Issuu on Google+

Эльвира ЕРҒАЛИНА:

Татуировкаңыз бар ма?

Коллекциямның қызығын сіңлілерім көріп жүр

HYP ACTAHA 9-бетте

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

№ 05 (478) e-mail:

www.nurastana.kz 2004@nurastana.kz nurastana2004@mail.ru

Газет 2004 жылдың 22 наурызынан шығады

14-бетте

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ЖАСТАР АПТАЛЫҒЫ

СӨЗІҢІЗ АУЗЫҢЫЗДА...

Халық қожайындар үшін жылу жинай ма? «азаннан апа кетсе, иттен ят кетеді». Нарыты экономикаа кшкелі электр уатын ндірушілер жыл  ратпай бааны сіріп келеді. Жылда айтылатыны бір !"гіме –  рал-жабдытарды" тозыы жетіп т р, соларды жа"арту керек, жа"ырту керек. Міне, жиырма жыл тті, энергетиктер жабдытарын жа"ыртып та, жа"артып та болан жо. Биыл тариф таы ктерілді. Электр уаты ымбат деп згелер де крсетілетін ызмет т(рлерін, тауарлар мен азы-т(лік баасын сірді. ара халыты" алтасына ол салатын энергетикалы компанияларды" осындай !рекетіне жылда ешандай тосауыл ойылмай, за"дылы ретінде абылданып ж(р. Енді сол тастай ме"іреу т(сінікке аздап с!уле т(скендей. Таяуда Р Б!секелестікті орау агенттігіні" траасы Болатбек уандыов былай деп м!лімдеді (Nur.KZ 06.02. 2013 жыл):

«Тарифтерді к теруден тсетін аржыны брі энергетикалы к о м п а н и я л а р д ы   у ат к з д е р і н жаыртуа емес, оларды !рылтайшыларына дивиденттер т леуге ж!мсалан».

Элиталы әскери кадр, сап түзе! 7-бетте

М нысы аз аражат емес екен – 2 миллиард те"ге немесе 13 миллион доллардан астам. Ал, энергетикалы компаниялар бетке стап, сылтау ететін жа"ырту ісіне 24,9 миллион теге немесе 166 мы доллар ана баытталан. Яни, б!л акционерлер алатын дивиденттен 80 есе аз. ожайындар арапайым адамдарды, зейнеткерлер мен м(гедектерді, м алімдер мен д!рігерлерді теспей сорып, байыан (стіне баюда. Халы м ны баяыдан біледі. Біра олдан келер айран жо. Осыан байланысты «азпотребнадзор» оамды бірлестігі =кіметті 2015 жыла дейін электр энергиясы баасын біртіндеп ктеру туралы бадарламаны тотата т руа шаыран екен. Жні осы дейді кпшілік. ?йткені, адамдарды" т рмыс жадайына !сер етуші энергетика саласыны" айта арайтын кле"келі ж мба т сы кп!


2

АПТА Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

Автобусы аз қала

Орынтақ бос тұрмайды...

Қоғамдық көліктердегі жол жүру құны қарағандылық студенттер үшін таусылмас жыр болды. Өткен жылдың 1 наурызынан бастап жоғары сынып оқушылары мен студенттерге берілетін жарты пайыздық жеңілдікті автопарк қожайындары жойып тынды. Содан бері бұл даулы мәселе бір емес, бірнеше мәрте көтеріліп, басылумен келеді.

БАСҚАЛАР НЕ ДЕЙДІ?

ткен жылы басшы біткен «жаа жылдан бастап жеілдік мселесі шешімін табады» деп удені йіптккен еді. Біра ол да кезекті жалан сз болып шыты. Соны салдарынан шарасыз студенттер ала ішінде 50 теге тлеуге мжбр, ал жаын мадаы кенттер мен алалара атынайтын маршруттар !ны б!дан да жоары. Хош, кнбіс халы б!ан да кніп келеді! Ендігі айтайы дегеніміз б!дан да сор – адам тадыры туралы болып т!р. Айтпайын десек, айыбын біліп айылын жияр автопарк иелерін крмедік. Билет !нын ымбаттатан со, ызмет сапасын жасартуа тиіс еді. Біра бірлі-жарым жаа автобустар болмаса, жадай мз емес. *сіресе, таертегі жне кешкі уаыттарда автобустара жолаушылар шамадан тыс кп мінеді. Діттеген жеріне асыан жолаушыларды мінбеске амалы жо. Оуа асыан студенттер аязда брсе аып, автобуса тыылыса мініп жатаны. Ал жргізушілер автобус толы адамдарды тадырына аладауды орнына, ала ішінде зара жарысып, аялдамалардаы жолаушылара таласып жйтки жнеледі. Бір жаынан жргізушілерді де кінлаы келмейді. Аязда алтырап т!ран халыты алай мінгізбей кетсін?! Кніге орындауа тиісті жоспары

:

таы бар. Е басты кемшілік автобустарды аздыы болып т!р. Тым !рыанда, ертегісін жне кешкісін жретін автобустар санын арттыру ажет-а еді. *сіресе, Октябрь мен :азыбек би аудандарыны арасындаы, сондай-а, ша2ар сыртындаы алалара атынайтын автобустарды жыры осы. Аялдамада брсе аан ел автобуса таласып-тармасып мініп алса, тсер аялдамасына жеткенде бір-бірін итере-митере шыа алмай жанталасады. :аланы ай автобусын алсаыз да ертелікеш есігі зер жабылып, адамдарды салмаымен бір жаына арай исайып кетіп бара жатаны. Желтосан мен атарды ааан аязында тозыы жеткен автобустар жруден алды тіпті. Б!л жолы да азап шеккен ара халы. Алла сатасын, рине, алдажалда оыс оиа орын ала алса, елді обалын кім аралайды?! Сз туден алан атамінерлер арасынан селк етер бір жан табылса, мына суреттен мн-жайды тсінер, блкім.

Ақбота ӘБІЛТАЙ

Қазақстандық балдырған әлемді таңғалдырды

Екі апта уақыт бұрын интернетте «Самая быстрая девочка из Казахстана!» деген видео жарық көрген-ді. Бейнероликте әкесі 5 жасар қызын бокстың әдіс-тәсіліне үйретеді. Кішкентай қыздың есімі – Эвника екен. Ал, әкесі Рустам Садвакасов Павлодар қаласының тұрғыны. YouTube-те жарияланған видео екі аптаның ішінде 1 241 222 рет(4 ақпан, 2013 жыл, сағат 18:27) көрілді. Көптеген форумдар, блогтар 5 жастағы балдырғанның шеберлігіне тәнті болыпты. Жақында Британияның белді басылымы Daily Mail Эвника туралы ақпарат таратты.

«Оны бойы ары кетсе 4 фут. 7 жасты о жа, б жаындаы ыз. Алайда, кші жойын кішкентай ызбен байланыса оюыыз екіталай. Ол ксіпой боксшы секілді жылдам соыларымен рі еркін имылымен блдіршін карьерасындаы шыына шыып ойандай сер етеді. Ер адаммен, блкім кесі болар, жаттыып жатан видеосы вирус секілді кеінен лемге тарап кетті. &азірді 'зінде YouTube-те 720 000 рет к'ріліпті. Небрі 1 минут 43 секундты клипте азастанды балдыран жаттыудаы арсыласынан к'з алмастан бып, соыларын ны тигізеді. Бокс – &азастандаы негізгі спорт тріні бірі. &азастан соы ш Олимпиадада жасы 'нер к'рсетіп, медаль саны бойынша Куба мен Ресейден кейінгі орында тр. /йелдер боксы алаш рет Лондон Олимпиадасында 'тті. Сол кезде лем орта салмата аза боксшысы Марина Вольнованы ола медаль аланына ку болды. Бл к'птеген ыздарды спорта ызыушылыын оятты. Балдыран ызды ерте бастан топ-дегейге жеткенін осымен байланысты

болса керек», – дейді маала авторы Симон Томлинсон (Simon Tomlinson). Одан рі Симон балдырандарды бокс трізді ауыр спорт тріне ерте бастан трбиелеу сыншылар а2арына !шыраанын айтады. Мааланы соындаы пікірлер де екіге жарылан. Кбісі Эвниканы шеберлігіне тнті болса, кейбірі жастайынан бокспен айналысуды ауіпті екенін айтады. Дегенмен, кпшілік пікірі Эвниканы жастайынан бокса !марлыын !птайды екен. Соларды кейбірін !сынып отырмыз. Чарльз: «Болашата оан ырындауа тырысатын жігіттерге жаным ашып отыр». LeeW: «Ешкім оны кмпитін тартып алуа дті бара оймас. Оан сттілік тілеймін». Helen: «Мен бл жерде ешандай ауіпті к'ріп траным жо. Cзін 'зі орау кез келген сбиге жастайынан йретілуі керек деп есептеймін. Cйткені, азіргі тада ыздара шабуыл жасайтындар к'бейіп кеткен». Лондон Олимпиадасындаы жеісіміз талайа лгі боланы аны. Эвника трізді балдырандар солара арап бой тзейді. Болаша чемпион бгінгі балдырандардан шыады. Олай болса, лкен спортта Эвникаа тек сттілік тілейміз!

Абай ОТАР

&Р Президентіні 'кімдерімен Аида Дденызы &рманалиева &Р Ебек жне халыты леуметтік орау министрлігіні жауапты хатшысы ызметіне таайындалды; Тамара Босымбекызы Дйсенова баса жмыса ауысуына байланысты &Р Ебек жне халыты леуметтік орау министрлігіні жауапты хатшысы ызметінен босатылды. Аида Дденызы 2009 жылды желтосанынан &Р Денсаулы сатау министріні орынбасары ызметін атарып келген болатын. *** &Р Bкіметіні аулысымен &айырбек Айтбайлы Cскенбаев &Р Cірлік даму министріні бірінші орынбасары ызметіне таайындалды. &айырбек Айтбайлы жаа лауазыма таайындалана дейін «&азМнайГазСервис» А& бас директорыны орынбасары ызметін атарып келген. *** &Р Bкіметіні аулысымен Серік Кееслы Нокин мен Серік Маашлы Жманарин &Р &оршаан ортаны орау министріні орынбасары ызметіне таайындалды. Жаа ызметке таайындалана дейін Серік Кееслы – &Р &рылыс жне трын йшаруашылы істері агенттігіні т'раасы, Серік Маашлы – &Р Экономикалы даму жне сауда министрлігі Cірлік даму комитетіні т'раасы ызметін атарып келді. *** &Р &оршаан ортаны орау министріні орынбасары ызметіне Ерлан Нралылы Нысанбаев таайындалды. Ерлан Нралылы 2009 жылдан бері &Р &оршаан ортаны орау министрлігі Орман жне ашылы шаруашылыы комитетіні т'раасы ызметін атаран болатын. *** Астана аласы кіміні орынбасары ызметіне Ерсайын &айыразылы Нааспаев таайындалды. Ерсайын &айыразылы 32 жаста. Е.Б'кетов атындаы &араанды мемлекеттік университетін «Халыаралы экономикалы атынастар» мамандыы бойынша бітірген. Бан дейін &Р Премьер-министріні кеесшісі, &араанды аласы &азыбек би ауданы кіміні орынбасары, &араанды облысы кіміні кеесшісі, Шахтинск аласыны кімі болып ызмет атаран. *** Солтстік &азастан облысы кіміні 'кімімен, &Р Президенті /кімшілігіні келісімімен облыс кіміні орынбасары ызметіне Владимир Николаевич Балахончев таайындалды. Владимир Николаевич бан дейін Солтстік &азастан облысында Есіл ауданыны кімі, облыс кіміні орынбасары, Амола облысы Бурабай ауданыны кімі, Солтстік &азастан облысы Жамбыл ауданыны кімі болып ызмет атаран. Жамбыл ауданы кіміні лауазымына Саят &аятлы /шімов таайындалды. *** Амола облысы кіміні 'кімімен, &Р Пр��зиденті /кімшілігіні келісімімен облыс кіміні бірінші орынбасары лауазымына Рашит &айыржанлы /кімов таайындалды. Рашит &айыржанлы жаа ызметке таайындалана дейін Амола облысында Целиноград ауданыны кімі, Шучинск ауданыны кімі, Астрахан ауданыны кімі, К'кшетау аласыны кімі, Ак'л ауданыны кімі болып ызмет істеген. *** Амола облысы кіміні 'кімімен, Ак'л ауданды мслихатыны малдауымен Теміржан &анатлы Едігенов Ак'л ауданыны кімі ызметіне таайындалды. Теміржан &анатлы 2010 жылды мамырынан &Р Премьер-министрі кесесінде бас инспектор ызметін атарып келді.


ЭКСКЛЮЗИВ www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

3

«Жалаңаштану күні» се е м не

түнгі клубтағы төрт сағат

Жастар түнгі клубқа не үшін барады? Көңіл көтеру орталықтарындағы талап-тəртіп қандай? Осы тектес сұрақтарға жауап іздеген «Нұр Астана» жастар апталығының тілшісі демалыс күндері қарсаңында Ақтөбе қаласындағы түнгі клубтың біріне барған еді.

«ЖЫНДЫ» ЖАРНАМАНЫҢ ЖЫРЫ

«Айбек, ал алай? Осы жмаа ешандай жоспар рма, мені керемет бір сынысым бар! Естен кетпейтіндей ып ыдырамыз». Бл – мені сыныптасым рі досым Берікті леуметтік желідегі парашама жазан хаты. Жазбаны келгеніне к$п бола оймапты, Берікті $зі лі аламторда отыранын компьютерді мониторына арап-а лезде т(сіндім. Оны брінен де «естен кетпейтіндей ыдырамыз» дегені мені т(рлі ойа жетеледі, ол «бнымен не айтысы келді екен?..» )йтпесе, досым сыныс-тілекке «жомарт», к(н сайын жаалы ашудан сте жалыпайды. Сонымен, ол жа+анды желіден шыпай транда, сраымды ойып (лгерейін деп шештім: –Брі жасы, $зі алайсы? /айда, кіммен барамыз? Айта бер, деп жазаным сол-а екен, экраннан арындашты слбасы к$рінді. Демек, $зім сияты жылдам шешім абылдап, тез с$йлейтін Берік жазып жатыр. Соан араанда, маызды бір іс-ау... – Т(нгі клуба барамыз! Онда жма к(ні ерекше кеш $теді екен. Ол «Голая пятница» деп аталады. Аты айтып трандай, онда брі жалааш ж(реді! – деп жазанда, Берікті жаа рлы ашандай атты уананын, онысын с$йлем соында ойылан леп белгісінен байадым. Шыны керек, алашында т(нгі клубта не болатынынан брын, оны «брі» деп арасына мені де осатап жібергені намай алды. С$йтсем, «брі» дегені – т(нгі клубта ызмет ететін ыздар екен. Ал олар азіргі, дрысы – жастарды тілімен айтанда «стриптиз» к$рсетіп, жиналандарды та-тамаша ететін к$рінеді. Бл – Берікті жазан хатынан т(сінгенім. Алайда, к$кейге бір сауалды таы да келе аланы... «Екеумізді баранымыз ыайсыз болар, жанымыза ыздарды ертсек айтеді?» дегенім бар. Бл сраа жауапты да ол кідірместен айтарды. Біра бл жолы ашуланандай кейіп танытты. – Оларды ертіп не істейсі? /атырасы сен! )рі таныс ыздардан ысылып, емін-еркін к$іл де к$тере алмаймыз. Басаларымен с$йлесеміз де... Беріктен «керемет кеш» туралы сраанымда, ол теледидардан, $зі айтпашы, «жынды» жарнаманы к$ргенін жеткізді. Сол бойда онымен оштасан мен, к$гілдір экрана бірден телмірдім десем де болады. Айтанындай-а, кеш атауыны $зі «айайлап» тр екен, мен сияты жастарды $зіне арай жетелеген т(нгі клубты байланыс телефондары жарнаманы соында естілді. Орталыа телефон шаланымда, жма к(ні кешті $тетінін, оан кіру ны 500 тегені райтынын білдім. Бір ызыы, ттаны ары жаындаы бойжеткен спортты

киіммен келсек, далада алуымыз бек м(мкін екенін жеткізді. «К(теміз» деген с$збен гімесін аятаан ызды оласын, шынымызды айтса, жерге тастай алмады... ... Бізді есікті аузында ызметтік киім киген, олында рациясы бар, етжеді келген келіншек «арсы алды». – «Та-а-ак», айда барамыз? Бірінші фэйс-баылаудан $тідер, – деген оан, екеуміз еріксіз жалт арады. Келіншекті олында рациядан баса ештее байалмайды, бізге арай екейген тексеруші олымен белімізден бастап аяымыза дейін стап $тпесі бар ма?! Айтпашы, кроссовка киіп келгендерді фейс-баылаушы келіншек ішке кіргізбей, айтарып жібергеніне де ку

болды. Есесіне, ыса белдемшемен келген ыздарды айы оынан туып тр. Жма к(ні оларды орталыа тегін кіргізеді екен. Ашамызды кассаа т$леген со, тексерісті «к$кесіне» тап болды. К$зілдірік киген екі жігіт с$мкеміздегі заттарды барлыын (стелге шыаруымызды $тініп, $зімізді тура бір терроршыдай абылдады-ау! /ысасы, олардан с$мке мен оны ішіндегісін арнайы сатау б$лмесіне алдыру керектігімізді естігенде, тым болмаса фотоаппаратты $зімізбен бірге алып кіруді $тіндік. Ол (шін азын-аула улыа баруа да мжб(р болды: «осындай керемет клубта естелікке суретке т(суді алаймыз...» =кінішке арай, жоспарымыз ж(зеге аспады, фоторепортаж арманымызды бірі болып ала берді...

«КАЙФ» ҚУҒАН ҚАРАКӨЗДЕР

Асыра сілтеді демеіз, т(нгі он жарымда клубты залына бас санда, бан дейінгі бастан кешкеніміз ештее емес екен. /ою араылы басан жерде ине шаншар жер жо! Жаалай топырлаан

жастар... Тіпті, бір стке аланы барлы ыз-жігіті осында жиналып алан ба деген сра туды. )райсысы $зінше к$іл к$теріп-а жатыр: біреуі – билеп жатандара алыстан к$з тігіп трса, екіншісі – ара-шараптан рттаанына мз, ал (шіншісі – тиісінше залды шаын шыарып, билеу (стінде. Бл – ішке кірген 2-3 минуттан со т(йген ойымыз. Ескере кетерлігі, «мини» киген арулардан к$з с(рінеді. =з кезегінде замандастарымыздан біз де алыс алмайы деп, дл ортадан бір шыты. Шама-шарымызша олдарымызды оды-солды сермеп, теселіп – билеп жатырмыз! Жанжаымыза араса, брі де солай, асан шеберлікпен к$зге т(сетіндер аарылмайды. Бір байааным, ыса белдемше киген ыздар етектерін к$теріп лек. Биді жаа (лгісі болар деп шештік. )йтеуір, ыздарды имылдары бірінен-бірі $теді. Ал уелеген кіл техномузыка, с$зі жо, $зі т(сініксіз дааза уен. Сол аралыта 5-6 адамнан тратын $зіндік би тобымыз

жасаталып, «тусовать» еткеніміз бар. Дегенмен, бдан да жалыады екенсі, содан жмсартып айтанда демалатын б$лмеге арай беттеуді ж$н к$рдік. Айнасы бар жерде деттегідей адам к$п, т$рт есікті те жартысы ана ашылыпжабылады, аланы кілттеулі деседі. Кезекте тран мен, ызы бір былысты кусі болдым: б$лмені іші к$к т(тін, темекіні иісі емес екені бірден сезілді. С$йткенімізше, иыымыздан т(рткен бір жігіт: –Сені алдында мен кіріп кетейінші, а? «Братанымнан» аланын иіскеп (лгерейін, – дегенде т$бемізден жай т(скендей болды. «Ерекше ажеттіліктерге» зру атарластарымызды атары аз емес

екенін білеміз, біра к$пшілік ортада ондайды к(тпегенімізді несіне жасырайы?! К$зі ясынан шыайын деп тран, тіптен аздап ісініп тран жігітке жол бердік... Ол ол ма, екінші есіктен шылымны орабын с$мкесіне салып, «бір демін тартып алан» ызды к$зіміз шалды. Негізінен, келушілер (здіксіз кіріп-шыатын ол б$лмеде темекіні т(тінімен тыныстау – (йреншікті жадай. Би алаына алай ораланымызды да байамай алды. Бнда да темекіні будатаан т(тіні мен ішімдіктерді ш$лмегіне к$пшілікті к$зі (йренген. /аласа, соны ішінен-а сатып алып, бріні к$зінше сылыта бер. Ал оны баасы – б$лек гіме. Е сораысы, кмелет жасына енді толандарды $здері оан аса атты бас атырмай, бірбіреуін «иемденіп» аланы болса керек. С$йте тра, бір олымен ш$лмекті стап, екіншісімен нзік жандыны шатап ж(ргендер жетіп артылады. Ж, ондай жастарды бнда кездестіру – жаалы емес. Оны (стіне, солара араймыз рі билейміз деп ж(ргенде, саат он екіден асыпты. Ал... жарнамада жылт еткендер лі жо. )рі-бері араудан шаршаан біз, сыра йып, соны серінен олы +м аузы босамай жатан ыза сраты т$тесінен ойды: – Жалааштанатындар айда?! Сір, біз сияты срайтындар к$п болса керек, гімелесушіміз с$зден тосылан жо. Бір демде былай деп оя берді: –Жаныызда ж(р, алай байамайсыз?!. /ыс мезгілінде к$шеден ыса «юбка» киген ыздарды жиі к$ретін бе едііз? Жо, рине. Ал біз талапа сай киініп келгендерді тегін-а кіргізіп, «шоу» йымдастырып жатырмыз. Солара арап, «Жмадаы жалааштану» кешімізден лззат алыыз. /алан к(ндері одан да зорын к$ргііз келсе, брі де $з олыызда, біреуімен танысыыз. Осы адамдар ызы бар ой... – деген оан бар зейінімізбен арап, сраулы ж(збен жанарымызды адады. Іле-шала «Жарнамадаы осы ма?» дегеніміз бар-ды. –«Ну да». Адамдарды барлыы осыны $зінен «кайф» алады. Билеіз, ішііз, танысыыз – «стресстен» тыласыз! Бізге барлыы сол (шін келеді... Дааза музыкадан ла тнса да, біз оны айтандарын аны естідік. Т(нгі клуба келген $зге адамдар да бны жасы білетінге сайды... Себебі, саат тілі т(нгі 1:40-ты к$рсеткенмен, (йге арай аядаысы келетіндерді $з басымыз кездестірмедік. Барлыы к$іл к$теру орталыыны жмысына дн риза...

Айбек СЕРІК

Р.S. «Шаш ал десе, бас алатындардың» дәуірі қазір жүріп тұр-ау. Бұны жарнама мен жанындағы жолдастарына бола, шешінуге әзір қыздардың қылығынан аңғардық. Өкініштісі, олардың дені – қазақтың бойжеткендері. Қыз-жігіттердің психологиясын, дұрысы – еліктегіш екеніне әбден көз жеткізген түнгі клуб қожайындары сол арқылы ақшаға кенеліп-ақ жатыр.


4

МІНБЕР Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

Халық өтініші – партия назарында Қоғамдық қабылдау қызметі арқылы азаматтардың өтінішін қанағаттандыру – «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясы жасап жатқан жұмыстардың аса маңызды бір саласы болып табылады. Партия тарапынан атқарушы органдар мен тиісті мекемелердің жұмысының сапасын арттыруға қатты көңіл бөлінуде. Ж��ырда «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек «Абылай хан» тұрғын үй кешені тұрғындарымен кездесті.

Ұмытуға болмайды 2012 жылдың 25 желтоқсанында 26 әскери сарбаздың өмірін қиған әуе апаты болды. Шекара қызметіндегі орын алған оқыс оқиға қазақстандықтардың қабырғасын қайыстырып, халық қаза тапқан сарбаздардың туған-туысқандарының қайғысына ортақтаса білді. Елбасы, Жоғарғы Бас қолбасшы Нұрсұлтан Назарбаев тиісті органдарға опат болған әскери шекарашылардың отбасыларына барынша қолдау көрсетуді шегелеп тапсырды. «Нр Отан» Халыты Демократиялы партиясы, «Жас Отан» Жастар анаты ж"не жергілікті соыс ж"не Ауанстан ардагерлеріні Одаы C:К Шекара ызметімен бірігіп, сейсенбіде Шымкент аласында "уе апатынан мерт болан "скери шекарашылара арнап, акция йымдастырды. Акция аясында "скери борышын теу барысында аза тапан шекарашылар ескерткішіні алдында жиын ткізіліп, "руатара арнап ас берілді. Шараа «Нр Отан» ХДП басшылыы, C:К Ш: командованиесі, О тстік :азастан облысты "кімдігі басшылыы, ардагерлік ж"не жастар йымдары кілдері, сондай-а ала мен облыс трындары атысты. – Акция масаты азастанды патриотизмді кшейтуге баытталып отыр. :аза тапан есіл ерлерді мытуа болмайды. Оларды еске ала отырып, біз жас рпаты алдында Отан ораушыны имиджін ктеруге мтылудамыз. 'скеле рпаты з Отанын сюге ж"не оан ызмет етуге шаыруымыз ажет, – дейді республикалы ауан ж"не жергілікті соыс ардагерлері одаыны траасы Ш"ріпбай 'тегенов.

Айша БӘЙТЕН

Ардагерді әлеуметтік қорғау Бгінгі та да елімізде партияны 271 оамды абылдау блмесі жмыс істейді. 2012 жылы ол мекемелерге 90 мы а жуы азамат арыз айта келген. Бларды те жартысыны тініші анааттандырылды. Сараптама н"тижелеріне араанда, «Нр Отанны » абылдауына азаматтарды 40 пайызы за ке есін алу масатымен келеді. Кбінесе оларды адвокат кмегі мен з ыын за жзінде реттеу м"селесі толандырады. Соларды ішінде, "сіресе, трын й-коммуналды шаруашылыыны жмысына к ілі толмайтын азаматтардан е кп арыз тседі. 'ткен жылы партияны Орталы аппараты оамды абылдау бліміне осы шаруашылыты ызмет крсету сапасына анааттанбаан азаматтардан 4000-нан астам шаым тскен. 2011 жылы пайдалануа берілген «Абылай хан» трын й кешеніні 60 трыны да осындай маынадаы арыз жазан болатын. Трын й кешенін «АстанаСтройинвест» Корпорациясы» ЖШС рылыс компаниясы салыпты. Трындарды ндірістік ж"не рт ауіпсіздігіні саталмауы толандырып отыр. Аулада балалар, спорт, шаруашылы ала ы, клік траы, клік жретін жолды жотыы, сондай-а й абырасыны жарылуы, тбе жабындысыны сапасыздыы сияты м"селелер де азаматтарды ала даушылыын туызуда.

«Нр Отан» партиясы оамды абылдау бліміне арыз тскен со , осы м"селе бойынша Астана алалы "кімдігінде «Алматы» ауданды "кімдігі, Астана алалы трын й инспекциясы басармасы, «Трмыс» ПМК, «Астана-Стройинвест» Корпорациясы» ЖШС кілдеріні атысуымен кшпелі ке ес ткізілді. Алайда, м"селе біржаты шешілмей отыр. Кездесу кезінде Бауыржан Байбек «АстанаСтройинвест» Корпорациясы» ЖШС басшыларына кемшіліктерді тзету жнінде біратар тапсырма берді. «Партия кілдері азаматтарды шаымына орай жедел шара олдануы тиіс. Партия Траасы Нрслтан Назарбаев оамды абылдау блімдеріні жмысын жетілдіру, министрлерді азаматтарды абылдауларын ткізу туралы тапсырма берді. :азіргі кезде абылдау кестесі "зірленуде. Мнымен оса, ;кіметпен келісімге ол жеткізілді. ' ірлерге іссапармен шыан министр міндетті трде партияны абылдау блімінде азаматтармен жеке абылдау ткізуі тиіс. Партия алдаы уаытта да азаматтарды тініштеріне ла асатын болады. Халыты мазалаан сауалды біз андай да бір есептік жаттан емес, адамдарды зінен біліп отыранымыз те ма ызды», – деді партия траасыны бірінші орынбасары.

«Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы мұрындық болған сарапшылар тобының отырысында әлеуметтік қорғау мәселесі талқыланды. Бл жолы сарапшылар тобы "скери ызметшілер мен ардагерлерді "леуметтік орауды жетілдіру м"селесін назара алды. :рамына 15 адам кіретін топты Парламент М"жілісіні депутаты :айырбек Слейменов басарады. Бгінде айматарда ардагерлер йін салу м"селесіне назар аударылуда. :айырбек Слейменовті айтуынша, бгінде бес облыс ардагерлер йін трындар игілігіне пайдалануа берді. ;ш  ірде ол кн т"ртібінде тр. :алан айматарда лайыты имарат іздестіріліп, жндеу жмысын жргізу шін жобалы-сметалы жат "зірленуде. Сарапшылар тобы м"селені жіті баылауда стама. Олар екінші дниежзілік соысындаы же істі 70 жылдыы арса ында Cлтты жоспар "зірлеуді ола алмашы. Осыан орай, ажетті кмек жасау м"селесі тиісті органдарды назарына сынылады. Cрпа сабатастыы масатында жастарды патриотты рухын ныайту масатында біратар ма ызды шаралар атарылады.

Медет БОЛАТҰЛЫ

Ақбөкен АЛТАЙ

«STOPҚылмыс» тәртіпсіздікті тоқтатады «Нұр Отан» ХДП бастамасымен қоғамдағы тәртіпсіздікке қарсы тұру мақсатында ұйымдастырылып отырған «STOPҚылмыс» акциясы басталды. Аталмыш іс-шара «Нр Отан» ХДП Траасыны бірінші орынбасары Бауыржан Байбек ж"не Ішкі істер министрі :алмханбет :асымовты кездесуінен басталды. Бл кездесу т"ртіпсіздіктерді анытау ж"не олара арсы тиімді "рекет ету жніндегі бірлескен жмыс аясында йымдастырылды. Жалпы оамды науанды «Нр Отан» ХДП ж"не Ішкі істер министрлігіні олдауымен кіметтік емес йымдар жзеге асырады. Елімізде ткен жылы жалпы ылмыс 40 пайыза, оамды орындардаы са бзаылы 71 пайыза артан. Кпшілік жретін жерлерді блдіру мен оыс тастауа атысты 35 мы нан астам факт тіркеліп, за талабына с"йкес 4 мы адам

амауа алынан. Оны жзден астамы Астана трындары. Кездесуге атысушылар аладаы жадайды баылайтын, ылмыс пен ттенше жадайа атысты іс-"рекеттерді йлестіретін Жедел басару орталыыны жмысымен танысты. Бауыржан Байбек атап ткендей, Елбасы тапсырмасы бойынша «Нр Отан» партиясы оамда т"ртіпсіздікке млде тзбеушілікті алыптастыруа белсене атсалысады. :оамдаы т"ртіпсіздіктерді алдын алуа азаматтарды здеріні атысуы, ы орау ызметіні ашытыын амтамасыз ету ж"не кіметтік емес йымдарды оамды т"ртіпті сатау жніндегі іс-"рекеті назарда сталынба. Сондай-а, «Темекі ттінінен азат :азастан шін» лтты коалициясы, «:азастан студенттері Альянсы», «Жасыл ел» сынды йымдар кілдері з жобалары туралы " гімеледі. М"селен, жоары оу орындарындаы сыбайлас жеморлы, оамды орындарда темекі шегу, ойын бизнесі, жасспірімдер арасындаы озбырлы пен бопсалауа арсы крес акциялары жастар т"рбиесінде ма ызды рл атарады.


КАРЬЕРА www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

5

«ҚарМУ-ден түлеп ұшқан жастар едік...» Қазақ топырағында қара шаңырақ ҚазҰУ-дан кейін ашылған екінші университет – ҚарМУды жоғарғы атқарушы, басқарушы, заң шығарушык органдарды білікті кадрлармен қамтамасыз етіп отырған бірден-бір оқу орны десек, артық айтпаспыз. Лауазымды қызметтегі түлектерінің тізімін түзе келіп, Е.Бөкетов атындағы білім ордасы талай ұлықтарды әзірлеп шығарғанына көзіміз жетті.

Парламентті ос палатасында да арМУ-ды кілдері жетерлік. Соларды бірі сенатор Оралбай (бдікрімов «Нр Отан» ХДП жанындаы Жем орлы

а арсы комитетті де тізгін стары. арМУды тарих факультетін тмамдаан Оралбай (бдікрімов Р Президенті (кімшілігі басшысы, Р Мемлекеттік хатшысы, Р Парламенті Сенатыны депутаты сынды талай д"мді ызметті та ымына басып крген азамат. (бдікрімовті ріптесі Серік А ылбай да арМУ-да загерлік диплом алан. Сенаттаы екеуге Арман ожахметов, Айг"л Нркина, Виктор Рогалев, Серікжан анаев, Майра Айсина сынды Мжіліс депутаттарын

осыыз. Айтпа шы, Мжіліс депуттатарыны ішіндегі асау мінезімен, кеншілерді проблемасын жиі ктеретіндігімен млім Мхтар Тінекеев, Рауан Шаекиндерді бл

атара осуа да, оспауа да болады. Себебі, бл екеуі арМУ-а дейін бас а о у орындарын бітірген. Біреуіні алаш ы мамандыы кенші болса, екіншісі КСРО Ішкі істер минстрлігіні Жоары мектебін бітірген милиция лейтенанты.

арМУ-ды таы бір т"легі – Р Президенті (кімшілігіні аза стан Хал ы ассамблеясы хатшылыыны мегерушісі- аза стан хал ы Ассамблеясы траасыны орынбасары Ералы Тожанов. Ералы Л панлыны ебек жолы да осы білім ордасында о ытушылы тан басталан. Экономикалы ылмыс а жне сыбайлас жем орлы

а арсы к"рес агенттігін арМУ-ды за факультетін бітіргендер «стап тр». Траасы Рашид Т"сіпбеков те, оны екі орынбасары да арМУ-ды бітірген загерлер. Шымкент аласыны тумасы Рашид Тлеутайлы орта мектепті де, университетті араандыда тмамдаан. Сот ж"йесіндегі ебек сапары да кеншілер аласынан басталыпты. Жаа атап кеткеніміздей, оны орынбасарлары Андрей Лукин мен Марат Ахметжанов та р жылдары арМУ-ды партасына отырандар. арМУ-дан анат а

андарды ішінде жас та болса, талай лауазымды

ызметті басын шалып "лгерген Ерсайын Нааспаевты ерекше атап ткен жн. Орда бзар отыздан енді ас ан Нааспаев вице-премьерді кеесшісі, араанды облысы кіміні кеесшісі, Шахтинск аласыны кімі болып

ызмет ат арып "лгерген. Жа ында ана Астана аласы кіміні орынбасары болып таайындалды. Р Президентіні кеесшісі деген ресми лауаз��мды за жылдан бері ат арып келе жат ан Ермхамет Ертісбаев та арМУ-дан т"леп ш ан дкей шенеуніктерді бірі. (ділет министріні орынбасары Зуреш Баймолдина да Бкетов атындаы білім ордасын бітірген загер. арап отырса , арМУ-ды бітірген экономистер мен загерлер еліміздегі е жоары ат арушы, бас арушы, за шыарушы органдарыны барлыын жаулап аландай сер алдырады. Премьерді аттасы Серік (бжлеллы Ахметов арМУ-ды тарих факультетін, аспирантурасын тмамдаан. Бан дейін Президент (кімшілігінде, «Нр Отан» ХДП аппаратында, т"рлі министрліктерде басшылы ызметтерде болан Серік (бжлеллы бірнеше жылдан бері Ебек жне халы ты леуметтік

орау вице-министрі міндетін тапжылмай ат арып келеді. араанды облысыны кімі Бауыржан (бдішев, Денсаулы са тау министрі Салидат айырбекова, эксКлік жне коммуникация министрі

Көшбасшылар кездесуі Елордадағы «Нұр Отан» ХДП Орталық аппаратында ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, партиялық куратор Мейрам Бегентаев Мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасы жобасын талқылау жөнінде еліміздегі жастар ұйымдары көшбасшыларымен кездесу өткізді. Мндаы ма сат — аза стандаы жастар саясатыны азіргі жадайына талдау жасау жне Мемлекеттік жастар саясатыны 2020 жыла дейінгі тжырымдама жобасы бойынша бірегей кз арас алыптастыру. Кездесуге атысушылар б"гінгі тадаы мемлекеттік жастар саясатыны тиімділігін, жмысшы жне ауыл жастарыны леуметтік жадайын ктеруге арналан жобалар, дуалды білім беру ж"йесіні тиімділігі, еліміздегі еріктілер озалысын

дамыту ажеттілігі жніндегі ойларын ортаа салды. Сондай-а , «Ауыл жастары одаыны» ат арушы директоры Жанар Досымова жастар йымдарыны «Жастар – ауыла!» атты ерікті коалициясыны тжырымдама жобасымен таныстырып, жастарды ауылды

елді мекендерге жмыс жасауа жне труа ша ырса, « аза стан жастар Конгресіні» ат арушы директорыны міндетін ат арушы Роллан спан жастар саясаты саласында, аымдаы жылды «Жас отбасы жылы» деп жариялауды сынды. Жиын соында жастар йымдарыны жмысына баа беру тсілдерін

алыптастыру жне жастар саясатын дамытуа арналан сыныстар абылданды. Сонымен атар, елімізді жастарын Мемлекеттік жастар саясатыны 2020 жыла дейінгі тжырымдама жобасын зірлеуге белсенділік танытуа ша ырды.

Берік амалиевтер де р жылдары осы университетте о ыан. Дегенмен, бл аталандарды алдымен зге о у орындарын тмамдаанын айта кеткен жн. арМУ-ды ректоры Еркін Кбеевті зі де осы білім ордасыны т"легі. Ебек жолын осында бастаан Кбеев р жылдары ш ан ясына айналып келіп отырып, 2004 жылы біржола тра тапты. Dзіне ыайлы басшыны зі дайындай алса, басшы кадрды алыстан іздеуді ажеті жо екен-ау дейсі мндайда. Бас а универсиететтерді ректорлары

айта- айта ауысып, сапырылысып жат анда, арМУ-ды ректоры

ызметінен мызымайды-а . Сексенінші жылдары ебек жолын арМУ-да арапайым жмысшы болып бастаан Игорь Слюняев есімді азамат б"гінде Ресей Федерациясыны Dірлік даму министрі болып ызмет ат арады екен. ара жмысшылары министр дрежесіне дейін жеткенін ескерсек, арМУ-дан жоары білім алып шы

андарды дкей ызметкер боланына таалуды ажеті жо

шыар, блкім.

НҰР ИСЛАМ

«Дипломмен – ауылға» – 24 мың! «Дипломмен – ауылға» бағдарламасы аясында ауылға аттанған жастардың саны 24 мыңды құрап отыр. Бұл туралы ҚР Білім және ғылым министрлігінің жастар ісі комитеті төрағасының міндетін атқарушы Нұрлан Өтешов мәлім етті. Жаа мемлекеттік жастар саясаты тжырымдамасын іске асыру ар ылы орталы мемлекеттік органдарды ірлерге трансферттер блуі арастырылан екен. Кп замай бл тжірибені тиімділігі з жемісін берді. –«Дипломмен – ауыла» бадарламасы аясында азіргі тада 6 маманды бойынша 24 мынан астам жас маман ауыла жмыс а орналасты. Кезінде бл бадарламаны кімшісі Ауыл шаруашылыы министрлігі болатын. Бл дісті біз енді зге мемлекеттік органдара енгізуді жоспарлаудамыз. Dйткені, тжырымдаманы іске асыруды бірінші кезеінде орталы жне жергілікті ат арушы органдарды стратегиялы жоспарын зірлейтін боламыз, – дейді Нрлан Dтешов. Сондай-а , мемлекеттік жастар саясаты тек білім жне ылымны салаларымен шектелмейді. Ел жастары маызды мемлекеттік бадарламаларды ж"зеге асыру аясында да кптеп тартылатын болады.

Әйгерім АМАНЖОЛОВА


6

АУДИТОРИЯ Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

ды: Тегін білім беру – аза станда жаппай тегін білім беруді енгізу салы т%леушілерді иыына ауыр салма жктейді. Студенттік несиелер – к%птеген мемлекеттерде студенттік несиелер д$стрге енген. Ата-аналы салымдар (жинатау есепшоты) – м#ны жаымды жаы – салымдар жйесі ата-ана мен баланы шешім абылдауына ммкіндік береді. Мемлекет %з кезегінде салы ты жеілдіктер жасап, салы ты кейбір трлерін т%леуден босату ар ылы салымшыларды осымша ынталандырады. Міне аржылы олдауды

Соңғы жылдары мемлекеттік білім беру гранты еселеніп өскенімен, студенттердің басым көпшілігі әлі де ақылы негізде білім алуда. Бұл бағыттағы мемлекеттің көмегі қандай? Осы сауалдарды «Қаржы орталығы» АҚ президенті Зәбира Оразалиеваға қойып, әңгімелескен едік.

Зәбира ОРАЗАЛИЕВА, «Қаржы орталығы» АҚ президенті:

Білім салымы біраз мəселені шешеді –Жоары оу орнындаы студенттерді анша пайызы мемлекеттік грант негізінде оиды? –Еліміздегі ЖОО-ларда бгінде мемлекеттік грантпен студенттерді 25 пайызы білім алуда. Б#л, $рине жоары к%рсеткіш емес. Сонды тан оларды басым б%лігі а ылы негізде о уа м$жбр. Оны стіне о у а ысы да жыл сайын %сіп келеді. Ал мемлекеттік грант $леуметтік маызы бар белгілі маманды тара ана б%лінеді. Грант а ол жеткізу шін бір орына он бес талапкер таласады. Конкурстан %тпей аландары амалсыз ата-анасына салма

салып, арызданып немесе банктерден стеме пайызбен несие алып, атарынан алмай білім алуа талпынады. Алайда, алан несиені ертегі кні айтару – басы ашылмаан м$селе. –Білім беруді аржыландыру саясатына аысыз, тегін оытып жатан шетелдік университеттерді т!жірибесін неге енгізбейміз? – И$, $лемде к%птеген мемлекеттерде тегін білім беретін ЖОО-лар бар. Біра , ол мемлекеттерді салыы аза станда т%ленетін салы тан ед$уір жоары. М$селен, жастардан бір тиын да алмай, жоары біліммен жарыл ап жат ан кейбір елдерді табыс салыыны м%лшерлемелерін тізбелесек: Норвегияда – 28 пайыздан басталады, Алманияда – 45 пайыза дейін, ал Мажарстанда –17 мен 32 пайыз аралыы, Францияда – 41 пайыза дейін. Ал аза станды тар осындай м%лшерде салы т%леуге дай-

ын ба? ;лбетте, дайын емес. Сонды тан аржыландыруды

осымша к%зін іздеуіміз ажет. – М е м л е к е т т і  кепілдемесімен берілетін несие беру бадарламасы туралы не айтасыз? Мемлекеттік олдауды б#л т$рі аншалыты тиімді? – Мемлекетті кепілдемесімен білім алу кредитін беру бадарламасы 2005 жылдан бастап жзеге асырылуда. Б#л кредитті тиімді болды деп айта алмаймын. Дегенмен, бірнеше жылды ішінде м#ны шарты %згеріп, ед$уір олжетімді бола тсті. азіргі тада білім беру кредитін жзеге асыратын бірнеше ірі банк бар. Мемлекеттік олдауа м# таж студенттерді кейбір топтарына жеілдетілген несие беру бадарламасы да арастырылан. Алайда, аза станды тар к%зге к%рінетін – жылжымайтын млік, авток%лік, т#рмысты

техникалара араанда, к%зге к%рінбейтін н$рсеге несие алып йренбеген. Ал білім алу кредиті #за мерзімге – 10 жылдан 17 жыла дейін ж$не олжетімді пайызды м%лшерлемемен беріледі. Соан арамастан, аржылы орталы ты кепілдемесімен берілген білім беру кредиті бойынша студенттерді тек бір пайызы ана а ылы негізде білім алуда. –Сізді ойыызша, мемлекет білім беру кредитінен б&лек студенттерге андай жеілдіктер #сына алады? – ;лемдік т$жірибеге жгінетін болса ,

аржыландыруды мынадай негізгі #ралдарын атауа бола-

осы аталан трлерін бізді де

олдануымыза болады. Мемлекет б#л саясатты жзеге асырып та жатыр. Былтыр Білім ж$не ылым министрлігі олданыстаы т#рын й #рылысы жина тау жйесіні аналогы бойынша білім беруді жина тау жйесін $зірледі. Оны шеберінде кез келген ата-ана екінші дегейлі банктерде баласын еліміздегі немесе шетелдік ЖОО-да о ыту шін аражат жинай алады. Ал баласы грант а о уа тскен жадайда жиналан аражатты бас а баласыны есеп-шотына аударуа немесе толы к%лемде есеп-шоттан алуа ммкіндігі бар. –Сіз, осы білім беру салымдарыны с#ранысы жоары болатынына сенімдісіз бе? –Осыан # сас жина тау есеп-шоттары тоыз мемлекетте енгізілген. Сол елдерді т$жірибесіне сйенсек, б#л жйені тиімділігін аарамыз. О у а ысын %теуді осымша

#ралдарын енгізу ЖОО арасындаы б$секелестік пен білім беру ызметіні сапасын арттырады. Ал бірнеше жыл ішінде баланы о у а ысын т%леуге жеткілікті дегейде

аражат жинаан ата-ана кейін университетті олжетімді о у а ысы бойынша емес, білім беру сапасына арай тадайды. Сонды тан б#ан ж#ртшылы

$депкіде рке араанымен, уа ыт %те келе білім беру салымдарына сенімі артады. – 'гімеізге рахмет.

Әңгімелескен Мәдина ЖҰМАТАЕВА

ПАРТАДАҒЫ «ПЕТРОГЛИФТЕР»

йық!»

«Келе сала «перваштарды» сына

ан л- Фа раб и лай жы л т лек тер ін он а т ат Алд ым ызд а ы сыр ы аш ып, та н бірден $зіне етіні! а с"р парталары. Назары сит вер уни

ты лт а

аз ы атында аршактарды!» штарды» сынайы» жазуы «ст аударт аны «Келе сала «перва ан еште!е де $тіп, а ысын алма к$рінеді. Б" ен е!н кез сол де ері %зд ар. бол жаз аны сып келген дстр ой. дей алмайсы!, жылдан-жыл а "ла

Қайырымдылық балы

М.Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медициналық университетіндегі жыл сайынғы дәстүрге айналған қайырымдылық балы биыл үшінші рет жалғасын тапты. Болаша д$рігерлерден #ралан 30 ж#п «Вена» вальсі мен «Палонез», «Полька» ж$не «Ламбада» секілді би трлерін #сынды. Кешке арнайы ша ырылан анат-Светлана Айтбаевтар, Жансая Шаймерденова, Елік Тауфикова сынды %нерпаздар $ннен шашу шашты. Балды #йымдастырудаы басты ма сат – ауыр сыр ат а #шыраан жандара азда болса аржылай олдау к%рсету. Университет #жымы тскен аржыны атерлі ісікке шалды

ан кішкентай ;селге шетелде ота жасалуы шін бермекші. Б#дан б%лек о у орныны $кімшілігі тарапынан ;селді есеп шотына осымша аржы б%лу де жоспарланып отыр екен.

Жатақханадағы жүздесу

М. Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медициналық университетіне қарасты бірнеше жатақхана жастары аға буын өкілдерімен кездесті. Аталан жоары о у орныны №2 Студенттер йіндегі бас осуда кафедра мегерушісі .Ахметовті «Тадырым» деп аталатын естелік-кітабыны т#саукесер р$сімі %тті. Жздесу барысында автор жаа кітабына ыс аша шолу жасап, жастара %з %мірінен %негеге толы естелік-о иаларын айтып берді. Сондай-а , №4 жата ханада %ткен кездесуде болаша мамандар шін маызды. Себебі, б#л жздесуде балалар хирургиясы кафедрасыны о ытушылары «Мені мамандыым» та ырыбында д$ріс о ып, еліміздегі балалар хирургиясы саласындаы маызды м$селелер тілге тиек етілді.

Дін өкілдерімен кездесті

Республикалық «Иман» журналының бас редакторы Оңғар қажы Өмірбек, Ақтөбе облыстық дін істері агенттігінің маманы Төлеген Талдыбаев, «ҚР Қайырымдылық директорлары» кеңесінің төрағасы Есей Амангелді секілді бірнеше дін жанашырлары «Жастарға діни тұрғыда дұрыс тәлім-тәрбие беру» тақырыбында Батыс Қазақстан мемлекеттік медициналық университетінде дөңгелек үстел өткізді. Д%гелек стел барысында Оар ажы бгінгі тадаы жастарды діни сауаты жайына ж$не еліміздегі дін м$селесіне ерекше то талды. Сондай-а тура жолдан адастырмайтын, жастар шін пайдалы деген бірнеше діни сайттарды да тізімін атап %тті. Шара аясында студенттер к%кейінде жрген с#ра тарына т#шымды жауаптар естіп, діни білімдеріні к%кжиегін одан $рі кеейтуге ммкіндік алды.

Әзірлеген Айбек ТАСҚАЛИ


АЙБЫН www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

7

Элиталы әскери кадр, сап түзе! Кез келген мемлекет әскерімен айбынды. Ал айбынды әскердің абыройын «арқалаған» оқалы оғландар қайда оқиды? Төменде қазақ сардарларын сапқа тұрғызған әскери оқу орындары туралы әңгімелемекпіз.

ОҚАЛЫЛАР ОҚИТЫН ОҚУ ОРНЫ

Елімізде жо ары жне орта арнаулы скери оу орындарыны жалпы саны 25-тен асып жы ылады. ІІМ, ТЖМ,  секілді кштік "рылым шін кадрлар даярлайтын оу орындары да осы санатты ішіне енеді. М"ны атарында оалы сардарлар даярлау а оматы лес осып келе жатан ор аныс министрлігіне арасты бес бірдей ЖОО (лтты ор аныс университеті, скери теіз институты, Радиоэлектроника жне байланыс скери инженерлік институты, рлы скерлері мен уе ор аныс к!штеріні скери институты) мен он а тарта орта арнаулы оу орындары («Жас лан» республикалы мектебі, Кадет корпусы жне скери спорт колледжі мен біратар скери мектеп-интернаттар) да бар. Сол сияты 22 азаматты ЖОО-ны скери кафедралары 48 маманды бойынша запаста ы офицер ба дарламасымен студенттерді скери даярлы ын жзеге асырады. Атал ан оу орындарыны ішінде Амола облысыны Шортанды аласында (Щучинск аласы) орналасан лтты ор аныс университеті – (б"рын ы Р арулы Кштеріні скери академиясы) бес маманды бойынша скери "рылым кадрларын дайындайтын Орталы Азияда ы бірегей оу ордасы. Сан а емес, сапа а мн беретін университет скери "рылым а білікті кадр дайындау а да дылан ан. Я ни сардарларды сардарын ана оытатын У-ды былтыр 69 курсант тмамда ан. Ал жалпы 15 жылда У-ды 540 офицер бітірген. Курсанттар а жо ары ксіби білім беретін рлы скерлеріні скери институты (б"рын ы АВОКУ) Bткен жылы 324 маманды сардарлар сапына осты. Айта кетерлігі, 40 жылдан астам тарихы бар б"л институт материалды базасы, білім беру сапасы жа ынан кезінде Кеес Ода ында алды ы атарлы скери оу орны бол ан. АВОКУ-ды бітірген офицерлер бгінде бкіл ТМД елдеріні жо ары скери ызметінде жр. Оу орныны кейбір тлектері, тіпті, ыр ызстан, Абхазия, Арменияда ор аныс министрі лауазымына дейін кBтерілді. АВОКУден тлеп "шан 21 сардар «Батыр» деген "рметті атаа ие болса, 56 тлек генерал шенін ал ан. Бгінде 12 маманды бойынша маман дайындайтын института жыл сайын онда ан мы талапкер ниет білдіреді. Зенитті ракеталы скери бBлімдерді арнайы мамандарын зірлейтін Радиоэлектроника жне байланыс скери инженерлік институты былтыр 92 тлегін "ясынан "шырды. Ал авиация саласыны сегіз бірдей маманды ына баулитын уе ор аныс к!штеріні скери институты биыл 106 тлекті сардарлар сапына оспашы. Былтыр 70 сардар бітірген. Оны 40-ы инженер, ал 30-ы "шыш. азір институтта 500 курсант білім алады. Бгінде 360 курсант республикалы «Жас лан» мектебінде тлім алады. Сол сияты бастапы скери білім беру ба дарламасы бойынша сержанттар "рамын

даярлайтын Кадет корпусында 392 кадет оиды. 2012 жылы атал ан оу орындарынан барлы ы 260 (54-і «Жас "лан»-нан, 206-сы Кадеттен) тлек бітірген. Сержанттарды мансапты Bсуіне жа дай жасайтын Кадет корпусы 1999 жылдан бері 1681 тлекті "ясынан "шыр ан. Iйткенмен, Кадетті бітіргендер Р арулы Кштеріні командалы "рылымында 5 жыл кіші сержант ызметін Bтеуге міндетті. Ал арнайы мамандандырыл ан «Арыстан» лицейі (160 баланы оытады) мен Б.Момышлы атында ы Алматы республикалы скери мектепинтернатында (310 бала) 500-ге тарта оушы білім алады. Айта кетерлігі, б"л мектепті тлектері ор аныс министрлігіні "й арымымен азастан мен Ресейді жетекші оу орындарында, ал ерекше кBзге тскендері Германия, Тркия жо ары скери институттарында білімін жал астыра алады. Ішкі істер министрлігіні Ішкі скерлері шін сардарлар дайындайтын скери институтты (б"рын ы Петропавл Жо ары скери училищесі) 13 жылда 1751 сардар тмамдапты. Бгінде институт тлектері Bз міндеттерін елімізді ішкі скерінде ана емес, баса да скери "рылымдарда абыроймен атаруда. Біратар офицер осы кнні Bзінде жо ары лауазымды ызметтерге та айындал ан. Мерзімінен б"рын кезектен тыс скери шен ал ан тлектер де аз емес. Айта кетерлігі, скердегі батальондар "рамында ы офицерлерді басым кBпшілігін на осы Iскери институт тлектері амтамасыз етеді. Асар апашов, Корей скери-те із академиясыны

тлегі: – Мен оуа т скенде, тіпті, ж зу т гілі, арапайым судан оратынмын. Алайда, темірдей тртіппен «тырп еткізбейтін» скери академия мені мыты маман етіп трбиеледі. азір ашы те!ізді! о шеті мен б"л шетіне жедел ж зіп бару – с#з емес. Алайда, оуа абылданан алашы жылы корей тілін т сінбей атты иналдым. Академияда шетелдік курсант жалыз мен ана боландытан, корей жастары тіл йретпек т гілі басында тосырап арап ж рді. Тілден иналаным сондай, бірде олымды бір сілтеп, оуды тастап кеткім де келді. Біра оудан шысам, "яты маан емес, еліме келеді. Осы жаын ойлап, бар ынтаммен тіл йренуге "мтылдым...

ШЕТЕЛДЕ ШЫНЫҚҚАН САРДАРЛАР

азастанды сардарлар 160 маманды бойынша шетелді 55 скери академиясында оиды. Жыл сайын шетелді жетекші скери оу орындарына 550 азастанды абылданады. Оны 300-ін жеделдетілген дайынды курсынан Bтуге бар ан скерилер "раса, 250-і – арнайы скери білім алу а бар ан офицерлер. Бгінде азастан скери "рылымны штен бір бBлігін шетелде оы ан сардарлар "райды.

Iскери теіз кштеріні сардарлары Атауда ы скери-теіз институтында дайындалады. Дегенмен сардарлар академиялы білім алу шін халыаралы келісімшарт негізінде Ресей, Iзірбайжан, Тркия, Германия, ытай мен Корея, сол сияты АШ-а аттанады. Теізшілерді ерекшелігі де осында. Бірі азастанда оыса, енді бірі Германия, Ресей, тіпті Пкістанда оиды. Б"л – ртрлі елдерді тжірибесін салыстыру шін ажет тжірибе. Шетелден білім ал ан теізшілер м"най-газ секторында ы стратегиялы маызы бар нысандарды кзетуді ерекшеліктерін йреніп келеді. Негізінен азастанды сардарларды басым бBлігі Ресейді скери оу орындарын тмамда ан. Бгінде мынан аса курсант Ресейді 26 скери оу орнында оып жатыр. Деректерге сйенсек, 1996-2004 жылдар аралы ында Ресейде 1990 аза скерилері оыпты. Бгінде теріскейдегі кBршіміз азастанды 1259 сардарды трбиелеуде. Былтыр Беларусь Iскери академиясы азастанды сардарларды шінші тлегін "шырды. Айта кетерлігі, б"л академия ТМД бойынша жо ары дегейде сапалы кадр дайындайтын оу орны. Сондай-а Беларусь мемлекеттік медицина университеті (БММУ) жиырма а тарта курсантымыз а білім беруде. аза сардарлары АШ-ты жекелеген оу ордалары мен Тркияны Анкара (уе ор аныс кштеріні скерилері), Стамб"л ("рлыта ы жаяу скерилер), Бурса («Малтепе» скери лицейі) мен Измир (скери мектеп) алаларында тлім алады. Ал Франция, Пкістан мен Qндістанны Командалы-штабты колледждері "рлыта ы скери кадрларды оытады. Германияда ы ш бірдей скери академия медицина саласыны мамандарын даярласа, азастанды теізшілерді Кореяны IТК Академиясы сапа осады. Iлемдік дегейде скерилер дайындайтын АШты Вест-Пойнт Академиясы скери оу орындарыны ішіндегі е беделдісі. Элиталы скери кадрларды оытатын академия абыр асына абылдану да оай емес. Оу аысы «"шып» т"р. Мамандытарына байланысты – 250 мы доллар мен 470 мы «кBк а аз» аралы ында. ТBрт мы адам а лайытал ан академия жыл сайын 1200 курсантты абылдайды. Бітіруші тлектерге АШ скеріні екінші лейтенанты шені беріледі. Айтпа ымыз, аза сардарлары лемдегі е ыпалды Вест-Пойнттан да тлім ал ан. 2000 жылы ор аныс министрлігі АШ-ты скери академияларымен арнайы келісімшарт жасасты. Ал осы 12 жылды ішінде Америкадан білім ал ан 5 азастандыты 4-еуі Вест-Пойнтты бітірді. Sткен жылы йгілі академия а "жат тапсыр ан азастандытарды 200-і конкурса жіберілгенімен, тек соны 5-еуі ана сыннан срінбей Bтіп, оу а абылданды. Айта кетерлігі, Вест-Пойнтты бітірген т" ыш аза сардары – Данияр Sтеулин. Данияр кейіннен АШ-ты Джорджия штатында та лымдамадан Bтіп келді. Ал аталмыш академияны тBртінші тлегі (зірге со ы) – шымкенттік Диас Асанов. Былтыр Кореяны Iскери-теіз академиясы т" ыш шетел тлегін "ясынан "шырды. Ол азастанды сардар – Асар апашов. Корей академиясын бітірген теізші азір кBк теізде ызметін Bтеуге тастйін дайын. ысасы, скери "рылымны оалы о ландары оы ан шетелді беделді білім ордалары осылай жал аса береді. Мемлекетті ыруар аржысын шыындап, шетелден білім алан оалы сардарлар елге не беріп жатыр? А"Ш-та оыан азастанды 250 сардарды 110-ы трлі себептермен $скери ызметтен шеттетілген. Ал Тркиядан бітірген 114 тлекті 23-і бгінде к& ілі алаан тірлікпен айналысады. "азастан "арулы Кштерін жа а де гейге к&тереді деп ел сенген сардарларды оытуа азынадан оматы аржы ж'мсалды. скери мансабын ерте аятаан сардарларды тілге тиек еткенде, $йгілі Вест-Пойнтты

екінші тлегі (академияны Данияр /теулиннен кейін бітірген) Елена Милюк туралы айтпай кету орынсыз сияты. Лена беделді $скери корпуса абылданан т' ыш азастанды $скери $йел. А"Ш-та оыан 20 жасар алматылы айсар ыз туралы кезінде елімізді біраз басылымдары жарыса жазды. «Бітіргеннен кейін міндетті трде елге оралып, отан шін ызмет етемін», - деген Лена у$десінде т'рды ма? Вест-Пойнтты бітіріп, 'рлы $скеріні сардары атанан Лена т$жірибеден &ту шін айтадан А"Ша аттанып, сол кеткеннен мол кетті. Кейіннен оны

сол жата т'рмыс 'рып, $скери мансабына нкте ойанын естідік. Негізі мемлекетті аржысына шетелден білім алан тлектер елге келіп, $скери 'рылымда 10 жыл ызметін &теуі тиіс...

Ләззат КЕМЕЛБАЕВА


Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

Баянның тосын сыйы Күміскөмей әнші Баян Нұрмышева жуырда екі бірдей әнбаян түсірілімін аяқтап, тыңдармандарына тосынсый жасады. Баян бейнебаяныны бірін кезінде Бейбіт Сейду!лиева орындаан Саи Жиенбаевты сзіне жазан «Сенемін бір баыта» атты з !ніне 3D форматында тсірген екен. Ал екіншісі аламан Саринны сзіне жазылан Арман Бекслтанны «Сйіктім» !ні. –Бейнеклипті екеуін де Ташкентте тсірттім. Жаында отанды арналарды эфирі арылы крерменіне жол тартады, – дейді Баян.

www.nurastana.kz

ЛУИНА:

8

КҮЙТАБАҚ ОНЫҢ ЭСТРАДА ӘЛЕМІНЕ АЯҚ БАСҚАНЫНА ЖИЫРМА ЖЫЛДАН АСТЫ. ӘУ БАСТА МҰНАЙ САЛАСЫНДА ЖҰМЫС ІСТЕУДЕН БАСТАҒАН ӘНШІНІҢ ТӘУЕКЕЛГЕ БЕЛ БУЫП ҚЫЗМЕТІН ТАСТАП, ӨНЕР ӘЛЕМІНЕ БІРЖОЛА БЕТ БҰРҒАНЫН БІРЕУ БІЛСЕ, БІРЕУ БІЛМЕС. «АБДУЛЛА», «МҰХИДА ШАЙБАН» ӘНДЕРІМЕН ТАНЫЛЫП, ТЫҢДАРМАННЫҢ ЖҮРЕГІН ӘЛДИЛЕГЕН ӨНЕР ИЕСІМЕН СҰХБАТТАСУДЫҢ СӘТІ ТҮСТІ.

Нұрлан АБДУЛЛИН:

Өнерге келгелі көп өзгердім «О, махаббат!» Көпшіліктің сүйіктісіне айналған «Меломен» тобының жаңа үнтаспасы жарыққа шықты. «О, махаббат!» деп аталатын жинатарыны тсауын кескен жігіттер жаымды жаалытарымен былай блісті: –&зара аылдаса келе кйтабаа «О, махаббат!» деген атау беруді жн крдік. Себебі, ол – бізді бойтмар !німіз. 9нтаспаа махаббат жайлы басаяы 16 !н енгіздік. Биыл бйырса, біз шін мерейлі жыл. «Меломен»-ні рыланына 5 жыл толады. Соан орай Республика сарайында шыармашылы кеш ткізсек деген ниеттеміз.

Алма сәбилі болды Қара домбырасы мен ешкімге ұқсамайтын ерекше үні арқылы көпшіліктің көзайымына айналған әнші Алма Аманжолова сәбилі болды. Дниеге шекесі торсытай л !келген «ара пима» !німен танымал орындаушыны уанышында шек жо. –9лкен лымыз Бекмырза азір он ш жаста. Сондытан бл с!биімізді за кттік. Алла жар болып, азір балам екеумізді жадайымыз жасы. Н!рестемізге Абылай деген есім сыйлады, – дейді нер иесі.

– Жазда хабарлас анымызда, демалуа уа ытыызды жо тыын айт ан едііз. ыста соны есесін айтаран шыарсыз? – Жо, олай емес. Керісінше, шыармашылы жмыстара атты кіл бліп жрмін. ыстаы кп уаытым студияда !н жаздыруа кетті. – Дегенмен, осы уа ытта той-томала саябырсиды ой... – азір жрт жыл мезгіліне кп арай бермейді. атарды ааан аязында да той жасайтындар бар. – Демек, ша ырса, н салып айтасыз? – $рине! &нерімді рметтеп шаырып жатандарды кілін алдырмай, шама-шарым жеткенше ондай жерлерге барып !н салудан ашпаймын. – Т#рлі корпоративтік кештерді де ж#ргізеді екенсіз... – Б!рі де ызыл тілді арасы ой. $н салумен ана шектелмей, сз нерінен де р алаан емес екенімді білдіріп оятынымды жасырмаймын (кліп). – Б&йыртса, келер жылы т'ртінші м#шел жасыыза ая басасыз. Шаршамайсыз ба? – Неге шаршауым керек?! Бл – мені сйікті ісім. Физикалы емес, моральды трыда шаршасам – !гіме баса. Асылы, мені басымда ондай шаршау болып крмепті. – атты иналан кезііз ше? – Ауыртпалыты крмейтін адам жо. &мірде з жолын іздеген жандарды б!рі де иналады. Мені де олым осындай баыта бірден жете ойан жо. – Тадыр тау ыметін тарт ан кезііз де болды... – Ия, рас. Жары дниені есігін ашпай жатыпа мірге келу-келмеуімні зі екіталай болды. Анам маан жкті болан кезде д!рігерлер «Баладан тыланыыз жн. Сізді міріізге ауіп тніп тр» деп ата ескертіпті. А халаттыларды ескертуін шешем лаына ыстырмаан. Алланы бйрыына арсы шыа алмаймын деп, аыры босанып, маан мір сыйлады. Біра содан кейін шешемні жанарыны нры атты !лсіреп, 70 пайыза крмей алды. Денсаулыынан айырылан анамны жан кйзелісін сзбен айтып жеткізе алмаймын. – Сол анаызды ебегін а тадым деп ойлайсыз ба? – Ой-й-й, крделі сра... Оан бір жаты жауап беру иын. айран шешемні тнде трып, бір емізгеніні зі андай машаата толы жмыс боланын кз алдыма ойша елестетсем, ойан сраыа жауап таба алмай иналамын. Атадым дегеннен грі, олымнан келгенше тырысып батым дегенім дрыс болар.

– *нші болып улетіізді атын шыараныыздан б'лек, ома ты аржы да таптыыз... – айбір ырып тапты дейсіз, жрт атарлы болды. Оны стіне, лкен сахнаа кеш келдім, 35 жаста ана нерге бет брдым. – Бір с&хбатыызда: «Орда б&зар» жаста м&най компаниясыны вице-президенті болдым» депсіз. Ондай ызметтегі адамны аражат жаынан ысыла оюы екіталай сия ты... – (Клді). Дрыс айттыыз, ол отыздан асаннан кейінгі тірлік ой. Оан дейін де мір бар емес пе? Жас кезімде ауылдаы мектепте дене шынытыру п!ніні малімі болып, одан со институтта саба бергенім де рас. Жалпы, осы уаыта дейін бір адамдай жошылыты азабын тарттым. Сіз білесіз бе, отбасыммен жатахана жаалап, «тым рыанда жалдамалы п!терде трса ой» деп армандаан кезіміз болан. Тіпті, сол й ожайындарыны жеті тнде далаа уып шыып, не істерімізді білмей, атты кйзелген кндерді де басымыздан ткердік. Тізе берсе, ондай иындыты тр-трі ойа оралады. ысасы, шекемні шылып жргені соы 10-15 жылда шыар. Аллаа шкір, иындыты б!рін есере білдік. – 1мірііз ай кезде т#бегейлі 'згерді? – $скерге барып келген со. $скери т!ртіп адама шынытырып, мірді йретеді. &мірге басаша арап, есейіп, ес жинадым. Сосын нерге келгелі де айтарлытай згердім. Малім болып жре бергенде, мені мінез-лымны млдем баса болатыны айдан аны еді. – Кезінде тадырды сынаын к'п к'рдім дейсіз. азірде &й ыыз тыныш па? – $р адам е алдымен зіні ар-ятыны алдында адал болуы тиіс. Бл жаынан ятты емеспін. Ешкімге иянат жасамадым, ала жібін аттамадым, олымнан келгенше адамдара жасылы жасауа тырыстым.Сол себепті, йым тыныш, шкір! – Т#н ауа к'зііз ілінерде Алладан не тілейсіз? – дайыма сансыз шкіршілік етіп, аманды беруін сраймын. Халымны кз жасын крсетпеуін тілеп, Жаратушыа жалбарынамын. Бл б!збіреулер секілді жалпашешейлікке салынандытан айтып жатан сзім емес, расында солай. &йткені, бір айа жетержетпес уаытта елімізде атарынан екі рет аралы кн жариялананда, отбасымызбен атты амыты. Жасымыз лайан сайын ба, кіліміз к!дімгідей босап, кзімізге жас келетін болыпты... – *гімеізге рахмет!

Әңгімелескен Айбек СЕРІКҰЛЫ


КҮЙТАБАҚ www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

9

Татуировкаңыз бар ма? Татуировка. Осы сөзді естігенде көз алдымызға бірден дене мүшесіне жазу, ою, әр түрлі белгілер мен таңбалар салынған адамның бейнесі келетіні анық. Кейбірі татуды сән үшін қолданса, енді бірі терең мағына мен философия бар дегенді алға тартады. Әсіресе, «жұлдыздар» қауымы. Әлем таныған өнер иелерінің көбісі денесіндегі суреттерді мақтан тұтып, тіпті өзіндік имидж санайтындары да бар. Ал, қазақстандық әншілер өлгенше тәннен өшпейтін суретке қалай қарайды екен?

Дилани, рэпер: ТАТУИРОВКА ЖАСАТУ ��ДЕТКЕ АЙНАЛДЫ – Татуировка жасату бара-бара детке айналып кетеді. Себебі, бір рет денеізге инеізді «рнектеген» со таы баса айшытарды салдырыыз келеді. М селен, мен алашы татуировкамды 11-сыныпта жасаттым. Ол жапон иероглифі болатын. Одан кейін ызыушылыым атты оянып, араб ріптерімен з есімімді жаздырттым. @азір арамда айдаAарды, сол жа иыымда барысты суреті бар. Денеге сурет салдыруды маркетингті негізі мен хипхоп м дениетіні негізі дер едім. Егер сіз де сондай адама барамын деп шешім абылдасаыз, шеберге бармас б'рын 'йыызды андырып, алкоголь німдерін абылдамаыз.

Алсудың «Ардақтысы» Ресейдегі татар әншісі Алсу Сафина арадағы біраз үзілістен соң сахнаға қайта оралды. зіне ана т н лирикалы дауысы мен биязы ылыы арылы крерменіні жрегін жаулаан ару «Ардатым» деп аталатын жаа бейнеклип тсіріпті. –нбаянны тсірілу орнына Бакуді тадады. Оан Мария Ибрагимова режиссерлік етті. Б'рыны бейнебаяндардан згешелігі, кейіпкерлер кіл кйін жасы жеткіздік. Алдаы уаытта «)лкен жолдаы тоза» атты туындыма да клип тсіремін, – деп жоспарымен блісті Алсу.

Жеңісхан, әнші-клипмейкер: ЖҰЛДЫЗШАЛАРДЫ ҰНАТАМЫН – Мені ойымша, татуировка салдыртанда т'ран ештее жо. ркім зіні кіл хошы ауан н рсесін жасайды емес пе?! Осы шетелдік ншілер жаа тату жасатса матанып жатады ой. Е бастысы, таза, сенімді шеберге барып жасатан абзал. Мені денемдегі суреттерге біраз жыл болды. О жа иыымда айдаAар іспеттес рнек бейнеленген. Ол салматылы пен даналыты білдіреді деседі. Ал сол олымны сыртына шашылып жатан он ж'лдызша салдырттым. Несі бар, п- демі!

Ең табысты жұп Кино әлеміндегі ең табысты жұптардың қорытындысында Кристен Стюарт пен Роберт Паттинсон көш бастады. «Сумерки» фильмінде басты рлді сомдаан актерлер соы ш жыл ішінде миллиард доллар жинап лгерген. Ал екінші орына «Серт» туындысына тскен Ченнинг Татум мен Рейчел Макадамстар табан тіреді. Б'л ж'п «Серт» шін 125 миллион доллар аламаы алан. )шінші орын Дженифер Энистон мен Адам Сэндлерге б'йырды. Олардан кейінгі орындарда Сара-Джессика Паркер мен Крис Нот, Джулиана Мур мен Стив Карелл т'р.

«Перцы» тобы: ТАТУ – ƏБЕСТІК ЕМЕС – Татуировка дейсіз бе? Бізді тобымызда Евгений Гартунгте бар. Сол олына т'тастай жазылан жазулар оны зіндік имиджіне с н беріп т'р. Кптеген адам ызыанымен, денесін инеге тигізуге батылдыы жете бермейді. ркім з тадырыны иесі, 'нап т'р ма, жасат! Оны стіне азір иялыыздаы суретті салдыртуыыза болады. Тіптен, уаыт те келе 'намай алса тазалатып тастауа да ммкіндік мол. Сондытан татуировка салызуда орынышты ештее жо деп ойлаймын. зіізге 'найтын сурет, жазуларды сала беруге болады.

PSY пісте «сатады» Әзірлеген Жібек ЕСІМ

P.S. Денесін айшы тап, бедерлеген нер

иелері осылай дейді. Онсыз да жабайы «кркемнерді» лгісіне айналып бара жат ан «нерді» Тимати, Дэвид Бэкхем, Анджелина Джоли сынды «ж$лдыздар» насихаттап-а жр. Ислам діні т$р&ысынан келгенде де Алланы аманат а берген денесін шимайлау – кн(. Оны стіне оны салдыру&а аз аражат кетпейтіні белгілі. Еуропаны кей мемлекеттері оны зиянын тсініп, за т$р&ысында тыйым салуды $сынып отыр.

Таяуда атышулы кәріс әншісі PSY өзінің «Gangnam Style»-дегі атақты биімен жарнама ролигіне түсті. Пісте шыаратын компания ртісті аттай алап шаыртыпты. Тсірілім барысында рэпер лемді зиянды таамдардан бас тартуа шаырды. Ал атын шыаран ніне аз да болса згеріс енгізіпті: «Crackin' Style». Сингапурда болан кезекті бір жиында нші би йретуден шаршаанын айтан болатын. Дегенмен, «Шындыты айтар болсам, шаршап кеттім. Тек табыс табу шін ана жрмін» дегеніне араса, PSY ашаны кзін тапан сыайлы.


10

ШАҢЫРАҚ Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

Күзгі сағыныш (Соңы. Басы өткен санда.) жалыз аасы %скерден оралды. Калининградтан Алматыа соып, жадайымызбен таныс аннан кейін, а ылдаса келіп мен бірер ай, Амангелді шираанша Торайда болып, оны Кешілікті анасына алдыруды йарды . Сйтіп мен бір ыс Торайда болып, сондаы А шыана аулыны мектебінде саба бердім. Кешілік

ыс ішінде жмысынан іссапармен елге келіп кетті. Хат жазып трды, хатпен бірге маан арнап ле жазып жіберіпті. Кейін ол «Ік%р д&ние» деп аталатын жыр жинаына шы ты.

Кеңшілік Қостанайдан іссапармен Алматыға жиі келіп тұратын. Бір жолы қыс ішінде келгенінде мен тұмауратып ауырып қалған едім. Сабаққа да бара алмай, бөлмеде жаттым. Кешкілік «сыртта сізді бір жігіт шақырып тұр» деп, бір қыз хабарлап кетті.

Зинураа

Блмедегі ыздарды бірі есік алдына шыып, мені ауырып аланымды, шыа алмайтынымды айтып келді. Аз уа ыт ткенен со біреу блмені есігін аып, кіруге р сат срады. Келіп тран Кешілік екен. Ол кезде бізді ыздар институтыны жата ханасына кіру

иямет- айым болатын, бейсауат адамдарды кіргізе бермейтін. Кешілік бл жолы да е атал деген вахтер %йелді тілін тауып кірген екен. Кейіннен мны естіген жерлес жолдастары: «Кешілік андай адамны болса да, тіпті сайтанны да тілін табатын шыар» деп %зілдеп к&ліп ж&рді. Мен тртінші курс а ткен жазда ауылда ж&ргенімде ол: «К&зге арай Алматыа «Лениншіл жас» газетіне жмыс а ауысатын болдым» - деп хат жазды. 1967 жылы тамыз айыны аяына арай Алматыа біржола келіп, «Лениншіл жас» газетіне жмыс істеп жатты. Сол жылы &йленетін ойын айтып туыстарына хат жазан екен, олар «%скерде ж&рген аа келсін, жаз шы сын» деген крінеді. *тіп кеткен со ба, %лде сол кездегі мір шын м%нінде ызы па, айдам, студенттік мірімізді, жасты

шаымызды біздер сондай саынышпен еске алатынбыз. Алматыда о итын Торай іріні ыз-жігіттері ж%не менімен бір топта о итын жиырма шы ты ыздар бар, бірінші Алматы жа таы Ферана кшесіндегі аядай бір блмелі &йде той жасады . 1968 жылды кктемінде Торайдан Кешілікті немере аасы, туан жегесі келіп, Алматыдаы «0арлыаш» кафесінде тойымызды жасап берді. Ол тойа туан-туыстар, дос-жарандар жиналды. 0айнекей Жармаамбетов, Сырбай М%уленов, 4афу 0айырбеков, Жайсабек Молдаалиев, Ш%міл Мхаметжанов сия ты

аза ты белгілі а ын-жазушылары атысып, бізге а

тілектерін айтып, баталарын берді. ;йленгеннен кейін п%тер жалдап трып жатты . П%тер бізге кбінесе, аланы шеттеу жаынан, І Алматы, Кіші Станица сия ты жерлерден кездесетін. Жеті жыл бойы

п%тер жалдап транымызда бір п%терде %рі кеткенде екі жыла жуы ана тран екенбіз. Тіпті бір жылы Кіші Станицадаы бір п%терден екіншісіне кшіп келгенімізге бір-екі-а к&н болан еді, сол жылы кктемдегі толассыз жабырдан зі ескі &йді бір брышы лап

алып, келесі к&ні бас а п%терге кшкен кезіміз де болды. Бір п%терде за трмайтынымызды таы бір себебі, бізді &йден, %сіресе жаз айларында елден келген туан-туыстар, она арылмайтын, о уа т&суге абитуриенттер келетін. Сол себептен де &й иесіне «%й, к%пір» болатынбыз. Тышымыз Амангелді д&ниеге келетін 1968 жылды тамыз айында жала алан &йімізді иесі «балаыз жылап мазамызды алатын болады, бас а п%терге кшііздер» деп %лек салды. Кешілік: «?йелім босананнан кейін кшемін, оан дейін &й іздеп тауып алуа мрсат бер» деді. Кешілікті сол к&ні жазан леін брыны жазан к&нделіктері мен бас а да ааздарын а тарып отырып кейіннен тауып алдым. «Сорлатты-ау мені мынау шал, 0айтадан тиді тмауша. П%терін енді босатам, Бас а бір жерге срау сап. 0азаншы шалды еркі бар, 0ай жерден ла шыарса. 1968 жыл, 17 август. Магниогорская-70 кшесіндегі шал (Андрей) «&йден шыыдар» деген к&ні жазылды». 1968 жылды 21 тамызында лымыз Амангелді д&ниеге келді. Кешілік «Горный гигант» жа тан &й тауып, аз ана д&ние-м&лкімізді сонда апарып ойыпты. Сол жылдары жазылан «П%тер» деген леі «Жлдыз» журналына басылан болатын. П%тер

иындыын сол кездегі ауылдан нер-білім іздеп келген жастарды кпшілігі басынан ткізді. 1968 жылды араша айында Кешілікті туан

К&нім шы

ан с%скеге мезгіл ша ан, … Сені с&йеді екенмін, сездім, ал ам. Мені с&йсе «жо -бара» мойындамай, Уайымдамай, уа ытша тзгін, ал ам. Тзгін, ал ам, шалайда шетте ж&ріп, Саыныш а сарайма кп беріліп, Назыр аса – босатып буынымды, *кпек желдей жеткіз бір кпелі &міт. *кпек желдей есілген сендегі &міт – *рге с&йреп шаршаан мендігі ж&к. Бліп жт ан блмені ауасындай, Ар алаймыз екеуміз теге бліп. Тадыр бізге – жазылып ойан жырдай, Салды ірге – анатын жайан жылдай. 0ола желдей азымыр &міттері 0оймайды екен азылтып ойландырмай. Маан талай &мітті кез ыл, ал ам, … Сені с&йеді екенмін, сездім, ал ам. Мені с&йсе бір ауыз т%тті жырды Толаына бір ауы тзгін, ал ам. 1969 жылы кктем шыа Алматыа келіп, к&зге арай жмыс а орналастым. 1971 жылы Мажанымыз д&ниеге келді. Балаларымыза аза ша т%лім-т%рбие беріп, аза

мектебінде о ытты . Амангелді %кесіні жолын уып, 0азМУ-ды журналистика факультетін бітіріп, семья рып балалы-шаалы болды, Мажан болса, Алматыны С%улет ж%не рылыс Академиясын бітірді. Тек ортамызда Кешілікті болмааны ж&ректі сыздатады... Трмыс рып, бірге мір с&рген 22 жылдай уа ыт о тай зулап те шы

ан сия ты. Кешілік міріні соы жылдарында, тіпті соы к&ндерінде бізді алаш ы кездескен кезімізді, 1964 жылды сап-сары алтын к&зін жиі есіне алып: «0арап трсам, саан арнаан ледерім аз екен ой… Сол жылы к&з айы, екеуміз туралы, ткен к&ндерге деген саыныш туралы жазуым керек екен-ау…» - деп ж&ретін. Тіпті лені кейбір жолдарын ауызша шыары��, кей жолдарын ааза т&сіріп

ойан сия ты еді. Біра амал анша? К&згі саынышы туралы ойында ж&рген д&ниесін жаза алмай, арманда кетті. Тадыр жазбапты…

Зинура ИБРАИМҚЫЗЫ

Сүрбойдақтың арманы кім? Жуырда ағам отыз беске келгенде отау құрды. Ағайынтуыстың қуанышында шек жоқ. «Уфф!.. «наконец-то» дегендері қаншама. Тойға жиналған қауым: «сен енді сүрбойдақтық дәуренмен мәңгілікке қоштастың» деп жатты. Демографтар мен статистика мамандары «с&рбойда » деп, %детте, жасы жиырма бестен ас ан, отау рмаан, &йленуге абілетті ер азаматтарды атайды. Енді мынаан назар аударыыз: еліміздегі жасы жиырма бестен ас ан жігіттерді, демек, бойда тарды саны &ш ж&з мыа жетіп алыпты. С&рбойда тарды дер кезінде &йленбей, «с&рленіп» ж&руіне не себеп? С&рбойда ты ты сылтауы баста баспана мен олда к&ректі жо тыы ма?

?рине, мойындауымыз керек, андай

ыз болсын жа сы жмысы, ке сарайдай &йі, жлдыздай а

ан клігі бар, ойны- онышы а шаа сы аан жігітке трмыс а шы

ысы келеді. Е сора ысы, осыны б%рін мадай терімен жасауы тиіс жігіттер, керісінше, тап осы

ыздар сия ты ойлау ж&йесіне кшкен. Бойда жігіттеріміз ибалы да иманды

ызды емес, ипотекасы жо , басында &йі, астында клігі, жоарыда «ккесі»бар, элиталы слуды жар етуді армандайды.

«Браво, жігіттер!» Не деген «м%рттік», не деген «мырзалы » десеші... С&рбойда болуа еріксіз жетелейтін таы бір фактор: тек зін-зі жа сы кріп, зін ана ызы тайтын, зін ешкімге имайтын жігіттер санаты кбейіп келеді. Е смдыы, бл жігітсыма тар «маан ыз арамайды» демейді, керісінше, «бл мірде маан те келер жар жо » деп ойлайды. Олара болаша рпа ты амынан грі з басыны бостандыы ымбат... Елімізде неке ба ытын бастан кешіріп крмеген ерлер ауымы – 74,1 пайыз. Ал ажырасушылар 0,7 пайызды райды. ;ш ж&з мы бойда отау рса, к%рі

ыздарды айы оынан туып, шаыра та іг%лаан с%биді &ні кбейер еді.

Нұргүл АХАНҚЫЗЫ


ЗЕРДЕ Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

11

ТЕМІРТАУ ОҚИҒАСЫ Кейбір дерек көздеріне қарағанда, СОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы М.Горбачев 1988 жылы Кеңес Одағында 1957 жылдан бастап болған халықтық-бұқаралық қозғалыстар мен РСФСР Қылмыстық Кодексінің 70 және 190-баптарына сәйкес, 1956-1987 жылдар аралығында сотталғандар тізімін сұратыпты. Бас хатшы неге бұлай істеді? Алматыдағы Желтоқсан оқиғасынан кейін ойланды ма, әлде ілгері басқан аяғы кері кете бастаған соң әлдеқандай болады деп зерттегені ме, ол жағы белгісіз. Сол кездегі КСРО Мемлекеттік Қауіпсіздік комитетінің төрағасы В.Чебриков «Елімізде 1957 жылдан бері орын алған ауқымды тәртіпсіздіктер туралы анықтама» деген құжатты Бас хатшыға ұсынады.

Бгінде архивте жатан сол жатта КСРО-ны р ткпірінде болан бас к!терулер рет-ретімен тізілген екен. Аталан уаытта 1957 жылды 10-11 маусым кндері Мскеу облысыны Подольск аласында, 1961 жылды 15 атарында Краснодарда, 1962 жылы 21 маусымда Бийскіде, осыдан он кн !ткенде Владимир облысыны Муром аласында, сол жылы Владимир облысыны Александров аласында, 1961 жылы Солтстік Осетияны Беслан аласында, 1962 жылы Новочеркаскіде, 1963 жылы Кривой Рог пен Сумгаитте, 1964 жылы 16 суірде Мскеу тбіндегі Бронницада, 29 ыркйек – 3 азан аралыында Хасавюртта, 1966 жылы 23 тамызда Мскеуді Киров ауданында, 3 шілдеде Степанакертте, 8 азанда Чернигов облысыны Прилуки аласында, 12 азанда Слуцкіде, 1968 жылы Кабардин-Балкар республикасында, 1977 жылы 22 атарда Новокамскіде, 1981 жылы Орджаникидзеде, 1984 жылы Татарстанны Лениногорск аласында, 1985 жылы Душанбеде жаппай тртіпсіздік орын алан. 9лтты негіздегі е ірі бас к!теру 1986 жылы 17-18 желто санда Алматыда болды деп атап к!рсетілген. Чебриков соы 30 жылда билікке арсы осындай 24 ктеріліс болып, оны 11-нде ару олданыланын келтіреді. Кеес адамдары мны бірін де білген жо. :йткені олар коммунизм рылысына атсалысып жатан-ды... Неге екені белгісіз, жаттаы осы тізімде 1959 жылы Теміртауда, 1967 жылы Шымкентте орын алан бас к!терулер к!рсетілмеген. Тек еліміз туелсіздік алан жылдары ана Теміртау шындыыны беті ашылды. * * * Негізі 1943 жылы соысты кйіп тран кезінде Aараанды металлургия комбинатын салу ж!нінде шешім абылданан. :йткені, Донбасс аймаындаы к!мір-металлургияны ірі базасынан айрылып алан со, Мскеу Aараанды к!мірін пайдаланып, тылда таы сондай база жасауа шешім шыаран. Кейін 1959 жылы

рылыс жмыстары ерекше арын алды. БЛКЖО Орталы Комитеті Караанды металлургия комбинатын алашы комсомолды рылысты бірі ретінде жариялап, оан одаты 80 облысынан ондаан мы жас аылып келе бастады. Теміртауды шыыс б!лігіне палаткалар тігіліп, одаты ткпірткпірінен келген комсомол-жастар солара орналастырылды. Адамдарды к!птігі сондай, атарылатын наты рылыс жмыстары ауымынан келгендер саны асып тсті. Дкендер, к!іл к!теретін орындар, клуб ештее жо. Аптап ысты, аыза жел, рылысты ша-топыраы... Жатын орынны жайсыздыы сезілген сайын келгендерді т!зімі таусыла бастады. Ал олара лайыты к!іл аударылмады. Сондай кндерді бірінде шыдамны шегі тарс зілді. Кнделікті пайдаланып жрген б!шкелерді біріне йылан су бзылып, иістеніп кеткен. Онсыз да ызаланып жрген жастарды бір тобы дереу осы мселені к!теріп, сасыан суды мнісін тсіндіруді талап етеді. Милиция болса, оларды тртіп бзан белсенді бірнешеуін стап, жауып тастайды. Одан кейін оиа урап тран ауа от тигендей гу ете тседі. Бл 1959 жылды 1 тамызы еді. Бос жрген жастар топтанып, алалы милиция б!лімін басып алып, ттына алынан комсомолдарды шыаруды талап етеді. 9сталандарды Теміртаудан 30 шаырым жерге алып кеткендіктен, оларды бл талабын сол стте орындау ммкін емес еді. Сол тні мыдаан рылысшы комсомол-жастар Теміртауды солтстік жаында жаппай тртіпсіздікке жол берді. К!ргендерді айтуына араанда, олар ауданды ішкі істер б!ліміне жаын жердегі дкенді басып алып, тонаан. Енді бір топ «Казметаллургстрой» тресіні имаратына мтылады. Осы жерде милициямен атыысады. Жадай басарудан алып, млде олдан шыып кеткен еді. Ызалы топтар бкіл аланы ирата бастайды. Олар тіпті Aараанды облысты партия комитетіні екінші хатшысы Эндонинді ола

тсіреді. Ол арапайым инженер едім деп ре тылады. Aараандыны комсомол активі дабыл бойынша к!теріліп, Теміртаудан Aараандыа баратын динамит оймасын кзетеді. Жадай млде ушыып бара жатан-ды. * * * Тамызды екісі кні Теміртауа СОКП Орталы Комитетіні хатшысы Л.Брежнев, Aазастан Компартиясы Орталы Комитетіні Бірінші хатшысы Н.Беляев, Aазастан Республикасы Министрлер Кеесіні т!раасы Д.Aонаев, Ішкі істер министрі Ш.Aабылбаев келеді. Осы жерде кш олдану туралы мселе аралып, шешімді Л.Брежнев шыарады. Мскеуден жеделдете жеткізілген Дзержинский дивизиясыны скері мен Ташкенттен келінген скер бас к!терген топа арсы о атып, ішкі істер б!ліміні имараты мен дкенді шабуылдап, босатады. Осы жерде 16 адам аза табады. 100-дей адам жараланады. Оны 28-і солдат пен милиционер еді. 174 адам сталады. Біра рылысшы жастар да арсыласып, айаса шыады. Осы оианы к!зімен к!ргендерді бірнешеуіні баспас!зде жарияланан пікірін келтірейік. Михайл Христенко, 1959 жылы «Казметаллургстрой» тресіні жргізушісі: «1 тамыз кні жк к!лігімен Теміртауа айтып келе жатанмын. Мшине орабында бірнеше йел бар. Палаткалар тігілген алашыа жаындаан кезде бізге тас атылай бастады. К!лікті терезесі, алдыы жары беретін фары сынды. Oре ашып шыты. Жанжата ішіп алан комсомолдар. Бізді автобазаны 18 мшинесін тонап, айдап кетіпті. Aалан к!ліктерді багына м-топыра салып тастаан. Трест имаратыны алдында солдаттар трды». Саынды Кенжебаев, 1959 жылы

P.S.

Aазастан комсомолы Орталы комитетіні хатшысы: «Aазір кейбіреулер Теміртау оиасына саяси сипат беріп, жмысшыларды бас к!теруі дегісі келеді. Біра, бл тарихи аиата сйкес келмейді. Мселе жергілікті басшылыты трмыса олайсыз жадай алыптастыруына байланысты жастарды ая астынан ттанан ашу-ызасынан !рбіді. Тиісті ебек майданы болмаса да жастарды жер-жерден комсомолды жолдамамен здіксіз шаырып жатты. Оларды палаткалардаы трмыс жадайы ауыр еді. Ал о атуа бйры берген – Л.Брежнев. Біра ол сттен а, судан таза болып, жауапкершілікті брін Ішкі істер министрі Ш. Aабылбаев !з мойнына алды. Дрілдеп тран Ода кезінде республикалы дегейдегі министрді ондай рекетке бармайтыны тсінікті». Кри битов, екінші дниежзілік соысты ардагері, !лтты ауіпсіздік саласыны б#рыны ызметкері: «Бір кнні ішінде Ташкент, Мскеу, Барнаул, Свердловск, Новосибирск, таы баса скери округтардан Aараанды аэропортына 70-тен астам ша келіп онды. Мскеуден Aауіпсіздік комитеті т!раасыны орынбасарлары генераллейтенант Гумилов, генерал-майор Чистаков жне тексеру б!лімдерінен де к!п кісі келіпті. Aазіргімен салыстыранда 70 ша к!п болып к!рінуі ммкін. Ол кезде азіргідей к!п орынды шатар шыа оймаан. Aонан шатарды к!пшілігі 18-20 орынды ИЛ-14 шатары болатын». Осы гімелерден-а мселені сол кездерде аншалыты ушыанын, билікті Теміртау оиасын барынша жасыранын аару иын емес. :йткені, коммунистік идеология бойынша Кеес Одаында мндай келесіздік болуы ммкін емес, АAШ бастаан империалистік елдер «ой стіне бозторай жмырталаан», Компартияны сулелі шыласына б!ленген баытты елді ана білуі керек еді. Sш кнге созылан атыыста екі жатан да жапа шеккендер к!п болды. * * * Теміртау оиасы КСРО мен комсомол тарихында трмысты негізде орын алан е ірі бас к!теру деп тіркелгенімен, бір нрсе айын. Комсомолды ота да, суа да салатын ежелгі дстрімен Коммунистік партия екпінді комсомолды рылысты ойлап тауып, жастарды Aараанды металлургия комбинатын салуа шаырды. Оны рылысына 100 мыдай адам атысыпты. Яни, аса ірі ебек майданы. Біра, жмысшылар наразылыы, жмысшылар арсылыы деуден г!рі Кеес Одаыны билігі шін ішіп алан жастарды бзаылыы деп баа беру лдеайда тиімді еді. Айдар ЕСЕМБАЕВ

$ай оамда да леуметтік ділетсіздік адамдарды наразылыын тудырады. Тбі жа сылы а апармайтын осындай жадай кінішке арай, бізге лі саба болмай келеді.


12

ТАНЫМ Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

Ойын – танымның бастауы Бүгінгі таңда елімізде мектепке дейінгі оқыту мазмұны мен оқытудың технологияларын жетілдіру өзекті мәселелердің біріне айналды. Расында да, мектепке дейінгі балаларды оқыту мен тәрбиелеу ұлт алдындағы аса жауапты жұмыс. Ол тәрбиеші мен мұғалімдерден асқан іскерлікті талап етеді. Еліміздің «Білім туралы» Заңында жеке тұлғаны қалыптастыруда балалардың өз деңгейінде білім алуы және олардың жеке шығармашылық қабілеттерінің дамуы үшін жағдай жасау қажеттілігі жан-жақты қарастырылған. Мектепалды даярлы тарды негізгі ма саты – 5-6 жасар балаларды дене дамуы мен психикалы саулыын орау жне ныайту, а ыл-ойын жетілдіру, бастауыш мектепте білім алуа дайындау болып табылады. Ал азіргі тада білім беру саласында о ытуды озы технологияларын мегермейінше, білікті маман болу м!мкін емес. Жаа технологияны мегеру м#алімні $зін-$зі дамытып, о у-трбие процесін тиімді #йымдастыруына к$мектеседі. &оам с#ранысынан туындап отыран талап а сйкес о ушыны ой-$рісін дамытып, білікті, ізденімпаз, шыармашыл т#ла алыптастыруды бірденбір жолы - 12 жылды білім беру. М#ны лемдік тжірибе де длелдеп отыр. Осыан орай бізді елімізде де 12 жылды білім беруге дайынды ж#мыстары жан-жа ты ж!ргізілуде. Жалпы, 5-6 жастаы балаларды мектепке барар алдында даярлау міндеті отбасында жне мектепке дейінгі #йымда ж!зеге асырылады. Негізі бала д!ниеге келген к!нінен бастап белгілі бір леуметтік ортада $сіп жетіледі. Сбиді жан-жа ты дамып алыптасуына отбасымен бірге, заман талабына сай трбиеші-педагогты да ы палы зор. Мектепке дейінгі дайынды ты арты шылыы, бала бірінші сынып а келгенде жалпы іс-рекетке кірісіп, м#алім ойан талаптарды бірден абылдай алады. Оларды к$пшілігі о и біледі, санауды біледі, т!стерді ажыратады, буындар туралы т!сінігі болады. &арапайым математикалы атынастар мен табаларды айырып, алам #стау дадылары алыптасады. Мектепалды даярлы тобындаы трбие мектептегі саба !рдісімен ма саттас боланымен, т#рпаты б$лек ж#мыс. М#ндаы дидактикалы ма саттар мектептердегідей т$те жолмен ат арылмайды.

Балаларды жас ерекшелігі ескеріле отырып ойын, серуен, гіме барысында ж!зеге асады. Сол себепті мен де, баланы психологиялы ерекшеліктерін ескере отырып р саба ты ойын ар ылы $ткізуді ма сат етіп ойдым. +р саба таы тапсырмаларды орындаан сайын суреттерді, математикалы пішіндерді жинайды. &ай балада немесе ай топта суреттер, пішіндер к$п болса, сол топ, сол балалар марапатталады. Мені ойын элементтерінен бай ааным, балаларды белсенді іс-рекеті дамып, ж!йелі ойлау дадысы алыптасатындыы. Ізденуге деген ызыушылы тары да арта т!седі. Бірнеше жылдан бері $зім о ыт ан мектепке дейінгі даярлы тобындаы балалар 1-сынып бадарламасына ойылатын талаптарды толы мегеретініне к$зім жетті. Жаа о у жылында 1-сынып а баран 20 о ушыны 16-сы білім стандарты талаптарын орындап, о у !здігі атарына осылды. Балаларды о ытуда жне трбиелеуде ойынны мні педагогикалы ж!йеде б#рын да, азір де бірінші сатыда т#рады. Ойын наыз керекті жне маызды іс-рекет.

Чех педагогы Я.А.Каменский: «Ойын – баланы е ажетті іс-рекетті табиатына жне білімділігіне е жауапты т!рі», – деп санаан. Ойын баланы барлы маызды а ыл-ой рекеті, абілеттеріні дамуына, айналасындаы д!ние жайлы т!сініктеріні кееюіне, тіліні дамуына, жолдастарымен жа ындасуына к$мектеседі. Балалар ойын барысында $здерін еркін сезінеді, ізденімпазды , тап ырлы рекеті бай алады. Сондай-а , бейнебір $мірді $зіндегідей уаныш пен реніш сезімінде болады. Б#л баланы ойлау абілеті мен с$здік орын дамытуа т!рлі дады мен шеберлікті мегеруге, иынды ты жеуге, т$зімділікке баулиды. Мектеп жасына дейінгі балалар $з психологиясын ойын барысында бай атады. Ойын балалар !шін к!рделі іс-рекет, ол білімді, а ылды #йымдастыруды ажет етеді. Ал бала білімді айдан алады? +рине, ойын ар ылы !йренеді. М#ны !лкендер де !йретуге тиіс. Ойын ар ылы бала $мірден к$птеген мліметтер алады. +р нрсеге аса зейіні ажет екенін, дейілеп #йымдастырылан ойындар балаларды д!ниетанымын кеейтіп, мінез- #л ын алыптастырады. &#рбыларымен арым- атынас жасау $те ажетті асиет. Ойнай ж!ріп бала к$п к!ш-жігер ж#мсайды. Алайда, ойын ар ылы берген тапсырмаларды орындау а ыл-ой, адамгершілік, эстетикалы жне дене трбиесіні ма саттарына жету !шін пайдалану орынды. Ойын !рдісінде балаларды білім дегейі тередей т!сіп, $зара арым- атынастарыны одан рі дамуына септігін тигізеді. Сонымен атар, ойына белсенді атысу кейбір жас анша балалара да айналасындаылармен еркін араласуына к$п к$мегін тигізеді. Аса тжірибелі психологтарды айтуы бойынша, бала ойын !стінде андай болса, $скен кезінде ебекте де сондай болады дейді. Демек, ойын – адамны $мір танымыны алаш ы бастауы.

Айгүл ӘЛСЕИТОВА, Қ. Нұрғалиев атындағы №43 мектеп-гимназиясының мұғалімі Өскемен қаласы

Асығың алшысынан түссін! Қазақта «асығың алшысынан түссін» деген аталы сөз бар. Осы сөздің өзі асықтың қазақ өміріндегі орнының ерекше екендігін айшықтайды. Негізі асық ойын түрі ғана емес, бала тәрбиесінің де көзі. &аза та асы ойыныны «ш табан», «Ше берден шыару», «Ктеріспек», «Тигізбекіл» сынды бірнеше т!рлері болады. Мселен: «<ш табан» ойынын алайы . Ондаы бірінші шарты – т$реші ойына атысушыларды са аларын бір ола жинап, шиырып шашу ар ылы кезекті аны тайды. К і м н і  са асы бірінші б о л ы п алшысынан т!ссе, асы ты сол бірінші атады. Егер бір са а - алшы, бір са а тйкі т!ссе, тйкі екінші болады. Ал екі са а бірдей

тйкі не алшы т!ссе, онда сол екі са а жеке иіріледі. Кімнен кейін кім екені аны талан со, бірінші бала ашы тау (2,5-3 метрден алыс болмауы керек) жерден са асын иіреді. Ат анда асы а тигізіп ана оймай, оны табанмен санаанда 3 табан ашы ты тан асыра #шыруы тиіс. Сонда ана ол #шыран асыын алады жне са асы то таан жерден айта атады. Егер тигізе алмай алса, ойынды екінші бала жаластырады. Ол арама- арсы жа а барып са асын

иіреді немесе т!птен, яни $кшесін асы тізілген сызы а ойып бірінші баланы са асын к$здеп атуына болады. Егер ол са аа тигізіп, 3 табан $лшемнен асыра #шырса, бірінші бала ойыннан шыады жне ортаа тізілген асы тарды біреуі екінші балаа тиесілі болады. Осылайша тізілген асы біткенше ойын жаласа береді. М#ндайда бірінші не екінші бала мерген болса $згелеріне кезек бермей ойын жылдам ая талып алуы да м!мкін. «Ше берден шыару» ойыны да балаларды мергендігін талап етеді. Диаметрі 1,5-2 метрлік шебер сызып, балалар шеберді дл ортасына бірбірден асы тізеді. Са аларын бір ола жинап, шиыра шашады да дл бірінші ойындаыдай кезекті аны тайды. Сосын шеберді ортасында тізілген асы тан бастап екі жа а арай 4-5 адам жасап белгі сызады да, сол сызы тан т#рып кезегімен шеберді ортасында тізілген асы тарды к$зеп ата бастайды. Шарт бойынша асы ты шебер сыртына атып шыаран бала алады жне ойынды са асы т!скен жерден жаластырады. Бірінші ат анда са асы бірнеше асы ты

#латып кеткен болса (м#ндай асы тар «лік» деп аталады), екіншісінде соны бірін атады. Егер бірінші бала «$лікті» шеберден шыара алмаса, алан балалар кезегімен «$ліктен» бастап атады. Ойын осы ретпен жаласып, асы ты к$п #т ан бала жеімпаз болады. Ал «Ктеріспек» ойынын екі-!ш бала ана ойнайды. Ойынды екі бала бір атарда т#рып бастайды. Алдымен біреуі са асын алыстау ашы ты а иіріп (екі метрден алыс а ла тырмауы тиіс) тастайды. Екіншісі лгі са аны к$здеп атады. Ма сат – тигізу. Егер тигізсе, бірінші бала екіншісін са асы т!скен жерге дейін ар алап барады. Сосын $зі атады. Тигізер болса, ар алау кезегі екіншіге тиесілі болады. Ойынды осылай белгілі бір межеге дейін немесе уа ыт белгілеп ойнауа болады. Бай асаыз, б#л ойындарды барлы т!рі де баланы мергендігін, ептілігін жне ыраылыын жетілдіреді. Сондай-а , бір мезгілде бірнеше бала ойнайтынды тан, р баланы бойында атарымнан озсам деген талпыныс пайда болады, яни бсекеге абілетті болуа #мтылады.

Ботакөз СӘТИ


ҚОЛТАҢБА www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

Қардан – қала, мұздан – мүсін ЖУЫРДА ЖЕТІСУ ЖЕРІНДЕ, СЕГІЗ КӨЛДІҢ МАҢАЙЫНДА ЖҰРТ ТАҢДАЙ ҚАҒАТЫНДАЙ ДҮБІРЛІ БАЙҚАУ ӨТТІ. ЖАРЫСҚА ҚАЗАҚСТАН, РЕСЕЙ, АРМЕНИЯДАН 22 КОМАНДА ҚАТЫСТЫ. ҚАРДАН ҚАЛА СОҒЫП, МҰЗДАН МҮСІН ЖАСАЙТЫН 38 ШЕБЕР БАҚ СЫНАСТЫ. 2 МИЛЛИОН ТЕҢГЕ САРАПҚА САЛЫНДЫ. АСТАНАЛЫҚ ЖАС МҮСІНШІ ЖАЛЫН БАУЫРҚАН БАУЫРЫМЫЗ АЛАМАН БӘЙГЕДЕН ҚОМАҚТЫ ЖҮЛДЕМЕН ОРАЛДЫ.

Мздан м сін жасау тас ашауа м лдем самайды. самайтыны, мз тез ��ітіледі. Оан ептілікпен оса арнаулы рал-жабдыыыз ауадай ажет-а. Екінші жаынан жеіл, ойа алан бейнені апта толатып, ай толатып, ыыранып ж ріп алмайсы. Оны стіне мздан м сін жасау байауына атыссаыз, !ділазылар белгілі уаыттан бірер саат кешіксеіз де «жолыызды иып» жібереді. Сондытан !бжіл имылдап, арсы алдыда «асайып» тран «мз таудан» тірі, жаны бар «образды» жасап шыаруа міндеттісі. Жалын атышулы халыаралы б!йгеге тыш рет атысып транымен, «мз таумен» сырлас боланы жалыз бл емес. Бірнеше д ркін ысы Астананы безендіру жмыстарына белсене атысан. (атысан деген аты ана, жастыына арамай ардан ала ішіне «ала соудан» алдына жан салмайтын шеберді бірі. Ал Астананы атар айындаы ара суыы с йегінен )теді. Дірдектейсі. Сондайда !ріптестеріні ептеп алжыдайтындары еске т седі: «Есімі Жалын, сондытан анау-мынау аязды ерітіп жіберетін боларсы». Несі бар, Жалын секілді жиырмадан жаа ана асан жігітке суы деген с)з бе екен. Ондайда Астана орталыынан бой к)терген мз алашыты самаладай жарыраан шыратарына шомылып, !ріптестерінен жырылып, т нні бір уаына дейін тынымсыз жмыс істейді. Мз ашайды. 0не, !не, таныс сурет бір тылсым к шімен саан арай біртіндеп жаындап келе жатады. Биыл Жылан жылы ой. Соан орай Астанадан бой к)терген мз м сіндерді дені осы таырыпа арналды. М сіншілерге ойылар талап та к шті еді, жылан сыл т сіп жатып алмауа тиіс, шиыршы атып жанды бейнеге айналан с!тте ана мза «тіл» бітеді. Ана жолы, д!п Жетісуа ж ргелі жатан тста еріккендіктен емес, арнайы жмыс ылып, )з олымен трызылан ала орталыындаы мз м сіндерін аралап шыаны

бар. Турасына к)шкенде )з ебегіне )згелерді к)зімен араысы келді. Сын трысынан назар жыысы келді. (ала трындары мен онатар Жалын жасаан мз м сіндерді жанына с!л де болса аялдап, «Мынау не )зі?» деп е болмаса, осы сраа жауап таба алма-

стан жанынан зу етіп )те шыса, м сіншімін деп кеуде соуды ажеті не?! К)ріп тр. Кеше ана )зі жасаан м сін. Т немелікке арай мз м сіндер неше т рлі жар-жр еткен с!улелерге малынады. М сіндерге апелімде жан еніп кеткендей болады. «Тамаша!» Дереу тілін тістеп алды. Бл тееуді )зі емес, )згелер айтса андай жарасымды. Шынымен…ала орталыындаы арнайы атырылан сыранатан сыртары шыан бір топ бала Жалын жасаан мз м сіндерді жанына ймелей алыпты. Шіркін, м сіндер «с)йлеп» кетсе, к!нікей! Жо, с)йлемегені жасы, )нер бар пиясын ілкі с!тте ашып алса ндылыынан айырылады. К)рермен к)кірегінен де бірдемелерді «к)мекке» келуі керек ой. Балаларды орталарына ойып кетіп, «Ал к!не, нені білгілері келіп еді? Мны жасаан мына алдарыда тран аалары!» деп

армансыз атарылысы келіп трды да ілгері басан аяын кері тартты. Сонысы дрыс болды-ау! Мен Жалын Бауыран деген м сінші боламын дегеннен андай мрата жетеді?! Керек екен, Жалынды )здері танып алсын. Тла бойын тірі адама сездірмейтін ерекше матаным сезімі биледі. Мейлі, мздан трызылса да ару ала – Астанаа Жалынны да бір олтабасыны аланы ой. Жетісу жеріндегі Сегіз к)лді жаасында )ткен бірінші халыаралы байауа т)релік жасайтын шеберлерді аттарынан да ат ркетіндей еді. Конкурсты масаты мнан ш ай брын баспас)зде жарияланан. Халыаралы байауды аты – халыаралы байау ой. Бес к н бой Сегіз к)л арарым халыты мадай тірер нысанасына айналды. М сіншілерге де бес к н мрсат берілді. Аыры к н. Аыры к нде баы жанады, не басы салбырап кері айтасы. Соы к ні Сегіз к)л мз м сіндерден майысып трды. (ызытаушылар тс-тстан аылып келіп, м сіндерді фотокамералара сарт-срт дамылсыз т сіріп жатты. Себебі, !р елден келген м сіншілерді олтабалары бір-біріне м лдем самайтын-ды. 0ділазылар аласына (азастан жаынан Вагиф Рахманов, Шоан Т)леш, Эдуард Казарян секілді майталмандар атысты. «Барма басты, к)з ыстыны» т сіде к)рерсіз. Талап к шті. <згелерді де аза жерінен олжалы оралылары келеді. Ж!не атамекенде де жолыды тосып, тілекші боп отырандар аншама. 0р иырдан жиналан ж!не )здерін осалмын-ау деп м лде ойламайтын 38 м сіншіні арман-иялы сол к ндердегі ауа райыны с!л олайсыздыына арамастан Жетісу жерін нрлы шуаа б)леп трды; т)іректі мздан жасалан !рт рлі таырыптаы м сіндер галереясы слулыа шомылдырды. Астана

13

Әріптес әзілдері

Еленаға серенада Белгілі журналист, ақын Абылай Мауданов айтыпты деген әзіл әңгімелер Қостанай өңірі халқының аузынан түспейді. «(азастан-(останай» айматы арнасында тілші болып ж ріп Абылай орыс редакциясындаы !ріптесі Елена есімді ыза к)зі т сіпті. Бір к ні сары шашты, т!мпіш брын, лын м сін, дене бітімі Барби уыршаына сайтын ыза арап: – Еленажан, болаша Еленаана, Ж регіме саласы неге жара?! 0нші болсам )зіді !нге осып, Ш!мші болсам арнар ем серенада,– деп бір шума суырып салады. Елена да )ткір ыз екен, «Если ты настоящий аын, переведи на русский» деп арап тр дейді. Сонда Абылай шала орысшасымен: – О, Лена, Лена! Когда ты будешь моя жена?! Если ты кровь, то я вена, Если ты козленок, то я сена, Вот эта тема! – деп са еткізіпті.

Шірімейтін галстук Абылай Арқалықта біраз жыл серілік құрып, шалқып жүрген-ді. Серінің қалтасына ақша тұрақтаушы ма еді?!

аласыны онжылды мерейтойында да мздан талай м сін сомдап, «Шабыт» жастар фестиваліні ж лдегері атанан, Еуразия лтты университетіні «Бейнелеу )нері» кафедрасын таяуда ана т!м!мдаан Жалын Бауыран бауырымыз аламан жарыстан шінші орын иемденді. Жалынны болашаы алда. Ана жылы Алтай аймаынан атажртына оралып, масат-мратын туан топыраа жерсіндіріп лгерген жігерлі жаса «Жолы болсын!» дегеннен баса не айтарсыз?!

Аққұм ТЕҢІЗБАЙ

Бір к ні соы ашасын жмсап, жасы костюм, жейде сатып алады. Галстукке ашасы рыр жетпей алса керек. Жаын араласатын жігіттерді бірі «Ер мойнында ыл аран шірімейтінін» айта-айта айтып, галстукке аша береді. С)йтіп, Абылай шыттай киініп к)шеде келе жатса, алдынан к)п жылдан білетін досы жолыыпты. 0лгіні к)зі алдымен галстукке т сіп: –0демі екен. (ай жерден алды, баасы анша?– деп тыатап оймаса керек. Сонда Абылай: – Бл анау-мынау галстук емес, бл – ер жігітті мойнындаы шірімейтін ыл аран,– деп жауап берген екен.


14

ХОББИ Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

www.nurastana.kz

Эльвира ЕРҒАЛИНА, «Айқаракөз.kz» сайтының әкімші:

Коллекциямның қызығын сіңлілерім көріп жүр – Эльвира, сені хоббиі трлі бйымдар жинау екенінен хабардармыз. Бл дет ашаннан бері пайда болды? – Бізді кішкентай кезімізде мектеп оушылары арасында анкета ж#ргізетін дет болатын. Мен анкетаа жабыстыру #шін #нді киносындаы ататы актер ыздарды, жігіттерді фотоларын жинайтынмын. 6те к)п болатын менде, шамамен ж#з шаты жиналды-ау деймін. Достарым атты ызыатын. Кейін «Киндерсюрприз» деген шоколад шыып, соны ішіндегі ойыншытарын орабымен осып жинауа к)штім. Сенсеіз, «киндеройыншытарым» #лке-е-е-ен бір с)мке болды. Жоары сыныпа к)шкенде оны б рін

кішкентай бауырларыма таратып жібердім. Одан со Тедди есімді «аюлара» к)штім. Жмса ойыншытарды лі к#нге жасы к)ремін. Адамны бойымен бірдей #лкендері бар еді, сілілерім ызыып, сыйлап жібердім. 2аландарын да бір к#ні кішкентай сілілеріме таратып берсем деп ж#рмін. 9йде трып бекерге ша жинайды рі к)п орын алады. – Брелок жинайтын да хоббиі бар екен?.. –Оны кездейсо бастадым. П терді, жмысты, сейфті кілтіне деп брелок сатып алатынмын. Бір к#ні арасам, біраз жиналып алыпты. Сосын демі, басаларына самайтын ерекше брелоктар к)рсем, сатып алатын болдым. Шетелге кетіп бара жатан таныстарыма да «ала келідер» деп тапсырамын. Дубайдан, 2ытайдан, 9ндістаннан келген брелоктар бар. 6зім Т#ркиядан біреуін келдім. Брелоктарды арзан-ымбат деп б)лмеймін. 6зіме Бурабайдан, Т#ркиядан келінген брелок, сосын Т#ркиядан сатып алан, к)змонша т різді тасы бар брелок найды. –Барлы"ын бірдей пайдаланасы ба? –Пайдалануа тырысамын. Жмыс кабинетімні кілтіне, п терді кілтіне, сейфті фті кілтіне б)лек-б)лек к таып ойдым. Бір жері блінгенін байасам, бірден ауыстырамын. Біра к)пшілігі #йде кішкентай орапшалара салынып, жиналып тр. –Флешкалары да а біраз жиналып ал"ан ан сияты?.. –Жо, онша к)п емес, мес, жиырма шаты ана. Алашында ашында ажет болансын сатып алушы едім, кейін демілігіне ызыатын болдым. Бір к#нде бірнешеуін сатып алан да кездерім бар (к#леді). Мына бір скрипка пішінді флешканы сіілім сыйлады. 2ателеспесем, «/демі-ай» компаниясыны )німі болу керек. Флешкаларымны б рін бірдей олдана бермеймін. Дубайдан келінген, тысы баалы тас-тармен безендірілген, арабша жазуы бар флешканы жмыса пайдаланамын. Себебі,

Квентиннің «мың киносы»

Әйгілі кинорежиссер Квентин Тарантино фильмдердің дискілерін жинайды. Квентиннің коллекциясындағы кинолардың саны мыңға жуықтап қалған көрінеді.

)те берік, сапалы жасалан, оайлыпен сына оймайды. 6зім ерекше жасы к)ретін, біра олданбайтын екі флешкам бар, олар мынау «скрипка» мен «ж#рек». Сындырып алудан орамын. 2аландарын сынса сына берсін деп, жмыса пайдаланып ж#рмін. Соы бір-екі айды к)лемінде апараттарды тасымалдауа ыайлы «гугл» -ді дискісі жиі олданылып ж#р ой, соан араанда флешкаларым ажеттіліктен алатын шыар деп ойлаймын. Айтпашы, иіссуді т#р-т#рін ауыстырып транды жасы к)ремін. Таусылмай жатып басасын сатып ала бер��мін. К)рсеызарлыым шыар (к#леді). Оны да ызыын сілілерім к)ріп ж#р. –Та"ы андай бйымдар жинайсы ? – Тырна бояуларын к)рсем, наанын бірден сатып аламын. Сапасы мен маркасына м#лде назар аудармаймын, т#сі наса болды. 6зім жаман дет деп ойлаймын, себебі басым к)пшілігін тырнаыма бір рет жааннан кейін пайдаланбаймын. Боса трады #йде. Ж#зге жуытап алды. /йтеуір, сілілерім ары болып ж#р ой. – Арулар"а арнал"ан ал"ашы аза тілді сайт – «Айарак'з»-ді ашты . Сайт жргізу де сені бір хоббиі бе? –Осыдан бірнеше жыл брын иын жадайа тап болдым. Аяым сынып,, омыртама заым келіп, жеті-сегіз ай т)секке таылдым. Сол кезде бір жаынан )зіме ермек болсын деп, арулара арналан сайт ашпашы болдым. тек «Мой мир» Оан дейін интернетті и білетін кезімде таныстарым деп біле футбол туралы, баса да танымды д#ниелер туралы сайттарды д#ни к)рсеткенде, жеке порталым к)р болса деп ойлайтынмын. бо Т)секке таылып жатанымда Т) ааларыма «осындай сайт а ашым келетінін айттым, олар аш аражат жаынан к)мек берді. ар Сайт жасаумен шылданатын Сай адамдар к)мектесті. Біраз уаыт адамд материалдар жазып, жариялааннан материа сайт жастар арасында таныла кейін сай 2азіргі тада елу мынан арты бастады. 2азір материалдар бар. Сайтты жалыз )зім оылан материалда ж#ргіземін, Зейнеп Ахметова апайымызды біраз материалдарын ол кісіні рсатымен жариялап трамыз. Аруларды к десіне жарайды, пайдалы деген танымды д#ниелерді сынуа тырысамын. 6мірге ажетті, сраныса ие н рселер жариялананын айтып, алыс білдіргендер де )те к)п. Шынымды айтсам, хобби ретінде бастасам да, кейінірек мені )мірімдегі маызы бар д#ниеге айналды.

Арай ДӘУЛЕТҚЫЗЫ

– Кино дискілер жинауды л ззаты тіпті «ш)п» шеккеннен де арты, #немі к йіпке б)леніп ж#ресі. Мен коллекциямды матан ттатмын,– дейді Тарантино. Тарантино коллекциясындаы дискілерді наты санын білмейді. /йтеуір, шаын бейнопрокат ашуа артыымен жетеді деп отыр. Бейнепрокат демекші, ататы режиссерді жас кезінде бейнепрокатта жмыс істегенін айта кеткен ж)н. Жетінші сыныптан кейін оуды тастаан Квентинге осылай к#н к)руге тура келіпті. «2ылмыс шежіресі», «Биллды )лтіру», «Еркіндіктегі Джанго» сынды шедевлерді т#сірген Тарантино азір бейнепрокатта жмыс істеген к#ндерін саынатын к)рінеді.

Килт киген Коннери Отқа салса жанбайтын, суға салса батпайтын Джеймс Бондтың бейнесін экранға алғаш алып келген Шон Коннери юбка жинайды. Юбка боланда, йелдерді киімін емес, шотландиялы ерлер киетін килт деп аталатын киімді. – Мені тегім шотландиялы екенін б рі біледі. Наыз шотландиялы ретінде мен лтты киімімді рметтеуге міндеттімін. Соы рет санаанымда, гардеробымдаы килттерді саны ж#з елуден асып т#сті,– дейді сэр Шон Коннери. Жасы алпыстан асан актер килттерін салтанатты шаралара киіп барудан да арланбайды. Ал мереке к#ндері к)шеде килт киіп серуендеп ж#рген Коннериді жиі к)руге болады.

Лайам Нисон – балықшы Лайам Нисон – қол қалт еткенде қармағын алып, өзенге асығатындардың санатынан. – Мен #шін таертегісін )зен жаасында балы аулап отыраннан арты рахат жо. К#ні бойы балы аулап, кешке арай аулаан балыыды пісіріп жеген андай керемет десеізші! Зейнетке шыанда )зен жаасынан #йшік сатып алып, сонда трып жатсам, таалмаыздар,– дейді актер. Айтуына араанда, актер жолы т#сіп баран елінде міндетті т#рде балыа баруа тырысады екен. Ол А2Ш штаттарын айтпаанда, Тайландта, 9ндістанда, Aлыбританияда армаын майлап айтан к)рінеді. 6кінішке арай, киноа т#суден олы босамай ж#рген актер соы бірнеше айдан бері с#йікті ісімен айналысуа уаыт таппай ж#р.


САЙЫПҚЫРАН www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

15

Хоккейден Австриямен жолдастық кездесу өткізген Қазақстан құрамасы 4:1 есебімен жеңіске жетті. Ойындаы есепті 9-минутта азастандытар ашан болатын. Шайба авторы – Беляев. Алайда екі минут тпей-а Австрия ойыншылары есепті те)естіріп лгерді. Келесі таймдарда азастан хоккейшілеріні) басымдылыы айын к рінді. !уелі Жайлауов есепті 2:1-ге жеткізсе, Беляев дубль жасады. Ойын со)ына таман жерлестеріміз орытынды н&тижені белгіледі. Мергендігімен танылан – Рахманов.

«Тараз» тең түсті

Жаңа маусымға дайындалып жатқан супер-лига клубтары кезекті жолдастық кездесулерін өткізді. Венгрияны) «Дьер» клубымен жолыан «Тараз» 2:2 есебімен те) тарасты. Таы бір те) ойын «Ат бе» мен «Атлантас»(Латвия) арасында тіркелді. Ал, молдавиялы «Зимбру» клубымен жолдасты кездесу ткізген «Ордабасы» арсыластарынан басым т сті. Ойындаы жалыз голды) авторы – Мардан Т лебек. Hкінішке арай, Алматыны) «айраты» Сербияны) «Ягодина» клубынан тылып алды. Есеп 0:2.

Жетінші жеңіс

WSB сериясында жетінші кездесуін өткізген «Астана арландары» кезекті жеңіске жетті. «USA Knockouts» клубымен кездескен астаналытар 4:1 есебімен басым т сті. Бірінші болып рингке к терілген Исмаил Ахунов (54 кг) Браулио Авилла Хуаресті же)се, Самат Б&шенов(61 кг) Хуакин Чавесті жекпе-жек аяталмай-а сабап тастады. Константин Снигур(73 кг) Уильям Уильямсты тты. Ал, Эхсан Рузбахани (85 кг) арсыласы Жамел Рейнольдсті нокаута т сірді. Тек, со)ы жекпежекте Роман Капитоненко(+91 кг) ана Шштван Берната есе жіберді. «Астана арландары» келесі кездесуін 7 апан к ні «British Lionhearts» клубына арсы ткізеді.

Нұрлыбек ХАЙРУЛЛИН, Белбеу күресінен Әлем чемпионы:

Австрия – Қазақстан 1:4

Қазанды бағындырғым келеді! –ткен жыл сен шін табыса толы боландай. Біратар белесті баындырып лгеріпсі... – дайа ш кір, ткен жыла кпем жо. Белбеу к ресінен азастан біріншілігінде алтын медаль иеленіп, !лем чемпионатына жолдама алдым. Жа$анды жарыста да !лем чемпионы атаымен оса, халыаралы д&режедегі спорт шебері атандым. –Жоарыда зі айтып ткен лем біріншілігіне толыыра тоталса. –Д бірлі дода ткен жылы к зде Астанада йымдастырылып, оан 33 мемлекетті) палуаны атысты. Алашы белдесуде украиналы Александр Грабавянды, екінші кездесуде ырызстанды 0лан Темірбековті тізе б ктірдім. Жартылай финалда Т ркіменстаннан келген Баймрат Реджеповті жыып, аты сында ресейлік Марат Гариповпен белдестім. Жасы дайындыымны) арасында Гариповты сан сотырып, же)іс тырына к терілдім. – Тадауы неліктен белбеу к ресіне т сті? К ресті баса т рлері кп ой: азаша, еркін, грек-рим к ресі дегендей... –Негізінен, он жасымда алаш рет Батыс азастан облысы Ж&нібек ауданындаы спорт мектебіне барып, самбо секциясына жазылдым. Ал белбеу к ресіне деген ызыушылыымны) оянуыны) зі ызы. 2007 жылы мектеп бітіріп, Ат бедегі Марат Оспанов атындаы Батыс азастан мемлекеттік медициналы университетіне оуа т скенде, белбеу к ресінен арнайы спорт секциясыны) барын білдім. Оу орнындаы дене шынытыру кафедрасыны) оытушысы Еркін Тілешлы белбеу к ресімен шылданып к руімді сынып, маан міт артандай болды. Осылайша, самбо мен дзюдодан б лек, белбеу к ресімен к&сіби т рде айналысуа бел будым.

–$андай н%тижелерге ол жеткізді? –Ба сынаан барлы жарыста алтын алмасам да, ж лдесіз алан кезім жо. 2008 жылы белбеу к ресінен Ат бе облысты чемпионатында же)іске жетсем, сол жылы Павлодарда ткен жастар арасындаы азастан біріншілігінде ола медальді анаат тттым. Араа бір жыл салып, ызылордада ткізілген халыаралы турнирде 3-орыннан к ріндім. 2010 жылы азастан кубогын же)іп алып, онымен оса спорт шебері атаын иемденгенімде, мірімді т бегейлі белбеу к ресімен сабатастыруды ж н к рдім. 2011 жылы да ерлер арасында ткен азастан біріншілігінде ж лдегер боланымды айтулы жетістік деп есептеймін. –Бір ызыы, 4-5 жылдан бері бір салмата нер крсететініді білдік. Б&ны зіе т%н «сиыры» бар ма, %лде баса салмаа ауысуа арсысы ба? –Диета стамаймын. 62 келі – зімні) салмаым. К пшілігі «осы салматы бірнеше жыл атарынан алай «стап келесі)?» деп та)алады. Оны) ешандай пиясы жо, салмаымды згертпеуге тырыс-паймын. Бл – Алланы) бергені (к ліп). – О с ы с а л м а  т а  ы арсыластарыны зіндік айла%дісін мегеріп лгерген шыарсы? $анша айтанмен, немі бір салмата белдесесі... – (К ліп). И&, оны) да зіндік пайдасы бар. Дегенмен, мен сияты бір алыпта тратындар сирек. Соан сай, жыл сайын атарымыза жа)а спортшылар осылып жатады. – Сені ойыша, 62 келі салма бойынша мыты палуандар кімдер? – К п ой... Шымкенттік Д&рмен Д&урен, атыраулы Нрболат Ыстыбаевтарды атауа болады.

– Есінен кетпейтін кездесу... –Hткен жылы азастан чемпионатында скемендік жігітпен к ш сынасып, т решілерді) &ділетсіздігінен атарынан екі рет ескерту алдым. Таы біреуін аланда, жарыстан тыс алар едім. Ал бл &лем чемпионатыны) ауылы алыстады дегенді білдіреді... !йтеуір, бар к ш-жігерімді ортаа салып, аыры арсыласымды ттым-ау. Сондаы талас-тартысты, брын-со)ды ткермеген ашу-ызамды с збен жеткізу м мкін емес. –Саба пен спортты атар алып ж ру иын емес пе? –М.Оспанов атындаы Батыс азастан мемлекеттік медициналы университеті оамды денсаулы факультетіні) 5-курсында оимын. Бйыртса, биыл оуымды т&мамдаймын. Рас, екеуіне бірдей лгеру о)ай емес. Бір уантарлыы, оытушыларым б&ріне т сіністікпен арап, с йікті ісіммен айналысуыма арсылы танытпайды. Тапсырмаларды алдын ала беріп, же)ілдік жасайтыны бар. Мен де оларды) сенімін атауа тырысып, «4» пен «5»-ке оып келемін. Жоары білімді аысыз, грант негізінде алып жата��ымды айта кету керек. – Арманы андай? – Алла аласа, оуымды жаластырым келеді. К зге салым магистратураа тапсыруды масат етіп отырмын. Ал спорта келсек, биыл азан аласында тетін универсиадада топ жаруды армандаймын. Оан деген &зірлік жмыстарды баяыда бастап кеттік, бапкеріммен к ніне екі мезгіл жаттыамын. Жаза арай ажолтай хабарды естіп аларсыздар деп міттенемін... – гімее рахмет!

Әңгімелескен Айбек ТАСҚАЛИ, Ақтөбе облысы


16

МƏССАҒАН www.nurastana.kz

Бейсенбі, 7 ақпан 2013 жыл

ҚЫЗЫҚҚА ТОЛЫ ЖЕР-ЖАҺАН

ОҚЫП КӨРІҢІЗ!

«Микрочип»

Велосипед тебетін ит

Тіршілігіміздің тетігі техникаға тірелген мына заманда «сағыныш» дейтін сезімді қапелімде «кәрзеңкеге» лақтырып жіберген сияқтымыз. Әлде, көңіліміздің «мұрағатында» мұң болып жатыр ма екен? Кезінде жарты нанды б"ліп жеген достарымен жыл бойы жздеспей жре беруге болады. Себебі, саынбайсы. Cаыну шін себеп керек екен. С"йлескі келеді, жаалытар естігі келеді деген сияты. Біра ондай себеп жо азір. С"йлесуге сусап бара жатса, алтафоныды ос та, бірлігі біткенше мылжыдай бер. К"ргі келсе, скайп т0р алдыда. Жылы жерде, жамбасыды ж0мса креслодан озамай-а хабарласа бересі. Жаалытар естуді трлі-трлі жолдары бар. «М-Агент», «Фэйсбук», «В-Контакте» деген сияты. Алты 0рлыты "сегін алдыыздаы монитордан к"ріп, миыыздаы «микрочипке» сатай бересіз. Тасы жаалытар да, асы жаалытар да к"іліізде аттала береді. «Агент шіркін – "секші, ж0рта жаяр, сырымды тотатайын айта бермей» деп бір айтыскер айтандай. Ж0мыста жалаулыа салынып отырса да сол стте ж0рта жария болды дей бер. Айтыскер демекші, техниканы тілін білетін аындар азір онлайнда айтысатынды шыарды. Баяыда аын Сараны іздеп алты айшылы сапар шеккен Біржан салды бгінгі 0рпатары «сачковать» етуді шебер мегеріп алан. Ойындаы шуматарын «онлайнда» отырыпа атара береді. Шабыты озанда домбырасын емес, пернетатасын т"пелейді. Ааларымыз «Oйіні сыртында жр бала ашы, далаа шы!» деп ндетсе, азіргі ашытар ыза бола дала кезіп, аяза тоып, аптапа кюді ар санайтын сыайлы. Одан да, «онлайнда» отырандарды сындыран оай. «Терезені жатауына есімін ойып жазу» да азір «ммбетизмні» к"рінісі. Жатауды шимайлаанша, «личкаа» жазаны ж"н емес пе?! Емешегі зіліп бара жатса, монитора ентелеп, алтафона 0лаыды ажатып, кездесу орнын белгілей сал, бітті. И, технологияны тілін білген стіне біле тсіп, к"п нрсеге кенелдік бгінде. Е бастысы, заманауи техникалар бізге уаыт немдеуді, яни, аша немдеуді йретті. Біра, уаыт-ашаны немдейміз деп жріп миымызды «микрочипіндегі» адами ізгі асиеттерден айырылып жатан жопыз ба? «Микрочип» деген блеіз «саыныш» атаулыны абылдамай, сырта теуіп жатандай... Нұр ИСЛАМ

РЕКОРДТАР КІТАБЫНАН

Қымбат емізік лемдегі е ымбат емізік платинадан жасалан. Оны Ливерпульда "ткен «UK Baby and Toddler» к"рмесіне арнайы дайындаан. «Bling Bling» деп аталатын емізікті 0ны 85 мы доллара бааланып отыр. Зергерлер Рассел мен Кейз емізікті жасау шін 250 грам платина пайдаланыпты. «Bling Bling» к"рермен назарына 2-3 апан кндері 0сынылды.

Ең қысқа өзен Абхазияда орналасан Репруа лемдегі е ыса "зен саналады. Оны 0зындыы небрі 18 метр ана. Репруа лемдегі е тере гір Крубера-Вороньядан бастау алады. Жер бетіне шыа сала "зен бірден Жерорта теізіне 0яды. Сондай-а, Репруа лемдегі е салын "зен. Б0дан б"лек Роу-Ривер(61 метр) жне ДиРивер(37 метр) деген екі ыса "зен бар.

Супер автобус Superbus лемдегі е жрдек рі е ымбат автобус. К"лікке 23 жолаушы сыяды. Superbus-ты 0зындыы – 15 метр, ені – 2,5 метр, биіктігі – 1,7 метрге те. Супер к"лікті салмаы – 9,5 тонна. Моторыны уаты – 408 л/с. Автобус максималды трде 250 шаырым жылдамдыпен жйітки алады. Superbus-ты баасы да супер – 17 миллион доллар!

Газетімізді "ткен сандарыны бірінде к"лік жргізетін ит туралы жазып едік. Таяуда м0хитты ары жаынан велосипед тебетін ит туралы жаалы тарады. Oш жасар «Норман» деп аталатын ит велосипед тебуді тез йреніп алыпты. Итті иесі Карен Коббты айтуынша уелгіде педальді басу Нормана иына тскен. Сондытан, Кобб біраз уаыт итті арты аятарын атайтуа кш салыпты. азір Норман "зіні т"рт аяты велосипедін иналмай тебеді. Алайда, м0нымен тоталып алан Норман жо. Енді ол скутер тебуді де йреніпті. «Ол сбилерге арналан скутерге міне салысымен алай тепе-тедік 0стау керек екенін тез йреніп алды», – дейді Карен Кобб. Міне, керемет!

♥СЕН MЕНІҢ СҮЙІКТІМСІҢ

Өткен ай бойынша 87018162453 нөмірінің СМС-і үздік деп танылды. Махаббатпен мір с#рсем дегенмін, Тек ол #шін #лкен екен аы тым. Мен баытты бола алмайды екенмін, 7рлап алып зге жанны баытын. 87018162453 Бл д#ниеде к птеген сырлар бар. 8ашытыа кейбіреулер аса мар. Ойа тере т#спей махаббатпен шатастырар. Ойланса да с л – ертегіге айналдырар.

Саынышым сенсі тулаан кеудемдегі, Махаббатты к ус рі ж#ректегі. Сезімдер д л осылай тыны болса, ос ж#ректі кіршіксіз кереметі! 877781540436 Махаббат ол шынында да ертегі. Ал ертегілер жасылыпен бітеді. Наыз мір – к здері сына пен жаланны, Наыз м лдір махаббат – жаны мен ж#регі Ананы! 87757831149

СМС-іңді 8-775-476-42-35 нөміріне жолда да, 1000 бірлік ұтып ал!

БАСҚА БЛОГТАРДАН БАРЫМТА

«ТЫНЫШ ТҰРҒАН БҮРКІТТІ, АИША КЕЛІП ҮРКІТТІ» «ожа. Екі ріпін згертсе к же болып шыады. К дімгі ара к же. Сонда мені к же боланым ба?» Екі рпін алай згертсем де «к же» с зін рай алмадым». Айслтан балалы шаын еске тсірді ме, лде Бердібек Сопабаевты кітабын енді оыды ма, кім білсін?! йтеуір, баса істейтін тірлігі алмаандай, «ожадан» к"же шыара алмай басы атып отыран сыайлы. Ал, туиттерден тспейтін Ма пал «Жайдармандаы» зілді туиттеп лгеріпті: «Тыныш тран Б#ркітті, Аиша келіп #ркітті». алжыдасудан Фархат та жалыпайды. «Ауылда екі качок кездесіпті де, бірі екіншісінен «О, дене мошни о, ай орада заниматса етіп ж#рсі?» депті». «Даусы жо ншілерді к рген сайын *йгерім сыныптасым есіме т#се береді», дейді Айнара бір туитінде. Соан араанда кейінгі кездері Айнараны есіне сыныптасы жиі-жиі тсіп жр-ау... леуметтік желі жарнамасыз болушы ма еді? «+тірікті йрыы бір-а ттам» деген с зді авторы 0 м тірікті йрыын к рген адама іздеу жариялаймын!» (Эльвира). Алда-жалда лгі адамды к"ре алсаыз, Элья ханыма хабарлауды 0мытпаыз. Айтпашы, елдерді жазанын оимын деп, «*леуметтік желіде отыра-отыра «жамбасым» ауырды» (Баубек). Дін мен туиттерді байланыстыран аайын да "зара б"лінеді екен. Оны Крімні мына с"зінен тсіндік «Туиттерде де маз0аб бар ма сонда? ызы екен, бауырым». Брін айт та, бірін айт. Махаббатсыз лем бос екені баяыда аксиомаа айналан. Азаматты туитімен махаббат сезімні андай болатынын жырлайы: «Махаббат біреуге жанан оттай, Махаббат біреуге жанан шотай, Біреуге с#йем десе шалаяды, Как будто одан баса адам жотай!» «Т каппарлы айай саланда, махаббат #нсіз алады....» (А ерке) десек те, «Наыз махаббат ыса мырыды зартады – ожа Ахмет Ясауи» (Ас ар) екенін 0мытпайы.

Думан БЕКЕНОВ (Жалғасын келесі нөмірді алған соң оқисыздар!)

HYP ACTAHA Газетті есепке қою туралы № 8987-Г куəлікті 2008 жылғы 23 ақпанда Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі, Ақпарат жəне мұрағат комитеті берген.

Басқарушы компания – «Нұр-Медиа» ЖШС Бас директор Ерлан БАЙЖАНОВ Газет меншік иесі – «Рауан» баспа үйі» ЖШС Бас директор-Бас редактор Ғабит МҮСІРЕП Мекен-жайымыз: Астана қаласы, Кенесары көшесі 25 үй, 3-қабат, 308-бөлме Байланыс телефондары: 49-69-17 (Бас директор-Бас редактор) 49-69-19 (Бас ред. орынбасары) 49-69-27 (Секретариат) 23-08-01 (тілшілер) факс: 23-08-02 23-08-04 (бухгалтерия)

Электронды пошта: 2004@nurastana.kz Газет бейсенбі күні шығады. «Рауан» баспа үйі» ЖШС компьютерлер орталығында теріліп, беттелді. Тиражы 8960 дана Газет «БМ Баспасы» ЖШС-да (Астана қаласы, Жұбанов көшесі, 24/1) басылды.

Тапсырыс № 05


Nur Astana 5