Page 1

þwæÄ …eðk™wt …kýe y™u MðåA ‚{ks {kxu™e rn{kÞŒ™wt {w¾…ºk

Svavl>bn

ytõ 5 {u 2010

™{MŒu, Mðkð÷tƒ™™ku yk ytõ yk…™k nkÚk{kt Œu™k r™ÞŒ ‚{Þ õhŒkt Úkkuzku {kuzku {éÞku Au Œu ƒË÷ ûk{k õhþku, ykðŒk ytõÚke r™Þr{ŒŒk s¤ðkR hnu Œuðk Œ{k{ «ÞJ õheþwt. yk ytõ yk…™k nkÚk{kt ykÔÞku Au íÞkhu „h{eyu …kuŒk™wt hkiÿ MðY… Ëu¾kzðk™wt þY õhe ËeÄwt Au y™u y¾ƒkhku õu xu÷eðeÍ™™k ‚{k[khku{kt …eðk™k …kýe™e Œt„e y™u Œu™k õkhýu Q¼k ÚkŒk ‚ðk÷ku ͤõðk {ktzâk Au. yk ‚ðk÷ku {kºk «‚kh-«[kh {kæÞ{ku{kt ͤfŒk s ™Úke …ý {nÆTytþu õkuE ™u õkuE heŒu yk…ýk ‚nw™e StË„e ‚kÚku òuzkÞu÷k Au. …eðk™k …kýe™k «~™™u yk…ýu õux÷wt {níð yk…eyu Aeyu Œu ‚kiyu nðu ¾qƒ „t¼ehŒkÚke rð[khðk™e sYh sýkÞ Au. yk…ýk «ÞJku nt{uþk yíÞkhu «~™™ku Wõu÷ {u¤ððk {kxu™ku s nkuÞ Au. ¼rð»Þ™wt ¼rð»Þ{kt rð[khþwt yk s yk…ýe rð[khðk™e heŒ Au y™u yk heŒu yk…ý™u fâkt ÷kðe ™u Q¼k hk¾e ËeÄk Au? þwt yk…ýu yk…ýe ykðŒe …uZe™u õkuhe-Äkõkuh ®sË„e yk…ðk™e Au? ßÞkt õËk[ ykt¾ r‚ðkÞ fâktÞ …kýe ™ nkuÞ! yuðwt õnuðkR hÓkwt Au õu …]ÂÚð™k …uxk¤{kt ‚t„únkÞu÷k Œu÷™k sÚÚkk õhŒkt …ý …nu÷kt …uxk¤{kt ‚t„únkÞu÷k …kýe™ku sÚÚkku ¾Œ{ ÚkR sþu..... y™u yk™wt …rhýk{ þwt ? y™ks Wí…kË™ …h y‚h y™u..... ykuAk Wí…kË™™k õkhýu ¼kð ðÄkhku..... y™u yk¾hu ¼q¾{hku !!! yux÷u, ¼rð»Þ™e ðkŒ ¼rð»Þ …h Akuze Œku yk„¤ ðýo™ õÞwO Œu ƒnw ™Sõ™wt ¼rð»Þ... õu{ õu yk™k yutÄký yíÞkh Úke yk…ýu ‚ki þwt y™w¼ðe ™Úke hÓkkt ?... r™ýoÞ yk…ýku Au õu …kýe s{e™{kt WŒkhe™u yk…ýu ¼rð»Þ Œh-ƒŒh ƒ™kððwt Au õu õkuÁt-Äkõkuh.... rð[kheyu, y{÷ õheyu y™u «[kh õheyu..... ‚t…kËõ


: 2 :

y™w¢{ S ‚t…kËõeÞ

…kýe „eŒ 1

S …kýe y™u MðåAŒk™wt Mðkð÷tƒ™-

yk…ýku yrÄõkh yk…ýe sðkƒËkhe S MÚkkr™õ ‚úkuŒ ŒÚkk Œu™e sYheÞkŒ S r[ºkðkŒko S hküúeÞ „úk{eý hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{ S õku…™nu„™ ‚t{u÷™™ku õYý ytò{ S «~™ Œ{khku sðkƒ yk…ýku S ¿kk™ - „B{Œ S yk…™k «rŒ¼kðku

3 5 9 11 13 15 15 16

nu...ÄhŒe™kt …uxk¤u …kýe, {k™ð yu™u ÷u Au Œkýe, …]Úðe™u ™k …hŒ õhu õkuR ¾U[t ¾U[k Œkýt Œkýe, ¾U[t ¾U[k Œkýt Œkýe. nu...ÄhŒe™kt ¼tzkh ¾qxâkt Au, Sð™ s¤ ykÄkh ¾qxâkt Au, ÄhŒe {kt ™k neh ÷qxâkt Au, {k™ð™kt ƒ‚ ¼køÞ ¾qxâkt Au, {k™ð™kt ƒ‚ ¼køÞ ¾qxâkt Au. nu...Sð™™ku ykÄkh Au …kýe, ‚]üe™ku þý„kh Au …kýe, ‚kÚku {¤e ‚tõÕ… õhku õu Sð™e su{ ò¤ðþwt …kýe, Sð™e su{ ò¤ðþwt …kýe.

ze-3 ËkËk ‚knuƒ …„÷kt VT÷ux, ËkËk‚knuƒ …„÷kt {tËeh …k‚u, „wshkŒ Þw™eð‚eoxe hkuz, ™ðht„…whk, y{ËkðkË-9 Vku™: 079-26404709 , 26407870. R{uR÷- pravah@gmail.com

‚t…kË™ y™u «õkþ™ : «ðkn r[ºkktõ™: yu{. Akƒzk {wÿý: (VfŒ þiûkrýõ nuŒw {kxu {ÞkoËeŒ rðŒhý )

Mðkð÷tƒ™ ‚t…õo ‚h™k{wt : ‚t…kËõ ze-3, ËkËk‚knuƒ VT÷ux, ËkËk‚knuƒ …„÷kt {tËeh …k‚u, „wshkŒ Þw™eð‚eoxe hkuz, ™ðht„…whk, y{ËkðkË-9 Vku™: 079-26404709 Email: pravah@gmail.com


yr¼Þk™

: 3 :

…kýe y™u MðåAŒk™wt Mðkð÷tƒ™ yk…ýku yrÄõkh, yk…ýe sðkƒËkhe

„wshkŒ{kt …kýe™k MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe ‚ÇÞku nksh hÓkk nŒk. yk ƒuXõku{kt, …kýe y™u MðåAŒk™wt yt„u ÷kuõò„]rŒ õu¤ððk {kxu™wt «ðkn-ðkM{ku™wt ‚tÞwfŒ Mðkð÷tƒ™ yk…ýku yrÄõkh, yk…ýe sðkƒËkhe yuðk þe»koõ yr¼Þk™ nuX¤ yk ‚tÞwfŒ yr¼Þk™™u 400 „k{ku ‚wÄe ÷E sðk™wt ™¬e õhðk{kt ykÔÞwt. …qðo¼qr{õk «ðkn îkhk ™uxðrõO„, {krnŒe™e yk…-÷u, yÇÞk‚- yr¼Þk™™ku nuŒw ËMŒkðuSõhý ŒÚkk ™erŒ rð»kÞõ rn{kÞŒ suðk õkÞo¢{ku îkhk „úkBÞMŒhu …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk™k xõkW Wõu÷ {kxu ÷kuõykÄkrhŒ s¤ ÔÞðMÚkk Q¼e õhðk™k «Þí™ ÚkE hÓkk Au. MÚkkr™õ ‚úkuŒ y™u ÷kuõ ¼k„eËkhe îkhk s¤ ÔÞðMÚkk yt„u™e «ðkn™e yk õk{„ehe™k ¼k„ Mð\…u «ðkn îkhk Ëh ð»kuo su Œu ‚tðuË™þe÷Œk W¼e ÚkkÞ. ÷kuõku Œu™k yrÄõkhku {kxu sðkƒËkh rðMŒkh™k {wÆk ykÄkrhŒ yr¼Þk™ku™wt ykÞkus™ õhðk{kt ykðu rnŒÄkhõku ‚kÚku rn{kÞŒ õhŒk ÚkkÞ. Au. yu y™w‚tÄk™{kt «ðkn™e ‚ÇÞ ‚tMÚkkyku™u …kýe™k MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe {wÆu ‚½™ «Þk‚ku™e sYh sýkE hne nŒe. Ëhr{Þk™, „wshkŒ ‚hõkh™k …kýe …whðXk ‚r[ð ©e ðe. yu‚. „Xðe ‚kÚku™k «ðkn™e ‚ÇÞ ‚tMÚkkyku™k [[korð{þo Ëhr{Þk™, Œuyku ŒhVÚke …ý MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe™k {wÆu ‚ŒŒ nõkhkí{õ yr¼„{ òuðk {éÞku. „wshkŒ™kt „k{ku{kt ÷kuõ¼k„eËkheÚke …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk™e ‚÷k{Œe Q¼e õhðk {kxu «Þí™þe÷ ðkuxh yuLz ‚ur™xuþ™ {u™us{uLx yku„uo™kRÍuþ™ (ðkM{ku) ŒhVÚke …ý MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚™u «kuí‚kn™ ‚kt…ze hÓkwt Au. „wshkŒ{kt …kýe™e ÂMÚkrŒ™k ‚t˼uo MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe™k {wÆk™e „t¼ehŒk yt„u rð[khŒk y™u yk {wÆk yt„u ðkM{ku™e «rŒƒØŒk òuŒkt MÚkkr™õ †kuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe™k {wÆk ƒkƒŒu «ðkn-ðkM{ku ‚tÞwfŒ yr¼Þk™ õhe þõkÞ Œuðk rð[kh ‚kÚku ðkM{ku™k ‚e. E. yku. zkp. sÞ…k÷ ®‚½ ‚kÚku yuõ ƒuXõ õhðk{kt ykðe nŒe. íÞkh ƒkË, yk yr¼Þk™ yt„u ðkM{ku™k «kusufx rzhufxh ©e ykR. õu. Akƒzk ŒÚkk Œu{™k xe{™k ‚ÇÞku ‚kÚku rð„Œðkh [[ko ÚkE nŒe.

‚tÞwfŒ yr¼Þk™{kt MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe ƒkƒŒu ‚½™ «ð]r¥kyku Úkðk™e nkuE, ‚ki «Úk{ Œku Ëhuõ MŒh™e ‚{s ƒnw M…ü õhðk™e sYrhÞkŒ sýkE. MÚkkr™õ †kuŒku yux÷u þwt? yu …kÞk™k «~™Úke ÷E™u Œu™e sYrhÞkŒ, Œu™k «õkhku, Œu™k rðõk‚™k xuÂf™õ÷ rðõÕ…ku Œu{ s Œu™e ò¤ðýe {kxu™k xuÂf™õ÷ rðõÕ…ku ŒÚkk ‚k{krsõ WËknhýku rðþu ¾qƒ ŸzkýÚke [[ko ÚkkÞ Œuðe sYrhÞkŒ sýkE. yk Œ{k{ …k‚kyku™u «Úk{ hkßÞMŒheÞ õkÞoþk¤k îkhk y™u íÞkh ƒkË su Œu heSÞ™™k yk{, yr¼Þk™™k ykÞkus™ {kxu «ðkn y™u ðkM{ku™e ÷„¼„ rðMŒkh™e …rhÂMÚkrŒ ykÄkheŒ õkÞoþk¤kyku îkhk ykðhe 3Úke 4 ƒuXõ ÚkE nŒe. su{kt ðkM{ku™k r‚r™Þh yrÄõkheyku ÷uðk™ku «ÞJ õhðku Œuðwt ™¬e ÚkÞwt nŒwt. ŒÚkk «ðkn™k õkhkuƒkhe™k ‚ÇÞku ŒÚkk yLÞ ‚ÇÞku ŒÚkk xe{™k


: 4 : yk ‚t˼o{kt, …kýe y™u MðåAŒk™wt Mðkð÷tƒ™ yk…ýku yrÄõkh, yk…ýe sðkƒËkhe yr¼Þk™ îkhk, ‚ki ‚nÞku„eyku îkhk yuõ ‚{k™ ‚tËuþ „úkBÞMŒh ‚wÄe …nkU[u Œu {kxu ‚rnÞkhe ‚{s õu¤ððk™k nuŒwÚke 17, rz‚uBƒh'09™k hkus y{ËkðkË{kt „wshkŒ rðãk…eX ¾kŒu «ðkn y™u ðkM{ku îkhk ‚tÞwfŒ heŒu hkßÞMŒh™e õkÞoþk¤k Þkusðk{kt ykðe. õkÞoþk¤k{kt ™e[u {wsƒ™e ƒkƒŒku …h ‚n{Œe ‚ÄkR nŒe. l hes™÷ MŒhu ðkM{ku ŒÚkk «ðkn™e xe{ ‚tÞwfŒ heŒu yk õkÞoþk¤kyku™wt ykÞkus™ õhþu, suÚke heSÞ™Úke Œk÷wõk MŒhu ŒÚkk „úkBÞMŒhu MÚkkr™õ †kuŒku™k rðõk‚ y™u ò¤ðýe ƒkƒŒ ™ku yuõ s ‚tËuþku òÞ. l heSÞku™÷ õkÞoþk¤kyku ze‚uBƒh Úke òLÞwykhe'10 {kt …qýo õhðk{kt ykðu. l Vu ƒ ú w y kh e2010 ‚w Ä e{kt „úkBÞMŒh™wt «ðkn- ðkM{ku ‚tÞwfŒ yr¼Þk™ …qýo õhðk{kt ykðþu. l yk «ðkn-ðkM{ku ‚t Þ w f Œ yr¼Þk™ ytŒu ŒiÞkhe ƒŒkðŒk „k{ku™k village plan ƒ™kððk{kt ðkM{ku xu õ ™eõ÷ ƒkƒŒku {kxu xuõku yk…þu. l yr¼Þk™{kt MðåAŒk™k {wÆk™u y„úŒk¢{ yk…ðk{kt ykðþu. yk ƒkƒŒu „úk{ rðõk‚ rð¼k„ …k‚u™wt ò„]r¥k {kxu™kt ‚krníÞ™k W…Þku„ {kxu {wÏÞ ‚r[ð/f{eþ™h ©e hexkƒu™ ŒuðxeÞk îkhk ‚n{Œe yk…ðk{kt ykðe. l yk ‚tÞwfŒ yr¼Þk™™u ytŒu ŒiÞkh ÚkÞu÷k „k{ku™k ykÞkus™™wt Vuƒúwykhe 2010 {kt Úk™kh „úk{rðõk‚ rð¼k„ îkhk ykÞkuSŒ „úk{‚¼kyku{kt {tsqhe ÷uðk{kt ykðþu. yk {tsqhe ÷uðk™e «r¢Þk{kt «ðkn ‚ÇÞ ‚tMÚkk ŒÚkk ðkM{ku™e SÕ÷k / Œk÷wõk™e xe{ku „úkBÞMŒhu xuõku yk…þu. l „úkBÞ MŒh™k ykÞkus™™u y{÷eõhý ‚wÄe ÷R sðk «ðknðkM{ku ‚tÞwõŒ heŒu «ÞJþe÷ hnuþu. l «ðkn/ðkM{ku ‚tÞwfŒ heŒu 400 „k{ku ‚wÄe yk yr¼Þk™ ÷R sþu y™u y™u íÞkhƒkË yk 400 „k{ku{ktÚke ŒiÞkhe

ËþkoðŒk „k{ku{kt y{÷eõhý {kxu rðrðÄ rð¼k„ku ‚kÚku ‚tõ÷™ õhðk™e ¼qr{õk ¼sðþu. yk 400 „k{ku{ktÚke ŒiÞkh „k{ku™u …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk ƒkƒŒu Mðkð÷tƒe ƒ™kððk™k «ÞJ îkhk …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk {kxu™k ‚hõkhe rðrðÄ rð¼k„ku™e Þkus™k™k ‚tõ÷™™wt r™Ëþo™ W¼wt õhðk™ku Au. yk yr¼Þk™ Ëhr{Þk™ 400 sux÷kt „k{{kt rðrðÄ ‚tMÚkkyku îkhk rðrðÄ «ð]r¥kyku õhðk{kt ykðu Au y™u yr¼Þk™™u ytŒu su „k{ku{kt ÷kuõku MÚkkr™õ ‚úkuŒ™k rðõk‚ {kxu™e õk{„ehe õhðk ŒiÞkh nkuÞ Œu „k{{kt s\he …„÷kt™wt ykÞkus™ ŒiÞkh ÚkkÞ Œuðwt rð[khðk{kt ykÔÞwt Au. „wshkŒ™k „úk{rðMŒkhku{kt …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk {kxu™e sux÷e Þkus™kyku õkÞohŒ Au Œu{™e ðå[u ÞkuøÞ ‚tŒw÷™ y™u ‚tõ÷™ ‚kÄe™u „úk{MŒh™e Þkus™kyku {kxu ™kýkõeÞ ‚nkÞ {u¤ððk{kt „k{ku™u {ËËY… Úkðk™wt …ý yk yr¼Þk™{kt rð[khðk{kt ykÔÞwt Au. yk ƒkƒŒu ‚½™ rð[kh õhŒkt yuðwt ÷køÞwt õu yk yr¼Þk™™ku ‚tËuþku ÷E s™kh Ëhuõ™u „úk{rðõk‚ rð¼k„™e su …ý Þkus™kyku{kt …eðk™k …kýe y™u MðåAŒk™k {wÆkyku ykðhe ÷uðkÞk nkuÞ Œu Ëhuõ Þkus™kyku rðþu™e {krnŒe yk hkßÞMŒheÞ õkÞoþk¤k{kt yk…ðe òuEyu. yk yr¼Þk™™u ytŒu ykuAk{kt ykuAkt 50 „k{ku{ktÚke MÚkkr™õ ‚úkuŒ™k rðõk‚ {kxu™e Ëh¾kMŒku ykðu y™u Œu{™u ‚tõÕ… õhe™u y{÷eõhý ‚wÄe …nkU[kzðk {kxu «ðkn ðkM{ku ‚tÞwfŒ heŒu «Þí™ õhþu. nk÷ yk yr¼Þk™ …qýo ÚkR [wfâwt Au. 400 {ktÚke ÷„¼„ 100 „k{ku{ktÚke MÚkkr™õ ‚úkuŒ™k rðõk‚ {kxu™e Ëh¾kMŒku („úk{ …t[kÞŒ/„úk{Mk¼k™kt Xhkð MðY…u ) ykðu÷ Au. nðu {níð™e õk{„ehe yu Au fu yk su „k{ku{ktÚke …kýe y™u MðåAŒk yt„u™kt ykÞkus™ku ykðu÷ Au Œu yt„u ÞkuøÞ õkÞoðkne {kxu ‚ŒŒ «ÞJ ÚkkÞ. «ðkn™e sðkƒËkhe yne …qhe ÚkŒe ™Úke …htŒw ðkM{ku y™u „úk{ rðõk‚ rð¼k„™e sðkƒËkhe þY ÚkkÞ Au.


: 5 :

MÚkkr™õ †kuŒ ŒÚkk Œu™e sYrhÞkŒ rðõk‚ ™e su rËþk ‚hõkhkuyu …õze Au yu{kt. s¤, s{e™ ŒÚkk st„÷™k ‚úkuŒku …h „k{zk™e «ò …kuŒk™ku ytõwþ „w{kðe hne Au. rðõk‚™e …rh¼k»kk yuðe õhe Au õu ykrÚkoõ rðõk‚ {kxu ykiÄku„eõhý sYhe ƒ™u Au. y™u ykiãkur„õhý {kxu ¾™es ™e sYh …zu Au. ¾™es st„÷ku™e ™e[u ËxkÞu÷wt Au ŒuÚke st„÷ku õk…e ™k¾ðk …zu Au. yk{ Œku ‚ËeykuÚke st„÷ …h ÷kuõku™kt nõõku nŒk. st„÷ku ¾k™„e {k÷eõku™k ™ nŒk …ý Œu™k W…Þku„™ku nõõ ÷kuõku™ku nŒku. yuðe s heŒu „k{™kt Œ¤kð, õqðk, ðkuõ¤k, ðnuý, ™k™e ™Ëeyku, ðkð Œu{s [rhÞký õu „ku[h yuðe „k{kŒ s{e™ku …h, „k{™kt ÷kuõku™ku ‚k{wËkrÞõ nõ nŒku. ¾uŒe {kxu ŒÚkk Wãku„ku {kxu s{e™, st„÷ ŒÚkk …kýe™k ‚úkuŒku …h …nu÷kt ‚hõkhu õƒòu õÞkuo …Ae ¾k™„e {kr÷õe nõ ÷kuõku™u yk…ðk™e þYykŒ õhe. AuÕ÷k Ëþ ð»ko{kt ykðe ÷nkýe ‚hõkhu {kxu …kÞu õhe Au. y÷ƒ¥k yk{kt rðõk‚ Œku ÚkkÞ Au …htŒw {kuxk ¼k„u yk rðõk‚ …i‚kËkh ŒÚkk ð„Ëkh y™u þnuhku{kt hnuŒkt Wãku„…rŒyku™ku s ÚkkÞ Au. yk ÷u¾{kt yk…ýu s¤ yux÷u …kýe™kt MÚkk™eõ ‚úkuŒku …h rð[kh õheþwt. Œ{™u ÏÞk÷ nþu sÞkhu ¼khŒ Ëuþ ykÍkË ÚkÞku y™u Œuðe s heŒu „wshkŒ hksÞ™e MÚkk…™k 1960 {kt ÚkR íÞkhu {kuxk ¼k„™kt „k{ku …eðk™k …kýe™e ƒkƒŒu Mðkð÷tƒe nŒk. 18 nòh Úke ðÄw „k{ku{kt {ktz 1500 õu 1700 „k{ku ™…kýeÞk õu †kuŒ ð„h™kt „k{ku nŒk. yksu 50 ð»ko™kt ytŒu sÞkhu Mðýeo{ „wshkŒ Wsðýe õhe hÓkwt Au íÞkhu Ëh ð»kuo 8000 „k{ku{kt …eðk™kt …kýe™e yAŒ W¼e ÚkkÞ Au. yk™u yt„úuS{kt ™ku ‚ku‚o „k{ku õnuðkÞ Au. „wshkŒ ™‚eƒ ‚khk Au õu …kA÷k A ð»kkuo ðh‚kË™e ÿüeyu ‚k{kLÞ Úke ‚khk hnÞk Au. [k÷w ðh‚u yAŒ suðwt õux÷kõ rðMŒkhku{kt Au. ykðŒk W™k¤k{kt …kýe™e ƒq{

…zðk™e Au. ykðwt õu{ ƒLÞw õu 50 ð»ko …nu÷kt „k{™k ÷kuõku …eðk™k …kýe™kt {wÆu Mðkð÷tƒe nŒkt y™u su{ su{ „wshkŒ™ku ykrÚkoõ rðõk‚ ÚkŒku „Þku Œu{ Œu{ ™ku ‚ku‚o õu ™…kýeÞk „k{ku™e ‚tÏÞk{kt ðÄkhku ÚkÞku? ‚hõkh …k‚u yk™ku sðkƒ ŒiÞkh Au, ðMŒe ðÄkhku. ðkŒ ‚k[e Au ðMŒe ¾hu¾h ðÄe Au 1960 {kt „wshkŒ™e 1 õhkuz™e ðMŒe ‚k{u 2001{kt …kt[ õhkuz y™u nðu 5.50 õhkuz ÷kuõku Au, …htŒw yu …ý ™kUÄeyu …eðk-ðk…hðk {kxu sYhe …kýe õw÷ …kýe ð…hkþ™k 5-7 xõk s Au. …eðk™k …kýe™u «kÚk{eõŒk yk…eyu Œku ykð™kh ‚Uõzku ð»kkuo{kt …eðk {kxu …kýe ¾qxðwt òuRyu ™ne. ŒuÚke ðMŒe™kt ðÄkhk™kt ÷eÄu …eðk-ðk…hðk™kt …kýe™e yAŒ ™Úke. „k{ku ™…kýeÞk ÚkÞk yu{kt {kuxwt õkhý õ]r»k™ku y‚tŒw÷eŒ rðõk‚ Au. {kuxk,{æÞ{, ™k™k zu{ku îkhk ‚ª[kE ŒÚkk …nu÷kt õqðk y™u …Ae ƒkuh îkhk Œ¤™wt …kýe ¾u[ðkÚke õqðk™k Œ¤ ™e[k „Þk y™u ‚wõkÞk. yk{ õwðk™ku †kuŒ ‚wõkR „Þku. Œ¤kðku y™u ðkuõ¤k{kt …kýe ¾wxâk yu™wt {wÏÞ õkhý yu nŒwt õu „k{™e yk‚…k‚™kt st„÷ku õ…kÞk y™u …kýe ð»ko Ëhr{Þk™ Í{e™e Œ¤kðku{kt, ðkUõ¤kyku{kt ykðŒwt ƒtÄ ÚkÞwt. ykX {k‚e ŒÚkk ƒkh {k‚e ™Ëeyku [ku{k‚e ÚkR „R. yuðe s heŒu ‚hõkhu „ku[hÚke {ktze õnuðkŒe ƒe™Wí…kËõ s{e™ku yÚkðk ¾uze ™ þõkÞ yuðe …zŒh s{e™ku ‚ktÚkýe{kt s{e™ rðnkuýk {sqhku ™u yk…e. ƒeswt „k{™kt ÷kuõkuyu „k{kŒ s{e™ku …h ˃ký õÞwO. ‚{ks™e ykt¾™e þh{ y™u õkÞËk™e ƒeõ ƒuW ykuAkt ÚkÞk. ÷kuõku™u ¾k™„e heŒu {kr÷õ Úkðk{kt h‚ òøÞku. ðÄw{kt yk„¤ sýkÔÞwt Œu{ ‚hõkhu nðu Œku yk s{e™ku Wãku„ku ŒÚkk {kuxk ¾uzqŒku ™u yk…ðk™wt þY õÞwO. „k{ sÞkhu ðMÞk íÞkhu ¾uzký nuX¤ s{e™ku ðkðŒk …nu÷k ¾uzqŒkuyu s{e™ku{kt …kýe™ku r™Œkh òuÞku nŒku Œu «{kýu yux÷u s¤ †kð (Catchment) rðMŒkh™e ‚{s õu¤ðe …kýe™kt ðnuýku òuR s{e™™wt ykÞkus™ õhu÷ nŒwt. su rðMŒkhku{kt ÚkR™u …kýe Œ¤kð-


: 6 : õwðk-ðkuõ¤kt{kt ykðu Œu …kýe™k hMŒk ¾wÕ÷kt hk¾e ƒeS s{e™ku{kt ¾uŒe õhŒkt. yk MÚkkr™õ ¾uzqŒku™e ðkuxhþuzÚke ‚{s nŒe. Œu™k ykÄkhu Œ¤kð ð„uhu ƒkhu {ne™k ¼hkÞ÷kt hnuŒkt. s{e™ku™kt ˃ký ŒÚkk Œu™k Œu™k ¾k™„eõhý ÷eÄu Œ¤kð ŒÚkk Œu™kt suðk ƒkh{k‚e ‚úkuŒku ‚wõkÞk. yk{ „k{u …kýe rðþu™wt Mðkð÷tƒ™ ¾kuÞwt.

ykÞkus™ õhe …eðk …kýe™wt Mðkð÷tƒ™ nkt‚÷ ÚkR þõu y™u Œu s õhðwt òuRyu. yks™kt ‚{Þ{kt ‚hõkh™e yk y„íÞ™e Vhs Au. …eðk™k …kýe™k {wÆu òu „k{ku Mðkð÷tƒe ™nª ÚkkÞ Œku yk „k{ku{kt ƒeòu rðõk‚ …ý YtÄkR sþu y™u {kuxk Í„zk W¼k Úkþu. ðh‚kË™wt …kýe …õze, st„÷ku Vhe SðtŒ õhe, Œ¤kðzk ôzk õhe, …kýe™kt õqðk rh[kso õhe Œ{k{ MÚkkr™õ †kuŒ™u SðŒk õhðk™wt õk{ yux÷u …kýe™wt Mðkð÷tƒ™ y™u Œu s rðõuLÿeŒ ykÞkus™™ku ÷kuõŒtºk{kt ÷kuõ «rŒr™Äeyku™e ‚hõkhku h[kR Œu{kt yuõ yntõkh ©uc ™{q™ku nkuR þõu. òøÞku y™u ƒeswt ‚MŒe «r‚æÄe™k hMŒk ¾wÕÞk. yntõkh ™kýkt þrõŒ ŒÚkk xuõ™ku÷kuS™ku. yk™k òuhu yk…ýk Äkhk‚ÇÞku ŒÚkk ðMŒe™e ‚{MÞk ƒeS heŒu Au. ðMŒe ðÄkhu Œku Au s y™u ðÄðk™e ‚kt‚Ëkuyu yuðe „w÷ƒkt„ …kuõkhe õu „k{™kt ÷kuõku Œ{u …kýe™e …ý Au. …htŒw ‚kÚku ‚kÚku ðMŒe™e …kýe™e sYrhÞkŒ …ý ½ýe ®[Œk þk {kxu õhku Aku? y{u ƒuXk Aeyu ™u yk {kuxk ƒtÄ þu™k ƒË÷kR Au y™u ðÄe Au. yksu òu „wshkŒ™e ðMŒe 5.5 õhkuz …h ƒktÄðk™k? yk ðes¤eÚke [k÷™kh ‚ƒ{‚eoƒ÷ …t…™k òuhu ÂMÚkh ÚkR òÞ y™u ykð™kh 50 ð»kkuo{kt …ý yu™e yus hnu Œku ƒkuh õhe …kýe A÷õkðe ËRþwt. sqÚk …kýe …whðXk Þkus™k ŒÚkk …ý yksu 5.5 õhkuz {kxu òu {kÚkk ËeX …kýe hkus™k 30 r÷xh ™nuhku îkhk „k{ku™u òuRyu Œux÷wt …kýe yk…e ËRyu. yk yntõkh ð…hkŒw nkuÞ Œku 50 ð»ko …Ae Œu sYrhÞkŒ 100 õu 150 r÷xh y™u Œu™kt y™wY… «Þk‚ku™kt ÷eÄu „k{™k ÷kuõku™u …kuŒk™k nkuR þõu. ykðku yk…ýku y™w¼ð hÓkku Au. ykx÷k {kuxk sÚÚkk{kt Mðkð÷tƒ™ rðþu „kihð y™u ©Øk ƒuW sŒe hne. „k{ku™kt …kýe™e ÔÞðMÚkk™wt õk{ ‚hõkh …ý ™ õhe þõu. õkhý õu su „k{ku …eðk™kt …kýe™kt {wÆu ‚hõkh …h ykÄkh hk¾ðk ÷køÞk ™Ëeyku™u yk…ýu ƒkh{k‚e {k™Œk nŒk Œu nðu ykX{k‚e õu y™u yk MÚkkr™õ hksr™Œe™ku {kuxku {wÆku ƒ™e „Þku. ‚hõkh™e [ku{k‚e ÚkR „R Au. yk ƒkƒŒu …rhÂMÚkrŒ nS ƒ„zðk™e s Au. ™kuõhþkne ŒÚkk Rs™uhku™u yk{kt ½e- õu¤k ÚkÞkt ŒuÚke …eðk™wt Œ¤™k …kýe ôzk-ôzk „Þk Au y™u …eðk ÷kÞõ hÓkk ™Úke. …kýe Œu yks™e hks™erŒ ŒÚkk ™kuõhþkne{kt yuõ {níð™wt V÷kuhkRz™e {kºkk, xe.ze.yu‚.™e {kºkk y™u nðu Œku ÷kunŒíð MÚkkr…Œ rnŒ Au. ŒÚkk …khk™e {kºkk …ý Ëu¾kðk {ktzþu, ¼khŒ™kt ½ýk rðMŒkhku{kt AuÕ÷k ºke‚ ð»kkuoÚke yk…ýu {kuxe ƒtÄ-™nuh Þkus™kyku ŒÚkk sqÚk …kýe …whðXk Þkus™kykuÚke ðkõuV Aeyu. yk…ýu òýeyu Aeyu õu ‚hõkhku …qhŒwt …kýe,¾kºke…wðoõ y™u ‚{Þ‚h õkuR …ý ‚tòu„ku{kt …wY …kze þõŒe ™Úke. ™{oËk™k ™eh ykÔÞk …Ae …ý …eðk™kt …kýe™e ðnU[ýe ŒÚkk Œu™e …qŒoŒk rðþu þtõkyku s Au, …Ae ¼÷u™u ‚hõkhe yktõzkyku Œu™ku «[kh „w÷kƒe r[ºkku Ëkuhu. Ëqh Ëqh™k „k{ku{kt hnuðwt y™u ykðe õuLÿeŒ …kýe™e Þkus™k™k ykÄkhu Sððk™wt ykÞkus™ õhðwt, yk™k õhŒk {kuxwt {w¾ko{e¼Þwo …„÷wt ƒeswt nkuR ™ þõu. ŒuÚke yk…ýu ‚ki „úk{ðk‚eykuyu …eðk™k …kýe™k {wÆu Mðkð÷tƒe Úkðwt s …zu yu{ Au. yuðe Úkkuzeõ søÞkyku õu „k{ku yuðk nþu õu sÞkt ƒnkhÚke …eðk™wt …kýe ÷kððwt …zu yu{ nkuÞ. ƒkõe Œku …zŒk ðh‚kË™k ykÄkhu ‚h‚

Œku Au s. …kýe™e ¾hkƒ „wýð¥kk {ktË„e y™u {]íÞw ƒÒku™kt Ëhku{kt Íz…Úke ð]rØ õhþu. ƒeswt, y™u ðÄkhu y„íÞ™ku {wÆku „k{™e ƒnkhÚke Ëqh ËqhÚke ™nuhku yÚkðk …kR…÷kR™ îkhk …kýe ÷kððk™ku Au. rð¿kk™ y™u xuõ™ku÷kuS™k ™k{ku™e {kuxe ƒzkþ nktõÞk ƒkË …ý yk™wt ‚t[k÷™ Œku {ký‚u s õhðk™wt hnu Au. yk…ýk ƒÄk™ku y™w¼ð Au õu sÞkt ‚wÄe ‚hõkh îkhk …kýe …nku[kzðk™wt õk{ ÚkÞwt Au y™u/yÚkðk yksu …ý ÚkkÞ Au Œu{kt ƒq{ku s …zu Au. …kýe …nku[Œwt ™Úke. yk…ýu ÞkË hk¾eÞu õu …whŒw …kýe, ‚{Þ‚h …kýe y™u ¾kŒhe…wðoõ™ku …whðXku …kýe …whðXk™kt ‚wðýo ™eÞ{ku Au. yk{kt Œku ‚hõkh r™»V¤ s ™eðzu Au. xqtõ{kt õnw Œku …eðk™k …kýe™u {wÆu Mðk÷tƒ™ yux÷u „k{™kt {kxu …kýe „k{{ktÚke s yux÷u sYhe Au õu... 1. ƒnkh y™u õnuðkŒk {kuxk ‚úkuŒku{kt …kýe ½xŒwt òÞ Au. y™u Œu™u ðnu[ðk{kt ‚MŒe hks™irŒõ «r‚rØ {u¤ððk™ku «Þk‚ Ëhuõ


: 7 : ‚hõkh [÷kð™kh …ûk õhu Au ŒuÚke Œu rð&ðk‚ õhðk ÞkuøÞ õu ¼hku‚k…kºk ™Úke. 2. ‚hõkh yÚkðk ƒkuzo õu r™„{ ykðe õuLÿõ]Œ y™u …kýe …whðXk™e {kuxe Þkus™kyku™wt ‚t[k÷™ ‚khe heŒu õhðk{kt r™»V¤ r™ðze Au. …khõe ykþ ‚Ëk r™hkþ ykðwt s ÚkÞwt Au. 3. „k{MŒhu …ý …kýe™ku {kºk ¾uŒe {kxu ƒuVk{ W…Þku„ õh™khk ƒkuh™k {kr÷õku™e ‚k™ …ý Xuõkýu ÷kððk™e sYh Au y™u „k{ …kuŒk™k …kýe™e ÔÞðMÚkk òŒu õhu Œku Œu™k suðku W¥k{ yuõuÞ W…kÞ ™Úke. 4. yks ‚wÄe™k RrŒnk‚ y™u y™w¼ð yuðwt õnu Au õu Ëhuõ „k{ (÷„¼„) …kýe™e ƒkƒŒ{kt Mðkð÷tƒe nŒwt y™u …kýe™ku †kuŒ þkuæÞk …Ae s „k{ku ðMÞk Au Œu ‚úkuŒku™u ™ðSð™ yk…ðk™e sYh Au. 5. Ëhuõ „k{u òu …kuŒk™w yÂMŒíð xõkððwt nþu Œku …kuŒk™k ‚e{ y™u Œu™e yk‚…k‚™k s¤,s{e™ ŒÚkk …kýe™wt ‚thûký õhðwt …kýe …whðXk {kxu yksu su Œtºk „kuXðkÞw Au Œu ¼k„eËkhe …zþu. ðh‚kË sux÷ku …zu Œux÷ku Œu™u …õze™u …kuŒk™k 12 (participatory) ðk¤w nkuðk™ku Ëkðku õhu Au Œu y{wõ ytþu ‚k[wt {ne™k™k …kýe™e ÔÞðMÚkk òŒu W¼e õhðk™e ÚkkÞ Au. Au. …ý nS Œu ÷kuõkr¼{w¾ ™Úke. W…hÚke ™e[u ykð™kh y™u ‚¥kk MÚkk™™u õuLÿ{kt hk¾e™u ™e[u nwõ{ [÷kð™kh s Au. ™kUÄ…kºk ykx÷wt ‚kt¼¤e™u ‚hõkh yu{ õne þõu õu ‚kÁt y{u Akuze ËRyu, ƒkƒŒ yu Au õu sux÷e ¼k„eËkhe „wshkŒ ‚hõkh™k Œtºkku ŒÚkk su™u su õhðwt nkuÞ Œu õhu. Ëhuõ „k{ …kuŒk™k …kýe™wt õhe ÷u, y{u ‚tMÚkkyku {khVŒ ðÄkhe þõkÞw Au Œux÷wt ¼khŒ™kt yLÞ Awxk. ÷„¼„ ykðwt ð÷ý ‚hõkh Ähkðu Au sÞkhu …ý MÚkkr™õ hksÞku{kt òuðk {¤Œwt ™Úke. yk{ yuõ MŒhu yk…ýu yk…ýk †kuŒ™k rðõk‚™e ðkŒ ykðu íÞkhu. …htŒw ‚hõkh ykx÷e hksÞ™e ‚hõkh™u ÄLÞðkË y™u yr¼™tË™ yk…ðwt ½xu …htŒw ƒeS ƒusðkƒËkh ÚkkÞ Œu …k÷ðu Œu{ ™Úke. yu™k ™e[u {wsƒ™k {wÏÞ ƒksw, ykx÷wt …qhŒwt ™Úke Œuðwt ¼kh…wðoõ õnuðwt …zu Œu{ Au. yksu su õkhýku Au. ‚„ðz ¼k„eËkhe yt„u „kuXðkR Au Œu ™e[u {wsƒ Au. 1. yksÚke 50 ð»ko …nu÷kt su ÂMÚkŒe nŒe Œu ÂMÚkŒe yksu hne ™Úke. s¤, s{e™ y™u st„÷™kt ‚úkuŒku …h õkt Œku {kr÷õe nõ™k «~™ku Q¼k ÚkÞk Au õkt Œku Œu™ku ™kþ ÚkÞku Au. ‚hõkhe ˾÷„ehe y™u ‚k{kLÞ {ký‚™e ÷k÷[ yk ƒÒku yu MÚkkr™õ õwËhŒe ‚t‚kÄ™™ku ûkÞ õÞkuo Au. Œu™u …kAwt SðŒkt õhðk{kt ðkh ÷k„þu. ŒuÚke ‚hõkh y™u ÷kuõ ‚nkÞ™e sYh Au. 2. ‚hõkhu ÷kuõku™u ykr©Œ ƒ™kðe™u Mðkð÷tƒ™™e rËþk™e rðYæÄ ÷R „Þ Au Œu{™u …÷xkðŒkt ðkh ÷k„þu. 3. MÚkkr™õ ‚úkuŒku™u Vhe SðŒkt õhðk {kxu {kuxk õË™wt {qze hkuõký òuRyu su yksu „k{ku{ktÚke ™eõ¤e þõu Œu{ ™Úke, yk{kt {kºk ©{Ëk™Úke [k÷u yuðwt ™Úke.

1. ‚hõkh …kýe™k †kuŒ sðkƒËkhe …kuŒu ÷u Au y™u Œu „k{™ku s nkuÞ Œu sYhe ™Úke. W÷xwt {kuxk¼k„u Œu ƒnkh™ku †kuŒ y™u yrŒ Ëwh™ku †kuŒ Au Ëk¾÷k Œheõu ™{oËk™k ™nuh™kt …kýe. 2. ¼k„eËkhe™ku ‚hõkh™ku yÚkðk Œu™e ‚tMÚkkyku yuðku yÚko õhu Au …kýe „k{™k …kËh ‚wÄe „k{ ÷kððk™wt õk{ ‚hõkh™wt s. …Ae „k{{kt …kýe ‚t„ún õhðk {kxu xktõe/Œ¤kð õu su õhðwt nkuÞ Œu ƒÄk{kt {qze ‚hõkh™e, …ý y{÷ …kýe ‚r{rŒ™wt yux÷u „k{™wt. …Ae [÷kððk™wt, …kýe™k …i‚k W½hkððk™k s{k õhkððk™k, rn‚kƒ hk¾ðk™wt, …whðXk™e „k{{kt ÔÞðMÚkk „kuXððe [÷kððe Œu ƒÄw „k{ (…kýe ‚r{rŒ)õhu. yk [ku¬‚ rðõuLÿeŒ ykÞkus™ ŒhV™wt yuõ …„÷wt Au …htŒw õw÷ Mðk÷tƒ™ ŒhV™wt …„÷wt ™Úke.


: 8 : 3. W…hkuõŒ yk¾e ÔÞðMÚkk{kt „k{™e Þkus™k™u {tsqhe yk…ðk™e ‚¥kk õ÷uõxh™e Au y™u õ÷uõxh™u ‚÷kn yk…™kh rsÕ÷kõûkk™e ‚r{rŒ Au su{kt Rs™uhku ŒÚkk yrÄõkheyku™e ƒku÷ƒk÷k Au. Œu{™wt s [k÷u, ÷kuõku™wt ‚kt¼¤ðk™wt …ý ™nª Œu{kt …ý ƒnu™ku™wt Œku ¼køÞu s ‚kt¼¤u. yk yk¾ku «~™ ƒnu™ku™ku ÚkkÞ Au y™u Œu{™u s yð„ýðk{kt ykðu Au yk Ëeðk suðwt M…ü Au. õ÷uõxh õ[uhe y™u rsÕ÷k ‚r{rŒ MÚkkr™õ †kuŒ™k rðõk‚™e Þkus™k™e ¼køÞu s {tsqhe yk…u Au. MÚkk™eõ †kuŒ™k rðõk‚™e Ëh¾kMŒ™u V„kðe s Ëu Au. yk™wt õkhý yu Au yk hks™irŒõ r™ýoÞ Au. yk…ýk ƒÄk …ûk™k ™uŒkyku …eðk™k …kýe {kxu sYhe {qze hkuõký õuLÿõ]Œ heŒu s õhðk {kt„u Au y™u Œu …ý xuõ™ku÷kuS™k ™k{u. yk{kt ‚¥kk™ku ŒÚkk ™kýk™ku ƒÒku™ku À ¼ük[kh Au. su{kt ‚hõkh, hks™uŒkyku ŒÚkk y{÷Ëkhku™e r{÷e ¼„Œ ÚkR òÞ Au. yk ™k„[wz{ktÚke sÞkt ‚wÄe ™ ™eõ¤kÞ íÞkt ‚wÄe Mðkð÷tƒ™ þfâ ™Úke.

yk™u y{÷{kt {wõðk™e ðkŒ ykðu Au íÞkhu {qze hkuõký™k {wÆu ‚hõkh …eAu nX õhe hne Au su yV‚ku‚™e ðkŒ Au. 3. …kýe ‚r{rŒyku ƒ™kðe Ëuðk™wt õk{ {kºk {kÚkk „ýkðe õk„¤ …h õhe Ëuðk™wt ™Úke. ½ýe søÞkyu ‚hõkh™u yk™kÚke ‚tŒku»k Au …htŒw ‚khe NGO õu su™u ‚hõkh ISA Œheõu …kýe …whðXk™k õk{{kt yku¤¾u Au Œu™u ™Úke y™u ‚hõkhu ykðe ISA™ku …kz òuRyu ™nªŒh, õk„¤ W…h su{ ð]ûkkhku…ý ÚkR „wshkŒ™ku 1.5 „ýku rðMŒkh ð]ûkkuÚke AðkR „Þku Au Œuðe 18,000 „k{ku 24000 …kýe ‚r{rŒyku hkŒkuhkŒ W¼e õhðk{kt ðkh ÷k„u Œu{ ™Úke. y÷ƒ¥k, õux÷eõ „k{ nkuÞ íÞkt Wõhzku nkuÞ Œuðk ¼kðu ½ýe ¼úü ŒÚkk r™ckne™ NGO ykðk Ëu¾kðku õhu …ý Au …ý Œu™ku Ëk¾÷ku ÷R ‚hõkh ƒÄk NGO/ ISA …h [Ze ƒu‚u y™u …kuŒk™wt ÄkÞwO s õhu Œu ƒhkƒh ™Úke. 4. ‚hõkhe y{÷Ëkhku nS yuðk yntõkh{kt s Au õu yk ƒÄe ISA yk…ýe „w÷k{ze Au y™u yk…ýu ƒu …i‚k ™kt¾eyu h¤þu y™u hkux÷k ¼u„k Úkþu. ŒuÚke ºkeòu y™u AuÕ÷ku {wÆku „wshkŒ™kt ‚t˼uo s yk…ýu õneyu Œu{ õhu õu{ ™nª? yk ÏÞk÷ {níð™ku Au. „wshkŒ{kt ƒeò ûkuºk™e su{ {ktÚke ‚hõkhe {nuõ{u r™ckÚke ™eõ¤e sðwt MðirAõ ‚tMÚkkyku suðwt „wshkŒe ™k{ …ý òuRyu. nk, NGO/ ISA Vhs [qõu, ™kýkõeÞ nðu NGO ÚkR „Þwt Au Œu™e ¼k„eËkhe™ku ÔÞðnkh [kuϾku ™ hk¾u Œku Œu™k õk™ …õzðk, Œu{™u õkZðk Œu{kt ‚ki Au. ‚hõkh™k y{wõ Œƒ¬k{kt Œku NGO „k¤ MðY…u s yu õƒq÷ {tsqh hk¾ðwt s …zu …ý …kzk™k ðktõu …¾k÷e™u zk{ Ëuþku ƒku÷kÞ Au y™u yk™u „k¤™wt MðY… yk…ðk{kt ™uŒkyku™e Œku ÷kuõ¼k„eËkhe þqLÞðŒT Úkþu y™u «~™ íÞkt™ku íÞkt s hnuþu. {nuhƒk™e hne Au. …htŒw „wshkŒ{kt ÷kuõ¼k„eËkhe™e yk h‚{ sw™e Au ŒuÚke ‚nu÷kRÚke yk™kÚke {wrfŒ {u¤ðe þõkÞ Œu{ AuÕ÷u ykx÷e ðkŒ ™Úke. …htŒw ykx÷e ƒkƒŒku ÷ûk{kt ÷uðk suðe Au. 1. ÷ktƒk „k¤k™k y™u xõkW rðõk‚™k ‚t˼uo, …Þkoðhý™u u AuÕ÷k ºke‚ ð»ko{kt ‚k[ððk™k ‚t˼uo MÚkkr™õ ‚úkuŒku™e yku¤¾, ykÞkus™ y™u 1. …eðk™k …kýe ŒÚkk MðåAŒk™k ûkºku ÷kuõku{kt su ò„]rŒ ykðe Au Œu {kuxk ¼k„u ykðe NGO™k rðõk‚ Œu s ‚k[ku {k„o Au Œu ‚hõkh R{k™ËkheÚke ™kUÄu. õk{ku™u yk¼khe Au. ykðe NGO{ktÚke ½ýe ƒÄe NGOyu 2. MÚkkr™õ ‚úkuŒku™k rðõk‚ {kxu {kuxe Þkus™k™k ¼ku„u …ý …kuŒk™k õk{ {kxu ™kýkõeÞ ‚t‚kÄ™ku …ý ‚hõkh r‚ðkÞ™k „k{™e Þkus™kyku {kxu {qze hkuõký õhu ‚úkuŒkuÚke W¼k õÞkO Au. ‚hõkh yux÷wt ‚{S ÷u õu yksu rðõuLÿeŒ 3. ISA ‚kÚku ðkhtðkh ƒu‚e Œu™u yk¾e sðkƒËkheyku ‚kU…e Œu™k MŒhu ¼k„eËkhe™wt ðkŒkðhý Q¼wt ÚkÞwt nkuÞ Œku Œu yk NGO™k {kxu òuRŒwt ‚{Úko™ yk…e ykð™kh ðe‚ ð»ko{kt Ëhuõ „k{ …kuŒk™e ð»kkuo™k õk{™k ÷eÄu Au. yk yntõkh ™Úke, „kihð™ku «~™ Au. heŒu …kuŒk™k ‚úkuŒku™ku rðõk‚ õhe ‚t[k÷™ õhu Œuðe ûk{Œk W¼e 2. ‚hõkhu s MÚkkr™õ ‚úkuŒku {kxu yk„ún hkÏÞku Au y™u yuðe õhðk {ËËY… ÚkkÞ Œuðwt õhðwt. ™erŒyku ½ze Au yÚkðk ½zðk™e ðkŒ õhu Au. yk ™erŒ™e ‚{s 4. AuÕ÷u xuõ™ku÷kuS™e ðkŒ. ßÞkt yksu MÚkkr™õ ‚úkuŒku™ku rðõk‚ õuLÿ ŒÚkk hkßÞ ‚hõkhku™u yk…ðk{kt NGO ™ku {kuxku nkÚk hÓkku þfâ s ™Úke íÞkt xuõ™ku÷kuS™ku W…Þku„ õhðku. Au. ™erŒ™k MŒhu ‚hõkh yk™ku Mðeõkh …ý õhu Au …htŒw ßÞkhu ÷u¾™: ‚wËþo™¼kR ykÞt„h


: 9 :

r[ºkfÚkk ‚wtËh™„h{kt „Àk{‚¼k ¼hkR Au. „Àk{‚¼k{kt „k{™kt Œ{k{ ÷kufku nksh Au.

÷u¾™- Ëûku~k ~kkn r[ºkktf™- yu{. Akƒzk ‚k{kLÞ [[ko {kxu „Àk{‚¼k ¾wÕ÷e Au.

AuÕ÷k ºký rËð‚Úke …kýe ƒtÄ Au.

ykx÷ku ¾[o fÞko …Ae …ý ykðwt ðkhtðkh fu{ ÚkkÞ Au?

„k{™ku {kuxk{k {kuxku …À&™ …kýe Au.

÷kuf Vk¤ku ÷uŒe ð¾Œu Œku fnÞw nŒw fu, …kýe™e Œf÷eV nðu ™ne hnu.

ðkŒ ‚k[e Au, …kýe™e Œf÷eV yk…ýku …eAku ™Úke AkuzŒe. yk ð¾Œu …ý yk„¤ …kR…{kt ¼t„ký …zÞw Au.

…kýe™e …kR…ku Au …ý yu{kt …kýe ™Úke

Œ{u òýku Aku …kýe fux÷u ËqhÚke ykðu Au? …kýe {kxu yk…ýu ƒeò …h ykÄkh hk¾ðku …zu Au.

¼R yksÚke 50 ð»ko …nu÷kt ÷kufku Mðkð÷tƒe nŒk. yksu ÷kufku …hkð÷tƒe ÚkR [qõÞk Au, Ëhuf ƒkƒŒu ƒeò …h ykÄkrhŒ. fuuðe heŒu ?

õÞkhuf {kuxh ƒ„zu, õÞkhuf …kR… xqxu, Œku õÞkhuf {kuxh{u™ „uhnksh. ƒtÄ fhku yk ƒnk™k !

…nu÷k „k{™kt Ëhuf ÷kufku, „k{™u …kuŒk™wt ‚{sŒk. „k{™kt …kýe™kt ‚ÀkuŒku™wt æÞk™ òŒu hk¾Œk.


: 10 : „k{™kt Œ¤kðku fqðkyku òŒu ‚kV hk¾Œk, …kýe ƒkƒŒu Mðkð÷tƒe nŒk. fkuR ykðe™u fhe sþu Œuðku ¼kð y{khk{kt ™nkuŒku!

yu Œku …nu÷k™e ðkŒ nŒe yksu Œku ƒeò …h ykÄkh hk¾ðku s …zu Au.

nS …ý þõÞ Au.

fuðe heŒu?

…kýe™e ykð™k hMŒk „k{™kt ÷kufku òŒu [ku õ¾k hk¾eyu. …kýe {kxu „k{™kt ‚ÀkuŒ™u æÞk™{kt hk¾e™u fqðkyku SðtŒ fheyu. „k{™wt …kuŒk™wt ykÞkus™ fhu.

„k{÷kufku {wtÍkÞ Au. ŒuÚke „k{™e ð»ko¼h™e …kýe™e sYheÞkŒ ‚tŒku»kkþu?

…ý …kýe ykðþu õÞktÚke?

„k{{kt yux÷ku ðh‚kË …zu Au su™kÚke ðhMk [k÷u Œux÷wt …kýe {¤u. sku yu …kýe fqðk, Œ¤kðku y™u xktfeyku{kt WŒkhuyu Œku …kýe™e ™k hnu.

sYh …zu íÞkt ykzƒtÄ ƒ™kðe yk…ýk „k{™wt …kýe ‚k[ðe™u yk…ýwt …kýe ƒŒkðeyu.

Œ÷kxe Xhkð fhku fu …kýe {kxu ykÞkus™ fhðk™e Mk¼k ykðŒk {ne™u ƒku÷kðeþwt su{kt Mkki nksh hnu.


: 11 :

hküÙúeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{- 2005 ¼khŒ™e õuLÿ ‚hõkh îkhk ‚ÃxuBƒh 2005{kt hküÙeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{ …‚kh õhe Vuƒúwykhe 2006Úke Ëuþ¼h{kt y{÷{kt {wfâku. yk yrÄr™Þ{™k y{÷eõhý {kxu þYykŒ{kt „wshkŒ hkßÞ™kt A rsÕ÷kyku{kt hküÙeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe Þkus™k þ\ õhðk{kt ykðe. …htŒw nk÷ yk yrÄr™Þ{ nuX¤ yk¾k hkßÞ{kt õk{„ehe ÚkR hne Au. nk÷ hkßÞ{kt hküÙeÞ „úkBÞ hkus„khe nuX¤ su õk{„ehe ÚkR hnu÷ Au Œu yrÄr™Þ{ nuX¤ ÚkR hnu÷ Au õkuE Þkus™k ytŒ„oŒ ™nª.

ßÞkhu yk yrÄr™Þ{ îkhk „úk{÷kuõku …kuŒu ykÞkus™ õhe òŒu õk{ õhe „k{{kt ‚wrðÄk …ý W¼e õhe þõu Œu{s hkus„khe …ý {u¤ðe þõu. suÚke yk yrÄr™Þ{ îkhk „úk{õûkkyu Mðkð÷tƒ™ Q¼wt ÚkR þõu.

ykÞkus™ ykÞkus™™k …nu÷kt Œƒ¬k{kt yk…ýu „úkBÞûkuºku hkus„khe™e nk÷™e {kt„ õux÷e Au? Œu™ku ytËks {u¤ððk™ku Au. hkus„khe™e {kt„ }Œw «{kýu ƒË÷ðk™e hnuðk™e Au. ykÚke õÞk ‚{Þ„k¤k{kt hküÙeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{™ku WÆu~Þ hkus„khe™e {kt„ õuðe hnuþu? Œu™ku ytËks {u¤ððku s\he Au suÚke „úkBÞ rðMŒkh{kt hnuŒkt ƒeò ð»ko™k ykÞkus™{kt Œu õk{ ykðþu. õwxwtƒku õu su™kt …wgðÞ™kt ‚ÇÞku þkherhõ ©{Úke ÚkR ykÞkus™{kt ™e[u™e ƒkƒŒku™ku ‚{kðuþ õhðk™ku hnuþu. þõu Œuðwt rƒ™õwþ¤ õk{ 4hkus„khe™e {kt„ õhðk RåAwõ nkuÞ, Œuðk 4}Œw «{kýu ƒË÷kŒe {kt„ Ëhuõ õwxwtƒ™e r™ðkon™e 4y„kW™k ð»ko™e {kt„ Œ õ k u ð Ä k h ð k { k x u 4MÚkkr™õ s\rhÞkŒku y™u …rhÂMÚkrŒ õwxwtƒËeX ™kýkõeÞ ð»ko{kt 4yíÞkhu [k÷w õk{ku ykuAk{kt ykuAk 100 4ykð™kh ð»ko {kxu «MŒkrðŒ „k{ku r Ë ð ‚ ™ e ‚ ð u Œ ™ 4¾[o™k ytËks hku s „khe™e ƒkt n u Ä he 4y{÷ õh™kh yusL‚e yk…ðk™ku WÆu~Þ Au. „úk{ õûkkyu ykÞkus™™e õk{„ehe hküÙeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{™k nuŒwyku SÞkus™k {kt„ýe ykÄkrhŒ Au, ŒuÚke ¾hu¾h hkus„khe™e s „úkBÞ „heƒku™u ÷½w¥k{ hkus„khe {¤e hnu. s\rhÞkŒ òýe ykÞkus™ õhðwt. s Ëw»õk¤ y™u ƒuhkus„khe™k rËð‚ku{kt ÷kuõku™u õk{{¤e hnu. S÷ktƒk, {æÞ{ y™u xqtõk „k¤k™wt ‚w„rXŒ yk„kuŒÁt ykÞkus™ s „úkBÞ rðMŒkhku{ktÚke þnuh ŒhV ÚkŒw MÚk¤ktŒh yxõkððwt. õhðwt. s „úk{™u W…Þku„e ÚkR þõu Œuðe xõkW ‚t…r¥k W¼e õhðe y™u SËhuõ …t[kÞŒ „úk{‚¼k™e ¼÷k{ý™k ykÄkhu rðõk‚÷ûke ‚ðkO„e „úk{ rðõk‚™u ÷„Œk õkÞkuo õhðk. ykÞkus™ ŒÚkk ‚uÕV ykuV «kusufx ŒiÞkh õhþu. yksu „úkBÞõûkkyu sqËe sqËe Þkus™kyku …iõe õk{„ehe ÚkR hne Au S„úk{ …t[kÞŒu õk{ku™e y„úŒk ÞkËe ŒiÞkh õhe «ku„úk{ ykuVe‚h™u su{kt „k{™e s\rhÞkŒku™u y„úŒk¢{ {¤Œku ™Úke. õkhýõu yk [õk‚ýe y™u «kÚkr{õ {tsqhe yÚkuo ð»ko™e þ\ykŒ{kt {kuõ÷ðk™e Þkus™k™e Vk¤ðýe Œk÷wõk/rsÕ÷kyuÚke õhðk{kt ykðu Au. suÚke hnuþu. „úkBÞ õûkkyu y{wõ ‚wrðÄk™e ¾k{e ™shu …zu Au. òu „k{ …kuŒu S„úk{õûkkyu ÷kuõ¼k„eËkheðk¤e ykÞkus™™e «r¢Þk îkhk ykÞkus™ õhe õk{„ehe õhe þõu Œku „k{™u sYrhÞkŒ™e Œ{k{ hkus„khe™e {kt„ýe ŒÚkk y™w¼ðku™u ykÄkhu {kt„ …whe õhðk {kxu ‚wrðÄkyku W…÷çÄ ÚkR þõu. òuõu …t[kÞŒ …k‚u õkuE ykrÚkoõ õuðk «õkh™k õk{ku nkÚk Ähe þõkÞ, Œu™wt rð~÷u»ký õhe ¼rð»Þ™wt òu„ðkE ™ nkuðkÚke Œuyku yk{ ™Úke õhe þõŒk.


: 12 : ykÞkus™ õhðk™wt hnuþu. Srðõk‚÷ûke Ã÷k™ ŒiÞkh õhðk {kxu™e ÷k„ýe-õk{™ku «õkh y™u õÞk ‚{Þu þ\ õhðk™wt Au? Œu™e {kt„ýe æÞk™{kt ÷uðe. S…kt[ ð»ko™ku ¼rð»Þ÷ûke Ã÷k™ ŒiÞkh õhðk{kt ykðu÷ nkuÞ, Œu{ktÚke ðkr»koõ ykÞkus™ õhðwt. SÞkus™k™wt õË ŒÚkk y„úŒk¢{ „úk{‚¼k{kt ™¬e õhðku. Ëhuõ „úk{…t[kÞŒu „úk{ ‚¼k™e ¼÷k{ý™k ykÄkhu rðõk‚÷ûke ykÞkus™ õhe rðrðÄ «kusufx ŒiÞkh õhe, Œu™u {tsqh õhkðe, ‚uÕV ykuV «kusufx ({tsqh ÚkÞu÷kt «kusufx™ku ‚{wn) ŒiÞkh õhðk™ku hnuþu. „úk{ …t[kÞŒ îkhk su Ã÷k™ {kuõ÷ðk{kt ykðu÷ nkuÞ Œu™wt yuõºkeõhý õhe «ku„úk{ykuVe‚h Œk÷wõk õûkk™ku ‚tõr÷Œ Ã÷k™ ŒiÞkh õhþu. Œk÷wõk …t[kÞŒ™e õkhkuƒkhe ‚r{rŒyu {tsqh õhu÷ Ã÷k™ rsÕ÷k õkuykuzeo™uxh™u {kuõ÷kþu. rsÕ÷k «ku„úk{ õkuykuzeo™uxh Œk÷wõk ŒhVÚke {¤u÷ Ã÷k™ ŒÚkk yLÞ y{÷eõhý yusL‚eyku îkhk hsq ÚkÞu÷ Ëh¾kMŒku™k ykÄkhu rsÕ÷k™ku ‚tõr÷Œ Ã÷k™ ŒiÞkh õhe rsÕ÷k …t[kÞŒ™e {tsqhe {u¤ðþu.

7. …kýe ¼hkE hnuðk™ku ßÞkt «~™ Au, Œuðk rðMŒkh{kt zÙu™us ‚rnŒ …qh-r™Þtºký y™u …qh-‚thûký™u ÷„Œkt õk{ku. 8. ƒkhu{k‚ W…Þku„{kt ykðe þõu Œuðk „úkBÞòuzký™k hMŒk™kt õk{ku ŒÚkk yktŒrhõ hMŒk™kt õk{ku, ™k™k ™k¤kt ŒÚkk zÙu™us ‚kÚku ÷E þõkþu. 9. hkßÞ ‚hõkh™k …hk{þo{kt õuLÿ ‚hõkh îkhk ònuh ÚkkÞ Œuðk yLÞ õk{ku. (õkÞËk™e õ÷{ ™t. 4(3), SCHEDUL-1) hkus„kh õkuý {u¤ðe þõu? : E õkuE…ý „úk{eý õwxwtƒ õu su ‚k{kLÞ heŒu „k{{kt hnuŒwt nkuÞ y™u su™e …k‚e „úk{ …t[kÞŒ™ku Ëk¾÷ku õu …whkðku nkuÞ. E su™e ô{h 18 ð»koÚke ðÄkhu nkuÞ . E su þkherhõ ©{Úke ÚkR þõu Œuðe rƒ™õwþ¤ {sqhe õhðk ŒiÞkh nkuÞ y™u suýu „úk{ …t[kÞŒ{kt õk{™e {kt„ýe õhe nkuÞ.

hkus„khe {kxu {kt„ýe õhe nkuÞ Œu™e ™kUÄýe rƒ™õwþ¤ õk{ku õhðk RåA™kh nkuÞ Œuðk õwxwtƒku™k …wgðÞ™e Þkus™k nuX¤ nkÚk Ähe þõkÞ Œuðk õk{ku ô{h™k ‚ÇÞku MÚkkr™õ „úk{ …t[kÞŒ{kt ™kUÄýe {kxu ‚kËk õk„¤ 1. s¤‚t[Þ y™u s¤‚t„ún™k õk{ku : ‚kiÚke ðÄkhu yr„ú{Œk …h Œu™k ô{h, òrŒ,yu‚.‚e., yu‚.xe., ð„uhu Ëþkoðe yhS õhe s¤‚t[Þ y™u s¤‚t„ún™k õk{ku™u yk…ðk™e Au. õqðk-he[kso, þõþu. \ƒ\{kt nksh ÚkR {kir¾õ heŒu …ý ™kUÄýe õhkðe þõþu. ¾uŒ Œ÷kðze, Œ¤kðku, …k¤ƒtÄe ŒÚkk [ufzu{™u ÷„Œk Ëhuõ õkÞkuo õhe þõkÞ Au. yk Ëhuõ õkÞkuo yk…ýu „k{zk™k ÷kuõku îkhk s òuƒõkzo õhðk™k Au. „k{zk{kt …kýe™ku ‚t„ún Úkþu Œku s{e™™e Q…s ™kUÄýe ÚkÞu÷ Ëhuõ™u „úk{ …t[kÞŒ òuƒõkzo yk…þu. yk òuƒõkzo{kt ðÄþu y™u s{e™™wt Äkuðký yxõŒkt s{e™™e V¤ÿw…Œk ðÄþu. õwxwtƒ™k …wgðÞ™k ‚ÇÞku™k ™k{, ô{h, ‚h™k{wt y™u Vkuxku„úkV y™u „k{ …kýe™e ƒkƒŒ{kt Mðkð÷tƒe ƒ™þu. nþu. òuƒõkzo™ku ™¬e õhu÷ ¾[o „úk{ …t[kÞŒ [qõðþu y™u …kt[ ð»ko 2. Ëw»õk¤ «rŒhkuÄõ õk{ku : Ëw»õk¤™u xk¤ðk {kxu sYhe Au õu ‚wÄe {kLÞ hnuþu. òuƒõkzo ¾kuðkR òÞ Œku zwÃ÷eõux õkzo {kxu yhS yíÞkhÚke s ð™eõhý y™u ð]ûkkhku…ý™k õk{ku þY õhðk{kt ykðu. õhe þõkþu. suÚke Ëw»õk¤™k rËð‚ku ¼qŒõk¤ ƒ™e òÞ. 3. {kR¢ku y™u {kR™kuh ®‚[kR™k õk{ku ‚rnŒ ®‚[kR {kxu hkus„kh {u¤ððk {kxu™e yhS ™nuh™kt õk{ku. ™kUÄýe ÚkÞu÷ ‚ÇÞku õk{{u¤ððk {kxu™e 4. y™w. òrŒ/s™òrŒ™k ‚ÇÞku îkhk Äkhý õhu÷ s{e™ …h yhS „úk{ …t[kÞŒ™u õhe þõþu. ®‚[kR™e ‚ð÷Œku …qhe …kzðk yt„u™k õk{ku. su{kt RÂLËhk ykðk‚ yhS{kt òuƒõkzo ™kUÄýe ™tƒh, õÞk Þkus™k™k ÷k¼krÚko™u y™u ™ƒ¤k ð„o™k ÷kuõku™u «Úk{ ÷k¼ {¤u ‚{Þu hkus„kh òuEyu Au Œu{s õux÷k rËð‚ {kxu hkus„khe™e Œu™e õk¤S ÷uðe. s\rhÞkŒ Au Œu Ëþkoðu÷wt nkuðwt òuEyu. yk yhS ÔÞrfŒ„Œ õu 5. õkt‚, ðkð, Œ¤kð y™u Œ¤kð ‚rnŒ …kýe‚t„ún {kxu™k ‚tÞwfŒ heŒu õhe þõkÞ Au. yhS õÞko™kt 15 rËð‚{kt õk{{¤ðwt …ht…hk„Œ †kuŒku™wt ™ðe™eõhý. òuEyu. yhS ykÃÞk™e h‚eË {u¤ðe ÷uðe. 6. s{e™ rðõk‚™k õk{ku.


: 13 :

õku…™nu„™ ‚t{u÷™™ku õYý ytò{ ytŒu ðkŒkðhýeÞ ƒË÷kð …h õku…™nu„™{kt ÚkÞu÷ ‚t{u÷™™ku õÁý ytò{ ykÔÞku Au. zu™{kõo™e hksÄk™e õku…™nu„™™kt ƒu÷k ‚uLxh{kt 12 rËð‚ ‚wÄe [k÷Œe ðkŒ[eŒ …h Ëwr™Þk¼h™e ykþk xõu÷e nŒe Œu™wt õkuR [ku¬‚ …rhýk{ ykÔÞw ™Úke. yk ‚t{u÷™{kt ¼u„k ÚkÞu÷ 192 Ëuþku™kt ™uŒkyku™e su ðkŒ[eŒ ÚkR Œu™kÚke yuðwt sýkŒw ™nkuŒw õu Œuyku™u …]Úðe™k ¼rð»Þ {kxu ®[Œk Au. Ëwr™Þk¼h™kt ½ýk {kuxk ™uŒkykuyu ƒuþh{eÚke yuðwt ònuh õÞwO õu yk «r¢Þk™e þYykŒ Au ytŒ ™ne. 192 Ëuþku™k ™uŒkyku õkuR ‚k{qrnõ …rhýk{ …h ™ …nkU[e þfâk Xk÷k þçËku™e yk…-÷u ÚkR …htŒw ™¬h …„÷kt™e õkuR ðkŒ ÚkR ™ne. õku…™nu„™ ‚t{u÷™ {kºk yuõ „h{k„h{ [[ko ƒ™e™u …qýo ÚkR „Þwt.

õku…™nu„™™e þYykŒ su {wÆkyku …h Úkðk™e nŒe Œu rðõr‚Œ Ëu þ ku ™ u y™w õ q ¤ ™nkuŒe. õkƒo™ Wí‚so™{kt õk™q ™ eY…u ðÄkhu õk…™e ð[™ƒæÄŒk, õkƒo™ Wí‚so™™kt «¼kð™u hkuõðk yuõ r™Â&[Œ ‚{Þ™e «rŒƒØŒk, õkƒo™ Wí‚so™{kt 1990™k MŒhÚke þhuhkþ 5 xõk ‚wÄe™ku õk… ð„uhu yuðk {wÆkyku nŒk su™k …h rðõr‚Œ Ëuþku õkuR …ý ‚tòu„u ŒiÞkh Úkðk™kt ™nkuŒk.

Wí‚so™ ykuAwt õhðk™e ðkŒ™u ™õkhe „heƒ Ëuþku™u nt{uþk {kxu™e „heƒe{kt Äõu÷e ËeÄk Au. yuõ «ðfŒkyu M…ü þçËku{kt sýkÔÞwt õu õku…™nu„™™e y‚V¤Œk ðkŒðhýeÞ …rhðŒo™™kt RrŒnk‚{kt ‚kiÚke ðhðe Äx™k Au. …kƒ÷ku ‚ku÷ku™ ‚tÞwfŒ hküÙ™k ƒkur÷rðÞ™ hksËqŒu Þs{k™ zu™{kõo …h ykhku… ÷„kðŒk sýkÔÞw õu Œu{ýu Ëwr™Þk™k ™uŒkyku ‚k{u {w‚Æku {wõŒk …nu÷k {kºk õux÷ktõ Ëuþku™kt sqÚkku™u s ŒiÞkhe {kxu yk…e ËeÄku. yu õuðe heŒu ƒ™e þõu õu 190 Ëuþku™u yð„ýe™u {kºk 25-30 Ëuþku …kuŒk™e ¾e[ze hktÄe™u ƒkõe™k Ëuþku™u …eh‚e Ëu. yk™ku Mðeõkh õhe þõkÞ ™ne. …htŒw ƒeS ŒhV …i‚k…kºk Ëuþkuyu …kuŒk™ku …ûk {sƒqŒ õhŒk õÓkwt õu rðõk‚þe÷ Ëuþkuyu ™¬h ðkŒ[eŒ™u ƒË÷u ðehkuÄ …h ðÄkhu ‚{Þ ƒ„kzâku Au. ƒuXõ ƒkË ÚkÞu÷ «u‚õkUVhL‚{kt rƒúx™™kt ðzk«Äk™ ƒúkW™u õÓkwt õu yk Œku nS …nu÷wt …„÷wt Au yk™u õkÞËkõeÞ MðY… yk…Œk …nu÷k ½ýk õkÞo õhðk …zu Œu{ Au. yuõ ‚ðk÷™ku sðkƒ yk…Œk Œu{ýu yk™u yirŒnk‚eõ ‚t{u÷™ {k™ðk™ku yMðeõkh õhe ËeÄku. ykuƒk{k …ý rð~ð™k ™uŒkyku ‚k{u rð[r÷Œ Ëu¾kR hÓkkt nŒk. òu õu y{uheõk™k rn÷uhe õ÷eLx™u ½ku»kýk õhe nŒe õu y{uheõk rðõk‚þe÷ Ëuþku™u ðkŒkðhýeÞ …rhðŒo™™e ‚{MÞk™u …nkU[e ð¤ðk 100 yƒs zku÷h™e {ËË õhþu òuõu, ykuƒk{kyu „heƒ Ëuþku™u ‚nkÞ õhðk y™u õkƒo™ Wí‚so™{kt õk… {wõðk {kxu õkuE Ëkðku õÞkuo ™ne.

õku…™nu„™{kt ðkŒkðhýeÞ …rhðŒo™ {k{÷k …h (Good Deal )‚khe ‚{sqŒe™e r™hÚkoõŒk yu heŒu ‚krƒŒ ÚkkÞ Au õu yk ‚{sqŒe{kt „ýŒhe™k 28-30 Ëuþku s ‚k{u÷ Au. ƒkõe™k Ëuþkuyu yk ‚{sqŒe™u ™õkhe [qfâk Au. 18{e ze‚uBƒhu õku…™nu„™™e y‚V¤Œk íÞkhu s ™sh{kt ykðe „R nŒe ßÞkhu yuõ ƒeò …h ykhku…™ku Ëkuh þY ÚkÞku nŒku. …kuŒk™e ðkŒ{kt ykuƒk{kyu yu õÓkwt õu y{uheõk f÷e™ yusLzk Ëwr™Þk¼h{ktÚke ykðu÷ nMŒeyku yõ ƒeò …h Ëku»kkhku…ý õhe y…™kðþu. …htŒw rðõk‚þe÷ Ëuþku yu ðkŒÚke ™khks Au õu yk hne nŒe. 130 rðõk‚þe÷ Ëuþku™k ‚{wn S-77yu ykuƒk{k ƒÄe õnuðk™e ðkŒku Au ÷ur¾Œ MðY…u õkuR …ý Ëkðku ™Úke …h ykhku… ÷„kÔÞku õu, ykuƒk{kyu y{uheõk {kxu õkƒo™


: 14 : õhðk{kt ykÔÞku ™Úke. yux÷wt s ™ne, su ðkŒkðhýeÞ …rhðŒo™ ƒkƒŒu õkÞËk {kxu …ÞkoðhýeÞ ‚t„X™ku õux÷kÞ {rn™kÚke {kt„ õhe hÓkkt nŒk Œu{ýu ‚e™ux ™u õkuR õkÞËku ƒ™kððk ˃ký ™ õÞwo ™Úke.

y™u hrþÞk™u 15-25 xõk õk… {wõðku …zþu. "st„÷ku™e õk…ýe hkuõðk, ykiãkur„õ rðõk‚ y™u ûk{Œk {kxu ÞkuøÞ ™kýkt™e ƒkƒŒ" yk ½Ûš …u[eËw Au õkhýõu 15 xõkÚke …ý ðÄkhu õkƒo™ Wí‚so™ {kxu ð]ûkku™e õk…ýe™u sðkƒËkh {k™ðk{kt ykðu {w‚Æk{kt ‚Ƽkð™k yu Au õu ø÷kuƒ÷ Au. ƒuXõ{kt ‚k{u÷ sqÚkku™wt {k™ðwt Au õu yk ðkur{O„™u 2 ze„úe ‚wÄe ÷R ykððwt …ý Œu™k {kxu õkuR Œõo{kt ‚÷k{Œe™kt Äkuhýku™e õ{e Au. õkÞËkõeÞ òu„ðkR hk¾ðk{kt ™Úke ykðe. {w‚Æku ŒiÞkh õh™kh ƒúkW™ ‚rnŒ ƒÄk 28 Ëuþkuyu ƒuXõ™u íÞkt ‚wÄe {kuõwV {wze: " rðõr‚Œ Ëuþkuyu yuõ ‚kÚku {¤e™u ¾kŒhe yk…e Au õu Ù 2010-12 ‚wÄe 30 rƒr÷Þ™ ‚wÄe™e ®õ{Œ ðk¤k ™ðk y™u hk¾ðk™ku «MŒkð {wfâku ßÞkt ‚wÄe ‚tÞwfŒ hkü™e ðkŒkðhýeÞ ƒË÷kð …h {uõ‚eõku{kt yk„k{e ƒuXõ ™ ðÄkhk™k ‚t‚kÄ™ku W…÷çÄ õhþu.... rðõr‚Œ Ëuþkuyu ÷ûÞ ÞkuòÞ. …htŒw õku…™nu„™ ƒuXõ{kt su {w‚Æku hsw ÚkÞku Au Œu ™¬e õÞwO Au õu rðõk‚þe÷ Ëuþku™e sYrhÞkŒ …whe õhðk Œu ¼kðe …uZeyku™wt ¼rð»Þ ™eÂ&[Œ õhe þõu Œu{ nŒku. …htŒw yk 2020 ‚wÄe «rŒð»ko 100 rƒr÷Þ™ zku÷h yuõXk õhþu." òuõu ‚{sqŒe õkuR [ku¬‚ r™»õ»ko …h ykðe þõe ™ne y™u VT÷ku… Ä™eõ Ëuþkuyu rðõk‚þe÷ Ëuþku™k «Þk‚ku {kxu Íz…e ykrÚkoõ ÚkR „R. ‚nÞku„ yk…ðk™e ðkŒ õhe Au. ÷ktƒu„k¤u {kuxw Vtz õku…™nu„™ „úe™ f÷kÞ{Ux Vtz{kt sþu. …htŒw ‚{sqrŒ{kt fâktÞ yuðwt Œk…{k™ : "ðiÂ~ðõ Œk…{k™{kt ÚkÞu÷ ð]ÂæÄ 2 ze„úe ‚wÄe sýkððk{kt ™Úke ykÔÞw õu yk Vtz fâktÚke ykðþu y™u Œu™ku ½xðe òuRyu" W…Þku„ õuðe heŒu Úkþu. su™kÚke 100 Úke ðÄkhu Ëuþku r™hkþ ÚkÞkt õkhýõu Œuyku ðÄw{kt ðÄw 1.5 ze„úe™ku ½xkzku RåAŒk nŒk, yk{kt Œu Œ{k{ ™k™k ƒuXõ{kt õkuhkýu hk¾ðk{kt ykðu÷ {w‚Æk™k {wÏÞ Œíð: ™k™k îe… Ëuþku ‚k{u÷ Au su yu ðkŒÚke ¼Þ¼eŒ Au õu yk MŒh ƒuXõ{kt fâkuxku™u ƒË÷ðk™ku «ÞJ õhðk{kt ykÔÞku Au. fâkuxku{kt …h …ý Œu{™kt ½h zqƒe sþu. ¾k‚ sýkððk{kt ykÔÞw nŒwt õu " y{khku Ë]Z r™~[Þ Au õu ðkŒkðhýeÞ …rhðŒo™ {kxu yuõ yÚkðk ðÄkhu õk™w™e ‚kÄ™ku õkƒo™ Wí‚so™ {kxu ‚{ÞnË y…™kððk …zþu ". ¾hu¾h yk «MŒkð s Är™õ Ëuþku™k " yk…ýu ðiÂ~ðõ y™u hküúeÞ Wí‚so™™e nË™u sÕËe {u¤ððk [[koõkhku ‚k{u ‚kiÚke {kuxw ƒtÄ™ nŒw. suÚke yu «~™ W¼ku ÚkÞku õu {kxu ‚nÞku„ yk…ðku òuRyu, yu ƒkƒŒ™u æÞk™{kt hk¾e™u õu fâkuxku «r¢Þk [k÷w hk¾ðe õu ™ne. rðõk‚þe÷ Ëuþku™u yk ‚{Þ ðÄw ÷k„e þõu Au " yk ðõíÔÞÚke yu Ëuþku ™khks ÚkÞk su õkƒo™ Wí‚so™ {kxu yuõ Œkhe¾ ™¬e ƒÄk òýu Au õu ‚{sqŒe {kxu zuz÷kR™™e ðkŒ™ku „t¼eh yÚko õhðk {kt„Œk nŒk. Au, …htŒw {w‚Æk™k yk¾he Y…{kt yk™u ™¬e ‚{Þ ‚wÄe Akuze Ëuðk{kt ykÔÞku y™u õnuðk{kt ykÔÞw õu ykðŒk ð»kuo Úkþu. ƒÄk …ûk yu ðkÞËku õhu Au õu Œuyku ÔÞrfŒ„Œ yÚkðk ‚k{wrnõ heŒu 2020 ‚wÄe Œkrõ oõ MðY…u õkƒo™ Wí‚so™{kt õk… {wõþu. {nuåAkyku™u …kt¾ku {¤ðk™e ykþk{kt ÷kuõku õku…™nu„™ yk ŒÚÞ y™w‚kh rðõr‚Œ Ëuþkuyu Œu{™k {æÞ{ ÷ûÞ ‚wÄe ‚t{u÷™™u nku…™nu„™™k ™k{Úke yku¤¾e hÓkkt nŒk …ý nðu Œkíõk÷eõ …nkU[ðk yíÞkhÚke s õk{ þY õhðwt …zþu. ÷kuõku ¾wƒ ¢kurÄŒ y™u Ëw¾e Au. y{uheõk™u 2005™k MŒh …h 14-17 xõk õhðku …zþu, MkkisLÞ: $zeÞk ðkuxh …kuxo÷ neLËe Þqhku…eÞ ‚t½u 1990™k MŒh …h 20-30 xõk, ò…k™™e 25 http://hindi.indiawaterportal.org


: 15 :

«§ Œ{khku sðkƒ yk…ýku ðh‚kËe s¤‚t[Þ yux÷u ßÞkt …ý ðh‚kËe …kýe ðh‚u Au íÞkt Œu™u yuõºk õhe ðk…hðwt. yk …æÄŒe ¾qƒ s sw™e Au …htŒw yksu …ý yk …æÄŒe ™ðe Mð\…u …ý ÷kuõr«ÞŒk {u¤ðe hne Au. yksÚke ÷„¼„ 4000 nòh ð»ko …nu÷k ðh‚kËe s¤‚t[Þ …æÄrŒ ÔÞk…õ heŒu ¼khŒ, „úe‚, hku{ y™u …u÷uMxkR™{kt «[÷eŒ nŒe. s{e™{kt õwËhŒe heŒu ÚkŒkt s¤ ‚t„ún õhŒkt õ]rºk{ heŒu ðh‚kËe s¤‚t„ún õhðkÚke s{e™{kt …kýe Íz…e ‚t„úne þõkÞ Au. ðh‚kËe s¤ ‚t[Þ ƒu heŒu õhðk{kt ykðu Au y) ðh‚kËe …kýe™ku ¼rð»Þ™k W…Þku„ {kxu s{e™™e ‚…kxe …h ‚t„ún. yk …æÄrŒ …ht…hk„Œ Au. su{kt ðh‚kËe …kýe™u Œ¤kðku, ‚hkuðhku, xktõe, [uõzu{, AŒ …h ð„uhu{kt ‚t½hðk{kt ykðu Au. y™u ƒ) ðh‚kËe …kýe™wt s{e™{kt he[kso . yk …æÄrŒ ykÄwr™õ Au su{kt ‚k{kLÞ heŒu …ex he[kso, xÙU[, õwðk he[kso, nUz …B… he[kso y™u rðMŒhý …æÄrŒ ð„uhu …æÄrŒyku ð…hkÞ Au. yk ƒÒku «õkh™e Œ{k{ …æÄrŒ{kt yk…ýu ÔÞrfŒ„Œ heŒu ‚h¤ŒkÚke y™u xkt[k ‚kÄ™ku ðzu yk…ýkt {õk™™e AŒ …h ðh‚kËe …kýe™ku ‚t„ún õhe þõeÞu Aeyu. ‚ki «Úk{ AŒ …h …zŒkt ðh‚kËe …kýe™u …kR…™e {ËËÚke rVÕxh xktõe{kt ÷R sðk{kt ykðu Au rVÕxh xktõe{kt W…h™e ŒhV {kuxk …ÚÚkh Œu™e ™e[u ™k™k …ÚÚkh íÞkh ƒkË õ…[e y™u AuÕ÷u huŒe™k MŒh îkhk rVÕxh õhe™u Mxkuhus xktõe{kt ‚eÄku ‚qÞo«õkþ ™ «ðuþu Œu heŒu ‚t„únðk{kt ykðu Au. æÞk™ yu hk¾ðk™wt Au õu «Úk{ ðh‚kË™wt …kýe ðnuðzkðe Ëuðwt s\he Au.

¿kk™ - „B{Œ 1.…kýe y™u MðåAŒk™wt Mðkð÷tƒ™ yk…ýku yrÄõkh, yk…ýe sðkƒËkhe yr¼Þk™ „wshkŒ™kt õux÷kt „k{ku{kt õhðk{kt ykÔÞwt ? (y) 100 (ƒ) 600 (õ) 400 (z) 1000 2. nk÷ hkßÞ{kt Ëh ð»kuo õux÷kt „k{ku{kt …kýe™e yAŒ W¼e ÚkkÞ Au. (y) 2000 (ƒ) 500 (õ) 8000 (z)100 3.hküúeÞ „úkBÞ hkus„khe ƒktnuÄhe yrÄr™Þ{{kt yhS õÞko™kt õux÷kt rËð‚{kt õk{ {¤ðwt òuRyu. (y) 10 rËð‚ (ƒ) 15 rËð‚ (õ) 30 rËð‚ 4.õku…™nu„™ õÞkt Ëuþ™e hksÄk™e Au. (y) ò…k™ (ƒ) y{uheõk (õ) zu™{kõo (z) $„÷Uz „Œ ytõ-4™kt ‚k[k sðkƒku Au. 1. (ƒ) 2. (õ) 3. (õ) 4. (y) sðkƒku {kuõ÷™kh Au ËrþoŒk ƒkƒw¼kR þkn y™u õuŒ™ õkuxu[k r{ºkku W…h õux÷ktõ «~™ku yk…u÷ Au su™k ‚k[k sðkƒku rðõÕ… Mð\…u yk…u÷ Au. yk…u Œu™k sðkƒ\…e ÞkuøÞ rðõÕ… ÷¾e {kuõ÷kððk™ku Au. Su ðk[õ ‚k[ku sðkƒ ÷¾e {kuõ÷þu Œu™wt ™k{ ykðŒkt ytõ{kt «r‚æÄ õhðkðk{kt ykðþu. y{™u ykþk Au õu yk… y{ku™u sðkƒku {kuõ÷þku.


: 16 :

yk…™k «rŒ¼kðku ytõ-4 {kt «õkþeŒ ø÷kuƒ÷ ðkur{O„ rð»ku™ku ÷u¾ ‚h‚ y™u W¥k{ hÓkku. ‚k¼kh WÕ÷u¾ ‚kÚku …t[kÞŒehks {kr‚õ{kt «õkþeŒ õhðk™e RåAk Au. «ðkn ‚{k[kh™e rð„Œku …ý „úk{ rðõk‚™kt rðrðÄ æÞk™ {kt„Œk «~™ku™e ÞkË yk…u Au Œu …ý «‚tþ™eÞ sýkÞ Au. r[ºkku îkhk s¤ Mðkð÷tƒ™ …ý ‚k\ s Au. xqtõ{kt Úkkuzk{kt ½Ûšt W…Þku„e {krnŒe yk…ðk ƒË÷ ÄLÞðkË. ƒe…e™[tÿ ði»ýð (hexkÞzo ykR.yu.yu‚.) „ktÄe™„h «ðkn ‚tMÚkk îkhk ƒnkh …kzðk{kt ykðu÷ Mðkð÷tƒ™ ytõ {™u {¤Œk Œu™wt ðkt[™ õhŒk òýðk {éÞwt õu yk…™e ‚tMÚkk „wshkŒ{kt …kýe {kxu õk{ õhu Au. ‚rð™Þ ÷¾e sýkððk™wt õu W™k Œk÷wõk™k ‚iÞË hks…hk ƒtËh „k{u R.‚. 2001 Úke …eðk™wt …kýe ¾heËe™u …eðk{kt ykðu Au. W™k Œk÷wõk™k ËheÞk rõ™khk™k „k{ku{kt …kýe {kxu õk{ õhðk {kt„Œk nku Œku y{khku ‚t…õo ‚kÄðk ™{ú rð™tŒe. ¼hŒ ðe. õk{¤eÞk, hks…hk (W™k) Mðkð÷tƒ™™kt ytõ-4{kt ø÷kuƒ÷ ðkur{O„ yt„u su {krnŒe yk…e Au Œu ¾qƒs ÷k¼ËkÞe Au. …e„¤Œe rn{rþ÷k yu ®[Œks™õ ÂMÚkŒe W¼e õhþu. Œu{s …kýe õuðe heŒu ƒ[kðe þõkÞ Œu™e ‚{s r[ºk õÚkk{kt yk…e Au Œu ‚wtËh Au. r[{™k ƒkR ‚hkuðh yt„u òýõkhe ¾qƒs ykuAk ÷kuõku™u nþu Œu …qhe …kze Œu yt„u ÄLÞðkË. ÷kuõ ò„]rŒ õu¤ððk {kxu ykðk ytõ™wt rðŒhý s\he Au ¾k‚ õhe™u Mõw÷ku{kt. ‚¾e ËrþoŒk ƒkƒw¼kR þkn, y{ËkðkË Mðkð÷tƒ™ ytõ-4 ðktåÞku Œu{kt hnu÷e {krnŒe ø÷kuƒ÷ ðkur{O„, Œu{s r[{™kƒkR ‚hkuðh rð»ku ‚{s {u¤ðe. {krnŒe‚¼h ytõ

ðkt[e ½ýku yk™tË ÚkÞku. õuŒ™ õkuxu[k, ò{™„h.

Book-Post

Svavl>bn ytõ -5 {u 2010

: ‚t…õo

‚h™k{wt :

‚t…kËõ Mðkð÷tƒ™ ze-3, ËkËk‚knuƒ VT÷ux, ËkËk‚knuƒ …„÷kt {tËeh …k‚u, „wshkŒ Þw™eð‚eoxe hkuz, ™ðht„…whk, y{ËkðkË-9 Vku™: 079-26404709 Email: pravah@gmail.com Web site: www.pravah-gujarat.org

(VfŒ þiûkrýõ nuŒw {kxu {ÞkoËeŒ rðŒhý )

swavlamban-5  

samacharpatra pravah

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you