Issuu on Google+

Арбада отырып ән салған

Кения: марафон майталмандары

HYP ACTAHA 12-бетте

Бейсенбі, 17 қаңтар 2013 жыл

№ 02 (475) e-mail:

www.nurastana.kz 2004@nurastana.kz nurastana2004@mail.ru

Газет 2004 жылдың 22 наурызынан шығады

15-бетте

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ЖАСТАР АПТАЛЫҒЫ

СӨЗІҢІЗ АУЗЫҢЫЗДА...

40 ру 40 түрлі әнұран шырқап жүрмесін лтымызды т тас бір аза деп есептесеіз, ауырмайтын жері жо. Тосан трлі сырат дендеп еніп алан. азаты  ртатын – жалаулы, жайбасарлы, крсеызарлы, креалмаушылы, жікшілдік, матаншаты, жеморлы... Айтып тауыса алмайсы. М ны Б хар да айтан, Абай да айтан, $лихан, Ахмет, Бауыржан да айтан. Біра, емі табылар емес. «Жартаса барып, кнде айай салумен» уаыт тіп жатыр. азастанны халы жазушысы М хтар Шаханов тілімізді сааулыын, іргемізді босадыын, рухымызды кйрей бастаанын ескертіп аншама шырылдап еді. Таяуда айтулы аын азата трайбализм сыраты кшейе тскеніне кйініпті (NUR.KZ 15.01.2013 жыл):

«р ру зіні н ранын, басшысын, тіпті, бейіті ойылатын жерді сайлап аланын кргенде жаамды с т а д ы м . Тр а й б а л и з м н і б е л е аландыы соншалы, басшылар мен к сіпкерлерді басым блігі арамаына з руластарын ана тартатын мінез алыптастыран». Руды 6н раны деген не?  ла естімеген с мды! М ха одан 6рі м ны сонау патшалы Ресейді ол астында т ран кезенен бастап, Кеестік д6уірге дейін жаласын тапан, «бліп ал да, билей бер» деген жасырын идея аруы. Яни, бір руды екіншісіне арсы ойып басару саясаты дегенді ала тартыпты. Т6уелсіздік аланымыза 20 жылдан асты. азаты ішкі тірлігіне азір м ндай идеологиямен сырттан ешкім араласпайды. Бысыан оламтаны зіміз, 6р руды «данышпандары» мен «идеологтары» т татады. олында билігі барларды кпшілігі соан бейіл. Кейбір министрлер мен 6кімдер, трлі сатыдаы комитеттер мен агенттіктер, ректораттар, ТОО, А дейтін таы баса толып жатан лкенді-кішілі мекемелер басшыларыны 6рекеті еріксіз сондай ой туызады. Біздіше, осындай б6леден арылатын кез келді. $йтпесе, обадай жайлаан жаман дерт есе бермей, ыры ру ыры трлі 6н ран шырап жрмесін!

Әйгерім ҚЫДЫРОВА:

Модерндегі еркіндікті ұнатамын


2

АПТА Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

18 мың, сен кімнің сорысың?! Жыл басында жаңа деректерін жариялаған Статистикалық агенттіктің хабарлауынша, 2013 жылы халықтың ең төменгі күнкөріс шегі 18 мың 660 теңге болып белгіленді. Осынша ақшаға өмір сүру мүмкін бе? Әрине, пәтер жалдамасаңыз, пәтерақы дейміз-ау, коммуналдық төлем төлемесеңіз, етті түсіңізде көріп, жеміс-жидек пен көкөніске дүкен сөрелерінен тамсанып, ақшаңызды қара су мен қара нанға, қытайдың «бичпакетіне» жұмсасаңыз, 18 мыңды әйтіп-бүйтіп жеткізуіңіз мүмкін.

БАСҚАЛАР НЕ ДЕЙДІ?

Былтыр)ымен салыстыр)анда бл сома 1962 те&геге скенін скерсек, е& т менгі кнк ріс шегі артанын айтып жо)ары)а апар жіберуге болады, рине. 2000 жыл)ы 13 728 те&гемен салыстырса&ыз, тіпті керемет болып к рінеді. Алайда, ымбатшылы жа)адан ал)ан кезе&де 18 мы&)а кн к ру мір сру ме, лде орлы па?! Ттынушылы тауарларды айтпа)анда, тек коммуналды т лемдерді& 5-13 пайыз)а дейін ымбатта)анын ескерсек, 18 мы& те&ге ымбатшылыты& олына су ю)а жарамай алады емес пе?! 5зырлы органдарды& дерегіне ла трсек, оларды& мрттігіне ол со)у)а тура келеді. 6лгі 18 мы&)а не келеді дейсіз )ой? Ттыну себетіндегі 43 трлі азытлігі&із толайымен еніп кеткен. Есесіне, киім-кешек, баспана жайы, та)ы да сол коммуналды т лем сияты ажеттіліктері&із санаттан шы)ып алыпты. Елімізді& р айма)ында жалаы де&гейі р трлі. С йте тра, таби)аты атал, азы-тлікті& ба)асы аспандап тр)ан Ма&)ыстау облысы мен мір сруге жайлы саналатын О&тстік 5азастанда)ы ахуалды ескермей, барлы)ына бірдей соманы та)айындау аншалыты ділетті?!

Орынтақ бос тұрмайды...

0зіміз жиі тілге тиек еткен Ресейді алайышы. Орыстар е& т менгі кнк ріске ажетті тауарлар мен ызметтерді& саны 150-ден асып тседі. 6рбір азамат шін 18 шаршы метрді райтын баспана шы)ыны да оса есептелген. Осыдан кейін Ресейді бсекеге абілетті елдерді& тізімінде бізден бір к ш кейін алып, ал)ашы алпыс елге жете алмай жрген ел деп к рі&із. Германия, Англия, А5Ш сияты дамы)ан елдерді айтпай-а ояйы, оларда ажетті ттыну тауарларыны& тізімі жздеп саналады. 6рісін айтпа)анда, Каспийді& ар)ы жа)ында)ы 6зірбайжанда Е& т менгі кнк ріс м лшері орташа жалаыны& 40 пайызын рап отыр. Парламент Мжілісі депутаттары айтандай, кнк ріс шегіні& к лемі Африканы& е& кедей елдерімен бірдей екендігі аныталды. Е& т менгі кнк ріс шегін к теру, оны есептеу кезінде р айматы& леуметтік ахуалын ескеру мселесі б)ан дейін тиісті министрлікте де, Парламентте де талай рет талылан)ан таырып жне талылана да бермек. 5алай бол)анда да, биыл)ы жылы бл к рсеткіш – 18 мы& 660 те&ге. 5ара су ішіп, ара нанды тісімен ажап отыр)андарды& тірлігі осы сома)а туелді. 18 мы&, сен кімні& сорысы&?!

Арай ДӘУЛЕТҚЫЗЫ

: Амазонкалар Қазақстанда

өмір сүрген

Амазонк алар туралы әфс ана әлі күнге дейін адамдардың қызығушылығын оятып, олардың шығу тегін зерттеуге ынталандырған болатын. Түркияның Akşam-PAZAR басылымы амазонкалардың шығу тегі Қазақстанмен байланысты екенін жазады.

Амазонкалар мір срген бе?» – деген мифтік сраа Жанин Дэвис Кимбалл «И, амазонкалар мір срген. Алайда, аызда айтылатындай Самсун-Термеде емес, азастанда», – деп жауап береді. Кимбаллды жаа шыан кітабында «алтын адам» туралы да сенсациялы ойлар бар», – деп млімдейді AkşamPAZAR басылымы. Маала авторы Глай Алтан археолог Жанин Дэвис Кимбаллды& «Амазонкалар – жауынгер ыздар» кітабына тотал)ан екен. Авторды& айтуынша Кимбаллды& жазбасы классикалы археология кітабы емес. Ол жаз)ан кейбір ойлар )ылыми тр)ыдан пікірталас тудыратынын да айтады. Жанин Дэвис Кимбалл 1929 жылы туыл)ан. Ал)ашыда оны& археолог боламын деген ой ш йытаса тсіне кірмеген. Кимбалл 49 жаса тол)анда Калифорния мемлекеттік университетіне тарихшы ретінде жмыса абылданады. Міне, оны& амазонкаларды& тарихын зерттеуге марлы)ы осы кезден бастал)ан. 0ткен )асырды& 80-жылдары Кимбалл 0збекстан мен 5азастан)а келіп, к шпенді халытарды зерттемекке бекінеді. 6йтсе де, КСРО тарапынан туында)ан кедергіге байланысты жмысын тотата тру)а мжбр болады. 5азастан туелсіздік ал)ан со&, Кимбалл археологиялы азба жмыстарын айта жал)астыру)а ммкіншілік алады. «1994 жылы азастанда зерттеу жргізіп жрген Кимбалл те ызыты жа&дайды кусі болады. азба ж'мыстарын жргізген ор&андардан табыл&ан сйектерді басым б лігі йелдерге тн екен. ор&аннан

Мемлекет басшысыны кімімен )лия *алымжанызы Раышева Р Президенті )кімшілігіні Мемлекеттік 'ы б ліміні мегерушісі ызметіне та&айындалды; Инна Ахметова Р Президенті )кімшілігіні мемлекеттік 'ы б ліміні мегерушісі ызметінен босатылды. *** Мемлекет басшысыны кімімен Н'рлан Айтман'лы Жоламанов Р 7лтты ауіпсіздік комитеті т ра&асыны орынбасары – Шекара ызметіні директоры ызметіне та&айындалды. Н'рлан Айтман'лы б'&ан дейін Р ор&аныс министрлігі Штабтар бастытары комитеті т ра&асыны бірінші орынбасары ызметін атарып келді. *** Р Ішкі істер министріні б'йры&ымен Серік 'мырбек'лы Шалданбаев пен Батырлан Есенбай'лы Есенбай Астана алалы Ішкі істер департаменті басты&ыны орынбасарлы&ына та&айындалды. Жаа ызметке та&айындал&ан&а дейін полиция полковнигі Серік 'мырбек'лы Астана алалы ішкі істер департаментінде кадрлы ж'мыстар басармасыны басты&ы ызметін, полиция полковнигі Батырлан Есенбай'лы о&амды ауіпсіздік басармасыны басты&ы ызметін атарып келді. *** Р Дін істері агенттігіні б'йры&ымен агенттікті Павлодар облысты департаментіні басты&ы болып Ержан Мэлс'лы Рахымжанов та&айындалды. Ержан Мэлс'лы Павлодар педагогикалы институтын, Инновациялы Еуразиялы университетін мемлекеттік жне жергілікті басару маманды&ы бойынша бітірген. Р Журналистер ода&ыны мшесі. Жаа ызметке та&айындал&ан&а дейін Павлодар облысы ішкі саясат басармасы басты&ыны орынбасары лауазымын атар&ан. *** Халыаралы Бизнес академиясы ректорыны міндетін атарушы болып Такир Оспан'лы Балыбаев та&айындалды. Такир Оспан'лы С.Киров атында&ы аза мемлекеттік университетін математик маманды&ы бойынша бітірген, педагогика &ылымдарыны докторы, профессор. Б'&ан дейін аза технология жне бизнес университетіні ректоры ызметін атарып келді.

Әлеуметтік салық қалай аударылады? Салық мәселесінде көңіл қойып, назар аударатын тұстар көп. Солардың бірі – әлеуметтік салықты аудару жағдайы. Айталық, биыл әлеуметтік салық 11 пайыздық бекітілген ставкамен аударылды.

жебе, жебе 'штары, сыр&алар, т'марларды жздеп табады. Сйектер мен шекей б'йымдар&а арап мазарды йел адам&а т'р&ызыл&анын анытайды. Аймата 'за уаыт зерттеу жргізген со, ол та&ы бір деректі анытайды. Сйектерді ата мініп жрген йелдердікі екені белгілі болады. Сондай-а, ор&аннан табыл&ан сйектен алын&ан ДНК мен аза ызы Мейрамглді ДНК-сы 99,99 пайыз бірдей болып шы&ады. Я&ни, 2 400 жыл б'рын мір сріп кеткен йел мен бгінгі Мейрамгл туыс. Кимбаллды пікірінше азастанда&ы Есік айма&ынан табыл&ан «Алтын адамны» сйегі йелге тн болуы ммкін. Себебі, «Алтын адамны» дене пошымы ер адамдай ірі емес, керісінше кішкентай. )рі мір а&ашы, 'стар – кшті йелдерді олдан&ан символдары-мыс. Феминист тарихшыны к зарасы &ылыми маала ретінде жарияланар болса, олдай оятындар шыпас. Сондай-а, арсы шы&атындар да табыла оймас», – деп аятайды мааласын Глай Алтан.

Абай ОТАР

Салы кодексіні& 357- бабына сйкес, осы Кодексті& 355-бабы 1 жне 2 тарма)ында, 3), 4) тармашаларында к рсетілгендей, салы т леуші шін салы салынатын нысан осы Кодексті& 191- бабы 1 тарма)ыны& 18) - 21) тармашалары айында)ан жмыс берушіні& жмысшылар)а кірісі есебінде т леген шы)ындары, сондай-а осы Кодексті& 191-бабыны& 10-тарма)ында к рсетілгендей (3-бапта)ыдан баса) шетелдік ызметкерлер кірісі болып табылады. Айта кету керек, леуметтік салы салатын нысан)а 10 пайызды міндетті зейнеткерлік жарна осылмайды. 6леуметтік салыты аудару шін база)а 11 пайызды бекітілген ставканы пайдаланса, есептелген леуметтік салы алынады. Назар аударатын та)ы бір мселе, 2012 жылы леуметтік т лемдер ставкасы 4 пайыз болды. Сондытан да леуметтік т лемдерді& есептелген нысандарынан (бл жерде &гіме е&бекаы туралы, я)ни, есептелген кіріс) стал)ан 10 пайызды міндетті зейнеткерлік жар)ы сомасын алып тастаймыз жне алын)ан айырмашылыа олданыста)ы 4 пайызды леуметтік т лем пайдаланылады. Есептелген 11 пайызды ставка бойынша леуметтік салы сомасынан леуметтік т лемдерді алып тастап, бюджетке аударылатын леуметтік салы сомасын айындаймыз.

Гүлнар БОЛСАМБЕКОВА, Астана қаласы салық департаменті Есіл аудандық Салық басқармасының бас маманы


ЭКСКЛЮЗИВ Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

3

«Ақбалық, қармағымды қап балық» немесе қармақты ермек қылғандар Жаздың жылы күндерінде өзен жағалауына келіп бір мезгіл қармақ салып қайтқанның өзі тамаша демалыс. Ал қақаған қыста қалың қар мен мұзды ойып, бүрсең қағып қармақ салған ше? Мұны да демалыс санайтындар баршылық. Бұған Есілдің үстінен әрлі-берлі өткен сайын көзіміз жетіп-ақ жүр. Ал мен үшін қыста қармақ салғанның еш қызығы жоқтай көрінетін. Бірақ Есілдің ортасында отыратындарға қарап менің де ойым кете бастады. Жаңа жыл құрметіне бірнеше күн қатарынан демалыс. Оның үстіне күн де аса аяз емес секілді. Тар бөлмеде жата-жата ішім пыса бастаған соң арнайы қармақ сатып алдым да, Есілге баруға бекідім. «Алтын балық» ұстаймын деген дәмем жоқ, әрине. Дегенмен, қармағымды үлкендеу балық қапса екен деген үмітім де жоқ емес. Менің естуімше балықтар таңертеңгілік қармақты жақсы қабу керек. Сол оймен «ал, ақбалық, ақбалық, қармағымды қап балық» деп ертелетіп Есілге келдім.

«ШАБАҚ АУЛАП «ШАРШАЙМЫН»

ОРЫСТАР СӨЗГЕ САРАҢ ЕКЕН

Брын ауылда ж рген кезімде аракідік клге арма латыраным болмаса, бл нермен аса жаындыым жо мені. Ал б гін мірімде бірінші рет мз ойып, кіге арма салалы келем. зен стіндегілерді кпшілігі желден орану шін здеріне ыайлы бір кісілік шатыр рып алан. Сонымен атар "р біріні олында мз оятын арнайы брылары да бар. Ал менде ондай рал жо боландытан згелерден алан дайын кі іздеп крген едім, біра Сарыараны сары аязында кешеден алан кі б гінге дейін айдан трсын. Барлыы да атып алыпты. Болмаан со маайдаы балышыларды бірінен бры срап, зіме жеке кі ойып алуыма тура келді. Ебін таба білмесе бныыз да оай шаруа емес екен. Баана брысын сраанымда ешбір сратарыма жауап бермей, барлыын ыммен т сіндіріп отыранына арап, «е-е, бл кісі тілі жо, сйлей алмай-

ды екен ой» деп ойлаам. Біра, мен брысын апарып бергеннен кейін-а зі секілді балышы танысы асына келіп, ойнынан бір шлмегін шыарып еді, екеуі ауылдасып "гімелесе кетті. Ал, манаысы балы ркіп кетеді деп сйлемей отыраны болса керек. Бл балашыларды ежелгі ырымдары ой. Айтанымдай онымен де "гімесі заа созылан жо. Екеуі де нсіз ана «алып ояды да», кіге іліп отырады. Сол

нсіздікті пайдасы ма, "йтеуір "лгі орысты армаын балы апыш-а. Мен таертегісін келгенімде асында 4-5 шаба жатан. &азірді зінде бір саата жеткізбей таы 4-5 шаба стады. Сонда аардым, балы аулап отыранда орыстарды сзге те сара болатынын. Жалыз ол емес, згелері де сондай. Таы бір байааным, бл орекедерді ойындарында бір-бір шлмектері ж реді екен. Шатырдан шыандары да теселіп, аяын "зер басып бара жатады. Оларды басты шаруасы балы аулау емес, кіл ктеру болса керек.

Наыз мамандар осылар ой деп ойлаан орыстар сзге сара болып шыан со, маайымнан аза балышы іздей бастадым. Бір жаынан бл нерден аса т"жірибем жо боландытан жн срауым да керек. &армаымды зенге салып ойып, жаындау жерде тран аза кісіні асына барып "гімеге тарттым. зі "гімешіл, ашы кісі екен. Бірден тіл табыса кеттік. зімні бан дейін балы аулаумен "уестенбегенімді айтанымда: «ендеше мені асыма келіп трсашы. Мына жерден зіе кі ойып ал» деп брысын статты. Есімі Болат екен. Баанаыдай емес бл жолы мзды оай ойдым. – Аа, бл жерге жиі келіп трасыз ба? – Жо, жиі келемін деп айта алмаймын. Біра, осындай демалыстарда келіп трамын. – Бл жерде андай балытар бар зі? – &азір мнда шортан, ты, атабан, алаба, майда табан, сынды біраз балытар бар. Бл зенге жыл сайын т рлі шабатар жіберіліп трады ой. – А-а-а. Біра мен ты деген балыты крмеппін. Ол андай балы? – Оны негізінен балы шаруашылыымен айналысатындар сіреді. Оны да бірнеше т рі болады. Бізге соларды абыршаты ж"не тегіс, сонымен атар таыр т рлері жіберілген. Осылай "гімені ызыымен транымызда мені де армаымды балы апты-ау. Басында уанып кеткем, біра армаыма с йемге "зер жететін шаба іліп шыты. &ызыл анат олжама арап, кілім толмай транын Болат аа байап алса керек, «О-о, мынауы алаба ой. Сен бл балыты білуші ме еді?», – деп, маан алаба туралы айта бастады. «– Білесі бе, бл омаай балы. Блар тек к ндіз ана оректенеді. 0лкендері таертегілік армаа жасы ілінеді. Ал мынадай

Р.S.

са ж"не орташалары жемге к ні бойы іліне береді». – Ал, мнда лкен балытар бар ма? – деп срадым мен, м мкін келесіде армаыма лкендеу балы ілініп алар деген мітпен. – Бар, біра олар кбінесе суды тереінде, табанында ж реді. Ал оларды аулау шін арнайы рал-жабдытар керек. Оны да тек жазды к ні аулауа болады. Сені сратарыа араанда шабаыа кілі толмай тран секілді ой. Мына отырандарды барлыыны армаына ілінетіні осы майда шабатар. Мен де демалыс сайын осы шабатар

шін келіп трамын. – Сонда бл шабатарды жейсіздер ме? – Бны уырып жейтіндері де бар. Біра біз жемейміз. Мен тек йде жата бергенше зенге келіп демалып айтайын, біраз шаба аулап «шаршап» айтайын деп келемін. Ал мына аулаан шабатарымды айтарда мысыыма ала кетемін. Ол рахаттанып трып жейді.

ТӨРТ ШАБАҚ

&атар тран 3-4 сааттай уаыт ішінде мені де армаымды бірнеше рет балы ауып, таы бірнеше рет салан жемімді жеп те кетті. Неге екенін, екеуміз бір жерде трса та кршімні олжасы менікінен крі кптеу болды. Шамасы т"жірибеге байланысты болса керек. Болат аа да зенге ертегісін ерте келіпті. Ол кісі армаын апан сегіз шабаын анаат ттып, т ске жаын жиналып йіне кетті. Мені де б гін зен жаалап ж ргеніме 5-6 сааттай уаыт тіпті. Бір жерде байыз тауып отырмаан со да болар, армаыма іліккені небары трт шаба. 2стаан балыы аз боланымен болымдылау болса бір с"рі ой. Алаандай шабаты балы ауладым деп айтуа яланымнан зенге айта оя бердім де мен де йге айттым. Оны стіне олар "лі жарытып жеуге де келмейді. Біра, осы отыранны айсы бірі зегі таланнан зен жаалап ж р дейсіз. Барлыы да к нделікті арматы ермек ылып ж ргендер.

Олжас СӘНДІБЕК

Қалай дегенмен де Есілдің үстінде өткізген осы демалысым біразға дейін ұмытылмастай болды. Шабақтың қызығына беріліп өзімнің мұз үстінде жүргенімді ұмытып кетсем керек. Оны да ертесіне салқын тиіп тымауратқанда байқадым. Әгәрәки сіз де Есілге барар болсаңыз қалың киіну қаперіңізде болсын. Бір айтарлығы ырымшыл балықшы да, еріккен балықшы да осы Есілдің үстінде.


4

ƏЛЕУМЕТ Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

Кіші Академияның келешегі зор Таяуда Шымкент қаласында Қазақ ұлттық аграрлық университеті өкілдерінің қатынасуымен «Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркəсіп кешенінің инновациялы дамуы – проблемалары, болашағы» атты тақырыпта семинар-кеңес болып өтті. Осынау айырықша маңызы зор іс-шараны Оңтүстік Қазақстан облысының əкімі Асқар Мырзахметов пен Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ректоры, академик Тілектес Есполовтар ұйымдастырып, ортақ мақсатқа қалың қауымды ойдағыдай жұмылдыруға белсенділіктерімен атсалысты. Семинар-ке ес барысында О тстік азастан облысы кіміні бірінші орынбасары Берік Оспанов облыс клемінде аграрлы сала бойынша ол жеткізіп отыр"ан жетістіктерімен атар, кезек кттірмейтін проблемаларды тйінді мселелеріне жан-жаты тоталып тті. Оны сзіне ара"анда, аграрлы сала"а баса к іл блініп отыр"анды"ы, облыс экономикасыны осы ба"ытта ал"а басып келе жатанды"ын а "ару иын емес. Тптеп келгенде, ауыл шаруашылы"ында заманауи жа а технологияларды , индустриялдыинновациялы ба"дарламаларды

басымдылы"ы бар екендігі уантады. Расында да ауыл шаруашылы"ыны

алтысыз айма"ы болумен абыройы мен мртебесі аспандап келе жатан облысты к іл толарлы крсеткіштері кімді болсын бей-жай алдыра алмайды. азірді зінде атал"ан аймата ауыл шаруашылы *рылымдарыны

саны 81034 болса, егістікті жалпы клемі 713309 гектарды *райды. Ал, ауылшаруашылы ксіпорындары 4800, оны 76234, талдамалы трде айтар болса, 94,1 пайызы шаруа ожалытары. 257486-ы осалы шаруашылытар. Осыны зі-а халыты леуметтікэкономикалы жа"дайыны алтын азы"ы деп айту"а т*рарлы. Б*дан кейін аза *лтты аграрлы университетіні ректоры, Р /:А академигі рі вицепрезиденті Тілектес Есполов «Білім жне мамандыа йретудегі азіргі білім беру *рылымында"ы кадрлар даярлау, айта даярлауда"ы негізгі ба"ыттар» атты таырыпта байыпты баяндама жасады. Ол сзіні басында азастанны арынды экономикасымен, те сауатты саясатымен, халыаралы жо"ары беделімен мыты мемлекет болып алыптасанын, «азастан - 2030» стратегиясында ал"а ойыл"ан негізгі ба"ыттар мен тапсырмаларды мерзімінен б*рын абыроймен орындал"анын орынды трде атап тті. Сонымен атар Елбасы Н.=.Назарбаевты «азастан - 2050»

стратегиясы – алыптасан мемлекетті

жа а саяси ба"ыты» атты азастан халына арна"ан Жолдауы да алдымыз"а принципті трде жа а масаттар, биік асулар ойып отыр"анын да назарынан тыс алдыр"ан жо. Осы тарихи *жатта білім мен "ылым саласында жасампазды жа"дайында жа аша даму жолын алыптастыру"а, ксіптіктехникалы жне жо"ары білім беру азастан экономикасыны жне е бек нары"ыны талаптарына сай болу ажеттігіне де ерекше тоталды. Тілектес Исабай*лы экономика талаптарына азастан "ылымы да ба"ыттал"анын, зерттеулерді лемдік де гейге ктеріліп келе жатанды"ын, "ылымны инновациялы деріске осылып отыр"анды"ын наты длелдермен кпшілікті алдына клдене тартты. Сондай-а, білім мен "ылымны ндірістен арасы ажырамай, аграрлы саланы ты"ыз байланыста интеграциялануы рі индустриялдыинновациялы негізде азы-тліктен экспортты німдерді клемін *л"айту жа"ын да жан-жаты  гімелеп берді. Есполов сонымен бірге О тстік азастан облысыны е ірі ндірістік-аграрлы айма екенін, елді мекендеріні барлы"ында нарыты инфра*рылымны негізі алан"анын, жеріні *нарлылы"ыны арасында бау-баша німдеріні , астыты , матаны жне трт тлікті молы"ып жатанды"ын облыс кіміні бірінші орынбасары Берік Оспановты

толы"ынан ма"*лмат беріп кеткендігін де тіліне тиек етіп, жанды мысалдар келтірді. Е бастысы, Астанада болып ткен елімізді экономикалы тртінші форумында мемлекетті бсекелестік де гейін анытайтын ш крсеткіш: технология, о"амды институттар жне микроэкономикалы орта. Осы крсеткіштер не"*рлым жо"ары болса, елді бсекелестік де гейі со"ан сйкес жо"ары болма. Инновациялы технологияны игеру экономикалы саясатымызда ерекше белгіленген. Енді о"амды институттарды : фермерлер ода"ы,

ксіпкерлер ауымдастытарыны

белсенділігін арттыру керек. Шет елдерді тжірибесінде олар басару жйесіні *рамына енгізілген абылдайтын шешімдерге ыпал жасап, ксіпкерлікті мдделерін ор"ау"а ол жеткізген. Ол осынау ккейкесті мселелерді елімізде де талапа сай жргізуді тйіндерін тпкілікті трде тиянаты орнытыру жа"ына да баса тоталды. Б*дан со ол сзін 82 жылдан астам тарихы бар, сан мы да"ан ауыл шаруашылы"ы мамандарын даярлап шы"ар"ан аза *лтты аграрлы университетіні кешегісі мен бгінгісімен сабатастыра жал"астырды. Cзі басарып отыр"ан *лтты статусы бар университетті жо"ары оу орындарыны арасында ал"ашыларды

бірі болып ш де гейде: бакалавр, магистр, доктор PDD мамандарын дайындауды ол"а ал"ан. азіргі уаытта университет бакалавриат ба"дарламасы бойынша 40, магистрліктен 39, докторантурадан 16 маманды даярлау стінде. Мемлекеттік білім гранттары бойынша абылдау да б*л оу орнында жылданжыл"а кбейу кезе інде екен. аза *лтты аграрлы университетіне деген мектеп бітірушілерді ынтасы мен ыыласы да ерекше. О тстік азастан облысыны зінен "ана тсушілер 20 пайызды *райды. Тек Сарыа"аш ауданынан былтыр тскен тлектер 5 пайыз болып отыр. Осыларды брі де ауыл жастары. Бгінгі кні университетте «Агробілім» жне «Кіші академия» *рылып, ол аграрлы білім бойынша здіксіз: мектеп (лицей), колледж, университет жйесі бойынша «Cмір бойы оумен» принципімен ж*мыс істеу алыптасан дстрге айнал"ан. Б*л жа"ына да ректор тере деп тоталды. Сонымен бірге ол университет міріні сан-салалы ырлары мен халы біле бермейтін беймлім жатарын да ашып крсетті. Мні мен ма ызыны алатын орны блек болып табылатын семинар-ке есте университетті аппарат жетекшісі, профессор Аюп Ысаов аграномиялы, жер,

сімдік шаруашылы"ы ж*мыстарыны

барысына тоталып, осы"ан атысты ойларын орта"а салды. Сол сияты елімізге белгілі академик Рахымжан Елешев пен профессор Сергей Олейченко майлы днді даылдар мдениеті мен жеміс німдеріні еуропалы моделдегі лгілерін жа а технологиялар арылы игеру жа"ынан кпшілікті назарын аударды. Сйлеушілер арасынан университетті

"ылыми ж*мыстар жне халыаралы байланыстар жніндегі проректоры Шоан =лпейісов аза-Жапон "ылыми-зерттеу орталы"ы жайлы айта келіп, мал шаруашылы"ы мен ветеринария салаларына арнал"ан "ылыми жобаларды *сынды. Сол сияты "алым Ю.Батраковты су мен топыраты

сапасын зертханалы зерттеулерден ткізуіні нтижесі жайында"ы, академик Сбит Байзаов орман шаруашылы"ын ал"а тарту, профессор Марат Хазимовты

жеміс даылдарын отыр"ызуды

мдениетін ктеру туралы, профессор Жарыласын Садыовты , академиктер А.Рауды , Н.Ивановты , профессорлар Н*рлан Ахметсадыовты , Глнар Шабдарбаеваны , Тлеухан Сады*ловты , та"ы басаларды мірге келген жа"ымды жа алытары ешкімді де бей-жай алдырмады. Оларды

аграрлы саланы жеделдете даиыту"а деген абілет арымдары жинал"андарды айран алдырды. Семинар-ке есті орытындысында аза *лтты аграрлы университеті жне О тстік азастан облысты кімшілігі белгіленген тараптар мен мемлекеттік аясында экономикалы аграрлы салада бсекелестік абілеттілікке жеткізетін "ылым мен ндірісте демелі индустриялдыинновациялы даму бойынша "ылыминдірістік консорциумдарын *ру, инновациялы технологиялар ба"ытын жасау жне енгізу масатында"ы келісімдер жасалды. Сол кні-а университет кілдері Кіші Академия ж*мысын осы  ірді

екі ауданында бастап кетті. М*нда олар е алдымен ауыл шаруашылы"ыны

т*тасын *стап отыр"ан ша"ын жне орта бизнестегі фермерлермен, ксіпкерлермен басосулар *йымдастырып, бсекеге абілетті аграрлы сала мамандары жнінде ккейкесті мселелерді оз"ады. Сонымен бірге мектеп бітіргелі отыр"ан тлектермен бол"ан кездесулерде осы оу орнына тсуге *мтылыс жасап отыр"ан болаша талапкерлерді сауалдарын ана"аттандырды. Білім басармаларымен зара келісімдерге ол ойылды. М*ны брі де аграрлы саланы дамытуды аны та ай"аты жолдары болып табылады. Оны орындалуы мен жзеге асырылуы алда"ы кндерді еншісінде. Берік сеніммен жасал"ан б*л адам"а деген бетб*рысты берер нтижесі кп болып, ойда"ыдай орындалатынына оларды

тарапынан кмн бол"ан жо.

Қанат ТӘКЕБАЕВ, ҚазҰАУ баспасөз хатшысы, Оңтүстік Қазақстан облысы Суретті түсірген Мамыржан БОТАБЕКОВ


ЗАМАНДАС www.nurastana.kz

Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

5

«Дарын» даралаған дарабоздар Жыл ж абылар тұс та дарынымен дараланған бір топ жастар мемлекеттік «Дарын» сыйлығымен марапатталды. Екі жылда бір мәрте берілетін жастардың мәртебелі сыйлығы талантымен танылғандарға табысталады. Яғни, 35 жасқа дейінгі азаматтар бұл сыйлықпен кәсіби, ғылыми, шығармашылық және қоғамдық қызметтегі жетістігі үшін марапатталады. Биыл «Дарыннан» д мелілерді тым кп боланын айта кеткен л зім. Бл – б секелестікті де жоары дегейде ткендігін білдіреді. Десе де, кпті ішінен баы жанан 16 жйрік м ртебелі марапата ие болды. Сонымен, топ жарандарды ішінде анытаманы ажет етпейтін дарын – Серік Спиев. Бокстан Олимпиада чемпионы, Баркер кубогыны иегері, екі дркін лем чемпионы Серік С пиев – «Спорт» аталымы бойынша «Дарын» даралаан дара тла. Бан дейін Баыт С рсекбаев, Нрмахан Тын лиев, Илья Ильин сынды спорт салатарына берілген сыйлыа міткерлер елімізде аз емес. Дегенмен, Серікті жні блек. Олимпиада чемпионына хабарласып, кезекті жеісімен ттытады. – Мен шін ткен жыл табысты болды, - деп уанышын жасырмады Серік. – Олимпиада чемпионы атандым, «Дарын» сыйлыын алдым, екінші ызым Алуа мірге келді... Осындай жаымды жа#алытара толы жемісті де же#істі жыл жа#а жетістіктерге жол ашса деген мітім бар. $рине, мемлекетті# б%л марапатына лайыты е#бек сі#ірдім деп есептеймін. Еліме, Отаныма 'рі арай да ызмет ете беремін. Тек спорт саласында ана емес, б%йыртса, халыма баса ырларыммен де танылмапын. Спортты карьерама нкте ойдым. Жуырда /азастан Бокс федерациясындаы жа#а ызметіме кірісемін. «Журналистика» аталымында топ жаран ріптесіміз – Нзира Байырбек (Астана ашамы» газетіні блім мегерушісі) пен Глнз лімгерейді («3азастан» лтты телеарнасыны Жаалытар блімі бас редакторы, тележргізуші) кпшілікке таныстырып жатуды зі арты. Бан дейін «3азастан ханымы», «Е здік тележргізуші» атаын жеіп алан Глн з енді «Дарын» иегері. «Нржамал», «Билік – биіктік емес» кітаптарыны авторы, жас аламгер Н зира Байырбекті есімі де оырмана жасы таныс. Басылым беттерінде оамды м селелерді жиі аузап жрген ріптесіміз: «Дарыннан» д'меткенім жо», – деп аынан жарылды. Себебін білгіміз келіп, сыр суыртпатаан бізге: «4йткені, м%ндай байауларды# 'ділетті тетініне сенбейтінмін», – деп, міттен брын кдігіні басым боланын да жасырмады. «Дарын» сыйлыын аландаы е# басты жетістігім – мен зіме тілеулес адамдарды# кп екенін байадым. $сіресе, жлдегерлерді Фейсбук арылы талылаан форумда біраз журналистерді#, тіпті оларды# ішінде зім танымайтын 'ріптестерім де бар, басым кпшілігіні# мені олдайтынын кріп уандым. «ылым» аталымыны! жйріктері – Айнагл #алиева мен саяси ылымдарды кандидаты Олжас #апта&аев атарластарынан басым тскен оымыстылар. Бан дейін 3онаев атындаы сыйлыты иегері, «Е здік ЖОО оытушысы» атаын алан, 40-а жуы ылыми ебекті авторы Айнагл 3алиева С.Торайыров атындаы Павлодар мемлекеттік университетінде ызмет етеді. «дебиет» аталымында #ал'аман Сарин мен Азамат Тас'араны! жлдызы жанды. «Дарын»-ны е жас иегері Азамат Тасара «Кзгі дем симфониясы», «... ал, Лондонда тн», «Жел кімді іздейді?» атты ш бірдей жыр жинаын шыарып лгеріпті. Ал поэзия лемінде зіндік орны бар 3аламан бан дейін де кптеген байаудан ат оздыран аын. Жастар шыармашылыы жнінде пікірін білу шін «Дарын» жеімпазын гімеге тартты.

–Шыармашылыты# ай саласы болсын, олдауа, демеуге лайы. Соны# ішінде жастар шыармашылыын олдау керек деп ойлаймын. $рине, аздаан материалды сыйаысы шыармашылы адама тк емес. Бір кітап шыаруа да жетпейді. Дегенмен, е#бегі#ні# еленіп, мемлекет тарапынан %рметке ие болу шыармашылы адамын жігерлендіре тседі, – дейді 3аламан аын. Ал «Театр жне кино» саласы бойынша здік шыан Адай білдинов пен М*хитдин Шынтаевтар нерді з кілі. «Ромео мен Джульетта», «3ыз Жібек», «Екі жрек» ойылымдарында бас рлдерді сомдаан Мхитдин де, «Ш кен жлдыздары» кинофестиваліні жлдегері Адай да осал емес. «3аза анимациясына аморлы ажет», – деп, рпа т рбиесіне атысты келелі ойын ортаа салып, дабыл аып жрген жас аниматор отанды мультипликацияны дамыту шін аз ебектенген жо. Адайды «Ашы» ж не «Оттан жараландар» атты ос бірдей анимациялы туындысы лтты д стрді танытатын німдерді атарын еселейді. Ал айтыскер аын Сара То'тамысова «Халы' /нері» бойынша марапатталды. Сара ыз бан дейін де талай жлдені анжыалаан аралы аын. «Эстрада»-да ба&ы жан&ан Н*рбол Балапанов азір наыз бабында. 3аза лтты нер университетіні студенті халыаралы нер додаларында тек ана бас жлдені иемденіп йренген. Жас нші Хакасияда ткен «От ыры», Украинадаы «Молода Галичина», «Кришталеві грона», Ресейдегі «Мелодии Саянския гор», Уфадаы «Урал моно – 2012» халыаралы н додаларыны жеімпазы. Былтыры «Жас анат» байауыны «Алтын анат» иегері де Нрбол. Бйыртса, биыл «Новая волна» байауында баын сынап крмекші. –Шынымды айтсам, «Дарын»-ны# иегері атанамын деген ой ш %йытасам тсіме де кірмеген, – деп гімені ріден бастады Нрбол. Мны себебін сраанымызда: –«Дарын»-ны# кез келген адама берілмейтінін білемін. М'ртебелі марапатты б%ан дейін нерде зіндік ізі бар Н%рлан 4нербаев, Бекболат Тілеухан, «МузАРТ» тобы, ал кейінгі жас толыннан Ерболат /%дайбергенов сияты танымал 'ншілер алды. Оларды# асында мен кіммін?! Дегенмен, мені# абілетіме сенім білдірген %стаздарымны# %сынысымен байауа %жаттарымды ткіздім. Ал, же#іп шыу – мен ктпеген тосын сый болды. Е# алдымен, зіме міт артан азаматтарды# сенімін атааныма уандым. Сондытан «Дарын» шы#ын баындыру мені# лкен жетістігім, – деп жауап берді. Ал «Классикалы' музыка» аталымында «Дарын» сыйлыы Ж*пар абдуллина&а бйырды. Абай атындаы 3аза мемлекеттік академиялы опера ж не балет театрыны солисі Жпар Hабдуллина – трлі халыаралы байауларда ел намысын орап жрген таланттарды бірі. Халыаралы «Шабыт» байауыны гран-при иегері, А3Ш-та ткен Импрессионизм New York Realism Fine

Art крмесінде алтын медальді жеіп алан жас суретші Бейбіт сем'*л мен тарихи таырыпта 30-дан астам картинаны авторы Арн*р #арымса'ов «Дизайн ж не бейнелеу нері» бойынша марапатталды. Бізбен пікірін бліскен Бейбіт: – «Дарын»-ны# жні баса. Б%л сыйлы – е#бегімні# теуі іспетті. Мені осы марапата лайы крсе, демек мені# шыармашылы ж%мысым бааланып жатыр деген сз. Жаында жеке крмемді ткізбекпін. /азір соан лкен дайындыты бастадым, – деді. « # о & а м д ы ' ' ы з м е т » ат а лымында топ жаран сет бдулиев пен Алина Хаматдинова жртшылыа есімдері таныс. Былтыр «Жылды жас кшбасшысы» аталымы бойынша Жастар сыйлыын жеіп алан Lсет А3Ш пен Mлыбританияны жетекші оу орындарынан білім алан. Кезінде «3азастан жастарыны Конгресі» йымыны негізін алаан Lсет бгінде «Халыаралы бадарламалар орталыы» А3 вице-президенті. Ал «Болаша» тлегі, есімі таяуда Vlast.kz-ті сараптамасы бойынша 3азастандаы е ыпалды 50 йелді тізіміне енген Алина Хаматдинова туралы кеінен «толауа» болады. Кезінде еліміздегі е беделді «Жастар тадауы» оамды бірлестігін рып, саясата тым ерте араласан белсенді ыз «Асар» партиясыны жастар анатын да басарды. 3ос партия біріккен тста «Нр Отан» партиясыны жастар анатын басару Алинаа бйырды. Мансап уып, мхит асан ол А3Ш-та білім алып, елге оралан со еліміздегі е ірі кіметтік емес йым – 3азастанны азаматты Альянсын тізгіндеді. Бгінде бірлестікті атарушы директоры. 3ызметте абыройлы Алинаны жетістігі неде? Сауалымыза Алина мдірмеді. –Мен 'лдекімдер сияты мір сру шін ж%мыс істемеймін. Керісінше, ж%мыс істеу шін мір сремін. –оамды ызметте жргеніе 10 жылдан асты. з ісіде ара халы ты игілігі шін не жасады? –«Жастар та#дауы» %йымын басарып жргенімде жастарды# т%рын й м'селесін шешу шін «Жас отбасы мемлекеттік де#гейде баспанамен амтылуы тиіс!», «Жкті 'йелдерге 'леуметтік пакет тленсін!» деген екі %сыныспен жоарыа шытым. <сынысымды естіген кейбір ааларым миыынан кліп, «Ондай аражатты бюджет ктермейді», - деп шыарып салды. Ал жктілікке тленетін ж'рдемаы м'селесі бірден шешімін тапты. Дегенмен, жас отбасыны# баспана жайы 2006 жылы Президентті# аулысымен жзеге асты ой...

Ләзиза ДОСОВА


6

АУДИТОРИЯ Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

Машақаты мол «летник» Студенттердiң бiлiм сапасын жақсарту мақсатында ЖОО-ның оқыту жүйесiне «летник» тәсілі енгiзiлді. Яғни, ендігі уақытта сынақ тапсыра алмай қалған студент жаз маусымына қалдырылады да, сол уақытта емтиханын қайтадан тапсырады. Ал, оған дейін ол «летникке» қалғаны үшiн белгiленген соманы қалтасынан төлеуге тиiс. Өзi ақылы бөлiмде оқыса, әрі «летникке» қалғаны үшін тағы қосымша ақша төлесе, студент байғұстың несi қалады сонда? Бұл жүйенің пайдасы мен зиянын таразылайтын болсақ, ЖОО үшін ғана оның пайдасы зор да, ал студент қауымына шектіретін зияны шаш етектен сияқты. Тіпті «летниктің» кесірінен студент қауымы жазғы демалысқа кеш шығады, әрі оның үстіне соңғы сиырын сатып баласын оқытып жатқан ата-анасына да салмақ түсіреді. Біз осы мәселеге байланысты оқытушылар мен студенттердің пікірін сұраған едік.

Алижан Сапаров, Халыаралы Бизнес университеті, экономика ылымдарыны кандидаты, доцент: –Жазы семестр негізінен, екі аспектіден трады. Оны біріншісі, студентті зіні алауы мен тініші бойынша жазы семестрде осымша саба алуа м1мкіндігі бар. *рине, оан сабатарды саатына арай тлемаы тленеді. Ол оны к$сіби біліктілігін арттырып, білімге деген штарлыын крсетеді. Ал,екінші аспектісі ол, академиялы арыздары бар студенттер. Яни, оу жылында толытай бадарламаны игере алмай алан болса, жазы семестрге алады. Жазы оуа аланны пайдасы бар деп айта алмаймын, йткені залалы студентті

зіне тиіп, ол з атарластарынан алады. А жар ын Жасза ова, С.Сейфуллин атындаы агротехникалы университетті 3-курс студенті: –Жазы семестрге алуды мені

ойымша, ешандай да пайдасы жо. *сіресе ол студенттерге аша жаынан иынды туызады. Былтыр

2-курс оып ж1ргенде, маан жмыс істеуге тура келді. Сондытан сабаа 1лгермей алып, жазы семестрге алып ойдым. Тапсыратын п$нім 2 кредиттен тратын, сонда жалпы аланда мен 15 740 те ге тледім. Осы соманы тлеп боланнан кейін, т1біртек алып кафедра оытушысына крсеттім, ол менен сабаты срамай тленгені 1шін 97 балл ойып берді. Осыдан туындайтын ой, студентті жазы семестрден кейін білімі арта оймады, тек ашасы азаяды. сет Ас аров, С.Сейфуллин атындаы агротехникалы университеті, «Радиотехника,электроника ж"не телекоммуникация» кафедрасыны аа-оытушысы: –Мектепті бітірген балаларды

базалы білімі тмен болып келеді. Физика,математикадан еш н$рсе білмейді, сондытан да білімі жеткіліксіз болан сон жазы семестрге алады. Оытушы ретінде мені ойым, «летникке» алан студентті зі кін$лі, сабаа келмейді, берген тапсырманы орындамайды.

Бахтыбек Байниязов, С.Сейфуллин атындаы агротехникалы университеті, электрмен жабдытау кафедрасыны мегерушісі: –Бндай жадайда студент ана кін$лі деп есептемеймін. Мені

оытушы ретінде станып отыран баытым, елу де елу. Екі жаты да зара атысы бар. Яни, оытушы п$нін дрыс т1сіндірмейді, не болмаса аталды танытпайды. Оу процесінде ата талап етпейді. Содан студент боса сып кетеді. Aз басым мен студентке барынша аталды танытып, уаытылы тапсыруа м$жб1р етемін кейін студентті обалына алым келмейді. Айбол Арыназинов, Л.Н. Гумилев атындаы Еуразия *лтты университетіні мемлекеттік ж"не +зін-+зі басару мамандыыны 2-курс студенті : –Мені ше, студент 1шін жазы сессияны пайдасы жо. Себебі, біріншіден, студентті экономикалы ахуалына $сер етіп, алтасын жартады; екіншіден, жазы семестрді

оу уаыты бір айды райтындытан, уаыт нды ресурс болып саналатын азіргі кезе де зіні біршама уаытын текке жоалтады. Жазы семестрге алуды мнан зге де зиянды жатары бар. Жазы семестрге алан адам зіні 1здік диплом алу м1мкіндігінен айырылады. Меруерт лиева, Абылай хан атындаы 0аза Халыаралы атынастар ж"не 1лем тілдері университетіні халыаралы *ы мамандыыны 4-курс студенті : –Жазы емтихан жайлы екі т1рлі пікірдемін. Біріншісі дрыс, себебі, кейбір студенттерді тапсыра алмай алан емтихандарын тапсыруа м1мкіндігі бар. Екінші жаынан, 1 кредит баасы те ымбат. Кредит баасын кім бекітеді? Ол негізінен университетті бюджетіне кетеді, сол себепті университет 1шін тиімді. Ерболат Барлы ов, Л.Н.Гумилев атындаы Еуразия *лтты университеті, экономика ылымдарыны кандидаты, доцент: –Біз белгілі бір ыты нормаларды орындап отырмыз. Аспаннан алынып жатан ештене жо! Кредит баасы– министрліктен жіберілетін жат. Студентті жазы семестрге алуы бл оытушыа да, онымен оса, ЖОО-а да кір келтіреді, рейтингісі т1седі. Aз тарапымыздан студентті сапалы білім алып, емтиханды жасы тапсыруына ынталандырамыз. Біра оны

н$тижесі бізді олымызда емес.

Дана ЖҮНІСБЕКОВА

ПАРТАДАҒЫ «ПЕТРОГЛИФТЕР»

..»

е-н. «Сессия осындай болады еке-е-

ясындаы е соы партадан ы университетіні 211-аудитори арл агр а 0аз ы нда аты ин улл С.Сейф . Д"у де болса, алашы -е-е-н...» деген жазуды оыды еке ады бол й нда осы сия сес , . И", сессия деген «араым-ай ан «первашты» жазаны шыар ал п ты ай ны ары п, ылы бас сессиясында аптыы н. Тек, келесі сессияа дейін соны тарттырып, т"убасына т9сірге н айы саз ны ты мы ай тал л с*рапы т! *мытып кетпесе боланы, студен

Университет мерейтойын тойлайды Еліміздегі іргелі жоғары оқу орындарының бірі – Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлықтехникалық университетінің (БҚАТУ) құрылғанына биыл 50 жыл толады.

«Елу жылда – ел жа а» деген, жарты асырлы тарихы бар университетті

мерейтойын жоары де гейде атап ту жоспарланып отыр. Осыан орай, таяуда мерейтойа арналан іс-шараларды

тсаукесері тті. Аталмыш шараа экономика ылымдарыны кандидаты, соыс ж$не е бек ардагері, Батыс &азастан ауылшаруашылы институтын йымдастыру жніндегі комиссиясыны траасы Бисен Жмаалиев пен тыл ардагері, ауыл шаруашылыы ылымдарыны кандидаты, профессор *мірхан &арасаев арнайы шаырылды. Университет тарихында есімдері алтын $ріппен жазылан ардагерлерді

ызметтік жолын таныстырып ткен Б&АТУ ректоры, профессор &азыбай Бозымов мерейтойды алашы шарасына ардагерлерді шаыруыны

зіндік себебі бар екенін жеткізді. – 0ылым саласында за жылдар е бек еткен ардагер-стаздар университетті б1гінгі жетістігіне оматы 1лес осты, – деп атап тті &азыбай &аралы. Жиын барысында сз алан соыс ж$не е бек ардагері Бисен Жмаалилы Б&АТУ жымын мерейтойымен ттытап, университетті

рылу ж$не алыптасу жолындаы ызметі жайлы $ гімелеп: – *лі есімде осы университетті Оралдан ашу жнінде сыныс жасаланда, батыс айматы зге облыстары арсы болды. Ол кезде Атбе аласы – батыс лкесіні

орталыы боландытан, сзі тімді еді. Сондытан атбеліктерден кбірек ауіптендік. Біраз дау болды. Аыры, жергілікті облысты партия комитеті мен &аза ССР Министрлер Ке есі: «Орал  ірі ауылшаруашылы мамандарын даярлауа олайлы орта» деген шешім абылдады. Сол кездегі батыл шешім абылдаанымызды б1гінде сендер д$лелдеп отырсы дар. Оу ордасы тек батыс лкесі ана емес, б1кіл $лемге танылан ылым ордасына айналып, айматы $леуеметтікэкономикалы дамуына зор 1лес осуда, – деді. Б1кіл саналы мырын рпа т$рбиелеуге арнаан, биік бітімболмысымен дараланан *мірхан *тенлы осы білім ордасынан бастау алан е бек жолын ке інен $ гімеледі. Кездесу со ында ардагерлер Б&АТУ тарихынан сыр шертетін фотосуреттер крмесін тамашалады.

Мұратбек ЕРЖАҚЫПОВ, БҚАТУ Жастар комитетінің төрағасы


ИМАН www.nurastana.kz

Рашид ӘБДУӘЛИҰЛЫ, Сәдуақас Ғылмани мешітінің найб-имамы:

Алланың сені жақсы көруі маңызды

– Ислам зге дінді абылдаан жандара алай арайды? – Алла Таала адамзат баласыны# екі д!ниені# ба ытын кріп, жа сы мір с!рулері !шін діндерді жне оны дрыс жеткізуші, а и ат а бастайтын пайамбарларды жібергенін баршамыз жа сы білеміз. Соны# ішінде Ислам е# со#ы дін болып саналады. Жер бетіне Исламнан кейін бас а дін, е# со#ы пайамбарымыз Мхаммедтен (с..с.) кейін пайамбарлар келген емес. Біз осыан иман келтіреміз. Кез келген пайамбар з заманында тынышты ты, бейбітшілікті, мейірімділікті насихаттады. Егер кім де кім жа сы мен жаманды, адал мен арамды ажыратып, ара#ылы тан жары а мтылып Исламды абылдап, иман келтіріп жатса бл уанарлы жайт. Бны мейірімді Алланы# олара жасаан сыйы деп абылдауымыз керек. Алла христиан, иахудей деген дін т!сірген жо . Оны адамдарды# здері ойларынан шыарып алды. Алла Тааланы# т!сірген діні – жалыз Ислам. Сонды тан да сонау Адам (с..с) бастап е# со#ы пайамбарымыз Мхаммед (с..с.) дейінгі пайамбарларды# барлыы осы ислам дінін станандар жне соны уаыздаандар. –Дегенмен ислам дінінде бола трып зге дінге ауысандар туралы не айтуа болады? – Адама берілген зор м!мкіндікті бааламай, зіні# кім екенін, айдан келіп, айда баратынын білдірген Ислам дінінен безу – Алла Тааладан алша тау деген сз. Блар жайында ;ран Крімде осылардан арты залым адам бар ма делінеді. Алла таала пайамбарларды жіберіп, «дінді абылда#дар» деді. Яни, Исламды, жа сылы ты, берілген жннтті абылдауды бйырды. Ал бдан бас тарт андар – наыз залымдар. Ислам – бл Алла абылдайтын жне з иесіне пайда келетін жалыз ана дін. Алла Таала: «Расында, Алланы# асындаы дін – Ислам!», – деген. Сонымен оса: «Ал кім Исламнан бас а бір дін іздесе, одан еш ашан ол абыл болмайды рі А ырет к!ні зияна шыраушыларды# атарынан болады», – деп айтты. – Мселен, зге діндегі азаматтара трмыса шыан мсылман ыздар мсылман болып есептеле береді ме? –Трмыс а шыу те к!рделі мселе. Бл туралы ;ранда да, хадисте де біраз жайттар айтылан. Сонды тан бл мселеге жан-жа ты арап барып айтуымыз керек. Ислам дінінде ж!ріп, бас а дін кілдеріне трмыс а шыу мселесіне ;ран Крімде р сат етіледі. Біра сол дін кілдері кітап иелерінен болу керек. Ал таыда « ыздары#ды бас а дінні# кілдеріне берме#дер» деген де бар. Біра , мсылмана кітап иелерінен ыз алуа болады. Неге? Себебі, некелесер алдында Алладан бас а Т#ір жо , Мхаммед оны# елшісі деп тілін климаа келтіріп, ха дінді абылдатады. Lкінішке арай, азір бізде ытайа, кріске трмыс а шыып жат ан ыздарымыз бар. Бл харам болып есептеледі. Яни ол дрыс емес. Ал

солара трмыс а шы ан ыздарымыз міндетті т!рде ислам діннен шы ан болып есептеледі. Бл – бізді# келешек рпаымыз !шін !лкен апат болып тр. –Расында да бізді! оамда зге діндегі азаматтара трмыса шыып жатан ыздарымыз аз емес. Олардан блек жат дінні! жетегінде кеткен жастарымыз аншама. Осыларды сл де болса тотатуа діни басарма шынымен ауарсыз ба? –Біз мешіттерде ;ран мен хадистерден мысал келтіре отырып шама-щар ымыз жеткенше, оны# мн-маынасын т!сіндіруге тырысамыз. Біра ол жастарды# асында бізден де жа ын ата-анасы бар емес пе. Баып- аып сірген ата-анасыны# адаалауынан шыып, з білгенін істеп ж!рген ыз мешітке келіп бізді ты#дайды ой дейсіз бе? Бізді# олымыздан келетіні – ата-ана мен баланы# а ысын айтып т!сіндіру. Бойжеткен ыз бен ер жеткен лды ертерек !йлендіру керек екенін ындыру. Оны к!нде айтып ж!рміз. Негізінен бл мселеге е# алдымен, ата-аналар жауапты. –Ал ислама бет брды, иманын к%шейтті деген жастарымызды! зі сіредіншілдікке бой алдырып жатыр. Бл сзімізге жиырмаа да толмаан жігіттер саал ойып, балаын ысартып, ыздарымызды! ара жамылып ж%ргендері длел емес пе? – ;азір жастар ;дайа ш!кір намаза кптеп келіп жатыр. Кейбір жастар «намаз адамны# міріне згеріс енгізеді, жа сылы а бастайды, р намазымда берекет бар» деп о ып ж!реді де, уа ыт те барлыын доарады. Бл жадайлара біз ку болып ж!рміз. Ал сол жастардан «бауырым, неге блай жасады#?» деп сраса#ыз, «Намаз о ыса# дай брін береді деп еді. Мен анша намаз о ыдым, біра ;дай еште#е берген жо , сосын о ымай ойдым» дейді. Негізі сол адамны# здері таза д!ниелерге лайы ты болмааннан кейін солай болады. Адамдар Аллаа здері жа сы кретін жолмен лшылы етеді, Алла жа сы кретін емес. Сонды тан да алымдар: «Сені# жа сы круі# ма#ызды емес, алайда сені жа сы кру ма#ызды» – деп айт ан. Шындыында адамдар таза дінді тастамайды, керісінше лас адамдардан дін алша тай береді. Міне, осылай да діннен шыып кетіп жат андар бар. Ал сен айтып отыран жастар – мсылмандар. Біра олар хадисті# аны маынасын ынбаанды тан, са ал сіріп, балаын ыс артып здерін оамнан ерекшелеп ж!р. Таы бір себебі, азір барлыын материалды трыдан лшеуді детке айналдырып алан. Егер адам т!сініктен осылай ателессе, жолдан да адаса береді. Енді олара о ыан хадистерін дрыс т!сіну ілімін !йрену керек. Біз азір бл баытта да жмыстар жасап жатырмыз. –Берген схбаты!ыза Алла разы болсын!

Әңгімелескен Олжас СӘНДІБЕК

Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

7

Хақ дінді мойындағандар Ислам – амандық пен бейбітшіліктің діні. Қасиетті Құранда айтылғандай әлемді сүйіспеншіл��кпен жаратқан Ұлы Жаратушының ақырғы пайғамбары жер бетіне бейбітшілік орнату үшін жіберілген. Сондықтан да өзге діндердегі саналы азаматтардың өз ықтиярларымен исламды мойындауы әлі де жалғасып келеді. Е# бір айта кетерлігі, брындары егде тарт ан тлалар исламды абылдап жатса, со#ы уа ыттары аттары лемге танымал жастар да ислама бет бра бастады. Соларды# бірі – Голливудты# белгілі кинорежиссеры, продюсер жне сценарист Уильям Оливер Стоунны# лы Шон Стоун. Ол жа ында Ислам дінін абылдады. Бл жнінде 29 жастаы Стоун: «Мені# Исламды абылдауым – кішкентай кезімнен трбиеленген христиан мен иа6уди ндылы тарына арсылы білдіруім емес. Мен тек Мхаммедті (с..с.) зге пайамбарлар секілді ;дайды# елшісі ретінде мойындадым», – дейді кесіні# иудаизм, анасыны# христиан дініні# кілі екенін ме#зеп. Ал !лкен Стоун зіні# тегі еврей лтынан екеніне арамастан Израильге арсы кз арастарымен де аты шы ан еді. Тіпті ол 2003 жылы арабизраиль а тыысы жнінде Ясер Арафатты жа тап деректі фильм т!сірген болатын. Ха дінді абылдаан Шон зіне ли деген мсылман есімін та#дапты. Ислам дініне бет брандарды# атарында белгілі футболшы, Француз лтты командасыны# ойыншысы Франк Рибериде бар. Ол Германияда ткен лем чемпионаты кезінде ойын басталардан сл брын ккке олын жайып, Алладан же#іс сраан. Кейіннен Франк Рибери БА; кілдеріне зіні# ислам дінін абылдаанын айтып, «Ислам маан футбол ала#ында да, зге жерде де к!ш- уат береді», – деп жауап берген еді. Сондай-а , аты лемге мш6!р Майкл Джексонны# арындасы, америкалы нші Джанет Джексон аасыны# ізімен ислам дінін абылдааны да белгілі. Ал, танымал америкалы кино ртіс жне нші Уилл Смит ислам дінін абылдаандыы жнінде интернет жарыса жазды. Ата ты Уилл Смит Мхаммед ли жніндегі киноа т!сіп, лы боксшыны# рлін сомдаан со#, ислам дініне кіріп, е# бір белсенді жа таушысына айналан. Ол: «'лы боксшы осы дінді не !шін абылдады деген ойда болдым. Зерттей келе, исламны# діл баытты стананын ынып, осы дінге мойынсндым», – дейді.

Әлімхан СЫРБАЙ

Иман адамды адастырмайды Еліміздегі бас имамдардың басқосуында сөз бастаған Бас мүфти, шейх Әбсаттар қажы Дербісәлі қой терісін жамылған діни ағымдардың жымысқы іс-әрекетін тоқтату бағытындағы шараларды күшейту керек екендігін баса айтты. «Дінге ызмет – Алла мен адамдар алдындаы сауапты да жауапты 6м абыройлы жмыс. Хал ымызды# діни сауатын ашып, оларды ізгілікті істерге бастау – сіз бен бізге ж!ктелген зор міндет. Біз осыны сезіне білуіміз керек. ;ой терісін жамылан діни аымдарды# жымыс ы іс-рекетін то тату, аартушылы баытта тынбай тірлік ету, мемлекеттік мекемелерде, о у орындарында ел бірлігі, халы ынтымаы, иман байлыы жайлы уаыз-насихаттарымызды к!шейтуіміз керек. Сонда ана кейбір діни аымны# жетегінде кеткен жастарымыз теріс пиылды паш етіп ж!рген секталардан секем алып, бабаларымыздан жеткен дст!рлі дініміз – Исламмен ауышады. Міне, біз осы баыттаы ж!йелі жмысымызды жаластырып, адамдарды# ж!регіне жол тауып, ізгілікті#, иманны#, Исламны#, даналы жолды# днін себе беруіміз керек», – деді бас м!фти.


Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

«Білмеймін» Белгілі эстрада әншілері Тамара Асар мен Ақылбек Жеменей композитор Табылды Досымовтың «Білмеймін» атты әніне бейнеклип түсірді. А"ын Фариза О*/арсынованы* сзіне жазыл/ан «Hыз сыры» деген туындысы рлеуден ткен со* жа*а атау/а ие болыпты. Бл згертуге кезінде н авторлары з р"саттарын берсе керек. –Бл н бізді* "олымыз/а Табылды а/аны* кзі барда тиген болатын. «)нді хит жасаймыз» деп а/а аманатын алды". Хит "ылу шін нбаян тсіру басты міндетіміз деп білемін, – дейді Тамара Асар.

Роза – модель! Халқының ерке қызы Роза Рымбаева тыңдармандарын жақсы жаңалығымен қуантпақшы. Себебі, әншінің жеке топтамасын еліміздегі сауда орталықтарынан кездестіріп қалуыңыз ғажап емес. Итальянды" «Imperial» с н йіні* кіліне айнал/ан нші фотосессия ж не жарнама роликтерімен айналысуда. –Бл киімдер бізді* лтты" ділімізге сай келіп тр. Болаша"та зімні* жеке киім лгімді шы/ар/ым келеді. Ал мені* "азіргі д режем Миланны* сауда йлеріне бару/а ммкіндік береді, – деп а/ынан жарылды Халы" ртісі.

«Жұлдызды» фильм Отандық кино әлемі тағы бір тың туындымен толықты. «Khazar Pictures» кинокомпаниясы «Бүкіл әлем аяғымыздың астында» атты фильм т ү с і р д і . Га н г с т е р л і к м е л о д р а м а жанрындағы кино – Қазақстан мен АҚШтың ортақ туындысы. Қоюшы режиссер Саламат Мұхаммед Әли: –Тсірілім жмыстарына 2011 жылды* жазынан бастап кірістік. Бл лемдік кинопрокат"а шы/атын жал/ыз отанды" нім. Біз бл туындымызды алдымен АHШ-та, содан кейін Hаза"станда шы/арма"пыз, – деп атап тті. Басты рлдерді Арманд Ассанте, Hарлы/аш Мхамеджанова, Кери-Хироюка Тагава сомдайды.

www.nurastana.kz

Ақтөбелік жас биші Әйгерім Қыдырованың Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясын тәмамдағанына көп бола қойған жоқ. Cоған қарамастан ол халықаралық деңгейдегі қос байқауға қатысып үлгеріп, екеуінен де жүлдемен оралды. Қыздарды биге баулып, ұстаздыққа ден қойған бишімен әңгімелескен едік.

ЛУИНА:

8

КҮЙТАБАҚ

Әйгерім ҚЫДЫРОВА, жас биші:

Модерндегі еркіндікті ұнатамын –йгерім, ткен жылы екі бірдей халыаралы байаудан олжалы ораланыды естідік... тты болсын! –Рахмет! И , былтыр Франция мен Италияда ткен сайыстарда жлдызым жанып, жлдегер болдым. «Париж аспанында» атты бай"ау Эйфель мнарасымен аты шы""ан "алада тті. )лемдегі 49 мемлекетті* кілдері "атыс"ан би жарысында 2-орынды иеленіп, "уанышты к*іл кймен елге оралдым. Ал Италияда/ы «Верона а*ыздары» атты дода/а жержерден 33 биші жиналды. Онда да Францияда жеткен н тижемді "айталадым. –Бл байауларда андай би биледі? –Екі сайыс"а да «Шабыт» деген биіммен "атыстым. Оны* авторы – стазым Глмира :аббасова. Биге арнал/ан сахналы" костюмді тіккен де сол кісі. Бл биді* бас"алардан ерекшелігі – ол модерн жанрында "ойыл/ан. Халы" ніні* сйемелдеуімен орындалатын биді ойлап тап"ан стазыма деген ал/ысым шексіз. –ателеспесем, модерн – биді жаа жанрларыны бірі. Неліктен оны тадады? –>йткені, жаныма жа"ын. Бл жанр елімізде енді "анат жайып келе жат"анымен, кпшілікке танымал. Е* бастысы, биді* бл жанрында еркіндік бар. Я/ни, биді* ортасында ндетіп жіберсе* де з еркі*. Модернмен "ойыл/ан кез келген би – кішігірім спектакль іспеттес. Со*/ы 4-5 жылда модернге деген "ызы/ушылы/ым артты. Негізінен, о/ан дейін классикалы" жанр/а бйрегім брып

тратын. –Балетпен айналысты ба? –Ал/аш рет он жасымда А"тбедегі «Галатея» балет мектебіне барып, сол кезден бишілікпен «ауырып "ал/анмын». Содан мектеп бітіргенге дейін би йірмесіне "атысып, болаша" мірімді осы саламен байланыстырамын деп шештім. 2006 жылы грант негізінде Т. Жргенов атында/ы Hаза" лтты" нер академиясыны* хореография факультетіне "абылданып, оны 2010 жылы ойда/ыдай ая"тадым. –Жаа жанрды тадаан жас бишіні жмыса бірден шаыран шыар? –Ма"тан/аным емес, студент кезімде-а" «Глдер», «Салтанат» би ансамбльдеріне жмыс"а ша"ыр/ан. Біра" мен б рінен де бас тарттым. Неге десе*із, ата-анам ы л / и «саба/ы*ды о " ы , тра"тылы" т а н ы т » деп айтып отыратын. Академияда/ы о"ытушыларым да мны "птай "оймады. О " у д ы т мамда/ан со*, Астанада/ы «Шал"ыма» би ансамблінен сыныс

тсіп, келісімімді бергенмін. >кінішке "арай, онда/ы жа/дай к*ілімнен шы"пады. Жала"ысы аз бол/ан со*, ту/ан жеріме оралдым. –Бишілерге тойда да сраныс ерекше дегендей... –Дегенмен, нерімді олай тмендеткім келмейді. Тойда/ыларды* к*ілін ктеріп, оларды* алдында билеу "ыз бала/а дрыс емес сия"ты. Асабалар ша"ырып, "анша "аражат сынса да, онда нер крсетуге "арсымын. Мен тек концерттер мен бай"ауларда /ана билегенді "п кремін. –азіргі тада андай ызметтесі? –Екі жылдан бері А"тбедегі Hазан/ап атында/ы балалар >нер мектебінде стазды" етемін. 50-ге жуы" ш кіртім бар. –Болашаынан %міт к%тетін ш&кіртіді айта отырса... –Глба"ыт Hсайын. Оны* бимен айналысып жргеніне екі жыл бол/анмен, "абілет-"арымы та*дай "а"тырады. Бйыртса, осы ш кіртімді айтулы бай"аулар/а "атыстырсам деймін. – Б и м е н к&сіби т%рде шылдананыа алты жылдан асыпты. О с ы


КҮЙТАБАҚ Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

аралыта анша би биледі? –Ксіби #ойыл(ан, жо(ары дегейдегі бес биімді айта аламын. Оны екеуіні авторы жо(арыда атал(ан 4стазым болса, #ал(анын /зім #ойдым. –Бір биді толыанды дайындап шыару шін анша уаыт кетеді? –@р#айсысына шамамен бір жылдай уа#ыт #ажет. Себебі, барлы# #имылды ойлап табу(а кемінде 3-4 ай керек болса, со(ан сай костюмді жасау(а бірнеше айыды арнайсы, музыканы табу(а да аз уа#ыт ж4мсалмайды. @лбетте, бір биді зірлеуде 2-3 адам к0ш біріктірсе, ол 3-4 айда-а# дайын болуы м0мкін. –Алтыншы биіді крерменге сынуды ашана жоспарлап отырсы? –(Ойланып). Модерн жанрында(ы кезекті туындым жаз(а #арай дайын болады деп ойлаймын. –«Бишілер кніне бір мезгіл жаттыпаса, сйектері атып кетеді» деп жатады. Сол рас па? –Gкінішке #арай, рас. К0ніне кемінде екі са(ат билеу – мен 0шін 0йреншікті жайт. @йтпесе, «формадан» шы(ып кету #иын емес. –"зі лгі ттатын бишілер кім? –К/п. Мселен, Г0лмира Hаббасова – мені «идеалым». Б4дан бас#а Лйл @лпиева, Анастасия Волочковаларды /неріне тнтімін. –Сені кптеген халыты лтты биін сахнаа алып шыаныды білеміз. "зіні о жамбасыа келмейтін биді барын жоа шыармассы... –Барлы# 4лт /кілдеріні билерін ас#ан ілтипатпен мегеру м0мкін емес. Б0гінде репертуарымда #аза#, орыс, венгер, украин, испан, поляк, татар, молдован халы#тарыны билері бар. Алайда, 0нді биін т0сіне алмай-а# #ойдым. Шынымды айтсам, сол халы#ты бидегі #имыл-#оз(алысы к/ілімнен шы#пайды. Онымен #оса шы(ыс биіне де жо#пын. – Б о л а ш а  т а  й р е н уд і армандайтын би тріне тоталса... –Со(ы кездері спортты# ба(ытта(ы биге ынта-ы#ыласым пайда болды. Алда(ы уа#ытта сахнада ж4п болып билесем деймін. Дей т4р(анмен, о(ан сай келетін /нерлі жігітті зірге кездестірмедім. –Ендігі 20-30 жылдан кейін зіді алай елестетесі? Бишілікті мыры шектеулі ой... –Неге олай дейсіз?! Жасы 40-45-ке келсе де, сахнаны алдын бермейтін бишілер кездеседі. Егер тиісінше ж4мыс істеп, /зіді к0те білсе, елу жас#а дейін билеуге болады. –%гімее рахмет! Әңгімелескен Айбек СЕРІКҰЛЫ

9

Қысқы спортқа қалайсыз? Қыс мезгілі дегенде, көз алдымызға ақ ұлпаға оранған алқап пен саф ауа, әсем көрініс келері анық. Кербездігіне сөз жетпейтін табиғат, мұзайдын, тау, шаңғы... Әсіресе, мұндай ауа райында достарыңмен бас қосқанға не жетсін! Романтикалық көңіл күйден бөлек, деннің саулығына да пайдалы. Осы орайда өнер адамдарынан қысқы спортқа қырлары қалай екенін біліп, сыр суыртпақтаған болатынбыз.

Талғат ЖОРАБАЕВ: ҚЫСҚЫ ДЕМАЛЫСТЫ ҰНАТАМЫН –Gзім от0стікте туып-/ссем де, #ысты аязды к0ндерін #атты 4натамын. @сіресе, демалыс к0ндері тау(а шы(ып, ша(ы тепкенге не жетсін! К0нні суы#ты(ын сылтауратып пешті т0бін панала(анша, б4л лде#айда пайдалы іс. <ыс#ы спортты 4нататын болсаыз, шетел асу міндетті емес. Gз елімізде де естен кетпес демалыс сыйлайтын к/рікті жерлер жетерлік. Gзім жа#ында Ленгір #аласыны маында(ы «Тау самалы» шипажайынан келдім. Достарыммен бас #осып, #аланы #ым-#уыт тірлігінен тыны(ып #айтты#.

«Алтын глобус» – Аффлекте! Лос-Анджелес қаласында «Алтын глобус» сыйлығының кезекті марапаттау рәсімі өтті. Виктор Гюгоның романы желісімен түсірілген Том Хупердің фильмі үш бірдей сыйлыққа ие болды. Ал режиссер Бен Аффлекті «Арго операциясы» атты туындысы «здік режиссер» жне «здік фильм» аталымы бойынша жеімпаз атанды. Сондай-а#, Квентин Тарантиноны «Еркіндік ал(ан Джанго» атты фильмі де #ос сыйлы##а #ол жеткізген. Джессика Честейн «Н/мір бірінші ма#сат» драмасында(ы р/лі 0шін «Е 0здік актриса» болып танылды. Ал «Е 0здік актер» марапаты «Линкольн» фильмінде басты кейіпкерді ойна(ан Дэниэл Дей-Льюиске б4йырды.

Әсем ЖӘКЕТАЕВА: КОНЬКИДІ ТЕЗ ҮЙРЕНДІМ

Құтыдағы Джексон

–Негізі конькиге бала к0німнен #ызы(амын. Теледидарда мнерлеп сыр(анау жарыстарын 0збей тамашалайтынмын. @йтсе де айдын(а шы(ып, ая(ыма коньки кию деген батыл #адам(а былтыр (ана бардым (к0ліп...). Оны /зінде арнайы жоба барысында. Олар /нер адамдарын м4зайдын(а шы(арып, кімні жа#сы сыр(анайтынын аны#тама# болыпты. @рине, конькиді бауын бірінші рет байлап т4р(анды#тан, жарысу(а лі ерте екенін т0сіндім. Алайда, бойымда(ы #ор#ынышымды лезде жеіп, конькиді тез 0йреніп кеттім. <азір ара-т4ра демалыс к0ндері достарыммен айдын(а баруды детке айналдырдым.

Ницца қаласының тұрғыны Франк Руа мен Джексондар әулеті Майкл Джексон атындағы иіссуды шығаруға ресми түрде сот рұқсатын алды. Jackson Perfumes тіріні таныстырылымы парфюмерияны астанасына айнал(ан Францияны Грасс #аласында /теді. Euromag агенттігі хабарла(андай, поп-ж4лдыз атында(ы тір а(ымда(ы жылды а#пан айынан бастап сатылым(а #ойылма#. Жуырда Джексонны 55-ке тарта киімін Леди Гага сатып алыпты. Сонымен #атар, бсбйгеде ол киген #ол(ап 200 мы А<Ш долларына ба(алан(ан болатын. Енді 20 мы #4ты тір жасалып, жары##а шы(ар ж4лдызды стін к0туде.

Сәкен МАЙҒАЗИЕВ: СПОРТТЫ ТАСТАМАҢЫЗ! – «Дені сауды – жаны сау» деп хал#ымыз тегін айтпаса керек-ті. Сонды#тан жылды #ай маусымы екеніне #арамастан, денсаулы##а жыл бойы к/іл б/лген д4рыс. Ал #ыс#ы спортпен ойнап ж0ріп-а# ш4(ылдану(а болады. <олым #алт еткен уа#ытта ба##а немесе адам ж0ретін жолмен бір ж0гіріп келсеіз, тіптен жаяу ж0рсеіз, соны /зі спорт! Отбасымызда жа#сы 0рдіс #алыптас#ан. <ол боста жиналып, ша(ыда сыр(анау(а, коньки тебуге, тауда тыны(у(а 0лкен мн береміз.

Әзірлеген Жібек ЕСІМ

P.S. нер «жлдыздары» осылай дейді. Ал сіз ше? Соы рет мзайдына ашан бардыыз?

Бритни тұрмысқа шықпайды Жеке өмірін жалпақ әлемге жария етпесе көңілі көншімейтін батыс «жұлдыздарына» тән әдетпен Бритни Спирс өзінің ешкімге тұрмысқа шықпайтынын айтты. <4да т0сіп #ой(ан к0йеужігіт Джейсон Травикпен #арым-#атынастарына н0кте #ою(а бел байла(ан сыайлы. 2009 жылдан Бритнимен кездесе баста(ан Травикке #алыды(ыны денсаулы(ы, моральдік жа(дайы 0шін жауап беру за ж0зінде міндеттелген еді. Белгісіз дерекк/здерді хабарлауынша, «(ашы#тар» Джейсонны Бритниге #ам#орлы(ыны за ж0зінде ая#талуын к0тіпті-мыс.


10

АЛДЫҢҒЫ ТОЛҚЫН Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

Үмітті үкілеген үздіктер Таяуда елордада еліміз бойынша «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы-2012» иегерлері анықталды. Салтанатты жиынға ҚР Білім және ғылым министрі Бақытжан Жұмағұлов арнайы ат басын бұрып, ұстаздар қауымының 200 үздік өкіліне сертификаттар мен төсбелгілер табыс етті. ХІ асырда мір с!рген ойшыл бабамыз Ж!сіп Баласан: «Білімсізбен ешбір с зім жо мені. Ей, білікті, ызметшімін мен сені» деген екен. Соынан ерген ш%кірттерге сапалы білім беру ашан да болсын оамды ала жетелейді. 7сіресе, анша жерден а парат пен техниканы заманы саналса да, ХХІ асырда стаздар ауымыны орнын ештее алмастыра алмайды. Бан ешкімні к!м%ні болмаса керек-ті. Бан дейін стаздара к іл б лінбеді деуіміз жараспас. Алайда, білікті стаздара олдау к рсетіп, мемлекет тарапынан гранттар таайындау 2006 жылдан бері Елбасы Н.7.Назарбаевты бастамасымен жаласын тауып келеді. Бл білімді рпа т%рбиелеу мен елді ркендеуі жолында бар білімін, к!ш-жігерін салып ж!рген білікті мамандара деген рмет болса, екіншіден, !лкен сенім мен жауапкершілік ж!ктейтіні а и ат. Елбасы зіні «=аза стан-2050» алыптас ан мемлекетті жаа саяси баыты» атты =аза стан хал ына арналан Жолдауында білім мен ылым ж!йесіне ай ын басымды тар ойан болатын. Маман даярлауды жаа сапасына к шу, білім беруді тиімді ж!йесін ру, ылыми зерттеулерді халы аралы дегейге шыару, ылымды, =аза станны жоары о у орындарын инновациялы !дерістерге тікелей осу сынды істерді ат ару бізді ала жетелей т!спек. Осыларды б%рі – елімізді серпінді т!рде ала жылжып, экономикалы ж%не интеллектуалды трыда дамуымыз !шін маызды алышарттар. Екі кезенен тран конкурс а 97 жоары о у орнынан, оны ішінде 49 мемлекеттік ж%не 48 жекеменшік жоары о у орнынан 500-ден астам тініш т!скен. Жоары о у орындарыны 70%-ын амтыан республикалы бай ау !здіктерді ай ындауда ЖООны жауапкершілігін арттыра т!сті. Н%тижесінде, еліміздегі 57 жоары о у орныны 200 стазы «Жоары о у орныны !здік о ытушысы» деген м%ртебеге лайы деп танылды. Оны 51%-ы – ылым докторлары болса, 37,5%-ы – профессорлар, аландары ылым кандидаттары. Атап айтар болса , бай ау жеімпаздарыны жартысы физика-математика, биология, медицина, химия салаларынан жаалы ашса, алан 31 адам педагогика ылымына !лес осып ж!р. Оларды %р айсысы – елімізді жоары мектебіні дамуына ома ты !лесін ос ан к шбасшылар. –Елбасы білім мен ылымды дамытуа !лкен к іл б ліп келеді. Маызды міндеттер %р Жолдау сайын ай ындалып келеді. Яни, бізді жастар %лемні кез келген жерінде сраныс а ие маман болуы тиіс. Жаа асырда =аза станны дамуына кепілдік беретін к%сібилікке жетуі керек. Ал, сіздер сол жастара ізденуді, алан білімді мірде олдана білуді жолдарын к рсету ар ылы б!гін лайы ты бааларыызды алып отырсыздар, – деді салтанатты жиында с з алан =Р Білім ж%не ылым министрі Ба ытжан Жмалов. Т%уелсіздік алан жылдардан бері «Білім туралы» Заына с%йкес !ш сатылы білім беру ж!йесі алыптасты. Магистратура, докторантура ар ылы ылыми-педагогикалы мамандар дайындау міндеті негізінен университет стаздарына ж!ктелген. Демек, жоары о у орындарыны о ытушыларына студент, магистранттар мен докторанттара жалпы маманды бойынша д%ріс о ып ана оймай, ылыма бейімдеу де міндеттелуде. Діттеген межелерге ол жеткізу !шін о ытушыны зі де заманауи дегейдегі ылыми-зерттеу жмыстарымен айналысуы ажет. Бл м%селе де грант аясында шешімін тап алы тр. –Еліміздегі жоары о у орындарыны !здік о ытушыларыны бірі атананыма уаныштымын. Жылдар бойы педагогика саласында к птеген жобаларды ж!зеге асырды . Енді аталмыш грант шеберінде зім бас аратын Халы аралы к птілді білім беруді дамыту орталыыны ма саттарын ж!зеге асырып, М%скеуге, Т!ркияа барсам деп отырмын, – дейді М.Iтемісов атындаы Батыс =аза стан мемлекеттік университетіні профессоры Абат =ыдыршаев. Министр марапаттау барысында жеімпаздара 3 млн. 460 мы теге к леміндегі гранттарды табыс етті. Бл грант ар ылы олар /лыбритания, Германия, Франция, Италия, Испания, Бельгия, Польша, Чехия, Венгрия, Швеция, Австрия, Болгария, Литва, Латвия сынды елдерді !здік жоары о у орындарында т%жірибеден те алады. Сондай-а , стаздар ылыми зерттеулеріне студенттер мен магистранттарды тартуа р сат берілген. Бл да болса білім беру саласына жасалан олдау екені с зсіз.

Мақпал ЖҰМАШОВА

www.nurastana.kz

СІЗ ДЕ СТУДЕНТ БОЛҒАНСЫЗ...

Клара ДАРЖАНОВА, М.Оспанов атындағы БҚММУдың №2 жалпы медицина факультетінің деканы:

Жүрегімді алмамен жаулаған еді... –1980-1986 жылдар аралыында А т бе мемлекеттік медицина институтыны емдеу ісі мамандыы бойынша білім алдым. Біз бірінші курс а абылдананда, зын саны 500 ыз-жігіт едік. Соны он ша тысы ана т!рлі себептермен о удан шыып алды, аланымыз жоары о у орнын ойдаыдай бітірдік десем болады. Ол кезде студенттерге жасалатын жеілдіктер к п еді ой. Ш%кірта ы да б%ріне жететін. Е ызыы, жоары курста трмыс а шы аннан кейін, жолдасым екеуміз бір айлы стипендиямызды осып, М%скеуге ыдырып айт анымыз бар. Айтайын дегенім, біз о ыан тста, студенттерге к птеген ызмет т!рлеріне елу пайыза дейін жеілдік берілетін еді. Соны ар асында ша а да мініп, жас жбайлар болып саяхаттап айт аным есімнен кетпейді. Сол мытылмас с%ттерді б!гінгі тада ерекше саынышпен еске алып отырамын. Б%рінен брын, осаыммен алай таныс аным есіме т!ссе, езуіме еріксіз к!лкі !йіріледі. Алаш ы курсты т%мамдаан со, институт басшылыы б%рімізді Хромтау ауданына рылыс жасаында жмыс істеуге жіберді. С йтіп, !ш ай демалыста ебек етіп %рі жала ы алып, жаа достарды да тапты . Сондаы жетекшіміз студенттерді к%дімгі вагондара орналастырып, %р айсысына зіндік ат ойаны бар. Біреуіні атауы – «Болаша » болса, екінші вагон «/ш ын» деп аталады. Кеш рым %р вагонны «трындары» далада от жаып, зара жарысады: %н шыр аймыз, би билейміз, арасында %зіл-%гімелерді айтамыз. Сондай бас осуларды

бірінде болаша жолдасымны мені бай ап, натып алмасы бар ма? Бізді кезімізде бетпе-бет келіп, азіргідей «мен сені натамын» деп сезімін білдіру жо . Ж!рек жт андары ана хат жазады, оны зі сирек шырасады... Несін айтайын, те я едік ой. Содан Миржан мынадай «%діс» ар ылы зіне ашы еткені бар: жмыстан келсем, кереуетімні !стіне біреу жеміс-жидек ойып кетіпті. Алма, алмрт, ж!зім... =асымдаы ыздардан ж н-жосыын срасам, ешкім білмейді. Арада бірнеше к!н тті, алмаларды саны к беймесе, азаятын т!рі жо ... К!н сайын біреу маан арнап, алмасын дайындап кетеді. =ыс асы, 3-4 к!н ткен со, %лгі жемістерді « ызыын» к руді ж н деп шештім. Шыны керек, оны кім %келетіні соншалы ты ызы тыран жо . Бастысы, к!нбе-к!н «пайда болатынын» айтсаызшы! Ал шалай жерде д%мді жемісті зі «экзотика» екені айтпаса да т!сінікті. Соан м%збіз. Арада екі жарым ай зырып те шыып, рылыс жасаыны жмысын орытындылайтын к!н де келді... Хромтаудаы кешкі отырыста менен бір курс жоары о итын, зын бойлы Миржанны сонда жемістерді тасмалдаушы зі екенін айтып, зімді бір таалдыран. Жаз бойы алмамен жарыл аан жігітпен %гімеміз солай жарасып кетті... Б!гінде институтты бітіріп, жоары білімді маман атананымыза 25 жылдан асты. Ма тананым емес, курстастарымызбен жылма-жыл жиналып, студенттік д%уренді еске алып трамыз. /мытылмас ызы ты о иаларды айтып, жора-жолдаспен ж!здескенге не жетсін!..

Жазып алған Айбек СЕРІКҰЛЫ

КУРСТАСЫҢЫЗ КІМ?

Тұрақбай ҮМБЕТОВ, медицина ғылымдарының докторы, академик, М.Оспанов атындағы БҚММУ-дың профессоры:

Мереке сайын хабарласып тұрамыз –1960-1966 жылдар аралыында А т бе мемлекеттік медицина институтыны студенті болдым. =ателеспесем, бізді курста бас-аяы 250-ге жуы жас білім алды. Соларды арасынан Победа М%мбетов, Tани Ахмет алиев, С%лім Душманов, 7жм%дин Дербіс%лин, Ораз =артжанов, 7біл асым =абдоловтарды ерекше атап тсем деймін. Бірге о ыан бір атар ыз-жігіттермен %лі к!нге хабарласып, мерекелерде бір-бірімізді тты тап трамыз. Е бастысы, арадаы сыйластыымыз !зілген емес, ш!кір! Суретте: бірінші атарда – Елена Цой, мен, Валентина Байунжа, Инна Якунина, екінші атарда – аламас Керімбекова, Нргл Жарыласынова, Екатерина Титяпова, Людмила Бекбауова (1963 жыл).


ЖАҺАН ЖАСТАРЫ www.nurastana.kz

11

Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

ЖЕТI ЖАСАР СТУДЕНТ Еліміздің ақпарат кеңістігінде орны ерек «Лениншіл жас» газетінің 1973 жылғы нөмірлерін парақтап отырып, «Он үш жасар студент» атты мақалаға көзім түсті. Оқып отырсам, ол Киев мемлекеттік университетінің механика-математика факультетінің ең жас студенті – Таня Дворак екен.

Маала авторыны зерттеуінше, Таняны аасы Саша Дворак та осы университет абырасына он екі жасында абылданан. Тіпті Киев оу ордасыны игі д!ст"ріне айналан бір шара, е жас студенттерден е

жас оытушы емтихан абылдаан. Неб!рі жиырма бес жасында физикаматематика ылымдарыны докторы атанан, Танядан емтихан абылдаан, университетті е жас т!лімгері Дмитрий Сильвесторовты м!лімдеуінше, аалыарындас Дворактарды )згелерден еш айырмашылыы жо, тек ана уаыттан озандары *тып т*р. Уаыт *ту ылым "шін аса пайдалы, – дейді жас алым. Шаын ана балташыны отбасында д"ниеге келген зейінді Дворактарды анасыны айтуынша, балаларын ешашан к"штеп оытпаан, тек ана ерте оятып, сабатарын айталатып отыран.

0келері жеткіншектерін есепке "йретіп, т)рт та балы сандарды ойша к)бейтуде жарыс *йымдастырып, б!секелестікке баулыан. «Математика – ылымдар патшасы», – деп тегін айтпаса керек, осындай дарынды абілеттеріні арасында барлыы да мектепті алтын медальмен бітіріп ана оймай, сол кездері !лемдегі е жас студенттер атанан. И!, б*л ХХ асырды еншісінде саталан ызыты да ой саларлы апарат. Ал б"гінгі та да осындай е жас студенттер бар ма? 0рине бар, жетерлік... Біра мені ызытыраны – ХХ асырдаы е жас студентті б"гінгі заманны е жас студентінен айырмашылыын айындау ж!не жас ерекшеліктерін топшылау. Ол кездегі е жас студент он "ште болса, б"гінгіні е жасы жетіде болып шыты. 2012 жылды орытындысы бойынша, рекордтар кітабына еніп, !лемді д"р

Ең жас депутат Ом қаласының тұрғыны, 22 жастағы студент Алексей Байков Ресейдегі ең жас депутат атануы мүмкін. Алексей өзін енді қалалық кеңестің депутаты ретінде сынап көрмек. Сайлау 17 наурыз күні өтеді. Ресей басылымдарыны жазуынша Алексей Байков )ткен жылы да халы алаулысы болуа талпынып к)рген екен. Вячеслав Двораковский аймаыны

алалы ке есіне сайлауа т"седі. Алайда, азіргі аланы мэрінен *тылып алады. Сол кезде Алексей 21,59% дауыс жинапты. Байковты б*л жолы арсыласы «Единой России» партиясыны м"шесі, №7 медициналы орталыты бас д!рігері Сергей Быструшкин болма. «Сайлауда е іске жететін болсам, бел шешпей ж*мыс істеуге тура келеді. Мен сайлауа т"сіп жатан айма Омдаы м!селесі шешімін таппаандарды бірі», – дейді Алексей Байковты )зі. Байков сайлауда же іске жететін болса, Ресейдегі жас депутаттарды атарын *лайта т"седі. Б*ан дейін алалы ке есті V шаырылымына 23 жастаы Иван Ивченко мен 22 жастаы Антон Берендеев сайланан болатын.

сілкіндірген жеті жасар студентті есімі – Танишик Абраам. 0кесі Бижу Абраам баласыны ерекше дарындылыын екі жасында-а байаан ж!не жас дарынды жастайынан *штауа жол ашан. Бес жасында !йгілі Стэндфорд университетіні

математикалы бадарламаларын ме геріп, есептерін шыаран. Т)рт жасында арнайы тестілеуден )тіп, бейкоммерциялы «Менса» *йымыны

*рамына енеді. Ал б*л *йыма тек ана жоары IQ д!режесі барлар ана енген. «American River College» де «Палеонтология ж!не астрономия» факультетіне интеллектуалды жалпыфедералды тесті "здік тапсырып т"скен Танишик б"гінде екінші курс студенті. 0лемде сирек кездесетін аса дарынды білімпаз бала азіргі та да бакалавр д!режесіне "здіксіз дайындалуда. 0лем тарихына бір к)з ж"гіртсек,

1773 жылы он т)рт жасында Кембридж университетіне т"скен Уильям Питті

есімі де елеулі. 0лемні е "здік, е

танымал, е к)не тарихи университеті саналатын <лыбританияны жиырма белді оу орындарыны ж"йесі «Рассел» *рамасына енетін, Кембриджге Уильям Питті артынан екі асыр )ткеннен кейін он бес жасар Арран Фернандесті келуі барлы *жымды уантады. Америкалы ататы Суррей графыны *рпаы саналатын Арранны

негізгі масаты Римананы н)лдер ж"йесі дзета-функциясыны гипотезасын шешу болан. Он жасында екі м!рте Нобель сыйлыына *сынылан жас саясаткер Грегори Смитті озбырлыын атамай кету м"мкін емес. Ол тіпті балаларды

саяси-оамды *йымын *ран. Таня мен Танишиктен бастап барлыы математикаа зер салып зейін ойан зерделілер болса, он екі жасында студент атанан Ксавье Гордон Браун медицина факультетіні т"легі. Математика да, медицина да о айшылыпен амал алдыратын ылым саласы емес екені б!рімізге м!лім. Алайда, Ксавье Гордон Браун медицинаны жілігін шаып ана оймай, музыкамен, спортпен айналысуа да уаыт тапан. Ол фортепианода, кларнетте, скрипка аспаптарында ойнап, таэквандо, трамплиннен секірумен айналысып, футбола да жанын салан. Ал е б!рекелдісі, ол )зіні он екі жасына арамастан, !лемдегі е беделді !рі !р адама ауадай ажет т)рт тілді жетік ме герген, яни француз, испан, латын ж!не ытай тілдерін. Б"гінгі та да еште еге та алуа болмайды. Себебі, жер-жаTанны т"кпірт"кпірінде мы даан дарынды балалар )сіп-)нуде. Соларды мы нан бірегейі бізді елімізде де бар. 0лем мойындап бас иген, @аза еліні зор матанышы мен *рметіне айналан аршадай Жансая 0бдім!лікті атамай кету м"мкін емес. @азір Сингапурде білім алып жатан !лемні е жас гроссмейстері неб!рі он "ш жасында @аза-Британ техникалы университетіні студенті атанды емес пе!

Нұргүл АХАНҚЫЗЫ

Қытайлар қаптап жүр Ұлыбританияның білім беру жүйесі әлемдегі ең үздіктердің қатарына кіреді. Сондықтан болар, білім алуға құмарлар «тұманды Альбионға» әлемнің әр бұрышынан ағылып жа��ады. The Daily Telegraph басылымы Британияның ЖОО-ларында оқитын шетелдік студенттерді санап көрген екен. Аылшын басылымы таратан апарата с"йенсек, кипрліктер <лыбританияа е

к)п келетін студенттер тізіміні

ондыын орытындылап т*р. Грекия, Франция, Малайзия, Ирландия, Германия, А@Ш жастары да «т*манды Альбионда» білім алуа *мар екен. <лыбританияа е к)п студент жіберетін елдерді "штігіне Нигерия, Bндістан, @ытай кіреді. «Жунголар» жоары к)рсеткішке )ткен жылы жетті. 2011-2012 оу жылында 78 715 ытайлы студент аылшын ЖОО-ларында білім алыпты. Айта кету керек, Билл Клинтон, Махатма Ганди, Жунг Чанг секілді танымал т*лалар да осы елде білім алан.


12

ТАҒДЫР Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

Арбада отырып əн салєан ...БІЗ ОНЫ АЛҒАШ РЕТ ТЕЛЕДИДАРДАН КӨРДІК. ӘЗІЛКЕШ ТҰРСЫНБЕК ҚАБАТОВТЫҢ КОНЦЕРТІНДЕ ҚОЛАРБАҒА ТАҢЫЛҒАН ЖАС ЖІГІТ «БӘРІ ЖАҚСЫ БОЛАРЫНА СЕНЕМІН» ДЕП ТАМЫЛЖЫТА ӘН САЛҒАНДА, КӨГІЛДІР ЭКРАННЫҢ АРҒЫ ЖАҒЫНДА ОТЫРҒАН БІЗ, ЕРІКСІЗ ТАҢДАЙ ҚАҚТЫҚ. АЛ ЗАЛДАҒЫ КӨРЕРМЕН ТІПТЕН ТІКЕСІНЕН ТІК ТҰРЫП, ҚҰРМЕТ-ҚОШЕМЕТ КӨРСЕТТІ. МӘСЕЛЕ – ОНЫҢ МҮМКІНДІГІНІҢ ШЕКТЕУЛІ БОЛҒАНЫНДА ЕМЕС, ДАУСЫНЫҢ ТҰНЫҚТЫҒЫНДА ҺӘМ ӘНДІ ЖҮРЕКПЕН ЖЕТКІЗУІНДЕ БОЛСА КЕРЕК. КӨП ҰЗАМАЙ ҚАРАҒАНДЫЛЫҚ АРМАН ҚАРЫНСАУ ЕСІМДІ ӨНЕРЛІ ӨРЕНДІ ІЗДЕП ТАУЫП, ОНЫМЕН ӘҢГІМЕЛЕСУДІҢ СӘТІ ТҮСТІ. –р адамны зіне тн ерекшелігі болады ой. Мені н айтатыным болмаса, баса згешелігім жо. Газетке шыатындай танымал да емеспін, – деп  гіме тиегін аытты ол. Расында, жиырмаа енді толан жігіт зірге бар уаытын осы уестігіне арнап ж"р. #зіні айтуынша, оан да к п уаыт бола оймапты. Жеке шыармашылыымен айналысып, ншілік ырын ж%ртшылыа паш ету ісін ол бір жыл б%рын ола алан. Теміртау жігіт "лкен сахнада нер к рсетуді армандама т"гілі, б%л туралы ойламаанын мойындайды. Брі ойда жота орын алды... #з кезегінде Арманны бойындаы нерді а арып, оны осы салаа деген ызыушылыын туызан *араанды мемлекеттік университеті жанынан %рылан азаша КВН командасыны м"шесі Баытжан Ералиев екенін айта кеткеніміз лзім. #зімен атарлас, б%рыннан араласып ж"рген зілой жігіт «біз %йымдастыран концертке н айтып шыса айтеді? *олы нан келетін іс ой, даусы да жасы» деп %сыныс білдіргенде, Арман "зілді-кесілді арсы болан. Ондаы ойы: «Жиналан ауым мені алай абылдайды? *арапайым мірде арбадаы адамды кездестіргенде, р адамны т"рлі к зараста болатыны бар. Ал сахнаа шыанда залдаылар алай арайды?» Алайда, жасты жалын болар, Арман не де болса, туекел етуді ж н к рді. С йтіп, жанашыр жігіттерді жрдемімен алашы нін музыкалы студияда жаздырып, оны іле-шала жоарыда аталан кеште орындап та "лгерді. Б%л жайында ол: – рине, атты толыдым. *анша айтанмен, ж"здеген

адамны алдында н айту о ай емес ой. Оан оса нді арбада отырып шыраймын... Баыма орай, барлыы да стті тті. Б%л – мені мірімдегі %мытылмас к"ндерімні бірі. Арман айтпашы, б%л к"нні ол "шін шынымен стті боланы талассыз. Концертте жас жігітті шыармашылыа деген ынта-ыыласын а аран «Ш%ыла» оамды бірлестігіні т раасы Жандос Анарбеков оны бірден бірлесе ж%мыс жасауа шаырып, м"мкіндігінше олдау к рсететінін тілге тиек етеді. Міне, содан бері жастар орталыыны к мегімен нерлі жас он беске жуы нді жаздыранын жеткізді. Оны бірсыпырасы Шмші мен Н%рисадай тума таланттарды ндері болса, аланы – Арманны т л туындылары. Сазгерлік нерге де бейім ол, т"рлі таырыптаы ндерді авторы. Оларды таырыбы да еріксіз назары ды аудартатындай: «М% лы жапыра», «А г"лдегі тамшылар», «Брі жасы боларына сенемін»... Тіл-к зіміз таса, оны сенімі себепсіз еместей. Бар-жоы бір жылды ішінде Арман *араандыда м"мкіндігі шектеулі балалар арасында ткен нер мен спорт бсекесінде бас ж"лдені иеленді. #зіні мірдегі азды-к пті е бегі ж нінде тумысынан биязы Арман былай деп баяндайды: – #ткен жыл мен "шін табысты болды. Т% ыш рет

зімні шыармашылы кешімді беріп, жерлестерімні алдында есеп бердім. Оны ткізуге к мектескен *араанды облысты мслихатыны депутаттары Ке ес Басарбаев пен Асар Срсекенов ааларыма

Тегін жөндейді Семейде «Бота» қорының қолдауымен мүмкіндігі шектеулі жандардың арбасын жөндейтін цех ашылды. Аталмыш мекеменің қызметі тегін, тіптен жөнделген арбаны мүмкіндігі шектеулі адамдардың үйіне дейін жеткізіп береді. –Арбасы сынып алан адам шеберханаа телефон соып, ж ндету "шін тапсырыс берсе жеткілікті. Шеберлер "йге здері келіп, арбаны алып кетіп, ж ндеп, кері айтарады, – дейді Семей айматы м"гедектер оамыны т раасы Ерлан *абділдинов. Деректерге с"йенсек, б"гінгі та да Семей аласына арбамен ж"ретін 600 м"гедек бар. Жа адан сатып алынан

болса, м"гедектер арбасы жеті-сегіз жыла дейін олдануа жарайды. Алайда, %ны 50-60 мы те ге т%ратын жа а арбаны сатып алуа ркімні шамасы жете бермейтіні аны. Б%рын арбаны ж ндеу де арзан емес десек, оны ж ндейтін шебер де жоты асы болатын. Жарымжан к іл жандара ызмет к рсететін м%ндай тегін шеберхана зірше еліміз бойынша тек Семейде ана.

алысым шексіз. Одан б лек «Базар жо» концертінде

нер к рсеттім. Б%ны барлыы мені ншілік нердегі азды-к пті жетістіктерім деп есептеймін. Арман з с зінде республикалы арналардан к рсетілген концертке атысан со , к пшілікке ке ірек таныланын атап тті. Оан длел ретінде к шеде танып, шыармашылыына табыс тілейтін, тіптен олта ба с%райтын адамдарды саныны артуын келтірсек жетіп жатыр. йткенмен, айсар жігіт «ж%лдыз ауруынан» аман екенін, керісінше, оны "лкен жауапкершілік ж"ктейтінін баян етеді. «Б%л концерт жігеріме жігер осты. Ендігі мен б%нымен тотап алмай, нерімді

рістетуім керек» дейді ол. Жалпы, кейіпкерімізді шыармашылы туралы айтары к п. Соан сай, ол б%ан атысты ойылан р с%раа мейлінше жан-жаты жауап беруге %штар. Біра... ол сыр шерткісі келмейтін таырыптар да бар: –Б%л жадайа 14 жасымда тап болдым. «*ате ая астынан» дейді ой... Блкім, балалыпен болар, автобусты келе жатанын байамай, жола ж"гіріп шыанмын. Жолды баса бетіне тпекші боланым есімде. #кінішке арай, мшине аып кетті... Есімді жисам, ауруханада жатыр екенмін. Ата-анамны к зіндегі м% нан бір иындыты к ретінімді сездім. Со ында не боланын зі із к ріп отырсыз. #тті де кетті, жазмыш шыар... Б%л жайында айта бергенді %натпаймын. Арман Р"стем%лы – ата-анасыны т%ла бойы т% ышы рі жалыз ат%стары, со ынан ерген арындасы бар. Теміртаудаы аза орта мектебін 2011 жылы тмамдаан ол, жоары оу орнына т"сіп, музыка маманы болуды армандайды. Алайда, аржы жаынан иынды боландытан, ол тілегін ж"зеге асыруды сті т"спей ж"р... Екі жылдан бері "йде отыруа мжб"р жігіт, т"бінде бріні жасы боларына сенеді. – #з басымдаы мселемді ешкімге айтым келмейді. Себебі, кез келген адамны зіне тн м% ы бар. Оны "стіне, жігітпіз ой, алдаы уаытта проблемамызды

зіміз-а шешерміз. Біреуді алдына барып, к мек с%рау – %ят емес пе?! Бастысы, мен аз-аздап аша жинап жатырмын, – дейді Арман. Арманны таы бір арманы – аяынан т%рып кету. #ткен жылдары шетелдегі дрігерлерге араланда, ондаылар оларбадан %тылу 60 пайыза м"мкін екенін білдіріпті. лбетте, ол "шін к"рделі ота жасату ажет. Оан оматы аражатты керектігі айтпаса да т"сінікті... Ал теміртаулы отбасыны б%ан жадайы жо. Аузынан Алласы т"спейтін, р к"ніне ш"кіршілік етіп, болашата ксіби нші болысы келетін кейіпкерімізді Жылан жылынан к"тер жасылыы к п... Біз де Армана материалды т%рыда к мектесетін жандарды табылып, оны арманыны аиата айналуына тілекшіміз!..

Айбек ТАСҚАЛИ

P.S. Арман Қарынсауға көмектесуге ниетті оқырмандар, оның телефон нөмірін редакцияға хабарласып, ала алады.

Жетімін жөнелтуден – 7-орында! АҚШ мемлекет департаменті америкалықтар 1999–2011 жылдар аралығында шетелдерден 233 мың 934 бала асырап алған деген деректі жария етті. Оның 6 мың 421-і – қазақстандық жаутаңкөздер. Қазақстан бұл тізімде 7-орында тұр. 1999-2011 жылдары А*Ш-а асырап алуа бала берген 20 ел(мемлекет атауы жне бала саны): *ытай (66630), Ресей (45112), Гватемала(29731), О т"стік Корея (18604), Эфиопия(11524), Украина(8889), *азастан (6421), Вьетнам (5578), Lндістан (4979), Колумбия (3568), Филиппин (3005), Румыния (2945), Гаити (2740), Камбоджа(2355), Тайвань (1884), Либерия (1436), Болгария (1416), Польша (1057), Мексика (1023), Нигерия (962).


ҚОЛТАҢБА www.nurastana.kz

Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

Адырна тартқан арулар

Жуырда Еуропадан сүйінші хабар жетті. Еліміздің жас гимнастшылары Дария Әбдуахасова мен Дана Рысбекова Нидерланды елінде өткен халықаралық цирк фестивалінде бас бәйгені қанжығаларына байлап қайтты. Циркшілер бай ауы жаа жыл арсаында Энсхеде аласында ткен болатын. Сегіз кнге жалас ан нер бйгесінде Германия, Италия, Польша, Португалия, 'аза стан, Ресей, Румыния, Украина, Франция мемлекеттерінен 16 нерпаз ба тарын сынасты. Фестивальді шарты да згеше. 0ртістер нер крсетер алдында кез келген крерменге сауалнама таратылып, олар бай ау атысушыларыны нерін балды жйемен баалап отыран. Сйкесінше, сауалнама орытындысы компьютерге енгізіледі. 0рине, крермен дауысынан блек, ксіби дегейдегі мамандардан 4ралан азыларды пікірі де сарап а салынды. 5кей «сен т4р, мен атайын» ртістерді арасынан суырылып шыып, бас бйгеге ойылан «Алтын сай ымаза » кубогы мен азылар ал асыны арнайы жлдесін тартыс-

сыз алан ыздарымыз з нерлерін лемге мойындата білді. Оларды бесминутты нмі��леріне орындарынан т4рып 4рмет крсетіп, ол шапала тамаан жан жо шыар!.. –Бай ауа «Пластикалы этюд» деп аталатын нмірмен атысты . Ол баяу жне жылдам екі блімнен т4рады. Ая жаында тісімізбен арнайы тіреуді тістеп т4рып, аяымызбен сада атамыз. Басымыза шыны кесені 4стап т4ратын сттері де бар. Б4л крделі трюкті 'ытайда дріс аланда Цай Щудзы деген 4стаздан йрендік. 'азылар да 'аза станда бас жлдеге лайы нерпаздарды барын мойындай тскендей болды. Себебі, фестиваль директоры б4дан былай сайыс а бізді елден кбірек ртістер ша ыруа уде берді. Б4ан дейін бірнеше халы аралы жарыстара атысып жрсек те, бас жлде алан

емеспіз, – дейді гимнастшы ыздар. 0рине, б4л акробатиканы тілін шебер мегерген буынсыз гимнасттарды жылдар бойы жаттыуы мен ерен ебегіні жемісі. Киелі 0улиеата ірінде дниеге келген ос ренні бірі он, енді бірі сегіз жасынан гимнастиканы серік еткен. Кейіннен 4стаздары Талат 0лжікеновті 4сынысымен бірге нер крсете бастаан оларды ж4бы 7 жылдан бері жазылан емес. 2004 жылы халы аралы «Шабыт» шыармашыл жастар бай ауына атыс ан гимнасттара цирк нері мамандарыны назары тсіп, Астанадаы жаадан ашылан циркке ша ырады. Кейіннен 'ытайды Гуанчжоу аласына арнайы 6 айлы курста білімдерін жетілдіруге ммкіндік туды. Алайда, бгінде Астана циркіні іргетасы енді аланан т4ста нер ордасыны басшысы мар 4м Балтабек Ж4ма4ловты ртістерді шетелге о уа жіберіп т4ратын дстріні зіліп аланы кінішті. Дария мен Дана Ресейді «1 арнасы» 4йымдастыратын «Минута славы» жобасына да атысты. Крделі трюктерді иналмастан крсеткен дарындылар бай ауды екі сынынан срінбей ткенін айта кеткен абзал. «Табиатыда жо нрсені олдан жасау ммкін емес» деп есептейтін Дана мен Дария туанымыздан денеміз иілгіш, майыс а дейді. Оларды айтуынша, табии иілгіштігі барлар жасы 4лайан со да акробатикадан ол збейді. Цирк ртісі шін дене пішінін са тап, бір алыпта жру брінен де маызды. Алайда, збей жаттыып, д4рыс тама тану режимін 4станса, жаттыуа кніне екі саат та жеткілікті крінеді. 'азіргі заманда арнайы жоары білімсіз мір сру ммкін емес. Соны ескерген гимнастшы ыздар заман талабына сай осымша маманды алу стінде. Дария Агротехникалы университетте биотехнология мамандыында, Дана Технология жне бизнес колледжінде туризм саласын мегеруде. Мереке арсаындаы концерттік арбаластарды есептемегенде, сйікті істерімен айналысуа да уа ыт табады. Таы бір кіл уантарлы жаалы , Дария жа ында т4рмыс 4ранын жеткізді. Гастрольдік сапармен шетелге жиі шыатын ыздара Израильден алты айа ша ырту тсіпті. Ж4мысын хоббиге айналдырып, рі ел мдениетіне елеулі лес осып жрген нерпаздара анаттары талмасын дейміз.

Мақпал ЖҰМАШОВА

Бес жігіт – бір театр «Самғау»– жаңа жылдың алдында ғана өмірге келген жастар театры. Жастар театры демекші, бізде дүрілдеп, дуылдатып басталып, арты сиырқұйымшақтанып ұмытылып кететін жастар театрлары аз ба. Болған талайлар. Ал тіл-аузымыз тас а, б4л «Самауды» жні блек. Жні блек болатыны, жастар театрыны алаш ы ойылымынан-а крермен ауым релі нер жолынан міттеніп алан секілді. «Самауды» 4рамында есімінен жаылысатын аптаан ртістер ауымы жо ты асы. Бар-жоы бес жігіт. Олар Т.Жргенов атындаы 'аза 4лтты нер академиясы жанындаы колледж-интернатты таяуда бітірген тлектері. Рысбек Медет, 'ыдырбек Самат, Аман Райымбек, 0ли Бейдахметов жне 'уанды Ба тияр. Sжым басшысы Рысбек. О у орнын здік бітірген Рысбек Медетті театр неріне деген жасты 4лшынысы алабтен.

Жастар театрыны 4йымдастырушысы да, сценарийсі де бір зі. Жаа жыл арсаындаы алаш ы ойылым ж4ртты кілінен шы ты. Кілден шы ан себебі, спектакль аны тамбай т4ран бгінгі кнні та ырыбын аузаан. Жасымыз бар, жасамысымыз бар, ана бір кездері а ырзаман таяп алыпты деген уейге еріп, босбелбеулікке салынып жргеніміз тірік емес еді ой. Міне, а ырзаманны келетін уа ытын да таатсыздана кттік. Келмеді. Келмеске кеткендігін тілейік. Жастар театрыны 4жымы осы та ырыпты шашау шыармай, кп сзділікке де 4рынбай, шынды ты дгелетіп крермен назарына 4сына біліпті. 'уана ол соуды тп тамыры осында. Театр наурыз айындаы ойылымны дайынды ж4мыстарына да кірісіп кетіпті.

Аққұм ТЕҢІЗБАЙ

13

Астана. №6, 2013

«Астана» журналының жылжабар нөмірі ұлу жылын қорытындылауға және алдағы жылы күткен жаңалықтарға арналды. О ырмандар «Ша:ар» блогындаы «E-tiсket тбі – этикет» атты ма аладан келесі жылы елорданы оамды кліктерінде енгізілетін электронды билет жйесі туралы о ып біле алады. Астанадаы тіл ахуалы туралы «Бірінші жа тан» алалы Тілдерді дамыту бас армасыны бастыы Ербол Тілешев сз алады. Ербол Ерденбек4лыны «Астана» журналындаы с4хбаты «Тілін біле т4ра сйлемейтіндер білмейтін аза тардан басымыра » деп аталады. Былтыр жазушы, тарихшы 0нес Сарай 75-ке толды. Жазушы тркі тарихындаы а тада тар мен кейбір даулы мселелер туралы ойларын Ма сат Тж-М4ратпен с4хбатында блісті. («Ар а – елді ар ауы») Журнал жанындаы «А-клуб» жобасыны аясына азіргі тада 43 адам топтасып отыр. Желто сан айында «А-клуб» мшелері Ризалы кніне орай Балалар йінде 4йымдастырылан айырымдылы акциясына, «Не? 'айда? 'ашан?» интелектуалды -танымды викторинасына, «Барыс-2» хоккей командасымен бірлескен фотосессиясы мен ойынына, О ушылар сарайында ткен суретші Армат Бектасовты шеберлік класына атысты. Б4л нмірде «А-клуб» жобасыны жаа мшелері Астана аласындаы №60 мектеплицейді директоры Эльмира Суханбердиева, кинорежиссер Арда 0мір 4лов, 'аза стан Суретшілер одаыны мшесі Армат Бектасов о ырмана кеінен таныстырылды. «Боямасыз болмыс» блогында «'ыс суреттері» та ырындаы о иасы ыста рбитін бірнеше гіме-хикаялар топтастырылды. Талат Кеесбаев «Ах, Мона» атты гімесіне ерлі-зайыптылар арасындаы арым- атынасты нзік иірімдерін ар ау ылса, Н4рлан 'абдайды «'4рбанды » деп аталатын шыармасынан ншейінде «Малым жанымны садаасы» дейтін халы ты оаш ылыын адайсыз. Осы орайда хал ымызды она жайлыына сыналап сын айтатын 5ркен Жоямерген4лыны «'аза тойы. Есік ашы па?» атты журналистік зерттеуін де о и отырыыз. «Топ-5» айдары аясында «Астана» журналы «Біз жоалт ан т4лалар», «Жаа есімдер», «Біз жоалт ан тарихи-сулет нышандары» деген аталымдар бойынша з н4с асын 4сынады. «Мінкен ер» айдарында соы жылдары халы назарынан таса бола бастаан екі мемлекетшіл т4ла – Жа сылы Дос алиев пен Жа сыбек '4лекеев туралы очерк жарияланды. («Жа сы адама бір кісілік орын бар»). Жастайынан сыптай боп костюм киіп, «ккелерді» портфелін ктеріп жруге бейім келетін сіребелсенді жастар, яни, з замандастары туралы жас журналист Роза 0рен («Балабилер») ой озайды.


14

ХОББИ Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

Рүстем Жүгінісов:

Менде Майкл Джексонның 500 суреті бар Қазақ эстрадасы әртістерінің көрерменге ұнайтыны да, ұнамайтыны да көп. «Алуан-алуан жүйрік бар, әліне қарай шабады». Ешқайсысы өзін осал сезінбейді. Солардың арасында астаналық Рүстем Жүгінісовтің орны бөлек. Себебі, ол елорда елорда болғалы жұрттың көз алдында өсіп келеді. Астана енді салына баста!ан ал!ашы жылдары Конгресс-Холда бол!ан талай концерттерде 7-8 жаста!ы томпи!ан нші бала кпшілікті айызын андырып, сахна трінде шырап н айтатын. Сол бала б&гінде елордада!ы Aлтты нер институты колледжіні &шінші курсында оиды. Р&стемні ншілігі блек гіме. Бізді айтайы дегеніміз – жас талантты хоббиі хаында. – Cлемдік эстрада жлдыздарыны сан т&рлі суретін жинау 7-8 сыныпта оып ж&ргенде басталды. Неге екенін білмеймін, йтеуір бл іс &лкен ызы!ушылы тудыратын, – дейді Р&стем. – Cлде солардай болсам деген бала иялымны жемісі болар. – азірге дейін жинайсы ба? –Жинаймын. Біра, ал!ашы ызы!ушылы!ым бірте-бірте бір адам!а !ана ауып кетті. Басаларды тастап, тек Майкл Джексонны суреттерін !ана жинайтын болдым. –Неге? –Оны н салу мнері, сахнада!ы имылы, билеуі, киім киісі брі-брі ерекше болды !ой. Кгілдір экраннан т&спейді. Киімдер жалт-жлт етеді. апта!ан адамдар маайында ж&ріп соны имылын айталайды. Мндай

Көненің көзін ашқан Лена

Атыраулық Лена Сарбаш ескі монеталар жинаумен айналысады. Әрі ежелгі жәдігерлерді қалт жібермейді. Әр көктемде өзен жағалауын су шайған кезде талай мәрте көне заттар тауып алып жүрді. Келе-келе сирек кездесетін дүниелер жинау әдетке айналды.

жар-жр біз сияты балаларды еріксіз елтіп кететін. Сондытан Джексон!а !ана тоталдым. – ртісті анша суретін жинады? – Млшермен 500-ді о жа, б жа!ы. –Онда бл хоббиі пір ттушылыа айналып кеткендей ме? –М&мкін. Мектеп абыр!асында ж&ргенде р нрсеге еліктегіш болды. Соны сері шы!ар. Кейінгі кездерде Джексонны суреттерін саналы т&рде жинайтын болдым. – Себеп? –Себебі оны сахналы костюмдері нады. :зім нер жолын стан!аннан кейін т&бі бір керек болар деп сатап ж&рмін. –Мысалы, азір коллекцияда Джексон костюміні анша т'рі бар? –Коллекция дегенде, бл – сурет. Ататы ншіні 40 шаты сахналы киіміні суреті жинаулы тр. –Жрт Джексонны )ндерін тура *зі сияты айтады дейді? –ызы!ушылы бол!ан со ншіні даусын да, биін де келтіріп салып алдым. Кргендер риза болып жататын. –Болашата Майкл Джексон сияты бол.ы келе ме? –Биыл 17 жастамын. Ептеп санамыз сіп, есейіп келеміз. Баса да ндылытар, лтты наыштар бар. Fлгі ттатын кптеген а!апкелеріміз ж&р. Музыкалы білім ккжиегімізді кеейтіп келеді. Сондытан брі де згеруі м&мкін. Оны уаыт крсетеді.

Кейін нумизматикамен айналысатын бір танысы сол заттарын 3000 доллар!а сатып ал!анда та!ал!аны бар. Сол таданысы зіні де осы іске бел шешіп, ден оюына себепші бол!ан. Алдымен а!ыбастар мекендеп ж&ретін жерлерден алуан-алуан кне заттар жина!ан. олына біраз д&ние іліккенде, хабарландыру беріп кріп еді, ждігерлерге ызы!ушылар бар болып шыты. Сйтіп, Лена хоббиін кдімгідей ксібіне айналдырып алды. Сирек кездесетін демі заттар!а мар адамдар кейде тапсырыс та беретін болды. Иконалар, бренд фарфорлар мен фаянстар, ыдыстар, статуэткалар, шойын са!аттар, ола м&сіндер... Санай берсе тіпті кп. – Біреулер музыка!а атысты д&ниелерді, енді біреулер ескі манускрипт олжазбаларын срайды. Алматылы бір филателист з коллекциясында!ы жетіспейтін екі марка &шін 5 000 еуро беруге дайын. Мндай жа!дайлар кездесіп трады, – дейді ол. Коллекционер зі ызыан кне заттарды іздеп ж&ріп, сатып алады. :зінде барын сатады. Мселен, бір иконасын 1500 доллар!а сатты. К&міспен шекейленген 1801 жылы жазыл!ан бір икона!а біреу 25 мы еуро срап отыр. Оны алу!а азірше Ленаны туекелі жо. Атырауда бір кездері неше т&рлі байлар бол!ан. Осы статуэткалар, ас ішетін к&міс ыдыстар, шамдалдар мен мейсон фарфорлары солардан ал!ан. олдан ол!а тіп, аыры к&л-оыс салатын жшіктерге т&сіп жатады. Лена Сарбаш осындай заттар!а мият, ыра!ы кзбен арайды. Тат басып, майысан, б&лінген заттарды ысылап жылтыратып, майысан жерлерін т&зеп алпына келтірсе, мытыла баста!ан керемет д&ниелер шы!ады. Ондайды к&ндіз олына шам алып іздейтіндер бар.

Біржан ҚАНАТҰЛЫ

Жапыраққа жан бітірген Силва

Әңгімелескен Айдар ЕСЕМБАЕВ

Лоренцо Дюран Силва деген 43 жастағы испан азаматы кәдімгі ағаштан түскен жапырақтарға екінші қайтара жан бітіріп, шағын композициялар жасауды ұнатады екен. Өте нәзік иірімді, шеберлікті қажет ететін жұмыстарда кәдімгідей мән-мағына бар. Оны мндай хоббиге бет бруына жапыраа жабысан жлдызрт себепші болыпты. ртты жылжып, жапыраты ойып жеуі нтижесінде демі рнектер пайда болатынын байа!ан Лоренцо з олымен осындай ою-сызбалар жасап круге бел байла!ан. Бірнеше к&н саябатарда ж&ріп, а!аштардан т&сіп ал!ан т&рлі-т&сті жапыратарды жиып келіп, іске кірісіп кетеді. Сйтіп, ая астынан на!ыз нерге жол ашылды. Мадридке таяу жердегі Гвадалахарада тратын жігіт жапыратарды кептіріп, сы!ымдайды. Сосын арнаулы айшымен композицияларын жасау!а кіріседі. азір оны олынан шыан туындылар нер адамдарын айран алдырып ж&р. Лоренцо кп уаытын жапыраты кесуді техникасын мегеруге жмса!ан. Нтижесінде ол з ісіні шебері болып алды. Жапыраа ой!ан композициясыны бірі 4 мы доллар!а сатыл!ан екен. азір оны туындылары Испанияда &лкен сраныса ие крінеді.

Әзиза ӘБДІРАХМАНОВА


САЙЫПҚЫРАН Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

www.nurastana.kz

«Арландар» алда келеді

Әлемдік бокс сериясында бесінші рет кездесу өткізген «Астана арландары» кезекті жеңісіне қол жеткізді. Бұл жолы «Неміс қырандары» «Арланнан» жеңіліп қалды. Ганноверде *ткен кездесу бізді боксшылар &шін с%тті басталды. >уелі 54 келіде олап т&йістірген Бадад >лімбеков жеіске жетті. Алайда, 61 келідегі «арлан» Эрик Донован арсыласы Дэвид Джойс а есе жіберіп алды. Lалан кездесулерде астаналы боксшылар жеіске жетті. Бес кездесуде жеіске жеткен «Астана арландары» к*ш бастап тр. >лі алда таы бес кездесу бар. «Арландар» келесі кездесуін 18 атар к&ні украиналы «Атамандара» арсы *ткізеді.

Қазақстан – Азия үздігі

Үндістанда өткен кикбоксингтен Азия біріншілігінде Қазақстан жалпы есепте бірінші орынға қол жеткізді. Сондай-ақ, 15 алтын медальға ие болды. Lрлы ты жарыс а Lаза стан атынан 24 спортшы аттанан еді. Оны 21-і ж&лдеге ие болды. Lоржынымызда 15 алтын, 2 к&міс, 4 ола медаль бар. Yндістанны Пуна аласында *ткен біріншілікке 19 елді спортшылары келіпті. Жарыс WAKO ережесі бойынша «фулл-контакт» ж%не «лоу-кик» ж&йесі бойынша *тті.

«Астана» жеңіске жетті

Анталияда жаңа маусымға дайындық жүргізіп жатқан елордалық «Астана» клубы алғашқы ойынында жеңіске жетті. «Астана» шотландиялы «Данди Юнайтед» клубыны осал ы рамына арсы *ткізген ойында 2:0 есебімен жеіске жетті. Голды Таат Н*сербаев пен Филип Ивановский салды. Т&ркияда дайындалып жат ан «А т*бе» немістерді екінші бундеслигасында *нер к*рсететін «Бохум» клубына 0:2 есебімен есе жіберді.

15

КЕНИЯ: марафон майталмандары Африканың шығысында орналасқан, 4,4 миллион ғана халқы бар, жер бетіндегі адамзаттың 0,06% құрайтын шағын ғана мемлекеттің оқ бойы озық жүгіретін оғыландарының есепсіз көптігіне бүкіл әлем таңғалады. Кения марафоншыларының сыры неде? Кениялы марафоншылар тыш Олимпиада медаліне алаш рет 1964 жылы Токиода ие болды. 800 метр ашы ты ты баындырып, еліні тты оржынына тыш оланы салан, ізбасарларына а жол ашып берген Уилсон Кипругутті жеіл атлетикадаы орны айры ша. Ол 1968 жылы Мехикода д%л осы ашы ты та (1:44.5) к&міс медальге ол жеткізді. Токиода тек Уилсон Кипругут ж&лделі орыннан к*рінсе, Мехикода олимп шыына кениялы 3 желая к*терілді. Мехикода ж%не 1972 жылы Мюнхенде болан д&бірлі додада 2 алтын, 2 кмісті иеленіп, к*рермендер к*зайымына айналан дарабозды бірі – Кипчоге Кейно. Аыза айналаан марафоншы Кип Кейно б&гінде лтты олимпиада комитетіні т*раасы %рі ХОК м&шесі. Сондай-а , ол айырымдылы шараларыны игі бастамашысы. Кейно осыдан жиырма жыл брын Угандадан, уын-с&ргінні кесірінен ата-анасынан айырылан екі ызды асырап алып, кейін т%рбиеленушілер санын 70-ке жеткізіп, «Балалар &йін» ашуына тура келеді. Ал 1999 жылы 200 о ушыа дейін т%лім алатын мектеп-интернатты тсауын кесті. Осы мектеп табалдырыынан жылына аншама болаша спорт салаы т&леп шады десеші. Мектепті *зіндік д%ст&рлі аидалары алыптас ан. >р о ушы к&ніне аладаы арнайы т*рт ж%не сегіз ша ырымды кроссты трассаларды еркін баындырады. Ата ты желая тар легін сонымен атар, спортты бизнес саласына штастыра білген: Мозес Киптануи, Тегма Лорупе, Асбель Кируилер райды. Шашасына ша ж паан ж&йрігі кім? Ол, %рине, Дэвид Лекута Рудиш. Есіміні м%шB&рлігі сонда, ол %лемдегі 800 м ашы ты та екі рет рекорд жаарт ан жалыз дарабоз. 2010 жылы >лем кубогы мен Африка чемпионатын жеіп алды. Б&кіл%лемдік жеіл атлеттер шеруінде ж%не жас*спірімдер арасындаы %лем біріншілігінде бірінші орынды иеленген. 2011 жылы Тэгуде *ткен %лем чемпионатында да бірінші орыннан сап т&зеген. Соы %лемдік рекордын 2012 жылы 9 тамызда «Тманды Альбионны» «Олимпик Стэдиум» аренасында жлдызды 800 метрлік ашытыта 1.40,91 тамаша крсеткішімен алтыннан ала таынып жаартты. Дэвид неб%рі 21 жасында Кения тарихында бірінші болып ИААФ сынысымен «>лемні е жас атлеті» атанды. 2010 жылы Кенияны «жыл спортшысы», Track ж%не Field News журналдарыны орытындысы бойынша «>лемні е &здік атлеті» атаын иелен-

Олимпиада өткен қала/жыл Токио (1964) Мехико(1968) Мюнхен(1972) Монреаль(1976) Москва(1980) Лос-Анджелес(1984) Cеул(1988) Барселона (1992) Атланта(1996) Сидней(2000) Афины(2004) Пекин(2008) Лондон(2012) Барлығы

ген, %кесіні сара жолын жаластырушы сайып ыран. >кесі Дэниэл Рудиш 1968 жылы Мехикода Кенияны эстафеталы рамасында (4×400) к&міс ал аны иеленген желая тарды бірегейі. Тіпті анасы да жеіл атлеттер атарында бой т&зеген. 1976 жылы Монреальда, 1980 жылы М%скеуде *ткен жазы Олимпиада ойындарына кениялы тар атыс ан жо . Алайда Лос-Анджелес пен Сеулде серпіліс таныт андарды легі жетерлік. Атап айтса , марафонда 2:10.47 к*рсеткішімен Сеулде к&міс медальді иеленген Дуглас Вакиихури мен 3000 метрге кедергілер ар ылы ж&гіруде екі олимпиададада жеімпаз атанан Джулиус Кариукиді! есімі ел тарихында елеулі орын алады. Енді мына ызы ты араыз, ызы ты дегенімізден г*рі ба ытты дегеніміз дрыс шыар. К&ллі кениялы тарды б*ріктерін аспана ла тыран с%т 1992 жылы Барселона т*рінде орын алды. И%, шыныменде, жеіс тырында ш бірдей кениялы$ желая , байра тарын, к*здеріне жас, ша тарына г&л алып, %уезді %нранны жетегімен к*к аспанны к*гіне к*терді. Мэтью Бирир (8:08.84), Патрик Санг (8:09.55) ж%не ола медаль ж&лдегері Уильям Мутан(8:10.74) 3000 метрге кедергілермен ж&гіруде алдына жан салмаан тарландар. Осы бір жлдызды кезеді то саныншы жылдары %лемні барлы БАL *кілдері жарыса, жанталаса жазан-ды. Кениялы ханшайымдарды да ж&гіру алаындаы жеістері толаай теіз. >рине, %ттеген-айы таы бар. Mткен асырдаы то саныншы жылдары елдегі дискриминациялы задара байланысты кениялы марафоншы ыздар к*ш легіне тек 1996 жылы Атлантада *ткен олимпиадада ілесті. К*штен суырылып жол бастаан, тыш кениялы марафоншы ызды есімі 5000 м ашы ты та (15:03.49) ола ал аны таынан – Полин Кон. Атланта олимпиадасы осылайша Кенияны аруларына а жол ашты. Жеіл атлетика тарихында, Кенияны, кешегі Лондон д&біріне дейін барлыы 12 аруы к*ш басында о тай бой т&зеп, ел оржынына 2 алтын, 8 кміс, 2 $ола салан. >йгілі марафоншы Кэтрин Нде-

Алтын 0 3 2 Қатысқан жоқ Қатысқан жоқ 1 4 2 1 2 1 6 2 23

Күміс 0 4 2

Қола 1 1 2

Барлығы 1 8 6

0 2 4 4 3 4 4 4 32

1 1 2 2 2 1 4 5 22

2 7 8 7 7 6 14 11 77

реба (2 к&міс), Вивиан Черуйот (1 к&міс, 1 ола), Приска Жепту мен «алтын ыздар» – Нэнси Лагатт ж%не Памела Джемиманы! есімі тарих бетінде м%гі жазылары ха . Кения мемлекеті &шін жеіл атлетикадаы %зірге «алтын кезе» 2008 жылы Бейжіде иеленген 14 медаль (6 алтын, 4 кміс, 4 $ола) болып табылады. «К&міс кезеі» деп 7 медаль (4 алтын, 2 кміс, 1 $ола) алан Сеулді айтса , &шінші жлдызды кезеді Мехикода оржына т&скен 8 медаль (3 алтын, 4 кміс, 1 $ола) райды. Кенияны жлдызды кезедері бнымен толастамайтынын да %лем жа сы біледі. Жалыз спорт т&рімен-а жаBанды мойындатып отыран кениялы тарды, алдына жан салмайтын ашы ты т&рлері: марафон (42 км 195 м), 10000 м, 5000 м, 3000 м, 800 м болып табылады. Айтулы кезедерді басты тласы, сайып ыран спортшыларды аламана баптайтын кім? Кения марафоншыларыны бас бапкері, к&ллі Африка рлыына есімі м%шB&р Джон Вельзиан 1959 жылы Qлыбританиядан оныс аударан. Араа бес жыл салып, Токио додасында алаш ы ш%кірті *з н%тижесін к*рсетті. Сонымен атар, Джон Вельзиан 1987 жылдан ИААФ аш ан Найроби аласындаы айма аралы даму орталыыны басшысы. Оны тымды жобаларын б&гінде Эфиопия (кениялы тарды басты арсыластары) ж%не соы жылдары Нигерия, От&стік Африка, Танзания, Эритре елдері кеінен пайдаланады. Дегенмен бас бапкерді жобалары *згелерге сатыланымен, кениялы тарды *зіндік табии арым- абілеттеріні пиясын ешкім б&гінге дейін аша алмады, аша алмайды да... Кенияа осы сырды кілтін ашпа ниетте %лемні т&кпір-т&кпірінен аншама зерттеушілер, журналистер, алымдар, тіпті д%рігерлерге дейін ат басын тіреген. Біра зерттеу нысаналары жауапсыз к&йінде ала берген. Тек кейбір д%рігерлер кениялы тарды ая тары « с тектес» болып келетінін арнайы медициналы жорамалдармен д%лелдеген. Ал географ алымдарды пайымдауынша, Кения мемлекеті, оны ішінде жлдызды спортшылар ауымы к*птеп шоырланан Эльдорето аласы теіз дегейінен ед%уір биіктікте (2000-2500 м) орналас анды тан, кислородты рамы *те таза, м*лдір болатындыына байланысты деседі. >рине, мндай жорамалдар *те к*п. Алайда, кениялы тарды бас алардан *згеше еш андай си ырлы байпа тары да, магиялы к&штері де жо . Тек саналарында «Ебек» деп аталатын аталы с*зді алтындай жазылып алуы, %лем к*ріпкелдеріні сырын а алмай ж&рген кілтіні коды!

Нұргүл АХАНҚЫЗЫ


16

МƏССАҒАН www.nurastana.kz

Бейсенбі, 17 қаңтар, 2013 жыл

ОҚЫП КӨРІҢІЗ!

ҚЫЗЫҚҚА ТОЛЫ ЖЕР-ЖАҺАН

Ортан қолмен ойнама, оңбайсың!.. Бұрындары ортан қолдың орны бөлек болыпты. Кейін ғой, бас бармақ басып озып, мақтаса да, даттаса да соны көрсететін күйге жеттік. Оған дейін өзге саусақтардан оқшырайып ұзын көрінетін ортан қолға қатысты «ортан қолдай азамат», «ортан қолдай үй» деген мадақ тіркестер қолданылған. Оны біз емес, қазақ әдебиетінің ортан қолдай өкілдері айтқан. Бала кезімізде «міне, мынау ортан ол, кішілерге амор ол. Т&ртеуіні# аасы, Білекті# 'лкен баласы» деген санаматы жаттай-тынбыз. Б"рін айт та, бірін айт, бес саусаты# бірі бола трып «ортан ол» деген айайлаан атты иеленуіні# &зі оны# авторитетін айын а#артып тр емес пе?! Б'гінгі к'нні# т'сінігіне ла т'рсек, б"лені# б"рі баса саусатара емес, ортан ола 'йір к&рінеді. Бір араанда бейк'н" к&рінетін ортан ол бей"деп белгі болып саналады-мыс. Ортан олы#ызды орынсыз шошайта берсе#із, басы#ыз дауа, алта#ыз айыппла к&мілуі м'мкін екен. Айыпплды айтасыз, темір тора тоытылып, бірнеше к'н ортан олы#ызды соры-ы-ы-ып жатуы#ыз к"дік. К'ні кеше ана бір д&кей шенеунікті# к&лігіне арап, ортан олын к&рсеткен азамат ы ораушыларды# аJарына ілінгенін к&зімізбен к&рдік емес пе?! Осыдан кейін ойнарсы#, ортан олмен?! Е# алаш ортан олды# адірін кетірген кім екенін естігенімізде, жаамызды стады. Бізді# эрамыза дейінгі асырда ана-мынау емес, ежелгі Грекиядаы Диоген деген данышпан Демосфен деген таы бір данышпана дшпандыын к&рсетіп, ортан олын «сыныпты» деседі. С&йтіп, Диогенні# д&рекілігіні# кесірінен д"режесі т'скен ортан ол сол жаманатты баандай 2 мы# 4 ж'з жылдан бері аралап келе жатыр-мыс. Кейде ойлайсы#, байс саусаты# не кін"сі бар деп. Таяуда африкалы бір футболшы гол соанына м"з болып, ортан олын шошайтып шыр айналып ж'гірген-ді. С&йтсе, ол жасыл ала#да желеп-жебеген атабабаларыны# "руаына алыс айтан т'рі екен. Футбол шенеуніктері бізді# ы ораушылардан да атал болып шыты, оларды# да танитыны ортан ол ана екен. Nлгі африкалы ойыншыны ала#нан уаны аздай, айыппл т&летіп, бірнеше ойына шеттетті. Бірер жыл брын Миланны# а ортасына ортан олды# м'сіні ойылды. аумалаан жртты# жаудыран сауалына м'сінші: «Кім алай т'сінгісі келсе, солай т'сінсін», деп шорт кесті. Ал сіз ортан олды алай т'сінесіз? Нұр ИСЛАМ

РЕКОРДТАР КІТАБЫНАН

3D үй Санкт-Петербургке бара алса#ыз, екіге айырылатын к&пірмен атар шабадан имаратты да к&ре кетуді мытпа#ыз. Ресейдегі Карелия бизнес она'йі – "лемдегі е# 'лкен 3D имарат ретінде тариха енді. она'йді# жалпы аумаы 15 682 м²-а те#, яни, екі футбол ала#ын алып жатыр. =имаратты бояп шыу 'шін 10 000 литр бояу пайдаланылды.

FIFA ойнаған озар Бірде 15 жастаы аылшын Якоб Габи інісімен компьютерге арсы ойнап, анша гол соа алатынын білмекке бекінеді. «Барселона» клубымен «Фулхэм»-ге арсы ойнаан Якоб алашы таймда 100 гол, екінші таймда 89 гол соып, екі таймны# орытындысы бойынша 189:0 есебімен же#іске жетті.

Аспандағы шамдар Мексиканы# Пуэбла аласында бір с"тте аспана мы#даан шам шырылды. Іс-шара бастала салысымен бір минутты# ішінде 1520 шам к&кке самап 'лгерді. Ал, жалпы 16 мы# шам аспана жол тартты. Шараны ж'зеге асыру 'шін 3 мы# ерікті мексикалы атысыпты.

Жолы болғыш адам The Daily Telegraph басылымы хорват Фране Селакты "лемдегі «е# жолы болыш адам» деп тауыпты. Франені# &мір тарихына к&з ж'гіртіп отырып, оны# жолы болыштыына айран аласы#. Е# "уелі Фране апаттан 1962 жылы аман алады. Сараево-Дубровник баытына атынайтын пойыз к&пірді# 'стінде рельстен шыып кетіп, &зенге лайды. Апат салдарынан 17 адам аза табады. Пойызда келе жатан Фране жааа ж'зіп шыып, аман алады. Енді бірде Селак ЗагребРиека баытына шатын DC-8 шаына мінеді. Nуеде шаты# есігі жлынып кетіп, 19 адам аза табады. Ал, Фране та#ажайып жадайда &лім аузынан тылады. Бдан кейін ол таы т&рт рет м'мкін емес жадайда тірі алады. Бірде Фране мінген к&лік ота оранса, келесіде &зі &ртенеді. Таы бірде оны автобус аып, "удем жерге шырып жібереді. Со#ы ретінде 'лкен ж'к к&лігі оны м"шинесімен бірге таптап кетіпті. «ыры жыл ырын болса да, ажалды &леді» деген рас шыар, Фране б"рінен аман алады. 2003 жылы Фране т#ыш рет лотерея ойнап к&рмекші болады. С&йтсе, оны# сатып алан билетіне тыс шыып, 600 мы# фунт-стерлингті алтаа басады.

♥СЕН MЕНІҢ СҮЙІКТІМСІҢ Өткен ай бойынша Нұрлыбектің СМС үздік деп танылды. Сезім жайлы болмасам да сыра аны, Жректі жрмін жиі ма малып. Білгі келсе саан деген сезімімді, К%ілімні ткпірінде траны аны. 87781515817

Махаббат биік тас, Оан ешкім шыа алмас. Шыады оан тек ана, &ол стасан екі жас. 87786833481

Сенен %зге ешкімді асамаймын, Жеіледі сені ойласам барша айым. Жаным, 9йгерім!!! Нартай, Тараз. 87784999892 СМС-іңді 8-775-476-42-35 нөміріне жолда да, 1000 бірлік ұтып ал!

БАСҚА БЛОГТАРДАН БАРЫМТА

«БЕТ АШАМЫН И ЖАБАМЫН! ХАБАРЛАСЫҢЫЗДАР!» «Бгін бейсенбі. Осыны 17 адама таратса, ерте жма болады». Ойпыр-ай! Бейсенбіден кейін жма болатынын Глзира айтпаса білмей келген екенбіз. ой, рысын! Тезірек бл хатты басалара жіберейік. Айтпашы, спам таратпа деп блданатындара да айтар жауабымыз дайын. «Удалить ет намасам, Игнора ты шыдамаса. Мені ешкім жотатпайды, Блогтар мені тотатпайды. "зім білем сатып алам, Т%сек салып жатып алам» (Думан) «&ыз дегені доп, бір тепсе жо» – деген уаныш т"різді жігіттер блогта ілік іздеп отыратын еді. уеке#е сауап болды, блогты ерттеп мінген бірнеше ыз оан жабылыпты. $ялып кетсе керек, уанышты блогтан айта к&рмедік. ыздар мен жігіттерді# тартысына Талат та араласып к&руге бекінген. Ол былай депті: «Ой, ойшы! «Махаббат!» деп сезімні жетегінде жрген ыздарды абайсызда «ар» деген абыройлы тймелері аытылып жатыр». Сол сол-а екен, ыз біткені Т*кее жабыланы. С*лден кейін Талат та «офлайна кетіпті» (Бекзат). Агенттен неше т'рлі «ке#ес» естуге болады. Соларды# бірнешеуін т'ртіп алан едік. Ат&беге бара алса#ыз, мынаны назарда ста#ыз: «Ат%беде сеть уа бастайды. С*лден кейін сетті сен уа бастайсы» (Алтынбек). Баланны# жазанына сенсек, «Шашы зын таздар» да болады екен. Алайда, агентте отыратындара да ке#ес керек болып алады кейде. «Жеешемнен срап к%рейінші. Айран бере ме, ст бере ме екен?» (Есен). Же#еше демекші, тойа асаба іздеп ж'рсе#із Слтанмен хабарласы#ыз. Оны# жарнамасы жарапа тр: «Бет ашамын и жабамын! Хабарласыыздар!». «Блогта лекция оымадаршы» (Глайым). М"ди, "скерден ашан келесі#? «Мына жата ыздар сені срап, анымды айнатып кампот ылып ішіп жатыр» (Мейрамбек).

Думан БЕКЕНОВ (Жалғасын келесі нөмірді алған соң оқисыздар!)

HYP ACTAHA Газетті есепке қою туралы № 8987-Г куəлікті 2008 жылғы 23 ақпанда Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі, Ақпарат жəне мұрағат комитеті берген.

Басқарушы компания – «Нұр-Медиа» ЖШС Бас директор Ерлан БАЙЖАНОВ Газет меншік иесі – «Рауан» баспа үйі» ЖШС Бас директор-Бас редактор Ғабит МҮСІРЕП Мекен-жайымыз: Астана қаласы, Кенесары көшесі 25 үй, 3-қабат, 308-бөлме Байланыс телефондары: 49-69-17 (Бас директор-Бас редактор) 49-69-19 (Бас ред. орынбасары) 49-69-27 (Секретариат) 23-08-01 (тілшілер) факс: 23-08-02 23-08-04 (бухгалтерия)

Электронды пошта: 2004@nurastana.kz Газет бейсенбі күні шығады. «Рауан» баспа үйі» ЖШС компьютерлер орталығында теріліп, беттелді. Тиражы 8960 дана Газет «БМ Баспасы» ЖШС-да (Астана қаласы, Жұбанов көшесі, 24/1) басылды.

Тапсырыс № 02


Nur Astana №2