كنترل‌كننده‌ه��اي ‪ Industrial IT‬ياد مي‌كند‪ .‬اين‬ ‫بس��ته داراي ابزار مهندس��ي تحت عنوان ‪Control‬‬ ‫‪ Builder‬مي‌باش��د ك��ه داراي نس��خه‌هاي مختلف‬ ‫براي كنترل‌كننده‌ها مي‌باش��د‪ .‬ش��كل ‪ 16‬مشخصات‬ ‫ابزار ‪ Control Builder M‬را كه براي پيكربندي‬ ‫كنترل‌كننده‌هاي ‪ 800xA‬اس��تفاده مي‌ش��ود‪ ،‬نش��ان‬ ‫مي‌دهد‪.‬‬

‫شكل ‪ .16‬مشخصات ابزار طراحي منطق‬ ‫‪Control Builder M‬‬

‫در ح��ال حاض��ر اب��زار مهندس��ي كنترل‌كننده‌‌هاي‬ ‫س��ري ‪ 800‬در س��امانه ي ‪ َ800x‬نسخه ي ‪Control‬‬ ‫‪ Builder M‬مي‌باش��د‪ .‬ك��ه ي��ك مجموع��ه ابزار‬ ‫جام��ع‪ ،‬چن��د كارب��ره ب��راي طراح��ي‪ ،‬مهندس��ي‪،‬‬ ‫راه‌ان��دازي‪ ،1‬تش��خيص خطا و عيب‌ياب��ي و تعمير و‬ ‫نگهداري پروژه‌هاي اتوماس��يون مي‌باش��د‪ .‬اين ابزار‬ ‫ب��راي پياده‌س��ازي برنام��ه ي كنترل از ي��ك محيط‬ ‫‪2‬‬ ‫يا راب��ط كاربري به ص��ورت نم��ودار تابع‪-‬چارت‬ ‫اس��تفاده مي‌كند؛ ابزار مربوطه ‪Function Chart‬‬ ‫‪ Builder‬نام دارد‪ .‬ش��كل ‪ 17‬واس��ط كاربري ابزار‬ ‫‪ Function Chart Builder‬را براي پياده‌سازي‬ ‫منط��ق كنت��رل نش��ان مي‌ده��د‪ .‬ماژول‌ه��اي اصلي‬ ‫تشكيل‌دهنده ي ‪ Control Builder‬عبارتند از‪:‬‬ ‫)‪• Application Builder (APB‬‬ ‫)‪• Function Chart Builder (FCB‬‬ ‫)‪• Bus Configuration Builder (BCB‬‬ ‫‪• On-line Builder (ONB) option‬‬ ‫‪and the library AMPL PC and DB‬‬ ‫‪Element Libraries. ‬‬

‫‪42‬‬

‫‪1- Commissioning‬‬ ‫‪2- Function-chart-oriented‬‬


‫کنــــترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫شكل ‪ .17‬طراحي توابع‬ ‫منطقي با برنامه ي‬ ‫‪Function Chart Builder‬‬

‫‪ .7‬نرم‌افزار ‪Industrial IT‬‬

‫س��امانه ي ‪ 800xA‬ب��راي عملي��ات مهندس��ي نظير‬ ‫پيكربندي كنترل‌كننده‌ها‪ ،‬پياده‌س��ازي منطق كنترل‪،‬‬ ‫كنت��رل و پايش فرآيند‪ ،‬فرآيند‪ ،‬مديريت اطالعات و‬ ‫غيره از بس��ته ي محصوالت نرم‌افزاري ‪Industrial‬‬ ‫‪ IT‬اس��تفاده مي‌كن��د كه ش��امل بي��ش از ‪ 30‬ابزار و‬ ‫م��اژول نرم‌اف��زاري مي‌باش��د‪ .‬از ميان اين بس��ته‌هاي‬ ‫نرم‌افزاري دو بسته ي ‪ ControlIT‬و ‪OperateIT‬‬ ‫كه به ترتيب ماژول‌هاي طراحي و پياده‌س��ازي كنترل‬ ‫و واس��ط كاربري پاي��ش پلنت مي‌باش��ند از اهميت‬ ‫خاصي برخوردار هس��تند و در اي��ن بخش از مقاله به‬ ‫توصيف اين دو بسنده شده است‪.‬‬

‫‪ .1-7‬مشخصه‌هاي ‪Industrial IT‬‬

‫سامانه ي ‪ Industrial IT‬راه حل‌های اتوماسیون‬ ‫راباشعارافزایشبهره‌وریازطريقمعمارییکپارچه سازی‬ ‫سامانه ارايه مي‌دهد‪ .‬موارد اين یکپارچه‌سازی در جدول‬ ‫‪ 11‬آمده است‪.‬‬

‫‪43‬‬


‫جدول ‪ .11‬فهرست راه‌حل‌هاي اتوماسيون ‪Industrial IT‬‬

‫کنــــترل‬

‫‪Integrated‬‬ ‫‪information‬‬ ‫فراهم ساختن امكان دسترسي‬ ‫به كل اطالعات پلنت از طريق‬ ‫ي��ك پنج��ره و برخ��ورداري‬ ‫از ي��ك معم��اري س��امانه ي‬ ‫يكپارچه‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪Efficient‬‬ ‫‪engineering‬‬ ‫فراهم كردن مهندسي كارآمد‬ ‫از طري��ق ورود اطالع��ات ب��ه‬ ‫موقع‪ ،‬ایجاد خودکار ش��یء و‬ ‫استفاده ي دوباره و آسان از راه‬ ‫حل های موجود‬

‫‪Highly scalable‬‬ ‫با داشتن قابليت انعطاف باال‪ ،‬به‬ ‫عنوان يك راه‌حل‌ بهینه در تمام‬ ‫موقعیت‌ه��ا‪ ،‬از کوچک ترین‬ ‫كاربرد‌ها ت��ا بزرگ ترین آنها‬ ‫مطرح مي‌باشد‪.‬‬

‫‪Open‬‬ ‫‪Communications‬‬ ‫ب��ا بهره‌گي��ري از س��امانه‌هاي‬ ‫اس��تاندارد و تكنولوژي‌ه��اي‬ ‫فيلدباس امكان ارتباطات باز را‬ ‫فراهم مي‌كند‪.‬‬

‫‪Unrivalled scope‬‬ ‫اراي��ه ي طیف گس��ترده ای از‬ ‫محص��والت پش��تيباني‌كننده‬ ‫و قاب��ل بكارگي��ري ب��ا‬ ‫‪Industrial IT‬‬

‫‪44‬‬

‫شكل ‪ .18‬محصوالت ‪ Industrial IT‬و سير تحول آن ها‬

‫شكل ‪ .19‬كاربرد‌ بسته‌هاي‬ ‫‪Industrial IT‬‬


‫جدول‪.12‬فهرس��تبس��ته هاینرم‌افزاريپش��تيبانيكننده يس��امانه ي‪IndustrialIT‬‬

‫‪2‬‬

‫‪Engineer IT‬‬

‫بسته ي نرم‌افزاري براي انجام وظايف مهندسي پلنت با كاهش فعاليت‌هاي مهندسي و باال بردن كارايي؛ به بيان ديگر ابزارهاي نرم افزاري قدرتمند ‪ABB‬‬ ‫برای پيكرندي سریع سامانه های اتوماسیون و تجهیزات فرآیند از جمله گرافیک‪ ،‬طرح و جانمايي فیزیکی و توليد مستندات است‪.‬‬

‫‪3‬‬

‫‪Optimize IT‬‬

‫مجموعه ي نرم‌افزار بهینه سازی فرآیند و دارایی‌ها مي‌باشد‪ .‬كه برای به حداکثر رساندن عملکرد طراحی شده است‪.‬‬

‫‪4‬‬

‫‪Protect IT‬‬

‫راه حل هاي ‪ ABB‬برای محافظت همه جانبه از كاركنان و تجهیزات در برابر خطر برق‪ ،‬آتش سوزی و ایمنی گاز‪ ،‬خاموش کردن اضطراری‪ ،‬و غيره‬ ‫مي‌باشد‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫‪Support IT‬‬

‫راه‌حل‌هاي ‪ ABB‬براي مديريت و تعمير و نگهداري پيش‌گيرانه؛ به طوري كه طیف وسیعی از خدمات پشتیبانی را از طريق خبرنامه‌ها و تأمين‬ ‫قطعات یدکی‪ ،‬ارتقا و آموزش فراهم مي‌كند‪ .‬به عبارت ديگر محصوالت و خدمات ‪ ABB‬براي به حداکثر رساندن ارزش دارایی ها در سراسر چرخه ي‬ ‫حیات کل‪ ،‬مانند نصب‪ ،‬راه اندازی‪ ،‬آموزش و تعمیر و نگهداری است‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫‪Simulate IT‬‬

‫نرم‌افزار شبيه‌سازي پالت‌فورم ‪ ،800xA‬ابزار شبیه سازی دینامیک و ابزار‌هاي مدل سازی کسب و کار برای توسعه ي راهبردهای اتوماسیون‪،‬‬ ‫سامانه های تولید‪ ،‬فرآیندهای کسب و کار مي‌باشد‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫‪Inform IT‬‬

‫امكان ذخیره سازی امن‪ ،‬درازمدت و قابلیت بازیابی قدرتمند برای تمام انواع داده‌های تولید شده از تمام بخش‌هاي سامانه را فراهم مي‌كند‪ .‬همچنين‬ ‫براي تعامل با اپراتور‪ ،‬با بسته ي ‪ Operate IT‬فرآيند پورتال یکپارچه شده است‪.‬‬

‫‪8‬‬

‫‪Robotics IT‬‬

‫بسته ي نرم افزاري براي امور كنترل بازو‌هاي رباتيك صنعتي شامل ربات‌هاي قدرتمند و دقیق ‪ ABB‬و لوازم جانبی آن‪ ،‬به همراه تمام ابزار‌هاي الزم‬ ‫برای شبیه سازی‪ ،‬پیکربندی و کنترل در طيف گسترده ای از وظایف‬

‫‪9‬‬

‫‪Comply IT‬‬

‫راه‌حل‌هايي برای نظارت و گزارش‌گيري جهت سرعت بخشيدن به انطباق و سازگاري با با سازمان‌های نظارتی و کیفی مانند محیط زیست‪ ،‬بهداشت‬ ‫و ایمنی‬

‫‪10‬‬

‫‪PropulsionIT‬‬

‫سامانه ‌های مهندسی و ماژوالر برای پیشرانش‪ ،‬ناوبری‪ ،‬و موقعیت کشتی های دریایی و تجهیزات دریایی مي‌باشد‪.‬‬

‫‪11‬‬

‫‪Sustain IT‬‬

‫‪12‬‬

‫‪Analyze IT‬‬

‫سامانه ‌ها و نرم افزارهايي برای اندازه گیری و تجزیه و تحلیل ترکیب محصول‪ ،‬از جمله تجزیه و تحلیل گاز و مایع‪ ،‬طیف سنجی‪ ،‬کروماتوگرافی‪ ،‬و‬ ‫غيره‬

‫‪13‬‬

‫‪Measure IT‬‬

‫ابزار‌هاي مديريت؛ براي پيكربندي و كاليبراسيون تجهيزات ابزاردقيق حسگرها‪ ،‬اسکنرها‪ ،‬و محصوالت تصویربرداری ‪ ABB‬برای نظارت بر‬ ‫متغیرهايی مانند نیرو‪ ،‬گشتاور‪ ،‬تنش‪ ،‬مجاورت‪ ،‬ولتاژ‪ ،‬و غيره‬

‫‪14‬‬

‫‪Drive IT‬‬

‫راه‌حل‌های ‪ ABB‬براي موتورها‪ ،‬راه انداز‌ها جهت فراهم كردن و بهبود بهره‌وری در سامانه‌هاي حرکتي‪ ،‬گشتاور‪ ،‬سرعت و موقعیت و به طور خالصه‬ ‫براي پيكربندي و برنامه‌ريزي راه اندازها‬

‫‪15‬‬

‫‪Control IT‬‬

‫شامل بسته پيكربندي كنترل‌كننده‌ها و پياده‌سازي منطق كنترل مي‌باشد‪ .‬به عبارت ديگر مجموعه سخت افزار‪ ،‬نرم افزار ‪ ،‬و سامانه های ‪ ABB‬برای‬ ‫کنترل‪ ،‬نظارت بالدرنگ و مدیریت متغیرهای عملیاتی مي‌باشد‪.‬‬

‫‪16‬‬

‫‪Collaborate IT‬‬

‫راه‌حل‌های نرم افزاري به منظور بهبود تعامل بین تأمین کنندگان‪ ،‬تولیدکنندگان‪ ،‬و مشتریان برای به حداکثر رساندن ارزش افزوده در عصر تجارت‬ ‫الکترونیک مي‌باشد‪.‬‬

‫‪17‬‬

‫‪IT Produce‬‬

‫بسته ي نرم‌افزار مديريت جامع دستورالعمل و كنترل توليد دسته‌اي و به عبارت ديگر ابزار‌هاي ردیابی و ساخت قابل تکرار و برنامه‌ریزی برای پردازش‬ ‫دسته‌ای‪ ،‬مدیریت ثبت مدارک و تدارکات‬

‫‪18‬‬

‫‪Power IT‬‬

‫محصوالت و راه‌حل‌هاي ‪ ABB‬برای تأ‌مین‪ ،‬تنظیم‪ ،‬تبدیل و توزیع برق قدرت در طیف گسترده‌ای از ولتاژ و کاربردها‬

‫‪IT Integrate‬‬

‫شامل ابزار‌ها و مؤلفه‌هاي اجرايي براي توسعه ي برنامه‌هاي جديد ‪ Industrial IT‬و يا درج برنامه‌ها و ابزار‌هاي موجود‬

‫‪Consult IT‬‬

‫خدمات مشاوره‌ای ‪ ABB‬برای کمک به بسیاری از منابع انسانی‪ ،‬دارایی‌های فیزیکی‪ ،‬و فرآیندهای گروهي‬

‫‪19‬‬

‫‪20‬‬

‫‪21‬‬ ‫‪22‬‬

‫‪Field IT‬‬ ‫‪DesignIT‬‬

‫‪23‬‬

‫‪CommunicateIT‬‬

‫‪24‬‬

‫‪AdviseIT‬‬

‫‪25‬‬

‫‪ProfileIT‬‬

‫‪26‬‬

‫‪PlanIT‬‬ ‫‪FinanceIT‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪1‬‬

‫‪Operate IT‬‬

‫نرم‌افزار واسط كاربري براي پايش و كنترل عمليات پلنت؛ كه خود اين بسته از ماژول‌هاي مختلف تشكيل شده است‪.‬‬

‫کنــــترل‬

‫رديف برچسب برنامه‬

‫توضيح‬

‫محصوالت و خدمات ‪ ABB‬برای حمایت از کاربران در نظارت از محیط زیست خود و شیوه‌های کسب و کار پایدار مي باشد‪.‬‬

‫ابزار‌هاي مديريت دستگاه‌هاي هوشمند فيلدباس و نگهداري داده‌هاي فرآيند در مواقع وقوع ايراد‬

‫نرم افزار و خدمات ويژه برای بهینه سازی فرآیند طراحی برای محصوالت نهایی‪ ،‬تجهیزات اصلی یا كل يك پلنت تولیدی‬

‫ابزارهای اتصال و شبکه برای تضمين ظرفیت‪ ،‬قابلیت اطمینان و امنیت بیشتر برای ارتباطات سازمانی‬ ‫ابزار‌هاي نرم افزاري‪ ABB‬برای ارزیابی پارامترهای فرآیند‪ ،‬کیفیت محصول‪ ،‬پايش وضعیت تجهیزات‪ ،‬به همراه ابزار‌هاي تشخیص و اقدامات توصیه‬ ‫شده‬ ‫دستگاه‌ها و نرم افزارهاي ‪ ABB‬برای پروفایل و بهینه سازی متغیرهای فیزیکی محصول از قبیل وزن پايه‪ ،‬شفافيت‪ ،‬ضخامت پوشش‪ ،‬و غیره‬ ‫نرم افزار و خدمات به منظور بهبود کارایی کسب و کار و پلنت از طریق پیش بینی‪ ،‬برنامه ریزی ظرفیت‪ ،‬برنامه ریزی و تدارکات‬ ‫خدمات مالی برای حمایت از مدیریت چرخه ي عمر و تأمین قطعات سامانه هاي ‪ Industrial IT‬و یا دارایی های دیگر‬

‫‪45‬‬


‫کنــــترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬ ‫شكل ‪ .20‬مثالي از‬ ‫پيكربندي سامانه ي پورتال‬ ‫فرآیند نسخه ي ‪A‬‬

‫‪ .2-7‬ابزار كنترل فرآيند‪ /‬عمليات‬

‫‪46‬‬

‫به طور كلي ‪ ABB‬از مجموعه ابزار‌ها و نرم‌افزار‌هاي‬ ‫‪ HMI‬كه ب��راي مواردي چون كنترل‪ ،‬پايش فرآيند‬ ‫و عمليات اس��تفاده مي‌شود از عنوان ‪Opearation‬‬ ‫يا واس��ط اپراتوري ياد مي‌كند‪ .‬به طوري كه نرم‌افزار‬ ‫مهندس��ي آن با عن��وان ‪ OperateIT‬يا ‪Process‬‬ ‫‪ Portal‬مطرح است‪ .‬سامانه ي ‪ 800xA‬براي كنترل‪،‬‬ ‫پايش عمليات فرآيند در پلنت توس��ط اپراتور‌ها و و‬ ‫همچني��ن طراحي گرافيك صفحات فرآيند توس��ط‬ ‫مهندس��ان از مجموعه اب��زار ‪Process Portal B‬‬ ‫استفاده مي‌كند‪.‬‬ ‫س��امانه ي ‪ 800xA‬ب��راي طراح��ي راب��ط كاربري‬ ‫و گرافي��ك صفح��ات فرآيند از بس��ته ي نرم‌افزاري‬

‫‪ 3 OperateIT‬استفاده مي‌كند كه به فرآيند پورتال‬ ‫نيز معروف مي‌باش��د‪‌.‬نس��خه ي ‪ 2.0‬پورتال پردازش‬ ‫‪ OperateIT‬در نوامبر ‪ 2004‬منتشر شد‪.‬‬ ‫نرم‌اف��زار پورت��ال پ��ردازش ‪ OperateIT‬ي��ك‬ ‫واس��ط انسان ماش��ين (‪ )HSI‬مبتني بر ویندوز و وب‬ ‫پايه مي‌باش��د ك��ه رويه و رویکرد ش��یء‌گرا را برای‬ ‫یکپارچه‌س��ازی اطالعات و ناوب��ری کاربر در درون‬ ‫ی��ک محیط پنج��ره ي یکنواخت فراه��م مي‌كند‪ .‬به‬ ‫عبارت ديگر اين نرم‌اف��زار مجموعه برنامه ي ‪ABB‬‬ ‫‌ب��راي كنترل‪ ،‬مديري��ت‪ ،‬پايش و نماي��ش اطالعات‬ ‫فرآيند مي‌باش��د‪ .‬پی��روی از اس��تانداردهای صنعتی‬

‫‪3- Operator IT Process Portal‬‬

‫از قبی��ل اکتیو ایک��س‪ HTML ،4‬پویا‪OLEDB ،‬‬ ‫و ‪ OPC‬ب��ه ش��ما ای��ن ام��کان را می‌دهد ك��ه این‬ ‫محصوالت ‪ HSI‬را در یک محیط یکپارچه با دیگر‬ ‫برنامه‌ه��ای ‪ ABB Industrial IT‬و برنامه‌ه��ا از‬ ‫شركت‌هاي ديگر اجرا شود‪.‬‬ ‫اين نرم‌افزار همچنين مجموع��ه‌ای پایه از نرم افزارها‬ ‫و تم��ام قابلیت‌های س��نتی ‪ HSI‬از جمل��ه مدیریت‬ ‫رویداد‪/‬زنگ هش��دار‪ ،5‬صفح��ات نمایش گرافیکی‬ ‫سفارش��ی‪ ،‬صفح��ات تنظي��م عناص��ر پلن��ت‪ 6‬و‬ ‫نمایش��گرهای تنظیم‪ ،‬روندنما‌ها‪ 7‬و توليد گزارش را‬ ‫‪4- ActiveX‬‬ ‫‪5- Event/Alarm Management‬‬ ‫‪6- Faceplate‬‬ ‫‪7- Trending‬‬


‫کنــــترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫پوش��ش می دهد‪ .‬همچنين پورتال فرآیند مواردي از‬ ‫قبيل به اش��تراک گذاری اطالعات یکپارچه‪ ،‬ناوبری‬ ‫بصری‪ ،‬و مهندس��ی کارآمد را ني��ز فراهم می‌کند‪ .‬به‬ ‫کارگی��ری معماری کالینت س��رور واقع��ی‪ ،‬امكان‬ ‫دسترس��ی به تمام توابع مورد نیاز در س��رور‪ ،‬را را با‬ ‫حقوق  امنیتی مناسب برای کاربران فراهم می‌سازد‪.‬‬ ‫اين بسته نيز همانند ابزار ‪ Contol Builder‬داراي‬ ‫ويراش‌هاي مختلف زير است‪:‬‬ ‫‪• Operate IT -Process Portal A‬‬ ‫‪Version 2.1‬‬ ‫‪• Operate IT -Process Portal B‬‬ ‫‪• Operate IT - Process Portal Version‬‬

‫‪B1.1‬‬ ‫‪• Operate IT - Process Portal‬‬ ‫‪Version B2‬‬ ‫پورت��ال فرآیند نس��خه ي ‪ ،A‬يك واس��ط اپراتوري‬ ‫مبتنی بر وین��دوز برای نظارت و کنترل س��امانه های‬ ‫کنترل فرآیند مي‌باشد‪ .‬رابط کاربري پورتال فرآیند‬ ‫نسخه ي ‪ A‬می‌تواند برای دسته‌هاي مختلف کاربر‌ي‬ ‫از جمل��ه اپراتورها‪ ،‬مهندس��ان و كاركنان نگهداری‬ ‫سفارش��ی گردد‪ .‬ماژول‌هاي اصلي تش��كيل‌‌دهنده ي‬ ‫پورتال فرآيند ‪ A‬عبارتند از‪:‬‬ ‫‪• Operator Workplace‬‬ ‫‪• Process Graphics / Graphics‬‬

‫پورتال فرآیند ‪ A‬را می توان هم به كنترل كننده‌هاي‬ ‫‪ ABB‬و هم کنترل كننده‌هاي ساير شركت‌ها متصل‬ ‫كرد‪ .‬بس��ته به ن��وع کنت��رل کننده‪ ،‬فرآین��د پورتال‪،‬‬ ‫س��طوح مختل��ف پياده‌س��ازي کنترل كننده ‌ه��ا ارايه‬ ‫می ده��د‪ .‬مثالي از كنترل‌كننده‌هاي پش��تيباني ش��ده‬ ‫عبارت است از‪:‬‬ ‫‪•AC 800 M/C‬‬ ‫‪•Advant Controller 400 Series, with‬‬ ‫‪Master software‬‬ ‫‪•MasterPiece 200/1 Series‬‬ ‫‪•Controllers via OPC (Data Access‬‬ ‫(‪and Alarm & Event‬‬ ‫اي��ن نس��خه از پورت��ال فرآين��د‪ ،‬نس��خه ي انتخاب‬

‫ش��ده براي ارتقا و توس��عه ي محص��والت اپراتوري‬ ‫‪( AdvaCommand‬پانل‌ه��اي اپرات��وري)‪،‬‬ ‫پانل‌هاي س��ري ‪ MasterView 800/1‬و ارتقا و‬ ‫توسعه ي محصوالت قبلي ‪ OPerateIT‬مي‌باشد‪.‬‬

‫‪Builder‬‬ ‫‪• Alarm and Event‬‬ ‫‪• Trend‬‬ ‫‪• Historian‬‬ ‫‪• System Status‬‬ ‫‪• Plant Explorer Workplace‬‬

‫‪ .3-7‬ماژول ‪Graphics Builder‬‬

‫سازنده ي گرافیک‪ ،‬يكي از ماژول‌هاي پورتال فرآيند‬ ‫‪ A‬مي‌باش��د كه برای طراح��ي و پیکربندی گرافیک‬ ‫صفحات نمایش‪ ،‬عناص��ر گرافیکی‪ ،‬صفحات تنظيم‬ ‫عناصر پلنت‪ 8‬اس��تفاده می‌ش��ود‪ .‬اين ماژول همچنین‬ ‫ب��رای ایج��اد المان‌ه��اي گراف��کي ب��راي مؤلفه‌هاي‬ ‫فرآيند نيز استفاده می‌شود‪ .‬سازنده ي گرافیک مبتني‬ ‫‪8- faceplates‬‬

‫شكل ‪ .21‬نمايي از محيط طراحي صفحات گرافيكي‬ ‫فرآيند در ماژول ‪Graphics Builder‬‬

‫‪47‬‬


‫ش��كل ‪ .22‬پانل‌هاي‬ ‫نمايش سري ‪800‬‬

‫کنــــترل‬ ‫جدول ‪ .13‬نرم‌افزار كنترل و پايش‬ ‫ساير سامانه‌هاي ‪DCS ABB‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫عنوان سامانه ی ‪DCS‬‬

‫نرم‌افزار كنترل‬

‫نرم‌افزار كنترل فرآيند(مانيتورينگ )‬ ‫واسط اپراتوري‬

‫‪800xA‬‬

‫‪Control Builder M‬‬

‫)‪Industrial IT System 800xA Operations (Process Portal‬‬

‫‪Advant OCS with Master‬‬ ‫‪SW‬‬

‫‪1-Control Builder A, For Controller 100 and 400‬‬ ‫‪Series, 2- Advant Station 100 Series Engineering‬‬ ‫‪Stations‬‬

‫‪Industrial IT System 800xA Operations‬‬

‫‪MOD 300 Controllers‬‬

‫‪AdvaBuild 2,AdvaBuild 3, MOD 300‬‬ ‫‪Configurator‬‬

‫‪AdvaCommand , Multibus Console, Process Portal‬‬

‫‪Harmony/INFI 90‬‬

‫‪S+ Engineering’s Composer tools‬‬

‫‪S+ Operations,800xA Process Portal‬‬

‫‪Symphony Melody‬‬

‫‪AC 870P Composer‬‬

‫‪S+ Operations‬‬

‫‪Symphony DCI System‬‬ ‫‪Six‬‬

‫‪Controlware, CTK3200 in 1996, Composer CTK‬‬ ‫‪in 1997‬‬

‫‪Conductor NT, Conductor UX, PWC and XDC Consoles,‬‬ ‫‪DCI-4000 Consoles, DCI-5000 Consoles‬‬

‫‪Satt OCS‬‬

‫‪DOX 10 ‬‬

‫‪SattLine, SattGraph 5000‬‬

‫‪Compact 800‬‬

‫‪Compact Control Builder‬‬

‫‪Compact HMI 800, Panel 800‬‬

‫‪Freelance‬‬

‫‪Control Builder F‬‬

‫‪DigiVis, 800xA Operations‬‬

‫‪Symphony Plus‬‬

‫‪S+ Engineering‬‬

‫‪S+ Operations‬‬

‫ب��ر ویژوال بیس��یک مایکروس��افت بوده و از بیش��تر‬ ‫قابلیت ه��ای آن بهره گیری مي‌كن��د‪ .‬به طوري كه در‬ ‫محيط ‪ IDE‬آن تقريباً مش��ابه ‪ VB‬مي‌باشد‪ .‬هرگونه‬ ‫مؤلف��ه ی کنترل اکتیو ایکس را می توان به اين محيط‬ ‫گرافیکی اضافه و استفاده كرد‪.‬‬

‫‪ .4-7‬پانل‌هاي نمايش‬

‫‪48‬‬

‫ادامه يافت‪ .‬نس��خه ي تحت وین��دوز ‪Enterprise‬‬ ‫‪ Historian ‬كه در سال ‪ 2001‬منتشر شد محصولي‬ ‫اس��ت که ام��روزه به تدریج ب��ه س��امانه ي مدیریت‬ ‫اطالعات ‪ 800xA‬تکامل یافته است‪.‬‬

‫‪ .8‬نرم‌افزار كنترل و‬ ‫پايش ساير سامانه‌هاي ‪ABB DCS‬‬

‫ع�لاوه‌ بر س��امانه‌هاي واس��ط اپرات��وري نرم‌افزاري ج��دول ‪ 14‬فهرس��ت ابزار‌ه��اي نرم‌اف��زاري ب��راي‬ ‫مبتني بر رايانه ي ش��خصي‪ ،‬پانل‌هاي نمايش و تنظيم پياده سازي منطق كنترل و واس��ط اپراتوري در ساير‬ ‫تجهي��زات در فيلد وجود دارند كه خانواده ي ‪ ABB‬سامانه‌هاي ‪ ABB DCS‬را نشان مي‌دهد‪.‬‬ ‫‪ Panel 800‬از اين دس��ته مي‌باش��د و داراي ‪ 5‬نوع‬ ‫‍‪Control Builder A‬‬ ‫پانل لمسي با اندازه ي ‪ 14‬تا ‪ 15‬اينچ مي‌باشد‪.‬‬ ‫مجموعه‌ای از برنامه‌های کارب��ردی برای پیکربندی‬ ‫و برنامه نویسی بصری س��امانه های کنترل‪Advant‬‬ ‫‪ .5-7‬مدیریت اطالعات‬ ‫‪9‬‬ ‫‪Advant master‬‬ ‫با نرم افزار مس��تر مي‌باش��د‪ .‬اين برنام��ه ارتقا يافته ي‬ ‫مدیری��ت اطالعات به عن��وان بخش��ی جدایی ناپذیر محصول قبلي به نام پیکربندی کنترل ‪ AMPL‬است‪.‬‬ ‫از س��امانه ي ‪ Advant Master‬از زم��ان معرف��ی این برنامه پیکربندی ‪ offline‬و ‪ online‬سامانه های‬ ‫آن مطرح مي‌باش��د؛ به طوري كه با انتش��ار سامانه ي زیر را پشتيباني مي‌كند‪:‬‬ ‫‪• Advant Controller 100 Series (AC‬‬ ‫‪ SuperView‬ش��روع و پس از آن توسط نرم افزار‬ ‫‪ AdvaInform‬به عنوان بخشی از ایستگاه مدیریت‬ ‫اطالع��ات (‪Advan Station 500 )IMS‬‬ ‫‪9- Master‬‬

‫)‪55/70/80/110/160‬‬ ‫‪• Advant Controller 400 Series (AC‬‬ ‫)‪410/450‬‬ ‫)‪• Advant Controller 100 (AC 100‬‬ ‫‪OPC Server and Process Portal‬‬ ‫‪Control Builder A has built-in‬‬ ‫‪support for PROFIBUS, LON, and‬‬ ‫‪HART and supports Process Portal.‬‬ ‫اي��ن برنام��ه ب��ه ص��ورت ذات��ي از گذرگاه‌ه��اي‬ ‫‪ HART LON ،PROFIBUS‬و همچني��ن‬ ‫برنامه ي ‪ Process Portal‬پشتيباني مي‌نمايد‪.‬‬

‫‪ .9‬ساختار شبكه‬

‫همان طور كه در معماري ‪ 800xA‬اشاره شد سامانه ي‬ ‫‪ 800xA‬در س��طوح مختل��ف پلن��ت از ش��بكه ‌هاي‬ ‫مختلف استفاده مي‌كند‪ .‬به طوري كه گذرگاه اصلي‬ ‫در مدل ‪ AC 800M‬از نوع اترنت مي‌باشد‪ .‬ولي در‬ ‫مدل ‪ AC870P‬از دو نوع گذرگاه س��اخت ‪ABB‬‬ ‫استفاده مي‌شود كه عبارتند از‪:‬‬ ‫• ‪ Cnet‬براي اتصال بين كنترل كننده‌ها‬ ‫• ‪ Onet‬براياتصالبينكنترلكننده‌هاوسامانه يپايش‬


‫کنــــترل‬

‫كار اي��ن س��امانه تب��ادل س��يگنال‌هاي كنترل��ي بين‬ ‫بخش ه��اي مختل��ف اس��ت اين س��امانه در س��ری‬ ‫‪ AC400‬از چندين نوع لينك ارتباطي تشكيل شده‬ ‫است كه عبارتند از‪:‬‬ ‫)‪1-Master Bus 300 (MB 300‬‬ ‫)‪2- Master Bus 200 (MB 200‬‬ ‫‪3-Master Fieldbus‬‬ ‫‪4-RCOM‬‬

‫برای برقراری ارتباط بین تجهیزات ابزاردقیق از لینک‬ ‫فیلدباس استفاده می کند به طوری که برای ارتباطات‬ ‫فیلدباس از پروتکل های زیر بهره می برد‪.‬‬ ‫‪• Advant Fieldbus 100‬‬ ‫‪• PROFIBUS-DP‬‬ ‫‪• RCOM/RCOM+‬‬ ‫‪• Master Fieldbus‬‬ ‫‪• LONWORKS Network Interface.‬‬ ‫لین��ک ‪ Master Field Bus‬ي��ك لينك ارتباطي‬ ‫سرعت باال با س��رعت انتقال ‪ 2 Mbit/s‬بوده و اين‬ ‫لينك براي اتصال واحدهاي ‪ REMOTE I/O‬در‬ ‫الين‌ها به مس��تر پيس استفاده مي‌شود‪ .‬در اين لينك‬ ‫ب��راي فواصل اتصال تا ‪ 25‬مت��ر از كابل دو زوجي و‬ ‫براي فواصل تا‪ 750‬متر كابل كواكسيال از نوع‪RG‬‬ ‫‪ 11/U‬با امپدانس ‪ 75‬اهم استفاده مي‌گردد‪.‬‬

‫‪ .1-9‬سامانه ي ارتباطي در‬ ‫كنترل‌كننده‌هاي سري ‪Master Field Bus .3-1-9 Advant 400‬‬

‫‪MasterBus 300 .1-1-9‬‬ ‫(‪)MB300‬‬

‫لینک ارتباطی ش��بکه ي ‪ Control Network‬در‬ ‫س��امانه های سری ‪ AC 400‬می باش��د که دارای دو‬ ‫نوع است‪:‬‬ ‫‪• Master Bus 300‬‬ ‫‪• Master Bus 300E‬‬ ‫لين��ك ارتباط��ي از نوع س��ريال س��نكرون ‪ .4-1-9 (HALF‬ارتباطات با سامانه های بیرونی‬ ‫)‪ DUPLEX‬با سرعت باال بوده و سرعت انتقال روي در س��امانه ي مبتنی بر کنترل کنن��ده ي ‪ AC450‬برای‬ ‫اي��ن گذرگاه برابر ‪Mbit/s 10‬اس��ت‪ .‬اين لينك چند برقراری ارتباطات بیرونی از لینک های زیر بهره می برد‪.‬‬ ‫اتصالي با سگمنت‌هاي داخلي از يك كابل كواكسيال‬ ‫‪• EXCOM‬‬ ‫است‪ .‬بيشينه طول هر سگمنت ‪ 24.3‬متر بوده و با استفاده‬ ‫)‪• MultiVendor Interface (MVI‬‬ ‫از تكرار كننده طول آن مي تواند ‪ 500‬متر برسد‪ .‬نوع اين‬ ‫)‪• MODBUS (via CI532V02‬‬ ‫كابل كواكسيال اترنت است‪.‬‬ ‫)‪• MODBUS (via CI534V02‬‬ ‫)‪• Siemens 3964(R) (via CI532V03‬‬ ‫‪MB 200 .2-1-9‬‬ ‫)‪• Allen-Bradley DF1 (via CI534V04‬‬ ‫ش��کل‪ .23‬نمون��ه اي از‬ ‫يك لين��ك ارتباط��ي از نوع س��ريال و آس��نكرون‬ ‫‪• Free-programmable protocol (via‬‬ ‫پیاده سازی لینک ارتباطی‬ ‫)‪ (HALF DUPLEX‬و اس��تاندارد ‪RS422‬‬ ‫)‪CI535‬‬ ‫‪RCOM‬‬ ‫با س��رعت متوس��ط و برابر ‪ 153/6 Kbit/s‬اس��ت ‪.‬‬ ‫‪--------------------------------‬‬‫ب��راي اتصال نقطه به نقط��ه و حداكثر فاصله ي ‪2000‬‬ ‫‪10- Master view‬‬ ‫‪11- Master piece‬‬

‫منبع‬

‫‪http://www.abb.com/‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫• ‪ Advant Field Bus‬ب��رای ارتب��اط بی��ن‬ ‫تجهیزات ابزاردقیق پلنت‬

‫متر است از اين لينك براي اتصال مستر ويو‪ 10‬به مستر‬ ‫پيس‪ 11‬اس��تفاده مي‌گردد‪ .‬نوع كابل آن چهار سيمه‬ ‫از نوع ‪ NETWIL G87‬مي‌باشد‪.‬‬

‫‪• Free-programmable protocol (via‬‬ ‫)‪CI538‬‬ ‫‪• GCOM‬‬ ‫‪• HART‬‬ ‫‪• RCOM‬‬ ‫پروتکل ‪ RCOM‬یک لينك ب��راي فواصل ارتباطي‬ ‫خيلي طوالني می باشد که قادر به اتصال نقطه به نقطه و‬ ‫يا اتصال چند نقطه اي است‪ .‬در اين لينك از مودم وكابل‬ ‫دو زوج سيم استفاده مي‌شود كه استاندارد انتقال داده از‬ ‫نوع ‪ V24‬مي باشد‪ .‬سري كنترل كننده ي‌‪AC 450‬‬ ‫بيشتر اين لينك‌ها راپشتيباني مي‌كند‪.‬‬

‫‪49‬‬


‫کنــــترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫مدیریتگــ�ردشپالـت ها‬ ‫در صنـعت خودروســازی‬ ‫با اســتفاده ازســـامانه ي‬

‫شناسايي به کمک امواج رادیویی یا ‪ RFID‬به مفهوم‬ ‫تعیین موقعیت یک ش��خص یا یک شئ با استفاده از‬ ‫فرکانس رادیویی می باشد‪.‬‬

‫‪RFID‬‬

‫‪ .1-2‬اجزاي اصلی سامانه ی ‪ RFID‬و‬ ‫نحوه يعملکردآن‬

‫این س��امانه از سه جزء اصلی تش��کیل شده است که‬ ‫عبارتند از‪:‬‬

‫‪ .1-2-1‬برچسب‬

‫مهندسعلیرضاباقرمحمدی‬ ‫کارشناس اداره برنامه ریزی‬ ‫نگهداریوتحویلقطعاتخارجی‬

‫مهندس حسین گمار‬ ‫کارشناس اداره برنامه ریزی‬ ‫نگهداری و تحویل قطعات داخلی‬

‫شرکت خودروسازی سایپا – مدیریت دریافت ‪ ،‬نگهداری و تحویل مواد‬

‫واژه های کلیدی ‪،SP :‬‬ ‫‪ ،GP‬پالت‪ ،‬قرائت­ كننده‪،‬‬ ‫برچسب‪RFID ،‬‬

‫‪50‬‬

‫‪ .1‬مقدمه‬ ‫‪ .1-1‬معرفی ‪RFID‬‬

‫‪2‬‬

‫برچس��ب شامل یک ريزتراشه ي متصل به یک آنتن‬ ‫می باش��د و به فراخ��ور نیاز و کاربرد در ش��کل ها و‬ ‫اندازه ه��ای مختلفی برای فرکانس های مش��خص و‬ ‫محدوده ي کاری معین طراحی می گردد‪.‬‬ ‫برچسب ها به دو نوع فعال ‪4‬و غيرفعال ‪5‬تقسیم شده اند‪.‬‬ ‫در برچسب هاي غيرفعال انرژی از طریق قرائتگر‪]1[ 6‬‬ ‫اخذ شده و برچسب فعال می گردد‪ .‬در برچسب های‬ ‫فعال باتری مخصوصی تعبیه ش��ده ک��ه با انرژی این‬ ‫مقال��ه ي حاضر پ��س از معرفی فناوری شناس��ایی با باتری‪ ،‬برچسب قدرت بیشتری پیدا کرده و فاصله ای‬ ‫امواج رادیویی‪ )RFID( 1‬به تشریح چگونگي عملکرد چندین برابر برچسب غيرفعال را پوشش مي دهد‪.‬‬ ‫آن می پردازد‪ .‬س��پس با بررس��ی حوزه  ه��ای کاربرد‬ ‫‪ ،RFID‬در خصوص کاربردهای این فناوري در صنعت ‪ .1-2-2‬قرائتکننده‬ ‫خودروس��ازی در س��ه حوزه ي کلی‪ ،‬ردیابی قطعات‪ ،‬این جزء معموالً به یک سامانه ی رايانه اي متصل است‬ ‫مدیریت اموال س��رمایه ای و وسایل حمل و نقل بحث و مانند اس��کنر بارکد عمل می کن��د‪ .‬در بعضی انواع‬ ‫می نمای��د‪ .‬در ادامه با مطالعه ي م��وردی در خصوص آن‪ ،‬بات��ری تعبیه ش��ده که تا بت��وان از آن به صورت‬ ‫فرآیند گردش پالت ها در ش��رکت سایپا به عنوان یکی متحرك برای عملیات خواندن برچس��ب ها اس��تفاده‬ ‫از معضالت اساس��ی لجس��تیکی در زنجیره ي تأمین نمود‪ .‬قرائت کننده ارتباط بین س��امانه ي اطالعاتی و‬ ‫این ش��رکت‪ ،‬به تش��ریح فرآیند جاری و معضالت آن برچسب ها را برقرار می کند‪.‬‬ ‫پرداخته و با مقایس��ه ي قابلیت ه��ا و محدودیت های‬ ‫موج��ود در کلی��ه ي روش ه��ای قابل اج��را از قبیل ‪ .1-2-3‬آنتن‬ ‫س��امانه های بارکدین��گ‪ ،‬و انواع س��امانه های ردیابی آنت��ن به قرائ��ت کننده متص��ل اس��ت و در اندازه ها‬ ‫از طریمواج رادیویی‪ ،‬با پیش��نهاد بکارگیری س��امانه و س��اختارهاي مختلف براس��اس فاصل��ه ي ارتباط و‬ ‫‪ RFID‬پس��یو جهت مدیریت گردش پالت ها به بیان بهره وری مورد نظر طراحی می ش��ود‪ .‬آنتن برچسب‬ ‫کلیات نحوه ي پیاده سازی آن در راستای حل مشکالت‬ ‫ج��اری می پردازد‪ .‬این مقاله با ارايه ي نکات تکمیلی و‬ ‫‪2-Tag‬‬ ‫نتیجه گیری پایان خواهد يافت‪.‬‬ ‫‪3-Micro Chip‬‬ ‫‪1-Radio Frequency Identification‬‬

‫‪3‬‬

‫‪4-Active‬‬ ‫‪5-Passive‬‬ ‫‪6-Reader‬‬


‫‪ .1-3‬انواع سامانه هاي ‪RFID‬‬ ‫‪ .1-3-1‬سامانه ی بسته [‪]2‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪ .1-3-2‬سامانه ی باز [‪]3‬‬

‫را فعال ک��رده و اطالعات آن را با انتش��ار پالس های در ای��ن س��امانه ش��ئ م��ورد ردیابی قابل برگش��ت‬ ‫رادیويی انتقال می دهد‪.‬‬ ‫نمی باش��د؛ به همين دليل برچسب بعد از مدتی از بین‬ ‫می رود مانند بس��ته های پس��تی‪ ،‬پارچه‪ ،‬مواد غذایی‬ ‫‪ .1-2-4‬ایستگاه‬ ‫و اجناس مغازه ه��ای مختلف‪ .‬در این س��امانه قیمت‬ ‫مجموعه ي آنتن و قرائت کننده را ایس��تگاه می نامند‪ .‬برچسب ها نقش تعیین کننده ای دارد‪.‬‬ ‫ایستگاه مي تواند اطالعات ذخیره شده در برچسب را‬ ‫بخواند و آن را با اطالعات جدید به روز نماید‪.‬‬ ‫‪ .2‬تاریخچه ي ‪RFID‬‬ ‫برای این سامانه‪ ،‬نرم افزاری بسته به کاربرد مورد نظر بس��یاری از موضوع��ات و مطال��ب در گذرگاه های‬ ‫قابل طراحی است‪.‬‬ ‫زمان‪ ،‬مبهم و پیچیده می باش��ند‪ .‬بررس��ی تاریخچه ي‬ ‫ش��کل ‪ 1‬اجزاي اصلی سامانه ی ‪ RFID‬و چگونگي ‪ RFID‬س��خت و چالش برانگیز است‪ ،‬اما با بررسی‬ ‫ارتباط آنها را نمایش می دهد‪]2[ .‬‬ ‫تاریخ ما می توانیم درهایی از آینده را بگشاییم‪.‬‬

‫کنــــترل‬

‫در این سامانه برچس��ب های مورد استفاده برای یک‬ ‫کاال نس��بتاً دايم می باشند‪ .‬برچسب روی کاالیی زده‬ ‫می ش��ود که به دست مش��تری رفته و مجددا ً عودت‬ ‫داده مي شود مانند‪ ،‬کتاب در کتابخانه و هر جایی که‬ ‫اموال در یک چرخه حرکت می کنند‪ .‬از ویژگی های‬ ‫برچس��ب های مورد استفاده در این سامانه می توان به‬ ‫عمر طوالنی و امکان قرار گرفتن در ش��رایط دشوار‬ ‫اشاره نمود‪.‬‬

‫قرن نوزدهم ميالدي نقط��ه ی عطفی به منظور درک‬ ‫بنیادین انرژی الکترومغناطیس می باشد‪ .‬در سال ‪1846‬‬ ‫ی��ک محقق انگلیس��ی به ن��ام ‪Michel Faraday‬‬ ‫عنوان نمود ک��ه نور و ام��واج‪ ،‬بخش هایی از انرژی‬ ‫مغناطیسی هس��تند‪ .[2[.‬در همان سال یک فیزیکدان‬ ‫اس��کاتلندی ب��ه ن��ام ‪James Clerk Maxwell‬‬ ‫تئ��وری اي را پیرام��ون حرکت الکتریس��ته و انرژی‬ ‫مغناطیس��ی در امواج متقاطع و با سرعت مساوی نور‪،‬‬ ‫منتشر کرد‪.‬‬ ‫در س��ال ‪،Heinrich Rudolf Hertz 1887‬‬ ‫فیزیک��دان آلمانی ثاب��ت کرد ام��واج متقاطع بلندی‬ ‫وج��ود دارند ک��ه می توانند در س��رعت نور حرکت‬ ‫نموده و منعکس ش��وند‪ .‬این انعکاس و قطبی ش��دن‬ ‫همچون نور می باشد‪.‬‬ ‫در س��ال ‪ Emst.F.W، 1906‬موفق به اثبات وجود‬ ‫امواج پیوس��ته و ارسال سیگنال های رادیویی گردید‪،‬‬ ‫که این موفقیت شروع ارتباطات رادیویی مدرن بود‪.‬‬ ‫در اواس��ط قرن بیس��تم و به ويژه در کشاکش جنگ‬ ‫جهان��ی دوم تولد رادار در آزمایش��گاه های علمی به‬ ‫خصوص توسط متفقین به عنوان تکنیکی برای تعیین‬ ‫اهداف‪ ،‬پیگیری شده و توسعه یافت ‪.‬‬ ‫ای��ن مطالعات ادامه یافت تا س��ال ‪ 1960‬که مقدمات‬ ‫شکوفایی ‪ RFID‬به وسیله ی ‪ R.F.Hamylton‬با‬ ‫تئوری الکترومغناطیس بوجود آمد‪ .‬حسگرها و نقاط‬ ‫کنترلی نیز بعد از سال ‪ 1960‬پدید آمدند‪.‬‬ ‫ده��ه ي ‪ ، 90‬دوران��ی با اهمیت در س��یر پیش��رفت و‬ ‫ش��کوفایی ‪ RFID‬به شمار می آید‪ .‬در این دهه برای‬ ‫اولی��ن بار قابلی��ت پروتکلی چندگانه ب��رای دریافت‬ ‫عوارض پدید آمد‪ .‬ابزار فوق برای اولین بار در جهان‪،‬‬ ‫در س��ال ‪ 1991‬در ایالت اوکالهامای آمریکا و برای‬ ‫کنترل س��رعت و اخذ عوارض وس��ايل نقلیه در نقاط‬ ‫متعدد بزرگراه های آن ایالت نصب گردید‪ .‬بعد از آن‬ ‫در س��ال ‪ 1992‬در منطقه ي هاس��تون نیز قرائتگرهای‬ ‫مربوط��ه جهت ایج��اد ی��ک س��امانه یی یکپارچه با‬ ‫همسایه ي جنوبی اوکالهاما نصب گردید ‪.‬‬ ‫در اروپا نیز کاربرده��ای متعددی از فناوري ‪RFID‬‬ ‫در صنع��ت و اقتصاد ایجاد گردی��د‪ .‬در این دهه این‬ ‫سامانه جهت کنترل استارت تعداد زیادی از خودروها‬ ‫مورد استفاده قرار گرفت‪ .‬این سامانه با کاربری هایی‬ ‫همچون کارت های بازی‪ ،‬توزیع س��وخت‪ ،‬اطالعات‬ ‫وس��ايل نقلیه و ‪ ....‬کاربردی گسترده یافت‪ .‬توسعه ي‬ ‫این فناوری در شرکت های بزرگی همچون ‪،CGA‬‬ ‫‪ Bosch ،Alcatel‬و ‪ ...‬ادام��ه یاف��ت‪ .‬در ای��ن دهه‬ ‫برخ��ی از کاربرده��ای ‪ RFID‬از قبی��ل‪ ،‬پرداخ��ت‬ ‫ع��وارض‪ ،‬در کش��ورهای دیگری چون‪ ،‬اس��ترالیا ‪،‬‬ ‫چین‪ ،‬برزیل ‪ ،‬هونگ کونگ و ‪....‬گسترش یافت‪.‬‬ ‫در سال های اخیر نیز این فناوری در بسیاری از عرصه های‬ ‫اقتصادی و صنعتی حاضر بوده‪ ،‬پیشرفت های شگرفی در‬ ‫اين زمينه به ويژه در س��اخت پردازشگرهای خودکار و‬ ‫وسايل ارتباطی پدید آمده است‪]3] .‬‬

‫‪51‬‬


‫‪ .3‬حوزه ه�ایکارب�رد ‪]4[ RFID‬‬

‫کنــــترل‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪52‬‬

‫‪ .5‬کاربردهای ‪ ‌RFID‬در صنعت‬ ‫خودروسازی‬

‫توسعه ی‪ RFID‬درپنجحوزه یکلیدیتعریفمی شود‪:‬‬ ‫‪ R‬در صنعت خودروسازی‬ ‫کاربردهای فناوري ‪‌ FID‬‬ ‫مدیری�ت زنجی�ره ي تأمی�ن‪ :‬مانن��د (مدیریت را می ت��وان در س��ه گروه‪ ،‬ش��امل ردیابی قطعات‪،‬‬ ‫زنجی��ره ي تأمی��ن ب��رای مش��تری و خ��رده فروش‪ ،‬مدیری��ت اموال س��رمایه ای و وس��ایل حمل و نقل‬ ‫واس��طه های دولتی‪ ،‬بازارهای صنعتی‪ ،‬ش��رکت های مطرح نمود‪.‬‬ ‫بازرگانی بزرگ و متوسط)‬ ‫تولی�د موج�ودی در ح�ال س�اخت‪ :‬مانن��د‬ ‫فرآیند مونتاژ خودرو‪ ،‬تولی��دات صنعتی‪ ،‬تولید مواد‬ ‫نفتی و شیمیایی‬ ‫‪ .3-3‬مدیری�ت اموال‪ :‬مانن��د مدیریت اموال در‬ ‫بازارهای صنعتی‪ ،‬ردیابی در فرودگاه و شرکت های‬ ‫مس��افربری هوای��ی‪ ،‬مدیریت محوط��ه ي نگهداری‬ ‫خودرو‪ ،‬ردیابی اموال عمومی‬ ‫‪ .3-4‬امنی�ت و کنت�رل دس�تیابی‪ :‬مانند ردیابی‬ ‫کانتینرها‪ ،‬امنیت ملی‬

‫‪ .5-1‬ردیابی قطعات‬

‫ام��کان ردیابی قطعات در زنجیره ي تأمین می تواند‬ ‫بهبودهای��ی در ارتباط ب��ا مدیری��ت موجودی ها‪،‬‬ ‫تصدی��ق نام تج��اری‪ ،‬کنترل س��رقت‪ ،‬مونتاژ و نیز‬ ‫فعالیت ه��ای خدم��ات پس از فروش چ��ون تعمیر‬ ‫و نگه��داری‪ ،‬فراخوانی و بازیاف��ت ایجاد نماید‪ .‬به‬ ‫منظور دس��تیابی به ای��ن مهم می توان برچس��ب را‬ ‫مس��تقیم برروی قطع��ه [‪ ]5‬و یا بر روی بس��ته بندی‬ ‫قطع��ات یا تجهی��زات حامل آنها نص��ب نمود‪ .‬در‬ ‫روش دوم ممکن اس��ت هر برچسب برای شناسایی‬ ‫بیش از یک آیتم اس��تفاده ش��ده و موجب کاهش‬ ‫هزینه ها ش��ود به ويژه اگر ظروف بسته بندی قابلیت‬ ‫استفاده ي مجدد را داشته باشند‪.‬‬

‫قابلی�ت ردیاب�ی‪ :‬مانند بهداش��ت و داروس��ازی‪،‬‬ ‫ردیاب��ی تولیدات غذای��ی‪ ،‬مدیریت طی��ور‪ ،‬ردیابی مدیریت موجودی ها‬ ‫ه��دف از مدیری��ت موجودی ه��ا حف��ظ س��طح‬ ‫نامه ها و بسته های پستی‬ ‫موجودی در کم ترین حد ممک��ن‪ ،‬بدون مواجه با‬ ‫کمبود می باش��د‪ .‬در صنعت خودروس��ازی کشور‬ ‫‪ .4‬پیاده سازی سامانه ‪ RFID‬در‬ ‫زنجیره ي ارزش صنعت خودروسازی انبارها از وسعت قابل توجهی برخوردارند و گاهی‬ ‫[‪]5‬‬ ‫تا ‪ 3000‬نوع از قطعات مختلف را در آنها نگهداری‬ ‫ش��رکت های متع��ددی در زنجی��ره ي ارزش صنعت می نماین��د‪ .‬بنابراین مدیری��ت موجودی ها در این‬ ‫خودروس��ازی ]‪ [4‬مشارکت دارند‪ .‬این زنجیره شامل صنعت مستلزم برنامه ریزی دقیق بر مبنای برنامه های‬ ‫تأمین کنندگان‪ ،‬ارايه دهندگان خدمات لجس��تیکی‪ ،‬تولید‪ ،‬ذخیره در دس��ت‪ ،‬قطعات در گردش و حتی‬ ‫زمان هاي کوتاه بارگیری می باش��د‪ .‬در این راس��تا‬ ‫سازندگان‪ ،‬فروشندگان و گاراژها می باشد‪.‬‬ ‫پیاده س��ازی س��امانه ی ‪ RFID‬در این زنجی��ره مزایا و فناوری ‪ RFID‬می تواند اطالع��ات قابل اطمینانی‬ ‫هزینه هایی را برای هر یک از اجزاي آن به دنبال دارد‪ .‬در ارتباط با قطع��ات در گردش و میزان موجودی‬

‫تأمین کننده‬

‫سازنده‬

‫فروشنده‬

‫گاراژ‬

‫هزینه ­ها‬

‫· برچسب­گذاری‬ ‫· تغییرات فرآیند تولید‬ ‫· ایجاد زیرساخت‬ ‫قرائتگرها‬

‫· ایجاد زیرساخت قرائتگرها‬ ‫· یکپارچه­سازی زیر‬ ‫ساختارهاي اطالعاتی موجود‬

‫· ایجاد زیرساخت‬ ‫قرائتگرها‬

‫· ایجاد زیرساخت قرائتگرها‬

‫مزایا‬

‫· توزیع‬ ‫· کنترل سرقت‬

‫· مدیریت موجودی ­ها‬ ‫· کنترل سرقت‬ ‫· تصدیق نام تجاری‬ ‫· مونتاژ‬ ‫· توزیع‬ ‫· پشتیبانی جهت فراخوانی‬ ‫· بازیافت‬

‫· توزیع‬ ‫· کنترل سرقت‬ ‫· تصدیق نام تجاری‬

‫· تعمیر و نگهداری‬ ‫· تصدیق نام تجاری‬

‫مدیریتگــ�ردشپالـت ها‬ ‫در صنـعت خودروســازی‬ ‫با اســتفاده ازســـامانه ي‬

‫‪RFID‬‬


‫کنــــترل‬

‫آنها در هر موقعیت مکانی‪ ،‬را با سرعت باال و تقریباً‬ ‫بدون دخالت انسان ارايه نماید‪.‬‬ ‫مزایای استفاده از ‪ RFID‬در مديريت موجودي ها‬ ‫به قرار زير است‪:‬‬ ‫•‪  ‬کاهش سطح موجودی اطمینان‬ ‫•‪  ‬جلوگیری از خروج ناخواسته مواد‬ ‫•‪  ‬دقت و سرعت باالی جریان قطعات‬ ‫•‪  ‬کاهش هزینه ي باالی سفارشات اضطراری‬ ‫•‪  ‬حذف نیاز به جس��تجوي قطعات مفقود شده (در‬ ‫صورتی که از سامانه ‪ [6] RTLS‬بهره جوییم)‬ ‫•‪  ‬کنترل خودکار ورودی ها و خروجی ها‬ ‫•‪  ‬پشتیبانی از سامانه ی ‪[7[ VMI‬‬

‫‪ .5-1-3‬کنترل سرقت‬

‫س��رقت یکی از اساس��ی ترین معض�لات در انواع‬ ‫زنجیره های تامین می باشد‪ .‬اقالمی که از قفسه های‬ ‫فروش��ندگان س��رقت می ش��وند‪ ،‬س��هم ناچیزی از‬ ‫مجم��وع کل س��رقت از قطعات خودرو را‪ ،‬ش��امل‬ ‫می گردند‪ .‬عموماً س��رقت قطعات خودرو در حمل‬ ‫و نقل‪ ،‬توزیع (س��رقت درون سازمانی) و موجودی‬ ‫س��ازندگان (س��رقت برون س��ازمانی) رخ می دهد‪.‬‬ ‫بمنظور شناسایی و ردیابی‪ ،‬قطعات مورد نظر باید به‬ ‫برچسب های ‪ RFID‬مجهز گردیده و اطالعات بین‬ ‫تامین کنندگان‪ ،‬سازندگان و فروشندگان به اشتراک‬ ‫گذاشته شود‪ .‬بنابراین قرائتگرها در مکان های توزیع‬ ‫قطعات نص��ب می گردند (برای مث��ال در خروجی‬ ‫انبارها)‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬اطالع رس��انی س��ریع از بروز سرقت و کمک به‬ ‫شناسایی نقاط ضعف زنجیره تأمین‬ ‫•‪  ‬ایجاد مانع جهت فروش اقالم سرقت شده‬

‫‪ .5-1-4‬خودکارسازی مونتاژ‬

‫به س��ه روش مختلف م��ی توان از فن��اوری ‪RFID‬‬ ‫جهت بهبود فرآیند مونتاژ بهره جست‪.‬‬ ‫اول این که با نصب برچسب بر روی کلیه قطعات هر‬ ‫خ��ودرو (حدود ‪ 13000‬قطع��ه) فرآیندهای تولید به‬ ‫طور کامل خودکارسازی گردند‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬یکپارچه سازی کنترل کیفیت جامع‬ ‫•‪  ‬وج��ود اطالع��ات موجودی در حال س��اخت در‬ ‫هر لحظ��ه‪ ،‬برنامه ری��زی خروجی واقع��ی را مقدور‬ ‫می سازد‪.‬‬ ‫•‪  ‬پشتیبانی از بهبود مستمر فرآیند تولید‬ ‫•‪  ‬انعطاف پذیری در استفاده از ماشین آالت‬ ‫•‪  ‬حذف فعالیت های دس��تی کارگر و خطای نیروی‬ ‫انسانی‬ ‫در روش دوم برچسب تنها بر روی قطعاتی که تقاضای آن‬ ‫متغیری از سفارشات مشتری است‪ ،‬نصب می گردند که به‬ ‫آن"مدیریتساختبرمبنایسفارش"[‪ ]8‬می گویند‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬اجتناب از بروز خطا در پیکربندی خودرو‬ ‫•‪  ‬مونتاژ س��ریع تر با خودکارسازی برخی از مراحل‬ ‫کنترل کیفیت‬ ‫سومین روش که امروزه در ارتباط با موضوع ردیابی‬ ‫در برخی از کارخانه ها اجرا شده‪" ،‬موجودی در حال‬ ‫س��اخت"[‪]9‬می باش��د که در آن برچسب ‪ RFID‬بر‬ ‫روی خ��ودرو و یا حمل کنن��ده آن در فرآیند مونتاژ‬ ‫نصب می گردد‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬افزایش دقت برنامه ریزی خروجی‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪ .5-1-2‬تصدیق نام تجاری‬

‫تولید و عرضه ی قطعات تقلبی خودرو اثر مخربی بر‬ ‫تجارت قطعات یدکی داشته و سود کلی سازندگان‬ ‫را تحت تأثیر قرار می دهد‪ RFID .‬این مش��کل را‬ ‫حل نموده است‪ ،‬به این منظور تأمین کنندگان باید‬ ‫کلیه ی محصوالتش��ان را برچسب گذاری نموده و‬ ‫شماره سریال منحصر بفردی در آنها ذخیره نمایند‪.‬‬ ‫جهت حفاظت از نام تجاری س��ازنده با مش��ارکت‬ ‫کلیه ی فروش��ندگان قطعات ‪ ،‬قرائتگرهای ‪RFID‬‬ ‫در ه��ر مکانی که قطعات فروخته می ش��وند نصب‬ ‫می گردد‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬تضمین فروش قطعات تصدیق شده‬ ‫•‪  ‬خ��ودداری از گارانت��ی قطع��ات تقلب��ی مورد‬ ‫مصرف‬ ‫•‪  ‬ش��انس بیش��تر جهت شناس��ایی قطعات تقلبی و‬ ‫مسدود نمودن بازار آنها‬ ‫•‪  ‬اطالعات فروش قطعات در هر واحد‬

‫‪53‬‬


‫کنــــترل‬

‫زی��ادی وج��ود دارند ک��ه برخی از آنه��ا به صورت‬ ‫مشترک اس��تفاده میگردند‪ .‬همانند مشکالتی که در‬ ‫کتابخانه اتفاق می افت��د گاهی اوقات کارگران ابزار‬ ‫آالت را ب��ر نم��ی گردانند و مادامی ک��ه ابزار آالت‬ ‫در مح��ل خود قرار نگیرند امکان پش��تیبانی مناس��ب‬ ‫از عملی��ات تولید مقدور نمی باش��د‪ .‬به همین منظور‬ ‫می توان ب��ا تگ گذاری جامع ابزار آالت به صورت‬ ‫خودکار آنها را کنترل نمود‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬ردیابی موقعیت استفاده از ابزار آالت‬ ‫•‪  ‬کنترل صحت کامل بودن ابزار آالت‬ ‫•‪  ‬توانایی یافتن ابزارهای مفقود شده‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪ .5-2-3‬ردیابی اموال دارای‬ ‫قابلیت استفاده مجدد‬

‫کانتینره��ا‪ ،‬قفس��ه ها و دیگر اموال مورد اس��تفاده در‬ ‫تولی��د و گردش محص��والت‪ ،‬دارایی ه��ای مدنظر‬ ‫در ترازنام��ه ها ب��وده که نیازمند مدیری��ت و ردیابی‬ ‫می باش��ند‪ .‬فناوری ‪ RFID‬با ردیابی مکان‪ ،‬محتوا و‬ ‫وضعیت ظروف حمل‪ ،‬س��ازندگان و شرکای تجاری‬ ‫آنها را قادر به مدیریت هزینه دارایی ها می نماید‪.‬‬ ‫•‪  ‬بهره برداری بهینه از ظرفیت ایستگاه های مونتاژ و‬ ‫کاهش زمان چرخه‬ ‫•‪  ‬افزای��ش کنترل کیفی��ت در برخی از مراحل تولید‬ ‫(مانند رنگ کاری)‬

‫‪ .5-1-5‬خدمات پس از فروش‬

‫‪54‬‬

‫بکارگی��ری فن��اوری ‪ ‌RFID‬جهت ارائ��ه ی خدمات‬ ‫پس از فروش بهبودهای��ی در زمینه تعمیر و نگهداری‪،‬‬ ‫فراخوان��ی و بازیافت ب��ه ارمغان م��ی آورد‪ .‬آگاهی از‬ ‫تاریخچ��ه ی قطعات بکار گرفته ش��ده در هر خودرو‪،‬‬ ‫نقش مهم��ی جهت تصمیم س��ازی به منظ��ور ارائه ی‬ ‫سرویسهای تعمیرات و نگهداری خودرو ایفا می نماید‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬مستندسازی خودکار تعمیرات انجام شده‬ ‫•‪  ‬پیشگیری از خطاهای تعمیر و نگهداری‬ ‫•‪  ‬نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه‬ ‫•‪  ‬درج اطالعات محصول روی قطعات یدکی‬ ‫فراخوان��ی عموم��ی محصوالت‪ ،‬گرانقیم��ت بوده و‬ ‫موجب تغییر تصویر خودروس��از در بازارهای هدف‬ ‫می گ��ردد‪ .‬به ع�لاوه در برخ��ی م��وارد به علت در‬ ‫دس��ترس نبودن اطالعات الزم جهت ردیابی قطعات‬ ‫کلیه ی محصوالت موج��ود در خط تولید فراخوانی‬ ‫می گردن��د‪ .‬بنابراین ب��ا بکارگیری س��امانه ‪RFID‬‬ ‫می توان فراخوانی را به صورت هوشمند انجام داد‪.‬‬ ‫در اروپ��ا طبق قانون‪ ،‬مس��ئولیت بازیاف��ت خودروها‬ ‫برعهده ی خودروس��ازان است و در این میان باید ‪85‬‬ ‫درصد قطعات خ��ودرو بازیافت گردند‪ .‬قبل از اقدام‬ ‫ب��ه بازیافت اقالم قابل فروش از س��ایر اقالم تفکیک‬

‫شده و اقالم قابل بازیافت گروه بندی می گردند‪ .‬با ‪ .5-3‬کاربردهای مرتبط با‬ ‫بهره گی��ری از فناوری ‪ RFID‬می توان این فرایند وسایل حمل و نقل‬

‫را مکانیزه نمود‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬طبقه بندی خودکار قطعات‬ ‫•‪  ‬تعیین ارزش قطعات قابل فروش به استناد سوابق‬ ‫مندرج در تگ هر قطعه‬

‫‪ .5-2‬مدیریت اموال سرمایه ای‬

‫بهطورکلیسیستمهایبسته‪ RFID‬ازمقبولیتبیشتری‬ ‫برخوردارند‪ .‬در صنعت خودروسازی موارد متعددی از‬ ‫بکارگیری برچس��ب های اکتیو جهت شناسایی پالتها‪،‬‬ ‫کانتینرها و دیگر دارایی های متحرک وجود دارد‪.‬‬

‫‪ .5-2-1‬ردیابی و مدیریت‬ ‫ظروفحمل‬

‫بمنظور ردیابی ظروف حمل از قبیل کانتینر‪ ،‬پالت‪،‬‬ ‫جعب��ه ه��ای پالس��تیکی و ‪ ...‬می ت��وان از فناوری‬ ‫‪ RFID‬در یک سامانه بسته استفاده نمود‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫•‪  ‬کاهش س��ردرگمی در جابجای��ی ظروف حمل و‬ ‫افزایش سرعت دسترسی به آنها جهت استفاده مجدد‬ ‫•‪  ‬جابجایی سریع کانتینرها در پایانه های محموله‬ ‫•‪  ‬افزایش کارایی منابع‬ ‫•‪  ‬ردیابی قطعات درون ظروف حمل‬

‫تکنولوژی ‪ RFID‬را می توان در خودروهای دارای‬ ‫وظای��ف خاص (مانند خودروه��ای عمومی) بمنظور‬ ‫تامین ایمنی و آ سایش مشتریان بکار برد‪.‬‬

‫‪ .5-3-1‬شناسایی‬

‫شناس��ایی یک خ��ودروی منحص��ر بفرد م��ی تواند‬ ‫برای مقاصد متعددی بکار رود‪ .‬برای مثال ش��ماره ی‬ ‫الکترونیکی هر وسیله را می توان در برچسب ‪RFID‬‬ ‫آن ذخیره نموده و از این طریق اقدام به شناس��ایی هر‬ ‫وسیله نمود‪ .‬به عالوه از این تگ می توان جهت ذخیره‬ ‫نمودن هر گونه مجوز برای وسایل نقلیه بهره جست‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫• مکان یابی خودروها‬ ‫• کنترل سرقت‬ ‫• بکارگیری در سامانه هایی پرداخت عوارض‬

‫‪.5-3-2‬کنترلدسترسی‬

‫امروزه بس��یاری از وس��ایل نقلیه به س��امانه های کنترل‬ ‫دسترس��ی و ورود از راه دور مجهز شده اند‪ .‬به صورت‬ ‫نمونه می توان بر روی س��وییچ خودرو یک چیپ رمز‬ ‫گذاری ش��ده به همراه یک فرستنده تعبیه نمود تا وقتی‬ ‫س��وییچ در محل خود قرار میگیرد در صورت صحیح‬ ‫بودن کد دریافتی توسط گیرنده خودرو روشن گردد‪.‬‬ ‫مزایا‪:‬‬ ‫‪ )5-2-2‬مدیریت ابزار آالت‬ ‫• کنترل سرقت‬ ‫متحرک‬ ‫آالت‬ ‫در فرایندهای ساخت خودرو ‪ ،‬ابزار‬ ‫• آسایش‬


‫کنــــترل‬

‫با توجه به اینکه پالت یک ابزار س��رمایه ای اس��ت‪،‬‬ ‫ایج��اد یک گردش کار یکنواخت ‪ ،‬روان و مناس��ب‬ ‫جهت برنامه ریزی ‪ ،‬نیازس��نجی‪ ،‬طراحی و س��اخت‪،‬‬ ‫مدیری��ت بر گردش‪،‬بازبینی ‪،‬تعمی��ر ‪،‬اصالح و ابطال‬ ‫مورد نیاز می باشد‪.‬‬ ‫تدوین روش مدیریت پالت ها بر اس��اس اهداف زیر‬ ‫صورت می گیرد‪:‬‬ ‫_س��ازماندهی گردش اطالعات و عملیات مبادالت‬ ‫پالتها با تأمین کنندگان و سازندگان‬ ‫_ثبت و حفظ س��وابق مبادالت پالت ها با مؤسسات‬ ‫طرف قرارداد شرکت‬ ‫_کنت��رل مب��ادالت پالت های ش��رکت و پالت های‬ ‫امانی ش��رکت نزد تامین کنن��دگان به منظور حفظ و‬ ‫حراست از اموال و دارایی های شرکت‬ ‫_کنترل مبادالت پالتهای تامین کنندگان با ش��رکت‬ ‫به منظ��ور تضمین حقوق و ام��وال تامین کنندگان و‬ ‫سازندگان‬ ‫_یکسان سازی و تس��هیل در نحوه ی اطالع رسانی در‬ ‫خصوص گردش پالت ها بین شرکت و تأمین کنندگان‬

‫‪ .6-2‬انواع پالت ها‬ ‫‪ .6-2-1‬پالت استاندارد (‪]10[ )GP‬‬

‫پالت های اس��تاندارد ب��رای قطعات خ��اص طراحی‬ ‫نمی ش��وند ولی دارای ابعاد مش��خص و استانداردی‬ ‫هستند که برای قطعات مختلف به کار می روند‪ ،‬این‬ ‫پالت ها برای ارسال قطعات از طرف سازنده‪ ،‬استوک‬ ‫قطعات در انبار و تغذیه قطعات به خطوط تولید مورد‬ ‫استفاده قرار می گیرند[‪ . ]1‬در حال حاضر پالت های‬

‫‪ .6-2-2‬پالت فلزی مخصوص (‪)SP‬‬ ‫[‪]11‬‬

‫پال��ت های مخصوص به منظور انبارش و حمل و نقل‬ ‫و ارسال محموله های حساس‪ ،‬سنگین و یا فاقد شکل‬ ‫هندسی منظم طراحی و س��اخته می شوند ‪ .‬این پالت‬ ‫ها در ابعاد و اش��کال متفاوت طراحی و ساخته شده و‬ ‫به منظورهای محدود مورد استفاده قرار می گیرند[‪.]1‬‬ ‫در حال حاضر ‪ 125‬نوع پالت مخصوص در ش��رکت‬ ‫س��ایپا طراحی گردیده و مورد اس��تفاده ق��رار گرفته‬ ‫است‪.‬‬

‫‪ .6-3‬سامانه ی جاری گردش پالت ها‬

‫در ح��ال حاضر در محمول��ه های ارس��الی اقالم در‬ ‫سه ش��یوه ی مختلف بسته بندی ش��امل فله در پالت‪،‬‬ ‫کارت��ن در پالت و کارتن در کف��ی پالت چوبی بین‬ ‫تأمی��ن کنن��دگان و بخش های داخلی ش��رکت در‬ ‫گردش می باشند‪ .‬سیس��تم جاری شامل‪ 40000‬عدد‬ ‫پالت اس��تاندارد و ‪ 16000‬عدد پالت خاص بوده که‬ ‫از این میزان تعداد‪ 3800‬عدد روزانه در حال گردش‬ ‫می باش��د‪ 40 ،‬درصد ای��ن پالت ها‪ ،‬پالت های خاص‬ ‫طراحی و س��اخته ش��ده توسط س��ازندگان بوده که‬ ‫گردش آنها بدون صدور هرگونه مس��تنداتی صورت‬ ‫گرفته‪ ،‬در س��امانه کنترلی فعلی ق��رار ندارند‪ .‬بقیه ی‬ ‫پالت ها با صدور مس��تندات در سیستم گردش نموده‬ ‫و اطالع��ات آنها ثبت می گردد که ‪ 47‬درصد از این‬ ‫میزان پالت های استاندارد و ‪ 13‬درصد پالتهای خاص‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫‪ .6‬مورد کاوی سامانه ی ‪ RFID‬در‬ ‫مدیریتگردشپالت های‬ ‫شرکتسایپا‬ ‫‪ .6-1‬مدیریت پالت ها [‪]1‬‬

‫اس��تاندارد در ش��رکت س��ایپا در هفت نوع ‪,GP1‬‬ ‫‪ GP8 ,GP7 ,GP5 ,GP4 ,GP3,GP2‬موجود‬ ‫می باشند که طراحی آنها بر مبنای استانداردهای تبیین‬ ‫شده توس��ط مؤسسه ی گالیا (شعبه ی مؤسسه ی اوت‬ ‫در فرانسه) و شرایط بومی‪ ،‬صورت پذیرفته است ‪.‬‬

‫طراحی و ساخته شده توسط شرکت سایپا می باشند‪.‬‬ ‫در فرآیند گردش پالت ها‪ ،‬محموله های ارسالی توسط‬ ‫تأمی��ن کنندگان پس از ورود به ش��رکت و طی مراحل‬ ‫اداری (صدور مستندات ) برای تخلیه محموله به انبارهای‬ ‫مربوط��ه منتقل می گردند ‪ .‬اق�لام در انبارها تخلیه و در‬ ‫محل مربوطه چیدمان می گردند‪ .‬سپس بر اساس برنامه ی‬ ‫تولید ‪ ،‬پالت های حاوی اقالم توسط واحد تغذیه خطوط‬ ‫به س��الن های تولیدی ارس��ال می گردند ‪ .‬در سالن های‬ ‫تولیدی بر اساس پست بندی سالن ‪ ،‬اقالم در ایستگاه های‬ ‫مربوطه قرار گرفته ‪ ،‬پس از تخلیه ی پالت ها‪ ،‬پالت های‬ ‫خالی به بیرون از س��الن ها و محل های تعیین شده انتقال‬ ‫می یابن��د پالت های خالی طی دفعات مکرر‪ ،‬طی س��ه‬ ‫شیفت توس��ط واحد کنترل گردش پالت ها و به منظور‬ ‫جلوگیری از ازدحام پالت ها و فشردگی فضای حساس‬ ‫مجاور سالن ها ‪ ،‬به محوطه پالت ها منتقل می گردند ‪.‬‬ ‫از طرف��ی نماینده ی تأمی��نکننده با تأیید مس��تندات‬ ‫محمول��ه ی ارس��الی (اظهارنامه) توس��ط واحدهای‬ ‫ذیربط همچون انبار ‪ ،‬حراس��ت و ‪ ...‬نسبت به دریافت‬ ‫پالت بر اس��اس میزان کاردکس ش��رکت خود (که‬ ‫بر اس��اس مبادالت ص��ورت گرفته و توس��ط بانک‬ ‫اطالعاتی مرب��وط به این مهم بی��ن واحدهای درگیر‬ ‫در س��ایپا و شرکت سازه گستر در اشتراک می باشد)‬ ‫اقدام می نماید ‪ .‬به عالوه تأمینکننده مجاز به دریافت‬ ‫پالت های مورد طلب در زمانهای دیگر نیز می باشد‪.‬‬ ‫نکته دیگر در این خصوص تعمیر پالت ها اس��ت‪ ،‬که‬ ‫با صدور مجوز توس��ط واحد کنترل گردش پالت ها‬ ‫در واحد تعمیر پالت ها صورت می پذیرد‪.‬‬ ‫الزم به ذکر اس��ت در شرکت س��ایپا پروژه ای تحت‬ ‫عنوان سبدهای پالستیکی و با هدف جایگزینی سبدها‬ ‫و کفی های پالستیکی به جای کارتن ها و کفی های‬ ‫چوبی در دراز مدت تعریف گردیده ‪ ،‬که در مرحله ی‬ ‫اجرای آزمایشی در سطح ‪ 300‬قلم می باشد‪.‬‬

‫‪55‬‬


‫فیــــــلد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫انــدازه گیــــــری‬ ‫جریان ســـیاالت‬ ‫در صنـــعت‬ ‫‪-----------------‬‬‫قسمت ششــــم‬

‫‪----------------‬‬

‫محمدحسنموحدي‬ ‫ادارهتحقیقاتواستانداردهای‬ ‫نفت (‪)IPS‬‬ ‫‪movahed61@nipc.net‬‬ ‫‪movahed61@gmail.com‬‬

‫‪56‬‬


‫شکل ‪ – 1‬نحوه ی کار و انتقال‬ ‫نیرو در تارگت متر‬ ‫با ترانسمیتر نیوماتیک‬

‫‪ .1-5‬تارگت متر‬

‫همان گون��ه که ش��کل ‪ 1‬نش��ان می دهد‪ ،‬س��یال به‬ ‫طور مس��تقیم به صفحه ی متصل به محور دس��تگاه‬ ‫که در مس��یر جریان قرار دارد اصابت کرده سپس‬ ‫نیروی وارده را به بخش الکترونیک منتقل و امکان‬ ‫اندازه گیری نیرو فراهم می شود‪ .‬هر چه میزان جریان‬ ‫بیشتر باشد‪ ،‬نیروی منتقل شده نیز بیشتر خواهد بود‪.‬‬ ‫همان گونه که می ش��ود حدس زد‪ ،‬از مهم ترین‬ ‫ویژگی این دستگاه اندازه گیری امکان استفاده ی‬ ‫آن در اندازه گیری جریان مایعات کثیف اس��ت‪.‬‬ ‫هم چنین‪ ،‬با انتخاب جنس مناسب برای صفحه ی‬ ‫تارگ��ت می توان دس��تگاه را ب��رای اندازه گیری‬ ‫جریان مواد خورنده نیز اس��تفاده نمود‪ .‬در ضمن‬ ‫ب��ا توجه ب��ه این که در دس��تگاه از قس��مت های‬ ‫متحرک نیز اس��تفاده نشده اس��ت‪ ،‬برای مقابله با‬ ‫نشتی نیاز به تمهیدات خاصی وجود ندارد‪.‬‬

‫‪ .2-5‬روتامتر‬

‫این دس��تگاه که ب��ه «فلومتر س��طح متغي��ر » نیز‬ ‫معروف اس��ت دارای س��اختمان و اصول ساده ی‬ ‫اندازه گیری می باشد‪.‬‬ ‫معمول ترین این دستگاه‪ ،‬از یک لوله ی شیشه ای‬ ‫مدرج و یک ش��ناور تش��کیل می ش��ود‪ .‬به دلیل‬ ‫شیش��ه ای بودن دستگاه‪ ،‬تحمل فشار در آن پایین‬ ‫بوده و برای خطوط جریان با فش��ار باال کاربردی‬ ‫ندارد‪ .‬بیش��ترین مورد اس��تفاده ی دس��تگاه برای‬ ‫نمایش در سایت (برای قرائت در محل) یا حصول‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫در این تکنیک که بسیار ساده اما پر کاربرد است‪،‬‬ ‫در اثر اصابت مس��تقیم س��یال‪ ،‬به بخش متحرک‬ ‫دس��تگاه نیرویی وارد ش��ده و اج��زاي مکانیکی‬ ‫و س��ازوکار‪ 1‬تعبیه شده در دس��تگاه می تواند از‬ ‫ش��دت میزان نیروی وارد ش��ده‪ ،‬جریان سیال را‬ ‫تخمین بزند‪ .‬در برخی از دس��تگاه ها و با کاربرد‬ ‫خاص‪ ،‬مرحله ی بعد می تواند تبدیل رقم تخمین‬ ‫زده ش��ده به یک سیگنال الکترونیک باشد‪ .‬چون‬ ‫دقت بسیار باالیی از دستگاه انتظار نداریم‪ ،‬از این‬ ‫رو س��اختمان این دستگاه ها نیز س��اده بوده و در‬ ‫نتیجه قیمت آن نیز بس��یار کم است‪ .‬معمول ترین‬ ‫دس��تگاه هایی که از این روش اس��تفاده می کنند‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫‪2‬‬ ‫• ‌تارگت متر‬ ‫‪3‬‬ ‫• روتا متر‬

‫فیــــــلد‬

‫‪ .5‬اندازه گیری جریان به کمک‬ ‫شاخص نیرو‬

‫‪4‬‬

‫‪1-Mechanism‬‬ ‫‪2-Target Meter‬‬ ‫‪3- Rotameter‬‬ ‫‪4- Variable Area Flowmeter‬‬

‫شکل ‪ – 2‬نقشه ی شماتیک‬ ‫یک نمونه از روتامتر و سازوکار‬ ‫نمایش جریان سیال‬

‫‪57‬‬


‫فیــــــلد‬

‫اطمین��ان بهره بردار از عبور جریان در لوله اس��ت‪ .‬از‬ ‫ویژگی های دیگر این دستگاه به لحاظ ساختمان آن‪،‬‬ ‫ضرورت نصب دستگاه به صورت عمودی است‪ ،‬لذا‬ ‫روی خطوط افقی کاربردی ندارد‪ .‬روتامتر شیش��ه ای‬ ‫به لحاظ ش��فاف بودن‪ ،‬فقط در سیاالت تمیز کاربرد‬ ‫دارد و اصوالً این دس��تگاه برای مایعات با گران روی‬ ‫باال به کار نمي رود‪.‬‬

‫‪ .1-6‬اندازه گی�ری جری�ان س�یال به‬ ‫اصول اندازه گیری در روتامتر‬ ‫با توجه به ش��کل ‪ 4‬نیروهای اعمال ش��ده به ش��ناور کمک توربین‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫شامل سه نیروی زیر می شود‪:‬‬ ‫• وزن شناور (‪)Fg‬‬ ‫• نیروی رانش و ش��ناوری‪ ،‬مطابق با اصل ارشمیدس‬ ‫(‪)Fa‬‬ ‫• نیروی متناسب با میزان جریان سیال (‪)Fs‬‬ ‫جمع جبری سه نیرو باعث متعادل شدن شناور و تثبیت‬ ‫آن می شود‪ .‬با توجه به صفحه ی مدرج مقابل شناور‪،‬‬ ‫رقمی که نشان گر آن  را نش��ان می دهد معادل میزان‬ ‫جریان عبوری از دس��تگاه است‪ .‬کاربرد عمده ی این‬ ‫دس��تگاه برای نمایش محلی میزان جریان سیال (گاز‬ ‫و مایع) اس��ت‪ ،‬اما چنان چه حرکت ش��ناور را توسط‬ ‫عنصری (مانند مغناطیس) به بیرون از دس��تگاه منتقل‬ ‫کنیم می توانیم توس��ط آشکارساز میزان جریان سیال‬ ‫را به سیگنال الکتریکی تبدیل نماییم‪.‬‬

‫‪ .6‬اندازه گیری جریان به کمک‬ ‫شاخص سرعت سیال‬

‫اساس اندازه گیری جریان در این شیوه‪ ،‬اندازه گیری‬ ‫سرعت سیال داخل لوله به یکی از روش های معمول‬ ‫اس��ت‪ .‬با داشتن سرعت سیال و با کمک رابطه ی زیر‬ ‫می توان میزان حجم س��يال عبوری س��یال را محاسبه‬ ‫نمود‪:‬‬ ‫‪Qv = A.V‬‬ ‫که در آن‪:‬‬ ‫‪ Qv‬حجم سیال عبوری‬ ‫‪ A‬سطح مقطع لوله‬ ‫‪ V‬سرعت سیال‬ ‫بدیهی اس��ت‪ ،‬دقت این گونه دستگاه ها متأثر از دقت‬ ‫نحوه ی اندازه گیری سرعت عبور سیال در لوله است‪.‬‬ ‫با اش��اره ب��ه این موضوع ک��ه اولین عنص��ر مؤثر در‬ ‫اندازه گیری سرعت س��یال شرایط فیزیکی آن (یعنی‬ ‫مایع یا گاز بودن) اس��ت بي��ان می دارد که در صنعت‬ ‫به یکی از چهار روش زیر اندازه گیری س��رعت و در‬ ‫نتیجه جریان سیاالت انجام می شود‪:‬‬ ‫‪5‬‬ ‫‪ .1‬اندازه گیری جریان سیال به کمک توربین‬ ‫‪ .2‬اندازه گی��ری جری��ان ب��ه كم��ك مي��دان‬ ‫‪6‬‬ ‫الکترومغناطیسی‬

‫‪58‬‬

‫‪ .3‬اندازه گیری جریان به روش گردابی‬ ‫‪ .4‬اندازه گیری جریان به کمک امواج ماوراءصوتی‬ ‫در تم��ام چه��ار روش ب��اال صرف��اً س��رعت س��یال‬ ‫اندازه گیری می ش��ود و دقت اندازه گیری روش های‬ ‫فوق متفاوت ب��وده که در فرصت مناس��ب در مورد‬ ‫آن هم مقایس��ه ای خواهیم داشت‪ .‬در ادامه به تشریح‬ ‫چهار روش ياد شده به تفکیک پرداخته خواهد شد‪.‬‬ ‫‪7‬‬

‫‪8‬‬

‫‪5-Turbine Flowmeter‬‬ ‫‪6-Electromagnetic Flowmeter‬‬

‫در این روش اندازه گیری جریان‪ ،‬در اثر تماس سیال‬ ‫در حال حرکت با پروانه های دس��تگاه‪ ،‬پروانه ها و در‬ ‫نهای��ت محور متصل به آن به گردش در خواهد آمد‪.‬‬ ‫حرکت چرخش��ی محور باید به روش��ی به س��یگنال‬ ‫اس��تاندارد و مورد اعتم��اد ما تبدیل گ��ردد‪ .‬اجزاي‬ ‫دس��تگاه های مبتن��ی بر ای��ن روش ش��امل اقالم زیر‬ ‫می گردد‪:‬‬ ‫• توربین با تع��دادی پره که روی محوری در امتداد‬ ‫جریان سیال آزادانه می تواند به چرخش در آید‪.‬‬ ‫• یاتاقان‪ 9‬در دو طرف محور به انضمام نگه دارنده های‬ ‫آن‬ ‫‪10‬‬ ‫• بخش الکترونیک و تولید پالس‬ ‫• ترانسمیتر یا فرستنده ی سیگنال‬ ‫اندازه گیری جریان سیال به کمک توربین خود شامل‬ ‫چه��ار نوع مختلف ب��وده که از این فن��اوری به طور‬ ‫یكسان اس��تفاده نموده اند ولی از نظر دقت و کاربرد‬ ‫دارای تفاوت هایی با هم می باشند‪:‬‬ ‫• روتوري‬ ‫‪11‬‬ ‫• روتوري شانت‪ /‬باي پاس‬ ‫• پره ي گردنده‬ ‫• توربين مارپيچي‬ ‫نوع معمول اندازه گیری جریان به کمک توربین‪ ،‬نوع‬ ‫روتوری آن است‪ .‬نوع خیلی دقیق و گران این دستگاه‪،‬‬ ‫در اندازه گیری جریان محصوالت هیدروکربوری به‬ ‫قصد ف��روش دارای کارب��رد ویژه اس��ت‪ .‬برخالف‬ ‫توانای��ی و خاصیت تکرارپذیری باالی این ش��یوه ی‬ ‫اندازه گیری جریان‪ ،‬نباید از بعضی ضعف های آن به‬ ‫ویژه وابس��تگی و حساس��یت اندازه گیری به جنس و‬ ‫خواص س��یال و همچنین تأثیرپذیری دقت نس��بت به‬ ‫گران روی (در مایعات) و رژیم جریان عبوری س��یال‬ ‫می باشد‪ ،‬چشم پوشي نمود‪.‬‬

‫‪7-Vortex Flowmeter‬‬ ‫‪8-Ultrasonic Flowmeter‬‬ ‫‪9-Bearing‬‬ ‫‪10- Pulse Pick Up‬‬ ‫‪11-Bypass / Rotary Shunt Type‬‬


‫اصول اندازه گیری‬ ‫جريان سنج توربيني‬

‫شکل ‪ -6‬نمای شماتیک‬ ‫یک دستگاه اندازه گیری‬ ‫توربینی‬

‫شکل ‪ - 7‬دو نمونه‬ ‫‪Pick-Up‬‬ ‫شکل ‪ - 8‬دو نمونه‬ ‫دستگاه توربینی برای‬ ‫کاربردهای خاص‬

‫‪Bypass / Shunt Turbine Meter‬‬

‫‪Rotating Vane Turbine Meter‬‬

‫‪12-Inductance‬‬ ‫‪13-reluctance‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـ��پی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫شکل ‪ – 5‬طراحی های‬ ‫مختلف شناور برای‬ ‫کاربردهای متفاوت‬

‫فیــــــلد‬

‫شکل ‪ - 3‬نمونه ای از‬ ‫روتامتر با کاربرد در‬ ‫اندازه گیری محلی‬

‫شکل ‪ - 4‬نمایش سه‬ ‫نیروی اعمال شده به‬ ‫شناور‬

‫همان گونه که ش��کل ‪ 6‬نش��ان می دهد هر دس��تگاه‬ ‫اندازه گیری ش��امل ی��ک توربین یا روت��ور بوده که‬ ‫حول یک محور روی یاتاقان ها می تواند به گردش در‬ ‫آید‪ .‬سرعت چرخش این محور متناسب خواهد بود با‬ ‫انرژی جنبش��ی سیال داخل لوله و یا سرعت سیال‪ .‬در‬ ‫نمونه های قدیمی تر دس��تگاه های توربینی‪ ،‬چرخش‬ ‫محور توربین به صورت مکانیکی به بیرون از دستگاه‬ ‫به صورت عقربه و یا یک ش��مارنده منتقل می شد‪ .‬اما‬ ‫در نمونه های امروزی توس��ط بخش الکترونیک و به‬ ‫روش القایی با عبور هر کدام از پره ها از مقابل بخش‬ ‫الکترونی��ک یک پالس در خروجی ظاهر می ش��ود ‪.‬‬ ‫نحوه ی تشخیص تعداد دور توسط بخش الکترونیک‬ ‫خود به دو گونه است (انواع ‪:)Up-Pick‬‬ ‫• خودالقایی‪ - 12‬قطعات بس��یار ریز آهن ربا روی هر‬ ‫پره ی پروانه یا روی محور توربین نصب ش��ده که با‬ ‫عبور مغناطی��س از مقابل س��یم پیچ‪ ،‬در خروجی آن‬ ‫پالس ساخته می شود‪.‬‬ ‫• مقاوت مغناطیس��ی‪ - 13‬با ایجاد میدان مغناطیس��ی در‬ ‫سیم پیچ هایی که پره ها از مقابل آن عبور می کنند‪ ،‬میدان‬ ‫مغناطیس��ی موجود به همراه نوس��ان ایجاد شده در این‬ ‫میدان‪ ،‬شرایط تولید پالس را فراهم خواهد نمود‪.‬‬ ‫ش��کل ‪ 7‬برش دو نمونه از ‪ Up-Pick‬به روش هاي‬ ‫گفته نمايش داده مي شود‪.‬‬ ‫فرکانس پال��س خروجی بیانگر میزان جریان س��یال‬ ‫خواهد بود‪ .‬خروجی دستگاه های اندازه گیری توربینی‬ ‫که امروزه اس��تفاده می شود نمایش حجم منتقل شده‬ ‫ب��ه صورت مس��تقیم و روی ش��مارنده نیس��ت‪ ،‬بلکه‬ ‫خروجی به صورت پالس اس��ت‪ .‬سازند ه ي دستگاه‪،‬‬ ‫یک ضريب سنجش (‪ )Factor-K‬یا رقمي منسوب‬ ‫به دستگاه مورد نظر را می دهد که بیانگر آن است که‬ ‫به چه تعداد پالس‪ ،‬یک واحد حجم س��یال از توربین‬ ‫عبور کرده اس��ت‪ .‬در بخش هاي بعدي در خصوص‬ ‫اين رقم بيشتر صحبت خواهد شد‪.‬‬ ‫رابطه ی حجم‪ ،‬سرعت سیال وتعداد دور توربین‪:‬‬ ‫‪Qv = vm.A = 2π.n.rm.cotβ.A‬‬ ‫که در آن‪:‬‬ ‫‪ Qv‬جریان حجمی سیال‬ ‫‪ vm‬میانگین سرعت سیال‬ ‫‪ A‬س��طح مقطع لوله یا س��طح مقطع س��یال در حال‬ ‫جریان‬ ‫‪ n‬سرعت یا دور محور توربین‬ ‫‪ rm‬شعاع رتور‬ ‫‪ β‬زاوی��ه ی پره ی توربیـن نس��ـبت ب��ه محور جریان‬ ‫سیال‬

‫‪59‬‬


‫فیــــــلد‬

‫رابطه ی باال نش��ان می دهد که شکل‪ ،‬اندازه‪ ،‬زاويه و‬ ‫نح��وه ی چیدمان پره های توربی��ن در صحت و دقت‬ ‫اندازه گی��ری نقش تعیین کنن��ده ای دارد‪ .‬با توجه به‬ ‫پروفایل جریان‪ ،‬س��رعت سیال در مرکز لوله بیشتر از‬ ‫نزدیکی جداره های لوله است‪ .‬از اين رو این موضوع‬ ‫هم��واره مورد نظ��ر طراحان بوده و بای��د به گونه ای‬ ‫عم��ل نمایند که ضم��ن طراحی توربین��ی ظریف و‬ ‫مق��اوم‪ ،‬عملكرد یكنواخت آن در مقابله با اثر کاذب‬ ‫و احتمال��ي پروفای��ل جری��ان روی دق��ت و صحت‬ ‫اندازه گیری‪ ،‬تضمین شده باشد‪.‬‬ ‫با ساده کردن رابطه ی باال خواهیم داشت‪:‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫در رابطه ی باال عبارت اول (‪ )A‬به گش��تاور بس��تگی‬ ‫داش��ته در نتیحه بیان گر میزان جریان در حالت بیشینه‬ ‫اس��ت‪ .‬عب��ارت دوم (نس��بت ‪ )B/Q‬متأث��ر از میزان‬ ‫گران روی س��یال ب��وده و عبارت س��وم (‪ )C/Q2‬نیز‬ ‫به حس��گر و قس��مت های مکانیکی دس��تگاه به ویژه‬ ‫قسمت های آیرودینامیک پروانه ها و شرایط پروانه ها‬ ‫بستگی دارد‪.‬‬ ‫ش��کل ‪ 8‬دو نمون��ه طراح��ی دس��تگاه توربین��ی را‬ ‫نش��ان می ده��د ک��ه دارای کاربردهای ویژه اس��ت‪.‬‬ ‫عمومی ترین کاربرد این گونه از دس��تگاه ها به عنوان‬ ‫مصارفی اس��ت که به دقت فوق العاده ای نیاز نباش��د‬ ‫که می توان از تلمبه خانه های س��وخت گیری خودرو‬ ‫یا کنتور آب نام برد‪ .‬همان گونه که ش��کل یاد ش��ده‬ ‫نش��ان می دهد چرخش مح��ور به ط��ور مکانیکی به‬ ‫بیرون منتقل شده و شمارنده ی آن نیز می تواند از نوع‬ ‫مکانیکی یا الکترونیکی باشد‪.‬‬ ‫توربین ه�ای مارپیچ�ي – همان گونه که پيش تر‬ ‫گفته ش��د‪ ،‬ضعف دس��تگاه های اندازه گیری جریان‬ ‫به روش توربینی حساس��یت آن نس��بت به گران روی‬ ‫س��یال اس��ت‪ .‬یعنی هر چه س��یال چس��بنده تر باشد‪،‬‬ ‫دقت دس��تگاه نیز کم تر می شود‪ ،‬تا جایی که در یک‬ ‫میزانی از گران روی امکان اندازه گیری جريان به اين‬ ‫روش میس��ر نخواهد بود‪ .‬برای پرهی��ز از این نقص‪،‬‬ ‫توربین ه��ای مارپیچی طراح��ی و در اختیار کاربران‬ ‫قرار گرفته است (شکل ‪.)9‬‬ ‫مزایای اندازه گیری جریان به روش توربینی عبارتند از‪:‬‬ ‫• درس��تی یا دقت بسیار باال ( ‪ %0.1+‬تا ‪ %0.5+‬و به‬ ‫صورت خطی)‬ ‫• تکرارپذیری بسیار خوب‬ ‫• قیم��ت ب��ه نس��بت ارزان در مقایس��ه ب��ا دق��ت‬ ‫اندازه گیری‬ ‫• دارای تأییدیه از ‪ API14‬برای کاربرد اندازه گیری‬ ‫به قصد فروش‬

‫‪60‬‬

‫‪14-American Petroleum Institute‬‬

‫شکل ‪ - 9‬توربین های مارپیچی‬

‫• ایجاد افت فشار به نسبت کم در مسیر خط لوله‬ ‫• قادر به اندازه گیری جریان س��یال در حجم بس��یار‬ ‫زیاد‬ ‫• طول عمر و مقاومت باالی دستگاه‬ ‫• قابلی��ت کار دس��تگاه در مقاب��ل تغیی��رات دم��ا و‬ ‫تغییرات فشار (بعد از اندازه گیری جبران سازی انجام‬ ‫خواهد شد)‬ ‫معایب اندازه گیری جریان به روش توربینی عبارتند از‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫صحت‬ ‫• رس��وبات احتمالی س��یال تأثیر منفی روی‬ ‫سنجش انجام شده می گذارد چون رسوبات یاد شده‬ ‫روی پره های توربین نشس��ته و باعث کندی س��رعت‬ ‫توربین و کاهش دقت دستگاه می شود‪.‬‬ ‫• این دستگاه در اندازه گیری جریان محصوالتي كه‬ ‫فاقد خاصیت روغن کاری می باشند‪ ،‬غیر قابل استفاده‬ ‫است (مانند محصوالت پتروشیمی)‬ ‫• نی��از به نصب صافی‪ 15‬و جداکنن��ده ی حباب‪ 16‬در‬ ‫ورودی هر دس��تگاه اندازه گیری (با توجه به حساس‬ ‫ب��ودن توربین نس��بت به حب��اب ه��وا و ذرات معلق‬ ‫احتمالی در سیال)‬ ‫• با توجه به داشتن قسمت های متحرک‪ 17‬و در تماس‬ ‫با سیال‪ ،‬دقت دستگاه بعد از مدتی کاهش می یابد‪.‬‬ ‫• کاه��ش میزان دقت اندازه گیری ب��ا کاهش میزان‬ ‫جریان سیال‬ ‫• عدم کاربرد دستگاه در اندازه گیری جریان سیاالت‬ ‫دو فاز‬ ‫• تغیی��ر ضريب س��نجش دس��تگاه در ط��ول مدت‬ ‫کارکرد دستگاه‬ ‫• تغییر ضريب سنجش دستگاه با تغییر میزان جریان‪،‬‬ ‫گران روی‪ ،‬چگالی‪ ،‬دما و به ویژه فشار سیال‬ ‫• نیاز به صحت سنجی و تعیین ضريب سنجش جدید‬ ‫به صورت مداوم‬ ‫• عدم کاربرد توربین ه��ای معمولی در اندازه گیری‬ ‫جریان مایعات با گران روی باال یا گران روی متغیر‬

‫مبن��ای اندازه گی��ری در ای��ن روش مبتنی ب��ر قانون‬ ‫فارادی‪ 18‬است‪ .‬مطابق با قانون فارادی‪ ،‬زمانی که یک‬ ‫ه��ادی در میدان مغناطیس��ی ثابت حرک��ت کند‪ ،‬در‬ ‫آن هادی یک جریان الکتریکی القا می ش��ود‪ .‬میزان‬ ‫ولتاژ الکتریکی القا ش��ده از رابطه ی زیر قابل محاسبه‬ ‫خواهد بود‪:‬‬ ‫‪Ui = v.B.L‬‬ ‫که در آن‪:‬‬ ‫‪ v‬سرعت (در این جا سرعت سیال)‬ ‫‪ B‬میزان خودالقایی‪ 19‬سیم پیچ (القاء)‬ ‫‪ L‬طول موثر هادی در میدان‬ ‫مالحظه می ش��ود‪ ،‬هر چه سرعت س��یال بیشتر باشد‪،‬‬ ‫دامنه ی ولتاژ تولید ش��ده نیز با همان نسبت و به طور‬ ‫خطی افزایش خواهد یافت (نس��بت مستقیم)‪ ،‬از اين‬ ‫رو ب��ا توجه به ثابت ب��ودن عوامل دیگر در این رابطه‬ ‫(از جمله میدان مغناطیس��ی و طول هادی) دغدغه ای‬ ‫برای جبران س��ازی خروجی دستگاه و یا تبدیل آن به‬ ‫یک س��یگنال معتبر وجود نخواهد داشت‪ .‬البته در هر‬ ‫صورت از پردازش��ی که الزاماً باید روی سیگنال خام‬ ‫و اولیه ی تولید شده انجام بپذیرد (از جمله حذف اثر‬ ‫تداخل هارمونی ها) نباید غافل شد‪.‬‬

‫‪15-Strainer‬‬ ‫‪16-Air Eliminator‬‬ ‫‪17-Moving Part‬‬

‫)‪18-Michael Faraday (1971-1867‬‬ ‫‪19-Inductance‬‬

‫شکل ‪ -10‬بیان قانون فارادی‬

‫‪ .2-6‬اندازه گیری جریان‬ ‫به روش الکترومغناطیسی‬


‫فیــــــلد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫ایده ی س��اخت این دس��تگاه‪ ،‬اولین بار در س��ال ‪1939‬‬ ‫توس��ط یک کش��یش سوئیس��ی ب��ه ن��ام « بوناونتورا‬ ‫تورلمن‪ "20‬شکل گرفت‪ .‬این کشیش از اصل معروف و‬ ‫اثبات شده ی فیزیک‪ ،‬منسوب به فارادی کمک گرفت‪.‬‬ ‫فناوری ساخت دستگاه های اندازه گیری مبتنی بر اصول‬ ‫الکترومغناطیسی بر اساس نوع مغناطیس به کار برده شده‬ ‫در آن‪ ،‬به دو دسته تقسیم می شود‪:‬‬ ‫‪ .1‬دس��تگاه های اندازه گی��ری مبتن��ی ب��ر اص��ول‬ ‫الکترومغناطیسی با مغناطيس متناوب‬ ‫‪ .2‬دس��تگاه های اندازه گی��ری مبتن��ی ب��ر اص��ول‬ ‫الکترومغناطیسی با مغناطيس مستقیم‬ ‫مزيت دستگاه هایی که با جريان متناوب کار مي کنند‬ ‫ارزان تر بودن آن اس��ت‪ ،‬ام��ا روش تحريك متناوب‬ ‫نياز به ت��وان مصرفي بااليي دارد‪ .‬اين دس��تگاه ها در‬ ‫برخي م��وارد خاص مانند وج��ود حباب های هوا در‬ ‫سيال‪ ،‬جريان‌هاي دوغابي و وجود ذرات جامد معلق‬ ‫در مایع‪ ‌،‬گزينه مناسبي هستند‪.‬‬ ‫در تحريك به روش مستقیم عالوه بر دقيق تر بودن و‬ ‫توانايي اندازه گي��ري جريان هاي پايين‪ ،‬حجم کمتر‪،‬‬ ‫نصب آسان تر و مصرف انرژي كم تري دارند‪ .‬روش‬ ‫تحريك مس��تقیم براي اس��تفاده در مايع��ات داراي‬ ‫قابلی��ت پذیرش تغييرات دمايي ب��اال و ضريب انتقال‬ ‫حرارت زياد‪ ،‬ش��رايطي محيطي با تغييرات دمايي باال‬

‫و نيز برای مايعاتي که تمايل به تشکيل رسوب دارند‪،‬‬ ‫مناسب‌تر مي باشد‪.‬‬ ‫از جمله مزاياي دس��تگاه اندازه گیری جریان به روش‬ ‫الکترومغناطيس��ي نداشتن قطعات متحرك و درنتيجه‬ ‫ع��دم س��ايش مكانيك��ي در قطعات آن اس��ت‪ .‬تنها‬ ‫قسمت هاي خيس شونده ي اين دستگاه‌ها‪ ،‬الكترودها‬ ‫و پوش��ش داخلی آن است كه نسبت به مواد خورنده‬ ‫مقاوم مي‌باش��د‪ .‬به همين دليل اين دستگاه ها بيشتر از‬ ‫ساير روش ها براي اندازه‌گيري جریان سيال خورنده‬ ‫به‌كار مي‌روند‪.‬‬ ‫افت فشار اين نوع دستگاه ها بسيار كم و قابل اغماض‬ ‫مي‌باشد و به دليل اين كه ولتاژ ايجاد شده هيچ تابعيتي‬ ‫از دما‪ ،‬فش��ار و چگالي س��يال ن��دارد‪ ،‬اندازه‌گيري با‌‬ ‫اين دس��تگاه مستقل از عوامل ياد ش��ده بوده بنابراين‬ ‫داراي هزينه به نسبت بااليي هستند و الزم است براي‬ ‫سياالت مختلف مجددا ً كاليبره شوند‪.‬‬ ‫ساختمان دس��تگاه اندازه گیری جریان سیال به روش‬ ‫الکترومغناطیسی ش��امل یک بدنه ی لوله ای شکل از‬ ‫جنس غیر آهنی (یا غیر فرومغناطيس��ي‪ ،)21‬دو دس��ته‬ ‫س��یم پیچ و میدان مغناطیس��ی ثابت تولید شده توسط‬ ‫دو س��یم پیچ یا آهن ربا می ش��ود‪ .‬ش��کل ‪ 11‬به طور‬ ‫شماتیک نحوه ی القاي ولتاژ در سیم پیچ های دستگاه‬ ‫را نمایش می دهد‪.‬‬

‫)‪20- Bonaventura Thurlemann (1909-1997‬‬

‫‪21-Ferromagnetic‬‬

‫شکل ‪ – 11‬اصول کار دستگاه‬ ‫اندازه گیری جریان به روش‬ ‫الکترومغناطیسی‬

‫‪61‬‬


‫شکل ‪ – 12‬نمونه ای از‬ ‫مانع سر راه سیال‬

‫فیــــــلد‬ ‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫شکل ‪ – 13‬نمایش رابطه ی ضريب سنجش دستگاه‬ ‫با ناحیه ی خطی عدد رینولدز‬

‫شکل ‪ – 14‬دستگاه اندازه گیری جریان‬ ‫سیاالت به روش گردابی‬

‫مزایای اندازه گیری جریان به روش الکترومغناطیسی‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫• عدم وابس��تگی این روش به فشار‪ ،‬دما و گران روی‬ ‫سیال‬ ‫• قابلیت اندازه گیری جریان سیال های دوغابی‬ ‫• قابلیت پیاده س��ازی این روش در هر اندازه از لوله‬ ‫(درمحدوده ی ‪ 1/12‬اینچ الی ‪ 120‬اینچ)‬ ‫• عدم وجود قطعات متحرک در مسیر جریان‬ ‫• عدم ایجاد افت فش��ار در فرآیند (اندازه ی دستگاه‬ ‫اندازه گیری و مسیر خط لوله یک سان است)‬ ‫• پای��داری تمام ویژگی ه��ای اندازه گیری در طول‬ ‫مدت اندازه گیری‬ ‫• هزینه ی کم برای نگهداری و تعمیرات‬ ‫معایب اندازه گیری جریان به روش الکترومغناطیسی‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫• توانایی در اندازه گیری مایعات با قابلیت رس��انای‬ ‫الکتریکی‬ ‫• کاهش چش��م گیر دقت و صح��ت اندازه گیری با‬ ‫کاهش رسانایی سیال‬ ‫• رسوبات داخل دس��تگاه یا جرم گرفتن بدنه ی آن‬ ‫سبب ایجاد خطا در اندازه گیری می شود‪.‬‬

‫‪ .3-6‬اندازه گیری جریان‬ ‫به روش گردابی‬

‫‪62‬‬

‫با عدد رینولدز و ش��رایط فیزیکی دستگاه قابل تغییر‬ ‫اس��ت (می دانیم در طول مدت بهره ب��رداری ممکن‬ ‫است ش��رایط فیزیکی و در نتیجه ضريب سنجش آن‬ ‫نيز تغییر کند)‪ .‬با توجه به ش��کل ‪ 13‬بدیهی است که‬ ‫ای��ن عدد بای��د در ناحیه خطی ع��دد رینولدز به کار‬ ‫گرفته شود تا اندازه گیری جریان صحیح باشد‪.‬‬ ‫مزایای دس��تگاه اندازه گیری جریان به روش گردابی‬ ‫به قرار زير هستند‪:‬‬ ‫• نداشتن قس��مت های متحرک و درنتیجه تعمیرات‬ ‫آسان‬ ‫• ایجاد افت فشار بسیار ناچیز در مسیر خط لوله‬ ‫معایب دس��تگاه اندازه گیری جریان به روش گردابی‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫• ع��دم دق��ت در اندازه گی��ری می��زان جریان های‬ ‫ک��م (چون در این ش��رایط هیچ پالس��ی قابل تولید و‬ ‫اندازه گیری نیست)‬ ‫• ل��رزش نیز به عنوان یک عام��ل ایجاد خطا در این‬ ‫روش اندازه گیری مطرح است‪.‬‬ ‫• ب��ا توجه به تأثیرپذیری دقت دس��تگاه از ش��رایط‬ ‫محیطی‪ ،‬نصب دستگاه بسیار مشکل است‪.‬‬ ‫• قب��ل از دس��تگاه نی��از به داش��تن تمهیدات��ی برای‬ ‫آرام سازی جریان هست‪ ،‬چون اندازه گیری جریان بر‬ ‫اساس ایجاد تالطم است‪.‬‬

‫چنان چه یک مانعی در مسیر جریان سیال قرار دهیم‪----------------------------------- ،‬‬ ‫س��یال به تالطم افتاده و بعد از مانع به صورت گردابی منابع و مراجع‪:‬‬ ‫ب��ه حرکت خ��ود ادامه می دهد‪ .‬ش��دت و تعداد این‬ ‫‪1. Industrial Flow Measurement, David W.‬‬ ‫‪Spitzer, ISA, 1990‬‬ ‫گرداب ها متناس��ب با میزان س��رعت و یا در حقيقت‬ ‫‪2. Instrument Engineers Handbook – Process‬‬ ‫متناسب با میزان جریان سیال است‪ .‬گرداب هاي توليد‬ ‫‪Measurement and Analysis, By Bela G.‬‬ ‫شده قابل مشاهده‪ ،‬شمارش و نمایش می باشند‪.‬‬ ‫‪Leptak, 2003‬‬ ‫زير‬ ‫ق��رار‬ ‫اص��ول اندازه گی��ری ب��ه روش گردابي به‬ ‫‪3. Methods for Reductiuon of Transfer‬‬ ‫‪Uncertainity in Flow Measurement, Mr. Jim‬‬ ‫است‪:‬‬ ‫‪Hill, Mr. Andreas Weber & Mr. Tri Budi‬‬ ‫با‪:‬‬ ‫است‬ ‫متناسب‬ ‫شده‬ ‫ایجاد‬ ‫ های‬ ‫ب‬ ‫گردا‬ ‫فرکانس‬ ‫‪Praman, March 2005‬‬ ‫‪f ≈ Sr . v / d‬‬ ‫‪4. Industrial Flow Measurement, Michael‬‬ ‫‪Anthony Crabtree, The University of‬‬ ‫‪ Sr‬ع��دد ‪( Strouhal‬ع��دد ثاب��ت‪ ،‬تجرب��ی و در‬ ‫‪Huddersfield, June 2009‬‬ ‫دسترس)‬ ‫‪5. Flow Handbook, Endress & Hauser‬‬ ‫سیال‪:‬‬ ‫سرعت‬ ‫‪Company, 2006‬‬ ‫‪F = K.v‬یا‪v = f / K‬‬ ‫ضریب ‪ K-Factor‬به صورت عددي ثابت و متعلق‬ ‫به هر دستگاه‪ ،‬توسط سازنده ارایه می شود و متناسب‬


‫ مي شه در مورد علت‬‫تفاوت قيمت اين دوتا‬ ‫ماشــينبـرام‬ ‫توضـيحبدين‪.‬‬

‫‪13.000.000‬‬

‫ بله‪ ،‬حتماً‪ .‬هر دو ماشين از نظر‬‫مشخصاتفنيكامالًشبيهبههمهستن؛‬ ‫تنهاتفاوتشوناينهكهارزونهپارسال‬ ‫توليد شده و گرونه امسال‪ ،‬و تجهيزات‬ ‫وارداتيش براساس قيمت جديد دالر‬ ‫خريداريشدن‪.‬‬

‫سـال‪ /14‬شـماره ‪ / 8‬پیـاپی ‪ / 126‬آذر ‪90‬‬

‫طـــــرح روز‬

‫‪.000‬‬

‫‪10.000‬‬

‫‪63‬‬


‫‪In The Name of God‬‬

‫‪a drop is a sea if it is with the sea‬‬ ‫‪if not, it is a drop, and the sea is the sea‬‬ ‫‪Eng.H.Golkar, Eng.Hovsepian,‬‬ ‫‪Dr .F.Moezzi, Eng.M.H.Movahedi,‬‬ ‫‪Eng.R.Sadeghi, Dr.S.Shiry‬‬

‫‪The first Iranian monthly‬‬ ‫‪magazine for Industrial‬‬ ‫& ‪Automation, Control‬‬ ‫‪Instrumentation‬‬

‫‪Executive Director:‬‬ ‫‪Eng.S.Mahmoudi‬‬ ‫‪License Holder: Association of‬‬ ‫‪Industrial Automation Companies‬‬ ‫)‪(AIAC‬‬ ‫‪General Manager: M.H. Darvish‬‬ ‫‪Editor in chief: Eng.V.Taymouri‬‬ ‫‪Editorial Board:‬‬ ‫‪Eng.M.Darvish, Dr.A.Fereidunian,‬‬

‫ﺮـــــــﺒﺧ‬

‫ـــــﺒﺧ‬

‫‪2‬‬

‫ﻱ ﻪﺴﻴﻳﺭ ﺕﺄﻴﻫ ﺽﺍﺮﺘﻋﺍ‬ ‫ﻯﺎﻫ ﺖﻛﺮﺷ ﻰﻔﻨﺻ ﻦﻤﺠﻧﺍ‬ ‫ﺎﻫﻰﺘﻟﻭﺩﻪﺒﺷ ﻪﺑ ﺭﺎﻜﻧﺎﻤﻴﭘ‬

‫‪1‬‬

‫ﺮـــــــﺒﺧ‬

‫؛ژﺎـﺘﻟﻭ ﻢــﺸﻗ‬ ‫ﻱﻪﻧﻮـﻤﻧ ﺪﺣﺍﻭ‬ ‫ﻪﻌـﺳﻮﺗ ﻭ ﻖـﻴﻘﺤﺗ‬

‫‪No. 126, 64 pages, December 2011‬‬

‫‪KafCo,‬‬

‫‪18‬‬

‫‪6‬‬

‫‪5‬‬

‫‪10‬‬ ‫‪14‬‬

‫‪Flow‬‬ ‫‪measurement‬‬ ‫‪in industrial‬‬ ‫‪application‬‬

‫‪56‬‬

‫‪41‬‬

‫‪34‬‬

‫‪cycling‬‬ ‫‪50 Pallet‬‬ ‫‪management‬‬

‫‪3‬‬

‫‪in automotive‬‬ ‫‪industries using‬‬ ‫‪RFID‬‬

‫‪www.aiaciran.org‬‬ ‫‪E-mail: magazine@aiaiciran.org‬‬

‫ﺮـــ‬

‫ﻕﺮﺷ ﻱﻪﻣﺎﻧﺯﻭﺭ ﺯﺍ ﻞﻘﻧ ﻪﺑ‬

‫;‪Qeshm voltage‬‬ ‫‪overriding R&D‬‬

‫‪3‬‬ ‫‪3‬‬

‫‪Common‬‬ ‫‪workgroup for‬‬ ‫‪dealing with‬‬ ‫‪common problems‬‬

‫‪4‬‬

‫‪APEC BOD‬‬ ‫‪objection to‬‬ ‫‪oppressively‬‬ ‫‪business‬‬ ‫‪environment‬‬

‫‪Manag‬‬‫‪ement‬‬ ‫ﺳـﺎﻝ‪ /14‬ﺷـﻤﺎﺭﻩ ‪ / 8‬ﭘﻴـﺎﭘﻰ ‪ / 126‬ﺁﺫﺭ ‪90‬‬

‫‪Field‬‬

‫‪NEWS‬‬

‫ﺳـﺮﻣﻘــــﺎﻟﻪ‬

‫‪ 09‬ﺭﺫﺁ ‪ 621 /‬ﻰﭘﺎـﻴﭘ ‪ 8 /‬ﻩﺭﺎﻤـﺷ ‪41/‬ﻝﺎـﺳ‬

‫‪Inter‬‬‫‪view‬‬

‫ﻢﺸﻗ ﻚﻴﻧﻭﺮﺘﻜﻟﺍ ﻭ ﻕﺮﺑ ﻲﺳﺪﻨﻬﻣ ﺖﻛﺮﺷ‬ ‫ﻰﻔﻨﺻ ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻱ ﻪﺴﻴﻳﺭ ﺕﺄﻴﻫ ﻯﺎﻀﻋﺍ ‪:‬ﺱﺭﺎﻓ‬ ‫ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻱ ﻪﻘﺑﺎﺳﺎﺑ ﻭ ﻝﺎﻌﻓ ﻱﺎﻀﻋﺍ ﺯﺍ ﻪﻛ ژﺎﺘﻟﻭ‬ ‫ﻪﻛ ﺪﻨﻳﻮﮔ ﻰﻣ ﺕﺎﺴﻴﺳﺄﺗ ﻭ ﺭﺎﻜﻧﺎﻤﻴﭘ ﻯﺎﻫ ﺖﻛﺮﺷ‬ ‫‪Tech‬ﺷ ﻲﻔﻨﺻ‬‫ﻲﺘﻌﻨﺻ ﻥﻮﻴﺳﺎﻣﻮﺗﺍ ﻱﺎﻫ ﺖﻛﺮ‬ ‫‪Report‬ﺮﺷ ﻭ ﻰﺘﻟﻭﺩ ﻯﺎﻫﺩﺎﻬﻧ‬ ‫ﺎﺑ ﻰﺘﻟﻭﺩ ﻪﺒﺷ ﻯﺎﻫ ﺖﻛ‬ ‫ﻱ ﻩﺭﺍﻮﻨﺸﺟ ﻦﻴﻟﻭﺍ ﺭﺩ ﺪﺷﺎﺑ ﻲﻣ (‪)CAIA‬‬ ‫ﺝﺭﺎﺧ ﻢﻫ ﻥﺁ ﺙﺍﺪﺣﺍ ﺖﻌﻨﺻ ﻯﺎﻫ ﻩژﻭﺮﭘ ﻦﺘﻓﺮﮔ‬ ‫‪nology‬‬ ‫ﻥﺍﺮﻳﺍ ﻱ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻭ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﺰﻳﺍﻮﺟ ﻲﻠﻠﻤﻟﺍ ﻦﻴﺑ‬ ‫‪ 08‬ﻥﺪﺷ ﻰﻟﺎﺧ ﻭ ﻯﺭﺎﻜﻴﺑ ﺚﻋﺎﺑ ‪،‬ﻂﺑﺍﻮﺿ ﺯﺍ‬ ‫ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻂﺳﻮﺗ ﻩﺎﻣﺮﻬﻣ ‪ 11‬ﺦﻳﺭﺎﺗ ﺭﺩ ﻪﻛ‬ ‫ﻦﻳﺍ ﻮﻀﻋ ﻰﺻﻮﺼﺧ ﻯﺎﻫ ﺖﻛﺮﺷ ﺖﻴﻓﺮﻇ ﺪﺻﺭﺩ‬ ‫ﻭ ﻊﻳﺎﻨﺻ ﻱ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻭ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﺰﻛﺍﺮﻣ ﻲﺼﺼﺨﺗ‬ ‫ﻦﻤﺠﻧﺍ ﺮﻴﺑﺩ ‪،‬ﻰﻟﺎﺒﻗﺍ ﺮﻬﭼﻮﻨﻣ ‪.‬ﺪﻧﺍ ﻩﺪﺷ ﻦﻤﺠﻧﺍ‬ ‫‪- Communication‬‬ ‫‪Knowledge based‬‬ ‫ﺯﺍ ﻲﻜﻳ ﻥﺍﻮﻨﻋ ﻪﺑ ﺪﻳﺩﺮﮔ ﺭﺍﺰﮔﺮﺑ ﻥﺍﺮﻳﺍ ﻥﺩﺎﻌﻣ‬ ‫ﺭﺩ ﻥﺍﺮﻳﺍ ﺕﺎﺴﻴﺳﺄﺗ ﺭﺎﻜﻧﺎﻤﻴﭘ ﻯﺎﻫ ﺖﻛﺮﺷ ﻰﻔﻨﺻ‬ ‫‪options‬‬ ‫‪extended‬‬ ‫‪companies need‬‬ ‫ﺭﻮﺸﻛ ﻱ ﻪﻌﺳﻮﺗ ﻭ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻱ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻱﺎﻫﺪﺣﺍﻭ‬ ‫‪:‬ﺖﻔﮔ ﺖﺴﺸﻧ ﻦﻳﺍ ﻯﺍﺪﺘﺑﺍ ﺭﺩ ﻥﺍﺭﺎﮕﻧﺮﺒﺧ ﻊﻤﺟ‬ ‫‪serious supporting‬‬ ‫‪.‬ﺪﺷ ﻲﻓﺮﻌﻣ‬ ‫ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻦﻳﺍ ﻮﻀﻋ ﻰﻗﻮﻘﺣ ﺖﻛﺮﺷ‪002‬‬ ‫‬‫‪Fluke‬‬ ‫‪company’s‬‬ ‫ﻲﻠﻣ ﺯﻭﺭ ﺖﺷﺍﺪﻴﻣﺍﺮﮔ ﺭﺩ ﺰﻴﻧ ﺶﻴﭘ ﻱﺪﻨﭼ‬ ‫ﺖﻌﻨﺻ ﻯ ﻩﺯﻮﺣ ﺭﺩ ﻥﻮﻨﻛ ﺎﺗ ﻞﺒﻗ ﻝﺎﺳ‪ 05‬ﺯﺍ ﻪﻛ‬ ‫‪Iran share in‬‬ ‫‪calibrators‬ﻛ ﻥﺪﻌﻣ ﻭ ﺖﻌﻨﺻ‬ ‫ﻱﺎﻫ ﺶﻳﺎﻤﻫ ﺰﻛﺮﻣ ﺭﺩ ﻪ‬ ‫‪.‬ﺪﻧﺭﺍﺩ ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ ﻥﻮﻴﺳﺎﻣﻮﺗﺍ‬ ‫;‪market‬‬ ‫‪technology‬ﺮﺷ ﺮﺑ ﻢﻛﺎﺣ ﻊﺿﻭ ‪:‬ﺩﺍﺩ ﻪﻣﺍﺩﺍ ﻯﻭ ﻊﻳﺎﻨﺻ ﺕﺭﺍﺯﻭ ﻥﻻﻭﺆﺴﻣ ﺭﻮﻀﺣ ﺎﺑ ﻭ ﺩﻼﻴﻣ ﺝﺮﺑ‬ ‫ﻯﺩﺎﺼﺘﻗﺍ ﻂﻳﺍ‬ ‫‪Integration‬ﺎﻳﺯ‪ -‬ﻊﻤﺟ ﻭ ﻥﺩﺎﻌﻣ ﻭ‬ ‫‪2%‬ﺮﻇ ﺪﺻﺭﺩ ‪ 08‬ﻩﺪﺷ ﺚﻋﺎﺑ ‪،‬ﺭﻮﺸﻛ ‪ of‬ﻭ ﻥﺍﺮﮕﺘﻌﻨﺻ ﺯﺍ ﻱﺩ‬ ‫ﻦﻳﺍ ﺖﻴﻓ‬ ‫ﻭ ﺪﺷﺎﺑ ﻰﻟﺎﺧ ﺎﻫ‪in‬‬ ‫‪safety‬ﺭﻮﺸﻛ ﻥﺍﺭﺎﻜﻧﺪﻌﻣ‬ ‫‪technology‬ﺪﻳﺩﺮﮔ ﺭﺍﺰﮔﺮﺑ‬ ‫ﻞﻣﺎﻋﺮﻳﺪﻣ ‪،‬‬ ‫ﺖﻛﺮﺷ‬ ‫‪EtherCAT‬ﺨﺘﻔﻣ ﺖﻛﺮﺷ ﻦﻳﺍ‬ ‫‪systems‬ﭙﺳ ﺡﻮﻟ ﺖﻓﺎﻳﺭﺩ ﻪﺑ ﺮ‬ ‫ﻭ ﺱﺎ‬ ‫‪Advanced‬ﺪﻨﻛ ﺎﺑ ﺰﻴﻧ ﻩﺪﻧﺎﻣ ﻰﻗﺎﺑ ﺪﺻﺭﺩ ‪02‬‬ ‫ﺖﻴﻟﺎﻌﻓ ﻪﺑ ﻯ‬ ‫‪in Iran‬‬ ‫ﺪﺣﺍﻭ ﻥﺍﻮﻨﻋ ﻪﺑ ‪،‬ﻥﺪﻌﻣ ﻭ ﺖﻌﻨﺻ ﺯﻭﺭ ﺲﻳﺪﻨﺗ‬ ‫‪automation‬ﺣ ﻪﻣﺍﺩﺍ ﺭﺎﻴﺘﺧﺍ ﺭﺩ ﻯﺎﻫ ﻩژﻭﺮﭘ ﺭﺩ‬ ‫‪.‬ﺪﻨﻫﺩ ﺕﺎﻴ‬ ‫‪New‬ﻮﺗ‪-‬ﻭ ﻖﻴﻘﺤﺗ ﻱ ﻪﻧﻮﻤﻧ‬ ‫‪series‬ﺩ ﺯﺍ ﻪﻌﺳ‬ ‫‪ of 6mm‬ﺲﻴﻳﺭ ﻥﺎﺘﺳ‬ ‫‪power‬ﺖﻔﮔ ﻥﺍﻮﺗﻰﻣ ﻪﻛ ﻦﻳﺍ ﻥﺎﻴﺑ ﺎﺑ ﻰﻟﺎﺒﻗﺍ‬ ‫‪ network‬ﻦﻳﺍ ﻰﻣﺎﻤﺗ‬ ‫‪transmitter‬ﺷ ﻡﺮﺘﺤﻣ ﺭﻮﻬﻤﺟ‬ ‫‪.‬ﺪ‬ ‫ﺭﺩ ‪:‬ﺖﻔﮔ ‪،‬ﺪﻧﺭﺍﺩ ﺭﺍﺮﻗ ﻯﺭﺎﻜﻴﺑ ﻭ ﺩﻮﻛﺭ ﺭﺩ ﺎﻫﺖﻛﺮﺷ ‪and‬‬ ‫‪convertor‬ﺘﺳﺩ ﺯﺍ ﻪﻧﻮﻤﻧ ﻭﺩ‬ ‫‪from‬ﻴﻘﺤﺗ ﺪﺣﺍﻭ ﻱﺎﻫﺩﺭﻭﺎ‬ ‫ﻭﻖ‬ ‫ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻦﻳﺍ ﻮﻀﻋ ﻰﻳﺎﻫﺖﻛﺮﺷ ﺮﺿﺎﺣ ﻝﺎﺣ‬ ‫‪PR‬‬ ‫ژﺎﺘﻟﻭ ﻢﺸﻗ ﺖﻛﺮﺷ ﻲﻤﻠﻋ ﻱ ﻪﺘﻴﻤﻛ ﻭ ﻪﻌﺳﻮﺗ‬ ‫ﻞﺤﻨﻣ ﺪﻳﺎﺷ ﻦﻳﺍﺮﺑﺎﻨﺑ ‪،‬ﺪﻧﺭﺍﺩ ﻪﻟﺎﺳ ‪ 05‬ﻯﺍﻪﻘﺑﺎﺳ ﻪﻛ‬ ‫ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻚﻴﺗﺎﺑﺭ ﻭ ﻚﻴﻧﻭﺮﺗﺎﻜﻣ ﻱﺎﻫ ﻪﻋﻮﻤﺠﻣ‬ ‫ﺚﻋﺎﺑ ﻩژﻭﺮﭘ ﺩﻮﺒﻧ ًﺎﻨﺌﻤﻄﻣ ﺎﻣﺍ ‪،‬ﺪﻨﺷﺎﺑ ﻩﺪﺸﻧ ﻞﻴﻄﻌﺗ ﻭ‬ ‫ﺡﺮﻃ ﻥﺍﺭﺍﺰﻫ ﻥﺎﻴﻣ ﺭﺩ ﺎﻫ ﺡﺮﻃ ﻦﻳﺍ ﻭﺩ ﺮﻫ ﻪﻛ‬ ‫ﺪﻤﺤﻣ ‪.‬ﺪﻧﻮﺷ ﻞﻤﺤﺘﻣ ﺍﺭ ﻥﺍﻭﺍﺮﻓ ﻯﺎﻫﻥﺎﻳﺯ ﻩﺪﺷ‬ ‫‪Process‬ﺷ ﻪﻳﺍﺭﺍ‬ ‫ﺰﻳﺎﺣ ‪،‬ﻞﻤﻋ ﺎﺗ ﻢﻠﻋ ﻱ ﻩﺭﺍﻮﻨﺸﺟ ﻪﺑ ﻩﺪ‬ ‫‪Control‬ﻭﺍ ﺲﻴﻳﺭ ﺐﻳﺎﻧ ‪،‬ﻰﻧﺪﻳﺮﻓ‬ ‫ﻯﺎﻫﺖﻛﺮﺷ ﻰﻔﻨﺻ ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻝ‬ ‫ﺭﺩ ﺰﻴﻧ ﻥﺍﺮﻳﺍ ﺕﺍﺰﻴﻬﺠﺗ ﻭ ﺕﺎﺴﻴﺳﺄﺗ ﺭﺎﻜﻧﺎﻤﻴﭘ ﺪﻳﺩﺯﺎﺑ ﺩﺭﻮﻣ ﻭ ﻩﺪﻳﺩﺮﮔ ﺮﺗﺮﺑ ﺡﺮﻃ ﻱ ﻪﺒﺗﺭ ﺬ���ﺍ‬ ‫ﻯﺎﻫﻩژﻭﺮﭘ ﺮﺘﺸﻴﺑ ﻥﻮﻨﻛﺍ ‪:‬ﺖﻔﮔ ﺖﺴﺸﻧ ﻦﻳﺍ ﻱﻪﻣﺍﺩﺍ ‪ 71‬ﻩﺭﺍﻮﻨﺸﺟ ﻦﻳﺍ ‪.‬ﺪﻨﺘﻓﺮﮔ ﺭﺍﺮﻗ ﺭﻮﻬﻤﺟ ﺲﻴﻳﺭ‬ ‫ﻲﻨﻴﻤﺧ ﻡﺎﻣﺍ گﺭﺰﺑ ﻱﻼﺼﻣ ﺭﺩ ﻩﺎﻣ ﺭﻮﻳﺮﻬﺷ‬ ‫ﻪﺘﺴﺑﺍﻭ ﺎﻳ ﻰﺘﻟﻭﺩ ﻯﺎﻫﺖﻛﺮﺷ ﻪﺑ ﻰﻟﺎﺣ ﺭﺩ ﻰﻧﺍﺮﻤﻋ‬ ‫‪grid‬‬ ‫‪Smart‬ﺮﺑ ﻥﺍﺮﻬﺗ ﺮﻬﺷ ﺭﺩ‬ ‫‪.‬ﺪﺷ ﺭﺍﺰﮔ‬ ‫‪Introducing‬ﻫﺖﻛﺮﺷ ﻪﻛ ﺩﻮﺷﻰﻣ ﺭﺍﺬﮔﺍﻭ ﺖﻟﻭﺩ ﻪﺑ‬ ‫ﻰﺻﻮﺼﺧ ﻯﺎ‬ ‫‪of‬ﻞﻜﺸﻣ ﺎﺑ ﺕﺪﺷ ﻪﺑ ﻦﻤﺠﻧﺍ ﻦﻳﺍ ﻮﻀﻋ‬ ‫‪DCS‬ﺩﻮﺒﻤﻛ‬ ‫ﻩژﻭﺮﭘ‬ ‫‪architectures‬ﺷ ﻪﻧﺎﻔﺳﺄﺘﻣ ‪:‬ﺩﻭﺰﻓﺍ ﻯﻭ ‪.‬ﺪﻨﺘﺴﻫ ﻪﺟﺍﻮﻣ‬ ‫ﻯﺎﻫﺖﻛﺮ‬ ‫ﺖﻟﺎﺣ ﻦﻳﺍ ﺭﺩ ﻭ ﻰﺘﺣﺍﺭ ﻪﺑ ﻰﺘﻟﻭﺩ ﺲﻴﺳﺄﺘﻟﺍﺪﻳﺪﺟ‬ ‫‪.‬ﺪﻧﻮﺷﻰﻣ ﻩﺪﻧﺮﺑ ﻪﺼﻗﺎﻨﻣ ﺭﺩ ﻭ ﺪﻨﻳﺁﻰﻣ ﺩﻮﻛﺭ‬

‫‪CONTENTS‬‬

‫‪strategic‬‬ ‫‪30 R&D‬‬ ‫‪management‬‬ ‫‪and its role‬‬ ‫‪in technology‬‬ ‫‪acquisition‬‬ ‫‪manners‬‬

‫ـــــﺒﺧ‬ ‫ﻯﺭﻮـﻤﻴﺗ ﺪـﻴﺣﻭ ‪:‬ﻩﺪﻨـﻨﻛﻪﻴﻬﺗ‬

‫‪Add: 3rd Floor, Unit 6, No 5,‬‬ ‫‪Zayanderud Allay, Pardis St,‬‬ ‫‪Molasadra Ave, Tehran, Iran,‬‬ ‫‪1991934843‬‬ ‫‪P.O. Box: 15875-5886‬‬ ‫‪Tel: +98-21-88671948-50‬‬ ‫‪Fax: +98-21-88671951‬‬ ‫‪2‬‬

‫‪Edito‬‬‫‪rial‬‬

‫‪2‬‬

‫ﻧﻮﺳـﺎﻥ‬ ‫ﻗﻴﻤـﺖ‬ ‫ﺍﺭﺯ‬

‫‪Foreign exchange‬‬ ‫‪rate fluctuation‬‬

‫ﭼﻨﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﻏﺪﻏﻪ ﻱ ﺟﺪﻳﺪﻱ ﺑﻪ ﺳﺒﺪ ﺩﻏﺪﻏﻪﻫﺎ‬ ‫ﻭ ﻣﺸــﻜﻼﺕ ﺟﺎﺭﻱ ﻓﻌﺎﻻﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻛﺸﻮﺭ‪ ،‬ﺑﻪ ﻭﻳﮋﻩ‬ ‫ﺍﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪﻩ‬ ‫ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺳﺘﻲ ﺩﺭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻭ ﺻﻨﻌﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ‪،‬‬ ‫‪Round‬‬ ‫ﺍﺳــﺖ‪ .‬ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺯﻫﺎ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺍﺻﻠﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻄﺮﺡ‬ ‫‪table‬‬ ‫ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸــﻮﺭ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎﺕ‬ ‫ﻧﺎﮔﻬﺎﻧﻲ ﻭ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﻋﺮﻑ ﻧﺮﺥ ﺑﺮﺍﺑﺮﻱ ﺭﻳﺎﻝ ﺑﺎ ﺍﺭﺯﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺁﺷﻔﺘﻪ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺩﺭ‬ ‫ﻳﻮﺭﻭ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺁﻥ‬ ‫ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺩﻻﺭ ﻭ‬ ‫‪Cyber‬‬ ‫‪threats‬‬ ‫ﺍﻳﻦ ﺣﻮﺯﻩ‪ ،‬ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺁﺯﺍﺩ! ﻭ ﺩﻭﻟﺘﻲ‪.‬‬ ‫‪against Iran‬‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻻﺯﻡ ﺑﻪ ﺫﻛﺮ ﺍﺳــﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻟﺤﻦ ﺍﻧﺘﻘﺎﺩﻱ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬ ‫‪industries‬‬ ‫ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺩﺍﻝ ﺑﺮ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﺍﺯ‬ ‫ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺟﺪﻳﺪ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻣﺪﻩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ‬ ‫ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﻭ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﻭ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ‬ ‫ﺑﺎ ﺁﺯﺍﺩﺳﺎﺯﻱ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﺪﻩﻱ ﻗﻴﻤﺖ ﺁﻥ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﭼﺮﺍﻛﻪ‬ ‫ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺣﻴﺎﺕ ﻭ ﻣﻤﺎﺕ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱﺷﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ‬ ‫ﺑﻪ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﺸــﻮﺭ ﮔﺮﻩ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ‬ ‫ﺧﻮﺍﺳــﺘﺎﺭ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻧــﺮﺥ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺣﺪﺍﻗﻞ ﻫﻤــﮕﺎﻡ ﺑﺎ ﺗﻮﺭﻡ‬ ‫ﺩﺍﺧﻠﻲ‪ ،‬ﻫﺴــﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﻣﺎ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻋﺪﻩ ﻣﺴﺘﺜﻨﻲ ﻧﻴﺴﺘﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﺍﺯ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﻭﻱ ﺳﻴﺎﺳــﺖ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺳﺮﻣﻘﺎﻟﻪﻱ‬ ‫ﺷﻤﺎﺭﻩﻱ ‪ 104‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪﻱ ﺻﻨﻌﺖ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﻪ ﻧﻘﺪ ﻛﺸﻴﺪﻩ‬ ‫ﺷــﺪ ﻭ ﺗﺒﻌﺎﺕ ﻣﻨﻔﻲ ﺳﻴﺎﺳــﺖ ﻣﺬﻛﻮﺭ ﺑﺮﺍﻱ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸــﻮﺭ ﺫﻛﺮ ﮔﺮﺩﻳــﺪ؛ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺟﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ‬ ‫ﺍﺷﺎﺭﻩ ﺷــﺪ ﻛﻪ ﺯﻳﺎﻥﺑﺎﺭﺗﺮﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺪ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺑﺮﺍﻱ‬ ‫ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥﺩﺍﺧﻠﻲﺩﺭﺗﻤﺎﻣﻲﺣﻮﺯﻩﻫﺎ‪،‬ﺍﻋﻢﺍﺯﺻﻨﻌﺘﻲ‬ ‫ﻭ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ‪ ،‬ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻛﺎﻫﺶ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﻗﺪﺭﺕ‬ ‫ﺭﻗﺎﺑﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺑﺎ ﺭﻗﺒﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ‬ ‫ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺳــﺎﻟﻴﺎﻧﻪﻱ ﺑﻬﺎﻱ ﺗﻤﺎﻡ ﺷﺪﻩﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪﺍﺕ ﺩﺍﺧﻞ‪،‬‬ ‫ﺣﺪﺍﻗﻞ ﺑﻪ ﻧﺴــﺒﺖ ﺗﻮﺭﻡ ﺳﺎﻻﻧﻪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ‪ ،‬ﺛﺒﺎﺕ ﻧﺴﺒﻲ‬ ‫ﻗﻴﻤﺖ ﻛﺎﻻﻫﺎﻱ ﻭﺍﺭﺩﺍﺗﻲ ﺑﻪ ﻭﺍﺳﻄﻪﻱ ﺛﺒﺎﺕ ﻗﻴﻤﺖ ﺍﺭﺯ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﺷﺪﻩﻱ ﺑﻬﺎﻱ‬ ‫ﺍﺭﺯ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺻﻨﻌﺖ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻭ‬ ‫ﺭﻓﺎﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺑﻮﺩ‪.‬‬ ‫ﺍﻣﺎ ﺁﻥ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺭﻭﺯﻫﺎﻱ ﺍﺧﻴﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﻭﻗﻮﻉ‬ ‫ﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ ﻭ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﺪﻩﻱ ﻗﻴﻤﺖ‬ ‫ﺍﺭﺯ ﻧﻴﺴﺖ؛ ﺑﻠﻜﻪ ﺗﻜﺎﻧﻪﻫﺎﻱ ﺷﺪﻳﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻰﺗﻮﺍﻧﺪ‬ ‫ﺗﻨﺶﻫــﺎﻱ ﻛﻮﺑﻨــﺪﻩ ﻭ ﻣﺨﺮﺑﻲ ﺭﺍ ﺑــﺮ ﭘﻴﻜﺮﻩﻱ ﺑﺨﺶ‬ ‫ﺧﺼﻮﺻﻲ‪ ،‬ﺑﻪﻭﻳﮋﻩ ﺑﺨﺶ ﺻﻨﻌﺖ ﻛﺸﻮﺭ‪ ،‬ﻭﺍﺭﺩ ﺁﻭﺭﺩ‪.‬‬ ‫ﺍﻳﻦ ﻛــﻪ ﺩﺭ ﺑﻌﺪ ﻛﻼﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺍﻳــﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺍﻗﺪﺍﻣﺎﺕ‬ ‫ﻭ ﺍﺗﺨــﺎﺫ ﺍﻳﻦ ﺭﻭﺵﻫﺎ ﭼــﻪ ﻣﻌﻨﺎ ﻭ ﭼــﻪ ﻛﺎﺭﺑﺮﺩﻫﺎﻳﻲ‬ ‫ﺩﺍﺭﺩ؛ ﻫﻢ ﺍﺯ ﺣﻮﺻﻠﻪﻱ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺳــﺖ ﻭ ﻫﻢ‬ ‫ﺍﺯ ﺣﻴﻄــﻪﻱ ﺗﺨﺼﺺ ﻣــﺎ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨــﻮﺍﻥ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎﻥ‬

‫‪22‬‬

‫ﺍﺗﻮﻣﺎﺳﻴﻮﻥ ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺩﺭ ﺧﺪﻣﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﺍﻗﺘ‬ ‫ﻭ ﺑﻮﻡ ﻫﺴــﺘﻴﻢ‪ .‬ﺍﻣﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺮﺍﻗﺐ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺒﺎﺩﺍ‬ ‫ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻣﺎ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺳــﺎﻝﻫﺎ ﺗﺤﻤﻞ‬ ‫ﻧﺎﺷــﻲ ﺍﺯ ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎﻱ ﺗﺜﺒﻴﺖ ﺩﺳﺘﻮﺭﻱ ﻧﺮﺥ ﺍﺭ‬ ‫ﺭﻭﻳﺎﺭﻭﻳﻲ ﺑﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺷﻮﻙﻫﺎﻱ ﺷﻜﻨﻨﺪﻩﺍﻱ ﺭ‬ ‫ﻭ ﺗﺎﺏ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺩﺳﺖ ﺑﺪﻫﺪ‪.‬‬ ‫ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ ﻫﻢ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﻧﻈﺮ ﺩﺍﺭﻳﻢ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﺳﺎﺯﺍﻥ ﻭﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﺍﻥ ﺣﻮﺯﻩﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ‬ ‫ﺍﺯ ﺍﺗﺨﺎﺫ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﻴﺎﺳــﺖﻫﺎﻳﻲ ﺑﻬﺒﻮﺩ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ‬ ‫ﺍﻣــﺎ ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎﻝ ﻫﺮ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻭ ﺍﻗﺪﺍﻣﻲ ﺩﺭ ﮔﺎﻡﻫ‬ ‫ﻧﻮﺍﻗﺼﻲ ﻫﻢ ﺩﺍﺭﺩ‪ .‬ﻛﺴــﺎﻧﻰ ﻛــﻪ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ‬ ‫ﺗﺒﻌﺎﺕ ﻣﻨﻔﻰ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﻰﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﺵ ﻣﺴﺆﻭﻻﻥ ﻭ ﺗﺼ‬ ‫ﺑﺮﺳﺪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺪﺍﺑﻴﺮ ﻻﺯﻡ ﻭ ﺣﻤﺎﻳﺖﻫﺎﻯ ﻣﻮﺿﻌﻰ ﺩ‬ ‫ﻣﻨﻔﻲ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﻧﻮﺍﻗﺺ ﻭ ﻛﺎﺳﺘﻲﻫﺎ ﺟﺒﺮﺍﻥ‬ ‫ﺑﺪﻳﻬﻲ ﺍﺳــﺖ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ‪ 30‬ﺩﺭﺻﺪﻱ ﻧــﺮﺥ ﺍ‬ ‫ﻣﺪﺕ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﺴــﻴﺎﺭ ﻛﻮﺗﺎﻩ‪ ،‬ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﭼﺸــﻢ‬ ‫ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎﻱ ﭘﺮﻭژﻩﻫﺎﻱ ﺩﺭ ﺩﺳﺖ ﺍﺟﺮﺍ ﻭ ﺑﺮﻧﺎﻣ‬ ‫ﺑﻨﮕﺎﻩﻫﺎﻱ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺩﺍﺷــﺘﻪ ﺍﺳﺖ‪ .‬ﺍﺯ‬ ‫ﻧﻮﺳﺎﻧﺎﺕ ﺷﺪﻳﺪ ﻗﻴﻤﺖ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪﺍﺭ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼﺎﺩ ﻛﺸﻮﺭ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺣﺲ ﻋﺪﻡ ﺍﻃ‬ ‫ﺑﻪ ﺷــﺮﺍﻳﻂ ﺍﻗﺘﺼــﺎﺩﻱ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﺮﻳﺰ ﺳــ‬ ‫ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺍﺯ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﮔﺬﺍﺭﻱﻫﺎﻱ ﺟﺪﻳ‬ ‫ﻛﺴﺐ ﻭ ﻛﺎﺭ ﻣﻮﻟﺪ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺷﺎﻳﺴــﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﺁﺛﺎﺭ ﻣﻨﻔﻲ ﻧﺎﺷﻲ ﺍﺯ ﺳ‬ ‫ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧــﺮﺥ ﺍﺭﺯ‪ ،‬ﺑﺎ ﺍﺗﺨﺎﺫ ﺗﺪﺍﺑﻴﺮﻱ ﻫﻮﺷــﻤﻨﺪ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﺳﺎﺯﺍﻥ ﻭ ﻣﺴــﺆﻭﻻﻥ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻛﺸــﻮ‬ ‫ﺣﻤﺎﻳــﺖ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﺭﻳﺰﻱ ﺷــﺪﻩ ﺍﺯ ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮ‬ ‫ﻣﺮﺗﻔﻊ ﮔﺮﺩﺩ‪ .‬ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪﻱ ﺍﻳﻦ ﺣﻤﺎﻳﺖﻫﺎ ﻣﻲ‬ ‫ﻧﻤــﻮﺩﻥ ﺍﻣﻜﺎﻥ ﻋﻘﺪ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩﻫﺎ ﺍﺭﺯﻱ ﺑــﻪ ﺟﺎ‬ ‫ﻛﺎﺭﻓﺮﻣﺎﻳــﺎﻥ ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺑﺎ ﭘﻴﻤﺎﻧﻜﺎﺭﺍﻥ ﺑﺨــﺶ ﺧ‬ ‫ﻟﺤﺎﻅ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﺑﻬﺎﻱ ﺗﻌﺪﻳﻞ ﻧﺮﺥ ﺍﺭﺯ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻗﺮ‬ ‫ﻧﻤﻮﺩ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻧﻮﺳﺎﻧﺎ‬ ‫ﻫﺰﻳﻨﻪﻱ ﭘﺮﻭژﻩﻫﺎ ﺗﺎ ﺣﺪ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﻛﺎﻫﺶ ﺧﻮﺍﻫﺪ‬ ‫ﻛﺮﺩﻥ ﺩﻭﻟﺖ ﺑﻪ ﻭﻋﺪﻩﻫﺎﻱ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﺩﺭ ﺧﺼﻮ‬ ‫ﺍﺯ ﺑﻨﮕﺎﻩﻫــﺎﻱ ﺗﻮﻟﻴﺪﻱ ﻭ ﺑﺨﺶ ﺧﺼﻮﺻــﻲ‬ ‫ﻃﺮﺡ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪﺳﺎﺯﻱ ﻳﺎﺭﺍﻧﻪﻫﺎ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻗﺪﺍﻣ‬ ‫ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻣﺜﺒﺖ ﻭ ﻣﺆﺛﺮ‬ ‫ﻋﻤﻠﻜﺮﺩ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎﻥ‪ ،‬ﺻﻨﻌﺘﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﻮﻟﻴﺪﻛﻨ‬ ‫ﺧﺼﻮﺻﻲ ﻛﺸﻮﺭ ﻃﻲ ﺳﺎﻝﻫﺎﻱ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﻪ ﻭ‬ ‫ﺍﺧﻴﺮ ﻛﻪ ﺣﻠﻘﻪﻱ ﺗﺤﺮﻳﻢﻫﺎﻱ ﻓﻨﻲ ﻭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ‬ ‫ﺭﻭﺯ ﺗﻨﮓﺗﺮ ﻭ ﺗﻨﮓﺗﺮ ﺷــﺪﻩ‪ ،‬ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳ‬ ‫ﻣﺤﺘﺮﻡ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻜﻴﻪ ﺑﺮ ﻗــﺪﺭﺕ ﻭ ﺍﺭﺍﺩﻩﻱ‬ ‫ﻋﻠﻲﺭﻏﻢ ﺷﺮﺍﻳﻂ ﺩﺷﻮﺍﺭ ﻛﻨﻮﻧﻲ‪ ،‬ﭘﻠﻪﻫﺎﻱ ﺗﻮﺳ‬ ‫ﺍﻗﺘﺼــﺎﺩﻱ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﺸــﻮﺭ ﺭﺍ ﻳﻜﻲ ﭘــﺲ‬ ‫ﭘﻴﻤــﻮﺩﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺑﻬﺮﻩﮔﻴﺮﻱ ﺍﺯ ﺗــﻮﺍﻥ ﻋﻠﻤﻲ ﻭ ﻓ‬ ‫ﻓﺸﺎﺭﻫﺎﻱ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺑﻜﺎﻫﺪ؛ ﻛﻪ ﺷﺮﻁ ﻻﺯﻡ ﺑﺮ‬ ‫ﺍﻣﺮ‪ ،‬ﻭﺟﻮﺩ ﺍﺭﺍﺩﻩﻱ ﺟﺪﻱ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﺳــﻄﻮ‬ ‫ﺗﺼﻤﻴﻢﮔﻴﺮﻱ ﺩﺭ ﻛﺸﻮﺭ ﺍﺳﺖ‪.‬‬


khksdfj,jkdshfk,jkdhfjk