Issuu on Google+

jaarverslag 2008

STICHTING ONDERNEMING OPBOUWWERK ROTTERDAM


Inhoud 3

Voorwoord

5

Intensieve aanpak werpt vruchten af

20 ‘Werk is meer dan geld verdienen’

7

Osman Dog ˘an

22 Winst en verlies bij openbare aanbestedingen

8

Contact tussen generaties voorkomt irritaties

23 Organisatiediagnose afgerond

10 Extra geld geen garantie voor succes

24 Sport brengt mensen samen

14 Ondernemers belangrijk voor welzijn buurt

25 Ondernemingsraad tevreden over extern onderzoek

16 ‘Raad van Toezicht werkt integer’

26 Omzet licht gestegen

18 Nesselande: wijk in opbouw

27 Jong talent aangetrokken

19 Kralingseveer: nieuw leven in oude wijk

27 Aandacht voor communicatie en PR

19 12,5 jaar Buurtbemiddeling Rotterdam

28 Personeelslijst 2008


1

De kracht van opbouwwerk jaarverslag 2008


2


3

Voorwoord “Een briljante opbouwwerker”, kopte een landelijke

De krachten van mensen aanspreken, stimuleren

ochtendkrant kort na het aantreden van de

dat zij zich de woon- en leefomgeving toe-eigenen

Amerikaanse president Barack Obama. Voor het

en dat mensen bruggen naar elkaar slaan; dat zijn

verkrijgen van zijn nieuwe functie is hij in staat

belangrijke doelen in ons werk. En telkens blijkt dat

geweest de grootste community van zijn leven te

Rotterdam een talentvolle stad is waar al die poten-

organiseren. Een sprekend voorbeeld van ons werk!

tiële krachten aanwezig zijn. Ook intern spreken wij de krachten van mensen aan: wij besteden

In het jaarverslag 2008 staan kleinere verhalen over

permanent aandacht aan kwaliteits­verbetering en

onze opbouwwerkers, maar verricht met dezelfde

de ontwikkeling van ons menselijk kapitaal. De

intentie en beleving. Een gemengd gezel­schap van

uitkomsten van de organisatiediagnose uit 2008

jongeren en ouderen uit de Provenierswijk is gaan

dienen hierbij als leidraad. Op die manier werken

strandzeilen in Ouddorp om het contact tussen de

wij voortdurend aan het versterken van de kracht

generaties vlotter en vanzelf­sprekender te laten

van ons opbouwwerk.

verlopen. In de nieuw­bouwwijk Nesselande bracht de opbouw­werkster via kunst groepen bij elkaar en in Ommoord werd dat met sport­activiteiten op de pleinen gestimuleerd. In Schiedam-Oost legde onze opbouwwerker contacten met de ondernemers om

De Raad van Bestuur SONOR

hen nadrukke­lijker een rol te geven bij de revitalise-

Hugo Mulder

ring van het winkelgebied.

René van der Voorn


4

Opbouwwerker Arti Ganeshie (midden) praat met bewoners van een flat over mogelijke straatafspraken.

Bewoners maken straatafspraken Het project Mensen Maken de Stad helpt bewoners bij het maken van straatafspraken als ‘Wij groeten elkaar’, ‘Wij houden onze portieken schoon’ en ‘Jong en oud bespreken problemen op een rustige toon’. Doel van Mensen Maken de Stad (MMS) is straten omhoog helpen op de straatladder. In een schaal van -2 tot +7 geeft de ladder aan hoe het staat met de sociale samenhang tussen bewoners. Onder de nullijn is sprake van onderlinge agressie, vermijding en onverschilligheid. Hoe hoger de score boven de nullijn, hoe actiever de bewoners zijn. De ultieme score, +7, betekent dat bewoners zelfstandig agenda’s en contracten maken met instellingen. De meeste straten waar SONOR werkt, bevinden zich op de eerste of tweede trede van de straatladder.


5

Mensen Maken de Stad in Noord, Centrum en Oosterflank

Intensieve aanpak werpt vruchten af In korte tijd met zoveel mogelijk mensen in een straat afspraken maken. Dat is de straataanpak van Mensen Maken de Stad. Enkele opbouwwerkers van SONOR hebben zich gespecialiseerd in de methodiek, onder wie Arti Ganeshie: ‘Het is soms heel chaotisch, maar hartstikke leuk.’

willen maken. Dan breekt de oefenperiode aan.

Zestienhovenstraat – Liskwartier

Mensen Maken de Stad is een zeer intensieve

Stapvoets rijden

De Kempenaerstraat – Bergpolder

methode die begint met een Quick Scan en een

Als voorbeeld noemt Ganeshie de Zestienhoven­

Luzacstraat – Bergpolder

bewonersonderzoek door middel van interviews.

straat in het Liskwartier, waar veel gezinnen wonen

Daarna volgt het daadwerkelijk maken van afspra-

met jonge kinderen. ‘Uit de interviews bleek dat veel

Deelgemeente Prins Alexander

ken, dat eindigt met een feestelijke ondertekening.

mensen zich zorgen maken over het verkeer, dat

Keulenhof & Sjanghailaan (even)

Die fases worden in drie maanden tijd uitgevoerd

vaak hard door de straat rijdt. De straatafspraak

Duisburghof & Sjanghailaan (oneven)

door een team van twee opbouwwerkers, dat

die wij op de voorgrond hebben gebracht, luidde:

daarna weer verder trekt naar een andere straat.

“Wij rijden stapvoetsgewijs in de Zestienhovenstraat

Centrum

Het vervolg – het levendig houden van de activitei-

zodat onze kinderen veilig kunnen buiten spelen”.

Saftleven / Ochterveldstraat

ten en de contacten – is in handen van de opbouw-

Tijdens de oefenperiode hebben we alle bewoners

Gaffelstraat

werkers die al langer in het gebied werken.

gevraagd hun handtekening onder de straatafspra-

Museumstraat

De Quick Scan en het bewonersonderzoek leveren

ken te zetten en mee te doen met het oefenen van

Doelstraat

veel informatie op over de straat. In een werkplan

deze afspraak. Ze kregen een pakketje met onder

geven Arti Ganeshie en haar collega aan welke

meer schildersdoek en verf. Daarmee konden ze de

mogelijkheden zij zien voor het activeren van de

straatafspraak uitbeelden. Een kunstenaar heeft de

SONOR heeft in 2008 in de volgende straten gewerkt met Mensen Maken de Stad: Deelgemeente Noord Vijverhofstraat (opgedeeld in 2 stukken) – Agniesebuurt

Eén straatafspraak speelt daarbij een hoofdrol en dat is steeds een andere, zegt Ganeshie. ‘We kiezen iets dat goed te realiseren is in korte tijd en waar we veel mensen actief bij kunnen betrekken. Het moet tastbaar zijn, zodat de bewoners echt zien dat er iets gebeurt.’

Van der Schellingstraat – Provenierswijk

bewoners en welke straatafspraken de bewoners


6

doeken verzameld en er één geheel van gemaakt

Strakke richtlijnen

Theorie en praktijk

dat in de straat komt te hangen.’

De methodiek van Mensen Maken de Stad kent

Opbouwwerker Arti Ganeshie volgt

strakke richtlijnen. Ganeshie vindt dat geen

naast haar werk de masterstudie

De straatafspraken moeten de steun krijgen van

beperking voor haar werk. ‘Het is wel prettig,

Grootstedelijke vraagstukken en Beleid

minstens de helft van het aantal bewoners. Het

vooral omdat het zo’n intensief traject is. En binnen

aan de Erasmus Universiteit. Ze kan

verzamelen van die handtekeningen is het meest

de kaders is voldoende ruimte voor creativiteit.

haar theoretische kennis goed gebruiken

intensief, zegt Ganeshie. ‘Je moet ze persoonlijk

Dat moet ook wel, want iedere straat is anders

in de praktijk. ‘Ik heb geleerd dat de

benaderen, soms sta je wel drie keer bij iemand

en de problemen lopen erg uiteen. We moeten

uiterlijke kenmerken van een straat een

op de stoep voordat hij thuis is.’ Uiteindelijk lukt

nog voldoende improviseren.’ Soms is het zelfs

indicatie kunnen zijn voor de manier

het altijd om voldoende steun te krijgen. Dat komt

nodig om de strakke richtlijnen wat op te rekken,

waarop mensen met elkaar omgaan. Een

vertelt ze. ‘In de Van der Schellingstraat in de

donkere, stenige, voor verkeer afgesloten

‘De nazorg is van groot belang’

Provenierswijk was het heel moeilijk om handte-

straat heeft weinig dynamiek en er komen

keningen te krijgen. Er gebeurde veel tegelijk: de

weinig passanten. Dat geldt onder meer

volgens Ganeshie doordat Mensen Maken de Stad

straat was opgebroken, er brandde een huis af. De

voor een gedeelte van de Vijverhofstraat

echt iets te bieden heeft. ‘Je geeft de bewoners de

mensen hadden andere dingen aan hun hoofd dan

in Noord. De bewoners blijven liever

mogelijkheid om iets te realiseren in hun straat wat

het maken van straatafspraken.’ In overleg met de

binnen. Als je ze wilt verleiden om mee te

ze misschien al heel lang willen.’ Wel is de nazorg

deelgemeente mochten de opbouwwerkers meer

doen met activiteiten, zul je ze individueel

van groot belang, zegt ze. ‘Daarom is het goed dat

tijd uittrekken voor de eerste fase en dat leverde

moeten benaderen. Dat vraagt meer tijd

mijn collega-opbouwwerkers ook betrokken zijn bij

uiteindelijk een mooi rijtje straatafspraken op.

en aandacht. Wij hebben daarom in de

de interviewfase van Mensen Maken de Stad. Zij

Vijverhofstraat de methodiek aangepast

moeten, als wij weg zijn, het enthousiasme van de

en de periode dat we in de straat

bewoners vasthouden.’

aanwezig waren iets verlengd.’


7

Osman Dog ˘ an Afscheid van een bijzonder mens

Osman Dog ˘an 1948 - 2009

Het jaar 2008 was nog maar net voorbij toen SONOR onverwacht afscheid moest nemen van opbouwwerker Osman Dog ˘an. Op 6 februari maakte een hartaanval een einde aan het leven van een bijzonder mens.

In 2006 verscheen een prachtig boek over het

Directeur Hugo Mulder noemt Osman ‘een fantas-

leven van Osman en zijn vrouw. Op goed geluk

tische opbouwwerker. Er zat geen kwaad in hem.

heet het, en Osman was er heel trots op. Hij

Hij probeerde altijd integer met de ander om te

vertelt in het boek met bevlogenheid over zijn

gaan. Het was ook een gedreven man, onrecht

werk, over zijn streven om kloven te dichten tussen

kreeg bij hem geen kans. Hij kon deuren openen

culturen en generaties. ‘Ik wil investeren in de

met zijn eerlijke uitstraling en energieke enthou­

Osman Dog ˘an, in 1948 geboren in Turkijke, was

kinderen’, zegt hij in een van de verhalen, ‘met het

siasme. Door zijn eenvoud was hij altijd bereikbaar

sinds 1980 betrokken bij de bewonersorganisatie

oog op de toekomst. Kinderen moeten leren dat

en aanspreekbaar, van hoog tot laag in onze

Aktiegroep Oude Westen. Eerst als vrijwilliger, sinds

er geen dominante cultuur is; alle culturen zijn

samenleving.’

1987 als opbouwwerker. Hij was verknocht aan de

gelijkwaardig.’

wijk waar hij met zijn Nederlandse vrouw Marian

Op die fatale vrijdag was Osman ’s morgens nog

en hun vier kinderen woonde. In zijn werk stond het

Osman’s jonge collega Natalie Dupon ziet

bij een redactievergadering van de buurtkrant in

contact tussen mensen centraal, ongeacht afkomst

dagelijks het effect van zijn werk. ‘In werkgroepen

het Oude Westen. In het maartnummer zouden

of cultuur. Daarom paste hij zo goed in het hetero-

zitten drie generaties Turkse vrouwen bij elkaar

werkgroepen en vrijwilligers van de Aktiegroep

gene Oude Westen, zegt collega-opbouwwerker

aan tafel. Dat is heel ongewoon. Osman heeft

zich presenteren. Dat gebeurde uiteindelijk ook,

Sjaan Schaap. ‘Hij kon met iedereen overweg

dat met veel geduld en overtuiging voor elkaar

maar op een andere manier dan die ochtend

en hij kon ieder probleem oplossen. Het woord

gekregen. Ik had nog heel veel van hem willen

werd afgesproken. De buurtkrant werd één grote

“onmogelijk” kende hij niet. Hij was een rots in de

leren. Hij liet mij zien dat je moet denken vanuit

afscheidsode aan Osman, die een groot deel van

branding, niet alleen voor de bewoners, maar ook

andermans belang en niet bang moet zij voor

zijn leven wijde aan het welzijn van de bewoners in

voor zijn collega’s.’

vreemde culturen.’

het Oude Westen.


8

Contact tussen generaties voorkomt irritaties ’Nu denken volwassenen en jongeren ook aan elkaar als zij iets organiseren’, zegt Maurice Oosthoek van SONOR. Dat is het doel van het project Jong en Oud in de Provenierswijk: contact leggen tussen generaties. De eerste activiteit was al een succes. In april 2008 volgden dertig volwassenen en jongeren een cursus strandzeilen in Ouddorp. De deelnemers moesten zelf hun kar met zeil opbouwen en het ding in beweging zien te krijgen. Dat vroeg om samen­werking en overleg. ‘Elkaar helpen’, noemt opbouwwerker Maurice Oosthoek heel belangrijk. Jongeren en volwassenen opereren vaak gescheiden, signaleert Oosthoek in de Provenierswijk. Als er problemen ontstaan, verhindert het gebrek aan contact vaak het vinden van een oplossing. ‘Ik wilde daar al heel lang iets aan doen. Als In april 2008 volgden dertig

volwassenen klagen over overlast denken ze snel

volwassenen en jongeren een cursus

dat de politie het maar moet oplossen. Die moet de

strandzeilen in Ouddorp.

jongeren bijvoorbeeld wegjagen. Maar het is beter

foto’s van Maurice Oosthoek

om elkaar te leren kennen want dan is het mogelijk


9

Even vragen: hoe is het ermee? ‘Het project Jong en Oud heeft zeker geholpen om elkaar beter te begrijpen’, zegt Marjan van Hoorn (62). Zij nam deel aan vijf van de tien activiteiten. Het meest indrukwekkend vond zij het inloop-theater. ‘Twee acteurs speelden een ruzie tussen een volwassene en een jonge Marokkaan. De reacties op het spel van de jongeren uit de wijk waren echt fel. Als er iets is,

om contact te maken en te praten over hoe het

zestien wijkbewoners mee aan deze gesprekken.

worden Marokkaanse jongeren daar onmiddellijk

anders kan. Steeds blijkt dat mensen graag meer

Vervolgens werd samen gegeten, er was theater,

op aangekeken. Ik begrijp nu beter hoe zij zich

van elkaar willen weten.’

sport en er is bij een van de activiteiten een film

voelen. Daarover werd goed gesproken. ’

gemaakt. Ook is er een lied (rap) ten gehore

Maurice Oosthoek van SONOR trommelde

gebracht.

de deelnemers voor het project op in de wijk.

Voor het project kreeg Oosthoek subsidie van het ministerie van VROM. Deze aanpak van het

Behalve bij het inlooptheater was Van Hoorn bij

departement heet “Ruimte voor contact” en is in

Waar SONOR in het begin nog veelal het initia-

het strandzeilen in Ouddorp en was zij betrokken

eerste instantie bedoeld voor samenwerking tussen

tief nam, kwamen de ideeën in de loop van het

bij onder meer een fotoproject waarbij een

autochtonen en allochtonen. In de Provenierswijk

project steeds vaker van de buurtbewoners. Ook de

jongere en een ouder elkaar drie keer moesten

uitvoering was meer in handen van volwassenen en

portretteren: met een close-up, een foto in de

Jongeren en volwassenen opereren vaak gescheiden

jongeren zelf. Oosthoek: ‘Je merkt wel dat het tijd

wijk en een foto in een persoonlijke omgeving

kost om met elkaar aan de slag te gaan.’

(huis of school). Samen eten na afloop van een

Omdat jongeren en volwassenen elkaar nu kennen

activiteit is volgens haar leuk en nuttig. In het

deden vooral Marokkaanse en Turkse jonge-

is er meer uitwisseling, zegt Oosthoek. ‘Toen er

vervolg gaan buurtbewoners meer initiatief

ren mee. In de loop der tijd zijn er voor Jong en

een kringloopwinkel werd geopend door volwas-

nemen voor activiteiten, verwacht zij. ‘Zelf vond

Oud negen activiteiten georganiseerd. Daaraan

senen in de wijk, was er een jongere die met een

ik het jammer dat er weinig meisjes meededen.

deden drie- tot vierhonderd wijkbewoners mee.

omroepinstallatie op de auto door de straten reed.

Ik hoop dat dat nog op gang komt.’

‘Langzaam kwamen jongeren en volwassenen

Ook was er een lunch met jongeren en ouderen èn

Door mee te doen aan Jong en Oud heeft Van

dichter bij elkaar’, zegt Oosthoek. Er was onder

met toenmalig minister Ella Vogelaar van Wonen,

Hoorn meer buurtbewoners leren kennen. ‘Ik

meer een debat over het thema “Je bent toch zelf

Wijken en Integratie.’ Jongeren en volwassenen in

merk op straat hoe dat werkt. Wij maken sneller

ook jong geweest”. Aan debattafels zaten steeds

de Provenierswijk leven niet meer langs elkaar heen

een praatje. Even vragen: hoe is het ermee? Ook

vier jongeren en vier volwassenen. In totaal deden

maar weten elkaar te vinden.

jongeren groeten mij en spreken mij aan.’


10

Programma Kindvriendelijke Wijken heeft voor- en nadelen

Extra geld geen garantie voor succes Politici willen resultaten laten zien tijdens hun zittingsperiode. Dat leidt tot groots opgezette programma’s, met doelstellingen, streefgetallen en extra geld. Kindvriendelijke Wijken is daar een voorbeeld van. Opbouwwerkers zijn blij met zo’n extra stimulans, maar waarschuwen voor te hoge verwachtingen.

Wijken voor vertraging, meent ze. ‘We waren

geld opgeleverd voor het nieuwe Semiramispark.

in de Erasmusbuurt al goed op weg. Er bestond

Opbouwwerker Sjaan Schaap, al jaren actief in

een samenwerkingsverband tussen basisschool,

de wijk, greep de kans met beide handen aan.

woningcorporatie, deelgemeente en opbouwwerk

‘Het opknappen van het Semiramispark speelt

en we hadden een paar plannen voor het verbete-

sinds 2006. Bewoners hebben meegewerkt aan

ren van de voorzieningen voor kinderen. Op zich is

het herinrichtingsplan. Er zijn natuurlijk altijd meer

zo’n gemeentelijk programma goed nieuws, omdat

wensen dan financieel haalbaar is. We hebben

er extra geld beschikbaar komt. Maar het vertraagt

250.000 euro extra gekregen voor een knuppelpad

ook, want er moet eerst een goed plan worden

in het natte gedeelte van het park. Dat is een soort

Trots presenteerde het nieuwe college van Burge­

geschreven en pas daarna begint de uitvoering.’

survivalpad met vlonders, speciaal voor kinderen.’

meester en Wethouders in 2007 het programma

De komst van een speciale projectleider betekende

Kindvriendelijke Wijken. Wethouder Leonard Geluk

overigens een ommekeer, zegt Smit: ‘Het leek wel

straalde van enthousiasme: aan het einde van de

of alle gemeenteambtenaren daardoor harder

collegeperiode zouden minstens zeven Rotterdamse

gingen lopen. Vergunningen kwamen sneller rond,

Onderdeel van het programma Kindvriendelijke

wijken aantoonbaar kindvriendelijker zijn dan op

beslissingen werden eerder genomen. Zo’n project-

Wijken was een serie bijeenkomsten met bewoners,

dat moment. Een paar van die wijken liggen in

leider heeft blijkbaar meer macht dan de gemid-

waar iedereen mocht meedenken over maatre-

gebieden waar SONOR al jaren actief is (zie kader

delde ambtenaar.’

gelen. De opbouwwerker van SONOR kreeg de

op pagina 13).

‘Een wijk heeft uitvoerders nodig’

taak om bewoners hiervoor te benaderen. Schaap

Opbouwwerker Mo Smit heeft de Erasmusbuurt in

Knuppelpad

vond de bijeenkomsten inspirerend. ‘Er kwam veel

het Oude Noorden onder haar hoede. In eerste

In Oosterflank (deelgemeente Prins Alexander)

energie vrij, vooral tijdens het brainstormen.’ Ze

instantie zorgde het programma Kindvriendelijke

heeft het programma Kindvriendelijke Wijken extra

is ook kritisch: ‘Het aantal plannen is bij dit soort


11

Schoolplein ingericht met pedagogische visie  In de Erasmusbuurt werkt basis­

tot gedrag en omgang. Dus ook in het buurthuis en op de speelplekken in de wijk.

school De Klimop al langere tijd samen met de woningcorporatie, de deelgemeente

Het programma Kindvriendelijke Wijk gaf de partijen een extra steun in de rug. Het

en SONOR opbouwwerk. Gezamenlijk streven ze naar een pedagogisch wijkklimaat.

schoolplein van De Klimop is in 2008 op een bijzondere manier ingericht. Achter

Dat wil zeggen dat binnen en buiten de school dezelfde regels gelden met betrekking

ieder speeltoestel zit een pedagogische visie, zodat kinderen spelenderwijs leren.


12

Speeltuin Het Noorden maakt zich op voor een nieuw seizoen Het deelgemeentebestuur wilde speeltuin Het Noorden in het Liskwartier sluiten, vanwege de ligging aan een drukke weg. Omwonenden en gebruikers van de speeltuin vonden het onbegrijpelijk dat een beoogde kindvriendelijke wijk het zonder speeltuin zou moeten stellen. Opbouwwerker Wouter van Welzen ondersteunde het bestuur van Het Noorden en bracht de diverse partijen met elkaar in gesprek. Dat heeft in ieder geval opgeleverd dat de speeltuin minimaal drie jaar openblijft. Een werkgroep gaat op zoek naar alternatieven voor de lange termijn.

brainstormsessies meestal groot, maar de uitvoe-

te weinig geld is om alle plannen te verwezenlijken.

het fantastisch als een langgekoesterde wens van

ring laat vaak lang op zich wachten.’ Daar wringt

Dat betekent teleurgestelde bewoners en die komen

bewoners kan worden vervuld. Maar hoe zit het

volgens Schaap de schoen. ‘Een wijk heeft vooral

bij ons met hun vragen. Daarom probeer ik er bij

met het vervolg?’

uitvoerders nodig, geen plannenmakers.’

ambitieuze programma’s realiteitszin in te brengen.

Ook Schaap heeft last van die spagaat: ‘Met een

Tijdens besprekingen met betrokken professionals

eenmalige uitgave is een wijk tijdelijk geholpen.

Huiverig

Je kunt in één klap een speelplek inrichten. Maar

Bij veel programma’s gaat het om succes op de korte termijn

daarmee zijn het toezicht en het beheer nog niet

voor groots aangekondigde programma’s’, zegt

benadruk ik steevast het belang van continuïteit.’

kunnen het er in onze reguliere uren niet zomaar

hij. ‘Kindvriendelijke Wijken begon heel wild: alles

Van Welzen vindt dat opbouwwerkers al gauw in

bij hebben.’ Volgens haar collega Smit is dat het

mocht en kon. Inmiddels is wel duidelijk dat er veel

een spagaat terechtkomen. ‘Aan de ene kant is

manco van alle goedbedoelde programma’s:

De opvatting van Schaap wordt gedeeld door haar collega Wouter van Welzen, die in het Liskwartier werkt (deelgemeente Noord). ‘Ik ben altijd huiverig

geregeld. Als daar geen structureel geld voor beschikbaar is, verloedert zo’n plek al gauw. Wij


13

Semiramispark krijgt survivalpad voor kinderen Het is nu nog een flinke modderpoel, maar in de loop van 2009 is het Semiramispark in Oosterflank klaar. Compleet met bloementuin, een vijver, sport- en speelplekken, rollatorvriendelijke paden, sfeervolle bankjes onder oude bomen en een stoer knuppelpad voor kinderen. Het knuppelpad is een extraatje uit de pot van Kindvriendelijke Wijken.

het gaat om succes op de korte termijn. ‘Hoe het

Zeven wijken kindvriendelijker in 2010

verder gaat nadat alle linten zijn doorgeknipt,

Wethouder Leonard Geluk van Jeugd, Gezin en Onderwijs wil

daar wordt te weinig over nagedacht.’ Ze is blij

Rotterdam kindvriendelijker maken. Elf wijken komen daarvoor

met alle fysieke maatregelen die in 2008 plaats-

in aanmerking, zeven daarvan moeten in 2010 ‘aantoonbaar

vonden in de Erasmusbuurt. ‘Er is een schoolplein

aantrekkelijker zijn voor gezinnen met kinderen’, zo heeft de

opgeknapt, drie binnenpleintjes zijn aangepakt, er

wethouder de gemeenteraad beloofd. Uiteindelijk moet Rotterdam

zijn autoluwe maatregelen genomen. Nu komt het

het imago krijgen van ‘kindvriendelijke stad’, meent de wethouder.

erop aan om de sociale kant erbij te betrekken en

In vier van de elf wijken zijn opbouwwerkers van SONOR

te investeren in een duurzame verbetering van de

werkzaam: Cool, Liskwartier, Erasmusbuurt en Oosterflank. De

wijk. Er is voor 2009 minder geld beschikbaar. Ik

overige wijken zijn: Spangen, Carnisse, Tarwewijk, Feijenoord,

hoop niet dat ons werk zich in dat jaar beperkt tot

Groot IJsselmonde, Beverwaard en Hoogvliet-Noord.

het organiseren van feestjes.’


14

Ondernemersondersteuning in Schiedam-Oost

Ondernemers belangrijk voor welzijn buurt Als ondernemers massaal wegtrekken uit een buurt, moeten alle alarmsignalen op rood, zegt opbouwwerker Freek Homan. Hij is gespecialiseerd in ondernemersondersteuning. ‘Er is iets grondig mis als de kleine zelf­standigen hun deuren sluiten. Je moet dat voorkomen door ze actief te betrekken bij de buurt.’ In 2008 is hij daarmee begonnen in Schiedam-Oost.

Sumeyra Altinbasak heeft een bakkerij met Turkse en Nederlandse broden en zoetigheden. Ze krijgt vaak hulp van haar zussen of andere familieleden.

afspeelt in de omgeving. Ze zijn ook lang niet altijd lid van een winkeliersvereniging. Dat is met name het geval als de ondernemingen verspreid zijn in de buurt.’

Naast de bakkerij is een groentenwinkeltje, gerund door de vader van Altinbasak. Hij is vaak op straat te vinden voor een

In de gaten houden

praatje met buurtbewoners.

Sinds 2008 werkt Homan ook in SchiedamOost, een gebied met 11.000 inwoners en ruim driehonderd kleine zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Het gebied bestaat uit vijf buurtjes

De gemeente Rotterdam erkende een aantal jaren

waar het niet slecht mee gaat, maar tevens weinig

geleden al het belang van gezonde ondernemin-

echt goed is, vindt de opbouwwerker. ‘Schiedam-

gen in een buurt. Het onderzoek ‘Op je klompen’

Oost heeft kenmerken die je ook tegenkomt in

uit 2001 toonde haarfijn het verband aan tussen

de zogenoemde Krachtwijken. Veel woningen zijn

leegstaande winkelpanden en verloedering van

relatief in slechte staat, hoewel er ook megalomane

de buurt. ‘Sindsdien is er meer oog voor kleinere

nieuwbouw staat. Veiligheid scoort slecht en er

bedrijven, ervaart Homan, die als opbouwwerker

zijn veel verhuisbewegingen.’ Het is, kortom, een

vooral ondernemers ondersteunt. Hij is actief in

gebied om in de gaten te houden.

onder meer het centrum (Witte de Withstraat) en op

De gemeente Schiedam wil de vele kleine zelfstan-

Zuid (Pretorialaan). Zijn belangrijkste taak is ervoor

digen betrekken bij de revitalisering van Oost.

zorgen dat ondernemers zich betrokken voelen bij

‘Maar er is geen duidelijk aanspreekpunt’, zegt

de buurt waar ze werken en gezamenlijk hun stem

Homan. ‘Er zijn nergens echt grote winkelgebieden

laten horen. Dat is namelijk niet zo vanzelfspre-

in het gebied. De ondernemingen zitten verspreid

kend, zegt Homan. ‘Ondernemers zijn vooral bezig

in de buurtjes. Hier zes, daar drie, nergens zitten

met hun eigen zaken en weten nauwelijks wat zich

veel ondernemers bij elkaar. Ze hebben zich dan

Mary van Kralingen (rechts) begon negentien jaar geleden met snoepwinkel De Toverbal. Het is er iedere dag een drukte van belang.


15

ook niet verenigd.’ Homan probeert de zzp’ers

van Kralingen is gevestigd. Ze stopte negentien

samen te brengen, zodat de gemeente makkelijker

jaar geleden met haar slecht lopende bloemen-

met de groep in contact kan komen. Ook wil hij

zaak en richtte een snoepwinkel in. Met succes,

de ondernemers zover krijgen dat ze zich inzet-

in De Toverbal is het iedere dag een drukte van

ten voor het welzijn van de buurt en de bewoners.

belang. Een stukje verderop heeft de Turkse

‘Ik probeer de ondernemers te koppelen aan de

Sumeyra Altinbasak twee winkels naast elkaar:

bewonersorganisaties, zodat ze samen kunnen

een bakkerij en een kleine supermarkt. Haar vader

optrekken.’

runt de supermarkt, zelf staat ze in de bakkerswinkel. ‘Deze ondernemers hebben goed gekeken

Positieve energie

naar de mogelijkheden in de buurt en daar slim

Het uiteindelijke doel van Homan is het aanbren-

op ingespeeld’, zegt Homan. ‘Ze voldoen aan de

gen van een degelijke overlegstructuur, zowel

vraag en zijn bovendien heel betrokken bij hun

tussen de ondernemers onderling, als met de

omgeving. Buurtbewoners komen graag in hun

gemeente en de bewonersorganisaties. ‘Die

winkels.’

structuren moeten zodanig gaan werken dat ik als opbouwwerker misbaar ben.’ Homan heeft

Homan vindt dat Schiedam-Oost genoeg potentie

er alle vertrouwen in dat het gaat lukken. ‘Uit de

heeft. ‘Er zijn nog veel onbenutte mogelijkheden,

eerste gesprekken met de ondernemers blijkt dat er

vooral in de buurten waar panden leegstaan. Ik

genoeg positieve energie zit. Ze zijn allemaal trots

ken zo twaalf, vijftien panden waar ooit een winkel

op hun bedrijfje en zien in dat het ook voor hen

zat, maar nu niks meer gebeurt. Er hangen alleen

van belang is dat het goed gaat met de buurten

nog wat vieze gordijnen voor de ramen. Als het

waar ze gevestigd zijn.’

lukt om daar weer bedrijvigheid terug te brengen,

Mooie voorbeelden van goed ondernemerschap

gaat het er heel anders uitzien. Kijk maar naar de

zijn volgens de opbouwwerker onder meer te

Lorenzlaan. Een paar kleine winkels met een goede

vinden in de Lorentzlaan, waar de winkel van Mary

uitstraling geven een straat een flinke oppepper.’


16

Voorzitter Vernon Daal:

‘Raad van Toezicht werkt integer’ Sinds 2004 heeft SONOR een Raad van Toezicht en een Raad van Bestuur. Enkele Raden van Toezicht zijn de laatste tijd negatief in het nieuws gekomen, omdat ze hun werk niet goed deden. Wat is eigenlijk de taak van een Raad van Toezicht? En hoe functioneert die van SONOR? Een interview met voorzitter Vernon Daal.

directeuren; formeel hebben wij geen bemoeie-

zijn heel alert op mogelijke belangenverstrenge-

nis met organisatorische kwesties. We willen ook

ling. Als het er maar naar ruikt, praten we er over.

absoluut niet in de weg lopen. We hebben juist

Soms treedt iemand af om problemen voor te

een paar jaar geleden besloten om een Raad van

blijven. Zoals een paar jaar geleden een lid dat

Toezicht in te stellen om de directie meer armslag

op een verkiesbare plaats stond voor de gemeen-

te geven.’

teraadsverkiezingen. Nog vóór de daadwerkelijke verkiezing had hij zijn lidmaatschap al beëindigd.

Een aantal Raden van Toezicht, onder meer

En we hebben een strikte grens vastgelegd voor de

van woningcorporaties, is negatief in het

zittingstermijn. Een lid van de Raad van Toezicht

Wat doet een Raad van Toezicht?

nieuws gekomen. Ze hadden niet goed opgelet

kan maximaal twee keer drie jaar aanblijven. Dat is

‘Onze basistaak is – de naam zegt het al – toezicht

waardoor bestuursleden zichzelf konden verrij-

belangrijk voor het houden van voldoende afstand

houden. We houden in de gaten of de Raad van

ken of financieel wanbeleid konden uitvoeren.

tot de Raad van Bestuur. ‘

Bestuur, bij SONOR zijn dat de twee directeuren,

Hoe zit dat bij SONOR?

de organisatie goed leidt. We zijn ook sparring-

‘Nou, dat zal bij SONOR niet gebeuren! De infor-

Wie kunnen er eigenlijk lid worden?

partner. We denken mee en geven feedback. Neem

matievoorziening over en weer is prima in orde.

‘Je moet om te beginnen betrokken Rotterdammer

de organisatiediagnose die adviesbureau Twynstra

Er is een goede vertrouwensbasis en tegelijkertijd

zijn, hart voor de stad hebben en begrijpen

Gudde in 2008 uitvoerde. We hebben de tussen-

voldoende afstand tussen de Raad van Toezicht en

waarom de stad is zoals die is. Het is ook wel

tijdse uitkomsten met de Raad van Bestuur bespro-

de Raad van Bestuur. We werken integer. Veel van

handig als je affiniteit hebt met het politieke

ken en ideeën meegegeven voor het vervolgtraject.

onze uitgangspunten voldoen aan die van good

systeem. We streven naar een gemengde samen-

De verantwoordelijkheid ligt natuurlijk bij de twee

governance. Om een voorbeeld te noemen: we

stelling, naar een groep mensen met een eigen


17

Een vergadering van de Raad van Toezicht met de Raad van Bestuur. Foto links vlnr: Carolien Dieleman, Natalie Holwijn en John Knieriem; Foto midden vlnr: Natalie Holwijn, John Knieriem, Hugo Mulder en Aat Brand (nieuw in 2009); Foto rechts vlnr: Rob Moioli (waarnemend voorzitter bij afwezigheid van Vernon Daal), Carolien Dieleman, René van der Voorn en Ellen Nederlof (notuliste).

netwerk en een bijzondere kwaliteit. We willen

gesproken tijdens onze vergaderingen en meege-

gesproken over het vak, met elkaar gediscussieerd

elkaar graag aanvullen. De een weet veel over

dacht met de directie. Het wordt pas echt een

over wat opbouwwerk inhoudt en hoe je jezelf kunt

financiën, de ander is expert op het juridische vlak,

onderwerp voor de Raad van Toezicht als zoveel

blijven ontwikkelen. Dat is belangrijk: SONOR

ikzelf weet veel over woningcorporaties.’

aanbestedingen plaatsvinden dat er organisatori-

verslapt niet. Ik ben ook heel tevreden over de

sche consequenties aan vast zitten. Dan gaan we

oprichting van SONOR Zuid. We hebben onze nek

In 2008 heeft SONOR het druk gehad met

letten op de mogelijke gevolgen voor de financiën

uitgestoken en ons hart voor de stad getoond. Ik

openbare aanbestedingen. Feijenoord werd

en die van de positie van het personeel.’

zie ook wel verbeterpunten: SONOR kan nog beter

binnengehaald, Schiedam ging verloren. Hoe

laten zien aan de buitenwereld waar de organi-

heeft u die ontwikkelingen gevolgd?

Hoe gaat het met SONOR, als organisatie?

satie voor staat. Opbouwwerk is een vak dat niet

‘Openbare aanbestedingen liggen op het bordje

‘Het is een gezond bedrijf en dat is prachtig. Waar

makkelijk in feiten en cijfers te vangen is, je moet

van de Raad van Bestuur. Wij houden ons bezig

ik echt trots op ben, is dat de organisatie zichzelf

het vooral laten zien, als organisatie meer met je

met de contouren, niet met de dagelijkse gang

scherp houdt door het opbouwwerk voortdurend

gezicht in de wind.’

van zaken. Desondanks hebben we er wel over

tegen het licht te houden. Er wordt intern veel

De taken van de Raad van Toezicht

Wat is good governance?

–– Goedkeuren begroting en jaarrekening

Governance heeft betrekking op het besturings-, beheersings- en verantwoordingssysteem van ondernemingen

–– Werkgeverschap Raad van Bestuur

en organisaties. Het regelt de verdeling van de bevoegdheden en verantwoordelijkheden over de Raad van

(benoemen, ontslaan, functioneringsgesprekken)

Toezicht, de Raad van Bestuur, het management en andere belanghebbenden. Belangrijke elementen van

–– Goedkeuren fusies en overnames

good governance zijn een duidelijke afbakening van die bevoegdheden en verantwoordelijkheden en een

–– Goedkeuren wijzigingen in statuten

transparante verslaggeving.


18

Nesselande: wijk in opbouw In Nesselande is in 2008 een nieuw multifunctioneel centrum geopend: De Kristal. SONOR opbouwwerker Ardy Moeijes en secretaresse Diana Gerritsen hebben een werkplek op de begane grond. De bereikbaarheid van het opbouwwerk is er sterk op vooruitgegaan, vindt Moeijes. Voor ze in De Kristal trok, had SONOR een werkplek op de eerste etage van een woonhuis. ‘Daar hadden we weinig bezoekers, maar hier in De Kristal is de aanloop groot.’ Dat komt vooral door de combinatie van organisaties en instellingen, die in het centrum een kantoor hebben. Naast SONOR zijn dat Humanitas, Bibliotheek Rotterdam, IJsselland Ziekenhuis, Gezonheidscentrum Nesselande, Stichting Buurtwerk Alexander en wijkorganisatie WONIO. De bovenste verdiepingen bestaan uit 182 huur­appartementen voor 55-plussers van de Stichting Ouderenhuisvesting Rotterdam. Moeijes werkt sinds april 2008 in Nesselande en heeft onder meer aan het project Verborgen Schoonheid gewerkt. ‘Dit project brengt groepen bewoners met elkaar in contact door middel van kunst’, vertelt de opbouwwerker. ‘In Nesselande komt dat heel goed van pas. Ondanks het feit dat het een nieuwe wijk is, ontstaan er toch gescheiden groepen. Er dreigt zelfs al een tweedeling te ontstaan tussen de bewoners van de sociale woningen en de bewoners van de villa’s.’ Ook blijken weinig mensen elkaar te kennen. Moeijes: ‘Er is behoefte aan activiteiten waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten. En jongeren geven aan dat ze graag een eigen plek willen in de wijk. Nuttige signalen, waar ik iets mee wil doen in 2009.’

De inwoners van Nesselande komen graag op het strand van de Zevenhuizerplas.


19

Kralingseveer: nieuw leven in oude wijk

12,5 jaar Buurtbemiddeling Rotterdam Buurtbemiddeling Rotterdam vierde in 2008 het 12,5 jarig bestaan. In

Meer dan tien jaar werkt SONOR in Kralingseveer, aan de voet van de Van Brienenoordbrug. Grootste probleem voor de inwoners is de verzakking van hun huizen. Opbouwwerker Petra van den Berg ondersteunt de belangenvereniging.

het jubileumboekje Waargebeurd noemt wethouder Lucas Bolsius Buurtbemiddeling ‘een ongelooflijk sterk product’. In vier deelgemeenten levert SONOR de gebiedsprojectleiders.

Vierhonderd woningen uit de jaren twintig en dertig staan op slappe veengrond, zonder heipalen. Ze zakken langzaam met de

Stedelijk projectleider Arthur van Thiel, ook in dienst van SONOR, kondigde

veen­bodem mee en dreigen onder het waterpeil terecht te komen.

eind 2008 zijn afscheid aan. Hij gaat leiding geven aan SONOR Zuid,

De belangenvereniging leidde een slapend bestaan, maar heeft met

de nieuwe bv in Feijenoord. Tien jaar lang stond hij aan het hoofd van

ondersteuning van de bewonersorganisatie en de opbouwwerker een

Buurtbemiddeling Rotterdam. Wat begon als een experiment in drie kleine

herstart gemaakt. ‘De bewoners van Kralingseveer maken zich niet

buurten, waaierde uit over de hele stad. In Waargebeurd vertelt Van Thiel

gauw druk’, zegt Van den Berg. ‘Ze denken dat het niet zo’n vaart

over de kracht van buurtbemiddeling: ‘Conflicten tussen buren krijgen

loopt met die verzakkingen. Maar er spelen steeds meer dingen in

onwaarschijnlijke wendingen door tussenkomst van de bemiddelaars. Er

de wijk, zoals de mogelijke komst van een helikopterplatform en

komen oplossingen op tafel die niemand voor mogelijk had gehouden.’

een gebrek aan kleur en fleur. Langzaam maar zeker willen steeds

De gebiedsprojectleiders van SONOR werken in de deelgemeenten Prins

meer wijkbewoners zich inzetten. Gelukkig werk ik er al vier jaar,

Alexander, Noord, Hillegersberg-Schiebroek en Hoogvliet. In de loop van

dus inmiddels heb ik aardig wat vertrouwen opgebouwd.’ Een mooi

2008 koos deelgemeente Charlois voor een andere, goedkopere, aanbie-

resultaat in 2008 was het ontwikkelen van de wijkvisie in samen-

der. Stedelijk projectleider Van Thiel zegt in het jubileumboekje dat hij

spraak met bewoners en deelgemeente. Ook de Straatspeeldag

benieuwd is of het lukt om dezelfde kwaliteit te bieden voor minder geld.

was een succes: de hele IJsselmondselaan was afgezet. Op die

‘De kosten zitten vooral in het salaris van de projectleiders. Juist zij vormen

manier vroegen bewoners aandacht voor verkeer dat veel te hard

de Achilleshiel van buurtbemiddeling.’ Toch heeft verzakelijking ook

over de laan rijdt. In de Wijkvisie zijn inmiddels verkeersremmende

voordelen, meent hij. ‘Alle betrokken partijen kunnen elkaar aanspreken op

maat­regelen opgenomen.

kwaliteit. Daar kan buurt­bemiddeling alleen maar beter van worden.’


20

Matchproject Centrum koppelt jongeren aan bedrijven

‘Werk is meer dan geld verdienen’ Jongeren met een lage opleiding kunnen moeilijk werk vinden. Bedrijven hebben moeite met het aantrekken van personeel. Een match­ project van SONOR en de stichting Wensenwerk brengt banen en jonge mensen samen.

groter wordt. ‘Als we niets doen, zit een groot

ik dan. Daar reageren ze verrast op,

aantal van hen thuis – zonder opleiding, zonder

omdat niemand die vraag stelt. En ze

werk. Daar is dus veel winst te halen.’

gaan nadenken: waarom eigenlijk?‘ De opbouwwerker merkt dat jongeren zich serieus

Meerwaarde

genomen voelen als je echt met ze praat en goed

Volgens Boele is het van belang om de jongeren

luistert.

Winkeletalages in de Rotterdamse binnenstad

duidelijk te maken dat werken meer is dan geld

Voor het boeken van succes is het belangrijk te

hangen vol briefjes met ‘personeel gezocht’. Toch

verdienen. ‘Ze moeten er de zin van inzien. Dat

kijken naar de kennis en kunde van iedere jonge-

zitten veel jongeren werkloos thuis, met name als

geldt overigens ook voor de ouders of – als de

ren. Boele: ‘Wensenwerk heeft een leerwerktraject

ze geen of weinig opleiding hebben. Op verzoek

jongere begeleid zelfstandig woont – de groeps-

bij het Havenbedrijf. Dergelijke praktijksituaties

van de Centrumraad is SONOR in 2008 begonnen

begeleiders. Daar ligt een belangrijke taak voor

maken duidelijk dat maatwerk heel belangrijk

met een matchproject, bedoeld om de jongeren

het opbouwwerk.’ SONOR opbouwwerker Natalie

is bij deze jongeren. Er moet ook veel aandacht

te koppelen aan bedrijven. SONOR zocht voor de

Dupon beaamt dat een bepaalde groep jongeren

worden geschonken aan sociale vaardigheden. De

uitvoering van dit project samenwerking met de

moeilijk te porren is voor een stageplaats of een

werk­gever moet daar wel toe bereid zijn.’

stichting Wensenwerk, gespecialiseerd in het reali-

baantje. ‘Ze zetten zich af tegen werk. Het verdient

seren van leerprojecten voor jongeren.

te weinig, vinden ze, en het is absoluut niet stoer.’

Preventieve werking Volgens Boele heeft ook de Groepsaanpak (een

‘Veel aandacht voor sociale vaardigheden’

speciale methode om probleemjongeren te begelei-

begeleiding nodig hebben. Ook bleek dat vooral

Dupon legt, samen met een jongerenwerker,

op een groep jongeren die verder weinig te doen

jonggehandicapten thuis zitten. Marijke Boele deed

contact met de jongeren en probeert ze op andere

heeft en kwetsbaar is voor invloeden van buitenaf.

namens Wensenwerk het onderzoek: ‘Deze groep

gedachten te brengen. Het meeste effect heeft een

Voor je het weet horen ze bij de hangjongeren die

krijgt een Wajong-uitkering en heeft geen sollicita-

gesprek over zingeving, heeft ze gemerkt. ‘Ik vraag

overlast veroorzaken in de wijken. Als ze aan het

tieplicht. Er is dus geen financiële prikkel om een

de jongeren: “Waar zou je willen zijn over tien

werk zijn, komen ze toch minder in de verleiding.’

baan te zoeken.’ Boele noemt de mensen met een

jaar, wat wil je dan hebben bereikt?”. Soms is het

Opbouwwerker Dupon gelooft ook in de preven-

Wajong-uitkering ‘een vergeten groep’ die steeds

antwoord: “Dan wil ik rijk zijn.” “Waarom?”, vraag

tieve werking, vooral bij de jongeren die nog niet

Een eerste onderzoek door Wensenwerk maakte duidelijk dat de meeste middenstanders niet zitten te wachten op stagiaires of werknemers die veel

den) veel belangstelling voor de project, omdat het preventief kan werken. ‘We richten ons tenslotte


21

De stichting Wensenwerk werkt samen met het Havenmuseum. Jongeren kunnen hier een leerwerktraject volgen.

tot de harde kern overlastgevers horen. ‘Er komt

het Mentoraat voor Jongeren. Dit is een wegwij-

altijd een keuzemoment: ga je de verkeerde kant

zer voor jongeren in het Centrum, Delfshaven en

op of niet? Het is de kunst om dat moment te

Overschie die iets met opleiding en/of werk willen

beïnvloeden, zodat de jongere kiest voor de weg

doen. Het Mentoraat begeleidt de jongeren in hun

met de toekomstmogelijkheden.’

traject en Wensenwerk regelt dat de jongeren bij bedrijven en instellingen een goed beeld kunnen

Wensenwerk helpt om het project goed te begin-

krijgen van de leerwerkmogelijkheden. Alle andere

nen. De eerste vijftien jongeren krijgen een stage-

partijen houden de vinger aan de pols, signaleren

plaats via Wensenwerk, in samenwerking met een

waar nodig en interesseren jongeren voor een

aantal re-integratiebureaus en leerbedrijven en met

nadere kennismaking met het Mentoraat.


22

Winst en verlies bij openbare aanbestedingen Intekenen op een openbare aanbesteding kost veel tijd en energie. SONOR heeft het in 2008 twee keer gedaan, met wisselend succes. Feijenoord werd binnengehaald, Schiedam ging verloren. Beide aanbestedingen vormden ‘een leerzame ervaring’, zegt directeur René van der Voorn. De openbare aanbesteding van Feijenoord was de eerste waar SONOR op intekende. ‘Er komt veel meer bij kijken dan bij het maken van een offerte. Er zitten veel meer invalshoeken in een aanbesteding, je moet ook een visie neerleggen op de langere termijn en ingaan op organisatorische vraagstukken.’ Van der Voorn en collega-directeur Hugo Mulder hebben een aantal gesprekken gevoerd met de Raad van Toezicht en de Ondernemingsraad, onder meer over de organisatievorm van de nieuwe opdracht. Mulder: ‘Het was meteen duidelijk dat we het personeel van de BdF (Stichting bewonersondersteuning deelgemeente Feijenoord, red.) zouden overnemen. We hebben ervoor gekozen om een aparte bv op te richten: SONOR Zuid. Met name omdat de opdracht in eerste instantie geldt voor twee jaar.’ Openbare aanbestedingen kunnen politiek zeer beladen zijn, zo hebben beide directeuren ervaren.


23

Organisatiediagnose afgerond Als een deelgemeentebestuur besluit met een andere opbouwwerkorganisatie in zee te gaan, leidt dat vaak tot onrust bij

Extern adviesbureau Twynstra Gudde heeft in 2008 een organisa-

bewoners. Dat is volgens Van der Voorn meteen

tiediagnose uitgevoerd bij SONOR. Aanleiding voor dit onderzoek

ook de reden van de beladenheid. ‘Opbouwwerk

was een verzoek van de Ondernemingsraad, die een buitenstaander

is een dienstverlening die op mensen is gericht en

graag wilde laten beoordelen hoe de organisatie ervoor staat. De

blijkbaar houdt dat de gemoederen bezig.’ Mulder

OR vroeg zich onder meer af of SONOR niet te afhankelijk is van de

vindt het belangrijk dat SONOR zich verre houdt

politiek en of de leeftijdsopbouw niet te kwetsbaar is.

van wat hij ‘het politieke circus’ noemt. ‘Het is een

De belangrijkste conclusie van Twynstra Gudde is dat de basis van

feit dat we met ons werk opereren in een politiek

de organisatie goed is; wel is er een aantal verbeterpunten. Zo zijn

kwetsbare omgeving. Daar zijn onze werknemers

de huidige missie en visie aan vernieuwing toe. De opbouwwerkers

zich van bewust. Het is de kunst om ons te blijven

herkennen zich onvoldoende in de algemene bewoordingen van de

richten op de inhoud, dat is ook het enige waar we

missie en visie. Twynstra Gudde heeft ook gekeken naar de hoeveel-

invloed op hebben.’

heid werkplekken per opbouwwerker. De conclusie luidt dat het beter is om de versnippering van uren zoveel mogelijk te voorkomen,

Het intekenen op de aanbesteding in Feijenoord

maar dat het soms onvermijdelijk is.

heeft veel tijd gekost; een deel van het manage-

Het extern adviesbureau doet eveneens een aantal suggesties voor

ment heeft er de zomermaanden aan gewerkt.

het bevorderen van de interne kwaliteit. SONOR kan meer ruimte

‘Het was een rijke ervaring, vindt Mulder. Het

creëren voor het aanspreken van elkaar over bijvoorbeeld de inhoud

schept ook een extra band. Vooral in de periode

van het vak. De uitgangspunten voor het onderling aanspreken zijn

dat je vol spanning op het antwoord wacht.’

niet helder, meent Twynstra Gudde, en dat kan verwarring geven.

Vreugde na het binnenhalen van Feijenoord,

Een aantal suggesties uit de organisatiediagnose komt in 2009 terug

fikse teleurstelling na het verlies van Schiedam.

tijdens een intensief PE traject (Personele Educatie) over gebieds-

Dat hoort er ook bij, menen de directeuren. Het

gericht werken. In vijf dagen gaan opbouwwerkers met elkaar in

weerhoudt SONOR niet van deelname aan een

gesprek over de toenemende vraag naar gebiedsgericht werken en

eventuele nieuwe aanbesteding. Maar, benadruk-

de rol van SONOR daarin. Tevens komt de relatie tussen opdracht-

ken ze, dan moet het wel een interessant gebied

gever en opdrachtnemer aan bod.

zijn, dat voor SONOR iets toevoegt.


24

Flying Circus in Ommoord

Sport brengt mensen samen foto’s Myranda Mulder

Vroeger ontstonden sportwedstrijdjes tussen buurtgenoten. Tegenwoordig is een duwtje in de rug nodig. In Ommoord gebeurt dat met Flying Circus, een rondtrekkend sport- en spelfestijn. Sport verbroedert. Met die gedachte in het achter-

Vervolgens maakte ze een opzet voor zeven tot

wel eens met vier man in de regen gestaan.’ Dan

hoofd ontwikkelde opbouwwerker Myranda

acht avonden per zomerseizoen. Politieman André

nog loont het de moeite, vindt ze, want er is contact

Mulder een rondtrekkend sport- en spelfestijn

Tolenaar was jarenlang wijkagent in Ommoord

gelegd met de buurtbewoners en ze zijn enthousiast

in Ommoord, deelgemeente Prins Alexander. In

en vanaf het begin enthousiast over het plan. Als

gemaakt voor Flying Circus.

deze wijk uit de jaren zeventig zijn weinig activi-

groot fan van Monty Python bedacht hij de naam

teiten voor jongeren. Dat leidt soms tot irritaties

Flying Circus.

vergroot de cohesie in een wijk. Als mensen zich

tussen jongeren en andere bewoners. ‘Het zijn de bekende problemen van harde muziek en scheurende scooters’, vertelt Mulder. ‘Als mensen elkaar

Politieman Tolenaar beaamt dat. ‘Zo’n initiatief

‘Elkaar kennen is heel belangrijk’

verbonden voelen bij hun omgeving wordt de kans op rottigheid kleiner. Elkaar kennen is heel belangrijk. Daarmee verbetert de sfeer.’ Opbouwwerker

niet kennen en geen contact hebben, kunnen die Het sport- en spelfestijn is eenvoudig van opzet:

Mulder zag het met eigen ogen: ‘Een jonge

weinig poespas met veel effect. Mulder: ‘We

moeder sprak tijdens een avond van Flying Circus

Dus zocht Mulder naar een manier om bewoners

strijken gezamenlijk neer op een plein met sport-

een paar jongens aan die vaak met hun scooters

van diverse leeftijden met elkaar in contact te

en spelmateriaal, iets te eten en te drinken, een

door de straat scheuren. “Waarom maken jullie

brengen. ‘Sport en spel liggen voor de hand’,

muziekje erbij en sporten maar. We maken gebruik

herrie als de kleine kinderen slapen?”, vroeg

meent ze. ‘Bijna iedereen vindt het leuk en het

van de mogelijkheden die er zijn en we spelen in

ze. Die stoere tiener keek verlegen naar haar

kost weinig.’ Ze zocht samenwerking met de dienst

op de wensen van de buurtbewoners.’ De ervarin-

rond­rennende kinderen en stamelde: “Nou ja, wist

Sport en Recreatie, Doc.shop (informatie en actie-

gen zijn positief, zegt de opbouwwerker. ‘Natuurlijk

ik veel”. De volgende keer zal hij daar toch aan

punt voor en door jongeren) en het Jongerenwerk.

ben je afhankelijk van het weer, we hebben ook

terugdenken.’

problemen alleen maar escaleren.’


25

Ondernemingsraad tevreden over extern onderzoek Een extern adviesbureau hield in 2008 de organisatie van SONOR onder de loep, op verzoek van de ondernemingsraad. Voorzitter Fouad Akka is tevreden met de uitkomsten.

op­bouw­werk en de missie en visie van SONOR. Het onderwerp krijgt een vervolg in 2009, als onderdeel van het programma van Permanente Educatie (PE). De grootste verandering in 2008 was de oprichting

‘SONOR is een gezond en sterk bedrijf en dat moet

van de bv SONOR Zuid, als gevolg van een nieuwe

vooral zo blijven’, zegt Fouad, sinds 2006 voorzitter

opdracht in Feijenoord. SONOR Zuid heeft zeven-

van de OR. ‘Daarom hebben we om een organisa-

tien medewerkers overgenomen van de stichting

tiediagnose gevraagd. Het is goed om af en toe stil

Bewonersondersteuning deelgemeente Feijenoord

te staan bij de kracht en de kwetsbaarheid van je

(BdF). De Ondernemingsraad is tevreden met

eigen organisatie.’ Fouad beschouwt het onderzoek

de gekozen constructie, zegt Akka. ‘Het gaat om

van Twynstra Gudde als ‘een soort APK’. De aanbe-

een opdracht voor twee jaar, dat is best kort. Na

velingen vond hij niet verrassend maar wel nuttig.

die twee jaar kan de deelgemeente een andere

Voorzitter Fouad Akka: ‘Iedereen bij SONOR zou een keer in de OR moeten zitten.’

heeft de kans om zich te profileren op Zuid en die grijpen we met beide handen aan.

Zo kwam onder meer naar voren dat de opbouw-

‘SONOR is een sterk en gezond bedrijf’

In de zomer van 2009 kiezen de personeelsleden

lange staat van dienst en hun jongere collega’s.

organisatie de opdracht geven voor het verrichten

hij weet nog niet of hij zich weer verkiesbaar

‘Op zich geen nieuws’, zegt Akka die zelf bij de

van opbouwwerk. En zeventien mensen in vaste

stelt. ‘Ik hoop op veel nieuwe kandidaten’, zegt

jongere generatie hoort, ‘ieder vak ontwikkelt zich

dienst extra is dan behoorlijk veel voor SONOR.

hij. ‘Iedereen bij SONOR zou een keer in de OR

en dat van opbouwwerker dus ook. Logisch dat er

Dat zou dan consequenties kunnen hebben voor

moeten zitten. Het is een soort leerschool waar je je

verschillen van inzicht zijn. Toch is het goed dat het

de rest van het personeel. Een aparte bv is daarom

op verschillende gebieden kunt ontplooien. Ik ben

benoemd wordt, want daarmee open je de discus-

een logische zet.’ Fouad deelt de mening van de

blij dat ik nu weet hoe een openbare aanbesteding

sie.’ Tijdens twee zogenoemde Ontwikkeldagen in

directieleden dat Feijenoord een heel interessant

in elkaar steekt en wat daar allemaal bij komt

september en november werd een begin gemaakt

werkgebied is voor SONOR. ‘Er is daar een wereld

kijken. En het is ontzettend leuk om zo actief bezig

met de discussie over de kenmerken van het

te winnen op het gebied van opbouwwerk. SONOR

te zijn met de kwaliteitsverbetering van het vak.’

werkers bij SONOR onderling van mening verschillen over de omschrijving van hun vak. Daarin is een scheiding merkbaar tussen werkers met een

nieuwe OR-leden. De termijn van Akka zit erop;


26

Omzet licht gestegen omzetverdeling (x1000) 4000 3500

De omzet van SONOR is al jaren stabiel en in 2008 zelfs licht gestegen. Reden voor de Raad van Toezicht en de accountant om met tevredenheid de cijfers goed te keuren.

3000 2500 2000

Centrum

1500

Financieel gezien was 2008 een rustig jaar. Al in de eerste maanden was bekend dat voor alle personeelsleden voldoende werk voor handen was. Het aandeel projecten steeg ten opzichte van de jaren ervoor en bedraagt nu bijna vijftig procent van

Noord

1000

Prins Alexander

500

Projecten

0 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

het totaal. De Raad van Bestuur vindt een verhouding van 40% projecten en 60% subsidies beter voor de organisatie. ‘We zijn een maatschappelijke onderneming’, licht directeur René van der Voorn toe. ‘We willen niet doorslaan naar de commerciële kant.

omzetverdeling

Het bedrijfsrisico wordt groter op het moment dat het merendeel van je inkomen afhangt van kortlopende projecten. Dat zou je

100%

moeten doorberekenen in de prijzen en dat willen we niet. We

90%

zijn tevreden met de huidige prijs-kwaliteitverhouding. Die ligt

80%

niet ver af van wat in de markt gangbaar is. Bovendien gaat het

70%

in ons vak meestal om publiek geld en daar moet je verstandig

60%

mee omspringen.’

50%

Eind 2008 heeft SONOR ingeschreven op de openbare aanbe-

40%

steding voor opbouwwerk in Schiedam – en verloren (zie ook

30%

pagina 22). Voor de vijf opbouwwerkers die in Schiedam actief

20%

waren, heeft dit geen consequenties. Zij kunnen aan de slag in

10%

andere gebieden waar SONOR werkzaam is.

Het aandeel projecten bedroeg in 2008 bijna vijftig procent van het totaal. Centrum Noord Prins Alexander Projecten

0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008


27

Jong talent aangetrokken

Aandacht voor communicatie en PR

6,4%. Dit is grotendeels

Vier jonge opbouwwerkers zijn in 2008 bij SONOR

SONOR verbetert de interne en externe communicatie

veroorzaakt door een

in dienst getreden. De organisatie probeert

en geeft Public Relations meer aandacht. Hiervoor

paar langdurig zieken.

vacatures vooral te vullen met jong talent. De

is extern bureau Zegge & Schrijve aangetrokken.

gemiddelde leeftijd is bij SONOR 46,6 jaar, dus

Opdrachtgevers vragen steeds vaker om uitgebreide

er is ruimte voor verjonging. Een van de nieuwe

werkplannen, evaluaties en jaarverslagen. SONOR

opbouwwerkers is binnengekomen via een

wil zorgen voor een constante kwaliteit in deze stroom

stageplaats. SONOR heeft in 2008 de contac-

rapportages.

ten met Hogeschool Rotterdam aangehaald. De

Daarnaast wil SONOR op diverse manieren aan de

nieuwe studierichting ISO (Instituut voor Sociale

buitenwereld laten zien wat opbouwwerk inhoudt.

Opleidingen) heeft voortdurend behoefte aan

De website gaat hierin een belangrijke rol spelen en

stageplaatsen. SONOR ijvert voor een gedegen

dienst doen als actueel visitekaartje. Daarnaast zal

opleiding in het specifieke vak opbouwwerk. De

SONOR vaker de publiciteit zoeken met aansprekende

twee instanties kunnen elkaar goed aanvullen,

voorbeelden van hun opbouwwerk. De Raad van

meent de Raad van Bestuur.

Bestuur wil ook de signaalfunctie van de organisatie

Het ziekteverzuim bij SONOR was in 2008

100%

90%

80%

70%

60%

50%

verder uitbouwen. Directeur Hugo Mulder: ‘Onze werkers weten als geen ander wat er speelt in de

40%

samenleving. Wanneer wij bepaalde trends waarne-

30%

werk, zullen we daarmee beleidsmakers en politici

men en daarin een rol ontdekken voor het opbouwbenaderen.’ 20%

10% 6,4%

Zieken

0% 2008

Het centrale bureau van SONOR staat de Bergsingel. Vanwege gevelwerkzaamheden staat het volledig in de steigers.


28

Personeelslijst 2008 Raad van Bestuur

Abdellah el Hardouz

Ellen Prins

Raad van Toezicht

Hugo Mulder

Noes Haumahu

Sjaan Schaap

Vernon Daal, voorzitter (senior consultant B&A groep)

René van der Voorn

Laurie Hermanns

Dide Silva de Jesus*

Carolien Dieleman (programmamanager concernstrategie

Annie van den Heuvel

Liesbeth van der Sluijs

Hogeschool Rotterdam)

Personeel

Mimoun Hmoumou

Mo Smit

Rob Frese*

Angelina Adam

Freek Homan

Cor Snijders

Natalie Holwijn (directeur Dutch United Telecom Services)

Fouad Akka (OR)

Wieneke Icke

Truus Stam

John Knieriem (algemeen directeur Intermax bv)

Alice Alkema

Aart Martin de Jong

Judith Steinbusch*

Merle Pijlman*

Nesla Ayranci*

Sabina Jurjewicz*

Silvia Stentler

Rob Moioli (interim-manager publieke sector)

Margot van Asseldonk*

Ria Kleinjan

Mariam Tahtah

Rachida Benali*

Annemarie Kort*

Sherita Thakoerdat

Petra van den Berg

Corrie Kreuk*

Arthur van Thiel (OR)

Ellen Bergwerff*

Truus de Kwaadsteniet

Lies Tredgett

Meys¸ur Bijl

Fatima Lamkharrat

Elizabeth van Twist*

Daphne Brouwer

Nienke van Leur

Sharon van der Vaart*

Jacqueline Buskens

Anja Lugten

Veronique Vaarten*

Manita Coolen

Mourad el Mahtouchi

Sati Veraan

Loes van Delft (OR)

Greet van der Meer*

Anneke Vereijken

Osman Dog ˘an

Ed de Meyer

Marianne Verkaik

Natalie Dupon

Ardy Moeijes

Nicoline Voskamp

Helma Faber

Myranda Mulder

Maarten Weers (OR)*

Arti Ganeshie

Linda Nelissen

Wouter van Welzen

Elske Geleedst

Maurice Oosthoek

Liesbeth van Wifferen

Diana Gerritsen

Ayse Özbek

Wil van Woensel

Marja Gravesteijn (OR)

Mike Pieters*

Ben van Zanten

Monique van Groningen

Hans Poldervaart

Abderrahim Haddou

Rickert Pos*

* uit dienst in de loop van 2008


colofon © SONOR 2009 tekst Ria de Wit, Zegge & Schrijve

1669

fotografie Rick Keus, tenzij anders vermeld ontwerp Sybren Vlasblom, A10plus drukwerk drukkerij Graféno bv


Bergsingel 299

T 010-2652737

info@sonor.nl

3037 GW Rotterdam

F 010-4668528

www.sonor.nl


De kracht van opbouwwerk