Page 1

Ekainak 1,Larunbata 2013 11.alea

EGUN ON! Euskal Herria

Hilda aurkitutako emakumearen hiltzailea atxilotu dute

Bart ertzaintza atxiloketa burutu eta ordu laurdenera.

Elkarrizketa: Mikel Urdangarin

“Historia objetiboa bailitzan irakasten digute esaterako” AURKIBIDEA: ALBISTEAK 2-3-4orrialdeak

ERREPORTAJEA 5. orrialdea

IRITZIA 8-9-10 orrialdeak

ELKARRIZKETA 6-7-8 orrialdeak

EDITORIALA 11.orrialdea


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

HELDU DA KORRALITOA! Zipretik Espainia eta Europako beste bi estatutara kutsatu da korralitoa Duela hilabete Zipreko uhartean hasitako amets gaiztoa oraingoan beste hiru estatutara iritsi da. Hain zuzen ere Grezia, Italia eta Espainiara.

Gainera, aurrezkiak zituen jende askok dirua galdu zuen eta ez zeukan dirua erabiltzeko aukerarik. 'Korralito' gertatu eta 10 urtera, jende askok oraindik ez du dirua berreskuratu.

Egoera ekonomiko honek, Argentinan duela 10 urte gertatutakoa ekarri digu gogora askori.Hain zuzen ere bertakoa da “korralito� hitzaren jatorria. 'Korralito'a Fernando de la Rua Argentinako presidenteak hartu zuen neurri ekonomikoa izan zen,

Espainiako ekonomia eta ogasun

banketxeetako dirua Argentinatik

sailburuak azaldu duenez gobernuak

ez ateratzea zuen helburu. Lege

13.000 miloi euroko zorra omen du

horren arabera, herritarrek ezin

eta ordaindu artean ez omen da

zituzten astero 250 peso baino

espainiatik xentimorik ere irtengo.

gehiago atera bankutik.

Adierazpen hauek egin eta ordu

Gogoratu behar da garai hartan ordainketa gehienak eskudirutan egiten zirela. Argindarra, gasa, etab. eskudirutan ordaintzen zen; beraz, argentinarrek 250 peso zituzten astero bizirauteko.

gutxitara sindikatu eta eragile

“Mobilizazioak deitu dituzte astebururako hiriburu guztietan�

espero dute. Honela adierazi dute

sozial ezberdinek mobilizazioak deitu dituzte astebururako hiriburu guztietan. Baita ere hemendik astebeterako inoiz izan den greba orokorrik jendetsu eta pluralena CCOO eta UGT sindikatuetako kordinatzaileek goizean egin duten batzarraren ondoren.

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

SAKELAKOAREN MENPE EAE-ko 18 urtetik beherakoen %90 -ek sakelakoaren menpekotasuna dute EHU-ren arabera.

Atzo azaldu zuten prentsaren

omen du menpekotasuna. Espainian

aurrean EHU-ko Estatistika eta

ere datuak antzekoak dira naiz eta

Galdeketen fakultateko ikasle eta

adin tarte batzuetan gora batzuk

irakasle talde batek hiru hilabetetan

izan.

burutu duten proiektua.

Datu hauek argitaratu eta sei ordura

Proiektuaren inguruko azalpenak

hainbat gizarte eragilek euren iritzia

EHU-ko irakasle Anastasia

eman dute. Guztiek antzeko ondorioak

Agirrezarobek eman ditu. Berau

atera dituzte ikerketaren emaitzen

bertako irakaslea da azken hamabost

inguruan. Eusko Jaurlaritzak ere

urteetan. Soziologia eta estatistikan

eman du bere iritzia eta Josu

lizentziatua da. Prentsaurrekoan

Erkoreka-k esan duenez astelehenean

zehar oso kezkatuta azaldu da datu

eragile ezberdinekin bilduko omen

hauekin eta eskatu die hezkuntza

dira gai lantzeko eta denen artean

eragile,gizarte eragile eta gobernuari

kanpaina indartsu bat antolatu eta

gai hau ongi eta sakon jorratu

aurrera eramateko.

dezaten hurrengo belaunaldiak gaur egungo mugikor menpekotasuna gainditu dezaten.

Gaur egun Euskal Autonomi Erkidegoko 18 urtetik beherakoen %90-ak sakelakoarekiko menpekotasuna omen du. 18 urte 25 urte artekoetan berriz %96-ak du mugikorrarekiko menpekotasuna. 25 urte eta 35 urte artekoetan berriz %92-ak du berau. Adin hauetatik gora datuak erabat aldatzen dira %54-ak

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

ZER DAGO EURITIK HARATAGO? 2013. urtea azken 50 urteetan izan den euritsu eta hotzena izango omen da Azken hilabeteetan ia-ia ez da eguzki

adierazpen hauek direla eta. Udan

printzarik ikusi Euskal herrian.

eguraldiak hobera ez badu egiten

Gertakari honek hainbat erreakzio,

Euskal Herriko turismoak asko

buruhauste eta pentsamendu ekarri

galduko omen du, gainera bertakoek

ditu gizartera. Aditu batzuek esan

eguraldi txarrarekin gutxiago

dutenez 2013.

kontsumituko omen dute eta lehengo

urtea azken

egoera kaxkarra ikusita hau

50 urteetan

errematea izango omen litzateke

izan den

euskal komertzioarentzat.

euritsu eta hotzena izango omen da eta udak berriz 1816tik inoiz izan ez duen klimarik gogorrena izango omen

Beste aditu batzuk esan dutenez baieztapen hauek ez omen dute zertan egiazkoak izan, zeren eta oso zaila omen da urte guztian zehar gutxi gora-behera zer eguraldi egingo duen asmatzea.

du. Baita ere adierazi dute neguko arropa oraindik ez gordetzeko, nahiz eta uda iristeko aste gutxi falta diren oraindik ere elurte-enbat ikusteko aukera ez dute baztertzen adituek.

AMAITU DA AMETS GAIZTOA! Zerbitzuetako sektoreko langileak ere kezkaturik agertu dira

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

Aurrekoan Arriarango urtegian hilda

dibortzioa onartzen ez zuela eta.

aurkitutako emakumearen hiltzailea

Baina senarra eta bere artean nahiz

aurkitu dute

eta banantzeko zorian egon erlazio

Duela bi aste Arriarango urtegian hilda aurkitutako emakumearen hiltzailea aurkitu dute.

ona omen zuten eta gainera hilketaren orduan aita alabarekin omen zegoen etxean. Hortaz azken momentuan hipotesi guztiak baztertzeko zorian zeudela, lorratz garrantzitsu batzuk aurkitu zituzten urtegian. Batetik ile batzuk eta bestetik kamiseta bat odoleztatua. Arrasto hauek jarraituaz iritsi dira hiltzailearengana. Berau 26 urteko Beasaindar gaztea da. Lehendik ere

Emakume hau Beasaindarra zen Josefina Berasategi izenekoa. Momentu horretan langabezian omen zegoen. 31 urte zituen eta alaba bat, bere senarrarekin banantzekoa zen hainbat gora-behera zirela medio. Alabak antza denez 8 urte omen ditu.Eta Beasaingo ikastolan ari omen da ikasten. 5 egun zeramatzan hilda. Gaueko 11etan hil omen zen gutxi gora-behera eta gaur aurreratu digutenez auzoko gazte batek hil omen zuen. Emakumea arazo ekonomikoekin omen zebilen, beraz lehenengo hipotesia suizidioarena izan zen. Baina berau

espedientea irekia zeukan herriko festetan neska bat bortxatzen saiatzeagatik. Gainera psikologoen zerbitzua ere behin baino gehiagotan jasoa zuen. Izenik ez dute eman nahi izan hiltzailearen familiak eskatuta. Bart gauean atxilotu zuten etxean zegoela eta dena onartu zuen hiru orduko galdeketaren ondoren . Euskal Herrian aurtengo bosgarren hildakoa izango da genero indarkeria dela eta. Hau dela eta Emakunde eta beste hainbat eragilek manifestazioa deitu dute datorren larunbaterako Beasainen, horrelako ekintzak behin betiko amaitu daitezen.

autopsia egin eta segituan baztertu zuten bortxatua izan zenaren zantzuak aurkitu zizkiotenean. Gainera lepoan hari fin batekin egindako marka zuen itota hil zuten adierazgarri. Beste hipotesi bat ere izan zuten, senarrak hil izanarena,

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

“Historia objetiboa bailitzan irakasten digute esaterako” eredua ere logika horren baitan

Mikel Urdangarin Filosofiako ikaslea da eta azken urteetan hainbat herri mugimendutan hartu dute parte

antolatu

da.

Beraz,

nire

gogoeta

prozesuan sistema gailendu zen. Hala ere, berehala jabetu nintzen erabaki zentzugabea zela eta nire gustu eta

Batxilergo zientifikoa egin zenuen.

beharrei so, Filosofia hautatu nuen.

Filosofia ikastea azken momentuko erabakia

izan

zen

ala

aurretik

pentsaturik zeneukan?

“erotuta”

Bai, zuk esan bezala batxilergo zientifikoa hautatu nuen. Egia esan, hausnarketa erabaki

luze

nuen

baten

eredu

ostean

horretara

lerratzea. Niri gaztetatik gustatu izan

zait

gaztetatik

letren

altzoa,

txertatzen

baina

zaigu

“lan

egiteko ikasi behar da” delako ideia. Azkenean aipatutako ideia gailendu zen eta gerora Ingeniaritzaren bat egin asmoz aukeratu nuen Batxilergo zientifikoa. Erabaki horren atzean bada arrazoi garbi bat: gu egokitu behar

izatea

beharrizanetara,

sistemaren sistema

geure

premietara egokitu beharrean. Hori erabat

barneratuta

dugu.

Era

horretan, ikastea (eta ikasi ostean, lan egitea) ondoren kontsumitzeko edota

premiak

asetzeko

aukera

emango digun betebehar bat bailitzan irudikatzen dugu, garapen pertsonal gisan ikusi beharrean. Ahantzi egiten zaigu

gure

Filosofoak,

bizitzako

denboraren

ehuneko handi bat igarotzen dugula ‘betebehar’ horietan. Hezkuntza

esaten

daude?

duten

bezala,

Ulertzen

al

duzu

beraien pentsatzeko eraren zergatia? Zentzu

horretan

euskaldunoi

deitzen

digute

“terrorista”

edota

ezkertiarroi “sinplista” , “antisistema” edota “populista”. Horren xedea aurretik gurekiko aurreiritzi batzuk sortzea da, argudioei indarra kendu peskizan. Hori Chavezekin argi ikusten delakoan nago: petrolioa

herriaren

esku

jartzearren

populista deitzen zaio, hain zuzen ere, petrolioa

(eta

irabaziak)

hortik

herriari

eratorritako

esleitu

zaiola

ezkutatzeko. Filosofoen kasuan ere gauza bera gertatzen da. Agintarien eskutik askotan entzuten dugu “ez dago beste irtenbiderik” errealitatea

bezalako

argudio-bideak,

kontingentea

dela

nahita

bazter utzirik. Filosofiak posible denaren espazioa zabaltzen

du eta

hori oso

arriskutsua da agintean daudenentzat. Horri filosofia

gaineratuz, ez

da

boteredunentzat;

nire

irudiko

desatsegina baita

soilik

herritar

soilentzat ere. Izan ere, guk usteak ezinbestekoak ditugu eta askotan uste horien arabera antolatzen dugu gure bizitza (lagun-taldea…). Hori dela medio,

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

maiz gure usteetan oskoltzen garelakoan

Garai hauetan bakoitzaren filosofia,

nago. Eta filosofia etengabeko kezka da,

pentsatzeko era, praktikan jartzeko

oskoltzearen aurkakoa.

aukerarik ba al dago?

Horregatik eroaren

sortzen

topikoa;

da

bere

filosofo argudioak

ekiditeko.

identifikatuta

sentitzen

zarena?

Zergatik?

filosofia

edota

pentsatzeko era jakin bat izateko ere askorik

kontzientzia

ez

dago.

Izan

askatasuna

egon

ere, dadin

ezinbesteko baldintza da lehenik eta behin iritzi oro entzutea. Eta

egun

informazioa elite txiki baten esku dago.

Historikoki Marx aipatuko nuke, nire uste xumean zapaldu ororentzako oinarri teorikoak azaleratu baitzituen. Hala ere, aipatu bekit, zendu aurreko urteetan Engelsek esan bezala, marxismoa ez dela dogma bat, jardunbide bat baizik. Egungo bizpahiru filosofo aipatzearren, Noam Chomsky, Zizek eta Joxe Azurmendi aipatuko

nituzke.

mailako

erreferenteak

errealitatea begiztatzeko azpimarratuko

Lehen

beste

biak

mundu

ditugu era

duten nuke.

eta batera

gaitasuna Eslobakiarraren

kasuan, baita bere umorea ere. Joxeri dagokionean, Euskal Herriko saiogilerik oparoena delakoan nago. Alde batetik, goraipatzekoa da Euskal Herriarekiko engaiamendua,

pil-pilean

dauden

eztabaidak baititu hizpide, euskaraz eta politikoki zuzena dena albo batera utzirik. Bestetik, herria jopuntu izanik, bere argudio filosofikoak hain argi azaltzeko duen ahalmena nabarmendu nahi nuke, maiz

aburuz

aukera

Filosoforik gustukoena edo gehien

duen

Nire

filosofia-liburuak

korapilatsuak

izaten

ilunak

baitira.

eta

“Euskal

Herria krisian” saiakera bikaina da zinez. Batxilergoan Joxeren pentsamendua jorratu ez izana salatu nahi nuke.

Esaterako, nola izango dut Siriareko gerraren

harira

iritzi

irmo

bat

era

bakarreko informazioa entzuten denean? Hedabideak iritzi sortzaileak dira eta ez dezagun

ahaztu

hedabideak

elite

ekonomiko baten esku daudela. Espainiar Estatuko

hedabide

harturik,

esan

ematen

digutela

nagusiak

dezakegu

aintzat

iritzi

era

bera

ezberdinean

adierazita. Horrek ondorio tamalgarriak ditu.

Hedabideetako

iritzi

aniztasuna

herri bateko demokrazia maila neurtzeko irizpide garrantzitsuetako bat dela uste dut. Egungo hezkuntza eredua ere oztopoa da zentzu horretan. Historia objetiboa bailitzan

irakasten

digute

esaterako.

Buruz ikasten dugu. Zergatik ez da eztabaidatzen “trantsizioa” ongi gauzatu zenetz?

Herri

honetako

bakea

eta

bizikidetza sustatu nahi bada, horrelako eztabaidak

osasungarriak

direlakoan

nago. Baita demokraziaren garapenerako ere.

Gainontzean,

dogmatismoetan

jauzten gara. Horregatik eztabaida, dela

uste

dut

hausnarketa…

pertsona

baten

irakurketa, ezinbestekoa garapenean.

Hedabide hegemonikoek eta ingurukoek “saltzen” diguten errealitatea beste era

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

batekoa

izan

daitekeela

jabetzen

baitzara. Askatzailea da.

dugunean? Hala ere, makina bat urrats

Eta itaunari erantzunez, pentsaera praktikan jartzeko garaian zenbait muga ditugula iritzi dut. Diruarekiko sekulako mendekotasuna dugu eta horrek hainbat ondorio

dakartza.

aipatzearren:

Adibide

banketxe horien jardunaren berri apenas eman daitezke, kontraesanak kontraesan. Jon Sarasuak esanarekin lasaitu behar kontzientzia: hanka bat lokatzetan ez duena ez da interesgarria.

batzuk

gerta

liteke

multinazionaletako jana erosi nahi ez izatea hemengo baserritarren mesedetan eta kanpokoekiko elkartasunean, baina hemengo produktuak erosteko baliabide ekonomikorik ez izatea. Bestalde, ditugun sos apurrak lastairaren azpian baina leku seguruagoan gorde behar ditugu derrigor. Zein

banketxetan

gordeko

ditugu,

HIZKUNTZA,ALTXORRA? Kaixo,hola, bonjour, hello.

ezpainetan, buruan eta batzuk

Hitzak ,zer dira hitzak? Nondik

bihotzean. Bai noski hizkuntzaz ari

datoz? Nork sortu ditu? Erantzun

naiz berbetan, hizkuntza baita

zaila duten galdera asko. Inoiz ez

herria egiten duena eta gu

al zarete ohartu hitz berdina

gizakiok herri horretako kide

hamargarren aldiz errepikatzean

egiten gaituena.

hitzak zentzua galtzen duela? Eta zer da ba zentzua? Nork dio gauza bat zentzuzkoa ote den edo ez? Zentzuzkoa al da NAN delako “identitate� txartelak nor eta nongoak garen esatea? Nola jakin dezakegu nor eta zer garen plastikozko txarteltxo zentzugabe baten bidez? Nire ustez badago identitatea ziurtatzeko NAN -a baino tresna askoz ere garrantzitsuagoa, denok duguna

Hau horrela izanik ni EUSKALDUNA naiz EUSKAL HERRITARRA. Baina ze Euskal Herritan bizi gara? Ez al gara Euskal Herri erdaldun bat elikatzen hari? Eta hori oso garbi isla-datu da inkesta soziolinguistikoetan, Euskal Herritarren %13-ak bakarrik erabiltzen baitu euskara normalean. Horrek negargura eta

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

lotsa ematen dit. Lotsa ematen dit euskaldun eta euskal herritar izateak, jakinda zer ari garen galtzen. Horrenbeste urtetan gure arbasoek mendez mende, belaunaldiz belaunaldi, odol isuri,

Txakurra ala umea?

sufrimendu eta izerdi bidez defendatu dutena, herria, askatasuna eta hizkuntza. Ez gara oroitzen gu euskaldun izan

Hogei urteren mugatik hurbil, nire gogoetak eta kezkak ez dituk ume denborakoak. Horregatik, zer pentsatu handia eman zidak egunkariko pasarte

gaitezen Orreagan, Noain –en eta

honek: ‘’ Senarra eta biok zirt edo zart

beste hainbat tokitan bizia eman

egin beharrean gaituk: txakurra erosi ala

zuten gudariez. Eta hori ez da zilegi.

umea izan? Ez zekiat zer komeni zaigun gehiago: egongelako alfonbra hondatu ala gure bizitza betiko kakaztu.’’

Inork ez du eduki zorterik

Txahala izan nintzen nire amaren

momentuz gure sustraien erroa

gonapean. Baita ixkoa ere, ama eta nire

aurkitzerakoan. Euskara berezia

artean zubi egiten zuen zilbor-hestea

baita. Euskarak ez du gurasorik ez eta familiarik eta diotenez Europako hizkuntzarik zaharrena

oraindik erabat eten gabe zegoenean. Zezena izateko garaia iritsi zait orain, sasoi betean nagoen honetan, bizitzari neronek bakarrik aurre egiteko unea,

omen da, ez dator latinetik ez eta

nahiz bizitza ez den inolaz ere torerorik

hizkuntza indoeuroparren

gabea. Sartu nahiz bete betean zezen-

adarretik. Hortaz nor gara gu, nondik gatoz, noiz sortua da gure ama hizkuntza? Galdera horiek denak denbora aurrera doan heinean erantzungo ditugu, hori bai agian erantzuna aurkitzerako, berau, hizkuntza hila izango da. Hori ezin dugunez onartu jende ororekin euskaraz jardun ,EUSKARAZ HAZI,HEZI ETA BIZI NAHI DUGULAKO!!!! Andoni Mikelarena

plazan eta hor jardungo naiz jira eta buelta, irtenbiderik gabe, etsaiak nire kokoteko haragi xamurra ezpata batez zulatu

bitartean.

Gainera,

etsaiaren

lagunek ez diote ez, hari laguntzatxo bat eman

peskizan,

ni

larrutzeari

muzin

egingo, ez horixe! Batean, banderilla lagun, bestean, behor baten gainean… Zartateko arinenak

izateko

horiek desioa

harik

eta

izaten

dugu

gehienok, nahiz badagoen masokistarik, eta egunkariko pasarte batean irakurri berri dudan emakume baten kezka nire burmuina abailtzen ari da gutxika gutxika.

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

Nire ere bidegurutze horretara heltzear

murgilduko litzateke. Kobazulotik irten

bainaiz, edo bera hari da niregana tirriki-

eta argi izpiak bere azal leunean islatu

tarraka urreratzen? Toreroak daki! Umea

bezain pronto, amaren titi eta gona

ala txakurra? Txakurra ala umea? Sofa

artera, zezen plazara heldu arte. Hark

ala ni? Ni ala sofa? Hor dago koska. Nork

ere

jasoko ote du ostia?

muturreko. Baina ni eta nire emaztea

Txakurra

hautatuko

banu,

askatasun egarria duen izaki bat atxilo hartuko

nuke,

atxilotu

alegia,

gure

‘zerbaiten jabe izan behar’ horren gatibu bilakatu,

gure

lege

txatxu

horien

biktima. Kate bat ezarri beharko nioke lepo zurrunaren bueltan, ahoa estali, nor izan ez zedin, bere zaunkek gizarte

jasoko

izango

lituzke

ginateke

bai

bere

makina ezkutu,

bat bera

guretzat anabasa honi zentzua emango ziona izango zelarik, gure bizitzaren ardatza, bihotzaren taupaden konpasean bizitza honetan gure marrazkia are eta gehiago luzatzeko bermea emango zigun barne indarra. Mikel Urdangarin

honetan ez baitute lekurik. Izaki biziduna ez-bizidunen animalia

sailera

koitadua

bidaliko

panpina

nuke,

bihurtuz.

Gainera, tartetan txakurrak bere senari bide eman beharko zion eta etxean eragindako

sarraskia

ez

litzateke

nolanahikoa izango. Hori bai, txakurrak izango luke erru osoa! Ezta zalantza izpirik ere!

Beste hautagaia umea dugu. Emaztea Gallardonek

aipatutako

emakumeen

aurkako indarkeri horren atzaparretan erortzen ez bada bederen, ez al da hala izango,

nire

prozesu

berberean

11


Ekainak 1,Larunbata 2013 Egun on! Euskal Herria

ATEZ ATE ASKOZ HOBE! Azkenaldian asko kritikatu izan da atez-ateko zabor bilketa. Hainbat galdeketa, ekimen, protesta‌ egin izan dira sistema honen aurka. Horren adibide garbia da Legazpin oraindela gutxi burutu duten herri galdeketa faltsua, herritarra ez zen edonork bozkatzeko aukera baitzuen. Adibide gehiago jar daitezke mahai gainean, Bergarako originaltasuna zabor poltsak etxeko lehioetan jarriaz‌ Badirudi atez ate hitza entzutean baten batzuei hotzikara jartzen zaiela gorputz guztian eta segituan sinadura bilketa bat hasten dela berorren aurka. Baina beno gipuzkoar herritar hauek ez dira jabetzen heurek pixkabat egin ezean beste batzuek etxeko ate aurrean erraustegia deritzon , kantzerraren makina izango dutela hain zuzen ere Zubietako bizilagun xumeek. Baina norena da errua, protestan hari diren herritar xumeena? Ez noski, herritar hauei proiektu edo ideia faltsuak zabaltzen dizkieten politiko, komunikabide eta abarrena. Hauexek bai dira zabor kudeaketan hiru modu daudela diotenak, atzeatekoa, erraustegia edo bostgarren edukiontzia. Bostbarren edukiontziarena gezur soil bat delako. Haibat herritan sistema hau erabiltzen dute eta sortzen duten zaborraren %35 birziklatzen dute gehienbat eta atez atekoarekin berriz %75 – etik gora hora hor desberdintasuna. Hortaz gezurrei kasurik ez egin eta birziklatu!!

11

Egunkaria