Issuu on Google+


PRESENTACIÓN DE ANTONIO DURÁN “MORRIS”, PRESIDENTE DA AAAG: Benvidos a estas Xornadas terapéuticas da AAAG, nas que tentaremos atopar un diagnóstico eficaz para os males que nos afectan principalmente aos actores e actrices deste país, e en consecuencia ao resto dos profesionais. Viña sendo habitual que todos os anos fixesemos unhas xornadas de debate un día para o Teatro e outro para o audiovisual, independentemente de que os nosos asociados e asociadas formen parte indistintamente destes dous sectores. Este ano debido a situación transversal que nos afecta, decidimos abarcalo todo nun só día e cun único tema: “A CRISE E O TEATRO” ou “O TEATRO EN CRISE” e ”A CRISE E O AUDIOVISUAL” ou “O AUDIOVISUAL EN CRISE”. Facémolo así porque sabemos e temos datos para afirmar que tanto o teatro como o audiovisual pasan por un gran momento de creación e de expansión, momento este que se ve mermado pola situación política e económica moi desfavorables para nós neste momento. Facendo un mal símil podemos dicir que… se un non ten para comer vai padecer todas as enfermidades e o peor de todo é que non terá forzas nin sequera para combater esta situación. Por iso queremos agradecer a presenza dos nosos convidados, que hoxe xa estarán como auténticos especialistas, esperando que o que nos receiten sexa un tratamento a curto prazo pero, por riba de todo, eficaz. Tamén queremos aproveitar estas xornadas para alentar aos nosos compañeiros cara ao asociacionismo como unha das poucas alternativas en momentos coma este, xa que entre todos, cando menos, teremos una postura conxunta para saír adiante. Somos actores, somos actrices, directores e directoras, somos artistas: esta situación non nos debe asustar por que a crise é algo que, por desgraza, estamos acostumados a vivir. A nosa forza e a nosa creatividade sempre estiveron por riba e seguirán estando. Nós só pedimos que nola deixen exercer coa dignidade que todos merecemos. E nada máis. Grazas a todos e a todas, e antes de empezar teño que agradecer e nomear tamén ás entidades que colaboran nas Xornadas como son: AISGE, Consorcio do Audiovisual, AGADIC e, por suposto, o Consello da Cultura. E xa vos deixo coa primeira mesa de debate titulada “ A CRISE E O TEATRO” ou “ O TEATRO EN CRISE”, que estará moderada por Casilda Alfaro. Grazas outra vez.

1


A CRISE E O TEATRO OU ¿O TEATRO EN CRISE? ...E na Cultura, o Teatro é como un termómetro que marca, hoxe, onte e sempre, a temperatura vital do país e a súa xente (que dicía Lorca), do seu idioma, da súa forma de ser e de estar no mundo. Un país sen Teatro non ocupa lugar, non existe como tal desde o comezo da Historia... Por iso, con crise ou sen ela, temos que seguir a avanzar e non recuar nin un paso. Non podemos permitir que caia o pano a destempo...

Posoloxía: 10.00 h -10.15 h • Inauguración. Antonio Durán Moreiras “Morris” Actor e Presidente da AAAG 10.15 h-11.30 h •

O Teatro e a súa promoción desde a Administración pública. María Paredes. Coordinadora de Programación da AGADIC

CDG, presente e futuro. Blanca Mª Brage Cendán. Directora do CDG

Imos cara a un teatro necesario para a sociedade?. Fernando Dacosta. Actor e Empresario

O papel da ESAD na integración dos novos actores ao mercado laboral. Afonso Becerra. Profesor da ESAD

Novas Linguaxes. Achegamento a outros públicos. Pedro Fresneda. Responsable do Teatro Ensalle de Vigo

Modera: Casilda Alfaro. Actriz e Vogal de Teatro da AAAG

11.30 h - 11.45 h Pausa-Café 11.45 h - 14.15 h Debate cos asistentes 14.15 h Conclusións

2


CASILDA ALFARO Benvidos a estas Xornadas Terapéuticas que organiza a AAAG e moitas grazas por estardes aquí. Sen máis demora imos comezar estas xornadas. Daquela comezamos xa con María Paredes, coordinadora de programación da AGADIC. A AGADIC, como xa sabedes, é a entidade creada para promover e fomentar as industrias culturais en Galicia, entre elas o teatro, e diante do horizonte con presente delicado e futuro incerto que se nos presenta, eu planteo: María, nós estamos ansiosos por saber e coñecer como vai seguir promovendo a AGADIC a nosa industria. Cando queiras…

MARÍA PAREDES - AGADIC: Ola, bos días a todas e a todos. Na AGADIC, nestes momentos, o que era antes IGAEM, dentro da súa lei e no seu articulado, unha das súas liñas claras é a promoción, difusión e distribución de espectáculos culturais, de teatro, música, danza e maxia. E para o desenvolvemento desta promoción e difusión a AGADIC establece dous ámbitos de actuación: por un lado ten unha promoción interna, unha promoción e difusión interna que canaliza a través das súas redes de distribución, e que agora vou simplemente nomear, e por outro lado ten unha promoción externa. Na promoción interna a AGADIC promove, coordina e co-financia tres redes con respecto ao teatro: a Rede Galega de Teatros e Auditorios, que funciona desde o ano 95 e na que neste momento hai 45 espazos asociados e unha programación estable que se fai en dous semestres, onde ten presenza sobre todo teatro e, nunha porcentaxe pequena, a danza. O orzamento que nós estamos barallando durante estes tres últimos anos é entre 1.000.000 e 1.200.000 euros. Para o ano 2011 a AGADIC decide que a pesar do recorte que vai sufrir todo o organismo, se vai intentar manter este orzamento. Ata agora o número medio de funcións que se están facendo na Rede son anualmente oitenta e pico e un 80% destas funcións son de teatro e un 20% son de danza; a música non é nada significativa dentro da Rede. Como digo, este semestre que está a punto de comezar, (empezarán a programar a partir da semana que vén) non vai variar o seu orzamento, van ter exactamente o mesmo orzamento que o ano pasado; o que si nos estamos plantexando son 3


cambios futuros que intentaremos aplicar dentro do segundo semestre. Os cambios mais importantes que imos aplicar... ben... imos intentar equilibrar un pouco as porcentaxes de cofinanciamento, imos intentar axudar máis e co-financiar máis aos Concellos e entidades de menos poboación, que son os que menos posibilidade teñen economicamente, e quitarlle un pouco ás poboacións de máis habitantes; imos establecer como tres campos de actuación: de menos de 12.000 habitantes, de 12.000 a -creo que son- 40.000 habitantes e de 40.000 habitantes para arriba, e a co-financiación da AGADIC vai depender diso. Para os concellos, nas poboacións máis pequenas, nós imos empezar a asumir o 60% e eles só o 40%. Para os de mediana poboación imos a aumentar ao 50 %, e ás cidades grandes que son as que nestes momentos van a ter mais orzamentos, a nosa co-financiación vai a ser do 40%. Estes axustes pequenos vannos permitir que concellos tipo Muros, Cariño, Ponteareas, poidan seguir mantendo a programación. A sensación que temos é (de maneira case informal, porque aínda que tivemos reunións con eles, eles non saben moi ben do orzamento do que van dispor) que todos van manter un mínimo de programación, porque a maioría teñen como única programación cultural a que están facendo a través da Rede, polo que esperamos que este número de funcións non se poida baixar. Así e todo temos pensado tamén que unha vez estea pechada a programación, se observamos grandes desequilibrios ou non se chega a un número de funcións considerable, pois ter unha marxe de manobra para poder intentar equilibrar e que todos teñan programación. Esta Rede é a que máis orzamento recibe da AGADIC. Despois está a Rede de Salas, moito mais pequena. Nestes momentos hai seis salas programando; unha delas dedicase única e exclusivamente a programación infantil, e o resto levan unha liña un pouco de teatro contemporáneo, e mesmo algunha delas como que se está especializando moito en danza, que é o caso de Teatro Ensalle en Vigo. O orzamento para esta rede e para este ano vai ser exactamente o mesmo que o do ano pasado, non imos recortar o orzamento, e aquí manexamos unhas cifras de sobre 130.000€ máis ou menos, e están facendo unha media de funcións de entre 200 e 220. Estou falando sempre dos tres últimos anos. Despois, outra liña que nós temos de difusión, que a podemos considerar tanto interna como externa é a Feira Galega das Artes Escénicas que acabamos de presentar. A Feira ten uns obxectivos moi claros: por un lado quere mostrar as producións máis destacables e que poden entrar (porque son catro días e poden estar as que poden estar) que son as novas producións que están facendo nestes momentos as compañías para que, por un lado os programadores empecen a configurar a súa programación e por outro -e nós si estamos intentando que haxa venda- que veñan programadores de fóra e que compren espectáculos. De feito isto está moi ligado á promoción externa que ten a AGADIC con respecto ás compañías de teatro. A AGADIC saca anualmente, nas súas axudas ás artes escénicas, un apartado, que é o apartado de distribución. Neste apartado de distribución contémplanse tres tipos de axudas: por un lado hai unha bonificación do 40% para compañías que conseguen vender os seus espectáculos no marco da Feira -estas compañías poden ser tanto as que están na Feira co espectáculo como calquera compañía que estea na Rede-. E nun período de tempo que vai desde o inicio da Feira ata o día 2 de Novembro, a AGADIC bonifica o 40% destas funcións. Ademais hai outras dúas axudas: unha de distribución, para axudar aos custos de desprazamento, manutención e dietas das compañías que saen fóra e outra que se chama “presenza de compañías en Feiras nacionais ou internacionais”: cando unha compañía quere estar nunha Feira ou está convidada a estar nunha Feira de Teatro, tanto de aquí como de fóra, a AGADIC ten unha partida económica para axudar a esas Compañías a poderen estar alí. En principio estas son as liñas básicas que a AGADIC ten de promoción e difusión para o teatro. Despois está a presenza da AGADIC, moitas veces, en feiras e mercados a nivel nacional e internacional con material publicitario, con catálogos e publicidade das nosas compañías de teatro, música e danza. Estas son, un pouco, as liñas de axudas que a AGADIC ten para promoción e difusión do teatro que, en principio, vanse manter co mesmo orzamento do ano pasado para este ano 2011. CASILDA ALFARO: Ben, pois moitas grazas María. Continuamos entón coa seguinte convidada que é Blanca Cendán, actriz, cantante e actual directora do Centro Dramático Galego. O Centro Dramático Galego, como teatro institucional, é un referente teatral en Galicia, é un receptor importante de actores e actrices, de xeito que crea postos de traballo e, aínda que sexa por un período 4


moi concreto de tempo, asegura unha estabilidade económica e tamén psicolóxica, como dicía antes “Morris”, durante ese espazo de tempo. Blanca, cando queiras: “Presente e Futuro do CDG”.

BLANCA CENDÁN: Ben, grazas por invitarme e, como non estou moi afeita aos discursos oficiais, redactei un pequeno escrito sobre o “presente e o futuro do CDG”: Eu levo seis meses traballando no CDG. Digamos que comecei a finais de abril, e dende eses seis meses, ben, digamos que foi un período curto pero moi intenso de traballo e vouvos explicar un pouquiño todo o que levamos feito neste tempo. En principio eu incorpórome a un organigrama que xa funciona de por si, quero dicir, eu simplemente podo un pouco decidir en que liñas vamos traballar, pero, evidentemente, hai un organismo que funciona xa desde hai máis de vinte e cinco anos; hai xente con moita experiencia, que saben un pouco como levar todas estas, digamos, directrices, levalas a cabo, non? Dende a miña curta experiencia, iso si que moi intensa, cando accedín ao cargo de Directora do CDG desde hai seis meses, salientar que intento seguir unha liña continuísta coa anterior directiva na busca de novos públicos e de novas propostas escénicas, porque considero que a renovación do teatro galego é necesaria, dentro dun panorama teatral contemporáneo. Por outro lado está a incorporación de novos directores artísticos, dentro do plantel de directores do CDG e a convocatoria de castings nos elencos do CDG, onde teñan cabida actores tanto de coñecida traxectoria como novos valores saídos das escolas de arte dramática, que teñen mais dificultades para entrar no mercado profesional. Con esta idea xorde Salomé, de Oscar Wilde, baixo a dirección de Carlos Santiago, que verá a luz o próximo 26 de novembro, da que forman parte os actores que foron elixidos por convocatoria pública, que son María Mera, Pepe Penabade, Alberte Cabarcos, Marcos Correa, María Salgueiro e Hugo Torres, un equipo de dirección artística no que entran novos valores como Pancho Lapeña, na escenografía e consagrados profesionais como Baltasar Patiño, Fausto Isorna, Pepe Sendón, Fran Pérez, Cloti Vaello e Fanny Bell. Por unha parte está o apoio do CDG á comunidade artística galega a través de iniciativas como a cesión gratuíta das salas da nave de servizos múltiples no polígono empresarial Costa Vella en Santiago, para que as compañías ensaien novas producións. 5


O programa de formación continua para profesionais da escena que xa deu comezo a finais de setembro cun curso intensivo sobre Shakespeare a cargo de Alfredo Padilla, formado na RADA (Royal Academy of Dramatic Art), e que no próximo febreiro abrirá as portas ao teatro de Molière a cargo de Mario Tomás, formado na escena francesa. Por outra banda está a programación do Salón Teatro, intentando configurar unha programación diversa e variada coas últimas propostas de teatro, danza, música e cine dentro do panorama galego, nacional e internacional. Ben, como dicía ao principio, o equipo de produción e dirección do CDG, para min, é a base na que me sustento, así como no equipo de técnicos que fan posible que todas as teorías das que estou falando acaben nunha práctica real sobre o escenario; por iso digo sempre que non estou soa, que teño equipo. E polo tanto tamén considerei que era necesaria a figura do Consello Asesor, formada por profesionais tanto do teatro como de fóra do teatro, e que son: Ana Vallés, Roberto Taboada, Kukas, Carlos Neira, Xan Cejudo, Xerardo Pereira Menal (Catedrático de Historia Antiga, por se non o coñecedes, forma parte da Universidade) e Alfonso Pato, que é o director do Festival de curtametraxes de Cans. Eles asesóranme en moitos campos, como a programación, relacións coa administración, iniciativas de produción e coprodución, escolla de textos dramáticos, novos públicos e relacións coa Universidade, entre outras cousas. Ben, pódese dicir que este é o meu presente, no que batallo día a día. Nun futuro próximo, se falamos do 2011, fálase de recortes por parte da administración en cultura. Eu batallo día a día para que o CDG siga mantendo o seu orzamento, indispensable para afrontar as producións e a programación do Salón Teatro. E agora vou falar un pouquiño de como foi a entrada, como foi o recorte de presuposto. Cando eu entrei en abril, houbo un recorte de presuposto dun 20% e había un problema: que había que arrancar cunha produción, porque xa levaba seis meses sen dirección o CDG e se parara a produción. Entón decidimos o que pensamos que era o mais factible: arrancar a produción no final deste mes e entrar na distribución da xira para o 2011, para que se puidese facer posible. Evidentemente, non é unha produción de doce nin de vinte actores; é una produción sinxela, pero é unha produción. E non só están traballando seis actores e director, senón tamén todo un equipo de dirección artística. O tema é o seguinte, eu aínda a estas alturas non fun informada oficialmente do recorte orzamentario. Sei que hai rumores de que si vai haber recortes e que afectarán a todos os organismos, tanto ao CDG como ao Centro Coreográfico e tamén a aqueles, imaxino, que dependen das axudas do AGADIC, ou non? (a María Paredes) Dicías que non, que as mantiñades no orzamento? MARÍA PAREDES: Na Rede imos intentar manter os números do ano pasado. O que ten claro a dirección da AGADIC e que así quere que volo traslade, é que AGADIC, cando teña os orzamentos totalmente pechados, vai apostar claramente pola distribución e vai apoiar a distribución. Esta é a liña da dirección da AGADIC. BLANCA CENDÁN: Ben, nós estamos tamén procurando estratexias, na medida en que, imaxina que tiveses outro recorte, que sería FATAL para o CDG, porque o CDG nace como unidade de produción evidentemente; o feito de que agora haxa programación no Salón Teatro é unha cousa recente; máis ou menos parte de arredor do ano 2000 ou 2001. Entón, digamos que se necesita un presuposto mínimo para facer unha programación estable todo o ano, sabemos que hai moitas compañías, entre elas a maior parte galegas, que participan da programación do Salón Teatro; e evidentemente o que temos é que buscar unha solución para que ningún dos dous piares, que é o CDG como unidade de produción e o Salón Teatro, deixen de funcionar. Evidentemente, eu recordo cando empecei como actriz, que o Centro Dramático facía unha media, creo, que de tres producións ao ano; mais ou menos dúas, tres. Agora, pois, digamos que tres é impensable. Os custos das producións son elevados, iso todos o sabemos, porque hai que respectar un convenio de actores xa pactado e hai que respectar tamén os cachés mínimos da xente que traballa na dirección artística; non imos rebaixar para nada todo isto e entón temos que manter unhas producións que teñen uns custos arredor de entre, digamos que 300.000 € ata 500.000 € máis ou menos. Ese é o mínimo indispensable para poder 6


traballar. Por iso é que eu estou intentando que non só por parte da AGADIC, senón tamén por parte da Consellaría de Cultura se vexan implicados en que o CDG sexa un puntal para o teatro galego e que sigan mantendo os orzamentos. E por agora nada máis. CASILDA ALFARO: Pois moitas grazas. E continuamos co noso seguinte convidado: Fernando Dacosta, actor, director de teatro, empresario, músico, etc. Imos cara un teatro necesario para a sociedade? Sei que é unha pregunta moi aberta, un tema moi amplo. Pero poderiamos facer unha análise, xa que estamos con termos médicos, endóxena e esóxena dos factores que interveñen e condicionan a saúde do noso teatro. Facer unha análise disto é moi interesante e saudable; falar de contratación de actores, mantemento no tempo dos espectáculos e polo tanto rendibilidade artística e económica, en fin etc, etc...... A sociedade séntese identificada co noso teatro? Son preguntas para despois, para abrir o debate. Confiamos na túa capacidade de síntese. Adiante Fernando.

FERNANDO DACOSTA: Imos cara un teatro necesario para a sociedade? 1 Imos Imos Imos Imos Non

cara cara cara cara

unha alimentación necesaria para a sociedade? unha sanidade necesaria para a sociedade? un mercado laboral necesario para a sociedade? unha educación necesaria para a sociedade?

2 Que precisa a sociedade, ese conxunto de individuos do que formamos parte e aos cales referenciamos o noso traballo? Precisa alimentarse, vestirse, ter unha morada. Para conseguir iso precisa un traballo remunerado, outra das preocupacións básicas dentro dunha sociedade catalogada como capitalista. 7


Cuberto isto precísase un sistema sanitario que nos protexa de enfermidades, accidentes, que faga que non sintamos dor física (as dores psíquicas son fariña doutro costal). Elevando o pensamento podemos chegar a pensar que para a subsistencia desa sociedade se precisa incluso unha educación que permita entender, fixar e manter unha serie de valores para o sostemento da propia sociedade. Pero, teatro?!! Ás veces dise do ser humano que obtén a diferenciación dos animais por algo como o riso, que os animais non rin. Podería opoñerse a este argumento que os animais poden ter outras mostras de xúbilo. Dunha planta ou mesmo dunha ameba parece máis doado diferenciarnos: o movemento propio dos humanos, os sons que emitimos, as nosas formas de alimentación e procreación, ... fan supor que somos algo máis ca iso ou cando menos distinto. Pero, dun animal? Os animais tamén precisan alimentarse, poden precisar abrigo (que en moitos casos levan incorporado), precisan ben seguro unha morada… Para conseguir iso teñen que traballar, á súa maneira, e que non lles falte traballo, porque senón han morrer de fame. Ao seu xeito precisan curar as enfermidades, as feridas, e obtéñeno coa súa intuición, o seu coñecemento, a axuda doutros animais nalgúns casos. (Sempre falamos dos bos animais, como poderiamos falar da boa xente, aos moi ruíns mellor mantelos á parte). Por fin, tamén precisan de seren educados polos seus maiores, cuestión de supervivencia. En que nos diferenciamos logo? Temos unhas necesidades básicas semellantes, procuramos as mesmas cousas para sobrevivir... 3 Hai quen pensa que non estamos aquí tan só para sobrevivir, senón tamén para vivir, e que vivir vai máis aló de cubrir as necesidades básicas: Tralo alimento, a vestimenta, a morada, o traballo, a saúde e a educación vén outra preocupación complementaria a estas e que fai que se preserven esas necesidades: a cultura A Unesco en 1982, declarou "que a cultura dá ao home (e muller, enténdese) a capacidade de reflexionar sobre si mesmo. É ela a que fai de nós seres especificamente humanos, racionais, críticos e eticamente comprometidos. A través dela discernimos os valores e efectuamos opinións. A través dela o home exprésase, toma conciencia de si propio, recoñécese coma un proxecto inacabado, pon en cuestión as súas propias realizacións, busca incansablemente novas significacións, e crea obras que o transcenden." (UNESCO, 1982: Declaración de México) Hai quen considera preciso soñar, transmitir mediante a linguaxe (verbal ou corporal) os coñecementos de xeración en xeración, sentir, reflexionar, escoitar e opinar, trasladar aos demais mediante unha forma artística os coñecementos adquiridos, gozar e facer gozar, rir, chorar, emocionar, xogar, errar para evolucionar como especie, ofrecer vida no canto de quitala… Hai quen considera que todo isto é preciso para non vivir nunha sociedade totalmente animalizada, e que a partir disto, destas cuestións culturais, é xusto cando máis podemos preservar as necesidades básicas de todo ser humano, para que non impere a lei da selva, para que non gañe sempre o máis forte e que os intelixentes, os sensibles, os inválidos, os tarados, os ateos, os xustos, os de aquí e de acolá, os nosos e os demais teñan posibilidades tamén de conseguir esas necesidades básicas. "Na sociedade o suxeito pode analizar, interpretar e comprender todo o que o rodea por medio das representacións simbólicas que existen na comunidade. É dicir, os símbolos son indispensables para a análise social e cultural do espazo no que se atopa o ser humano e a partir da explicación simbólica dos obxectos pode adquirirse unha percepción global do mundo." Por iso hai quen cre na cultura, e dentro da cultura no teatro, esa expresión artística tan propia polas súas características e tan fronteiriza, tan da palabra como da música e do silencio, das luces, dos claroescuros e das sombras, da quietude, do movemento e da danza, ... Esa forma artística que nos empeñamos en cualificar como efémera nós mesmos, cando un bo 8


espectáculo é quen de impregnar e ficar no maxín dun espectador que o procesará a través da súa cultura e a partir de aí o transmitirá aos demais desbotando así o efémero. Esa ventá aberta ao íntimo, ao social, aos conflitos pequenos e inmensos que é o teatro e que nos empeñamos en chamar espello da sociedade cando a sociedade xa ten onde mirarse para poñerse guapa e para deformarse. Un espello, efectivamente, reflicte a nosa imaxe e o que queremos nós é atravesar o espello, amplialo, aprofundalo, non mirarnos nel nin que se mire ninguén dun xeito vacuo. O teatro é tamén esa transmisión lingüística do galego que uns tolos romanos vulgarizados pretenden facela vehicular a pesar dos pesares, e estea quen estea nas administracións. Porque poucas profesións defenden o galego coma a dos teatreiros, contra inimigos do galego e contra falsos amigos, e sabemos de que estamos a falar. Esa profesión galega que algún día recibirá o estudo que merece sobre a inversión que se fai nela e o número de espectadores que depara, de postos de traballo que xera. Un estudo que ninguén fixo porque a "ratio", ben seguro, sería excelente para a profesión galega se se compara con grandes fastos multimillonarios, xa que hai concertos, hai carpas instaladas, hai visitas papais que pagarían, só elas, o teatro de anos e anos para unha sociedade, as producións, as funcións, os festivais, o ensino, … E aquí non falamos de "crise", ese termo tan estendido e que cumpriría cambiar claramente por "distribución da riqueza", xa que no canto de crise o que hai é un reparto da riqueza determinado que despraza o diñeiro duns lugares a outros: sacarlle cartos aos pobres para darllos aos ricos. Un anti Robin Hood está a mandar nos bancos, nas administracións, nas igrexas, … Esa profesión teatral que se declarou, moito antes de que fora xeral, en crise. Porque nós non estamos en crise, o teatro é crise: "Crise (do latín crisis) é unha conxuntura de cambios en calquera aspecto dunha realidade organizada pero inestable, suxeita a evolución (…). Os cambios críticos, aínda que previsibles, teñen sempre algún grao de incertidume en canto á súa reversibilidade ou grao de profundidade, pois en caso contrario serían simples reaccións automáticas como as físicoquímicas." Con esta definición, o teatro sempre está en crise. Esperemos que, a partir deste momento socio-económico, en moitos anos, a ninguén se lle ocorra falar de teatro subvencionado: nesta sociedade están moito máis subvencionados os bancos do liberalismo económico ultracapitalista, os seguros, os fármacos contra a gripe-A, os medios de comunicación (que agradecen esa subvención e nós non, velaí o noso pecado: non ser estómagos agradecidos), as estradas, os hospitais, os funcionarios, a Consellería de Cultura, a AGADIC, os Concellos... Para acabar, e continuando coa definición de crise, "se os cambios son profundos, súbitos e violentos, e sobre todo traen consecuencias transcendentais, daquela, van máis aló dunha crise e poden denominarse “revolución”. A ver se desta vez non quedamos a medias e completamos a crise chegando á revolución. Fernando Dacosta. Outubro de 2010. Antes da visita papal a Galicia que custará entre 3 e 4 millóns de euros ao erario público. CASILDA ALFARO: E continuamos agora co noso seguinte convidado: Afonso Becerra de Becerreá, dramaturgo, director de teatro e profesor da ESAD. Esa ESAD que conta xa con catro anos de vida e polo tanto coa primeira promoción na rúa de actores e actrices titulados/as en Arte Dramática: Afonso, que nos contas do ensino teatral en Galicia e da integración dos novos actores e actrices no mercado laboral?

9


AFONSO BECERRA: En primeiro lugar dar as grazas á xunta directiva da AAAG por terme convidado, por ternos convidado. Vexo aquí estas caixas de pílulas e as caras serias de todos os que estamos aquí, como enfermos, non parece unha reunión de xente do mundo da cultura, na cadeira encaixados e a primeira receita supoño que será que teremos que (é unha metáfora) sorrir ante as dificultades. Ben, eu escribín catro obviedades e ao mellor algunha metedura de pata, males da xuventude, que é o que vou estampar aquí: ESCOLA SUPERIOR DE ARTE DRAMÁTICA DE GALICIA. Teatro. Para o Teatro. Teatro. Entón ao fío do que o meu compañeiro acaba de reflexionar, Cultura e Arte. Penso que non hai que xustificar o interese ou a pertinencia dunha escola, pero non está de máis un mínimo pensamento. É indiscutible que o Teatro é Cultura e tamén é Arte. A formación teatral vese lexitimada pola propia natureza do teatro como manifestación cultural e artística. A cultura apréndese. A Tradición (actualización de referentes do pasado que se manteñen e forman parte da identidade dun pobo). A lingua. A estética e a ética. No tocante á arte, Horacio na súa Arte Poética describe dous ingredientes: o “ingenium” (o “enxeño” de índole psicolóxica) + “ars” (a técnica). Así podemos considerar a Arte na súa dimensión de artificio, oficio, técnica, na súa capacidade de sublimación, simbolización e expresión. (Por ex. As Belas Artes: pintura, música, escultura… son unha sublimación das técnicas e linguaxes pictóricas, musicais, escultóricas…) Centrándonos no eido actoral: DE QUE DEPENDE A ARTE DUN ACTOR, DUNHA ACTRIZ? Da súa versatilidade. De que teña cantos máis rexistros mellor. E isto depende non só do seu enxeño e do seu talento innato senón tamén do seu dominio das ferramentas expresivas: o corpo, a voz, a presenza escénica e as múltiples técnicas e métodos de traballo que lle permitirán resolver as ecuacións escénicas que deberá enfrontar en cada espectáculo. Sen dúbida a cultura teatral halle axudar grazas ao estudo teórico e práctico das diferentes tradicións teatrais, o coñecemento dos diferentes estilos. O xogo con diversos referentes e modelos de creación e composición actoral. En consecuencia, poderiamos formularnos a seguinte pregunta retórica: Serve de algo, para 10


todo isto, que alguén que queira ser actriz ou actor pase catro anos internado nunha escola desde as 8,30 ás 15 h. facendo expresión e técnicas corporais, esgrima, danza, acrobacia, expresión e técnica vocal, dición, canto, música, interpretación, caracterización, dramaturxia, historia do teatro, literatura dramática, estética, etc.? De algo servirá. A experiencia dinos que a educación e a formación en xeral e a educación e a formación artística en particular son positivas cando estimulan a emancipación, o crecemento interior e a autocrítica, cando fornecen de ferramentas sen xerar seres clónicos. Pero aí intervén de maneira decisiva a personalidade e o traballo do alumnado: o éxito da formación artística depende nun 75 % da aprendizaxe e nun 25 % da docencia (de grandes mestres teñen saído alumnos mediocres e alumnos brillantes). Ao final, un bo profesional vai ser aquel que interiorizou e fixo súas todas as aprendizaxes. A efectividade prodúcese cando nos desprendemos das aprendizaxes, cando desaprendemos, cando somos capaces de transcendelas. Pero a escola está na base. CAL É UN DOS PAPEIS FUNDAMENTAIS DA ESAD RESPECTO AO MERCADO LABORAL? Crear un espazo óptimo de adestramento e preparación de profesionais e artistas versátiles e cualificados e colaborar na súa promoción e inserción laboral. Da ESAD están comezando a saír novas xeracións de directoras e directores, actrices e actores e, moi axiña tamén, escenógrafas e escenógrafos. Algúns dos que remataron os seus estudos na ESAD están facendo o posgrao en Artes Escénicas no Máster da ESAD e da Universidade de Vigo. Outros marcharon completar a súa formación ao estranxeiro, Italia, Francia, Inglaterra, algúns destes con becas. Outros integráronse en compañías galegas ou crearon novos colectivos. Algún marchou a Madrid facer castings… Os Departamentos de “Creación e Produción” e o de “Mobilidade e Transición” colaboran na busca de saídas profesionais. Por exemplo, este ano a ESAD ofreceulle ao Concello de Vigo, polo Bicentenario da Cidade, mostrar algúns dos traballos presentados polo alumnado como Proxectos Fin de Carreira. Da ESAD están comezando a abrollar novas propostas teatrais. Espectáculos cunha factura case impecable e cunhas poéticas teatrais de forte coherencia formal e temática que están na liña do teatro europeo máis contemporáneo. Refírome, por exemplo, aos traballos de dúas novas directoras: Eva Ferreira e Vanesa Sotelo. En ambos casos existe a vontade, por parte das implicadas, de facer chegar ao público os seus espectáculos e, a ser posible, poder ganar algún diñeiro para remunerar aos seus equipos artísticos e técnicos e para poder seguir dedicándose ao teatro. Iso supoñería a súa inserción na rede de teatros, auditorios e salas de Galicia. Pero velaquí a cuestión: hai en Galicia distribuidoras e programadores/as que estean dispostos a facerlles algún oco dentro dos seus hábitos de programación e distribución? Aquí é onde observo unha fractura fonda e preocupante. O GUSTO, igual que moitas outras capacidades humanas, edúcase. A recepción e a percepción cultívanse. Está demostrado que as persoas non vemos o que hai senón o que estamos preparadas para ver. E partindo desta premisa básica, creo que arestora comeza a existir en Galicia un teatro invisible (como o titulou o xornalista Daniel Salgado), ignorado polos programadores e xestores públicos e privados. Agora mesmo existe unha formación regulada e intensa para os axentes produtores do teatro, porén quen os van xulgar e quen vai decidir que teatro se ve e cal non se vai ver, os programadores, non semellan, na súa xeneralidade, posuír unhas competencias receptoras ou lectoras ao mesmo nivel. Quizais habería que iniciar, seguindo o exemplo da Sala Nasa, unha Escola do Espectador. Quizais a AGADIC debera convocalos a unha certa instrución teatral que ensanchara a súa mirada. Quizais a AGADIC, como órgano competente na materia, debera promover entre os programadores a obrigatoriedade dunha cota mínima de novas propostas escénicas. Isto permitiría que o teatro galego, sen desbotar nin menoscabar as compañías veteranas e o teatro máis tradicional (que non teñen porque coincidir veterano con tradicional), se enriquecese con propostas máis evolucionadas a nivel de linguaxe escénica. Isto proporcionaría un diálogo frutífero entre creadores de diferentes tendencias e, pouco a pouco, iría xerando un novo público. Sen dúbida unha ESCOLA SUPERIOR DE ARTE DRAMÁTICA ha crear máis movemento teatral e as xeracións que saian dela han conquistar máis espazo para o teatro en Galicia. Quizais unha carteleira regular en tódalas cidades.

11


CASILDA ALFARO: E xa para rematar esta primeira fase está connosco Pedro Fresneda, empresario e responsable do Teatro Ensalle de Vigo. Achegamento a outros públicos. Novas linguaxes. Novos espazos. Se cadra é necesario encontrar ou descubrir outras formas de achegamento ao público, ocupar outros espazos dado que nunca existiron tantas ofertas de “ocio” na sociedade: Tv, Internet, redes sociais, etc... Como conseguir chegar a todos os públicos, a todos os estratos sociais? Como conseguir que o teatro sexa unha opción máis e importante nestes momentos? Ou, a que sectores da sociedade queremos e podemos chegar? Son moitas preguntas tamén. Confiamos igualmente na túa capacidade de síntese.

PEDRO FRESNEDA: Moitas grazas. Eu veño representar o traballo que veñen facendo as salas moitos anos. Somos a segunda sala máis antiga de Galicia e isto é significativo pois que só levamos oito anos, é dicir son proxectos curtos por esgotamento. O traballo que veñen desenvolvendo as salas é o de xerar novas linguaxes. Levo oito anos en Galicia e quizais teña máis información do que pasou noutras realidades que na que vivo agora mesmo que é Galicia. Pero o que naceu nas salas é en gran medida o que logo ocupou os auditorios e isto vai pasando unha vez tras outra. Entón, o traballo que se ven desenvolvendo na sala Ensalle nestes oito anos divídese en dous grandes bloques: por un lado estar sempre moi pendentes do que nace, que crece, que está pasando novo en canto a novas compañías. Hai tres anos pelexouse moito para que xurdisen as subvencións á nova creación, para que as compañías incipientes puidesen ter unha pequena axuda, e por outro lado seguir sostendo as compañías que fan novas linguaxes aínda que leven vinte anos ou trinta, caso de Provisional Danza ou de Matarile Teatro ata hai ben pouco, intentar darlles cabida para esas linguaxes que quizais non teñen cabida suficiente nos grandes auditorios e nas grandes redes oficiais que manexan outros presupostos. En principio somos proxectos bastante baratos, quero dicir somos moi baratos todos, o gasto en Galicia e outras 12


comunidades en Teatro é baixísimo comparado con calquera outro tipo de fasto ou gasto. É interesante e ademais divertido porque nos pode facer sorrir un pouco, comparar os presupostos de cultura con calquera outra Consellaría ou concellaría nunha cidade. Entón, dentro do baratos que somos en xeral, todas as salas nos especializamos en sacar moita produción. Por poñer un exemplo, por Ensalle pasan cerca de douscentos actores ao ano e traballan cerca de trinta técnicos ao ano; é dicir, se as salas que estamos traballando paramos, vai haber moitas compañías que van parar detrás nosa e o ERE sería espectacular; nunca o cuantificamos neses termos, pero parando, pararía unha porcentaxe alta da profesión. É dicir, a relación cantidade de programación calidade de programación e custos, no caso das salas é moi favorable, conseguimos sacar as producións con moi pouco diñeiro. Facendo un pouco un histórico das salas, estas naceron ante unha demanda: non había espazos. Nacen as salas, comparten os riscos e de aí o famoso cincuenta por cento de billeteira, do que logo se apoderaron as programacións públicas, incomprensiblemente. Duns anos a esta parte moitas das salas abandonamos iso, temos axudas para poder programar pagando, de maneira que por exemplo en Ensalle desde hai catro anos ninguén traballa a taquilla, pelexamos moito a profesionalización dos asuntos. En canto á creación de públicos, sempre me pasa o mesmo, hai moi pouco tempo, na ESAD precisamente, demos unha conferencia sobre a creación de públicos; eu creo que unha sala ten que ter coherencia e manter calidade na programación e ten que xerar un espazo distinto a un auditorio, no que unha compañía poida permanecer unha semana, perfilar un traballo... o traballo é moito máis próximo á compañía, non é o chego, monto, fago o bolo, desmonto e marcho, é algo probablemente de moito máis fondo e este é o traballo que temos que facer as salas, sempre e cando deamos calidade. O que non podemos é intentar ou pretender que sexamos nós os que creemos o público, nós ofrecemos algo ao público que consideramos que é de calidade, que é profesional e que ademais, no caso das salas, ten que ser innovador, pero pelexamos contra un entorno. Entón penso que hai que darlle a volta a estas preguntas: non se trata de como xerar público, senón como evitar que nolo destrúan. O entorno é hostil, se abrimos hoxe calquera xornal, hai máis páxinas para vender coches que para vender cultura, e iso obedece a un interese, non é fortuíto, hai un interese e hai, desde o meu punto de vista, unha absoluta desprotección por parte das institucións públicas, que son as encargadas de crear público, de educar ao público para que o público vaia ao teatro, é dicir que nos están cargando o marrón a nós, e nós temos a obriga de traballar e, evidentemente, de difundir o noso traballo na medida das nosas posibilidades, pero a publicidade que poida ter o plan E, ou o plan que sexa do goberno, é infinitamente maior que a posibilidade que vaiamos ter nós de difundir os nosos espectáculos. Entón non me parece que sexa un traballo das salas nin dos auditorios, aínda que, se estes son públicos, quizais si. Isto naceu en Cataluña e foise estendendo: talleres de creación de públicos, talleres disto e do outro, xeradores de público... Se ben o podemos facer, todo este traballo é complementario, e se o entorno segue a ser hostil e ninguén quere que teñamos público, non imos ter público, isto é seguro. O traballo que se fixo en Ensalle fixo que o público medre ata chegar a un tope, entón estancamos un tope de público. Casualmente eu estou dentro da Coordinadora Estatal de Salas Alternativas e é algo que falamos as trinta e dúas salas, chegamos a un tope de público, as cidades teñen un teito de público interesado por estas propostas, de aí non pasamos, a non ser que a proposta sexa validada por un Concello ou unha gran Institución; entón si, e daquela non sei ata que punto a encarga é cara a nós... Sinto decepcionar, non teño estratexias de creación de público, salvo a calidade, o traballo e a revolución, claro; nós si somos os encargados de protestarlle e de esixirlle aos representantes públicos que fagan o seu traballo e os nosos responsables políticos de cultura son os responsables de esixirlle ás facendas os presupostos que necesitamos, senón estaremos sempre pelexando que se a Rede A, que se a Rede B, que se teñen máis diñeiro estes, que se hai producións de noventa mil ou de vinte mil... En fin, eu non creo que este sexa o camiño, o camiño será máis asociarse, xuntarse e ter moi claro quen é o responsable de que as políticas culturais estean como están. Este ano fixemos xira como compañía por Arxentina e por México e en todos os Festivais nos que estivemos estaban os responsables políticos ao pé do canón, vendo día por día todas as producións, todos os teatros cheos. É unha cuestión de interese: se se quere énchese, se non se quere non se enche, pero non somos nós. Se nos abandonan quedamos abandonados evidentemente. Polo tanto, non se trata de facer o de sempre e dicir “non é culpa miña”, non, nós temos a responsabilidade de ofrecer calidade, innovación e de promover aquilo que a sociedade está demandando... Pero, coidado, porque se a sociedade está demandando que fagamos show bussiness barato, pois a min non me apetece e creo que teño dereito a non 13


facelo. E penso que isto é todo. CASILDA ALFARO: Abrimos agora, rematados os relatorios, unha quenda de intervencións. Vou tomando nota e cando queirades comezamos…

ERNESTO CHAO: Ben, vou facer dúas preguntas e así non perdo a vez. Unha delas é para María e outra para Blanca. Interesoume moito o que comentaches das novas bases da Rede para o segundo semestre de 2011. Polo visto xa se falou este tema na reunión cos programadores o venres; pois nós aínda non sabemos como é a cousa exactamente. Fóra das porcentaxes das subvencións aos concellos, que me parece ben, tamén escoitei que a partir do segundo semestre de 2011, aqueles concellos que leven catro funcións obrigatoriamente teñen que escoller unha de catro para adultos –xa me dirás ti se é certo, eu falo de oídas- unha de catro para adultos, unha infantil, unha de danza e unha de maxia. MARIA PAREDES: Os que teñen? Perdoa. ERNESTO CHAO: Os Concellos, a maioría deles, ti sabes que levan catro funcións no semestre. Que teñen que elixir unha de danza , unha de maxia, unha de teatro infantil e unha de teatro para adultos. Se é así… MARIA PAREDES: Queres que che conteste…?

ERNESTO CHAO: Si, quero que me contestes, pero acabo. Se isto é así, eu digo que estou totalmente de acordo en que a danza hai que potenciala porque ten pouca distribución, pero se isto que estou 14


dicindo é certo resultaría que, como a maioría dos concellos levan 4 funcións ao semestre, a gran parte deles, habería o mesmo número de funcións para o teatro adulto que para maxia, que para danza. Entón, eu ben sei e ti tamén, que as compañías de teatro para adultos son sete, oito, nove ou dez veces maior en número que as de danza. Entón, como resultado, as compañías de danza, se son cinco, terán un montón de bolos, e as compañías de teatro para adultos, de 45 lugares, igual van a un sitio. Habería 45 funcións a repartir entre as 50 compañías que hai, ou sexa, unha función por compañía. Se é así, que non o sei. MARÍA PAREDES: Dúas cousas. Primeiro, si que é verdade que tivemos reunión o día seguinte de rematar a Feira, onde presentamos propostas. É verdade, aínda que non me deu tempo, que o próximo día 17, aproveito, imos convocar ás asociacións. Quero dicir, nós presentamos unha serie de propostas para incorporarse a partir do segundo semestre da Rede, a unha das patas da Rede. Agora, evidentemente, fáltanos a outra pata. En principio, o que pasa é que, e foi un problema meu, incorporeime o luns á oficina, tiña todo o pos-Feira e teño moito traballo pendente; está pendente de que convoquemos as asociacións, que en principio a data que quedei cos programadores vai ser o 17 –se vos vai ben-. Chegaravos un comunicado, por un lado para presentar iso, que entendemos que si. Por outro lado, non é exactamente o que dis… ERNESTO CHAO: Por iso pregunto. MARÍA PAREDES: Non é exactamente o que dis, a ver se son capaz de acordarme de memoria: quen tería que programar as catro disciplinas serían concellos que teñen que facer un mínimo de dezaoito funcións, non os que programan catro. De todas todas, estas propostas, xunto con outras que nos fixeron os programadores, que queren propoñer tamén ás compañías, eu de feito creo que na reunión estaba Xermán, que está aquí tamén. E hai outras propostas que os propios programadores, tanto o comité técnico como algún programador máis, quere falar coas compañías, onde vamos establecer isto, entón. Si vai haber unha reunión. Quedan establecidos como tres tramos; vai haber uns concellos que van ter que programar un mínimo… mais tampouco me quero… ERNESTO CHAO: Pillar..? MARIA PAREDES: …pillar, porque non teño aquí as bases e non o teño claro. Pero imaxina, só van ter que programar as catro disciplinas concellos que teñen que facer dezaoito bolos. Despois hai outro tramo, que serían as cidades, os que pasan –creo que son- de 70.000 habitantes. Despois hai outro tramo, que é o tramo medio onde terían que programar… é que non estou segura se 14 ou 11 funcións… Acórdaste ti? XERMÁN TOBÍO: Catorce. MARIA PAREDES: Catorce funcións. Aí terían que programar tres disciplinas. E despois están os do tramo pequeno, que son menos de 20.000 habitantes, pode ser, onde o financiamento aí vai ser do 60%, e teñen que programar, creo que son once (…) Si, son once, catorce dezaoito. Entón só os das catro disciplinas serían os que programen un mínimo de dezaoito. De todas formas, esta proposta, evidentemente, non a imos aplicar agora porque entendemos que hai que facer un cambio… porque tamén hai para nós un cambio moi importante que, cando saíu a normativa no DOGA para incluírse, ou para prorrogar a estancia na Rede como espazo, había unha serie de condicións técnicas que cumprir, vale? E estaban todas listadas, e esta listaxe saíu da famosa reunión onde se fixo a reforma da Rede, onde estabamos presentes todos. Deuse un prazo para aqueles Concellos que non adaptaban e que non cumprían iso, tiñan determinados prazos en función de meses para ir completando todo. Chegou o momento e o que si é verdade é que algún dos Concellos que neste momento están programando, caeu, 15


porque non seguiu cumprindo as condicións para estar na Rede. Hai unha parte técnica, nós temos un estudo de todos os espazos, desa primeira visita que fixo un equipo técnico da AGADIC, vanse coller os espazos que non cumprían os requisitos, vaise volver facer unha visita, mais os prazos son os que son. Entón, por un lado tamén pode pasar iso. En todo caso isto. como un pouco máis ampliado, verémolo en principio o día dezasete. ERNESTO CHAO: Grazas, María. É que como escoitara iso, parecíame tan surrealista en principio… MARÍA PAREDES: Si é verdade que estas son demandas que se fan directamente, pois a protección da maxia (…) había o sector da danza e da maxia que quería unha rede só para eles, cunha dotación económica determinada. Isto era imposíbel. Entón, o que tamén se vai facer é que se unan as programacións; só vai haber –e falo da Rede só do segundo semestre, non estou falando desta que se vai abrir- … eu espero poder abrir o luns para que os Concellos comecen a programar. E van existir só dúas programacións: unha programación para teatro infantil e unha programación para teatro de adultos. E ti aí, cos mínimos esixidos en cada programación vas … eles van ter que programar. ERNESTO CHAO : Vale. MARÍA PAREDES: Tentamos xuntalas, e separalas só por públicos.

ERNESTO CHAO: Xa dixen antes que ía facer dúas preguntas. A Blanca -máis que unha pregunta é unha aclaración- Antes, na túa intervención, dixeches que un espectáculo do CDG custa moitos cartos porque hai que respectar o Convenio, hai que pagar a unha serie de xente do equipo artístico… Eu quero aclarar para todos que o Convenio que se puxo en marcha o ano pasado, o único que non o aceptou foi o CDG. Quero dicir, que se subiron moito as tarifas das empresas privadas –que nos encareceu moito o salario dos actores- pero no CDG seguiron cos salarios que se cobraban desde hai dous, tres e catro anos. Non subiu nin un euro o salario do CDG. Quero dicir que non podemos poñer a desculpa de que subiron moito os actores, porque os actores do CDG están cobrando o mesmo que hai anos. E en canto ao equipo artístico, todas as compañías privadas tamén temos o noso equipo artístico: o director, o escenógrafo, o figurinista, etc. A min, que queres que che diga? E non é por meterme contigo, perdoa, creo que a programación do CDG deste ano é moi cativa. Moi cativa en canto a postos de traballo que ofrece. Xa sei que é unha circunstancia, estamos nun paso… ti entraches, levaba seis meses iso sen director, e gustaríame saber, se pode ser, para o ano que vén, que proxectos hai de espectáculos. Segundo o teu programa querías facer a Ópera do Patacón, que me parecería estupendo que o CDG abordase un espectáculo de moita xente, con varias disciplinas cantantes, bailaríns, actores…- E eu pregunto, vai haber cartos para iso? Porque eu penso que o CDG, ese é o tipo de espectáculo que ten que facer, porque non é moi normal que agora mesmo as compañías privadas teñamos os mesmos ou máis actores que a compañía institucional. BLANCA CENDÁN: Eu teño que responder a iso e volvo dicir que eu entrei en abril, nun semestre no que se aplicaba un 20% de recorte orzamentario, onde xa estaba… digamos que quedaba como unha especie do 25% do presuposto que xa tiña gastado o CDG. Ou sexa, o CDG contaba cun millón de euros ao inicio do ano, e despois houbo un recorte deses 200.000 que foron aplicados, digamos, que nos meses que eu entrei. Evidentemente podería non facer unha produción, pero paréceme que co tempo que levaba o CDG sen producir, era mellor arrincar unha produción que deixar un baleiro. De todas formas non sei se sabedes que o orzamento que non se gasta tes que devolvelo a unha cousa que se chama Caixa Única, que tes que devolvelo a Facenda, vaia. Os cartos en cultura e nas institucións, tes un presuposto ao ano que tes que gastalo, quero dicir, que non viña a conto non facer nada. Viña a conto facer. E á parte, evidentemente, 16


xa sei que nas compañías privadas hai deseñador de vestiario, de iluminación… como nunha compañía pública. Non sei, pero claro, nunha compañía pública como o CDG, digamos que xa comentei que unha produción das máis pequena custa arredor dos 300.000 euros, digamos que o deseñador de iluminación ten un caché, evidentemente. Tampouco penso que sexan moi elevados, pero… ó tema. Falas do Convenio dos actores, non? Que non se subiu. Os custos dos actores claro que son importantes, evidentemente, pero hai que loitar para que isto polo menos se manteña, quero dicir, o tema é: seguimos con producións ou, se comezamos xa con recortes orzamentarios ímonos ter que mover a nivel de coprodución; quero dicir, imos ter que buscar outro tipo de solucións. Evidentemente o que non pode ser é que o CDG pare. O CDG ten que continuar. E o CDG nace como unidade de produción, e penso que hai que manter as producións. Porque para min como actriz tamén era moi doado traballar no CDG. Evidentemente, cun soldo digno e cunhas condicións e un contrato durante seis meses que todos ansiamos ter. A situación do mercado laboral é moi precaria, entón penso que temos que seguir batallando por aí. Evidentemente non son nin os mellores tempos, e a verdade é que eu chego nun momento en que empezan os recortes. Ou sexa, foi chegar e encher, chegar e chegar cun recorte, e tes que buscarte a vida para seguir mantendo unha programación estábel no Salón Teatro. Imos ver, desde o ano 2000, 2002, como dixen antes, o Salón Teatro inicia a programación, e na programación pois tamén se dá acollida a moitas compañías galegas -galegas e de fóra, porque temos que ter unha programación variada-. Pero, evidentemente, non son as mellores circunstancias, Ernesto. E eu intentarei pelexar por ese musical, evidentemente, e quero probabelmente que sexan, non sei, como mínimo dez ou doce actores, e despois hai un corpo musical que tocaría en directo, que serán entre seis e oito. Imos ver o que se pode facer, pero eu tentarei pelexar por ese musical, por esa nova produción do ano que ven. O recorte, pois si, está por aí, pululando, hai rumores, non me informaron oficialmente dos presupostos do ano que ven, pero se non é por parte da AGADIC, hai polo menos un acordo coa Consellaría de Cultura de levar adiante este proxecto. E eu penso que todos, penso que quero sentirme apoiada neste sentido, no momento en que eu reciba unha mala noticia, espero que a profesión estea comigo para defender o CDG. ERNESTO CHAO: A prensa di: Salomé custou 300.000€. E non é certo, quero dicir, hai 300.000 € para a produción máis os catro meses de xira. BLANCA CENDÁN: Evidentemente. ERNESTO CHAO: Pero logo a xente vai ao teatro e di: e onde están os trescentos mil? BLANCA CENDÁN: Non, non, son seis meses de salarios, de xira, porque os custos da xira, xa sabedes que o que é o caché do CDG é un caché simbólico. Nós non podemos cobrar doce mil euros de caché, aínda que o espectáculo o custe. Evidentemente témonos que mover nun caché moi simbólico. Incluso hai compañías privadas que cobran mais caché que o CDG. Pero o que pasa é que o CDG ten que moverse, ten que xirar, e é unha xira subvencionada, e sabémolo todos. A min gústame falar de números para que vexades a realidade. Porque ás veces dise: Ah, trescentos mil euros! Pero en que o gastaron? Está ben que saibamos de números todos. Eu tamén cando cheguei ao CDG non sabía o que custaba unha produción e dixen Dios mío! Pero canto custa unha produción! Pero é a realidade, empezas a facer números e é así. Imaxinade o que custa unha produción do CDN. ERNESTO CHAO: Eu o que quero dicir é que se concretizamos os gastos de produción -eu chámolle produción desde o primeiro ensaio até que se estrea- ao mellor non é tan inmensamente maior un espectáculo do CDG dun das compañías privadas. BLANCA CENDÁN : Evidentemente, os resultados poden ser magníficos pola… quero dicir… 17


ERNESTO CHAO: En cartos. BLANCA CENDÁN: En cartos, non, claro. Non sei, penso que as compañías privadas movédesvos, claro, con moitos menos cartos e, evidentemente, pois… Pero as cousas vanse facendo. Digamos que o teatro institucional ten que ser teatro institucional e o teatro das compañías privadas é teatro das compañías privadas. E hai que manter eses salarios, evidentemente. Non sei se respondín de todo, Ernesto, pero, ben, mais ou menos... ERNESTO CHAO: Era para que comentases sobre o que tes programado, pero se non se sabe, non se sabe... BLANCA CENDÁN: Evidentemente non podo facer… se non estou informada oficialmente, non o sei. Estarán barallando a ver que é o que fan. VICENTE MONTOTO: Ben, do que se trataría agora… Estivemos un pouco diagnosticando a enfermidade, dando datos, etc., e agora sería ben entrar na medicación, no tratamento. Entón, eu vou facer tres preguntas así seguidas, porque senón alárgase moito se hai unha conversa. Continuando co tema CDG, eu diría que os profesionais imos estar absolutamente implicados na defensa da política do CDG, pero iso ten que ter, digamos, un complemento por parte da dirección do CDG. Eu creo que sería necesario facer público como obxectivo, aínda que despois a realidade dificulte levalo a cabo, pero plantexarse como obxectivo recuperar as tres producións anuais e que os espectáculos do CDG, dada a función fundamental que teñen de dar emprego, aínda que sexa por uns meses, a moita xente, temos que considerala esencial nesta profesión, e polo tanto, plantexarse ese obxectivo. Hai que ir a recuperar as tres producións anuais, e ademais producións de moita contratación. Con eses obxectivos eu estou seguro de que, nas dificultades que a dirección do CDG poida atopar para levalos a cabo, vai encontrar o apoio da profesión. Despois, a Afonso eu quería preguntarlle… Tamén vai no tema de atopar a pílula clave... Falamos de Escola e a ESAD é unha reivindicación histórica desta profesión, defendémola en moitos foros desde hai moitos anos, por fin foi adiante, e agora hai algo que coxea: a xente vai saír da Escola, e tememos que algunhas cousas as ignora, ou polo menos… creo que non se nos convidou a que nós puidesemos informar e preparar á xente en certos aspectos de cara ao futuro emprego, como é o Convenio Colectivo, como é a necesidade do asociacionismo como ferramenta fundamental para defender os seus intereses e os intereses da actividade en xeral. E non sei se esa cerrazón que houbo até agora se pensa abrir na Escola para que realmente os alumnos empecen xa a ter un contacto máis institucionalizado, por exemplo, coa AAAG e cos profesionais. E a María eu quería preguntarlle se sabe algo… Hai un compromiso que ela sabe do conselleiro, de hai tempo –claro que os compromisos do conselleiro ultimamente non son moi de fiar, pero en todo caso este non o desdiciu- que é que a Consellaría asumía o Plan das Artes Escénicas, que é un plan global que ten elementos ambiciosos, que ten garantías que evidentemente non se están cumprindo como é o incremento anual do presuposto, etc., pero que ten outras cousas que son importantes tamén como é a Comisión de Avaliación do seu cumprimento, de corrección de liñas, etc. Sábese algo? Porque o compromiso era xa para non sei cantos meses hai que se ía reunir a Comisión de Seguimento do Plan, que se ía encargar unha análise do cumprimento do mesmo, etc. MARÍA PAREDES: Dáme a sensación de que… A ver, eu son María Paredes, son a coordinadora do Departamento de Programación da AGADIC, e levo determinados temas da AGADIC; quero dicir, eu non pertenzo á dirección da AGADIC, eu non estiven nas negociacións cando se fixo ese Plan; vós sabedes que eu non estiven nesas reunións. Eu sei, por unha reunión na que si estaba presente, contigo, que iso se ía activar. Eu non teño relación directa co conselleiro, entón, os compromisos que adquire o conselleiro… eu non son a persoa indicada para contestar isto, Vicente, porque non teño nin idea. 18


VICENTE MONTOTO: Iso está claro, non o plantexaba nese sentido, de que ti deses a resposta política, porque o lóxico sería que estivese aquí, pois ou o Conselleiro ou Fasero para dar esas respostas pero… CASILDA ALFARO: Non estaban dispoñibles hoxe… MORRIS: Fasero estaba citado e seica ía vir, pero marchou a Copenhague. VICENTE MONTOTO: O que eu pregunto é se non vos puxeron xa aos funcionarios a elaborar a avaliación do cumprimento do Plan, etc., que iso si podes sabelo.

MARIA PAREDES: Si, eu o que si sei -e de verdade que non estou moi metida no tema e non me apetece meter a pata porque é un tema de dirección, non do meu departamento- é que si se está avaliando. Nestes momentos hai unha empresa que o está facendo e que nos está pedindo datos –seino porque eu estou pasando datos do meu departamento e estase facendo esa avaliación-. Até aí chego. Eu coordino o que coordino, dedícome ao que me dedico e tampouco coñezo todos os temas da dirección. Pero que si se está facendo esa avaliación é verdade porque eu estou pasando datos. Até aí podo dicir. CASILDA ALFARO: É mellor que continuemos coa orde das preguntas. Blanca... BLANCA CENDÁN: En principio, Vicente, penso que era máis que nada unha especie de apoio a que continuemos con esas tres producións por parte do CDG. Imos ver, iso dependerá da magnitude do proxecto. Evidentemente se un musical ten 20 persoas en escena, pois ao mellor non se poden facer tres, pódense facer dous, pero iremos vendo que tipo de proxecto hai cada ano para ver 19


se se poden levar a cabo os tres, ou dous, ou tamén traballar a nivel de coproducións. O interesante é dar acollida ao maior número de profesionais e que os proxectos teñan unha calidade especial, cada unha. Que seguimos na loita? Pois si, claro que si. AFONSO BECERRA: Respecto ao que dicías, Vicente, a Escola está arrancando, realmente. Leva catro anos, pero xa vedes, como a Facultade de Xornalismo ou calquera institución, porque é unha institución, lévalle tempo. De feito, non ten un só profesor titular, a Escola, somos todos uterinos (risas)… interinos. E o director está en comisión de servizos. Ou sexa, a Escola… saberase o que é a Escola dentro de anos. A Escola agora mesmo é un proxecto que está en marcha. Entón iso tamén é un pouco para respostar ao que dicías, que hai como unha cerrazón. Eu creo que tería que estar moito máis “contaminada”, a Escola; que todos os que facedes teatro teriades que estar pasando pola Escola continuamente, a dar charlas, a facer alí clases, como se fai no Institut, que hai unha figura que a min me parece fantástica, que teñen na Deputación de Barcelona -pero aquí, isto das consellarías funciona así- que é o profesor especialista. En canto Helena Pimenta tiña… funcionaban os seus espectáculos, xa nola contrataron para que nos viñese dar Literatura Dramática Inglesa; Shakespeare, véunolo dar ela. En canto hai non sei que director ou actor que tal, bumba! Claro, iso abre moito o abano, aínda que haxa unha plantilla de profesores titulares, que puidera pasar… a min iso pareceríame ideal. Pero claro, é unha opinión persoal. Si penso que ten que haber “contaminación”. Houbo unha representación da AAAG, que veu hai tres anos, era Gena Baamonde a que veu falar en nome da AAAG. Temos unha chea de profesores que son socios, aquí está Alfonso Rivera, que é o profesor de Mimo e Pantomima, é socio da AAAG. Carmen Abizanda… hai moitos profesores que son socios. Alumnos, dos que saen, case a metade se fan socios. Alí está Fran Núñez, ti es socio, non? FRAN PELETEIRO: Peleteiro. Son socio, si. AFONSO BECERRA: Fran Peleteiro, perdoa. Ves? E Fran Núñez tamén se fará, supoño. Quéroche dicir que si que se está. O que pasa é que son pouquiños, estamos arrancando, estase abrindo. Agora, o que ti dis, é iso, eu creo que é unha cuestión de que como está nacendo aínda temos… sabes? Agora cambiaron os plans de estudos para a adaptación ao Espazo Europeo de Educación Superior: Boloña. Entón estamos agora aí, buscando, mirando as lexislacións, porque claro, como é unha institución regulada non podes facer tampouco o que che dea a gana, tes que te ater a uns mínimos que veñen marcados e… Quero dicir que hai moito traballo de fondo e ás veces non nos dá tempo case a reaccionar. Eu intento obrigar ós alumnos a que vaian ver todo o teatro, e a dirección, sempre se comenta nas reunións e tal a necesidade de que vaia pasando a xente de teatro pola Escola. Para falar, para que haxa un diálogo, para coñecerse, que iso é moi importante, porque nisto de facer teatro os equipos son fundamentais, e os equipos fanse coñecendo, quero dicir, se eu non vos coñezo non podo traballar con vós, se vosoutros non me coñecedes, tampouco, nin se xera nada, haise que coñecer. Entón fan falta encontros, estou de acordo, pero eu creo que hai boa disposición, sabes? O que pasa é que ás veces… hai tanto traballo interno!.. de cambio de plan de estudos, dunha escola que está dando pasos, quero dicir, este é o quinto ano e iso para unha institución é moi pouco. É unha neniña de 5 anos. Entón, pouco a pouco. E vosoutros, desde logo, tendes aí un papel activo, quero dicir, de propoñerlle á Escola… non sei, é que a Escola é pública. É da Consellaría de Educación, pero é pública, ou sexa, non é nin de Manuel Vieites (aínda que o pareza), nin miña, nin de ninguén. É pública, é pública. CASILDA ALFARO: Zé Paredes. ZÉ PAREDES: Eu queríalle facer un par de preguntas a Blanca. Primeiro dicir que é unha opinión moi persoal que o recorte –que eu supoño que todos sabemos que houbo recorte- na miña opinión non é só da responsabilidade dos políticos. Neste caso, na miña opinión, Blanca Cendán como directora do CDG tamén é responsábel dese recorte. 20


BLANCA CENDÁN: Ah! ZÉ PAREDES: Si, si, desde logo, é un recorte que ten que ser negociado entre unha parte e outra, non? Polo tanto eu como espectador –e, evidentemente, isto non é nada persoal- tamén considero que esa parte ten que ser unha responsabilidade túa, na miña opinión. Despois a pregunta é se o CDG... se se entende que é unha unidade nacional de repertorio, se é unha compañía nacional de repertorio, se se entende así. E se se entende así, pregunto por que se repite un espectáculo, ou un texto neste caso, en 25 anos de existencia. Hai moita dramaturxia, e pregunto eu por que se repite. E insisto na pregunta que fixo Vicente, se se van manter as tres producións, e esa preocupación eu creo que ten que ver cun público e unha profesión que está acostumada a que esa unidade de produción, que é a única neste país que pode facer tres producións ao ano, as faga. As privadas, evidentemente non o poden facer. Isto era para Blanca. A Afonso, volvía repetir a pregunta porque non me quedaba explicado: Que relacións está establecendo a Escola, ou que formas está buscando de establecer relacións coas compañías e cos profesionais do teatro? E por último, e é unha pregunta difícil, gustaría de preguntar a Pedro que son as novas tendencias, que é unha cousa que eu non sei. BLANCA CENDÁN: Ben, por orde comezo eu. Zé Paredes, pois moi ben. Imos ver, eu entro en abril, hai un recorte de presuposto e resulta que eu teño a culpa. Vale, perfecto. ZÉ PAREDES: Ti es a directora. BLANCA CENDÁN: Son a directora, pero eu non teño a chave, nin dos cartos, nin da administración. Vale, pois apaño coas culpas. Non me parece correcto. Cando hai un recorte na administración, evidentemente, se ven aplicado ao CDG, eu podería pelexar por ese 20%, pero paréceme a min que eu estaba chegando ao cargo, e eu en principio teño que saber como funciona ese organismo. Ninguén nace aprendido, aínda que o pareza. E, evidentemente, eses recortes da administración que foron aplicados nese momento, pois imaxino que virán dunha cousa que ao mellor ten algo que ver, mais non só con Cultura, senón máis arriba. É dicir, de todas formas esas cousas sempre son pelexadas polos directores do CDG, non? As cousas non quedan así nin son tan simples, non? Despois, o que aludes de Salomé, recórdoche que Os Vellos Non Deben de Namorarse, de Castelao, representouse tres veces no CDG. Por que entón se representaron nesta ocasión e por que..? ZÉ PAREDES: Eu falei de Salomé. BLANCA CENDÁN: E eu estouche dicindo que non é a primeira vez que pasa. Evidentemente eu penso que os directores do CDG temos liberdade –e iso está no noso contrato- liberdade artística para decidir que obras. Se evidentemente un ten unha afinidade con determinados autores pode defendelos. Evidentemente non é nin o mesmo elenco nin o mesmo director, é unha versión totalmente diferente. Penso que tanto Shakespeare como Wilde, como calquera dos autores dramáticos, poden repetir. Ademais non hai ningunha cláusula no CDG na que diga está prohibido terminantemente repetir repertorio. Iso non existe. Quero dicir, iso son opinións persoais.

ZÉ PAREDES: Esa é unha pregunta que ven asociada á anterior. Non podes responderme se non respondes a 21


outra: a de se entendes que o CDG é un Teatro Nacional de Repertorio. BLANCA CENDÁN: Ti queres que che conteste a primeira, a segunda?.. Non sei, non entendo ben. ZÉ PAREDES: Se entendes que o CDG é un Teatro Nacional de Repertorio. BLANCA CENDÁN: É que non entendo ese concepto, Teatro Nacional de Repertorio. Queres dicir que non se debe de facer…? Gustaríame que me aclarases a túa pregunta. ZÉ PAREDES: Pois é unha unidade nacional de produción, iso está claro. É unha unidade de produción institucional e que polo tanto ten unha preocupación co repertorio para poder mostrar ao público galego aqueles espectáculos, ou aqueles textos que as compañías privadas non teñen forma de levar á escena. Iso supoño que é unha das preocupacións… BLANCA CENDÁN: Non necesariamente. Eu penso que as compañías teñen toda a liberdade absoluta para decidir que textos e que autores, e neste caso o CDG presentou desde hai 25 anos un repertorio bastante amplo, diferentes autores, tanto galegos como nacionais e internacionais, e penso que ten que seguir por aí. Penso que a censura non debe de existir, e eu entendo isto como censura. ZÉ PAREDES: Por favor, non estou censurando nada. Estou facendo unha pregunta. BLANCA CENDÁN: E eu estou facendo a miña lectura da túa pregunta. Ben, non sei se quedou contestada… ZÉ PAREDES: Non. BLANCA CENDÁN: Pois sinto non contestarche. CASILDA ALFARO: Continúa Afonso. AFONSO BECERRA: És un polemista. Como che gusta polemizar! Non é por meterme onde non me chaman, pero eu penso que a identidade dramatúrxica dun teatro, o Repertorio, dállo un equipo de dirección e un consello artístico que se manteña un certo tempo. Podemos falar do Teatre Nacional de Catalunya, con Sergi Belbel e o seu equipo artístico, que buscan unha liña a través da escolla duns textos que reflicten unhas preocupacións éticas e estéticas. Estoume metendo onde non me chaman, pero paréceme que claro… A min o CDG paréceme que é unha unidade de produción, parece como que fai o que pode… aquí estamos falando de números e de cartos, dunha profesión que necesita traballo, que está nun sistema teatral precario, porque é certo, non? Entón eu vexo aí pois esforzos por facer algo. Pero esta pregunta túa é como… é superior aos medios e á realidade do… paréceme, ou sexa, está ben pero parece que os tempos non son chegados aínda. Do que ti dis. É interesante: Teatro Nacional de Repertorio. Dúas salas, programación de clásicos, contemporáneos… Iso pode dar moito de si… ZÉ PAREDES: Ou unha soa. Que é o que se ten agora. E pode estar ben ou máis ben ou menos ben, pero é o que se estivo facendo durante todos estes anos no CDG.

22


AFONSO BECERRA: Pero non lle deu tempo, sabes? Porque fíxate, a quen máis tempo estivo, que foi Manuel Guede Oliva, si poderiamos pedirlle unha responsabilidade sobre como funcionou, que público creou, que irradiou a nivel estético, que importancia tivo o teatro irradiado desde o CDG dentro e fóra de Galicia… Pero logo, imaxina, Ánxeles Cuña, visto y no visto; Cristina Domínguez, non sei nin se chegou a catro anos; eu, que estaba no Consello Asesor, podería falar do noso intento de coherencia en coproducións e producións. Non é fácil. Agora Blanca Cendán, sabes? Loitas denodadas polo mesmo que estades dicindo, que di aí Vicente, a ver se conseguimos tres producións polo menos. Unidade de produción, Teatro Nacional? Nacional, que medo! Esa palabra. Estoume metendo onde non me chaman, perdoade, é que son un meticón. Respecto ao que dicías, eu debería contestar a iso: relación coas compañías, da Escola. Para min hai unhas cousas que son básicas. A xente de teatro tamén debería ser espectadora, ir ver teatro. Eu vou ver todo o que podo, e case vexo todo. E intento obrigar –obrigar é unha palabra heavy– aos meus alumnos a velo. Porque sei que a xente que quer escribir, le. E incluso cando ves algo que non che gusta ou non che interesa, é importante que o vexas para dicir eu iso non o quero facer, ou con estes quero traballar, con estes non. Entón, esa é a primeira cousa fundamental: Na ESAD, un sector de profesores -porque eu falo por min, porque existe a responsabilidade individual- quere facer que o alumnado vexa o teatro das compañías. Primeira cousa básica: espectadores, educar espectadores, e facer que haxa máis espectadores, aínda que sexa un número pequeno. O que digo, responsabilidade individual. Esa é a primeira, para min. Logo, a seguinte: relación coas compañías. Pois ben, da ESAD xa están saíndo compañías. Aquí temos a Marta Pérez, que non é que estudara na ESAD, pero a súa compañía, que existe aínda que sexa invisíbel –nas Redes non se ve moito- é unha compañía que está feita por xente da Escola. Fran Peleteiro tamén está intentando facer cousas, eu seino aínda que antes lle chamara Núñez. Fran Núñez igual, fixo unha coprodución no último CDG cun grupo portugués. Quero dicir, hai irradiación porque están saíndo compañías, e xente traballando en compañías. Eduardo Alonso case ten un 75% de actores que saíron da Escola, porque el mesmo di que saben bailar, saben cantar, dominan diferentes disciplinas, co cal se poden facer cousas, non? Entón hai esa relación directa, aínda que a competencia da Escola máis tal… é a pedagoxía, ou sexa: un sitio para adestrarse, para pensar e facer. Ou sexa, ese luxo de dicir vou estar catro anos aí facendo interpretación, esgrima, expresión corporal… cocendo. Iso está ben, que en Galicia, mo diciades, era unha reivindicación da profesión, e iso é fundamental. Iso tamén é relación coas compañías. ZÉ PAREDES: Fundamental? AFONSO BECERRA: A min paréceme fundamental, pero no sentido literario: os fundamentos, os piares… Pedro, que son novas tendencias?............................................................. PEDRO FRESNEDA: Así de partida la pregunta… A ver, esto es justo a lo que las 34 salas de la Coordinadora Estatal no nos queremos sentar: a definir qué son nuevas tendencias. Yo intento darte una opinión. Si antes he dicho nuevas tendencias lo lamento, yo me refiero más a nuevos lenguajes. Porque la tendencia nueva es a no pensar y… no es la idea. Los nuevos lenguajes, sí que intentamos programar un teatro que por un lado sea un teatro de investigación, es decir, que la autoría esté dentro de la propia compañía, lo cual no quiere decir que sea una creación colectiva. Es decir, puede haber una autoría de dirección o puede ser una autoría de creación colectiva. Cosas que más o menos y no siempre se cumplen al 100%, pero más o menos definirían un tipo de programación. Insisto, hablo desde Ensalle, allí está Mon, que tampoco tenemos exactamente la misma programación y seguramente tenga otra visión, pero… no unidad de espacio, no unidad de tiempo... y para nosotros, personalmente para nosotros es fundamental que haya una mezcla o una pretensión de no cerrar las disciplinas. A mí me cuesta mucho hablar de actores y de bailarines como cosas distintas. Incluso me cuesta a veces hablar de músicos y de actores como cosas distintas. Las formaciones son distintas pero, una cosa que creo que desde la ESAD se está pretendiendo es que todos sepamos de todas esas disciplinas 23


para que podamos mezclarlas. Cuando todo eso se da, si además el tema que se intenta abordar desde la producción es un tema de interés humano y actual, es cuando puedo hablar de nuevo lenguaje. Pero te insisto, esto lo trato con mucho cuidado, porque puedes ver la programación de Ensalle y decirme ¿y esto? Pues tendré que decirte pues tienes toda la razón, aquí sí hay unidad de espacio, aquí sí que hay unidad de tiempo, aquí sí hay una lógica. De alguna manera, los programadores de las salas tenemos ese trabajo, que es el de decir pues esto entra o esto no entra. En otros sitios no lo sé, te aseguro que en Ensalle es el trabajo que más desagrada en el sentido de decir oye, esto que no he metido, que no he considerado que pueda entrar en mi programación, ojalá que entre en la programación de alguien porque creo que calidad tiene de sobra, lo que pasa es que no me entra en la línea. Ensalle tiene también una línea muy marcada, hay otras salas que manejan más cosas. ¿No te he contestado, verdad? CASILDA ALFARO: Rosa Álvarez. ROSA ÁLVAREZ: Perdoade a previa. Afonso, eu normalmente nestas xuntanzas teño un ton de voz que parece que estou coma un can, non se me dá por rir… non sei, prefiro rirme polos bares, quizáis, ou cos compañeiros traballando nun espectáculo. Aquí estamos para debater cousas serias, o que queira que ría, o que non, fai doutra maneira. Digo isto porque non me gusta que me digan como teño que actuar. Estou actuando como teño que actuar, eu xa me manexo. AFONSO BECERRA: Pois perdoa, Rosa. Non che quería dicir… ROSA ÁLVAREZ : Non, non… a min paréceme que estás gracioso. AFONSO BECERRA: É o que intento. ROSA ÁLVAREZ: Felicitar, e se houbese unha votación eu creo que gañaría por maioría, a Fernando. Grazas polo teu discurso. Eu creo que estamos todos de acordo contigo e creo que ter un discurso leva a ter un comportamento. Eu non creo que non se poida actuar no teatro nin na vida -pero do teatro é do que estamos falando- sen ter un discurso ético, político, moralista, moral, como o que ti fixeches. Por favor, hasmo pasar, non para copiarcho, pero para telo, para lelo. Creo que todos estamos de acordo, e se é así pido un aplauso para Fernando. (APLAUSO) Quería dicir isto porque pensaba que nos temos que meter, ou dialogar, ou cuestionarnos moitas cousas de tipo económico, de tipo distribución, de tipo postos de traballo, de tipo invisíbeis, de tipo novas linguaxes… pero tamén temos que ter claro un punto de vista sobre o que queremos. Por iso quería darche as grazas especialmente. Entón, agora si vou pasar a cousas duras. Por favor non nos mosqueemos ninguén, pero hai cousas que hai que dicilas e para iso son estes debates. E teño que empezar por Blanca. Síntoo moito Blanca; non o sinto, non o sinto para nada, era por quedar ben. Dígoo porque houbo así un conato, no cal, como eu xa tiña pensado o que quería preguntarche, pois por se acaso ese conato volve. Quero dicir que estou totalmente de acordo con Vicente, entón xa non vou ampliar máis ese tema. Eu creo que temos que saber, a maiores do que di Vicente, que liña ética e estética vai levar o CDG. A min non me importan tanto os espectáculos; si o número de postos de traballo, evidentemente… Pero tamén que tipo de espectáculos vai facer e que, ten razón Zé, que non pode facer unha compañía e todos sabemos iso o que é, o que non o saiba que pregunte pero todos sabemos o que é. Eu creo que -e isto é unha visión moi persoal- soamente se vai poder conseguir iso de que ti consigas máis presuposto, que vai ser un dos temas que te vai afectar especialmente, porque se un non consegue o presuposto que quere, ao mellor ten que marchar, porque para iso se está nun posto determinado. Eu creo que nese Consello Asesor debe estar a AAAG, porque vai ser a que vai defender o número de postos de traballo, e é 24


imprescindíble… No noso territorio, digo, que ao mellor noutro territorio é doutra maneira, pero no noso territorio aínda é preciso que a AAAG estea no Consello Asesor, non ao mellor para defender liñas dramáticas, para iso están os estudosos, pero si para defender os postos de traballo de todos nós. E para defender que iso se cumpra. E logo, isto son afirmacións ás que non necesito resposta, simplemente é a miña maneira de entender como debería ser e como estaría disposta a pecharme no CDG: se estou de acordo coa política que vai levar, coa política teatral e cultural. E por último, unha pregunta -esta si que é unha pregunta- pero para despois, se fas favor, porque igual é moi complexa, ou ao mellor non ma queres contestar. O asunto é que por primeira vez no CDG (sabías que che ía facer esta pregunta, probablemente) se convoca un casting con 40 páxinas para cubrir 40 historias, con non sei canto articulado de saúde e benestar; non o lin todo porque me parecía un cachondeo. Entón, é a primeira vez, e eu non sei se é unha obriga, ou sexa, unha imposición da AGADIC, unha imposición da Consellaría ou que simplemente a miña amiga Blanca Cendán decide que vai facer un casting con estas características. Co cal, previamente -por iso digo que non fai falta que me expliques moitoestou en total desacordo, paréceme unha humillación para esta profesión, total e absoluta, así o digo e non teño ningún problema. Entón, se me queres aclarar algo, ben, pero que tampouco é algo que me… BLANCA CENDÁN: Se deixas que che aclare, pois ao mellor si, porque esas corenta páxinas das que fala Rosa, nin son corenta, nin hai absolutamente nada de requisitos, porque o único que se pedía claramente era un Currículum Vitae, unha foto e encher unha folla de rexistro, que non ten nada máis que poñer que os datos, onde vives e nada máis, ou sexa número de carné de identidade e punto, non había nada máis. Evidentemente, a xente é moi libre de querer presentarse ou non querer presentarse a un casting. Ti tes unha voz, pero aquí no teatro galego hai moitas voces, e hai moitas voces que querían casting. Hai moitas voces que estaban desexosas de poder traballar no CDG por primeira vez, porque nunca se abría o CDG a outros actores. Evidentemente, temos que facer unha enquisa a ver quen está de acordo co casting e por que a xente non está de acordo co casting e por que… ROSA ÁLVAREZ: Non, non. Imos ver… BLANCA CENDÁN: Déixame terminar, Rosa. Eu fun acusada de chamar a un director que non era dos habituais no CDG. Evidentemente, eu teño liberdade artística e podo designar ao director que eu considere conveniente. E a persoa que designei, evidentemente é unha persoa (e aquí hai algún actor que está traballando con el)... é unha persoa que ten unha traxectoria moi salientábel e digna de traballar no CDG. Ti comentábasme que os directores do CDG coñecían aos actores e non facían castings. Carlos Santiago quería coñecer aos actores e, aos que coñecía, quería probalos noutros papeis, porque buscaba un rexistro determinado. Había que buscar unha Salomé, e a Salomé non estaba no catálogo de actores, e podía estar, por exemplo, ao mellor, nas fornadas que saen da ESAD e dentro dos actores novos. Evidentemente, o casting -non sei se fixestes moitos castings, pero eu na miña vida fixen moitos, aquí ou en Madrid-… pero claro, no CDG non está permitido facer castings. Pero si que vos presentades, aqueles que dicides que non ides a castings, a todos os de audiovisual, evidentemente. Claro, o audiovisual é unha cousa e o CDG é outra cousa, non sei por que. Paréceme a min que eu non pedín ningún requisito… BELÉN CONSTENLA: Fixemos tres castings cando viñeron directores de fóra, tanto para Salvat… BLANCA CENDÁN: Si, claro. ROSA ÁLVAREZ A ver, Blanca. Eu non estou plantexando para nada ningún tipo de prohibición nin nada… BLANCA CENDÁN 25


Rosa, ti falaches de humillación. E cando ti me dis humillación eu teño que respostar que hai unha alegría tremenda na profesión de que se abra a veda do CDG. O CDG estaba totalmente pechado a novos actores… ROSA ÁLVAREZ Iso non é verdade. BLANCA CENDÁN Iso é verdade. ROSA ÁLVAREZ Non quero pelexar contigo, Blanca. Estou dando unha opinión e tes que respectala igual que eu respecto a túa. Non me contestaches. Dígoche que o teño gardado, e a próxima vez que nos vexamos, se nos vemos na Xornadas da semana que ven, levarei todos os papeis que poñía esa proba. Era un monte de articulado que eu non lin pero que teño gardado. BLANCA CENDÁN Pero se non o liches, Rosa, se non o liches… ROSA ÁLVAREZ Non o lin todo. BLANCA CENDÁN A xente que se presentou ao casting, -e aquí hai xente que saíu do casting- sabe perfectamente que só tivo que presentar un Curriculumente Vitae, unha foto e un rexistro, e aquí hai xente que pode dicilo. Se iso é unha causa grave, que veña deus e o vexa, por deus. Aquí non se está pedindo ningún requisito especial. Aquí estase intentando abrir as portas do CDG, e sobre todo coa recomendación dun director que quere facer casting. Porque, imos ver: se Carlos Santiago quere facer un casting, por que non se pode facer? ROSA ÁLVAREZ Vale, de acordo. Paro aquí coa historia. Queda a miña constancia. O que falo polos bares gústame falalo coa xente, directamente, e dar a miña opinión. E paro co tema, porque senón non podemos falar doutras historias. E agora quería dirixirme a Afonso. Si, preocupoume moito o tema que dixeches da invisibilidade, non? Porque o da invisibilidade das mulleres que están lapidando e todo iso... Ben, quero dicir que eu teño moito respecto por esa palabra, non?: Invisibilidade. Entón, eu creo que os alumnos… AFONSO: Non hai palabras sagradas,Rosa. Temos que empezar a desacralizar. ROSA: Si, pero dígoche que me preocupou. Non che digo que non a digas, digo que me preocupou, nada máis, eh? Ademais, preocupoume por varias razóns, porque eu creo que si están sendo visibles. Estamos vendo espectáculos de alumnos que están saíndo, están sendo tan visibles como compañías que levan sete, oito ou nove anos e fan un espectáculo. AFONSO: Onde os vedes? Dime teatros. ROSA: Ti víchesme a min nun espectáculo que levamos con el dous anos e que só fixemos seis representacións? AFONSO: Home eu vin case todos os vosos, ao mellor algún non. ROSA: 26


Ah, amigo! Non, iso non vale. Non o viches. AFONSO: Eu falo de teatros, non é? Que son os espazos públicos de exhibición teatral. ROSA: Eu creo -e tamén estou de acordo en parte co que dicía Vicente, entón tampouco me vou estender moitísimo máis- que hai unha falta -dito por alumnos- unha falta de interacción entre a profesión, ou sexa, a profesión que está traballando cos alumnos. Eu non entendo,e non sei se é certo ou non, pero moitos alumnos dinme que teñen problemas para traballar estando na ESAD. Eu creo, porque así o fixemos moitos, que se pode traballar, porque traballar é unha das grandes ensinanzas que tes. Traballando, equivocándote no escenario, ao mesmo tempo que estar estudando. Entón, creo que son dúas cousas que se poderían compaxinar. E, de feito, profesores da Escola si que están posibilitando que haxa xente. Eu tiven o privilexio de ter a unha alumna da ESAD comigo na dirección e que estaba súper súper encantada, pero que se non chega a ser por Santi Prego, dende logo eu non sabería da súa existencia. AFONSO: Pois haiche moita xente que curra súper ben, eh. ROSA: Digo que tamén depende da actitude que se teña dentro da Escola con esa xente que está aí, os propios alumnos loxicamente, que todos tivemos que pelexar moito por estar, e pelexamos moito por estar na sociedade. Digamos que ten que ser así, se cadra, pero ese tema de non poder traballar puntualmente e ao mesmo tempo estudar en algo que ten que ver moito coa práctica, que non é unha carreira teórica soamente. A pregunta é se é certo ou só é un rumor. AFONSO: Mira, rapidamente. Esa é unha polémica… Non, non é certo… depende dos casos. Eu estudei en dúas escolas de Arte Dramática, na de Asturias e na de Barcelona, e esa mesma polémica, iso que estás dicindo, pasaba alí tamén, había esa polémica, sempre a vai haber. Quero dicir, se ti estás traballando en interpretación cinco escenas do “Tranvía chamado desexo”, a rapaza que fai de Blanche Dubois, logo, pola tarde, ten que ir facer non sei que a outro sito e tal… non lle dá tempo a preparar ben e…É aquilo de que quen moito abarca pouco aperta. A propia Escola, dentro da praxe -porque hai teoría e hai práctica, non?- dentro desa práctica marca grandes retos a aquelas persoas que queren ser actrices e actores. Retos a nivel de interpretación que ás veces a profesión non che dá oportunidade, porque case todos os actores traballan con papeis protagonistas, con papeis que son moi difíciles que… Entón, ás veces no é fácil compatibilizalo. Pero máis ca nada por iso de que quen moito abarca pouco aperta. Non é máis ca iso, sabes? Eu -parece que non está ben falar dun mesmo, pero só é por unha cuestión concreta- eu alí en Barcelona si… estiven traballando tamén mentres estudaba. Pero, moitas veces, pois dis ti, ó mellor éche máis útil traballar as fins de semana de camareiro e durante a semana poder aplicarte e currar ao máximo eses retos que a Escola che marca. Dedicar eses catro anos realmente a entrenarte, porque logo para traballar, unha vez que empeces xa, a ver quen despois vai parar, sabes? Agora, o que dis é verdade, hai profesores como Santi Prego, como moi ben dis, que o promocionan, e que está moi ben, outros profesores non é que o penalicen, pero que son máis… Claro, eu non vou ás aulas, eu son profesor e non estudei na ESAD de Galicia, estudei en Barcelona e en Asturias; entón, quero dicir, teño máis experiencia como alumno que como profesor. Ou sexa, podo falar da formación como unha persoa que cre na formación. Aquí Pedro di que hai profesores que, claro… El ten unha alumna nosa de interpretación que fixo moi bo traballo no último espectáculo deles e nós, por exemplo, na aula de dramaturxia, fixemos unha análise do seu traballo. É dicir, non só non hai unha penalización, pero foi alumna miña tres anos de dramaturxia e tampouco ten ningunha penalización. Outra cousa é se para facer o volume de traballo, imaxínate, todos os días de oito e media a tres con diferentes retos, se á parte lles queda tempo para meterse noutra produción. Pero iso eu creo que ninguén os obriga, sabes? E logo, hai profesores que o estimulan, como Santi Prego, xa o dixen; e outros ao mellor que son máis puristas e… pídenlles que se centren ó cen por cen. É esa idea da arte e da entrega total, porque hai profesores deses tamén, sabes?.... que son coma gurús. Hai de todo. Hai trinta e cinco 27


profesores, imaxina. Non che contesto, dígoche o que hai, máis ou menos. ROSA: Si, si , si. CASILDA: Vale. Xoque Carbajal.

XOQUE: Ola, bo día. Ben, eu, nun momento no que as palabras que máis escoitas son: crise, recortes, axustes… creo que sería imprescindible que os cartos que se destinan á distribución de teatro profesional, de compañías profesionais, sexa unicamente para iso, para compañías profesionais. Explícome: Creo que sería bo, por exemplo, que desde as distintas redes de distribución… AGADIC, Deputación, Xunta… Neste caso só estás ti, María, e entón a pregunta vai para ti: Non sería posible que, co IAE e outra documentación que nos esixides ás compañías para estar nas redes, nos puiderades esixir os comprobantes de ter contratado o persoal segundo o convenio? Creo que isto sería sinxelo para vós e faría que todas as compañías que esteamos nunha rede de distribución profesional subvencionada pois, á parte de pagar os nosos impostos, teñamos os nosos actores e actrices contratados segundo o convenio. Porque me consta que neste momento non é así; quero dicir que hai moitas compañías que non están respectando isto. Entón, sería unha axuda grande para nós que dende as redes, á parte da outra documentación, nos solicitedes isto. Non sei se sería posible. Para ti a pregunta. MARÍA: A verdade é que é a primeira vez que escoito esta solicitude. Normalmente nós cando firmamos un… cando se asina un contrato coa AGADIC para participar na rede de teatros e na rede de salas –a rede de música ten un funcionamento totalmente distinto- cunha compañía, nunca nos plantexamos pedir toda a documentación esta que dis ti de pagar os impostos, a nómina de cada un dos actores, etc. XOQUE: 28


É un proceso que está en marcha…. MARÍA: Evidentemente, en todos os proxectos de subvencións, cando se dan os cartos si que se pide toda esa documentación… XOQUE: De feito na mesa paritaria… MARÍA: Claro. Esa documentación, se se pide, estará aí. O que si é verdade é que non se fai puntualmente cando facemos un contrato cunha compañía para facer un ou dous bolos. Xoque: Eu referíame que, á parte dos espectáculos con subvención a produción, todos os que temos subvención a distribución pois… non estaría mal, porque se hai un convenio é para cumprilo e sería unha gran axuda que calquera compañía que queira estar dentro dunha rede e está subvencionada, pois que se lle esixise todos os requisitos que unha compañía profesional está obrigada a cumprir, entre eles, o convenio. MARÍA: Ben, aí está esa mesa e imaxino que será un traballo que terá que facer e que lle requerirá a AGADIC. E que a AGADIC porá a disposición da Mesa, evidentemente, toda a documentación que lle pida e entendo que seguirá as súas recomendacións. CASILDA Si, a mesa está en proceso de constitución. XOQUE Máis que unha pregunta para María é unha reflexión. Creo que se hai un convenio é para cumprilo e mirar como se pode buscar a maneira de que todo o mundo o cumpra… Se cadra unha cláusula máis nos contratos… MARÍA: Sería bo que esperaramos os resultados desta mesa que se está constituíndo e a partir daí… CASILDA Está xa practicamente constituída. MARÍA: ...Tomar as decisións pertinentes e trasladarllas á AGADIC. Entendo eu. Non é unha decisión de “Agora imos poñer no contrato… non sei que”. As cousas deben de levar un proceso. Aproveitando que existe esa mesa e que se está traballando é unha cuestión para ver. Non? CASILDA: Marta Pérez. MARTA PÉREZ: Ola. Eu son Marta Pérez. Por alusións ao que dixo antes Afonso. Son de Inversa Teatro, unha desas compañías invisibles. E primeiro quería puntualizar que a miña compañía non é unha compañía da ESAD, eu non estudei na ESAD, senón que nesta última produción que fixen contei con persoas da ESAD. É a terceira produción que fago, dúas delas subvencionadas. Quería dicir unha cousa e dáme bastante pena ter que dicilo. É en relación ao que dixo antes Afonso de que a ESAD estaba colaborando coas compañías porque resulta que eu, este ano, pois traballei con xente da ESAD, contratei a xente por convenio, pagueille á directora, ó escenógrafo, etc, etc, e nunha reunión que tiven posteriormente co director da Escola de Arte Dramático, quedei moi sorprendida porque me botou unha bronca enorme por ter contratado aos actores e porque unha empresa privada se metese na produción da ESAD. Ademais diso ofreceulle a Inversa Teatro dúas funcións no bicentenario de Vigo. Eu, como é normal, pedinlle 29


cartos para pagar as miñas actrices, e díxome que como me atrevía a pedir cartos, que só lles pagaban aos técnicos, e que todas as compañías que van non cobran absolutamente nada. O que quero dicir é que, se desde a Escola de Arte Dramática, eu, como compañía, solicitei unha subvención, concedéronma, pagueilles ás actrices, pagueille á directora, pagueille ao escenógrafo, todo o mundo da ESAD. E que aínda por riba o director me veña dicindo, -porque é así- que non sei como me atrevo a meterme alí e a usar as súas instalacións. E que como me atrevo a pedir cartos para unha función.Paréceme incrible. Absolutamente incrible. E isto tiña que dicilo publicamente que… que unha escola propicie que non se lle pague ós actores paréceme alucinante, así de claro. E que se lle pague aos técnicos e non aos actores. E logo, o segundo que quero dicir, independentemente disto, é con respecto ó tema do casting do CDG. E quero dicir abertamente que estou moi contenta de que o Centro Dramático Galego faga castings, que non eran cincuenta mil folios, eran moi poucos, había que cubrir un folio, unha ficha, enviar o currículum e a foto e que, de verdade, estou moi contenta por iso. Paréceme moi ben. E nada máis, isto é o que quería dicir. CASILDA: Afonso, queres dicir algo? AFONSO: A ver, claro, eu non podo falar por Vieites… Este paisiño é pequeno e coñecédesvos todos. A min menos porque pasei moitos anos fóra, aínda que agora levo catro ou cinco anos aquí; de Becerreá marchei para fóra, pero coñecémonos todos. Entón, non hai necesidade nin de defender nin de nada porque a Manuel xa o coñecedes, ten estado en moitas reunións e en moitos debates e todas estas cousas, non? E tamén quero dicir que aínda que Manuel Vieites, Roberto Pascual e… hai un equipo directivo aí… xa nin me acordo cales son, imaxinade, pero hai un equipo directivo que ten as súas ideas e tal… Aínda que unha escola non é só o equipo directivo, é dicir, hai moita xente aí traballando tamén e sería inxusto cualificar por certos movementos a toda a Escola. Só dicir iso. E o que contas a min tampouco me gusta; ou sexa, iso que dis paréceme moi ben que o digas. A min non me gusta. …. CASILDA: Ben, pois continúa Morris. MORRIS: Primeiro unha puntualización e despois un par de preguntas. A puntualización é que eu creo que o problema, tal como o estamos debatendo... Este pequeno problema -que para alguén pode ser un problema enorme e eu respecto totalmente- sobre casting si, casting non, abrir o Centro, non abrir o Centro, parece que é unha discusión que non leva a ningún lugar; é dicir, nin ten razón unha parte, nin a outra vai tela nunca tampouco; porque é imposible que no mundo que nos movemos, pasado mañá cando se chame a un director non teña medio reparto feito, aínda que se faga un casting para figurar que se cumpre co requisito. Eu, que levo trinta anos vivindo do mundo do espectáculo, sei que iso se dá, e sei que iso é así e aceptareino no seu momento. E estou a favor dos castings. Eu creo que aquí non hai ninguén que estea en contra dos castings e eu pasei… a última vez que traballei no CDG foi con Guede e cun director portugués e pasei un casting para aquel espectáculo. E toda a vella profesión de aquí de Galicia reivindicou sempre poder facer casting e é máis, os actores que máis traballaban na época de Guede reivindicaban que o Centro se abrise moito máis. A profesión aquí sempre foi bastante honrada e non imos agora ensuciar nin falar de antes e de que se hai que abrir o Centro, etc... Despois, gustaríame tamén facer unha pequena pregunta para que me conteste María Paredes. Ía vir Fasero. Eu, como son presidente da Asociación, sei a quen chamamos, e el ía vir e marchou no último momento, en fin, saíulle iso, e claro queriamos alguén da Administración, e eu entendo que non contestes a preguntas que realmente ti non tes poder de decisión sobre elas, non? Pero, xa en todo caso, como falaches da rede de teatros e queriades manter o presuposto, supoño que non me poderás contestar se é certo iso que se fala da rebaixa. Entón será que vai haber unha rebaixa moi importante para a produción, cousa que, ao mellor, ti non podes contestala, pero, en todo caso, eu fágoche unha pregunta. Cando se fala de todo este tema de crises, de orzamentos, etc., e se na rede de teatros é certo que as funcións as paga a administración en parte e en parte a pagan os concellos... Non tería 30


que estar, a Consellaría de Cultura, por encima dos problemas locais que poida ter un Concello e non estamos neste país nun momento de poder garantir que existan esas funcións por riba de todo? Porque nos movemos nun minifundismo tan grande que aquí ninguén é capaz de garantir que os espectáculos se poidan poñer. Por exemplo, Cangas está arruinado e entón Cangas marcha da rede e os de Cangas fóra, que vaian a Vigo en autobús ou no barco se queren. E ese problema cada vez vai ser maior, e teremos que empezar a pensar -sobre todo politicamente, que os políticos é a obriga que teñen- en “garantir que por enriba de todo as cousas funcionen”. É unha puntualización que fago e tamén llo direi, se algún día teño a oportunidade, a quen sexa responsable da Consellaría de Cultura, non? E, no mesmo sentido, tamén lle digo ao CDG e á Escola de Arte Dramática que a miña impresión é que teñen unha obriga tamén. A Escola en si, ensinar, e seguro que é unha escola que funciona perfectamente e de onde saen grandes profesionais, pero é a Escola Dramática de Galicia, e ten que se inserir na cultura teatral que hai aquí, no noso mundo. É unha obriga de Vieites e da Escola. Teriamos nós, a Asociación de Actores, para o próximo mes, cando teñamos un día, chamar e dicirlle a Vieites se nos deixa presentarlle unhas xornadas para que os alumnos de alí vexan o que nós facemos, quen somos e lle poñamos un catálogo, etc? Non, ten que ser a Escola; a Escola ten que estar presente e o CDG ten que estar presente nesta vida teatral que é moi pequena, a que hai neste país. E o CDG debería estar máis presente. A min dáme igual, pero unha das formas de solucionar historias é romper vellas estruturas e, por exemplo, iso de que a Asociación estea representada, é dicir, xa non é tanto unha solución de dicir: imos facer un espectáculo de cinco, nin de seis, nin de catro, como intentar que esteamos en contacto todos. Pero se isto é pequenísimo, se no audiovisual só hai siglas pero no teatro non. Está o CDG, Escena Galega, está a Asociación de Actores, están… pouco máis. Entón, metédevos isto na cabeza: Mal imos se o CDG vai intentar tirar polo seu lado, a Escola, como un ente, polo seu... que parece que vai haber unha unidade de produción, e o que me dicía a compañeira, confirmándome as miñas sospeitas, á marxe da profesión… É dicir, mal imos neste país, pero cada vez imos a peor. Se cada organismo que creemos vai crear a súa vida propia… Vamos, son un monte de reticencias e un monte de frustracións as que hai enriba, e se de cara a todo isto non intentamos unha certa unidade... Pero a unidade empeza porque haxa membros dos distintos colectivos en contacto cos outros colectivos e coas entidades que funcionan. Esa é a cuestión. E logo, persoalmente, gustaríame facerlle unha pregunta a Pedro, do que particularmente estou contento de telo invitado aquí. Porque eu son de Vigo, e despois en cinco minutos, sintetizado, -porque me parece moi boa a túa intervención- gustaríame saber como vos manexades e como conseguides subsistir, porque eu coñézovos desde que empezastes e sempre me chamou moito a atención. Chegastes de Madrid e eu recordo que, tomando unha copa a primeira vez que te vin, díxenvos “vós estades mal da cabeza, se ides investir todos os cartos aquí nunha sala privada”. E hoxe en día aí seguides en pé, seguides con alumnos, non sei como vos mantedes, pero en Vigo realmente sodes un exemplo de sala alternativa, non? Son esas… esas catro cousas. CASILDA: María, ti tes algo que dicir? MARÍA: Ben, quería dicirvos que evidentemente si, aquí debería estar Fasero e falando dun tema moi concreto. Fasero está no Uomex, a feira de música que está sendo agora mesmo en Copenhague e vai con empresas musicais, Fasero non podía estar e cando a min me plantexan vir co tema de Fasero, evidentemente eu non son un político nin dirixo a política cultural do país, polo que falei con vós e preferín cambiar de tema e falar do que sei. O que si eu sei é que vai haber un recorte na AGADIC, pero seino eu e sábeo todo o mundo, porque vai haber un recorte brutal en todas as Consellarías e á AGADIC vaille afectar. Eu non podo dicir exactamente a porcentaxe, pero vaino haber. O que si sei e podo dicir é que, evidentemente, diante desta situación xa tiven algunha reunión co director para plantexar o meu traballo do ano que vén porque, evidentemente, cando hai un recorte hai que priorizar. A dirección da AGADIC aposta pola rede, aposta pola distribución e entón vai haber recortes noutro lado. O que imos tentar garantir é a programación e, de feito, xa temos pensado determinadas accións en función de como vaia saíndo. Esta programación está aí, nós imos poñer os cartos. O que si é verdade -e isto dígoo a nivel persoal- é que ti dis: se o concello de Cangas non ten cartos a administración ten que asumir iso”. Ben, pois se o Concello de Cangas non fai unha boa 31


xestión, no sentido de que leva moitos anos programando por enriba das súas posibilidades… É un exemplo, Cangas… mesmo que sexa outro espazo… CASILDA: Mellor que non entremos en particularidades porque… MARÍA: Eu non teño claro que a administración teña que cubrir iso, e estouno dicindo a nivel persoal. O que si temos claro -e esta é a liña que queremos seguir- é que a programación da rede se poida manter. Imos intentar que, polo menos, haxa un mínimo de programación. Porque é verdade que o que me dicían os programadores o outro día na reunión é que nos seus orzamentos os recortes van ser brutais. O que nós preguntabamos nos corrillos que se facían dentro da feira era: “que vai pasar coa túa programación?” Todos os concellos estaban de acordo en que se non se mantiña a rede tiñan que pechar o teatro. Entón, que esa aposta mínima vaina haber, que se vai intentar manter esta situación que non é a hostia nin a bomba, pero polo menos intentar mantela e que estes espazos teñan unha programación mínima. Esta é a idea que hai, pero, evidentemente, si haberá recortes noutros campos, porque os orzamentos son os que son, e os orzamentos, aínda que o director pelexe e o conselleiro pelexe, veñen de máis arriba. Entón, dentro das posibilidades do orzamento final que teña haberá que priorizar programas onde poder incidir máis, iso está claro, non? Como van facer tamén o resto das Consellarías, entendo eu, e sen ser política, claro. CASILDA: Afonso, tócache responder. AFONSO: Todo o que di Morris é moi lóxico e xusto, paréceme. Está falando de comunicación, claro, o que dicía eu antes: traballar xuntos, unir forzas, non dividir. Vencerás… claro. A ver, a Escola diríxea Manuel Vieites, non a dirixo eu, e non vou dicir aquí moitas batallas de cando eu estaba na comisión de coordinación pedagóxica, de xefe de departamento ou no consello escolar; só podo dicir que me retirei de ambas cousas, que agora entro e dou clase e teño moito poder, porque teño o poder verdadeiro que é o de traballar con xente, cos alumnos, con Tero Castiñeiras, con Vanesa Sotelo, con Eva Ferreira, con toda esta xente, con xente que está por aquí tamén. Ese é un poder moi grande de irradiación e de traballo. É o que dicía da responsabilidade individual. Eu, cando vin o título da intervención que me pediades, chamei a Manuel, porque a min chamástesme vosoutros persoalmente e eu pensaba que viña falar de formación e de como eu me formei moitos anos. Entón penso “ah, pois vou falar da formación teatral e tal… Pero cando vin o da ESAD pensei: “Ei,! eu non son o representante institucional disto, es ti Manuel, como ves isto?”. Dixo “ben, fai, fai…” e non comento máis nada disto, fago “piic” e xa está, non...? Pero sigo dicindo que a Escola é de todos, é pública, vale? E que na Escola hai trinta e cinco ou trinta e seis profesores e Manuel ten as súas liñas e, claro, el defende as súas liñas de dirección, o mesmo que Blanca, que agora intentará defender as súas liñas…. Pero vamos, estou seguro de que ninguén vos vai pechar ningunha porta e que calquera proposta que fagades vai ser atendida. Pero ti tés razón. Só podo subscribir o que dis… somos poucos, pouca xente, un sitio pequeno, en dúas horas vas en coche dunha esquina a outra de Galicia, ou tres horas máis ou menos, e… que si, que do contacto e do coñecemento fructifican moitas cousas e máis no terreo das artes. Pero a Escola, e non digo como xustificación, é unha institución que está dando os primeiros pasos, e non podemos dicir aínda que escola é -e volvo dicilo- porque é verdade, eh? Non hai un só profesor titular, está como a escola de xornalismo… Agora xa se pode dicir como funciona, se deu resultados, se é útil para o país ou non, pero nos seus primeiros catro anos... Mirade, o director está en comisión de servizos… e o resto somos profesores interinos, é dicir que non sabemos onde iremos nin o que faremos… A Escola está nun momento de conformación, de transición. Entón, claro, vai dando pasiños. E digo que aí nós temos responsabilidades pero vosoutros tamén, sabedes? Se hai que forzar algo, hai que forzalo e se hai que ir alí, hai que ir, e se hai que botar unha porta abaixo, bótase unha porta abaixo.

32


CASILDA: Continúa Blanca. BLANCA: Con respecto ao Consello Asesor. Eu sei que falamos, falamos por teléfono… Imos ver, a cuestión é a seguinte: Non se trata de vellas estruturas, como dixeches, porque o Consello Asesor existiu na época de Cristina Domínguez; o señor Manolo Guede nunca tivo un consello asesor, decidía el. E iso sabédelo todos, quero dicir, é un organismo que se crea a partir de que entra Cristina Domínguez e contemplou… ERNESTO CHAO: Non. Co Centro Dramático naceu o Consello Asesor, e ata que entrou Manolo Guede sempre houbo Consello Asesor. BLANCA: Vale, ben; pois entón estou mal informada. Ben, alégrome gratamente. Eu sei que como foi un período bastante longo o de Manolo Guede, ben, pois non existiu nese momento, non? Entón rectifico, rectificar é de sabios. Alégrome perfectamente disto porque… Eu o que quero dicir é que cando se creou o Consello Asesor -que foi, en fin, eu o referente que tiña era o de Cristina Domínguez- tentei que fora variado, plural e incluso con esa idea de xente que non pertencera ao eido teatral para que tiveran unha perspectiva dende fóra, que me parece moi interesante; tanto da universidade como neste caso, pois Pato, dende o audiovisual, non?... E o tema é o seguinte: eu non é que non estea de acordo en que entre alguén da Asociación de Actores, para nada, o que pasa é que sería un representante dunha asociación, non unha persoa singular, e neste caso, pois… haberá moitos colectivos que tamén pidan unha representación dentro do Consello Asesor, porque o colectivo de títeres, o colectivo de… ou sexa, todos os colectivos que representan… MORRIS: Entendo a túa opinión, pero sería un apoio para ti, a opinión de tres centos quince socios… BLANCA: Si, si. Paréceme ben, pero… Mira, o Consello Asesor é un consello que nomea o director, con persoas que considera que o poden informar e asesorar en diferentes campos e claro que, evidentemente, alguén da Asociación de Actores podería estar. E non estou dicindo que non, mesmo estou contemplando esa posibilidade. O que pasa é que as cousas de palacio van despacio, xa sabes como vai o tema administrativo e todo o que se pelexou para que estas persoas que conforman o Consello Asesor tiveran as súas dietas, quero dicir, que todo fora dunha maneira institucional, porque evidentemente se ti chamas a alguén que non vive na cidade, como é o caso de Pato, que vén desde Vigo, desde Coruña, ou xente que vén desde fóra, ten que perder un día de traballo porque é en horario laboral e necesita, pois iso, unha cobertura mínima, e eu deféndoa. Estamos aí. MORRIS: Eu contemplaríao seriamente porque é unha voz… BLANCA: Iso está aí, non hai unha negativa nin nunca houbo unha negativa e ti sábelo, Morris, todo o contrario. Eu penso que o diálogo que ten que haber entre o CDG e a Asociación de Actores ten que ser fluído. E eu estou disposta continuamente a entrar en contacto e en comunicación, sexa dentro do Consello Asesor ou non, ou sexa, reunións puntuais imos ter. Que eu vaia á Asociación de Actores ou que vós veñades ó CDG. Evidentemente, eu sempre vou escoitar a vosa voz. … O Consello Asesor non é unha unidade de presión, é unha unidade de consello, vale? Non se trata de reivindicacións puntuais de colectivos. MORRIS: Sería unha maneira de estar presente e de ter máis presenza e forza de cara á administración. 33


BLANCA: Esteades ou non esteades no Consello Asesor a forza tédela igual. Iso está clarísimo, e que eu estou con vós está clarísimo, porque eu antes que nada son actriz. E sempre pertencín á Asociación de Actores e estou en contacto continuo, iso cae de caixón. Quero dicir que iso se vai contemplar, ímolo ver e non hai ningún problema. CASILDA: Por favor, sexamos breves, que hai moitas peticións de palabra. BLANCA: Simplemente son formas, e que os directores decidan se queren casting ou non, nada máis. CASILDA: Falta Pedro por contestar á pregunta de como sobrevivides ou como vivides co voso proxecto. PEDRO: Cortito. Económicamente sobrevivimos de las distintas ayudas que llegan desde Xunta, Agadic y Ministerio. Depende mucho de la programación que tengas y de la repercusión que tenga tu programación, que vengan más o menos del Ministerio. En el caso de Ensalle, la programaciòn de danza aporta bastante parte del dinero con el que contamos. Para mí, lo vital es que sobrevivimos por las compañías. Todas las salas hemos abierto trabajando con las compañías a taquilla, pero algunas de las salas hemos decidido no hacer eso más, en un momento dado. En nuestro caso fue justo cuando dejamos la escuela; además, cuando paramos la escuela, fue cuando abrió la Escuela de Arte Dramático, y ahí decidimos que se acababa el asunto taquilla, y si se puede pagar se programa y si no se puede pagar no se programa. Y si llega un día en que no se puede pagar a nadie pues habrá que cerrar. Pero no se programa a costa del esfuerzo de otro, eso ya pasó. Entonces, arrancamos con el esfuerzo de las compañías y sobrevivimos porque las compañías valoraron ese esfuerzo, o sea, nuestro esfuerzo, al principio. Yo creo que el currículum de una sala son las compañías que pasan por ella, son las que de principio tienen que apostar por un sitio que todavía no tiene un equipamiento maravilloso, que tiene problemas y vivimos de ser cuatro nada más. O sea, somos un equipo de cuatro, pero necesitaríamos ser once. Entonces, pues échale las horas y… y es así como vives. Se subsiste... El problema es que cuando has demostrado durante mucho tiempo insisto, está aquí Mon, de la Nasa, que lleva más triempo que la Ensalle- cuando has demostrado durante mucho tiempo que con muy poquito eres capaz de hacer una gestión muy brillante, que has sacado productos nuevos, que has desarrollado un trabajo, debería ser el momento de que las instituciones dijesen, bueno, tú si, tú no. Esta cosa fea que a veces hay que hacer. O tú si, o tú todavía no. Entonces debería ser el momento en el… Yo no entiendo todavía que la Nasa siga pagando el alquiler de la Nasa, por ejemplo, claro. Perdona, eh, Mon, pero es que no lo entiendo. O sea, no puedo comprender por qué, después de desarrollar un trabajo que no está desarrollando la institución pública y que lo tienes que hacer desde la privada, olvidándote en muchos casos de tu compañía, de muchas cosas, después de muchos años tienes que seguir igual. Entonces lo que dije al principio es casi con lo que remato, no se, se han cerrado salas, y se han cerrado salas que eran proyectos impresionantes... Si la Galán fue capaz de hacer lo que hizo, fue capaz de hacer el “en pé de pedra” y fue capaz de incorporar determinados lenguajes no muy habituales, no es normal que se deje que ese proyecto se muera. FRAN: Ola, eu son Fran e son licenciado da primeira promoción da Escola de Arte Dramático. Quero contestar, e vou ser rápido, que… CASILDA: Si, por favor. FRAN: Si, rápido, a Rosa Álvarez, que falaba da incompatibilidade ou compatibilidade de traballar e estudar ao mesmo tempo na ESAD. Eu fun dos que traballou e estudou ao mesmo tempo e ao 34


principio era un dos defensores acérrimos desa práctica, pero realmente creo que estaba equivocado. Creo que hai que centrarse, nos catro anos que estás na ESAD, en estudar; porque son estudos moi intensivos, non é só das 8:30 da mañá ás 3 da tarde como di Afonso, realmente estás polas tardes tamén alí de, 4 a 9, preparando cousas para o día seguinte, co cal é moi intensivo. E vexo incompatibilidade. Realmente, se todos fixeramos iso, porque a todos nos saen oportunidades de traballar cando estamos estudando na ESAD, non habería ninguén nas clases, non iría ninguén a clase, quero dicir, hai unha ratio moi alta que, non sei se son 10 ou 11 alumnos por clase, uns profesores é… unha ratio moi alta, e son unhas ensinanzas moi custosas. Entón, se esa práctica se abrise, habería nas clases unha persoa. E iso non o pode permitir a sociedade. O meu punto de vista agora é que hai que centrarse neses catro anos en estudar e a profesión virá despois. Por isto de que son unhas ensinanzas moi custosas e a sociedade emprega moito esforzo en sacar actores e actrices. Si que estou moi de acordo con Morris en que a Escola está tendo unha política bastante autista coa profesión, quero dicir, que non abren canles entre ela eo que é a realidade e despois a xente leva sorpresas cando sae da ESAD. E quero dicir, Afonso: que está facendo a Escola para promocionar os seus produtos, eses licenciados nos que tanta pasta investiu a sociedade para formalos? Porque realmente non se están promocionando de ningún xeito. Si que aos directores e ás directoras un pouco máis, pero os actores e actrices estamos totalmente tirados aí ó monte; que está ben pero, emprégase tanto esforzo e tantos cartos en preparar a alguén que se ao final non pos en valor ese produto... habería que sacar máis tallada dese produto creado, non? Despois, e esta é a miña pregunta para Afonso... Porque si vexo iso, que a ESAD non fai ningún esforzo por… vale… fai algún, pero debería ser máis contundente á hora de crear lazos de unión coa a Asociación de Actores, cun monte de organismos, non? Porque os alumnos necesitan coñecer a realidade do teatro galego. Despois, teño unha pregunta para a Directora do CDG, para Blanca. E é que hai como unha incongruencia, non? entre gastar tantos cartos en formar á xente nunha Escola Superior de Arte Dramática, que é pública, e despois ter unha compañía pública, que é o CDG, á que ten acceso xente que non ten ningún tipo de formación, ningún tipo de experiencia profesional salientable. Quero dicir, por unha parte invístense moitos cartos en formar a alguén e por outra banda -eu teño catro mil horas encima ou máis, de formación na ESAD- por outra banda, dicía, unha compañía tamén pública non aproveita esa xente que creou. Non sei se me explico. É dicir, eu estou competindo, e perdendo, e perdendo -todo hai que dicilo- neste famoso cásting. Estou competindo con xente que non ten ningunha experiencia profesional salientable, nin ningunha formación específica de artes escénicas salientable, non? Entón esta é como unha incongruencia social. Que pode facer o CDG por solucionar isto? E unha última cuestión. A María Paredes quero dicirlle que a AGADIC non é a que subvenciona o teatro galego,quen subvenciona o teatro galego son eu! Eh…si…si…son eu. Porque eu tardo en cobrar un montón de tempo e como todos os meses. Entón, non pode ser que a AGADIC permita que un Concello lle tarde en pagar dous anos a unha compañía de teatro, porque claro, despois o meu productor e dono da Cía, que xa pediu moitísimos créditos, non ten liquidez e dime “ Mira non teño cartos; ata que me pague o Concello tal…pum…pum... etc... etc…” E son eu o que teño que comer e a min non me chegan os cartos que a AGADIC subvenciona. Non sei como se pode facer para solucionar isto. Realmente teño a sensación de que estou subvencionando eu o teatro galego. Nada máis. AFONSO BECERRA: A ver… hummmmm… Do que dis tes razón, no de traballar e estudar. É aquilo de “tirarse de cabeza á piscina”. Se estás facendo algo á posta, vai ao fondo, non? Por iso ,xa dixen que o 75% do éxito é da aprendizaxe e o outro 25% da docencia e iso está demostrado. Claro que é responsabilidade dos alumnos. Está moi ben o teu testemuño ao respecto. E logo claro,que fai a ESAD? Agora mesmo, este ano, o departamento que hai de transición na ESAD –“A vida activa” , chámanlle- está dando moitas voltas para conseguir algo que aínda non temos en Galicia, que é como poñer obxectivos, sabedes? Nunha institución ti non podes coller e facer o que che dea a gana porque che paran os pés directamente, porque tés que seguir uns protocolos, unhas burrocracias; é como en todas as institucións e iso de que veña alguén e o salte ou que o bote polos aires, pois....é unha institución, que é igual a burrocracia e iso ralentiza os tempos das cousas,non? E logo hai uns dereitos dos traballadores. Eu podería estar na Escola dende a mañá ata a 35


noite,en contra do que din os sindicatos do ensino, e facer horas extra para conseguir todo iso. Hai esas cuestións, están os sindicatos, están as asociacións colexiadas, non? Ben, por que digo isto: Porque, primeiro, a Escola ten que adaptarse,facer unha adaptación a un plan de estudos novo que comeza e facer un esforzo para poñer a andar todas as asignaturas e todas as prácticas e todos os problemas de infraestructuras.Xa vedes que empezou en edificios prestados. Para facer expresión corporal era encima de cemento case, e houbo que ir pedíndolle á Consellaría de Educación, que non entendía que fixera falta linóleo, que fixera falta poñer tarima flotante, ou sexa… todas estas cousas que son batallas que a dirección… Hai que defendela, porque leva batallando que non vexas. Quero dicir que hai que entender que nunha Escola de Arte Dramático ten que haber un técnico de iluminación, ou ten que haber uns focos. Claro, como pertence a Educación e non hai ningún outro Centro, nin había ningún exemplo anterior, e como todo é novo, entón temos ao noso equipo directivo todos os días reivindicando cousas na Consellaría de Educación. Isto fai que os esforzos se dirixan cara a un lado: que é básico ter unha infraestructura decente, óptima para poder traballar. Aínda hoxe -perdón polo berro!-... Aínda hoxe non a temos. Aquí hai un profesor de mimo e de danza, foden os xeonllos porque o chan non ten tarima flotante, porque falta o aulario de danza e expresión corporal.Tiña dúas fases e polos recortes e todo isto, falta un aulario. Entón, tés o equipo de dirección batallando en cousas básicas de infraestruturas. E co plan de estudos, o mesmo. Agora resulta que con isto de Bolonia, son títulos de grao, adaptación aos títulos de grao. Eu dígoo para que o saibades todos. Pois todo o profesorado está mirando unhas condicións que se poñen, que veñen de fóra e ás que hai que facer adaptación, como as están facendo todos os centros de ensinanzas artísticas de todos os sitios… Que está facendo o departamento que leva Dani Salgado? Porque algo estará facendo. Porque el vai alí unas horas e algo fai. Erasmus: que os alumnos da Escola de Arte Dramática poidan ir traballar e a facer materias a outras escolas superiores americanas, ou europeas. E iso é dificilísimo, aí hai unha burocracia, e Dani está currando, pero ten que facer una pila de papeis, de condicións, de mails, de historias, iso si que é… Falaba Rosa dos papeis que hai que facer pro CDG, pero si vise os papeis que hai que facer para que os alumnos, unhas horas, poidan ir facer unhas prácticas a outra escola... que son enriquecedoras, cambiar de país, de cultura… Entón, está niso, e iso tamén é necesario. Contestándoche… Que fai? Cubrir as necesidades básicas. Como está arrancando, está cubrindo as necesidades básicas. Que as liñas políticas -non sei se dicir políticas- da Escola poderían ser máis abertas cos outros colectivos profesionais, estou totalmente de acordo. Pero tamén digo que o actual equipo de dirección está traballando. E dígoo en defensa deles, que eu non pertenzo a tal dirección, nin ganas teño, porque eu quero facer teatro, ensinar... Dirixir non, dirixir unha escola non é a miña meta. Ben, dicía que o equipo de dirección está traballando duramente para conseguir cousas que vos parecerían moi básicas. Para poder poñer en escena os proxectos de fin de carreira teñen dous días para poder facer a iluminación, co cal esa iluminación xa non participa da composición escénica. Pois, home, unha escola de arte dramática debería de ter unha mínima, non básica, mínima… -teatro pobre… eh?- unha mínima dotación… Entón aí tes ao equipo de dirección batallando cos inspectores de educación sobre estas cousas que a eles lles parecen inverosímiles. Claro, como pertencemos ao corpo de música e artes escénicas, cos conservatorios e escolas de idiomas, ou como un profesor de secundaria -aínda que deamos título de grao- entón métennos nese saco e aplícannos o mesmo baremo. E cando lles pides un foco, ou pides tal cousa, e na escola do Hío teñen goteiras, pois hai que arranxar as goteiras… E están con esas cousas, Fran ,sabes… FRAN: Si, si. Xa o sei, pero…quero dicir que é a pescadilla… AFONSO: Non é unha pescadilla, porque o primeiro que ten que haber é un esforzó óptimo para exercer iso que se fai na Escola: conseguir o Erasmus, e por obxectivos…entendes? Dani agora está loitando para que a carta Erasmus nos sexa concedida. Ten que lle ser concedida á Escola para que os alumnos se poidan ir a outra escola que escollan… Londres, Francia, Chile… onde sexa, que poidan escoller. Isto a min paréceme fundamental, importante, un dereito que eu tiven 36


cando estiven en Barcelona e que me gustaría que o tivese a xente de aquí, que vai a escola de Vigo, e iso non está conseguido,e haino que loitar. Sabes?... É como que á nosa escola aínda lle faltan pasos anteriores. Fáltanos subir chanzos para certas cousas, sabes? BLANCA: Imos ver Fran, non sei se entendín mal a pregunta, queres dicir se teñen licenciatura ou non teñen licenciatura? É que estou totalmente perdida. Estás falando a nivel actoral ou estás falando a nivel de dirección, axudante de dirección, dirección artística..? FRAN: Actor!!! Que se presentou ao casting xente que non ten… Que unha Compañía Institucional debería rexerse por regras institucionais, non? FERNANDO DACOSTA: Paréceme a min que está facendo referencia a alguén que non teña algún tipo de formación. BLANCA: É que iso no casting do CDG non se deu. Fala Fran.Di que si sucedeu. BLANCA: Non se deu! Non é verdade! Foi una preselección brutal e iso non é verdade. E a xente que se presentou, evidentemente, non todos eran licenciados en Arte Dramática, porque había actores con recoñecida traxectoria e que se presentaron ao casting. Non pode ser una norma. O nivel interpretativo que había neste casting era magnífico. E isto manifestouse por parte do tribunal, que salientou moitísimo o nivel interpretativo. Houbo moita xente da escola que se presentou así como unha preselección de curriculumns previo. Evidentemente, tense que presentar xente que ten que cubrir diferentes idades, diferentes perfis, e non todos teñen que ser licenciados. E ademais, na profesión do actor, o talento é unha parte moi importante. A min paréceme moi ben toda a traxectoria, todos os estudos, pero o talento..... As compañías institucionais teñen que defender o talento. As seis persoas que saíron escollidas teñen un currículum e unha traxectoria salientable. CASILDA: Pídovos, a partir de agora, brevidade, porque quedan 15 minutos… Non, 20... E aínda quedan varias peticións de palabra. Mª PAREDES: Dúas cousas sobre o que subvenciona o teatro galego. Hai dous concellos que estaban na rede e que xa non están simplemente por impagos. Na rede hai uns mecanismos que cando ti non pagas, unha Compañía denuncia, nós pedimos e se non se cumpre saes da Rede. Neste caso dous concellos, a piques de ser tres, para que non teñades que subvencionar o teatro galego. Despois hai outra cousa, que é se se utilizan os mecanismos, e aquí hai Compañías que o fan. Cando a ti se te demoran no pago, mandas o departamento de programación -pero hai que facelo, eh- un correo electrónico ou unha carta onde dis: eu actuei no concello de tal …o día de tal…e non cobrei. Asegúroche que a AGADIC establece os mecanismos. Aquí hai compañías que o fixeron con resultado. Chámase aos concellos e se lles apremia. Pero hai que facelo, temos, tendes que acostumarvos a denunciar, por que o que lle pasa a moitas compañías é que cho din por teléfono e eu digo: “a mi me lo pones por escrito”, xa que eu vou facelo oficialmente… “Pois case que vai a ser mellor que non…que despois non me contratan”. Hai que facelo e así seguimos dando o seguinte paso… Os pasos son: A min non me pagan, pois eu fago una denuncia á AGADIC e a AGADIC utiliza iso. Chama ao concello e pídelle o pago. Isto faise sempre que hai una denuncia, e as compañías que o fan, -e xa hai moitas que volo poden dicir- ven que se actúa. De feito hai concellos que non programan porque deben cartos. E as compañías que denuncian asegúrovos que están xirando. E de feito a de Ernesto Chao é 37


una dás compañías que denuncia habitualmente e estou convencida de que fai a mesma xira e volve ir aos mesmos sitios que denuncia. XERMÁN TOBÍO, concelleiro de cultura de Cedeira.É que aos concellos... as compañías, cando nos chamades aos concelleiros –eu, perdoádeme pero son o demo, son concelleiro e son programador- pedídesnos os contratos e non temos ningunha vergoña en asinar, pero iso é papel mollado par vós. Se realmente queredes ter algunha garantía de cobro, o que tendes que pedir é unha retención de crédito, un certificado de retención de crédito asinado pola intervención do concello, e punto pelota. Con iso a administración ten 53 días para pagarvos e ao cabo de 54 días ten que pagar intereses de demora. CRISTINA: Eu son Cristina, e desde que pedín o turno xa choveu. Daquela agora non me acordo do que quería dicir, pero vendo falar a xente aquí, vexo que hai como unha… unha predisposición a pensar que ser actor é ter un traballo a veces funcional e que o feito de estudar unha carreira dáme a min máis ferramentas que a propia formación que poida acadar eu, co meu pago persoal, non do estudo que non me subvenciona. Estou intentando lidiar diariamente todos estes anos sen ningunha formación dunha escola superior, e agora ti (referíndose a Fran Peleteiro) tes o dereito de dicirme a min cal é a miña formación porque non teño un título. Iso é limitar moito o que é o talento dun artista, porque se todos nos chamamos actores, podemos chamarnos artistas TAMÉN. Estamos xogando co carácter artístico desta profesión. Falando das producións do CDG -ante as cales teño bastantes prexuízos- sinto que o que se está traballando, as últimas producións do CDG, que custaran 300.000 ou 600.000 euros, é todo o que pode facer o CDG: pagar 300.000 euros para que vivan ben dez actores ao ano. Eu creo que é moito mellor incentivar a actividade da xente emerxente que está aquí en Galicia facendo cousas dende as compañías invisibles, incentivar as coproducións co CDG, e non producións decimonónicas todo o tempo, nas que haxa 12 ou 15 actores que o que queren é cobrar seis meses. Non se está incentivando esa creatividade aquí dende o CDG. Ese é o problema, non que se fagan dúas ou tres producións. O problema e que estamos falando da forma máis arcaica do que é esta profesión, entendes? Non é un problema de ego, ou pode ser un problema de egos, porque a min, o feito de escoitar que non se poida facer un casting dende unha institución, paréceme moi penoso, tendo en conta que hai moita xente que intenta facerse un oco e non temos oportunidade por que ten que… Eu estou falando de moitas cousas que escoito e como pasou tanto tempo estou facendo unha síntese. Ben, aquí hai prexuizos contra o feito de facer casting, porque xa temos que coñecernos todos e traballar. Hai xente que necesita ser coñecida e ten que buscar as canles. O traballo é tan esgotador que ao final desistes e hai que marchar. Ese é o problema que temos: intentar valorar un pouco o que temos aquí. Hai que abrir un pouco máis o campo. Isto é o que eu vexo que é o que aquí falta. BLANCA: Cristina, eu creo que podo respostar a iso. Sigo intentando ser breve. O tema é que tes moita falta de información. A ver… as coproducións existen, creo recordar que Voadora tivo coprodución, Sapristi tivo coproducción e Emean? Teatro tivo outra coprodución. E isto existe tanto a nivel de coprodución como a nivel de produción. Pero a unidade de produción é unha cousa que se debe de respectar. Non sei se a ti che parece decimonónica, a min paréceme que foi unha loita que levou 25 anos a xente da profesión, e ser actor é unha carreira de fondo e hai que saber estar ás duras e ás maduras. Todos as pasamos canutas, todos, para conseguir traballo... e coa forza da experiencia vas dándote conta de que é unha carreira de fondo, porque é dura pero non se debe tirar a toalla á primeira. Evidentemente, non é doado nin te van coller á primeira, no primeiro casting, iso é evidente. Pero o que non podes pretender é tirar abaixo un traballo de tanta xente, e un convenio, e unha institución como o CDG que ten que ter unha unidade de produción. É fundamental. Para dicir as cousas hai que saber dicir o que dicir. CESAR CAMBEIRO: Eu son vítima do casting. 38


BLANCA: O que quero que saibades é que dende que cheguei sigo loitando coa administración. A administración é moi fodida, dicíndoo con malas palabras. É certo, é unha liña continua, e coas cousas non tiras a toalla á primeira. O que pasou, e que eu pelexei, foi que os requisitos foran os máis sinxelos posibles, que foran simplemente unha presentación do currículum e non fora ao DOGA, que fora da maneira máis correcta e, evidentemente, foi así. Pero seguirei pelexando para que sexa doutra maneira, aínda que non é fácil. Cando chego por primeira vez a unha institución e teño que poñerme as pilas para saber como funciona toda esta engranaxe. Evidentemente, podería chegar e ser Juana de Arco se conseguira que esa rebaixa de 200.000 euros se retirase. Entón sería a hostia, Blanca Cendán chega e arrasa, e iso non é verdade. Eu teño moito que aprender, cometerei moitísimos erros, equivocareime e a ver canto tempo duro, porque esta é unha carreira dura -a de ser director, claro- Unha carreira de actriz sería de fondo, unha de directora é de resistencia. Eu o que vos pido -porque todos me coñecedes dende hai moitos anos- é que… tanto estea eu como calquera outra persoa no CDG, que non esteades en contra, é dicir, que esteades a favor, porque a loita é de todos. Non é que queira conseguir un máster, é simplemente un reto que me propuxen. Agora estou aquí e intentarei facelo da maneira máis correcta… Que cometo erros, que non choveu para todos igual, evidentemente… pero eu creo que hai unha cousa… que a profesión ten que estar unida. Eu non quero estar pelexando coa profesión nin coa AAAG, senón todo o contrario, é dicir, creo que deberiamos ter un discurso construtivo e non destrutivo; diso se trata porque o teatro é de todos e todos estamos nel. CESAR CAMBEIRO: Pedro, gustoume moito o que comentaches. A pregunta é: acabaches o discurso falando da posibilidade dun maior apoio na promoción e na axuda, por parte da administración, para levar xente aos teatros, tanto a nivel de prensa, como de publicidade, como de presenza física dos representantes públicos. Eu digo, iso plantexouse ou hai algún tipo de iniciativa por parte da administración que conduza a iso e que axude a romper ese teito? Iso é unha pregunta e despois xa acabo e non falo máis. E despois outra para Fernando que está moi caladiño… Fixeches un discurso en plan de que… unha comparanza entre os animais e as persoas, que os animais van polas necesidades básicas e as persoas tamén, imos cubrir as necesidades básicas. Que pasa? Pois que agora estamos nun nivel de sociedade no que as necesidades básicas están... dáse por suposto que están cubertas, e parece como que necesitamos, xa non loitar polo básico, senón por unha maior calidade de vida. Entón eu pregunto: desde o punto de vista do actor, ves algún horizonte e en todo caso, que pílulas –retomo o discurso de Vicente- que pílulas nos axudarían a albiscar un horizonte no que nos vexamos loitando por calidade de vida e non pola subsistencia? PEDRO FRESNEDA: Se han planteado algunas cosas… el problema es lo que ha desaparecido. Quiero decir, el año pasado, en La Voz de Galicia, aparecía una página entera con la programación de la “Rede de Teatros e Auditorios” y la “Rede de Salas”; ha desaparecido y a nadie se nos ha dicho nada. Si la voluntad política clara es la de no favorecer, estás pidiendo mínimos. Al final, pues, ¿qué pides? Porque también es verdad que, por lo que decía antes de las salas, para poder hacer publicidad de algo tiene que existir ese algo; entonces ¿qué estás pidiendo? Que las subvenciones se saquen en enero, que no llegue noviembre y no se haya pagado un duro. Estás pidiendo poder subsistir, ya no estás pidiendo ese apoyo. Ese apoyo, también es verdad que hay una tercera pata a la que no hemos implicado, porque estamos todo el rato hablando de la institución y los creadores, o las salas o las redes. La tercera pata es el público en si mismo. Es que yo intento, tengo un cartelito en la sala que pone que la entrada vale 9 €, pero en realidad vale 900, que es la cuenta de lo que cuesta la sala, y que cada vez que no vienen esos 900€ los tiran a la basura, de sus impuestos. Es decir, la tercera pata es el público. No está concienciado de querer ir a ver cosas. Entonces, yo creo que quien tiene que ir a exigir a los responsables políticos que hagan su trabajo es el pueblo. Porque cada vez que lo exigimos nosotros parece que estamos diciendo; oye, ¿qué hay de lo mío?.. Y yo estoy ya un poco cansado de decir qué hay de lo mío. Yo peleo por las compañías, pero no voy a pelear por el público. El público tiene que pelear; si quiere teatro en su ciudad, tiene que defender los teatros de su ciudad. Y, evidentemente, se les ha dicho por activa y por pasiva que 39


necesitamos apoyo; que generar públicos no es salir a la calle a hacer pasacalles, que esto se demostró, especialmente en Santiago. Todos los festivales de calle tenían muchísimo público que no entraba en las salas después, no se sabe por qué. FERNANDO DACOSTA: Moi rapidamente, César, porque sería moi longo. No artístico, como pílula, pois un traballo forte, contundente; aquí estase falando de resistencia e sabemos que é o que hai. E como profesión, pois ser moi conscientes do que poñemos no escenario e iso atrae espectadores, porque, insisto, o teatro galego ten espectadores. No laboral é importantísima a unión, ou sexa, o tema das asociacións. Eu creo que todos algunha vez pasamos por estar en desacordo con algo que fai unha directiva en concreto, pero é fundamental. Para este tipo de reivindicacións hai unha asociación de actores, hai unha asociación de compañías, hai agora unha asociación de festivais, e a partir de aí realmente poden conseguirse cousas cara á administración, cara a ser interlocutores realmente válidos e escoitados, que é fundamental. Outra cousa é que pasemos cada un de nós períodos de ausencia por distintas circunstancias persoais e laborais, pero creo de verdade que é unha receita e ás veces dáme un pouco de rabia esa especie de enfrontamento entre actores novos e veteranos que parece que había –eu como estou na mediana idade...- Claro, todo ten unha parte de razón, pero é verdade que cando levas trinta anos e te chama un director que te coñece, dis: pero home, por deus bendito, se máis ou menos tes que coñecerme, non? E é certo que cando estás comezando queres facer castings. Entón eu creo que todo é compatíbel e por iso digo o da unión, de aprender fundamentalmente a escoitarnos todos, porque iso tamén valerá para o noso teatro. E simplemente, dúas cousas máis: respecto aos políticos, como pílula, facerlles ver que entramos no seu discurso, dalgunha maneira. En canto ao fomento do turismo, cando se organizan determinados festivais; en canto ao funcionamento da prensa, que vai traer a tan traída e levada rendibilidade social, pero que está aí; en canto á ocupación -se fai faltahoteleira -falo agora por exemplo como organizador de festivais-. Que veña ver, que sente, se quere, na primeira fila, facerlle ver que tamén dentro dos seus postulados cortopracistas -que ás veces só van de catro anos en catro anos- que tamén o teatro lle supón unha rendibilidade, porque é algo demandado por concellos e demandado por espectadores. A nosa forza é, desde logo, ter público. E cando hai escolas, ter alumnos. E hainos e iso prolifera, está aí. Entón esa cantidade acabará dando a calidade e a forza para poder seguir, non só subsistindo, senón ter esas outras calidades. E, por fin, declararnos claramente como bufón diante dos reis, que hai moitos reis e moita administración, e precisan o seu bufón; precisan, non sei por que, levarnos a palacio e sentarnos na mesa. Sería longo de explicar, pero por iso vamos seguir aí, porque… eu creo que para non sentirse totalmente ruíns necesitan que alguén lles diga as cousas, aínda que logo nos desprecen. Por iso nunca acaban de cortar o grifo, nunca acaban de dicir: non tendes nada, porque saben que entón devoramos. Sempre nos din: non, un 20%, non, un 30%, non, o ano que ven… E nese caso acabamos estando nós tamén, porque aínda encima, segundo hai un recorte, nos resituamos en vez de dicir, non, non por favor, os mínimos. Vaiamos todos xuntos, porque estou convencido de que conseguimos cousas. Entón, ese é o xogo, sentirnos realmente bufóns e que somos capaces de amosar as tripas, o que non queren ver, porque hai moita xente que está detrás diso que precisa esa información, e aquí falo dos espectadores, e eles eu creo que precisan dalgunha maneira non sentirse totalmente ruíns. ZÉ PAREDES: Unha aclaración moi rápida. Gustaríame que se diferenciase claramente entre culpa e responsabilidade. A culpa do recorte evidentemente é da Consellaría, pero a responsabilidade tamén é, neste caso, de quen asume o cargo… Con iso ía seguir, nós tamén somos responsábeis e a nosa responsabilidade é un medo que temos moitas veces de confrontarnos, confrontarnos entre nós, que non ten nada de mal e é seguir na loita tamén, que nos confrontemos. E eu creo que na Historia da Arte hai moitos casos moi positivos de confrontación e eu creo que esta confrontación pode ser creativa e positiva. E sobre todo, esa confrontación non é persoal, é profesional e debe, para min, pretender xerar cousas novas, novas ideas. E si, son polemista e seguirei séndoo. MON: A miña intervención ten que ver co que plantexaba Fernando ao principio, do estudo de públicos, e quero dicir que desde a Rede Galega de Salas xa se deu un primeiro paso. Estamos 40


falando con AGADICIÓN para que se… Falamos da necesidade de facer ese estudo como primeiro paso na nosa rede, porque estamos absolutamente dispostos a que se miren contas, estatísticas, contabilidade, de todo. Desde a Sala Nasa enviamos esta semana unha proposta de prazos para que se debatan os criterios dese estudo nestes meses que quedan. Temos unha reunión nova das salas o 14 de decembro, e de aquí alá vanse facer aportacións por parte das salas. A idea é que o estudo se poida facer no primeiro trimestre de 2011. Xa se verá, porque imos pedir que o estudo o faga unha entidade independente, sexa a Universidade, sexa… depende do que aporten o resto das salas. E que os resultados sexan públicos, e convido a que sexa contaxioso e que desde outros organismos o pidades tamén... E preguntarche que idea tes ti a priori, xa que a tiñas na cabeza, de como se poden facer ese tipo de estudos. FERNANDO DACOSTA: Non o sei, imaxino que recollendo, por exemplo, as follas de taquilla. É algo que se emprega de cara a xustificar unha actuación e logo, a partir de aí recibir, o pago e tal. Pois iso faise dentro da Rede de Teatros cos nosos espectáculos. MARIA PAREDES: E nas salas. FERNANDO DACOSTA E nas salas si, perdoa. MON Cando falabas de públicos, falabas moito máis que de cifras … falabas de xerar emprego na cidade … na hostalería, etc... FERNANDO DACOSTA Evidentemente. É que hai un tecido empresarial. Habería unha loita fundamental administrativa que é que desde o momento en que che deran prioridade como empresas -por exemplo, esa prioridade que se lle deu á moda nun momento dado e mirade como despuntoue ten que ver, por exemplo con, en vez de pagar o 18% de IVE, que te considerasen unha empresa cultural e poder pagar o 4, como pagan os libros. Vamos, iso sería un alivio empresarial totalmente impresionante. Pero xa é a uns niveis que, claro, hai que levalo desde a Asociación de Compañías, desde a AAAG, e claro, iso é fundamental. Consideras que é prioritaria a Cultura? Pois considéranos como tal a nivel de IVE, porque, anda que nós non subvencionamos tamén un montón de cousas!.. Pero en cambio non se estuda que, se custa non quero mentir- 50 millóns de pelas o concerto de Leonard Cohen, canta xente houbo. É que de aí pódese sacar, non só que nos analicen a nós, senón os outros fastos, ese diñeiro que se perde. Canta xente, multitude de persoas, van ver o papa? Aínda así, se divides os 4 millóns de euros entre esa xente, de pronto sae… vamos 35, 40, 50 veces máis caro que calquera compañía de teatro galega. Entón, quero dicir, que non nos vendan éxitos ficticios, se queren números, vaiamos aos números. Pero de todo, sabedes? Entón a partir de aí empezamos a analizar e vemos a canto sae, pois, unha bendición papal, por exemplo. Moito máis cara.

GOLDI Estamos en crise e temos o despilfarro aquí ao lado. Quería falar do casting, porque é o tema de moda; non é a crise, é o casting. Teño que dicir que eu entrei no teatro profesional grazas a un casting, ou sexa, que teño moito que agradecerlle aos castings, o que pasa é que plantexo esta cuestión e non é a primeira vez que a plantexo. Eu xa a plantexei antes de pasar polo casting, que por certo foi moi satisfactorio para min, sentinme moi a gusto. Penso que foi un casting moi profesional, polo menos no que a min me tocou. Pero xa no seu día, antes de ir ao propio casting, manifestei unha dúbida no Foro da AAAG de por que tanto misterio, pero non por parte da dirección do CDG senón de máis arriba. Quero dicir, de onde viña ese casting, se había outras experiencias noutros Centros Dramáticos Nacionais, e hoxe en día –máis xente preguntou- aínda non teño unha contestación. Ao mellor ninguén aquí dos da mesa pode dala. E penso que é importante o de colaborarmos uns cos outros, o CDG cos actores, os actores co CDG, si que sería importante, quizá, por parte do CDG, reclamar unha maior claridade da administración, de cales son os criterios e por que, porque se chega a situacións eu penso que 41


un pouco inxustas, pois, por exemplo Fran Peleteiro, non penso que el estivese dubidando do talento de ninguén, e eu às veces quedo atónito vendo actuar a xente que non ten a traxectoria que poida ter eu nin a formación que poida ter eu, e penso que o fai sinceramente moito mellor ca min, pero si que é certo que, comparativamente había currículums moito máis brillantes que outros, e traxectorias máis recoñecidas que outras. Penso que non se pode dicir que o que dicía el é falso.

BLANCA CENDÁN Eu non digo que iso sexa falso GOLDI Iso é certo, pero eu penso que o erro parte desde arriba, e penso que estaría ben que se clarificase. E insisto, esta dúbida xa a plantexei no Foro da AAAG, onde somos case 400, e só contestou unha persoa. BLANCA CENDÁN Imos ver, o tema é o seguinte: eu chego ao CDG e o tema do casting ten que pasar por convocatoria pública. E digo: isto vai ser un problema, porque vai ser un problema grave coa profesión. Entón claro, evidentemente, nin ten que pasar polo DOG nin ten que pasar… e todos eses requisitos acabaron simplemente nese currículum e nesa foto. Non sei, penso que ninguén ten a chave, nin o director, que fixo a preselección. Claro, imaxino que hai moita xente que quedaría fóra e xente que ao mellor estaba máis preparada que algúns. Non coñezo eses casos excepcionais, pero imaxino que en todos os castings pasará algo do mesmo, evidentemente, sempre hai danos colaterais. Cando fas unha selección hai danos, evidentemente. A maneira de facer o casting é complicada, todos o sabedes: é un traballo e un esforzo incríbel. E, á parte, que este director quería facer casting porque quería ver xente traballando en determinados perfís, e despois había unha diferenza de idade clara dentro de todos os perfís. GOLDI Eu non teño nada en contra de ningún casting. O casting foi unha imposición? BLANCA CENDÁN Imos ver. O casting non é unha imposición, simplemente que eles levan barallando desde a administración que se faga convocatoria pública… GOLDI Non o casting, senón presentar todos eses curriculums, toda esa… BLANCA CENDÁN Que non é todos eses curriculums... só hai que presentar un curriculum. pero un curriculum hai que presentalo en calquera casting. É dicir, un curriculum, unha foto e unha folla de rexistro, para que quede contabilizado que estás presentándote, nada máis. Eu o que pelexei foi para que os requisitos foran os mínimos indispensábeis e punto. Non é unha convocatoria do DOG, non hai que ser licenciado, non hai que… todas esas cousas elimináronse de raíz. Non sei, nunca chove a gusto de todos, é evidente. Se é outro caso, que o director chama aos actores, pois tamén habería moitos problemas, porque habería xente que se sentiría illada, iso é así. Deixamos a cousa aí, e esperemos que, se algún director non quere facer casting, pois que a administración o contemple. Quero dicir, eu seguirei pelexando por iso. GOLDI Simplemente quero clarificar que o erro puido vir de arriba. BLANCA CENDÁN O erro sempre ven de arriba, Goldi. GOLDI Evidentemente. 42


CASILDA ALFARO Rematamos aquí porque se nos fai moi tarde. Ás catro comezamos coa Xornada do Audiovisual. Moitas grazas a todos e a todas por vir, pola paciencia… e aos poñentes por aceptar a invitación e polos vosos relatorios.

RESUMO DOS RELATORIOS DE: MARÍA PAREDES E BLANCA CENDÁN Relatorio Mª Paredes •

• • •

• •

A rede galega de teatros e auditorios, funciona desde o ano 95 e neste momento hai 45 espazos asociados. Ten unha programación estable que se fai en 2 semestres, onde ten presenza, sobre todo, teatro e nunha porcentaxe pequena a danza. O orzamento dos tres últimos anos é entre 1.000.000 e 1.200.000 euros. Para o ano 2011 AGADIC decide que a pesar do recorte que vai a sufrir todo o organismo , se vai a intentar manter este orzamento. O número medio de funcións que se están facendo na rede son anualmente 800 e pico e un 80% destas funcións son de teatro e un 20% son de danza. Cofinanciamento da Rede Galega de teatros e Auditorios a partir do 2º semestre 2011: habitantes AGADIC Concellos >40.000 40% 60% 12.000 – 40.000 50% 50% <12.000 60% 40% Rede de salas: 6 salas, 200 a 220 espectáculos. 130.000€ de orzamento. Apartado de distribución: contémplanse 3 tipos de axudas á distribución; por un lado hai unha bonificación do 40% para compañías que conseguen vender os seus espectáculos no marco da Feira galega. Axudas aos custes de desprazamento, manutención e dietas das compañías que saen fóra. Axudas á presenza de compañías en Feiras nacionais ou internacionais.

Relatorio Blanca Mª Cendán • • • • • • • • •

43

Seguir unha liña continuísta coa anterior directiva na procura de novos públicos e as novas propostas escénicas. Incorporación de novos directores artísticos dentro do plantel de directores do CDG. Convocatoria de castings nos elencos do CDG. Apoio do CDG á comunidade artística galega a través de iniciativas como a cesión gratuíta das salas da nave de servizos múltiples no polígono empresarial Costa Vella en Santiago. Posta en marcha do programa de formación continua para profesionais da escena. Programación do Salón Teatro: diversa e variada coas últimas propostas de teatro, danza, música e cine dentro do panorama galego, nacional e internacional. Consello Asesor: Ana Vallés, Roberto Taboada, Kukas, Carlos Neira, Xan Cejudo, Xerardo Pereira Menal e Alfonso Pato. Busca unha solución para que nin o CDG como unidade de produción nin o Salón Teatro deixen de funcionar, logo dos recortes orzamentarios que supón, aínda que non ten constancia oficial diso. Custo das producións: 300.000€ ata 500.000€.


A CRISE DO AUDIOVISUAL OU O AUDIOVISUAL EN CRISE? O papel da TVG como xerador de emprego e motor para a difusión do noso audiovisual vese afectado por esta conxuntura. Redúcense as axudas, os orzamentos axústanse, as produtoras planifican o traballo recortando tempo e cartos… e os actores e actrices sufren redución de oferta de emprego así como de salario. Significa entón que a crise dará paso a un panorama onde preocupe máis a cantidade que a calidade? Este tipo de decisións abrirá precedente e consolidará estas tendencias? Cal é a nosa responsabilidade como sector? Como nos afectará isto mirando cara un futuro inmediato?

Posoloxía: 16.00 h - 17.15 h •

A TVG como motor do Audiovisual Galego. Fernando Madriñán. Director de Programación da TVG

O papel do Consorcio Audiovisual de Galicia como dinamizador do sector no momento actual. Anxo Quintanilla. Director do Consorcio Audiovisual de Galicia

A empresa audiovisual hoxe en día. ¿Supervivencia ou Xeración de traballo? Xosé Arias.Director de CTV

Creando historias. Viabilidade. ¿Cantidade e/ou calidade? Alberto Guntín. Director de Desenvolvemento de Voz Audiovisual

Tempos de crise. As series Low Cost: as ideas ao servicio da necesidade. Carlos Ares. Produtor, Guionista e Vicepresidente de AGAG

Moderadora: Camila Bossa. Actriz e Vogal de Audiovisual da AAAG 17.45 h - 18.00 h Pausa-Café 18.00 h - 19.15 h Debate cos asistentes 19.15 h Clausura. Isabel Blanco. Actriz e Delegada de Fundación AISGE en Galicia

44


CAMILA BOSSA Esta mesa de homes toda… Isto quere dicir que ás mulleres ainda nos queda moito… Pero aquí estou eu presentando. Ai, a paridade! Non hai moitas mulleres no audiovisual. Vouvos presentar someramente para ir ao gran. Vou facelo coa mesma orde que ten a mesa. Primeiro faredes a exposición que queirades de non máis de 10-15 minutos, logo facemos un descanso e despois entramos no debate. Se vos parece empezo por FERNANDO MADRIÑÁN. Leva 25 anos, coma os anos que ten a TVG, traballando nesa casa, en diferentes cargos e como Xefe de Programación, e agora mesmo como Director de Programación. Traballou tamén na radio, na Cadena SER e Onda Galicia. Douche paso. FERNANDO MADRIÑÁN Grazas, grazas a vós por convidarnos. Pero, en fin, eu cría que o de Xornadas Terapéuticas, os que viñamos ao especialista eramos nós. En todo caso, nosoutros somos de Medicina Xeral, podemos darvos un diagnóstico moi global, facer un enmarque, en fin, logo vos mandaremos ao especialista. Eu creo que estamos nun momento de crise económica, da que tanto se fala, no que nós, -o sector, ou a TVG- estamos pendentes de cal vai ser o modelo de produción, e das estruturas económicas en xeral, de toda a economía. E eses especialistas ou os expertos, que eu creo que cada vez teño máis dúbidas de que haxa verdadeiramente expertos en saír das crises económicas, como digo, os expertos ou especialistas son os que deberían saber como sair desta, os que teñen que definir cales van ser eses cambios necesarios na economía ou no noso sector para intentar situarnos nun novo marco de actuación. Polo tanto estamos, desde o meu punto de vista, no que atinxe á TVG, nun momento de indefinición económica na sociedade actual, e se nos centramos no audiovisual ou máis estreitamente na televisión, atoparíamonos diante dunha redefinición de cal vai ser o modelo de transmisión de sinais e do consumo dos produtos audiovisuais. Por unha parte teriamos as 45


antigas, tradicionais, televisións xeneralistas; por outro lado, as posibilidades de ampliación do número de operadores, ou cando menos, das canles de emisión a través da TDT; temos as IPTV e a vehiculización de novos produtos en ADSL ou en Internet en xeral; o consumo de redes sociais; o cable como acceso ao consumo con todas as posibilidades que der; tamén a HD e o 3D; e mesmo o desenvolvemento ou non da interactividade, da que nos últimos anos se falaba tanto e que parece que quedou un pouco desbotada. Esta situación actual podemos esquematizala canto a TV condicionada pola posta en marcha da TDT e a desaparición do analóxico. E poderiamos definir despois desta resituación, como grandes grupos actuantes, en 1º lugar, as tradicionais cadeas xeneralistas baseadas en contidos e grandes eventos. En 2º lugar, as canles temáticas que, de verdade, respondan a ese nome de temáticas porque fagan deportes, animación, series de ficción, televenda, etc… En 3º lugar estarían aquelas cadeas que eu creo que están sendo mal chamadas “temáticas” e que son cadeas que queren ser xeneralistas pero non chegan, ben por falta de recursos, ben por falta de investimentos; en definitiva, por falta de contidos de interese xeral. Logo, estarían pequenas emisoras locais, nas que está por ver cal vai ser o seu desenvolvemento e o que poden aportar tamén a este sector. E, finalmente, as novas canles de pago da TDT, e máis as novas explotacións de alta definición e outros produtos novedosos que aparezan nos próximos tempos. Nunha revista, recentemente, lía eu que nestes momentos, para conectar un aparato de TV hai xa máis de 800 complementos entre aparatos, programas, hardware, software... que se poden conectar para complementar o que é a utilización actual da TV. Máis de 800 produtos. E neste marco xeral, onde estamos en Galicia? En concreto en canto o papel da TV autonómica pública. Unha TVG que nace no ano 1985 aproveitando o que daquela se chamaban terceiras canles, que permitía a decisión política da aparición da TVG. A TV autonómica viña ser, polo tanto, unha 3ª oferta televisiva nun mercado onde só estaba a TVE coas súas 1ª e 2ª canle. Así, a televisión en galego supuña unha ratio de 1 cadea fronte a un total de 3. E coa aparición das privadas a finais dos 80 pasamos despois a 5 cadeas e logo a 7 -coas concesións de Cuatro e a Sexta-. Pasamos, polo tanto, dunha ratio de 1 a 5 a outra de 1 a 7, en canto a produtos de televisión en galego fronte as que emitían en castelán. Na primeira fase do desenvolvemneto actual da TDT a oferta multiplicouse a máis de 20 programacións e, co apagón analóxico deste ano, en abril achegámonos a casi 40 programacións en aberto, e ainda semella que isto vai seguir medrando. Nesta situación, a TV autonómica duplicou a súa oferta, e este ano comeza a tentar desenvolver a súa 2ª canle, orientada a un público máis infantil e xuvenil polo día, e máis urbano pola noite, reservando as fins de semana para a oferta deportiva. En calquera caso, agora estariamos nunha ratio de 2 cadeas en galego fronte a un total 40 -máis a aportación que poidan facer algunhas cadeas autonómicas e locais privadas que están en funcionamento-. Creo, polo tanto, que estamos nun momento de reforzar a oferta de TV en galego, ainda que sabemos que estamos en desvantaxe con respecto ás cadeas en castelán, non só numericamente, senón pola capacidade de incidencia mediática que apoia as grandes cadeas españolas e multinacionais para colocar e vender o seu produto. E non temos máis que ver o exemplo deste pasado luns, co gran ruído mediático coa estrea de dúas cadeas (Antena 3 con Hispania e Tele 5 coa miniserie de Leticia e Felipe) cando logo resulta que en Galicia quedan por detrás do produto da TVG desa noite (Padre Casares). Para encadrar a actividade da TVG neste panorama xeral e centrándonos na produción de contidos necesarios para conformar unha oferta televisiva competitiva, temos que facer unha análise, unha constatación da realidade económica. E esa realidade é que, para producir contidos, todos os recortes de recursos e todas as dúbidas da súa rendibilidade económica e social acaban levándonos a un marco de actuación no que a capacidade de xeración de 46


produtos baixe. O pasado ano os recursos dedicados á contratación de produto audiovisual pola TVG, por exemplo, sufriron unha merma dun 30% en relación ao ano anterior. Este ano, a baixada de orzamentos da TVG vai supor que os recursos que van ir á contratación de programas vai caer ao redor doutro 30% ou 35%, e se o levamos á produción allea aínda chegariamos a unha cifra máis alta. As cantidades, polo tanto, que destinan os orzamentos da TVG á creación e produción audiovisual, supoñen en torno a un 5% no Plan de Apoio e máis dun 90% para programas e ficción, e dentro deste supón casi un 40% o que se destina estritamente a produtos de ficción. Diante desta situación orzamentaria, a TVG mantén a súa decisión de apoio á ficción, porque é un produto non só estratéxico, senón absolutamente necesario dentro da oferta televisiva actual e que en boa parte xera valor propio, capacidade de incidencia, tecido industrial e posibilidades de competir. Para poder manter un alto nivel de produción e compensar, en parte, o déficit económico orzamentario desde a TVG, xa se puxo en marcha unha política de redución de prezos, rebaixándose o prezo que pagaba a TVG ás distintas produtoras -o pasado ano nun 10% polo mesmo produto que viñan facendo ata ese momento- tratando de xestionar ademais con maior eficacia os recursos económicos e os propios produtos audiovisuais, canto á súa emisión. Ainda así, isto non vai ser abondo se se pretende comparar coa situación anterior do sector nun momento, daquela, dunha situación económica, non abondosa, pero, cando menos, desafogada. Os orzamentos de TVG para 2011 parece que, finalmente, terán un recorte por riba dos 13 millóns de euros, o que vai supor que os recursos económicos da TVG van retroceder ata as cantidades que dispuña, por exemplo, no ano 2004-05, é dicir, hai 6-7 anos; e cunha dimensión e estrutura empresarial máis pesada e con máis antigüidade e máis cargas fixas xeradas, como en calquera outra empresa que vai medrando na súa actividade. Neste momento a TVG ten 4 programacións ás que atender en emisións diferenciadas, que son a primeira canle, a TVG2 coa incorporación de novos contidos ao longo desta temporada, ademais da emisión para Europa e a emisión en GaliciaTV para América, emisións que tamén supoñen un custo que vai medrando, cada ano, no que é estritamente difusión do sinal. Outro dos debates que se formulan é se o tamaño actual da TVG, nesta situación de crise económica, é proporcionado á realidade. É este modelo o máis axustado ás necesidades reais? Estamos nun marco de mercado máis amplo como fonte de xeración de novos recursos e de novos ingresos, ou estamos aínda nunha situación onde non temos máis capacidade de crecemento? Eu creo que coa Lei de Comunicación Audiovisual e coa nova Lei marco que redefina o papel dos medios de comunicación en Galicia, deberíase chegar a unha pacificación pública e un decaimento do uso mediático, tanto partidario como económico, sobre a propia necesidade e sobre a existencia da TVG. CAMILA BOSSA O seguinte invitado é ANXO QUINTANILLA. Incorpórase no ano 1986 á recén creada TVG onde exerce distintas responsabilidades, entre elas: Xefe de Produción, director de informativos, director xerente e... resumindo, porque fixo moitas máis cousas, esta última desde o ano 1996 ata o 2005. A finais do 2005 inicia o proxecto do grupo empresarial da TV autonómica de Murcia. Finalizado este proxecto inicia outra nova etapa na Comunidade Valenciana no Canal 9. Tamén exerceu como responsable de música e teatro da Consellaría de Educación e Cultura da Xunta de Galicia e coordinador do programa cultural “Encontros Europeos no Camiño de Santiago” e coordinador do programa cultural “Grandes Espectáculos do Xacobeo 1999”. O pasado 6 de Abril deste ano ocupa o posto de Director Xerente do Consorcio Audiovisual de Galicia.

47


ANXO QUINTANILLA Boas tardes a todos. Dicir que foi moi interesante a exposición de Fernando. Escoitándoo estaba recordándome dunha recente entrevista a un dos gurús da tele que se chama Contreras –que dirixe a Sextae que di que son tempos novos -estase referindo, loxicamente ao tema da TV- que nada do que tiñamos valía, e que como non mudemos, a situación vai ser moi mala. Eu creo que non, eu creo que as experiencias que temos, afortunadamente valen e moito. Eu creo que efectivamente estamos nunha nova etapa social, estamos nunha etapa onde o único que se fala é de crise. Eu creo que isto, efectivamente, é un cambio. Un cambio social forte que afecta a todo, e loxicamente á xente que estamos aquí e nos dedicamos ao tema audiovisual en xeral, nos afecta moito máis por 3 ou 4 temas. Máis ca unha charla, que non son bo dando charlas, o que si vou facer é poñer unha serie de puntos enriba da mesa, explicarvos cal é o proxecto que a min me gustaría que puidese ser, para poder colaborar neste oficio noso. Na comida comentaba cos compañeiros da mesa que cando ven alguén a pedirme “oes, a ver se lle podes botar unha man a esta rapaza, para meté-la aquí...” eu digo o mesmo, digo “macho, búscalle outro sitio... é que nisto vai ser moito máis infeliz que feliz, porque isto non soe ter unha continuidade...” Pero bueno, eses momentos de gratificación que esta profesión ten... Eu dediqueime á organización, e a verdade, encántame, estou feliz nas disitintas áreas e facetas. Evidentemente, non o cambiaría por nada, pero supoño que sodes conscientísimos que hai ratos nos que vai e ratos nos que non vai…e desde a perspectiva dos que temos que animar, eu digo que o importante é manter a ilusión e creala. Un pouquiño antes de sair de Valencia, deixei unha serie en marcha. Cando me fun, desmontárona... e maldita sea! Porque, eu creo que a serie ía funcionar, era boa.. e dicíalles aos que quedaban “mantede a serie porque polo menos move a 500-700 persoas, e aínda que lles prometamos agora...” Nós vivimos de ilusión. O que vos quero transmitir -dentro de que a realidade é a que é- é que con ese afán e esa ilusión estou traballando e intentando facer un proxecto. Eu creo que Contreras niso si ten razón, son tempos de mudanza, de cambio, son tempos nos que as cousas van ser todas distintas, pero somos afortunados por facer o traballo que nos gusta e iso é o que nos ten que manter. Dito o dito, cóntovos como vexo eu o panorama. Efectivamente o que estaba contando Fernando é como moi certo. Fernando fala da TV e eu quero falar de todo o audiovisual en xeral, non só a TV, ainda que a TV é a parte de máis peso e a que move máis postos de traballo; e é máis inmediata e ten unhas respostas distintas. E creo, efectivamente, que é un sector de peso e vital: sen a TVG moitos non estariamos hoxe aquí. Ademáis, en Galicia, eu creo que temos a sorte de que si se soubo entender ese labor que a tele autonómica ten, que foi o que permitiu que nos desenvolvésemos e vaiamos por diante. Cando vamos por fóra, vemos como están as cousas... e están mal aquí e no outro lado, pero dentro do malo, aquí é menos malo. A fragmentación non é só a nivel dos que ven, senón tamén a nivel dos grupos empresariais. Isto cóntovolo porque ten relación co que debe ser o outro proxecto... A nosa TV medrou moito, e en pouco tempo isto disparouse en número de empresas, traballadores e todo iso... Eu digo que para ben, evidentemente, que todos temos dereito a facer o que nos gusta… Coa fragmentación mantense TVE, Antena3, Tele 5, a Sexta, Cuatro, Sogecable… e o tema das 48


autonómicas. Eu fago un canto vital, vitalísimo á TV pública, non só en Galicia senón en toda España pero como soporte do sector audiovisual. Nestes momentos o sector audiovisual galego e o español, en xeral, vai sufrir moito, e hai que defendelo porque é vital. Nin sequera Galicia, sen a TVG, xa sen sector e sen nada, sería o que é, a nivel cultural, lingüistico, a nivel de estruturación do país… absolutamente a todos os niveis. E estou disposto a demostrarlle a quen queira que o mellor investimento que fixo a comunidade de Galicia foi a TVG. Nos sitios onde estiven esta era a ilusión que lles levaba. Xa lles gustaría aos de Valencia ter unha TV como a de Galicia e sobre todo, o sector... que alí tamén hai empresas a nivel creativo pero o que é a parte pública está bastante máis separada. Tamén marcaba o tema das empresas independentes e tamén a visión do que é un pouco o mercado local e o que é o mercado global. Todos estamos aspirando á globalidade e todos escoitamos a regra de que tés que sair traballar fóra e deixar de dar a lata aquí, que non hai para tantos. Iso, efectivamente é así pero non é sinxelo. Eu creo que o noso sector, cronoloxicamente está entrando na adolescencia, entón fáltanos a xuventude e a madurez ainda que ás veces se producen saltos. E neste escenario, que quere a Administración? Pois a administración quere tocar todos os que son (ou polo menos é o que se me contou e o que me animou a coller este proxecto… neste momento no que non hai cartos) así que, desde o punto de vista do Consorcio, a idea é (pedístelo vós ou iso se me dixo) unificar todo isto e tal… A min paréceme ben, é unha forma de aproveitar as sinerxías, porque as necesidades son varias pero que creo que hai que priorizalas... e niso estamos. Agora mesmo estamos tratando cara ao ano que ven, crear este proxecto, facer unha pequena estrutura de persoal e aspirar a un sitio máis cómodo do que temos. Tocando o tema das axudas, intentar sacar as axudas nos primeiros meses do ano e intentar que funcionen máis rapidamente e máis axilmente. O tema da promoción en mercados exteriores, en festivais e no tema da internacionalización. Ver se, efectivamente, podemos axudar no tema da formación. Eu estou moi emperrado co tema da Film Comission porque creo que iso si que é bo. É bo que aquí se veñan facer cousas como xa pasou este verán coa película de Almodóvar, como está a pasar agora coa serie Piratas, e mesmo estou intentando falar con outra cadea para ver se se pode facer outra serie aquí. O sector necesita esta confianza exterior, esta querencia que ten fóra é un orgullo. Eu creo que todo isto pode axudar. Logo hai que continuar cos proxectos que están en marcha, a ver como diabo os financiamos... o tema de Raíces que tiñamos con Arxentina, o tema do Brasil, tamén miramos o tema de México... e tamén tratando de potenciar e manter o tema de Sempre en Galicia. Eu vou tratar de manter unhas metas ambiciosas pero realistas. Outro aspecto é animar o sector privado a investir no audiovisual, e sobre iso teño varias ideas e proxectos, para buscar os recursos que a Administración non me vai dar para completar este programa. Antes de rematar quero dicirvos que non facedes máis que chorar todos. Eu isto das Xornadas Terapéuticas tomeinas mais coma unha gripe, non coma un enfermo terminal. Comentaba o outro dia que se hai 20 anos a moitos de nós nos din que iamos estrear 4 películas nunha semana e que hai outras 5 esperando ter os resortes necesarios para ir tirando. E que se están facendo 2 series de fóra… Eu quedei inmensamente feliz este luns, cando unha produtora galega (porque ao fin e ao cabo é unha produtora galega) gaña a noite cunha de romanos, despois de ter feito outro gran éxito como Gran Reserva. Iso é para estarmos orgullosos e esperanzados de que, entre todos, se queremos, temos futuro. Grazas. CAMILA BOSSA Grazas Anxo. Agora seguimos con XOSÉ ARIAS. Un breve perfil: cursou estudos de FP2 e de enxeñeiro técnico no instituto Politécnico de Pontevedra. Do ano 79 ao 81 cursou estudos de enxeñería en EEUU. Traballou como enxeñeiro de grabación en varios estudios no ano 1982, e no 83 comeza a traballar como técnico, operador de cámara e realizador para a produtora Betthoven en Vigo, sendo responsable de numerosas producións neste período. Desde mediados de 1985 traballa para CTV SA, simultaneando ao longo destes últimos anos as funcións de Director Técnico, director e realizador de numerosos programas, documentais e spots... e a responsabilidade na dirección da produtora. 49


XOSÉ ARIAS Ben, aquí a pregunta que se me formula é a de Supervivencia ou Xeración de Traballo? Eu teño que dicir que, nestes momentos, as dúas cousas son a mesma. Hai unha cousa da que falamos continuamente e á que tamén fixo referencia Anxo, que é, sobre todo desde as institucións, a necesidade de buscar mercados. Todos dicimos que hai que buscar mercados, internacionalizarnos, pero para poder expandirnos polo mundo -porque o país onde vivimos ten a dimensión que ten- é preciso que vaiamos cunha estrutura empresarial forte e o que estamos facendo habitualmente é ir todos xuntos pero por separado. E, incluso, falándonos mal. Porque a nosa tendencia, en xeral, é o minifundismo: preferimos comprar un tractor malo que xuntarnos todos para comprar un bo tractor. Porque temos a pretensión de que se o veciño do lado gaña máis cartos vai ser en detrimento noso, cando en realidade o que necesitamos é que o veciño do lado gañe para poder gañar nós máis. Entón, o que necesitamos é colaborar. Incluso, nesta manía que temos de non querer levarnos ben entre nós, preferimos facernos socios dunha produtora externa que dunha que sexa veciña, non vaia ser que gañe moito máis ca nós. Iso por un lado. Por outra parte, actualmente as produtoras están a pasalo mal porque hai pouco traballo e porque os prezos dos traballos que se realizan están baixando de forma desmesurada. Están baixando porque conflúen varias cuestións simultaneamente. Por un lado, o tempo desde que comezou a industria audiovisual como tal, se lle podemos chamar industria a estas alturas, desde o ano 1985 que empezaron a formarse diversas produtoras ao redor, fundamentalmente, da TVG. A democratización da tecnoloxía, que permite que con uns custos de investimento razoablemente baixos ou pequenos, calquera poida mercar unha cámara, un equipo de montaxe, etc. e poida producir aquilo que ten na cabeza e que fai que, para un mercado que, relativamente, non medrou, haxa máis pretendentes. Hai unha soa moza con moitos mozos que a pretenden, neste caso, a TVG ou os cartos, en xeral. E, outra cousa, que tampouco axuda en exceso, é a atomización das TV. Hai 20 anos, había 3. Hai 18 anos, había 5... e hoxe hai 40. Cada unha delas accede a unha cota de mercado publicitario cada vez menor. Os seus ingresos son limitados, e en moitos casos esas televisións teñen os ingresos que teñen porque hai grupos de presión detrás que as manteñen vivas. Pero, en todo caso, os cartos dos que dispoñen para facer producións, foron minguando até o punto de que non poden asumir a produción cuns custos básicos de traballo -e eses custos básicos é moi difícil que poidan ser baixados. Entón, se por un lado temos que hai unha porcentaxe de parte salarial de traballadores e técnicos que é practicamente inamovible, é moi difícil dicirlle a un traballador que gaña 1000 euros/mes “non hai cartos, temos que baixar un 15%”. É doloroso. Por outro lado, aos proveedores, como FENOSA, dalles igual que teñamos problemas ou non. Aos fabricantes de cámaras, aos da gasolina… tamén lles dá o mesmo. Cada un está a defender a súa parcela, pero desde logo non os vamos convencer porque nós lles digamos que a TVG ten menos cartos. Outro compoñente é o artístico, e isto falábao con algúns de vós na comida: un actor que cobra 400€ por unha convocatoria ou 7.000€ ao mes, desde o punto de vista dun señor que 50


gaña 1.000€ ao mes poden parecer cartos, pero o triste é que ese señor que cobra 400€ ao día, pode traballar só 3 ou 4 veces ao mes. A xente ten que vivir e comer. Ao final, ese salario é o que é. E baixar dese chan é practicamente imposible, porque ningún subsistiría, teriamos que dedicarnos a outro negocio. Logo, hai outra cuestión que tamén está ligada á situación na que están algunhas empresas que unhas pódenno levar mellor que outras- e é a masa crítica da propia empresa. Se as empresas son pequenas, é como se cae unha rama do bosque ao chan, que non fai ruído, non se nota. Somente se nota cando hai unha empresa que ten unha masa crítica importante e se pega o batacazo. Entón, se Filmax ten problemas, sabémolo todos pola prensa. Até a data de hoxe só temos noticia dunha, pero en calquera momento podemos ter noticias de máis e iso sería terrible para todos. Eu teño un certo punto de esperanza nunha cuestión que me parece fundamental, que é que, a pesar das “internets”, de que as TV aumenten e os prezos baixen, hai unha cousa que sempre será imprescindible, e son os contidos. E os contidos, incluso por Internet, son basicamente creados por produtoras e logo, pola razón que sexa, acaban colgados de Internet, pois son copiados da TV ou son extraídos de DVD ou do que sexa. Pero son contidos creados por alguén e nos que alguén traballou e investiu cartos e esforzo. Moitos deses contidos que se ven por Internet, parten de primeiros esforzos de moita xente, sobretodo de xente que acaba de acceder ao mercado de traballo, que acaba de terminar na facultade, e que no seu primeiro traballo están dispostos a deixarse a vida. Fano, terminan, pero ao ano seguinte hai que seguir traballando, e esa xente necesita traballar nunha estrutura estable e para iso son precisas empresas, produtoras, etc. Non vale que cada vez nos deixemos a vida con moito voluntarismo, porque terminaremos todos enfastiados e adicándonos a outro negocio. Hai que crear unha estrutura empresarial que soporte o traballo de todos os que vivimos dela, e hai que soportalo fabricando produtos que se poidan vender no mundo –o mundo é moi grande- e que teñan retorno. Nós tivemos unha experiencia que sufriu diversos avatares: fabricamos cámaras ocultas, fixemos quiñentas e pico pezas. Tivemos mala sorte cun distribuidor e deixounos unha débeda por quebra con todo isto da crise. Pero ao longo deste ano tivemos dous mozos para este produto, e xa estamos a conseguir retornos. Certo é que a emisión por TVG sufragou practicamente o investimento (nós puxemos a metade do prezo e TVG a outra) pero xa a vendemos ás televisións da FORTA e agora temos que xa empezou a traernos cartos de volta. E son produtos que se poden distribuir polo mundo adiante e hai moitas TV como estas 40 ou 50 que sairon aquí, que son incapaces de asumir a produción dun produto, pero que si son capaces de comprar os dereitos de emisión dun produto. Entón, temos que buscar o xeito de pornos de acordo e buscar modelos de produción que nos permitan seguir vivos. É certo que cada día a TVG ten menos cartos, e nós vivimos fundamentalmente do que producimos ou do que traballamos para a TVG, de forma directa ou indirecta. Pero temos que fabricar paquetes de produción que sexan vendibles fóra. E non vale de moito ir con pilotos: unha vez eu fun con un que lles interesou aos posibles distribuidores, e a seguinte pregunta foi “e cantos tes feitos?” e a continuación “pois cando teñas polo menos 13, ven falar con nós”. O que nos falta é un certo pulmón económico para fabricar cousas que sexamos capaces de vender aquí e, sobre todo, no mundo. As produtoras que gañan son as que producen para todo o mundo. Se acertas co modelo de produción e obtemos financiación suficiente que nos permita, co apoio da TVG, fabricar cousas que poidamos vender, creo que teremos retornos económicos que nos permitirán afrontar novos proxectos. En caso contrario, eu creo que estamos condenados a ir a peor. Hai que ter esperanza, romper a cabeza, e encontrar xeitos de saír adiante. Teño fe. CAMILA BOSSA E seguimos con ALBERTO GUNTÍN. Naceu na Coruña. Licenciado en Filoloxía Hispánica. Conta cunha ampla experiencia como guionista e editor no mundo da TV. Comezou a súa traxectoria profesional en Globomedia onde colaborou en diferentes proxectos. Tras dar os seus primeiros pasos como guionista en Madrid, regresou a Galicia e formou parte do equipo de series como Mareas Vivas, Galicia Express e Rías Baixas. Tamén traballou como editor en Historias de Galicia, e durante 4 anos formou parte do departamento de promoción da TVG. Actualmente é director de desenvolvemento en Voz Audiovisual, produtora de series como Padre Casares ou Matalobos, nas que traballou como argumentista e dialoguista desde as primeiras tempadas, e 51


das que agora é editor. ALBERTO GUNTÍN Grazas por invitarme. Tócame falar de como afecta a situación na que estamos á creación, ás historias que se poden construir e sacar adiante.

O outro dia chegou ao meu despacho unha meritoria de Matalobos e díxome “viches unha serie que estrearon na HBO que se chama Boardwalk Empire, de Martin Scorsesse? Tiñamos que facer algo así”. Esa serie ten 18 millóns de dólares só en decorados. Está claro que o temos difícil, pero iso é o que temos que facer. Gústenos ou non, estamos nunha situación na que todos temos acceso a moitos produtos, sexan en Internet, plataformas, TDT… e nós temos a obriga de competir contra eles. E é fodido de carallo porque non hai medios para competir contra eles. Cando penso nun proxecto, eu penso nas historias que me gustaría poder contar e do xeito que me gustaría poder contalas. E decatámonos de que é imposible e moi complicado, sobre todo pola situación económica. Aos actores xa non podemos pedirvos que fagades máis secuencias por convo. Non é viable. O nivel chega á escravitude e é certo, é o que hai. E tampouco podemos sacrificar o ton dunha serie por unha cuestión económica. Un caso claro é Padre Casares. Unha serie que nas dúas primeiras tempadas tiña unha gran coralidade. O problema é que non hai cartos para pagar esa coralidade. Carlos Portela, que é un tío brillante, conseguiu solucionar o tema creando “Delmiro responde”, que é unha páxina web na que o señor alcalde fala á vila -por Internet- e a vila dase por enteirada. Unha vila na que todo o mundo usa Internet (fascinante) e ninguén o puxo en dúbida. O contexto no que estamos é moi complicado. Teño claro que lle estou falando a actores. Na relación das produtoras cos actores hai un par de cousas que me gustaría dicir. Abogo, pido e solicito ás empresas a creación da figura do Director de Casting. É moi complicado ter acceso a todos vós. Hai unha crítica que nos fan moito aos que creamos historias que é que sempre traballan os mesmos. E é certo. Pero traballan os mesmos, primeiro, porque confiamos neles; segundo, porque o seu traballo é indiscutiblemente bo; e terceiro, porque son os que coñecemos e sabemos que van defender os papeis que escribimos. É máis, o subconsciente é 52


moi canalla e faiche escribir historias para a xente que coñeces. É complicado porque se crea un círculo vicioso onde se dan situaciones inxustas, sobretodo para a xente que non tivo a ocasión de entrar no mercado audiovisual. De aí a necesidade da figura do Director de Casting. Ninguén na miña empresa pode asumir persoalmente esa responsabilidade. Pero si deberiades exixir vós, como actores, a creación da figura do Director de Casting. Xente que realmente se preocupe por vós, que se patee as asociacións de teatro e faga de ponte entre os actores e as produtoras. Levo anos visionando castings e o que lle diría aos actores é que non hai demasiada xente que saiba estar diante dunha cámara, é dicir, hai que subir o nivel de auto-exixencia (falo en xeral) e decatarse de que unha cousa é o escenario e outra unha cámara. Hai xente que pensa que domina os dous campos pero non é certo. Como asociación deberiades fomentar o estudo e traballo de todo isto. CAMILA BOSSA Xa o facemos. Ou polo menos intentámolo. ALBERTO GUNTÍN Perdón. Entón, calo. Cambio de tema. O meu título di “Creando historias. Viabilidade: cantidade ou calidade?”. Calidade, sen dúbida, é que non hai outra. Nun momento dado podemos tirar por un produto barato, encher unha franxa, unha grella... pero, ao final, ese produto non vai durar. Vai ser pan para hoxe e fame para mañá. Ou conseguimos facer produtos que realmente fidelicen a audiencia, ou non imos facer nada. E non son un gurú de nada pero algo de memoria teño. E lembro cando comezou a ficción en Galicia, A familia Pita era o primeiro proxecto que naceu como ficción seriada... XOSÉ ARIAS Segundo. ALBERTO GUNTÍN Pois o segundo. É o primeiro que eu recordo, e se penso nos dous últimos produtos que se fixeron en Galicia, Matalobos e O Nordés. Que cambio! E sen ter máis cartos!! XOSÉ ARIAS Non, con menos! ALBERTO GUNTÍN É incrible! Cal é o problema? E non quero que cheguemos a conclusións erróneas. Chegamos a facer isto, e con menos cartos, pero xa se chegou ao límite, xa non se pode facer máis. A non ser que queirades traballar 18 horas ao día. A calidade. Pensade na cantidade de xente que grazas á calidade está traballando fóra. É o único criterio. É a única ferramenta coa que podemos seguir neste mundo do audiovisual. É o noso orgullo. Pero é a pescadilla que se morde a cola. Agora, alguén dirá que sen cartos non se pode facer, pero tamén é obriga da empresa exixir cartos. É dicir, non se poden facer produtos de 15000 euros para un prime time. Emites 13 pero cáense, porque non hai maneira de competir contra Scorsesse que é contra quen competimos. CAMILA BOSSA Por último temos a Carlos Ares, que é socio fundador desde o ano 1997, xunto a Andrés Mahía e Xosé Castro, de Zopilote SL, produtora dedicada principalmente á elaboración de formatos televisivos. É un dos creadores de series como Mareas Vivas, Terra de Miranda, Pepe o Inglés, e programas como O Rei da Comedia e Zapping Comando. Como creador, produtor executivo, director e guionista traballou na serie Air Galicia, premiada co Mestre Mateo 2007 á mellor serie. Participou como guionista e produtor en documentais como Selección Galega, 70 anos despois, ou Labregos do Mar. Entre os últimos traballos citar a serie O Nordés, así como a serie Era Visto, de próxima emisión. Colabora na RG en programas como Máis Berberechos. É vicepresidente da Asociación Galega de Guionistas e secretario da Academia Galega do Audiovisual.

53


CARLOS ARES Boas tardes. Estou moi contento e orgulloso de participar nestas Xornadas Terapéuticas. Cando me chamou Morris e contoume en que consistían estas xornadas e quen participaba dixen o que sempre digo cando me interesa algo, que é unha cousa que lle copiei ao gran Bob Hope, que cando lle preguntaban se quería traballar nunha película e o proxecto lle interesaba el sempre dicía “A que hora e con que roupa?” Pois eu o mesmo, preguntei a que hora e con que roupa eran estas xornadas. Tan contento estou que puxen o meu segundo mellor traxe, o mellor o traería se non fose pola crise. En tempo de crise quixen vir un pouco máis modestamente. E a constatación de que estamos en crise é que eu participei hai uns anos nunhas xornadas deste tipo tamén organizadas pola Asociación de Actores e Actrices de Galicia. En concreto hai uns catro ou cinco anos, e daquela pagachédesme e agora non, ademais tivo lugar no Auditorio de Galicia, nun sitio máis grande. Cando vin a composición definitiva da mesa, na que me encanta atopar caras amigas e coas que tanto teño traballado, pensei que a miña presenza e o seu enunciado “As Series low cost. As Ideas ao Servizo da Necesidade” era algo así como unha campaña desas de “poña un pobre na súa mesa”. Pareceume moi ben e aquí estou. Porque o feito de que Zopilote producise unha serie de baixo orzamento, “low cost” se queredes, non é porque sexamos uns visionarios, nin uns cutres, nin que non teñamos ideas das caras, non se trata diso, nin que sexamos uns parvos, idea esta que si que ten varios adeptos. É porque cremos que neste momento é o único que nós podemos facer. Gustaríame que a nosa produción levase o nome de “low cost”, só por ser unha produción de menor custo, pero dunha gran calidade. Non me gustaría que a nosa produción fose para a xente como certas empresas aéreas de low cost onde o servizo é peor, de moita menor calidade. Xa me gustaría poder gastar 18 millóns de dólares como no piloto da serie da HBO Boardwalk Empire, pero non podo. O único que podemos facer neste momento é unha serie como Era Visto! Vou explicar un pouco como é a serie. Era Visto! foi creada, parte dunha idea orixinal de Zopilote e Manuel Manquiña. É unha serie feita con cámara fixa, unha única cámara polo tanto, e seis decorados diferentes, todos interiores naturais, un chalet de verdade, unha nave de Husqvarna e un bar de verdade. Temos seis únicos actores, moi bos e moi amigos nosos que son Federico Pérez, que é o protagonista, Patricia Vázquez, Marcos Pereiro, Xosé Antonio Touriñan, Manuel Manquiña e Víctor Fabregas. Cada episodio dura vinte e cinco minutos e está composto por tres pezas duns oito minutos de duración. A serie estréase en decembro e agardo que sexa un gran éxito, pola conta que me trae, vaia. Polo seu formato, ademais, permite que só se utilice unha desas pezas para as posteriores reposicións, así poderíase emitir unha peza cada día, por exemplo.

54


Pero eu non creo que Era Visto! e series como esta sexan a solución, nin do audiovisual galego, nin do audiovisual en xeral. É nosa proposta, a que se nos ocorreu e a única que estes tempos nos podemos permitir. Ou sexa que responde a unha necesidade, non a un capricho. Nos démoslle voltas e máis voltas e ocorréusenos esta ficción barata, polas características que vos contei, decatarédesvos de que o minuto de Era Visto! vale menos que o de Padre Casares por exemplo. A min gústanme moito, moitísimo, os produtos que fan as dúas persoas que teño ao meu lado, Alberto Guntín e Xosé Arias. Tanto Padre Casares como Matalobos e tamén Land Rober son os produtos da TVG que máis me gustan. Sinto envexa insana cando vexo esas producións, porque gustaríame que fosen miñas, pero non é así. Son produtos de moita calidade, que é un milagre que se fagan cos cartos que imaxino que teñen para facelos, e que aínda por riba compiten con produtos que valen cinco e seis veces máis, con produtos de Tele 5, Antena 3, ou TVE e que para min non son tan bos como Padre Casares, Matalobos, Land Rober ou outras producións de TVG. E que ademais ata lles gañan en audiencia, cun mérito incrible. Eu defendo que se sigan facendo series tan boas como as que crea Alberto e programas tan bos como os que crea Xosé. De feito coproducimos con CTV ficción como Air Galicia e O Nordés, que tamén era ficción barata comparada coa que se fai en Madrid, moi barata, pero que se movía nos prezos habituais da ficción galega. De todas maneiras, ficción do tipo de Era Visto! xa a hai en cadeas estatais, por exemplo Cámara Café en Tele 5 ou Qué vida más triste en La Sexta. Así que nos chegamos a facer Era Visto! por necesidade, non por snobismo. Creo que se debe seguir apostando por ficción tan boa como Padre Casares ou Matalobos, ou Libro de Familia e por programas como Land Rober, de verdade que si. E non imaxino a grella da TVG inzada de produtos como Era Visto!. Ten que ser unha ficción máis, pero non o camiño a seguir pola ficción galega, desde logo non o único camiño a seguir. Debe haber produtos como Era Visto!, pero tamén como as series como das que temos falado. A nosa non é a solución ao audiovisual galego, é unha proposta máis, e con ese espírito naceu, de ser unha proposta máis e non o camiño a seguir por todo o noso audiovisual. Aínda que creo que polos tempos que vivimos, imos ver máis modelos de ficción barata, porque os tempos son os que son. Ollo, Era Visto! é ficción barata, máis barata que outras producións, pero na que cobraron ben todos os que participaron nela, non tiramos os prezos, nin moito menos. Defendo este xeito de facer ficción, pero na que actores, guionistas técnicos, directores, cobremos o xusto, non podemos cobrar menos, porque moito menos xa non se pode. Agora quería falar sobre esta pregunta que se fai na presentación destas xornadas terapéuticas, léovos: “A cultura, en xeral, e a supervivencia do Teatro e do Audiovisual galego, en particular, precisan do apoio da administración para a súa existencia. O tema das axudas públicas discútese no marco dunha situación dominada pola crise e na que se cuestiona se a Cultura pode ser un gasto do que se pode prescindir.” Ou sexa se é precisa ou non a axuda da administración na cultura e máis concretamente no audiovisual. Pois ben, eu defendo esas axudas e defendo o incremento do orzamento da CRTVG, que este ano non só subiu, senón que incluso baixou. É moi doado abrir este debate do recorte das axudas e do orzamento da CRTVG, en época de crise. Ademais hai certa prensa e certos sectores da sociedade, menos dos que nós mesmos cremos, que manteñen que só sabemos vivir das subvencións. Eu creo que debemos defendernos e negar isto con todas as nosas forzas e dando datos moi reveladores. Estiven mirando en internet uns poucos minutos, sen dedicarlle moito tempo, a verdade, quince minutos cronometrados. Non son ningún especialista en economía, pero encontrei os seguintes datos para que vos fagades unha idea do subvencionado que está o audiovisual galego, e do orzamento da CRTVG, desde logo motor do noso audiovisual, en comparación con outros sectores económicos e laborais: Uns cinco millóns de euros ao audiovisual galego. Esas son as cantidades das axudas deste ano, en realidade, axudas que se reparten en varios anos, son subvencións bianuais ou ata cuatrianuais. Cinco millóns de euros supoñen 1,7 euros por cada galego, ou sexa que non 55


chega a dous euros por galego e ao longo de varios anos. O orzamento da CRTVG dividido entre cada galego sae a uns 38 euros por cada galego. Pero imos ver outros datos. Por exemplo as subvencións a empresas automobilísticas. Tamén a marcas de coches de gama alta, marcas non españolas, por certo: 140 millóns de euros anuais do goberno central e outros tantos das comunidades autónomas. Ou sexa 6,66 euros por cada galego. Rescate dos bancos 51.000 millóns de euros. 1.214€ por cada galego. E mira que logo os bancos, para agradecer este esforzo da administración, van e danche todas as facilidades posibles para darche un préstamo. 247 millóns de euros ás empresas para que fagan fixos aos seus empregados. Que digo eu que os farán fixos porque o precisan, non pola subvención. Neste caso 5,25 euros a cada galego por este tema. Axudas de entre 700 e 1300 millóns de euros anuais ata o 2014 para soster a actividade mineira de carbón en Asturias, León e Palencia. Máis caro que o británico e que contamina máis e que por certo condena ao paro aos traballadores das centrais de ciclo combinado de Meirama e As Pontes, que son menos contaminantes. Son 200.000 euros por cada mineiro afectado. Isto supón 28,57 euros por cada galego. Hai subvencións a empresas madereiras, para que planten eucaliptos, por exemplo. Subvencións a empresas de acuicultura. Chégase a ceder terras públicas para que fagan estas empresas. Se non se subvencionase a gandería e a agricultura europea, non podería sobrevivir polos prezos moi baratos da agricultura dos países en desenvolvemento, como Marrocos. Hai subvencións a empresa turísticas, a hoteis, restaurantes. Hai pouco estiven paseando por unha zona na que había varios muíños de río reconstruídos. Un deses muíños estaba dedicado a ser un bar e tiña un cartel que dicía que “esa reforma estaba feita sen ningunha subvención”. Era como algo extraordinario. Ou sexa que hai que darlle unha subvención para que reforme un muíño que el vai converter nun negocio seu. Marabilloso. Hai subvencións para que che poñan un aparato para poder pagar con tarxeta no teu negocio. Subvencións a empresas aéreas de low cost, e das que non son low cost para que manteñan os seus voos. Para todo isto hai subvencións, non só para o audiovisual, e recibimos menos diñeiro público que todo isto do que acabo de falar. Para rematar agardo que estas Xornadas Terapéuticas sirvan para que, polo menos, nos axuden a sentirnos un pouco mellor. A paliar esa dor que sentimos, ese medo que temos á crise, medo que é normal que teñamos. Eu creo que unha solución contra a crise no audiovisual, e estou seguro que tamén no teatro, é a imaxinación, a de facer produtos competitivos, orixinais e –por que non dicilo?- máis baratos, pero que non supoñan precariedade no traballo de todos os que participamos nunha serie, nun programa de televisión. Din os especialistas en medicina que a medicina preventiva é o mellor que se pode facer para previr doenzas, pero creo que xa é tarde para a medicina preventiva, moi tarde. Evitemos amputacións traumáticas, evitemos intervencións cirúrxicas graves, pero traballemos todos no mesmo sentido, desde a administración, desde a TVG, motor de verdade do noso audiovisual e da que eu, aínda que nunca traballei alí como traballador fixo ou físico, síntome parte, como debemos sentirnos todos os que traballamos nisto, de todos os que traballamos no audiovisual galego. TURNO DE PREGUNTAS CAMILA BOSSA Despois do descanso, abrimos o debate. Quedaron cousas no aire, como a clara incidencia da crise, da situación económica no orzamento da TVG, que vai verse reducido. Ideas coma a da calidade por enriba de todo para poder sobrevivir e avanzar. A importancia da colaboración ou, polo menos, o desexo de que haxa unha idea máis de sinerxía e non tanto de minifundismo entre as produtoras. A crise como idea de cambio, pero un cambio cara a onde?

56


A fragmentación da televisión, todas as canles que existen e compiten hoxe en día. (A“torta” repártese entre máis xente) A subvención como algo que nos botan á cara, que “chupamos da subvención” (e en realidade este é un sector subvencionado coma todos os demáis, e por riba, é barato). A pregunta é: O audiovisual galego rendibiliza ben os seus produtos? Hai estratexias ou ideas para saír desta situación? E, no caso de habelas, se é polo camiño da rebaixa nos orzamentos e polo tanto tamén nos salarios, non hai perigo de que esta tendencia quede instalada por 5, 10 anos? Os pasos cara atrás sempre son perigosos. ANXO QUINTANILLA Os pasos cara atrás son un retroceso. Eu creo, como dixen antes, que a situación que temos é conxuntural e é a que temos. Case todos coincidimos en que nos estamos acomodando a uns custos distintos. Falamos que os prezos das series están igual que hai 15 anos, tanto aquí coma fóra, os custos son os mesmos. Creo que os pasos atrás son irreversibles. Non necesariamente as medidas que se tomen hoxe terán que ser as mesmas nunha situación favorable. ROSA ÁLVAREZ Pregunta para Anxo. Son unha ignorante. Canto vale que veña o Papa, Almodóvar... e que se podería facer con ese cartos aquí? ANXO QUINTANILLA Pregúntasme a min? ROSA ÁLVAREZ Si, porque antes falaches de Almodóvar. Cando se fan estas películas onde case todos os actores e actrices normalmente son de fóra e os de aquí imos de bulto. Se se fixesen os proxectos con produtoras de aquí, canto traballo sairía? ANXO QUINTANILLA A ver como cho conto. Eu creo que iso non se pode plantexar así. Por que se deu o tema do Papa ou o da película de Almodóvar? Desde o Consorcio non tivemos participación nesa película. Pero si me gustaría que fose adiante o tema da Film Comission desde o punto de vista da administración, sempre e cando iso estivese ligado a eses técnicos, actores, á propia comunidade. Porque eu creo que é unha idea que temos que traballar nos próximos tempos. Que esta industria nosa potencie o turismo en Galicia, é dicir, que se veñan facer estas cousas a Galicia é bo. Evidentemente, se eu fixese as contas, miraría se gasto aquí ou alá. Desde o punto de vista do Papa, Fernando Madriñán e eu tivemos responsabilidades na anterior visista do Papa. Eu era director de produción no ano 1989, e si che podo dicir que había un goberno tripartito e encargóuselle á TVG, que levaba en marcha 3 anos, e se fixo cargo do que custaba a visita -montaxe do escenario no Monte do Gozo, son, 2 motos que viñeron de Francia, helicópteros...- e recordo que foi carísimo. E para a TVG foi un orgullo ter feito iso. Eu non me plantexaría se o que me gasto aquí podo gastalo noutro lado. É como o tema das subvencións, un xogo político, vincular a clase actoral á idea de que viven das subvencións. Eu deixaría de lado os demais, é tan importante a vosa actividade profesional como a que fan outros sectores, como os coches, a sanidade... É moi interactivo todo o que facemos. É certo que a visita do Papa ten que facela a TVG pero gastando o que se poida gastar. Pero non hai que vincular que a visita do Papa lle vai sacar cartos ao teatro. Non debedes caer nese xogo. Podemos caer tamén na idea de que os cartos do teatro e o audiovisual deberían meterse en educación ou calquera outra cousa. Defendo que veñan producións de fóra aquí, participando na medida na que se poida participar, pero, iso si, que iso repercuta e quede aquí. Porque se veñen traballar todo xente de fóra, iso non me parece ben. E desde o punto de vista da visita dun persoeiro mediático e importante coma o Papa, eu creo que para Galicia en xeral, e para Santiago en particular, é bo. E que o faga a TVG, pois fenomenal. MORRIS 57


A min gustaríame centrar as Xornadas... non sei a quen facerlle a pregunta porque me perdo. Falaba moi ben Arias sobre os minifundismos e o tema dos veciños, etc. e eu digo: algo grave falla. Porque aquí se creou unha industria que funcionou e está funcionando. É certo que aos coches lles fan inxeccións de cartos de forma continuada para que haxa compradores. Pero é que aquí os compradores potenciais, que son os espectadores galegos, si que asumen perfectamente os produtos que vende a TVG. E a rendibilidade que se lle quita aos poucos produtos audiovisuais (series, TV-movies, pelis...) é unha rendibilidade alta, altísima, porque a audiencia aquí en Galicia está demostrada, é dicir, a xente si se identifica cun audiovisual feito aquí. E iso é un labor de moitos anos. Entón, pregúntovos a todos: cando estamos falando de crise estamos falando de AGAPI, AEGA, CLÚSTER, Consorcio, Film Comisión, etc. Pero, quen está sostendo todo isto? E toda a historia recae enriba dos produtos que facemos nós... cando chegan os últimos da fila, que somos os actores, xa non hai orzamento, tense que facer todo ás presas e ainda que se baixe a calidade -pola presa- a cousa segue funcionando! Iso por un lado. Gustaríame que me aclarásedes cal é o panorama que pode haber realmente. Se a TVG vai tirar ata tal sitio, se vai seguir apoiando o audiovisual, que a ficción funciona, e vos compremetedes a que siga funcionando e apoiala ata este punto... e intentar seguir facendo series... Se se di que se van apoiar series que se veñan facer desde fóra, por que non apoiamos as de aquí para que se fagan realmente ben? Son historias nas que hai que reflexionar. Que rendibilidade (isto pregúntovolo aos representantes da TVG e Consorcio) se lle quitan aquí aos produtos? Porque un actor non se vai enriquecer cunha TV-movie ou unha película; porque un actor, o único que pode conseguir é que en base a un bo traballo, conseguir traballar máis. Pero se ese traballo non se ve, mal vamos. E se a opinión pública se enteirar algún día dos investimentos que seguimos facendo e que nestes momentos non rendibilizamos porque eses produtos non se ven, nos caen leches por todos lados. É evidente. En teatro hai unha cousa, hai uns circuítos, e hai unha obra que vai a eses circuitos… Pode funcionar máis ou menos. Por que se seguen a facer TV-movies se non se ven? Quintanilla dicía antes “estamos nun momento no que estamos a recoller os froitos. Están por estrearse 3 pelis e 4 TV-movies...”. Quen as vai ver? Cando se van ver nas pantallas? Porque todo isto que levantamos e que custou, e ten unha proxección cara ao exterior, tanto individualmente de actores, como de empresas, como os propios produtos que hai aquí... agora necesita un paso adiante, que é que alguén que estea aí crea nesa historia e convenza a alguén de arriba de que isto realmente é rendible. E se o señor de arriba di “ainda que sexa rendible, non me interesa” pois entón saberemos a que aternos. É como ter un coche cojonudo e que corre a dios, pero resulta que ninguén ten cartos para gasolina. Parrocho (Carlos Ares) falaba moi ben dos investimentos, do que significa o noso sector, falaba incluso da posibilidade de que en momentos de crise se poden sacar ideas que me apetezan facer, por exemplo un low cost ou unha ficción cunha soa cámara. Se for unha boa idea, pode funcionar, porque alguén está crendo niso, pero se de arriba só se fai iso porque non hai cartos… Ata que punto chega o compromiso da TVG ou do Consorcio? Porque nós sabemos que os nosos produtos funcionan e o público se identifica coa ficción que hai en Galicia. FERNANDO MADRIÑÁN Contesto a parte que a min me toca, como alguén que está nun posto no que ten que xestionar para este sector e para a programación en xeral unha determinada cantidade de cartos. Non é cantos cartos hai para facer as cousas. Eu creo que hai dúas cousas: o que falabas de low cost. Eu creo que as series ou ficción de low cost non é unha alternativa á ficción que estamos facendo. É unha opción máis que hai que facer dentro disto, e que neste 58


momento temos que apoiarnos un pouco máis nas cousas novas que reproducir modelos anteriores. Neste momento non está en cuestión o plantexamento das 6 series de ficción, e en canto á súa visualización eu creo que seguimos presentándoas e apostando por elas. Outra cousa son as TV-movies das que ti falabas. Que vai pasar coas TV-movies? Eu no último ano e tres meses no que estou na dirección de programas, puxemos creo que 6 movies e longas que estaban sen estrear na TVG. Algunhas levaban máis de sete anos sen estrear. As razón son diversas: desde orzamentarias –a TVG cando de fai o investimento non computa para o gasto, e cando se emite computa para o gasto, co cal se ti invistes trescentos ou catrocentos mil euros nunha TV-movie, esa noite estás gastando eses cartos. E iso para a xente da área económica é unha espada de Damocles que sempre está encima: “non as utilices, non as poñas!”. Iso nas que viñan de atrás. Ben, hai outras que tampouco se poden programar en prime time porque ás veces o resultado final non é como se agardaba, non todo son éxitos. En canto ás TV-movies do último ano, eu creo que xa anunciamos na TV que a partir de finais de novembro a nosa idea é estrear unha cada mes, pero construíndoa como un gran evento. Nós non temos a capacidade mediática de Antena3 ou Tele5 para vender a TV-movie do príncipe, sair en todos os telexornais, periódicos… Nós temos que utilizar os nosos propios medios case exclusivamente en intentar promocionar e crear expectativa sobre as TV-movies ou miniseries que fixemos. Ese é o noso obxetivo para este ano, promocionar cada mes e intentar crear un evento, e ao final dese mes estreala e intentar rendibilizar ese investimento económico e de traballo, e que teña un resultado en TV. En canto a seguir apostando por series ou non, pois insisto, nós temos que xestionar x millóns de euros e da mellor maneira posible. Podemos xestionar ben ou mal, pero non somos responsables de se o investimento é maior, ou se debera ser moito maior. Eu por suposto que o faría moito maior, con isto é moi difícil encher unha grella. E cando falamos de low cost, eu creo que debe ir a outro tipo de produtos, non á ficción. É dicir, temos que buscar as alternativas doutros programas de entretemento tanto de prime time como de reportaxe, etc. Buscar esa fórmula que poida resultar rendible. Partir desde un principio cun produto que non

59


supoña un gran investimento, porque eu creo que o que non se pode facer é reducir os investimentos nas series ou ficción que están agora en pantalla. Sinceramente esa é a miña opinión. ANXO QUINTANILLA Desde o punto de vista da TV, o que dixo Fernando… Non sei se vos acordades de series como Galicia Exprés ou Avenida de América. Precisamente por non poder emitilas cando se fixeron acabaron non tendo o éxito que teriamos querido, estando ben. Morris está poñendo todas as pezas do puzzle enriba da mesa. O que hai que intentar é casalas. É como o tema das TVmovies. Eu sempre crin que hai dúas cousas vitais para a televisión, desde hai doce anos. É o tema das miniseries-movies; e un formato que ten que vir, intermedio entre a serie e a miniserie, precisamente polas dificultades que hai. Logo desde o punto de vista da administración isto vai ser o que nós queiramos que sexa. E dígollo aos meus colaboradores sempre, porque os que están arriba están a outras cousas, a outras lerias. Evidentemente se o facemos ben non lles vai molestar, e se o facemos mal darémoslles a lata. É lei de vida. Estou de acordo con Fernando: o low cost non é unha alternativa a nada. E o das movies… a verdade é que a primeira tempada das TV-movies aquí foi un desastre, o resultado de audiencia. Pero eran os tempos tamén, porque grazas a dios cambiou moito todo na TVG. A ficción propia ía moi ben pero o cine nada, case que había que agachalo. E as primeiras TVmovies que se fixeron a principios do 2000 a verdade é que non funcionaban. Ao mellor era problema da temática o de tempo. En todo caso eu creo nese xénero. LUIS TOSAR Máis ou menos falar na liña na que falaba Morris. Insistir neste tema. Esta pregunta vai para Anxo, é o tema da distribución e é tamén unha reflexión. Facemos as películas, facemos produtos de altísimo nivel –ás veces, e falo tamén a nivel estatal- e parece que sempre temos o mesmo problema. Repasas a lei audiovisual e ao final no que fallamos é na comunicación, na última fase: que todos os produtos que fagamos cheguen ao público. Aquí, na tele, eu creo que hai produtos de éxito, e iso é indiscutible. Creo que hai series que están funcionando perfectamente ben con niveis de audiencia que son espectaculares comparados co ámbito estatal, pero por exemplo no tema do cine (e eu creo que é extensible ao mundo da TV con respecto aos actores) que aquí xeramos moitísima popularidade nos actores pero despois hai un problema de comunicación a nivel de prestixio, do que significan eses actores para nós. Temos primeiras figuras no mundo da TV, xente que traballa en cine fora de aquí, pero que parece que non acabamos de darlles o sitio que merecen a nivel de prestixio, de sinónimo de calidade total. Non sei se é un problema de comunicación final. E non sei se, respecto ao que falabas ti antes, se hai unha idea de facer algo con respecto ao Consorcio no futuro, é dicir, como facer para que as películas –Retornos, Doentes…- como podemos facer para conseguir unha maior proxección destes produtos? Porque os temos na rúa, é evidente. Facemos todo o esforzo humano e económico que conleva, pero despois seguimos tendo o problema de sempre, que non hai forma de chegar ao público. Supoño que isto tamén parte da propia asociación, supoño que haberá que saber venderse mellor, facer que o público saiba “Ah! Este tío non só é coñecido da tele, é un actorazo espectacular”. Como transmitir iso, non só en Galicia senón fóra? ANXO QUINTANILLA Eu antes de vir aquí fixen un cadriño de “se me atopo con tal cousa, leo isto; se me atopo con cal, leo estoutro...” E eu teño a túa reflexión aquí, mira, teño apuntado “produción-difusiónpromoción”. E teño apuntado que nestes días estreamos Retornos, Vivir para Sempre, A tropa de Trapo e The Way. Isto vaise estrear. Pero no cadriño de abaixo teño 18 Comidas, Os Crebinsky, Auga Fría de Mar, O Apóstolo, Todos Vós sodes Capitáns... Cando viña para aquí alguén me dixo “non te preocupes que Todos Vós sodes Capitáns xa ten distribución”. LUIS TOSAR E 18 Comidas, tamén.

60


ANXO QUINTANILLA Oes, vouche dicir, 18 comidas, a verdade é que me emocionou e me gustou. Unha pena que non tivésedes a pasta para os decorados, pero está moi ben. Isto é o que vos vou plantexar: o que vou facer é poñervos a vós contra as vosas contradicións, é dicir, vou dedicarme a este proxecto xeral que se chama audiovisual, e temos que axeitar isto. Estes cinco títulos vinos todos e, a verdade, encantáronme. E é unha pena se lle pasa como a aqueles produtos (Galicia Express...) O cine é no momento. Esta é a solución que lle temos que dar ao traballo, ten que ter a súa distribución e promoción. En algo estamos fallando, temos todo na man para triunfar. Unha cousa son os recursos e outra os puntos débiles que temos que solucionar. Por outro lado estamos nunha etapa de adolescencia. Fixemos moito e está mesturado todo o do sector, o que son as grandes, as medianas e pequenas... e hai que poñer orde. No cine este é un momento histórico. Estamos traballando niso.

JOSI LAGE Ola. Estou a punto de que me dea un “pampurrio”, de tanto cacao e de calar. Vou falar, son tres preguntas. Antes Alberto falaba de caras novas e de casting, e eu digo, onde están os castings? Quen son os xefes de casting? Nós non sabemos. Estamos en crise, evidentemente, todo o sector: maquilladores, actores, etc. Pois as mulleres, dios mío!, as actrices estamos en super-crise, porque non hai personaxes femininas. Qué carallo pasa? Téndesnos manía ou qué? E, despois, por último, eu tamén son programadora, e eu vou en busca do produto, é dicir, eu vou ver espectáculos, non espero a que os espectáculos veñan verme a min. Entón vós, produtoras, que sabedes que estamos no teatro, por que non vides vernos?Sabemos que no teatro é outra forma de traballar que no audiovisual, evidentemente, pero rumoréase que os actores de teatro podemos facer audiovisual. Entón, por favor, vinde vernos ao teatro! ALBERTO GUNTÍN Sobre o dos papeis das actrices e se vos temos manía. teño 6 irmás, unha muller e dúas fillas. 61


Teño dereito a tervos manía! (Uuuuuhhhhh!!! Desde o público) Non, agora en serio, miña nai dicía que tiña talento para meter a pata, é certo. Non sei cal é a razón e, a verdade, é que nunca me parei a pensar cal é a razón de por que non hai tantos papeis femininos. Eu non teño esa sensación, pero non quero levarte a contraria. Sobre onde están os castings? Non sei, a miña experiencia é que hai xente máis ou menos vinculada a empresas que é a que xestiona os castings. Eu falo no caso concreto de VOZ. Están os axudantes de dirección, que son os que levan anos traballando, coñecen xente e son os que convocan a esa xente. Obviamente hai un elemento ao que nós recurrimos moito que é a páxina da web da vosa asociación. Que se é posible que non vos chegue toda a información das convocatorias de casting? É posible, non o sei, non me atrevo. Sería fácil dicir que non está nas miñas mans, pero non sei. Pero aproveito e insisto na necesidade (antes faleí con Camila e díxome que este tema xa se tratou outros anos) de potenciar a figura do Director de Casting. E que é o único xeito de establecer relacións entre representantes, produtoras... canles, é unha peza fundamental. Todos sabemos que hai xente que se dedica a isto pero hai que potencialo moito máis, porque é moi complicado ver todas as obras e ter acceso a todo o traballo. CARLOS ARES A min tamén me gustaría falar do das personaxes femininas. Tes toda a razón. Non sei por que. Eu son un dos creadores dunha serie onde a prota era unha muller -que era Terra de Miranda- pero nas demáis... pois si, eran todos homes. E viñamos falando de series que nos gustaban a Alberto e a min e a maioría están protagonizadas por homes. E é unha desgraza. E a culpa será dos creadores, e intentaremos solucionalo. Só podo dicir a verdade, é certo. En case todo o audiovisual iso pasa e é unha desgraza, e teremos que combatilo. De todos os xeitos, a nosa é unha profesión moi machista, non hai que enganarse. MAMEN QUINTAS Case todos os altos cargos son homes. CARLOS ARES E en Galicia, onde hai máis mulleres é no campo dos guionistas, son case a metade. Pois serán esas mulleres, compañeiras que escriben moi moi ben, as que tampouco lle dan protagonismo as mulleres. ALGUÉN NO PÚBLICO E os editores de guión? CARLOS ARES Editores de guión? Pois que eu saiba, agora mesmo hai tres series... que eu saiba, dous homes e unha muller, creo. E en Era visto, todos homes. Pero é unha cousa mundial e non sei por que. Gustaríame solucionalo. Intentaremos palialo. En canto aos castings, eu si que vou ao teatro, e vexo que unha cousa que se podía facer é articulalo desde a AAAG, é dicir, calquera casting, se sae na vosa páxina... teredes que falar coas produtoras. CAMILA BOSSA Si, nós ofertamos esa posibilidade.. FERNANDO MADRIÑÁN Eu só quero dicir que no meu departamento de programas estou rodeado de mulleres, todos os cargos son mulleres. Ata a miña xefa. Igual é unha excepción, pero logo son tan listas que me mandan a min a vir aqui, entendes? PEDRO ALONSO A ver se son capaz de traducir o que quero dicir. Do tempo que levo aquí... aquí dun xeito máis particular, porque como as dimensións da realidade galega son tan reducidas, contrasto... pero aquí dun xeito máis significativo, que digamos, o estado de ánimo, a sensación de autoestima ás veces pode dar un bandazo á situación absolutamente radical en moi pouco tempo. De feito, 62


hai tres anos, eu recordo que estaba acabando de asentarme aquí en Galicia e escoitaba que, moi posiblemnte, non se volvería facer outra serie de ficción en Galicia para os restos do mundo. “Vaise acabar”, escoitaba. Non sei se era certo ou non. Un ano despois a sensación que me chegaba desde esa rumoroloxía era “a ficción en Galicia é unha referencia das produtoras nacionais”. En 12 meses! E, non só a rumoroloxía cambiaba dese xeito tan significativo, senón que a percepción emocional da audiencia, tamén. De pronto alguén dicía “eu non vexo cine español” ou “eu nunca vexo a TVG” e de pronto dicía “eu son fan total das series da TVG”, “dame igual 8 que 80, véxoas todas”. Dios mío! Absolutamnete voluble, non? E logo escoito, contrastada con esta información, na outra acera “reivindicamos produtos de calidade porque ademais a marca do traballo en Galicia está subindo enteiros dun xeito radical, hai actores que poden traballar en moitos sitios, hai roles en todos os departamentos que son capaces e que están sendo levados a outras produtoras, multiplicándolles as condicións, non só económicas senón de tempo”. E de pronto -xa sei que é un comentario totalmente nesgado e persoal- pero creo que hai algo xeral do que se pode reflexionar sobre iso. Eu fun o primeiro sorprendido, e xa sei que é un pouco persoal, cando vin a serie Padre Casares. Dicía “hostia! Para o tempo que temos, hai unha declaración de estilo, unha vocación de factura, un timing, unha seriedade...”. E hai un golpe de maxia, e de repente súbelle a autoestima a todo o mundo que estábamos traballando alí. Qué bo rollo! Pasou algo! Inmediatamente despois esa serie é nominada con Perdidos e parecía unha broma. Esta serie, feita co que vale o catering dunha serie americana, compite literalmente en termos internacionais. E a resposta automática a partir dese evento foi: recortes e máis recortes. Que eu digo, canto é o que se deixou de gastar? Canto é a marxe da ganancia que tivo esa serie? E que é o que se perdeu? Porque dicías ti (Alberto) que esa serie no estranxeiro era unha sorpresa: por esta pasta fan este traballo?! E eu digo, por que non hai un grupo de sabios, unha comisión de expertos que digan... non digo privilexiar pero si coidar ese produto, que pudese ser un estandarte. Pode ser que unha serie de low cost sexa un estandarte... non quero dicir… CARLOS ARES Non é o low cost. Eu xa dixen que o nome de low cost non me gusta. PEDRO ALONSO Enténdeme, unha serie diferente. CARLOS ARES Padre Casares é unha serie low cost ao lado dunha americana. PEDRO ALONSO Porque eu escoito, coa miña pouca experiencia, en reunións deste tipo que, a calidade, a seriedade e o rigor é unha máxima. E non é verdade. Por que? E quen é o responsable de que nun determinado momento, asumindo a responsabilidade bestial desta profesión, non fai un reforzo do selo, da marca que supón unha referencia en termos de industria que, ao final, é o que reforza o noso traballo, o voso, o da TV, e o de Galicia enteira. Por que non hai ou non sucede? Ou é imposible que suceda que unha persoa nunha reunión diga “para, en vez de aguantar o tirón e sacar rendementos, por que non reforzamos neste momento o contido de determinado xeito, sexa cal sexa o orzamento?” Por que non hai ninguén que teña esa valentía? XOSÉ ARIAS Porque a ti dinche: Este proxecto que está moi ben ten que custar tanto. Entón ti fas un proxecto cun prezo razoable, decente, de 105.000€. Pasounos a Carlos (Ares) e a min no proxecto do Nordés, e a resposta foi “ou o fas por 90.000€ ou non o fas”. A consecuencia é que nos deixamos a vida facendo o traballo e, independentemente do éxito, o acabado da serie era impecable e como estaba rodada... pero o resultado foi que perdemos cartos.

63


Entón, cando o plantexamento é ese, alguén sempre di “non podo seguir producindo perdendo cartos”. Solución, apretar todo o demais. E o problema é que agora mesmo non hai cartos. E son poucos os que se precisan, e eu creo que, en conxunto, como colectivo que se adica ao

audiovisual non somos capaces de facerlles entender aos políticos que isto funciona. Non temos fe en nós mesmos. E se nós non lles mostramos aos políticos que nós temos fe en nós mesmos, eles non a van ter, porque teñen outras cousas máis importantes que atender. ALBERTO GUNTÍN Ao mellor é que é o momento de aprender a dicir quer non. XOSÉ ARIAS Si. pero é que, ás veces, a subsistencia... ALBERTO GUNTÍN Vale, entón que facemos? Porque máis non se pode apretar, non se poden facer máis cousas en menos tempo. Falamos, por exemplo, de Piratas, que eu estou seguro que vai ser un proxecto que vai petar. Teñen 4 meses para facer 8 episodios. Nós en 4 meses podemos facer 2 tempadas... e temos tempo para coller vacacións. É o que hai. Coa situación na que estamos, cos cartos que hai por produto non hai maneira de facer máis. Estamos nunha situación na que, no día a día, é o máximo que podemos facer. Non se lle pode esixir máis nin ao equipo técnico nin ao artístico. Non se lle pode pedir a unha empresa que está por riba de nós que renuncie a gañar os cartos que lle corresponden porque o día seguinte vanche dicir “nene, faime outra e que sexa máis barata”. É o que hai, non podemos ser tan inxenuos como para pensar que isto non é unha industria. O que temos que ter é o orgullo suficiente como para dicir que non. Por isto facemos outra cousa, non seriamos os primeiros, xa hai produtoras que dixeron que non, que fan outra cousa. Quizais chegou o momento de ter un pouco de dignidade. É certo, cal é a solución?

64


PEDRO ALONSO Eu entendo o que dis pero hai un matiz ao que eu dicía. A min disme “teño que facer este formato porque non hai pasta, hai que facelo”. É como se alguén di “hai que facer unha cea por tanto diñeiro”. Eu podo facer unha cea ou unha torrada con tomate orgánico da horta da miña avoa e queixo, ou podo facer un cordeiro asado. Pois prefiro facer unha torrada con boa materia, quero dicir, adecúome ás limitacións pero reforzo a marca e o estilo á hora de facelo. Falo de que sistemáticamente eu teño a impresión, e hai como un efecto contaxio, que a decadencia se contaxia, é dicir, como hai pouca pasta imos apertar as porcas, empobrecelo e intentar estiralo, cando ao mellor, tes que cambiar de tercio e facer outra cousa diferente pero cun criterio de calidade que non parta de “estamos palmando sistematicamente”, porque iso é o efecto contaxio. E a xente síntese estafada, por iso falaba da autoestima. É un momento perigoso. Esa sensación de contaxio en lugar de ter a valentía de facer unha lectura seria e dar un carpetazo e de repente, renovar as cousas. En vez de facer isto deste xeito fago unha cousa máis humilde deste outro. Eu sei que son inxenuo en termos de industria, pero sei que hai unha sensación de “está todo fatal, vamos facer o mesmo pero sen nada”. XOSÉ ARIAS Sei do que falas pero tamén hai que ter unha consideración, e eu falo desde o punto de vista da empresa na que traballo. Ás veces hai decisións que son difíciles de tomar, porque non é que eu me poña estupendo e diga “eu por estes cartos non fago un carallo”. Iso podo dicilo de forma persoal, pero é que hai cento e pico señores detrás que cobran todos os meses e ás veces non están na posición de poder dicir “durante tres meses non fago nada”. Eu persoalmente ao mellor si, pero non todos podemos. Ás veces sacrificas o teu beneficio por non baixar a calidade. Hai cuestións nas que non estou disposto a renunciar. Hai sitios onde podes apertar pero a marxe de beneficios que pode ter unha empresa, sexa cal sexa, non se saca do 100% do orzamento dunha produción. Vaise sacar do 20% que pòdes apertar, porque os salarios da xente son intocables practicamente. Os custos dos medios son practicamente intocables, entón só se pode acortar dunha maneira, tardando menos ou pedíndolle á xente que se esforce e faga máis do que pode. E iso pódelo facer unha vez pero non o podes facer máis. CARLOS ARES Ou non facelo, que sería moitísimo peor. ANXO QUINTANILLA Pedro, a autoestima é outra cousa, é dicir, a autoestima vai por outro lado. Neste tema estou, grosso modo, de acordo con Xosé e Carlos. Eu creo que hai que buscar outras fórmulas, non me digas agora cales. A bote pronto se me ocorre que temos que buscar fórmulas para que os produtos que fagamos revirtan no propio produto e poidas aumentar o orzamento. Hai que ser alternativo e creativo. En América é como fan o cine: fan o cine para América e logo, todo o que saia fóra. Que as series teñan outro tipo de retornos e que permitan orzamentos máis folgados e razoables para que teña calidade. Este é un pais de 3 millóns de persoas e o orzamento é o que é. Estanse facendo 3 series, houbo momentos nos que se chegou a 7, pero como dicía Fernando, porque mirábamos para outro lado e tirábamos pra diante. Pero vai ser difícil que os orzamentos medren. E esa responsabilidade non está na persoa que che di cantos cartos hai. CARLOS ARES Eu estou de acordo con Xosé, coma case sempre, no que di da UNIDADE. E que eu creo que estivemos todas as asociacións reunidas no verán, todos os profesionais, e perdemos unha oportunidade moi boa, cando soubemos que podía haber recortes, de presionar a quen fose (coidado, cando falo de presionar non falo de queimarse ao bonzo nin facer manifestacións, senón, dicir a quen sexa “mira, está esta xente aquí, están unidos” ) e ao mellor sacamos 1 ou 2 millóns que é bo para todos nós. Creo que perdemos un tempo marabilloso. Non tivemos esa picardía, e falar con quen houbese que falar. Pero a culpa é nosa. Non hai máis. XOSÉ ARIAS É unha cousa que a miña esperiencia no negociado do audiovisual me di que é terrible. 65


Reúnese unha asociación, todo o mundo queda de acordo en que determinado prezo é inamovible, e ao día seguinte sempre hai algún que se presenta baixando o prezo. DOMINGO Quería preguntar, a industria esta dá diñeiro ou non dá? Pedro di que non podemos decaer, que debemos manter a autoestima ainda que o señor Quintanilla diga que non ten que ver, pero eu si creo que a autoestima é crer no que facemos. Se isto non pasa, malo. A audiencia das series galegas foi in crescendo desde que empezaron, e en parte é por ese decorado gratis que temos en galicia: veñen de fóra para gravar aquí. Creo que temos que seguir crendo niso. Creo tamén que non se pode facer unha 2ª etapa investindo menos que na 1ª. Son un iluso nisto. Falamos de buscar fórmulas novas. A persoa que escribe un libro non sabe se vai ter ou non éxito. Escríbeo. Nós vamos traballar por 400 euros ao día, tres ao mes. A min gustaríame máis traballar 20 días e cobrar 100€ e participar nos beneficios da produción. E se vai ben a serie, recibir un tanto por cento do beneficio. O investimento sería menor para os produtores e o beneficio repartiríase. CARLOS ARES Eu non cho recomendo. Xa oíches o exemplo do Nordés no que non se gañou nada. XOSÉ ARIAS O que ti plantexas está moi ben, pero se todo o mundo tivese un nivel de participación óptimo na produción. Cantos actores hai nunha serie? Estarías disposto a non cobrar 400€ e si unha cantidade de subsistencia? Cantos poden participar 20 días ao mes? Pero o problema é que agora mesmo estamos nesa subsistencia. FERNANDO MADRIÑÁN Estades falando dunha situación que non se dá. Ti falas de cobrar un mínimo e logo, se a serie gaña máis, repartiríase. Pero o prezo desa serie está pechado desde antes do comezo. Non hai ningún albur de “a ver que pasa. Que beneficio hai?” O voluntarismo vale ben 6 meses pero do voluntarismo non se vive. Outra cousa, aquí estase a dicir que se rebaixan os custos das series que están funcionando. Descoñezo iso, agás a situación do ano pasado no que se recortou un 10% en ficción. Nunca máis houbo rebaixa. PEDRO ALONSO Non falo de rebaixa de cartos, falo de que a factura do día 1 á factura do día 200 é algo tanxible, comparable. Que en vez de facer equis páxinas, hai que facer 30% máis. Falo da calidade, da posta en escena, do tempo... FERNANDO MADRIÑÁN Supoño que os produtores intentarán rendibilizar o máximo posible, pero non hai series que se rebaixe un 20% máis. BEATRIZ BARCIA Eu quería facer unha proposta. A Xunta de Galicia normalmente etiqueta certos produtos de calidade cun logotipo, que é un G. Está demostrado que os actores e actrices galegas temos un mínimo de calidade, e está demostrado cando saen fóra. E penso que neste sentido a industria do audiovisual tería que facer unha presión. Segundo cada produto e segundo a cantidade de actores galegos, poñer un G de calidade a cada actor galego. Porque, desde logo, non somos menos ca un queixo. Deberiamos ter máis apoio. CARLOS ARES Eso xa está. por exemplo, para pedir unha subvención, un actor vale equis puntos. Valedes máis ca un guionista. ANXO QUINTANILLA Paréceme complexo o que propós pero todo o que sexa potenciar a calidade dun produto vaiche axudar a prosperar.

66


MORRIS Retomando o tema da difusión das pelis e TV-movies, ás veces non traballamos. Eu recordo que se falara (con Cabaleiro) de apoiar os novos talentos e as películas por medio dun organismo, pero falouse de utilizar esa rede de teatros que hai por toda Galicia que son cines restaurados, para mover os nosos produtos e facer estreas cos nosos actores. Hai ideas, pero desde arriba teñen que crer nelas e apoialas, porque cada película que se estree nun pobo vai ter unha acollida impresionante. Non se pode seguir dando cartos a produtos que non se rendibilizan. Creo que todos estamos de acordo niso. E se unha TV-movie sae mal e ten pouca calidade, creo que esa produtora non debería recibir subvención o seguinte ano. Como no teatro, que quen non rendibiliza unha obra ten menos subvención o seguinte ano. Quen faga cousas de calidade que reciba cartos. ANXO QUINTANILLA Nese tema estamos traballando e temos a cousa bastante avanzada. É o que che dicía antes, vamos reforzar as partes máis débiles.

LUIS TOSAR Era tamén para enfiar con Morris, e co que dicía Pedro. Fernando, dis que non houbo recortes de orzamento nas partidas para series que se siguen facendo nas novas temporadas pero, como di Pedro, empeora a factura e baixa a calidade. Entón, existe ou é posible que exista un control de calidade dentro da TV? Que pida respostas, un informe ás produtoras que están producindo, sobre as condicións nas que se está traballando. Non falo de dicir “saiuche mal este episodio” se non dicir “en cantos días rodaches? Canto se está pagando? É dicir, hai un control estrito financeiro sobre isto? FERNANDO MADRIÑÁN Non, vamos ver. Eu dixen que nas partidas globais houbo unha redución do 10%, que foi o que fixo que se reconvertisen os plans ou deseños de produción. Nós, evidentemente, cando 67


firmamos un contrato, temos un plan de produción onde se especifica todo o que se vai facer. Despois, esporadicamente, observamos. E temos que controlar, si, efectivamente, se hai unha produción feita con menos calidade, pero é difícil de obxetivar e valorar en números. E creo que é delicado. Hai uns mínimos que están estandarizados. LUIS TOSAR Pero hai cousas claras como que “estábamos gravando isto en 6 días e agora en 3”. Iso está claro. FERNANDO MADRIÑÁN Se ese control se fai cada 13 programas, faise un novo plantexamento de gravación, etc. Nós, como TV, non podemos dicir “quero que graves en 30 días en vez de en 28”. Iso é problema do produtor. Outra cousa é se ese produto vai ser peor ou mellor. LUIS TOSAR Pode ser unha forma de control. Se ti tes unha sospeita de que está baixando a calidade e despois tes un control real de como se está facendo a gravación e resulta que están gravando nunha semana menos… FERNANDO MADRIÑÁN Teriamos que ter un produtor executivo en cada produción. ALBERTO GUNTÍN Só unha cousa: é moi doado. As contas das empresas son públicas. Un caso claro, o que fala Pedro de Padre Casares. Nos 44 primeiros capítulos perdéronse 200.000€, iso é un feito, é público. Estivemos a piques de quedar todos na rúa. Como lles dis aos que están enrriba de nós ”fixemos unha serie que quedou moi ben pero perdemos 200.000€”? Que houbo que facer? Un plan de axuste obvio. Alí naceu o de Delmiro Responde. Perdeuse a coralidade da serie e houbo que apertar o cinto. Pero é parte do noso traballo. Intentar facer o mellor posible o noso traballo cos cartos que temos. E, obviamente, o recorte do 10% do ano pasado afectounos máis. E ninguén se está a facer rico a costa das series da TVG. Podes comprobalo. Ao mellor falta capacidade de reacción, de control de calidade.

68


Rúa das Hedras, 6 nivel 0 local i, 15895 Milladoiro, Ames, A Coruña Tel./fax 981593829 |info@aaag.es | http://aaag.es

XORNADAS TERAPEÚTICAS DA AAAG-VI XORNADAS DO TEATRO E DO AUDIOVISUAL XUNTA DIRECTIVA DA AAAG Antonio Durán “Morris” José Luis López “Sacha” Casilda Alfaro Fernando Morán Josi Lage Vicente de Souza Camila Bossa César Cambeiro Guillermo Carbajo Mónica García Extíbaliz Veiga José Leis Rubén Prieto

Presidente Secretario Vogalía de Teatro Vogalía de Teatro Vogalía de Teatro Vogalía de Teatro Vogalía de Audiovisual Vogalía de Audiovisual Vogalía de Audiovisual Vogalía de Audiovisual Vogalía de Ensino Vogalía de Ensino Vogalía de Servizos

EQUIPA TÉCNICA DA AAAG Marta Horjales Alberto Blanco

Xerente Administración

Transcrición e revisión dos textos: Camila Bossa, Casilda Alfaro, Josi Lage e Vicente de Souza Foto: Alberto Blanco, Marta Horjales e Rubén Prieto

Este documento foi editado coa colaboración de:


Xterapeuticas_web