Issuu on Google+

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

10

ÙËÓ fiÏË Ô˘ ÛÙÂÁ¿˙ÂÈ ÙÔ ÌÔ˘Û›Ô, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ Û˘Ì‚·ÙÈΤ˜ ‹ ·˘ı·›ÚÂÙ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ ̤ÙÚËÛ˘ ÁÈ· Ó· ηٷϋÍÔ˘Ó ÛÙÔ Û˘Ì¤Ú·ÛÌ· ÔÈ· ÂÎı¤Ì·Ù· Ù·Í›‰Â„·Ó ÙÔÓ ÈÔ Ì·ÎÚ‡ ‰ÚfiÌÔ ÁÈ· Ó· ÊÙ¿ÛÔ˘Ó ˆ˜ ÙÔ ÌÔ˘ÛÂ›Ô Ô˘ Ù· ÛÙÂÁ¿˙ÂÈ Û‹ÌÂÚ·. ✒ ¡· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚÈ΋ ÂͤÏÈÍË ÂÓfi˜ ı¤Ì·ÙÔ˜ ‹ ÂÓfi˜ ·ÓÙÈÎÂÈ̤ÓÔ˘ .¯. ›‰·Ó ÙÔ ÚÒÙÔ Ï˘ÓÙ‹ÚÈÔ ÛÙÔ ·È‰ÈÎfi ÌÔ˘Û›Ô, ÙÔ Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó Ì ÙÔ ÛËÌÂÚÈÓfi Î·È Û¯Â‰È¿˙Ô˘Ó ‹ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙÔ Ï˘ÓÙ‹ÚÈÔ ÙÔ˘ ̤ÏÏÔÓÙÔ˜ Ò˜ ÙÔ Ê·ÓÙ¿˙ÔÓÙ·È, ÙÈ ¿ÏÏÔ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ οÓÂÈ Î.Ï. ✒ ¡· ·›ÍÔ˘Ó ¤Ó· ·È¯Ó›‰È ÁÓÒÛˆÓ. ∆· ·È‰È¿ ¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜. ÃÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ì›· ÎÏ„‡‰Ú·. ∂Ó·ÏÏ¿Í Ë Ì›· ÔÌ¿‰· οÓÂÈ Ì›· ÂÚÒÙËÛË ÛÙËÓ ¿ÏÏË Î·È ¤ˆ˜ fiÙÔ˘ ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ Ô ¯ÚfiÓÔ˜ Ù˘ ÎÏ„‡‰Ú·˜ Ù· ·È‰È¿ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ Ô˘ ‰¤¯ÙËΠÙÔ ÂÚÒÙËÌ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ··ÓÙ‹ÛÔ˘Ó ·ÓÙÏÒÓÙ·˜ ·fi ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ Ô˘ ·¤ÎÙËÛ·Ó. ✒ ¡· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ‰Èο ÙÔ˘˜ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ Î·È Ù˘ Ï·ÛÙÈ΋˜ .¯. Ì ۷Ô‡ÓÈ, ËÏfi, Á‡„Ô, ÌÂ Û˘ÏÏÔÁ¤˜ ·fi ¿¯ÚËÛÙ· ˘ÏÈο, ÌÂ Ù˘ÒÌ·Ù·, Ì ÂÈÎfiÏÏËÛË Î·ÚÙÒÓ Î.¿. Û˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ·˜ ˘ÏÈο Ì ȉȷ›ÙÂÚÔ ÂӉȷʤÚÔÓ (.¯. Îfi‚Ô˘Ó ·fi οÚÙ˜ ‹ ·ÏÈ¿ ÂÚÈÔ‰Èο ÂÈÎfiÓ˜ ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ì›· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÚÔı‹ÎË ÌÔ˘Û›Ԣ Î.Ï.). ✒ ¡· ÔÚÁ·ÓÒÛÔ˘Ó ¤Ó· ı·ÙÚÈÎfi ·È¯Ó›‰È. ¶.¯. ÌÂÙ¿ ·fi Ì›· Â›ÛÎÂ„Ë ÛÙÔ ÌÔ˘ÛÂ›Ô Ì ٷ ηٷÛÙ‹Ì·Ù· Ù˘ ·ÏÈ¿˜ ∞ı‹Ó·˜ ÌÔÚ› Ó· ·›ÍÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ηٷÛÙË̷ٿگ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÏ¿Ù˜, Ó· Ô˘Ï‹ÛÔ˘Ó, Ó· ÌÂÙÚ‹ÛÔ˘Ó, Ó· ˘ÔÏÔÁ›ÛÔ˘Ó, Ó· „˘¯·ÁˆÁËıÔ‡Ó. ✒ ¡· ÔÚÁ·ÓÒÛÔ˘Ó ¤Ó· ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÂ›Ô ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì ÌÔÓ٤Ϸ-·ÓÙ›ÁÚ·Ê· Ô˘ ı· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ‹ Ì ·ÏÈ¿ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ô˘ ı· ʤÚÔ˘Ó ·fi Ù· Û›ÙÈ· ÙÔ˘˜.

¢È·‰Èηۛ· ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ¶ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ÛÂÈ ÙËÓ Â›Û΄Ë, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ˘fi„Ë Ù˘: ✒ TÈ Î·Ù¿ÊÂÚ·Ó Ó· ηٷÎÙ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Û ۯ¤ÛË Ì ÙȘ ·Ú¯ÈΤ˜ Î·È ÙȘ ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ Â›Û΄˘. ✒ ¶fiÛÔ Â˘¯¿ÚÈÛÙË ‹Ù·Ó ÁÈ· Ù· ·È‰È¿ Ë ÂÌÂÈÚ›·. ✒ ¶fiÛÔ Î·Ï¿ ‹Ù·Ó Û˘ÁÎÚÔÙË̤ÓÔ˜ Ô Ê¿ÎÂÏÔ˜ ·ÚÔ˘Û›·Û˘ ÙÔ˘ ı¤Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ÂÈÌÂÏ‹ıËÎÂ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Î·È fiÛÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ‹Ù·Ó Ë ‚Ô‹ıÂÈ¿ Ô˘ ÚÔÛ¤ÊÂÚ ÁÈ· ÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘. ✒ ¶Ò˜ ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÛ·Ó Î·È fiÛÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ‹Ù·Ó Ù· ʇÏÏ· ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ‰È·ÌfiÚʈÛ ÁÈ· Ù· ·È‰È¿, fiÛÔ Ù· ‚Ô‹ıËÛ·Ó Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÂÎı¤Ì·Ù· ‹ Ó· ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙȘ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ ÙÔ˘˜. ✒ AÓ Ë Â›ÛÎÂ„Ë Û˘Ó¤‚·Ï ÛÙËÓ ÚÔÒıËÛË ÙˆÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ·Ú·Ù‹ÚËÛ˘ Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ✒ ¶ÔȘ ÚfiÛıÂÙ˜ ÁÓÒÛÂȘ ·¤ÎÙËÛÂ Ë ›‰È· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ ÌÂϤÙËÛ Ì ٷ ·È‰È¿ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ Ù˘.

281


10

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

π¢∂∂™ °π∞ ¢ƒ∞™∆∏ƒπ√∆∏∆∂™ ¶∂ƒπµ∞§§√¡∆π∫∏™ ∂∫¶∞π¢∂À™∏™ ¶√À ª¶√ƒ√À¡ ¡∞ ™À¡¢∂£√À¡ ª∂ ∆√ £∂ª∞ ∆∏™ ™À¡√π∫π∞™14 ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ¤Ó· ÌÈÎÚfi Ù˘ÈÎfi ÌÂÛÔÁÂÈ·Îfi ΋Ô ∆· ·È‰È¿, ÂÍÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ ÙÔ Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ù˘ Û˘ÓÔÈΛ·˜, ÌÔÚ› Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ú·Û›ÓÔ˘. ™˘ÏϤÁÔ˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙÔ Úfi‚ÏËÌ· Î·È Ù· ·›ÙÈ¿ ÙÔ˘ (Ë ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ fiÏ˘, ˘ÂÚ‚fiÛÎËÛË, ˘ÚηÁȤ˜ Î.Ï.). ∞ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ó· Ê˘Ù¤„Ô˘Ó Ê˘Ù¿ Û ÂÈÏÂÁ̤Ó˜ ı¤ÛÂȘ. ∫·ÏÔ‡Ó ¤Ó· ‰·ÛÔÏfiÁÔ Ô ÔÔ›Ô˜ ÙÔ˘˜ ÌÈÏ¿ ÁÈ· Ù· ÌÂÛÔÁÂȷο ÔÈÎÔÛ˘ÛÙ‹Ì·Ù·. ªÂÏÂÙÔ‡Ó ÊˆÙÔÁڷʛ˜ ‹ ‰È·Ê¿ÓÂȘ ÌÂÛÔÁÂÈ·ÎÒÓ ÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ. ∂ÈϤÁÔ˘Ó Î·È Ê˘ÙÂ‡Ô˘Ó ÌÈÎÚ¿ Ê˘Ù¿ (·ÚÙ›Ê˘Ù·) ·fi Ù· ÎÏ·ÛÈο Ê˘Ù¿ ÙˆÓ ÌÂÛÔÁÂÈ·ÎÒÓ ÔÈÎÔÛ˘ÛÙËÌ¿ÙˆÓ (‡ÎÔ, Ô˘ÚÓ¿ÚÈ, Û¯›ÓÔ, ·ÁÚ¤ÏË, ÁÎÔÚÙÛÈ¿, ÈÎÚÔ‰¿ÊÓË, ‰Ú˘˜ Î·È ÌÂÚÈο ·ÚˆÌ·ÙÈο fiˆ˜ Ú›Á·ÓË ‹ ̤ÓÙ·) ÛÙÔ ¿ÚÎÔ Ù˘ Û˘ÓÔÈΛ·˜ ‹ ÛÙÔ ÎÔÓÙÈÓfi ‰·Û¿ÎÈ. ∆·˝˙ÔÓÙ·˜ Ù· Ô˘ÏÈ¿ ∆· ·È‰È¿ ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÊÙÂÚˆÙÔ‡˜ ηÙÔ›ÎÔ˘˜ Ù˘ Û˘ÓÔÈΛ·˜ ÙÔ˘˜. ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ¯ÂÈÌÒÓ· Ù· Ô˘ÏÈ¿ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó ‰‡ÛÎÔÏ· ÙÚÔÊ‹. ™˘ÏϤÁÔ˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· Ù· ›‰Ë Ô˘ÏÈÒÓ Î·È ÙËÓ ÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘˜. ∞ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ó· Ù· ÊÚÔÓÙ›ÛÔ˘Ó Î·È Î·Ù·Û΢¿˙Ô˘Ó Ù·˝ÛÙÚ˜ ‹ ʈÏȤ˜ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡. ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙË ı¤ÛË Î·È ÙÔÓ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi Ù˘ ʈÏÈ¿˜ ÒÛÙ ӷ Ì·›ÓÂÈ Ô ‹ÏÈÔ˜ ̤۷ fiÏË ÙËÓ Ë̤ڷ, Ó· ʈٛ˙ÂÈ Î·È Ó· ˙ÂÛÙ·›ÓÂÈ Ù· Ô˘ÏÈ¿, Î·È Ó· ÌË ÙË ¯Ù˘Ô‡Ó ÔÈ ‚ÔÚÈ¿‰Â˜. ∞ÔÍËÚ·›ÓÔÓÙ·˜ Ê˘Ù¿ Î·È ¿ÓıË ∆· ·È‰È¿ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó Ù· Ê˘Ù¿ Î·È Ù· ¿ÓıË ÛÙË Û˘ÓÔÈΛ· ÙÔ˘˜. ªÂÏÂÙÔ‡Ó ÙÔ ÚfiÏÔ ÙˆÓ Ê˘ÙÒÓ ÛÙË ‰È·ÎfiÛÌËÛË ÙˆÓ ÂÛˆÙÂÚÈÎÒÓ ¯ÒÚˆÓ. ∂ÈÛΤÙÔÓÙ·È ¤Ó· ·ÓıÔˆÏÂ›Ô Î·È ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Û˘Óı¤ÛÂȘ ·ÔÍËÚ·Ì¤ÓˆÓ Ê˘ÙÒÓ. ∫fi‚Ô˘Ó Ê˘Ù¿ Î·È ¿ÓıË ·fi ΋Ô˘˜ ‹ ÎÔÓÙÈÓÔ‡˜ ·ÁÚÔ‡˜, Ù· ÌÂٷʤÚÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ÛÙËÓ Ù¿ÍË, Ù· ‰¤ÓÔ˘Ó Ì ¤Ó· ÎÔÚ‰fiÓÈ ‹ Ì ۇÚÌ· Û ÌÔ˘Î¤Ù·, Ù· ÎÚÂÌÔ‡Ó ·Ó¿Ô‰· ÁÈ· Ó· ÍÂÚ·ıÔ‡Ó Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ. ∫¿‰Ô˜ ·Ó·Î‡ÎψÛ˘ ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙËÓ ·Ó·Î‡ÎψÛË. ∆ÔÔıÂÙÔ‡Ó ¤Ó· ÎÔ˘Ù› ¤Íˆ ·fi ÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô ÁÈ· ÙËÓ ·Ó·Î‡ÎψÛË Ì·Ù·ÚÈÒÓ. ∂ÓËÌÂÚÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ·. √È ÍÂÚÔÏÈıȤ˜ ∫¿ÓÔÓÙ·˜ ÂÚ›·ÙÔ Û ¤Ó· ÌÔÓÔ¿ÙÈ Ì ÍÂÚÔÏÈıȤ˜ Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ Â›Ó·È 14. °È· ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È Â‰Ò ‚Ï. ª·ÓÔ‡ÛÔ˘, 2000 Î·È ¶···‡ÏÔ˘ Î.¿Ï., 2002. ∫·ıÒ˜ ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ‰È·ı¤ÙÂÈ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Â˘ÂÏÈÍ›· ·fi Ù· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ‚·ıÌ›‰ˆÓ Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ªÂϤÙ˘ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÓۈ̷وıÔ‡Ó Î·ÈÓÔÙfi̘ ‰Ú¿ÛÂȘ fiˆ˜ «¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË», «∞ÁˆÁ‹ ÀÁ›·˜», «¶ÔÏÈÙÈÛÙÈΤ˜ ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜», ÔÈ Ôԛ˜ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ıÂÛÌÔıÂÙË̤ӷ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·. ŒÙÛÈ ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· .¯. ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘ ÌÔÚ› Ó· ·ÔÙÂϤÛÂÈ ÙÔ ‚·ÛÈÎfi ÈÛÙfi ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì fiϘ ÙȘ Ì·ıËÛȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Î·È Ó· ‰È·ÚΤÛÂÈ ÙfiÛÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· fiÛÔ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ÔÈ ÂȉÈÒÍÂȘ Ô˘ ¤¯ÂÈ ı¤ÛÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜.

282


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

10

ηٷÛ΢·Ṳ̂ÓÔ. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Î·È ¿ÏϘ ηٷÛ΢¤˜ Ì ¤ÙÚ· (Ì¿ÓÙÚ˜, ·Ó·‚·ıÌ›‰Â˜), ÂÓÙÔ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ·Ô˘Û›· Û˘Ó‰ÂÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡, Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó Ì ٷ fiÛ· ¤Ì·ı·Ó ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙˆÓ ÛÈÙÈÒÓ. ∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÛÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Î·Ù·Û΢¤˜ Ì ¤ÙÚ˜.

π¢∂∂™ °π∞ ™Ã∂¢π∞ ∂ƒ°∞™π∞™ ¶√À ª¶√ƒ√À¡ ¡∞ •∂∫π¡∏™√À¡ ∂π∆∂ ∞¶√ ∆∞ π¢π∞ ∆∞ ¶∞π¢π∞ ∂π∆∂ ∞¶√ ∫∞£∏ª∂ƒπ¡∂™ ∂•∂ƒ∂À¡∏™∂π™ ™∆∏¡ ∞À§∏… EÌ›˜ ‹ ÙÔ ·ÓıÚÒÈÓÔ ÛÒÌ· ‹ Ô Â·˘Ùfi˜ Ì·˜ ∞ÊÔṲ́˜ ÁÈ· Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ٷ ·Ú·¿Óˆ ı¤Ì·Ù· ‰›ÓÔÓÙ·È Û˘¯Ó¿ ·fi Ù· ·È‰È¿ ηıÒ˜ .¯. Û˘ÁÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ «∂ÁÒ Â›Ì·È ÈÔ „ËÏfi˜» ‹ «Œ¯ˆ ÈÔ ÌÂÁ¿Ï· ¯¤ÚÈ·» ‹ ηıÒ˜ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜ «¢ÂÓ ÌÔÚÒ Ó· ÙÔ ÊÙ¿Ûˆ. ¢ÂÓ Â›Ì·È ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿ÏË» ‹ ·ÎfiÌ· Ì ·ÊÔÚÌ‹ ÙË ı¤·ÛË ‹ ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÛÙËÓ Ù¿ÍË ÂÓfi˜ ·ÙfiÌÔ˘ Ì ÎÈÓËÙÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ì ηٿÏÏËÏ· ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË ÒÛÙ ӷ Ù· ÚÔÙÚ¤„ÂÈ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÙÈ ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÛÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ fiÙ·Ó ÌÂÁ·ÏÒÓÔ˘Ó ‹/Î·È Û ÙÈ ¯ÚËÛÈÌÂ‡Ô˘Ó Ù· ·ÓıÚÒÈÓ· ̤ÏË. ªÔÚ›, ˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÙˆÓ ÁÔÓ¤ˆÓ, Ó· ÚÔÙÚ¤„ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ʤÚÔ˘Ó ·fi ÙÔ Û›ÙÈ ÊˆÙÔÁڷʛ˜ ·fi ÙfiÙ Ô˘ ‹Ù·Ó ÌÈÎÚ¿, Ó· ÙȘ Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó Ì ÚfiÛÊ·Ù˜ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘˜, Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜. ªÔÚ› Ó· Ù· ÚÔÙÚ¤„ÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔÓ, ÚÔÛ·ıÒÓÙ·˜ Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó Û ÙÈ ·˘Ùfi˜ Ô˘ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó Â›Ó·È Í¯ˆÚÈÛÙfi˜. ªÔÚ› Ó· Û˘ÛÙ·ı› Ì›· ÂÈÙÚÔ‹ ·Ú·ÙËÚËÙÒÓ Ë ÔÔ›· ı· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂÈ ÚÔÛÂÎÙÈο ‰‡Ô ·È‰È¿ ÁÈ· Ó· ÂÓÙÔ›ÛÂÈ ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜: «∏ ∂ÏfiÓ· Â›Ó·È ÈÔ „ËÏ‹ ·fi ÙËÓ ∞ÁÁÂÏÈ΋», «√ °È¿ÓÓ˘ ¤¯ÂÈ ÈÔ ÌÂÁ¿Ï· Ì¿ÙÈ· ·fi ÙÔ ™Ù¿ÌÔ», «√ ¡ÙÈÏ¤Ó ¤¯ÂÈ Ì·‡Ú· Ì¿ÙÈ·, ÂÓÒ Ô ª·ÓfiÏ˘ ¤¯ÂÈ Ú¿ÛÈÓ·. Œ¯Ô˘Ó fï˜ Î·È ÔÈ ‰‡Ô Ì·‡Ú· Ì·ÏÏÈ¿, ·ÏÏ¿ Ô ¡ÙÈÏ¤Ó ¤¯ÂÈ ÈÔ Ì·ÎÚÈ¿». ªÔÚÔ‡Ó Ó· ·›ÍÔ˘Ó ·È¯Ó›‰È·: ¢‡Ô ·È‰È¿ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó Ì ·ÎÚ›‚ÂÈ· ¤Ó· ÙÚ›ÙÔ ·È‰› Ù˘ Ù¿Í˘, ÙÔÓ›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ô˘ ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ó Í¯ˆÚÈÛÙfi. ∆· ¿ÏÏ· ·È‰È¿ ı· Ú¤ÂÈ Ó· Ì·ÓÙ¤„Ô˘Ó Û ÔÈÔ ·È‰› ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È. ªÔÚ› Ó· ۯ‰ȿÛÔ˘Ó ·ÓıÚÒÔ˘˜ Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο. ™Î¤ÙÔÓÙ·È Î·È Ï¤Ó ÙÈ ÂÚÈ̤ÓÔ˘Ó Ó· ·ÏÏ¿ÍÂÈ ÛÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ ηıÒ˜ ÌÂÁ·ÏÒÓÔ˘Ó. ∞ÏÏ¿˙Ô˘Ó ÌfiÓÔ ·˘Ù¿ Ô˘ Ê·›ÓÔÓÙ·È; ∆È ı· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó fiÙ·Ó ÌÂÁ·ÏÒÛÔ˘Ó Ô˘ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ó ÙÒÚ· Î·È ÁÈ·Ù›; ∂ӉȷʤÚÔÓ ¤¯ÂÈ ·Ó Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ıÂÏ‹ÛÂÈ Ó· ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂÈ ÙȘ ȉ¤Â˜ Î·È ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ Ù· ·È‰È¿ ÁÈ· ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi Î·È ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÈÓÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜, ˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Ò˜ Â›Ó·È ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ ·fi ̤۷. ¶·Ú·ÙËÚ› Î·È Î·Ù·ÁÚ¿ÊÂÈ Ù· fiÚÁ·Ó· Ô˘ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿ ηÈ, ·Ó ÙÔ ıˆÚ› ÛÎfiÈÌÔ, Ì ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ηÙ¢ı‡ÓÂÈ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË Î·È Û ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›Â˜ Ô˘ Èı·ÓfiÓ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ·ÔÙ˘ˆı› Î·È Ô˘ ÂÎÙÈÌ¿ fiÙÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÚÔηϤÛÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Î·È Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó ÚԂϤ„ÂȘ: .¯. «∆È Á›ÓÂÙ·È ÙÔ Ê·ÁËÙfi Ô˘ ÙÚÒÌÂ;» Î.Ï. ∏ Û˘˙‹ÙËÛË ÌÔÚ› Ó· ÂÂÎÙ·ı› ÛÙË ÊÚÔÓÙ›‰· ÙÔ˘ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘˜ (Û˘Óı‹Î˜ ˘ÁÈÂÈÓ‹˜, ‰È·ÙÚÔÊ‹, ·Ù˘¯‹Ì·Ù· Î.Ï.) Î·È Û ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ó· ÎÏËıÔ‡Ó Î·È ÂȉÈÎÔ› Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÂÓËÌÂÚÒÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Î·È ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ··ÓÙ‹ÛÔ˘Ó ÛÙ· ÂÚˆÙ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ (.¯. ·È‰›·ÙÚÔÈ, ·È‰Ô„˘¯ÔÏfiÁÔÈ Î.Ï.).

283


10

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∆∞ ªÀƒª∏°∫π∞ ∏ ¤ÌÊ˘ÙË ÂÚȤÚÁÂÈ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û˘¯Ó¿ Ù· Ô‰ËÁ› Û ·˘ıfiÚÌËÙ˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ. ŸÛ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘Ì‚Ô‡Ó ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ·˘Ï‹˜ (.¯. Ù· ÂÚÈÛÙ¤ÚÈ· Ô˘ ÙËÓ ÂÈÛΤÙÔÓÙ·È, Ù· ¯ÂÏȉfiÓÈ· Ô˘ ¤Î·Ó·Ó ÙË ÊˆÏÈ¿ ÙÔ˘˜ ÛÙ· ÎÂÚ·��›‰È·, Ô ¶¤ÙÚÔ˜ Ô˘ ¤ÂÛÂ Î·È ¯Ù‡ËÛ ÛÙÔ ÙÛÈ̤ÓÙÔ Î.Ï.) Î·È ÔÈ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Ô˘ οÓÔ˘Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ fiÔÈˆÓ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂÒÓ ÙÔ˘˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó ·ÊÔṲ́˜ Ô˘ ·Ó, ıÂÏ‹ÛÂÈ Ó· ÙȘ ·ÍÈÔÔÈ‹ÛÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ê˘Ó›ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙË Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‚¿ıÔ˜ ÌÂϤÙË ÙÔ˘ ÂοÛÙÔÙ ı¤Ì·ÙÔ˜. ∆Ô Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·, Ô˘ ÂÚÈÏËÙÈο Û·˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ì ‰Ò, ÚԤ΢„ ̛· ¿ÓÔÈÍË Ô˘ ·˘Ù¿ Ù· ÌÈÎÚÔÛÎÔÈο ˙ˆ¿ÎÈ· ›¯·Ó ηٷÎχÛÂÈ ÙËÓ ·˘Ï‹ ÂÓfi˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ. ∏ ÚÔÛÔ¯‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙÚ¿ÊËΠÛÙȘ ·ÙÂÏ›ˆÙ˜ ÛÙÚ·ÙȤ˜ Ì˘ÚÌËÁÎÈÒÓ Ô˘ ·Ó‚Ôη٤‚·ÈÓ·Ó ÛÙÔÓ ÎÔÚÌfi ÂÓfi˜ ‰¤ÓÙÚÔ˘. ∆· ·È‰È¿ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó ·fi Ô‡ ¤Ú¯ÔÓÙ·È Î·È Ô‡ ¿ÓÂ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ıÂÒÚËÛ fiÙÈ Â›Ó·È Ì›· ηϋ ¢ηÈÚ›· Ó· Ù· Ì˘‹ÛÂÈ ÛÙË ÏÔÁÈ΋ Ù˘ ÂÚ¢ÓËÙÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜.

∞ã º∞™∏ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· Ô˘Ó ÙÈ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ∫·È Ù· ·È‰È¿, ·Ú·ÎÈÓÔ‡ÌÂÓ· Ì ηٿÏÏËϘ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ (‚Ï. ¿ÏÏ· Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ ÛÙÔ ÎÂÊ. 10), ϤÓÂ: ∑Ô˘Ó Î·È ÛÙ· Û›ÙÈ· Ì·˜, ÙÚÒÓ „ˆÌ› Î·È ¿ÏÏ· Ê·ÁËÙ¿, ·Ó‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ·, ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó Ê‡ÏÏ·, ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó Î·È ÛfiÚÔ˘˜ Î·È ÙÚ›ÌÌ·Ù· ·fi „ˆÌ› Î.Ï. ™Â ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ ¯·ÚÙ› Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ οÓÂÈ ¤Ó· Û¯‹Ì· Ô‚¿Ï Î·È ÁÚ¿ÊÂÈ Ì¤Û· ÙË Ï¤ÍË «ªÀƒª∏°∫π∞», ÂÍËÁÒÓÙ·˜ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÈ Î¿ÓÂÈ. °‡Úˆ Á‡Úˆ ı· ÁÚ¿„ÂÈ fiÛ· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ŒÙÛÈ, ·Ó ͯ¿ÛÔ˘Ó Î¿ÙÈ, ı· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ ‰È·‚¿ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÙÔ Í·Ó·ı˘ÌËıÔ‡Ó…

∑Ô˘Ó Î·È ÛÙ· Û›ÙÈ· Ì·˜

∆ÚÒÓ „ˆÌ› Î·È ¿ÏÏ· Ê·ÁËÙ¿

∞Ó‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ·

∫Ô˘‚·ÏÔ‡Ó Ê‡ÏÏ·

MYPMH°KIA

∆· ÙÚÒÓ ٷ Ô˘ÏÈ¿ Œ¯Ô˘Ó Ì¿ÙÈ·

∆· ·Ù¿Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ

284

∫Ô˘‚·ÏÔ‡Ó ÙÚÔÊ‹

∑Ô˘Ó Î¿Ùˆ ·fi ÙË ÁË


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ∆È ı· ‹ıÂÏ·Ó ÏÔÈfiÓ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó ·Ú·¿Óˆ ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·; ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· Ù· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ·ÎfiÌË ÈÔ ÚÔÛÂÎÙÈο Î·È Ó· ‰È·Ù˘ÒÛÔ˘Ó Ù· ÂÚˆÙ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜. ∂ΛÓË Ù· ηٷÁÚ¿ÊÂÈ Ì ÚÔÛÔ¯‹. ¶Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ù· Ì¿ıÔ˘Ó fiÏ· ·˘Ù¿; ∆È ı· Ú¤ÂÈ Ó· οÓÔ˘Ó; ∆· ·È‰È¿ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó: «¡· ‚Úԇ̠fiϘ ÙȘ Ì˘ÚÌËÁÎÔʈÏȤ˜ Î·È ÙÚ‡˜»,

10

∂Ó‰ÂÈÎÙÈο ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ¶Ô‡ ˙Ô˘Ó; ∑Ô˘Ó Î¿Ùˆ ÛÙÔ ¯ÒÌ· ‹ Î·È ¿Óˆ ÛÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ; ∆È ÙÚÒÓÂ; ∆ÚÒÓ ʇÏÏ·; ¶Ô‡ Ù· ¿Ó ·˘Ù¿ Ô˘ ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó; ¶Ò˜ Á›ÓÔÓÙ·È Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·; ¶Ò˜ ÁÂÓÓÈÔ‡ÓÙ·È; ¶Ò˜ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘˜; °È·Ù› ¤¯Ô˘Ó ÎÂÚ·›Â˜; ∆È Î¿ÓÔ˘Ó Î¿Ùˆ ·fi ÙË ÁË;

«¡· „¿ÍÔ˘Ì ÁÈ· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÛÙÔ Û›ÙÈ Ì·˜ Î·È ÛÙÔ Ì·ÏÎfiÓÈ Î·È ÛÙÔÓ Î‹Ô», «¡· ʤÚÔ˘ÌÂ Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È Ó· Ù· Ù·˝ÛÔ˘Ì», «¡· Ù· ‰Ô‡ÌÂ Î·È ÛÙÔ ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ». ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ·Ó ˘¿Ú¯Ô˘Ó Î·È ¿ÏÏÔÈ ÙÚfiÔÈ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ∆Ô˘˜ ı˘Ì›˙ÂÈ Ò˜ ¤Ì·ı·Ó Î·È ÁÈ· Ù· ÂÚÈÛÙ¤ÚÈ·. ∆· ·È‰È¿ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó: «¡· ‚ÚÔ‡ÌÂ Î·È ‚È‚Ï›·», «¡· „¿ÍÔ˘ÌÂ Î·È Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹».

µã º∞™∏ ∆· ·È‰È¿ ·Ú¯›˙Ô˘Ó Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Ôχ ÚÔÛÂÎÙÈο Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ∞fi Ô‡ ÍÂÎÈÓÔ‡Ó Î·È Ô‡ ¿ÓÂ; ∂ÓÙÔ›˙Ô˘Ó ÙȘ Ì˘ÚÌËÁÎÔʈÏȤ˜. ∆· ʈÙÔÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó. ∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ù· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ÛÙÔ ¯·ÚÙ›. ∂ÈÛΤÙÔÓÙ·È ÙȘ Ì˘ÚÌËÁÎÔʈÏȤ˜ Î·È ÙȘ ÂfiÌÂÓ˜ ̤Ú˜. ∫¿ÓÔ˘Ó Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÙȘ ›‰È˜ ‰È·‰ÚÔ̤˜; ¶fiÛÔ ÌÂÁ¿Ï˜ ‰È·‰ÚÔ̤˜ οÓÔ˘Ó;

¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÚÔÛÂÎÙÈο Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ¶Ô‡ ¿ÓÂ; ¶fiÛÔ Ì·ÎÚÈ¿;

285


10

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∆Ô Î·ı¤Ó· ÌÂٷʤÚÂÈ ÌfiÓÔ ÙÔ˘ Ù· ÛfiÚÈ· Î·È Ù· ʇÏÏ· ‹ Ù· ÌÂٷʤÚÔ˘Ó fiÏÔÈ Ì·˙›; ™¤ÚÓÔ˘Ó ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ ÙÔ˘˜ ÙÚ›ÌÌ·Ù· ·fi „ˆÌ› ÁÈ· Ó· ‰Ô˘Ó ·Ó ı· Ù· ÎÔ˘‚·Ï‹ÛÔ˘Ó Î·È ·˘Ù¿. ¶fiÛË ÒÚ· οÓÔ˘Ó Ó· ¿Ó ÛÙË ÊˆÏÈ¿ ÙÔ˘˜; ªÂ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ‚ÈÓÙÂÔÛÎÔÔ‡Ó ÙȘ ‰È·‰ÚÔ̤˜. ™ÙËÓ Ù¿ÍË Ù· Í·Ó·‚ϤÔ˘Ó ÛÙÔ ‚›ÓÙÂÔ Î·È Û˘˙ËÙÔ‡Ó. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ó·˙ËÙ¿, ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô. ∫·Ù‚¿˙Ô˘Ó ÊˆÙÔÁڷʛ˜ (‚Ï. ÎÂÊ. 12). ∆Ș ÌÂÁÂı‡ÓÔ˘Ó, ÙȘ ÌÈÎÚ·›ÓÔ˘Ó Î·È ÙȘ ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó. ∑ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· Î·È ÙȘ ‰È·‰ÚÔ̤˜ ÙÔ˘˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ¯ÔÓÙÚÔ‡˜ Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜, ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· Ì Ï·ÛÙÂÏ›ÓË ‹ ÂÈÂṲ̂ÓÔ ¯·ÚÙ› (papier maché). ¢È·‚¿˙Ô˘Ó Î›ÌÂÓ· Ì ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. ¶ÏËÚÔÊÔÚÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· ÙË ˙ˆ‹ ÙˆÓ Ì˘ÚÌËÁÎÈÒÓ Î·È ÁÈ· Ù· ÂÏÒÚÈ· Ì¿ÙÈ· ÙÔ˘˜ Ô˘ ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó Ì ÔÏÏ¿ ÎÔÌÌ·Ù¿ÎÈ· ·fi Û·Ṳ̂ÓÔ Î·ıÚ¤ÊÙË. ª·ı·›ÓÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˜ ÎÔÈӈӛ˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÁÈ· ÙË ‚·Û›ÏÈÛÛ·, Ô˘ Â›Ó·È ÌËÙ¤Ú· fiÏˆÓ ÙˆÓ Ì˘ÚÌËÁÎÈÒÓ Ù˘ ›‰È·˜ ʈÏÈ¿˜. ºÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÈÛÙÔڛ˜ ÁÈ· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· Î·È ÙȘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó.

°ã º∞™∏ ¢È·‰Èηۛ˜ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ Î·È ·ÚÔ˘Û›·Û˘ ∆· ·È‰È¿ ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ·ÊËÁËıÔ‡Ó ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜. ∞ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ó· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ¤Ó· ‚È‚Ï›Ô Î·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ¤ÁÈÓ·Ó. ∞˘Ùfi ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ·Ó·‚ÈÒÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ÙȘ Â·ÓÂÍÂÙ¿ÛÔ˘Ó. ∂ÈϤÁÔ˘Ó ÙÔ Î·Ù·ÏÏËÏfiÙÂÚÔ ˘ÏÈÎfi ·fi ÙÔ ·Ú¯Â›Ô ÙÔ˘˜ (ʈÙÔÁڷʛ˜, ΛÌÂÓ· Ô˘ ÂÂÍÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó fiˆ˜ ÙÔ ÚÔÛ¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜, ÙÔ ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈÔ, ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙȘ Ôԛ˜ ÛηӿÚÔ˘Ó Î·È ÂÈÎfiÓ˜ Ô˘ ›¯·Ó ηÙ‚¿ÛÂÈ ·fi ÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô) Î·È ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· Û˘ÓÙ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ηٷÁÚ¿ÊÂÈ Î¿Ùˆ ·fi οı ÂÈÎfiÓ· Ù· Û¯fiÏÈ· Ô˘ ‰È·Ù˘ÒÓÔ˘Ó. ™ÙËÓ ÚÒÙË ÛÂÏ›‰· ÚÔÛı¤ÙÂÈ ˆ˜ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙȘ ‰ÈΤ˜ Ù˘ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÚÔ˜ ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜.

“TÔ ÎÔÚÈÙÛ¿ÎÈ”, ÁÚ¿ÊÂÈ Ë XÚ‡Û·, “ÎÔÈÙ¿ÂÈ Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· Î·È ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘˜ Ô˘ ÁÈ’ ·˘Ù¿ Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· Â›Ó·È ÙÔ ‚·Û›ÏÂÈÔ”.

286


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

10

∞Á·ËÙÔ› ÁÔÓ›˜ √È ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Î·È ÔÈ Î·Ù·Áڷʤ˜ ÛÙÔÓ Î‹Ô Â›Ó·È ÌÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Ô˘ ÍÂÎÈÓ¿ ·fi ÙÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ Ì‹Ó˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Î·È ·Ú¤ÛÂÈ Ôχ ÛÙ· ·È‰È¿. √ ΋Ô˜ ¿ÏψÛÙÂ, ÛÙ·ıÂÚfi ÛËÌÂ›Ô ·Ó·ÊÔÚ¿˜, ÚÔÛʤÚÂÙ·È ˆ˜ ‰›Ô ¤Ú¢ӷ˜ ÙˆÓ ·ÏÏ·ÁÒÓ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ÛÙË Ê‡ÛË Û‡Ìʈӷ Ì ÙȘ ηÈÚÈΤ˜ Û˘Óı‹Î˜ Î·È ÙȘ ÂÔ¯¤˜. ™ÙË ‰È¿ıÂÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ¿ÓÙ· ÙÔ ··Ú·›ÙËÙÔ ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙȘ ηٷÁڷʤ˜ ÙÔ˘˜ fiˆ˜ ›Ó·Î˜ (clipboards), Ì·Úη‰fiÚÔÈ, ¯·Û·fi¯·ÚÙÔ, ¯·ÚÙÈ¿ ∞4 Î.¿. ∞˘Ù‹ ÙËÓ ÂÔ¯‹ ÌÂÁ¿Ï˜ ·ÏÏ·Á¤˜ Û˘ÓÙÂÏÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔÓ Î‹Ô ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ Ì·˜. ∆· ‰¤ÓÙÚ· Ú·ÛÈÓ›˙Ô˘Ó, ÂÓÒ Ù· ÌÈÎÚÔÛÎÔÈο ¤ÓÙÔÌ· οÓÔ˘Ó ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹ ÙÔ˘˜. ∆· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ¤ÁÈÓ·Ó ÙÔ ·Á·Ë̤ÓÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ·Ú·Ù‹ÚËÛ˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ⁄ÛÙÂÚ· ·fi ÙËÓ Î·Ù·ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ fiÛˆÓ ÁÓÒÚÈ˙·Ó Î·È ÙˆÓ ÂÚˆÙËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ ¤ıÂÛ·Ó, ·ÔÊ·Û›Û·Ì ӷ οÓÔ˘Ì ÌÈ· ¤Ú¢ӷ Î·È Ó· Ì¿ıÔ˘Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Ú¿ÁÌ·Ù· ÁÈ’ ·˘Ù¿. ™Â fiÏË ÙËÓ ÔÚ›· ÙÔ˘ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ¤ÌÊ·ÛË ‰fiıËΠÛÙËÓ ·Ó·˙‹ÙËÛË ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ËÁ¤˜, ÛÙËÓ ·Ú·Ù‹ÚËÛË, ÙËÓ Î·Ù·ÁÚ·Ê‹, ÙËÓ ÂÈÓfiËÛË ÙÚfiˆÓ Â›Ï˘Û˘ ÙˆÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Ô˘ Ù¤ıËηÓ, ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ·È‰È¿ Î·È ÛÙo ‰È¿ÏÔÁÔ. ª¤Û· ·fi ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡¯ıËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿ Û˘˙‹ÙËÛ·Ó, ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏfiÁËÛ·Ó, ¤ıÂÛ·Ó ÂÚˆÙ‹Ì·Ù·, ·ÚÔ˘Û›·Û·Ó Î·È ·ÍÈÔÏfiÁËÛ·Ó ÂÚÁ·Û›Â˜ ÙÔ˘˜, ̤ÙÚËÛ·Ó ÔÛfiÙËÙ˜, ·ÊËÁ‹ıËÎ·Ó Î·È ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ·Ó ÈÛÙÔڛ˜, ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó Î·È ¤Î·Ó·Ó ÚˆÙfiÙ˘˜ ηٷÛ΢¤˜ Ì ‰È¿ÊÔÚ· ˘ÏÈο, ¤Ì·ı·Ó ÔÏÏ¿ ÁÈ· ÙÔ ÎÔÓÙÈÓfi ÙÔ˘˜ Ê˘ÛÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È ÙËÓ ÈÛÔÚÚÔ›· ÛÙË Ê‡ÛË. ÃÚËÛÈÌÔÔÈ‹Û·Ì Â›Û˘ ÙËÓ „ËÊȷ΋ οÌÂÚ· ÁÈ· Ó· ηٷÁÚ¿ÊÔ˘Ì ·˘Ù¿ Ô˘ ·Ú·ÙËÚÔ‡Û·Ó, ÙÔ ÌÈÎÚÔÛÎfiÈÔ ÁÈ· Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙȘ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ Î·È ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÁÈ· ÙË ÁÚ·Ê‹ ÎÂÈÌ¤ÓˆÓ Î·È ÁÈ· Ó· ÂÈÛÎÂÊÙԇ̠¯Ú‹ÛÈ̘ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜. ŒÓ· ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ˘ÏÈÎÔ‡ Ô˘ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒıËΠ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ËÁ¤˜, ηıÒ˜ Î·È ‰Â›ÁÌ· ÙˆÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÌÔÚ›Ù ӷ ‰Â›Ù Û ·˘Ùfi ÙÔ ‚È‚Ï›Ô Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó Ù· ›‰È· ÁÈ· ÂÛ¿˜. ¢È·‚¿ÛÙ ̷˙› Ì ÙÔ ·È‰› Û·˜ ·˘Ùfi ÙÔ ‚È‚Ï›Ô Î·È ˙ËÙ‹ÛÙ ÙÔ˘ Ó· Û·˜ ·ÊËÁËı› Î·È Ó· Û¯ÔÏÈ¿ÛÂÈ ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘.

287


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

O °ÈÒÚÁÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ ÔÏÏ¿ Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·. T· ›‰Â Ô˘ ÂÚ·ÙÔ‡Û·Ó ÛÙÔÓ Î‹Ô.

288


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 11 ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ›·-¤ÎÊÚ·ÛË: ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Î·È ÙË Ê·ÓÙ·Û›· √È Ù¤¯Ó˜ fiˆ˜ Ë ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, Ë ÁÏ˘ÙÈ΋, Ë ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ù¤¯ÓË, Ë Î›ÓËÛË Î·È Ë ÌÔ˘ÛÈ΋ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÚÔÛÂÏ·ÛÔ˘Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ·fi ÙËÓ Ôχ ÌÈÎÚ‹ ÙÔ˘˜ ËÏÈΛ·. ∏ Â·Ê‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ¤ÚÁ· Ù¤¯Ó˘ ÚÔÛʤÚÂÈ ÏÔ‡ÛÈ· ÂÚÂı›ÛÌ·Ù· ÁÈ· ÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· Ù˘ ·ÈÛıËÙÈ΋˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ‡˜ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó Ì›· ÚÔÛˆÈ΋ Û¯¤ÛË Ì ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌfi (µ·Ê¤·, 2002). ∏ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜-ηÏÏÈÙ¯ÓÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ·ÍÈÔÔ›ËÛË, ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÙfiÛÔ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ Ì·ıËÛȷ΋˜ ÙÔ˘˜ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ Î·È Ù˘ Û˘ÓÔÏÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘Í˘, ÛÙÔ ‚·ıÌfi Ô˘ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔ˘Ó: ✒ Ó· ‰ÈÂÁ›ÚÔ˘Ó Î·È Ó· ‰È·ÙËÚÔ‡Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ✒ Ó· ÚÔˆıÔ‡Ó ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ÂÚÂı›˙Ô˘Ó ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘˜, ✒ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÎÚÈÙÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ÈηÓfiÙËÙ·˜ Î·È Ù˘ ·Ó··Ú·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ÛΤ„˘, ✒ Ó· ÂÌÏÔ˘Ù›˙Ô˘Ó ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Î·È Ì¤Û· ÙË ÛΤ„Ë Î·È Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜, ✒ Ó· ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó ÙËÓ ·ÈÛıËÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ·ÓÙ›ÏË„Ë. ∫·Ù¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÛ·ı› Ó· «ÚÔÛʤÚÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÂÚÂı›ÛÌ·Ù· Ô˘ ÎÂÓÙÚ›˙Ô˘Ó ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘˜ Î·È ÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·, ÂÓÒ ·Ú¿ÏÏËÏ· ÙÔ˘˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ¿ÁÓˆÛÙ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È ÚˆÙfiÙ˘· ˘ÏÈο Ô˘ ÙÔ˘˜ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Ó¤Â˜ ÂÎÊÚ·ÛÙÈΤ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜» (µ·Ê¤·, 2002). √È Î·ÏÏÈÙ¯ÓÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ (ÂÈηÛÙÈΤ˜, ı·ÙÚÈΤ˜, ÌÔ˘ÛÈÎÔÎÈÓËÙÈΤ˜) ÂÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·È ÛÙ· Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ (‚Ï. ÎÂÊ. 7 Î·È 10) ‰È¢ڇÓÔÓÙ·˜ ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi Î·È Ù· ·È‰È¿, ·ÊÔ‡ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÛÙ· ÙÂÏÂ˘Ù·›· Ó· Â͈ÙÂÚÈ·ÛÔ˘Ó Ì ÔÈΛÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ‚ÈÒÌ·Ù· Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Ô˘ ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ‰‡ÛÎÔÏÔ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó Ì ÙÔ ÏfiÁÔ. ∫·È Ê˘ÛÈο ηٿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ ÙÔ˘˜ ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ‰È·ϤÎÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜. √ ¯ÔÚfi˜ Û˘Ó‰˘¿˙ÂÙ·È Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋, ÔÈ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ ΛÓËÛË Î·È Ì ÂÈηÛÙÈο ÛÙÔȯ›· Î.Ï. Ÿˆ˜ Î·È ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ ˘fiÏÔÈ˜ Ì·ıËÛȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ı¤ÙÂÈ ÛÙfi¯Ô˘˜ Î·È Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ› ۯ‰ȷÛÌÔ‡˜, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ¿ÓÙ· ÌÂÁ¿Ï· ÂÚÈıÒÚÈ· ÁÈ· ÙËÓ ÂχıÂÚË ÚÔÛˆÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ÁÈ· ·Ó·ÚÔÛ·ÚÌÔÁ¤˜, Ô˘ Ë ›‰È· ı· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÂÈ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ˘fi„Ë ÙȘ ·ÓÙȉڿÛÂȘ ÙÔ˘˜.

289


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11.1 ∏ ∂π∫∞™∆π∫∏ ∂∫ºƒ∞™∏ Ÿˆ˜ Ê¿ÓËΠ۠fiÏ· Ù· ÎÂÊ¿Ï·È· Ô˘ ÚÔËÁ‹ıËηÓ, ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ Î·È Ë ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Î·Ù’ ÂÍÔ¯‹Ó Ù· ̤۷ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ù· ·È‰È¿ ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜, ÙȘ ÛΤ„ÂȘ, Ù· ‚ÈÒÌ·Ù· Î·È Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜. ∏ ÂÈηÛÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË, ηıÒ˜ Î·È Ë ¤ÎÊÚ·ÛË Ì¤Ûˆ ¿ÏÏˆÓ ÌÔÚÊÒÓ Ù¤¯Ó˘ (ΛÓËÛË, ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË), ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ÂÈÎÔÈÓˆÓ‹ÛÔ˘Ó ·ÌÂÛfiÙÂÚ· Î·È ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙÂÚ· ·’ fi,ÙÈ Ì ÙÔ ÏfiÁÔ. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÈηÛÙÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÂӉȷʤÚÔÓ Ô˘ ÂȉÂÈÎÓ‡Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÁÈ· Ù· ˘ÏÈο (Terrieux et al., 1996). ∆Ô˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· Ù· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó, Ó· Ù· ·ÁÁ›˙Ô˘Ó Î·È Ó· Ù· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó Î·È ¯·›ÚÔÓÙ·È Ó· ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜. ∞ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙË ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË Î·ı·˘Ù‹, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ù· ··Û¯ÔÏ› Ì ÙÈ ı· ÌÔÈ¿˙ÂÈ ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ÂÈηÛÙÈ΋˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó. Œ¯ÔÓÙ·˜ Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È Ì ̷Úη‰fiÚÔ˘˜, ͢ÏÔÌÔÁȤ˜, ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜, ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜, Ï·ÛÙÂÏ›ÓË, ËÏfi Î·È ˘ÏÈο ÁÈ· ÎÔÏÏ¿˙ Î·È Î·Ù·Û΢¤˜, Ù· ·È‰È¿ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜, ηÏÏÈÂÚÁÒÓÙ·˜ ÙËÓ Â˘Ê˘˝·, ÙËÓ ÂÊ¢ÚÂÙÈÎfiÙËÙ· Î·È ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙÔ˘˜ (Prendice et al, 2003). ¢ÔÎÈÌ¿˙ÔÓÙ·˜ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Ù· ·Ú·¿Óˆ ˘ÏÈο, Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ‚ÈÒÓÔ˘Ó ·ÈÛıËÙËÚȷΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ·ÈÛıËÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘ÍË (Dodge & Colker, 1998), ·ÏÏ¿ Î·È ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ù· ‚ÈÒÌ·Ù· Î·È Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003). ¶·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ ÚÔÛÂÎÙÈο ÙȘ ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È Û˘˙ËÙÒÓÙ·˜ Ì·˙› ÙÔ˘˜ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ηٷÓÔ‹ÛÂÈ ÔÏÏ¿ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó ÙfiÛÔ ÙÔ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ÎfiÛÌÔ, fiÛÔ Î·È ÙȘ ȉ¤Â˜ Î·È ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ ÁÈ· Ú¿ÁÌ·Ù· Î·È Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ. ∞·Ú·›ÙËÙË ÚÔ¸fiıÂÛË ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÊ¢ÚÂÙÈÎfiÙËÙ·˜ Î·È Ù˘ Ê·ÓÙ·Û›·˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÙËÓ ¿ÓıËÛË Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Â›Ó·È Ë ÂÓÂÚÁfi˜ ÙÔ˘˜ ÂÌÏÔ΋ Û ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ˆ˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÚˆÙfiÙ˘˜ ·Ú·ÁˆÁ¤˜ (Prendice et al., 2003). Œ¯ÔÓÙ·˜ Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· οÓÔ˘Ó ‰ÔÎÈ̤˜ Î·È ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌÔ‡˜ Ì ¯ÚÒÌ·Ù·, Û¯‹Ì·Ù· Î·È fiÁÎÔ˘˜, Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÚfiÛıÂÙ˜ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ÚÔԉ¢ÙÈο ÙËÓ ·Ó··Ú·ÛÙ·ÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ÛΤ„Ë Î·È Ó· ÂÍÂÏ›ÛÛÔ˘Ó Ì ÙÔ ¯ÚfiÓÔ ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Û˘Ì‚ÔÏÈÛÌÔ‡, ηٷÎÙÒÓÙ·˜ Ì ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÂÊfi‰È· Ô˘ ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË, ÙËÓ ÂÚÌËÓ›·, ·ÏÏ¿ Î·È ÙËÓ ·fiÏ·˘ÛË ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ Ô˘ Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÂÈ. º˘ÛÈο, ‚·ÛÈÎfi˜ ÛÙfi¯Ô˜ Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Â›Ó·È Î˘Ú›ˆ˜ Ë ‰È·‰Èηۛ· Î·È fi¯È ÙÔ ·ÈÛıËÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. ŸÏ· Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÎÊÚ·ÛÙÔ‡Ó Î·È Ó· ÂÈÎÔÈÓˆÓ‹ÛÔ˘Ó ÂÈηÛÙÈο. ™ÙËÓ ·Ú¯‹ Ù· Û¯¤‰È¿ ÙÔ˘˜ Â›Ó·È ÚˆÙfiÏÂÈ·, ÂÍÂÏ›ÛÛÔÓÙ·È fï˜ ηıÒ˜ ¤¯Ô˘Ó Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Î·È Î·ıÒ˜ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ù¯ÓÈΤ˜, ÂÍÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ ÂÚÁ·Ï›· Î·È ˘ÏÈο. ∆Ô Î·Ïfi ·ÈÛıËÙÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÚÔ·ÙÂÈ fiÙ·Ó ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÚÔÛÂÏÎ‡Ô˘Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ∞fi Ù· ·Ú¯Èο, ÚˆÙfiÏÂÈ· Û¯¤‰È· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ‰›ÓÔÓÙ·È Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· ·Û¯ÔÏËıÔ‡Ó Ì ÏÔ‡ÛÈ· Î·È Î·Ù¿ÏÏËÏ· ˘ÏÈο.

290


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

∞Ó·ÁÓˆÚ›˙ÔÓÙ·È Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ· Û¯‹Ì·Ù·, ·ÏÏ¿ Ë ˙ˆÁÚ·ÊÈ¿ ‰ÂÓ ·›ÚÓÂÈ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÌÔÚÊ‹.

∫·ıÒ˜ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔÓÙ·È Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÂÚÁ·Ï›·, Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È ˘ÏÈο, Ù· Û¯¤‰È¿ ÙÔ˘˜ ÂÍÂÏ›ÛÛÔÓÙ·È. ™ÙËÓ ÚÔÎÂÈ̤ÓË ÂÚ›ÙˆÛË ¤Î·Ó·Ó ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ Ì ̛· ÎÏÂÈÛÙ‹ ÁÚ·ÌÌ‹. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·Ú·ÙËÚÔ‡Û Ì ÙÈ ÌÔÈ¿˙ÂÈ ·˘Ùfi Ô˘ Û¯ËÌ·Ù›ÛÙËÎÂ Î·È ÙÔ˘ ÚfiÛıÂÙ·Ó ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÛÙÔȯ›· Î·È ÛÙÔȯ›· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Ô˘ ı· ÙÔ˘˜ Â¤ÙÚÂ·Ó Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó Î·È ÛÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ ÙÈ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔ Û¯¤‰Èfi ÙÔ˘˜. H E‡· ¤Î·Ó ÌÈ· ÁÔÚÁfiÓ· ÙÚ·ÁÔ˘‰›ÛÙÚÈ·.

291


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

TÈ ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜ ηÏÏÈÙ¯ÓÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ∏ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ʇÏÏ· ÂÚÁ·Û›·˜ ‹ ‚È‚Ï›· Ô˘ ÂÚȤ¯Ô˘Ó ÌÔÙ›‚· Î·È ÂÚÈÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÂÈÎfiÓˆÓ, Ù· ÔÔ›· ηÏÔ‡ÓÙ·È ·Ï¿ Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÔ˘Ó, Ë ·ÓÙÈÁÚ·Ê‹ ÚÔۯ‰ȷÛÌ¤ÓˆÓ ÌÔÙ›‚ˆÓ, Ë ¤ÓˆÛË ÙÂÏÂÈÒÓ Ì ÁÚ·Ì̤˜ ÒÛÙ ӷ Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·È ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È Ë Î·Ù·Û΢‹ ÔÌÔÈfiÌÔÚÊˆÓ ¯ÂÈÚÔÙ¯ÓÈÒÓ, Ô˘ ‚·Û›˙ÔÓÙ·È Û ¤ÙÔÈÌ· ÚÔۯ‰ȷṲ̂ӷ Û¯‹Ì·Ù· ‰ÂÓ Û˘ÓÈÛÙÔ‡Ó ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ‰ÂÓ ÚÔ¿ÁÔ˘Ó ÙË ÛΤ„Ë Î·È ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ‰ÂÓ ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ·˘ÙÔÂÔ›ıËÛ˘ Î·È Ù˘ ·˘ÙÔÂÎÙ›ÌËÛ‹˜ ÙÔ˘˜. ∞ÓÙ›ıÂÙ·, Ù· ˆıÔ‡Ó Û Ì˯·ÓÈÛÙÈÎÔ‡ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÂÓ¤ÚÁÂȘ ÔÈ Ôԛ˜ ηٷÛÙ¤ÏÏÔ˘Ó Î¿ı ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ‰È¿ıÂÛË, Î·È ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÌÂÈÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ·˘ÙÔÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘˜, ÁÈ·Ù›, ηıÒ˜ ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ Ô‰ËÁ›Â˜, Ô˘ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÙȘ ·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó fiÏÔÈ, Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ÁÈ· οÔÈÔ ÏfiÁÔ ‰ÂÓ ı· Ù· ηٷʤÚÔ˘Ó Û˘¯Ó¿ ·Ôı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È.

Schirrmacher, 1998, ÛÛ. 22-25

Ÿˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙ· ÎÂÊ¿Ï·È· Ô˘ ÚÔËÁ‹ıËÎ·Ó (‚Ï. ΢ڛˆ˜ ÎÂÊ. 8, 9 Î·È 10) ·ÏÏ¿ Î·È Û ·˘Ù¿ Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó, Ë ÂÓ·Û¯fiÏËÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ٷ ÂÈηÛÙÈο ÙÔ‡˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜, Ó· ÁÂÓÓÔ‡Ó È‰¤Â˜ Î·È Ó· ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔ˘Ó ÌÔÚÊ‹, Ó· ‰ÔÌÔ‡Ó Î·È Ó· ·Ó·‰ÔÌÔ‡Ó ÓÔ‹Ì·Ù· Î·È Ó· ÂÌÏÔ˘Ù›˙Ô˘Ó Ù· ÂÎÊÚ·ÛÙÈο ÙÔ˘˜ ̤۷, ·ÓÙ·ÔÎÚÈÓfiÌÂÓ· Û ÚÔÎÏ‹ÛÂȘ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈο Ì·ıËÛȷο ·ÓÙÈΛÌÂÓ· (Prendice et al., 2003). ∫·ıÒ˜ Ë Ù¤¯ÓË Â›Ó·È ¿ÏÏÔ˜ ¤Ó·˜ ÙÚfiÔ˜ ·Ó··Ú¿ÛÙ·Û˘, fiˆ˜ Ë ÁÚ·Ê‹ ‹ ÔÈ Î·Ù·Û΢¤˜ Ì ÙÔ ÔÈÎÔ‰ÔÌÈÎfi ˘ÏÈÎfi, ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘Ó‰ÂıÔ‡Ó Ì fiϘ ÙȘ ÂÚÈÔ¯¤˜ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÛÔ˘‰ÒÓ (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003). ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜ Ë ÂÈηÛÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË ÌÔÚ› Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ¤Ó· ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÈηÓÔÔÈËÙÈÎfi ̤ÛÔ ÂÍÂÚ‡ÓËÛ˘ Î·È ·Ó··Ú¿ÛÙ·Û˘ ÛËÌ·ÓÙÈÎÒÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ÂÓfi˜ ı¤Ì·ÙÔ˜ ÌÂϤÙ˘. √È ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙÔ˘˜ ÌÂٷʤÚÔ˘Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·. ∏ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋ ̤۷ ·fi ÙËÓ ·Ú·Ù‹ÚËÛË ··ÈÙ› ·fi Ù· ·È‰È¿ Ó· ÎÔÈÙ¿˙Ô˘Ó Ì ÚÔÛÔ¯‹ Î·È Ó· οÓÔ˘Ó Û˘¯ÓÔ‡˜ ÂϤÁ¯Ô˘˜ ÙˆÓ Ê·ÈÓÔÌ¤ÓˆÓ Ô˘ ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó. ªÂ ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÏÂÙÔÌÂÚ›˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ·, ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ Î·È ÁÈ· ÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÙˆÓ ÌÂÚÒÓ Ì ÙÔ fiÏÔ (Katz & Chard, 2004). ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ‹ Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó Ì ÂÈÂṲ̂ÓÔ ¯·ÚÙ› (papier maché), Ì Ï·ÛÙÂÏ›ÓË ‹ Ì ËÏfi Ù· ˙Ò· ‹ Ù· Ê˘Ù¿ Ô˘ ÌÂϤÙËÛ·Ó ÛÙË ÌÂϤÙË ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜, Ó· ·ÂÈÎÔÓ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÔÛfiÙËÙ˜ Ô˘ ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ˘ÔÏÔÁ›ÛÔ˘Ó ÛÙ· Ì·ıËÌ·ÙÈο, Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ ÁÈ· Ù· ‚È‚Ï›· Ô˘ ¤ÁÚ·„·Ó, Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÊÈÏÔÙ¯ӋÛÔ˘Ó ·È¯Ó›‰È· Ô˘ Â͢ËÚÂÙÔ‡Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ ‰ÂÍÈÔًوÓ. ∂›Û˘ Ù· Û¯¤‰È· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ·ÔηχÙÔ˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ Ò˜ Ù· ›‰È· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿ÙˆÓ (Katz & Chard, 2004). ∂›Û˘, ·ÓÙ›ÛÙÚÔÊ·, ηıÒ˜ ÂÌϤÎÔÓÙ·È Û ηÏÏÈÙ¯ÓÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ¤¯Ô˘Ó ¢ηÈڛ˜ Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ÁÓÒÛÂȘ, ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì fiϘ ÙȘ Ì·ıËÛȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜: ✒ ¢ÈÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ Ù· ˘ÏÈο ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›·, Ì ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, Ó· οÓÔ˘Ó ‰È·ÈÛÙÒÛÂȘ ÁÈ· ÙȘ ȉÈfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘: ·Ó·ÌÂÈÁÓ‡ÔÓÙ·È ‹ ‰ÂÓ ·Ó·ÌÂÈÁÓ‡ÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜, ‰È·Ï‡ÔÓÙ·È ‹ ÛÙÂÚÂÔÔÈÔ‡ÓÙ·È, Â›Ó·È Ì·Ï·Î¿ ‹ ÛÎÏËÚ¿, Îfi‚ÔÓÙ·È Â‡ÎÔÏ·, ‰‡ÛÎÔÏ· ‹ ηıfiÏÔ˘ Î.Ï.

292


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

✒ ÀÔÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ Î·È ‚¿˙ÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Ù›ÙÏÔ˘˜ Î·È ÏÂ˙¿ÓÙ˜ ÂÌϤÎÔÓÙ·È Û ‰È·‰Èηۛ˜ ÁÚ·Ê‹˜. ✒ ÃÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ‡Ï·ÛÙ· ˘ÏÈο, fiˆ˜ Ï·ÛÙÂÏ›ÓË, ˙˘Ì¿ÚÈ, ËÏfi Î.¿., ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Û¯ËÌ¿ÙˆÓ Î·È ÌÂÁÂıÒÓ Î·È, Ì ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó ÚÔ˜ ÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ù˘ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ Ì·ıËÌ·ÙÈÎÒÓ ÂÓÓÔÈÒÓ fiˆ˜ Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË Ù˘ ÔÛfiÙËÙ·˜ (.¯. Ì ÙËÓ ›‰È· ÔÛfiÙËÙ· Ï·ÛÙÂÏ›Ó˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó Ì›· ÌÂÁ¿ÏË Ì¿Ï· ‹ ÔÏϤ˜ ÌÈÎÚ¤˜). ✒ ∫·ıÒ˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ÂÚÁ¿ÛÙËηÓ, Ó· ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó Ù· ˘ÏÈο Î·È ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó Î·È Ó· ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁÔ‡Ó ÁÈ· ÙȘ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘˜, ÂÓÈÛ¯‡ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ÚÔÊÔÚÈÎfi ÙÔ˘˜ ÏfiÁÔ.

™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ÁÈ· ÙÔ ·ÓıÚÒÈÓÔ ÛÒÌ·, Ù· ·È‰È¿ ¤Î·Ó·Ó ÙÔ ¤Ó· ÙÔ ÂÚ›ÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ ¿ÏÏÔ˘. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÛÙÔ Î¿ı ÂÚ›ÁÚ·ÌÌ· ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó ÎÂÊ¿ÏÈ, ¯¤ÚÈ· Î·È fi‰È·, ¤ÊÙÈ·Í·Ó Ì·ÏÏÈ¿, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ Ì·ÏÏ› ÏÂ̷͛ÙÔ˜ Î·È ÙÔ ¤ÓÙ˘Û·Ó Î¿ÓÔÓÙ·˜ ÎÔÏÏ¿˙ ·fi ˘Ê¿ÛÌ·Ù· Î·È ¯·ÚÙÈ¿.

ªÂÙ¿ Ì›ÏËÛ·Ó ÁÈ· Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ̤ÚË ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÈÓÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ Î·È Ù· ÛËÌ›ˆÛ·Ó ¿Óˆ ÛÙÔ Û¯¤‰Èfi ÙÔ˘˜. √ ηı¤Ó·˜ ¤ÁÚ·Ê fiˆ˜ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÁÚ¿„ÂÈ. ŒÁÚ·„·Ó «ÎÂÊ¿ÏÈ», «Ï·ÈÌfi˜», «¯¤ÚÈ», fiˆ˜ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Ù· ÁÚ¿„Ô˘Ó (‚Ï. ÎÂÊ. 8).

293


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∂ȉÂÈÎÓ‡Ô˘Ó Ù· ¤ÚÁ· Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó Û ¯·ÚÙ› Ô˘ ·Ó·Î‡ÎÏˆÛ·Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË1

∏ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ·È‰ÈÎÔ‡ ۯ‰›Ô˘ Œ¯ÔÓÙ·˜ Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ ÂÈηÛÙÈ΋˜ ÂÓ·Û¯fiÏËÛ˘ Ù· ·È‰È¿ ÂÍÂÏ›ÛÛÔ˘Ó ÚÔԉ¢ÙÈο ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙÔ Ò˜ Ó· ÎÚ·ÙÔ‡Ó Î·È Ó· ¯ÂÈÚ›˙ÔÓÙ·È ÌÔχ‚È·, Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜ Î·È ÈӤϷ Î·È Ò˜ Ó· ·Ó··ÚÈÛÙÔ‡Ó È‰¤Â˜ Î·È ·ÓÙÈΛÌÂÓ·. ªÂÏÂÙËÙ¤˜ ‰È·ÈÛÙÒÓÔ˘Ó fiÙÈ ‰È·Ó‡Ô˘Ó ÙÚ›·-Ù¤ÛÛÂÚ· ‚·ÛÈο ÛÙ¿‰È· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·˘Ù‹˜ ÙÔ˘˜ Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘. 1. ¶ÚÒÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ: ∆· ÌÔ˘Ù˙Ô˘ÚÒÌ·Ù·. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÁÚ·Ì̤˜ ¯ˆÚ›˜ ¤ÏÂÁ¯Ô Î·È ¯ˆÚ›˜ η̛· ‰È¿Ù·ÍË. 2. ¢Â‡ÙÂÚÔ ÛÙ¿‰ÈÔ: ∂ϤÁ¯Ô˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘˜ Î·È Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÙÔ‡Ó Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ· ÌÔÙ›‚· Î·È Û¯‹Ì·Ù· ÛÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ¿ ÙÔ˘˜, ¯ˆÚ›˜ fï˜ ·˘Ù‹ Ó· ·›ÚÓÂÈ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÌÔÚÊ‹. 3. ∆Ú›ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ: √ÓÔÌ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó, Ë ÔÔ›· fï˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÈÌË ·fi ¿ÏÏÔ˘˜. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ Î·È Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿ ‰ÂÓ ÍÂÎÈÓÔ‡Ó Ì ۷ʋ ÚfiıÂÛË Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Î¿ÙÈ, ·ÏÏ¿ ·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ¯ˆÚ›˜ Ó· ¤¯Ô˘Ó οÙÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Î·Ù¿ ÓÔ˘ Î·È ‡ÛÙÂÚ· ϤÓ fiÙÈ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó ·˘Ùfi Ô˘ ÙÔ˘˜ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÙÔ˘˜ ı˘Ì›˙ÂÈ ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. 4. ∆¤Ù·ÚÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ: ∞Ó·ÎÔÈÓÒÓÔ˘Ó ÙÈ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Î·È ÙÔ ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔ˘Ó Ì ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ. ™ÙÔ Û¯¤‰Èfi ÙÔ˘˜ ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÁÚ·Ì̤˜ Ô˘ ˘Ô‰ËÏÒÓÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈο Â›‰· ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ (.¯. Ô˘Ú·Ófi˜, ÁË), ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ÚÔÔÙÈ΋ Î·È Ù‹ÚËÛË ÙˆÓ ·Ó·ÏÔÁÈÒÓ Î·È ˘¿Ú¯ÂÈ ‰È·Ê¿ÓÂÈ· (.¯. ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Û›ÙÈ· ̤۷ ÛÙ· ÔÔ›· Ê·›ÓÔÓÙ·È Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ô˘ ˘¿Ú¯Ô˘Ó, ı¿Ï·ÛÛ· Ô˘ ̤۷ Ê·›ÓÔÓÙ·È Ù· „¿ÚÈ· Î.Ï.). ∫·ıÒ˜ οı ·È‰› ¤¯ÂÈ ÙÔ˘˜ ÚÔÛˆÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘ Ú˘ıÌÔ‡˜ ·Ó¿Ù˘Í˘, ‰ÂÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÚÔÛ‰ÈÔÚÈṲ̂ÓÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜ ηٿ ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÂÚÓÔ‡Ó ·fi ÙÔ ¤Ó· ÛÙ¿‰ÈÔ ÛÙÔ ¿ÏÏÔ. °‡Úˆ ÛÙ· ¤ÓÙ ÙÔ˘˜ ¯ÚfiÓÈ· ¤¯ÂÈ ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿ ÊÙ¿ÓÔ˘Ó ÛÙÔ Ù¤Ù·ÚÙÔ ÛÙ¿‰ÈÔ. ªÂ ÙËÓ ÂÌÂÈÚ›·, ÙËÓ ˆÚ›Ì·ÓÛË Î·È ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË, Ù· ·È‰È¿ ·Ú¯›˙Ô˘Ó Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Û˘Ì‚·ÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È Ó· ÌÈÌÔ‡ÓÙ·È ÚfiÙ˘·.

Matil & Marzan, 1981Ø ÛÛ. 5-6. ∫¿ÓÈÛÙÚ·, 1991, Û. 18Ø Dodge & Colker, 1998, ÛÛ. 177-179

1. ªÂ ÙËÓ ÂÓı¿ÚÚ˘ÓÛË Î·È ÙËÓ Î·ıÔ‰‹ÁËÛË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ÌÔ‡ÏÈ·Û·Ó ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ Î·È ÙȘ ˙‡ÌˆÛ·Ó, ÒÛÔ˘ ¤ÁÈÓ·Ó ÌÈ· Ì¿˙·. ∆Ș ¤‚·Ï·Ó ÛÙÔ ÌϤÓÙÂÚ, ÚfiÛıÂÛ·Ó Ï›ÁÔ ÓÂÚfi ·ÎfiÌË Î·È ·ÙÏ·ÎfiÏ. ÕÏÂÈ„·Ó ¤Ó· ʇÏÏÔ ÂÊËÌÂÚ›‰·˜ Ì ‚·˙ÂÏ›ÓË Î·È ÙÔÔı¤ÙËÛ·Ó Â¿Óˆ ÙÔÓ ÔÏÙfi ÙÔ˘˜. ∆ÔÓ ¿ÏˆÛ·Ó Î·Ï¿ ÒÛÔ˘ Ó· Á›ÓÂÈ Ë ÛÙÚÒÛË fiÛÔ ÈÔ ÏÂÙ‹ ÌÔÚÔ‡Û·Ó. ŸÙ·Ó ÛÙ¤ÁÓˆÛÂ, ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ·Ó Â¿Óˆ.

294


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÀÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·ÈÛıËÙÈ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ· Î·È ÙËÓ ÂÈηÛÙÈ΋ Ì¿ıËÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, Ì ηٿÏÏËϘ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ, ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó Î·È Ó· ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó Î·È ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÈ ¤Ó· ¶Èı·Ó¤˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Î·È Û¯fiÏÈ· ÛÙ· Ï·›ÛÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ¢ÓÔ› ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ·È‰È¿ ÂÓfi˜ «ÔÙÈÎÔ‡ ÏÂÍÈÏÔÁ›Ô˘»2 (Prendice et al., – ªÔ˘ ·Ú¤ÛÂÈ Ôχ ÙÔ ÎÔÏÏ¿˙ Û·˜. ∆È ¿ÏÏÔ ÛΤÊÙÂÛÙ fiÙÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ÚÔÛı¤2003) Î·È ÙËÓ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈ΋ ·ÍÈÔÔ›ËÛ‹ ÛÂÙÂ; ÙÔ˘ Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ – ∞˜ ÛÎÂÊÙԇ̠Ò˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û˜ Ó· Î·È ÁÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÛÎÔÔ‡˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂȘ Ì›· Á¿Ù·. ∞fi Ô‡ ÓÔÌ›˙ÂȘ fiÙÈ Î·Ù‡ı˘ÓÛË, ÂÎÙfi˜ ÙÔ˘ fiÙÈ ÂÍÔÏ›˙ÂÈ ÙË ı· ÌÔÚÔ‡Û˜ Ó· ÍÂÎÈÓ‹ÛÂȘ; ÁˆÓÈ¿ ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ Ì ÏÔ‡ÛÈÔ ÂÈÎÔÓÈÎfi – ∆È ÓÔÌ›˙ÂȘ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚Â› ·Ó ‚˘ı›ÛÂȘ ·˘Ùfi ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ Ì ÙËÓ ÎfiÎÎÈÓË ˘ÏÈÎfi (‚Ï. ÎÂÊ. 5), ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ Î·È Ú·ÌÔÁÈ¿ ̤۷ ÛÙÔ ÔÙ‹ÚÈ Ì ÙËÓ Î›ÙÚÈÓË; ÁÌ·ÙÔÔÈ› ÂÈÛΤ„ÂȘ Û ÂÎı¤ÛÂȘ, ÌÔ˘– ¶ÔÈ·ÓÔ‡ Ë ˙ˆÁÚ·ÊÈ¿ ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ı· Û›·, ·Ú¯·ÈÔÏÔÁÈÎÔ‡˜ ¯ÒÚÔ˘˜ Î·È ÌÔ˘Û›· ÛÙÂÁÓÒÛÂÈ ÚÒÙË, Ù˘ ∂Ó‹Ù Ô˘ ¤‚·„ Ì Ϸ˚΋˜ Ù¤¯Ó˘, ÈÓ·ÎÔı‹Î˜ Î·È Î·ÏÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ ‹ ÙÔ˘ °ÈÒÚÁÔ˘ Ô˘ ¤‚·„ Ì ÏÈÙ¯ÓÈο ÂÚÁ·ÛÙ‹ÚÈ·, fiÔ˘ Ù· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜; ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ‰Ô˘Ó Î·È Ó· Û¯ÔÏÈ¿ÛÔ˘Ó – ¶Ò˜ ÙÔ ¤ÊÙȷ͘ ·˘Ùfi ÙÔ Î·ÈÓÔ‡ÚÁÈÔ ¯ÚÒÌ·; ∂›Ó·È Ôχ fiÌÔÚÊÔ! ¤ÚÁ· ÂÒÓ˘ÌˆÓ Î·È Ï·˚ÎÒÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÒÓ. – ŒÊÙȷ͘ ÔÏϤ˜ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ Û‹ÌÂÚ·. ¶ÔÈ· ∂›Û˘ ηÏ› ηÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÚÔÙ›ÓÂȘ Ó· ÎÚÂÌ¿ÛÔ˘Ì ÛÙÔÓ ÙÔ›¯Ô; ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÁÈ· Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó ÙË – À¿Ú¯Ô˘Ó ÔÏÏ¿ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο Û¯‹Ì·Ù· Û’ ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ÙÔ˘˜ ÛÙ· ·È‰È¿, Ù· ÔÔ›· ÌÔÚÔ‡Ó ·˘Ùfi ÙÔ Û¯¤‰ÈÔ! ¶ÔÈÔ˜ ÌÔÚ› Ó· Ù· Ó· ÙÔ˘˜ οÓÔ˘Ó ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ. ∂ȉÈÒÎÂÙ·È ·fi ÌÂÙÚ‹ÛÂÈ; – ¢È¿ÏÂ͘ Ôχ ˙ÂÛÙ¿ ¯ÚÒÌ·Ù·! ªÔ˘ ·Ú¤ÛÂÈ Î¿ı Â›ÛÎÂ„Ë Ù· ·È‰È¿ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙÔ Ôχ Ô ÌÂÁ¿ÏÔ˜ ΛÙÚÈÓÔ˜ ‹ÏÈÔ˜. º·›ÓÂÙ·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ‰˘Ó·Ùfi fiÊÂÏÔ˜. ŒÙÛÈ ÔÈ ÂÈÔχ Ï·ÌÂÚfi˜! ÛΤ„ÂȘ ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·È Î·È, ηٿ ÙËÓ ÚÔ– ¢Ô˘Ï¤„·Ù Ôχ Ì ÙÔÓ ËÏfi! £¤ÏÂÙ ӷ ÂÙÔÈÌ·Û›·, ‰›ÓÔÓÙ·È Â˘Î·Èڛ˜ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· Ì·˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÂÙ ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÙȘ ÚԂϤ„ÂȘ Î·È ÙȘ ÚÔÛ‰Ô˘ Ô˘ ÊÙÈ¿Í·ÙÂ; – ∆È ‰Â›¯ÓÂÈ Ë ÌÔÚÊ‹ Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ˜; ÙÔ˘˜. ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ Â›Û΄˘ ÛÙÔÓ – ¶ÔÈÔ ·fi Ù· ¤ÚÁ· Ô˘ ¤ÊÙȷ͘ Û‹ÌÂÚ· ÛÔ˘ ÔÔÈÔ‰‹ÔÙ ¯ÒÚÔ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ÚˆÙ‹·Ú¤ÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ; ÛÔ˘Ó, Ó· ·ÁÁ›ÍÔ˘Ó, Ó· Ì˘Ú›ÛÔ˘Ó, ·ÍÈÔÔÈ– ¶Ò˜ ÙÔ ¤ÊÙȷ͘ ·˘Ùfi ÙÔ ¯ÚÒÌ·; ÒÓÙ·˜ ÙÔ Ì˘·Ïfi Î·È ÙȘ ·ÈÛı‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜. – ∏ ı¿Ï·ÛÛ· ‰Â›¯ÓÂÈ Û· Ó· ÎÈÓÂ›Ù·È Ì ÙÔ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙfi ¯·ÚÙÔÌ¿ÓÙÈÏÔ Ô˘ Ù˘ ¤‚·Ï˜. ªÂÙ¿ ÙËÓ Â›ÛÎÂ„Ë ÚÔÙÚ¤ÔÓÙ·È Ó· – ∆È ÛÔ˘ ¿ÚÂÛ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Î·ıÒ˜ ¤ÊÙÈ·¯Ó˜ ·ÔÙ˘ÒÛÔ˘Ó Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ·˘Ùfi ÙÔ ¤ÚÁÔ; ÂÈηÛÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ fiÛ· ›‰·Ó Î·È ¤Ì·ı·Ó, ÂÈϤÁÔÓÙ·˜ Ù· ηٿÏÏËÏ· ˘ÏÈο ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Î·ıÂÙ› (.¯. ∆È ¯ÚÒÌ· Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÙË ı¿Ï·ÛÛ·; ∆È ¿ÏÏ· ˘ÏÈο Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÙË ‰Â›ÍÔ˘Ó ÙÚÈ΢ÌÈṲ̂ÓË Î·È ·ÊÚÈṲ̂ÓË; ¶Ò˜ Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ¤Ó· ÙÚ¤ÓÔ; ¶Ò˜ Ó· ÂÓÒÛÔ˘Ó Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ‚·ÁfiÓÈ·;).

2. ¡· ÚÔÛÂÁÁ›ÛÔ˘Ó ‰ËÏ·‰‹ ¤ÓÓÔȘ fiˆ˜ ¯ÚÒÌ·, Û¯‹Ì·, ÁÚ·ÌÌ‹, ÌÔÙ›‚Ô, ˘Ê‹, ÌÔÚÊ‹, Î·È Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙȘ ¯ÂÈÚÈÛÙÔ‡Ó ÂÈηÛÙÈο.

295


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¶ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ Â›ÛÎÂ„Ë – ∂›·Ì fiÙÈ ÛÙÔ §·ÔÁÚ·ÊÈÎfi ªÔ˘ÛÂ›Ô ı· ¿Ì ӷ ‰Ô‡Ì ٷ Ú¿ÁÌ·Ù· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ Ù· ·ÏÈ¿ ¯ÚfiÓÈ·. ∆È Ú¿ÁÌ·Ù· Ê·ÓÙ¿˙ÂÛÙ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ‰Ô‡ÌÂ; – √ ˙ˆÔÏÔÁÈÎfi˜ ΋Ô˜ Ô˘ ı· ÂÈÛÎÂÊÙԇ̠¤¯ÂÈ ÔÏÏ¿ ˙Ò· Ô˘ ηÓÔÓÈο ˙Ô˘Ó ÛÙË ˙Ô‡ÁÎÏ·. ¶ÔÈ· ˙Ò· Ù˘ ˙Ô‡ÁÎÏ·˜ ·fi ·˘Ù¿ Ô˘ ÁÓˆÚ›˙ÂÙ ı· ı¤Ï·Ù ӷ Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘ÌÂ;

º˘ÛÈο Ë ÁÏÒÛÛ·, fiˆ˜ Î·È Û οı ¿ÏÏË ÂÚ›ÙˆÛË (‚Ï. ÎÂÊ. 8, 9 Î·È 10), ‰È·‰Ú·Ì·Ù›˙ÂÈ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ Î·È ÛÙË ‰È‰·Ûηϛ· Î·È ÙË Ì¿ıËÛË Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙȘ ηϤ˜ Ù¤¯Ó˜. ª¤Ûˆ Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙȘ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙÔ˘ ÏÂÍÈÏÔÁ›Ô˘ Ô˘ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Û ·ÚÔÌÔÈÒÛÂȘ, ÌÂÙ·ÊÔÚ¤˜ Î·È ·Ó·ÏÔÁ›Â˜ (Prendice et al., 2003). ¶ÈÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ: ✒ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÛÙ· ˘ÏÈο Î·È ÙÔ Û˘Ó‰˘·ÛÌfi ÙÔ˘˜ ÙÔ ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ô˘ ı· ‰ÒÛÂÈ È‰È·›ÙÂÚÔ ‡ÊÔ˜ ÛÙȘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ ÙÔ˘˜, ✒ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙȘ ÚˆÙfiÙ˘˜ ÂÈηÛÙÈΤ˜ ÂÎÊÚ¿ÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ✒ Ì ‰È·ÎÚÈÙÈÎfi ÙÚfiÔ ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÔÏÔÎÏËÚÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘˜: «ªfiÓÔ˜ ÙÔ˘ ˙ÂÈ Ô Ï·Áfi˜ ÛÙÔ ‰¿ÛÔ˜;», «∆È Ãڈ̷ٛ˙Ô˘Ó ÁÏ˘Ù¿ Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó ¿ÏÏÔ ÓÔÌ›˙ÂȘ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ·fi ·È¯ÓȉÔ˙˘Ì¿ÚÈ ‹ ËÏfi ¤¯ÂÈ Â¿Óˆ ·˘Ùfi ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ;»

∂ÌÏÔ˘Ù›˙ÔÓÙ·˜ ÙË ÁˆÓÈ¿ ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ ∂ÎÙfi˜ ·fi Ù· ˘ÏÈο Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙÔ ÎÂÊ.5 (‚Ï.ÛÂÏ.73), ÛÙË ÁˆÓÈ¿ ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ˘¿Ú¯Ô˘Ó3: °È· ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋: ºÙÂÚ¿ ·fi ÌÈÎÚ¿ ÍÂÛÎÔÓÈÛÙ‹ÚÈ·, Ï·ÛÙÈο ÌÔ˘Î¿ÏÈ· Ê·Ú̷ΛԢ Ì ÌÈÎÚfi ¿ÓÔÈÁÌ· (ÙÔÔıÂÙÂ›Ù·È Ì¤Û· ÙÔ ¯ÚÒÌ· Î·È Î·ıÒ˜ Û¤ÚÓÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÙÔ ÌÔ˘Î¿ÏÈ Â¿Óˆ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È Û¯¤‰È·), ÚÔÏ¿ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÌÂÁÂıÒÓ, ÛÎÔÈÓÈ¿, ÎÔÚ‰fiÓÈ·, ·Ï˘Û›‰Â˜, ÛÊÚ·Á›‰Â˜ ·fi ÊÚÔ‡Ù·, Ï·¯·ÓÈο ‹ ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ· Î.Ï. Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ηٷÛ΢¿ÛÂÈ Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿, ÊÂÏÏÔ›, ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ· Ì ÔÈÎ›ÏˆÓ ÌÂÁÂıÒÓ ÙÚ‡˜, Ì›ÏȘ ÌÂÁ¿Ï˜, ·Ï¿ÙÈ ¯ÔÓÙÚfi, ÏÈÓ¿ÙÛ·, ηڷ‚fi·ÓÔ, ÎÂÚ·Ì›‰È·, ÎÂÚÈ¿, ¯¿ÚÙÈÓ· È¿Ù· Î.Ï. °È· ÎÔÏÏ¿˙: ÃfiÚÙ· ·ÔÍËڷ̤ӷ ‹ Û˘ÓıÂÙÈο, ʇÏÏ·, ÛfiÚÔÈ Î·È ˙˘Ì·ÚÈο, ÎÔ¯‡ÏÈ·, ¤ÙÚ˜, ¿ÌÌÔ˜, ÚÈÔÓ›‰È·, ¯¿ÓÙÚ˜ Î·È Ô‡ÏȘ (ÔÈÎ›ÏˆÓ ÌÂÁÂıÒÓ Î·È ˘Ê‹˜), ÎÔ˘ÌÈ¿, ‚·Ì‚¿ÎÈ, ¢ÎÔ‚ÂÏfiÓ˜, Û¿ÁÎÔÈ, Ó‹Ì·Ù·, Ù·Èӛ˜ (˘Ê·ÛÌ¿ÙÈÓ˜, Ï·ÛÙÈΤ˜, ÎÔÏÏËÙÈΤ˜ Î·È ‰ÈÏ‹˜ fi„˘, ÌÔÓˆÙÈΤ˜), ÏÈÓ¿ÙÛ·, ˘Ê¿ÛÌ·Ù· (‰È·ÊfiÚˆÓ ÔÈÔًوÓ, ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÌÂÁÂıÒÓ .¯. ÙÛfi¯· Î.Ï.), ‰Ô¯Â›· Î·È ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù· ÔÈÎ›ÏˆÓ ÌÂÁÂıÒÓ Î·È Û¯ËÌ¿ÙˆÓ, 3. √È È‰¤Â˜ ÁÈ· Ù· ˘ÏÈο Â›Ó·È Î·È ¿ÏÈ ÂÓ‰ÂÈÎÙÈΤ˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÍÔÏ›˙ÂÈ ÙË ÁˆÓÈ¿ ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ Î·Ù¿ ÙËÓ ÎÚ›ÛË Ù˘, Û˘ÓÂÎÙÈÌÒÓÙ·˜ ¿ÓÙ· Ù· ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, Ì ٷ ˘ÏÈο Ô˘ ÂÎÙÈÌ¿ fiÙÈ ı· Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË.

296


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

‰›¯Ù˘·, ÊÂÏÏÔ› Î·È ÒÌ·Ù·, Ì¿ÙÈ· Ï·ÛÙÈο, ÎÂÚ·Ì›‰È·, ÛÂÏÔÊ¿Ó, ÙÂÓÂΉ¿ÎÈ·, Ô‰ÔÓÙÔÁÏ˘Ê›‰Â˜, ÎÔÌÊÂÙ›, ‰È·ÊfiÚˆÓ Ù‡ˆÓ ÌË ÙÔÍÈΤ˜ ÎfiÏϘ ηٿÏÏËϘ ÁÈ· ·È‰È¿ Î.Ï. °È· ηٷÛ΢¤˜: ∫·ÚÔ‡ÏÈ·, Ó‹Ì·Ù·, ÎψÛÙ¤˜, ÏÈÓ¿ÙÛ·, ˘Ê¿ÛÌ·Ù·, οÏÙÛ˜, ηÚÊÈ¿, ‰Ô¯Â›·, ‰›¯Ù˘, ·ÏÔ˘ÌÈÓfi¯·ÚÙÔ, ÒÌ·Ù· Î·È ÊÂÏÏÔ›, ÛÂÏÔÊ¿Ó, ·˘ÁÔı‹Î˜, ÙÂÓÂΉ¿ÎÈ·, ¯·ÚÙÔÛ·ÎԇϘ, ¯¿ÚÙÈÓ· È¿Ù·, Û‡ÚÌ· ›·˜, Í˘Ï¿ÎÈ· Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÔÈ ÁÈ·ÙÚÔ› ÁÈ· Ó· ‚ϤÔ˘Ó ÙÔ Ï·ÈÌfi, ‰ÈÏfiηÚÊ·, ˘ÏÈο Ú·„›Ì·ÙÔ˜, Û˘ÚÚ·ÙÈο, ‰È·ÙÚËÙÈΤ˜ Ì˯·Ó¤˜, ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· Î·È ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù· Î.Ï. °¡ø™∏ ∞¡∞º√ƒ∞™: Ãøª∞, ª√∆πµ√, Àº∏ ∆· ‚·ÛÈο ¯ÚÒÌ·Ù· Â›Ó·È ÙÔ Î›ÙÚÈÓÔ, ÙÔ ÎfiÎÎÈÓÔ Î·È ÙÔ ÌÏÂ. ∆Ô ¿ÛÚÔ Î·È ÙÔ Ì·‡ÚÔ ‰›ÓÔ˘Ó fiϘ ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÙˆÓ Èı·ÓÒÓ ‰È·‚·ı̛ۈÓ. ∂›Ó·È ÂӉȷʤÚÔÓ Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó Ù· ·È‰È¿ fiÙÈ Ù· ‚·ÛÈο ¯ÚÒÌ·Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Â˘Ú¤ˆ˜ fiÔ˘ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ÂÚÂıÈÛÙ› ȉȷ›ÙÂÚ· Ë ·›ÛıËÛË Ù˘ fiÚ·Û˘ ÙÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ (‰È·ÊËÌ›ÛÂȘ, Ô‰Èο Û‹Ì·Ù· Î.Ï.). ∞Ó Ù· ‚·ÛÈο ¯ÚÒÌ·Ù· ·Ó·ÌÂȯıÔ‡Ó Û ›Û˜ ÔÛfiÙËÙ˜, ÚÔ·ÙÔ˘Ó: ♦ ∞fi ÎfiÎÎÈÓÔ Î·È Î›ÙÚÈÓÔ _ ÔÚÙÔηϛ. ♦ ∞fi ÎfiÎÎÈÓÔ Î·È ÌÏ _ ̈‚ ♦ ∞fi ÌÏÂ Î·È Î›ÙÚÈÓÔ _ Ú¿ÛÈÓÔ ∆· ¯ÚÒÌ·Ù· Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó Ï¤ÁÔÓÙ·È ·Ú¿ÁˆÁ· ¯ÚÒÌ·Ù·, Â›Ó·È Û‡ÓıÂÙ· Î·È ·ÓÙ›ıÂÙ· ·fi ÂΛÓÔ Ô˘ ‰ÂÓ Ì‹Î ÛÙËÓ ·Ó¿ÌÂÈÍË. ∆Ô ¯ÚÒÌ· Ô˘ ‰ÂÓ Ì‹Î ÛÙËÓ ·Ó¿ÌÂÈÍË Ì·˙› Ì ÂΛÓÔ Ô˘ ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ·˘Ù‹Ó, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Ù· ˙¢Á¿ÚÈ· ÙˆÓ Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ (ÌÏÂÔÚÙÔηϛ, ÎfiÎÎÈÓÔ-Ú¿ÛÈÓÔ, ΛÙÚÈÓÔ -̈‚). ∆· Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈο ¯ÚÒÌ·Ù· ·Ó ÙÔÔıÂÙËıÔ‡Ó ÙÔ ¤Ó· ‰›Ï· ÛÙÔ ¿ÏÏÔ ‰›ÓÔ˘Ó ÈÛ¯˘Ú‹ ·ÓÙ›ıÂÛË. ∞Ó ·Ó·ÌÂȯıÔ‡Ó fï˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔ˘Ó ÁÎÚ›˙Ô˘˜ ÙfiÓÔ˘˜. ∞Ó ¤Ó· ·fi Ù· ·Ú¿ÁˆÁ· ¯ÚÒÌ·Ù· ÙÔ ·Ó·Î·Ù¤„Ô˘Ì Ì ̛· ›ÛË ÔÛfiÙËÙ· ÂÓfi˜ ‚·ÛÈÎÔ‡ –·’ ·˘Ù¿ Ô˘ ÂÚȤ¯ÂÈ– ¤¯Ô˘Ì ÌÈ· ηÈÓÔ‡ÚÁÈ· ·Ú·ÏÏ·Á‹, ÛÙËÓ ÔÔ›· ΢Úȷگ› ÙÔ ¯ÚÒÌ· Ô˘ ÏÂÔÓ¿˙ÂÈ. ¶.¯. ΛÙÚÈÓÔ Î·È Ú¿ÛÈÓÔ = ÎÈÙÚÈÓÔÚ¿ÛÈÓÔ. ∞fi Û˘Ó¯›˜ Ù¤ÙÔȘ ·Ó·Ì›ÍÂȘ ÚÔ·ÙÂÈ ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ÔÈÎÈÏ›· ·Ô¯ÚÒÛÂˆÓ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÙÔ ¯ÚˆÌ·ÙÈÎfi ·ÎÏÔ. ¶ÚÔÛı¤ÙÔÓÙ·˜ Ï¢Îfi ‹ Ì·‡ÚÔ ÛÙȘ ·Ó·Ì›ÍÂȘ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È Ì›· ÔÈÎÈÏ›· ·fi ·ÓÔȯÙfiÙÂÚ˜ ‹ ÛÎÔ˘ÚfiÙÂÚ˜ ·Ô¯ÚÒÛÂȘ. ∞ӷηÙ‡ÔÓÙ·˜ Ì·‡ÚÔ Î·È ¿ÛÚÔ Û ›Û˜ ÔÛfiÙËÙ˜ ÚÔ·ÙÂÈ ¤Ó· ‚·Ú‡ ÁÎÚ›˙Ô ¯ÚÒÌ·. ∞Ó Û’ ·˘Ùfi ÙÔ ÁÎÚ›˙Ô ÚÔÛı¤ÛÔ˘Ì οÔÈÔ ·fi Ù· ‚·ÛÈο ¯ÚÒÌ·Ù·, ·ÔÎÙ¿ ÎÈ ·˘Ùfi ÌÈ· ηÙ‡ı˘ÓÛË .¯. ÁÎÚ›˙Ô Î·È Ú¿ÛÈÓÔ = ÁÎÚÈ˙ÔÚ¿ÛÈÓÔ. T· ÙÚ›· ‚·ÛÈο ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÙÔ ¿ÛÚÔ Î·È Ì·‡ÚÔ ·Ó ·Ó·ÌÂȯıÔ‡Ó Û ›Û˜ ÔÛfiÙËÙ˜, ‰›ÓÔ˘Ó ¤Ó· ÁÎÚ›˙Ô ¯ÚÒÌ·. ∆Ô ¯ÚÒÌ· ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÙ·È ·fi ÙÚÂȘ ȉÈfiÙËÙ˜: ÙËÓ ·fi¯ÚˆÛË, ÙÔÓ ÙfiÓÔ Î·È ÙËÓ ¤ÓÙ·ÛË. ∞fi¯ÚˆÛË Â›Ó·È ÙÔ Ó¤Ô ¯ÚÒÌ· Ô˘ ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ÙËÓ ·Ó¿ÌÈÍË ¿ÏÏˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ. ∆fiÓÔ˜ Â›Ó·È Ë ‰È·‚¿ıÌÈÛË ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ ·fi ÙÔ ·ÓÔȯÙfi ÛÙÔ ÛÎÔ‡ÚÔ. ºˆÙÂÈÓfiÙËÙ· Â›Ó·È ÙÔ ÔÛÔÛÙfi Ͽ̄˘ Ô˘ ¤¯ÂÈ ¤Ó· ¯ÚÒÌ·. ∆Ô Êˆ˜ Î·È Ë ÛÎÈ¿ ·Ô‰›‰ÔÓÙ·È ˆ˜ ‰È·‚·ıÌ›ÛÂȘ ÙÔ˘ Ì·‡ÚÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ¿ÛÚÔ˘ ‹ ˆ˜ ‰È·‚·ıÌ›ÛÂȘ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ fiÔ˘ ÙÔ ÊˆÙÂÈÓfiÙÂÚÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÙÔ Êˆ˜. ∆· ¯ÚÒÌ·Ù· ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È Î·È Û ‰‡Ô ·ÎfiÌË Î·ÙËÁÔڛ˜: Ù· „˘¯Ú¿ Î·È Ù· ıÂÚÌ¿. ¶ÚÔÛ¤¯ÔÓÙ·˜ Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ·fi ÙËÓ ·Ó¿Ï˘ÛË ÙÔ˘ Ï¢ÎÔ‡ ʈÙfi˜ ÛÙÔ Ê¿ÛÌ·, ‰È·ÈÛÙÒÓÔ˘Ì fiÙÈ ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜: ÌÔ‚, ÌÏÂ Î·È Ú¿ÛÈÓÔ (ÔÌ¿‰· ÙˆÓ „˘¯ÚÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ) Î·È Î›ÙÚÈÓÔ, ÔÚÙÔηϛ Î·È ÎfiÎÎÈÓÔ (ÔÌ¿‰· ÙˆÓ ıÂÚÌÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ). ∏ ˘Ê‹ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙË ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜ ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘. ªÔÚ› Ó· Â›Ó·È ¿ÁÚÈ·, ̷Ϸ΋, ˘ÁÚ‹, ÎÔÏÏ҉˘, Ï·ÌÂÚ‹, ÌÔ˘ÓÙ‹, ÁÔ‡ÓÈÓË, ÙÚ·¯È¿, ÛÔÁÁ҉˘, ÔÏÈÛıËÚ‹ Î.¿. ∆· ÌÔÙ›‚· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡ÓÙ·È Ì ¯ÚÒÌ·Ù·, Û¯‹Ì·Ù· ‹ ۇ̂ÔÏ· Ô˘ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È Û ÌÈ· ÂÈÊ¿ÓÂÈ· Î·È ˘Ô‰ËÏÒÓÔ˘Ó ÚÔ‹, Ú˘ıÌfi ηÓÔÓÈÎfiÙËÙ· Î·È Â·Ó¿ÏË„Ë. ∞ÍÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙË ‰È·ÎÔÛÌËÙÈ΋.

Matil & Marzan, 1981Ø ∫¿ÓÈÛÙÚ·,1991Ø Schirrmacher, 1998Ø ™ÈÁÔ‡ÚÔ˜, 2001

297


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∂Óı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È ÙȘ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ÔÈΛϘ Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È ˘ÏÈο4 ∆· ·È‰È¿, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÔÈΛϷ ˘ÏÈο ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜ fiˆ˜ ÌÔχ‚È·, Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜, ͢ÏÔÌÔÁȤ˜, ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜, Î¿Ú‚Ô˘Ó·, Ï·‰Ô·ÛÙ¤Ï, ÎÈ̈ϛ˜, Ù¤ÌÂÚ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ˘ÏÈο ‰È·ÙÚÔÊ‹˜, fiˆ˜ ̷ηÚfiÓÈ·, Ê·ÛfiÏÈ·, ʷΤ˜ ‹ ¿¯ÚËÛÙ· ˘ÏÈο fiˆ˜ ÎÔ˘ÙÈ¿ ·fi Û˘Û΢·Û›Â˜ Î·È ·ÏÈ¿ ÂÚÈÔ‰Èο Î.Ï., ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ Ù¯ÓÈΤ˜5. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈο ÌÔÚÔ‡Ó: ● N· ÚÔÛ·ı‹ÛÔ˘Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Ì ٷ ‰¿¯Ù˘Ï¿ ÙÔ˘˜ ‹ Ì ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ· ‚Ô˘ÙËÁ̤ӷ Û ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜. ● N· ηχ„Ô˘Ó Ì ¤Ó· ·¯‡ ÛÙÚÒÌ· ʈÙÂÈÓÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁÈ¿˜ ÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ ÙÔ˘˜ Î·È ÌÂÙ¿, ÛÙË Óˆ‹ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·, Ó· ۯ‰ȿÛÔ˘Ó Ì ¤Ó· ·È¯ÌËÚfi ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ (.¯. ͇ÏÈÓÔ Î·Ï·Ì¿ÎÈ). ● N· ‚¿„Ô˘Ó Ì ·Ú·Èfi ‹ Ì ˘ÎÓfi ¯ÚÒÌ· ‹ Ó· Ù· Û˘Ó‰˘¿ÛÔ˘Ó Î·È Ù· ‰‡Ô. ● N· ·ÏÒÛÔ˘Ó Ì ¤Ó· ‚·Ì‚¿ÎÈ Â¿Óˆ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘˜ ͇ÛÌ·Ù· ͢ÏÔÌÔÁÈ¿˜, ÎÈ̈ϛ·˜ ‹ Î¿Ú‚Ô˘ÓÔ˘ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ·fi ¿Óˆ. ● N· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ¿Óˆ Û ‚ÚÂÁ̤ÓÔ ¯·ÚÙ›. ● N· ‰È·ÎÔÛÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘˜ Ì ÔÏÏÒÓ ÂȉÒÓ ÙÂÏ›˜ ‹ ÁÚ·Ì̤˜. ● N· ‚Ú¤ÍÔ˘Ó ÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘˜ Ì ¤Ó· ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ Î·È Ó· οÓÔ˘Ó Â¿Óˆ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¤˜ ÎËÏ›‰Â˜ Ì ÌÂÏ¿ÓÈ. ● N· ‚Ú¤ÍÔ˘Ó ÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘˜ Ì ¤Ó· ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ Î·È Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Â¿Óˆ Ì ٤ÌÂÚ˜ ·Ú·ÈˆÌ¤Ó˜. ● N· Ú›ÍÔ˘Ó ·Ï¿ÙÈ Â¿Óˆ ÛÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ¿ Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó Ì ٤ÌÂÚ˜, Ó· ÙËÓ ·Ê‹ÛÔ˘Ó N· ÛÙÂÁÓÒÛÂÈ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ÙË ‚Ô˘ÚÙÛ›ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ʇÁÂÈ ÙÔ ·Ï¿ÙÈ. ● N· Ú›ÍÔ˘Ó ÛÙ·ÁfiÓ˜ ·Ú·ÈˆÌ¤ÓÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ ÛÙË Ì¤ÛË ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ ÙÔ˘˜ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· Ê˘Û‹ÍÔ˘Ó Ì ¤Ó· ηϷ̿ÎÈ. ● N· ÎÔÏÏ‹ÛÔ˘Ó Â¿Óˆ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘˜ Ì ¯·ÚÙÔÙ¤È ÊÈÁÔ‡Ú˜ Î·È Û¯‹Ì·Ù· Ô˘ ¤ÎÔ„·Ó ·fi ÂÚÈÔ‰Èο, Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÔ˘Ó fiÏË ÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ ηÈ, ·ÊÔ‡ ÛÙÂÁÓÒÛÔ˘Ó Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·, Ó· ·Ê·ÈÚ¤ÛÔ˘Ó ÙȘ ÊÈÁÔ‡Ú˜ Î·È Ù· Û¯‹Ì·Ù· Ô˘ ÎfiÏÏËÛ·Ó. ● N· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÔ˘Ó Ì·ÙÔÓ¤Ù˜ ‚Ô˘ÙËÁ̤Ó˜ Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ¯ÚÒÌ·Ù· ‹ ÎÔÌÌ·Ù¿ÎÈ· ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ Ì ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ Î·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ÙÚ‡˜. ● N· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó, ·ÓÙ› ÁÈ· ÌÔχ‚È, ÎÂÚ› ÛÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ó fiÏÔ ÙÔ ¯·ÚÙ› Ì ÈÓ¤ÏÔ ‚Ô˘ÙËÁ̤ÓÔ Û ¤Ó· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¯ÚÒÌ·Ù· ·Ú·ÈˆÌ¤Ó˘ Ù¤ÌÂÚ·˜. ● N· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ÛÊÚ·Á›‰Â˜ (.¯. ·fi ·Ù¿Ù·), Ó· ÙȘ ·Ï›„Ô˘Ó Ì ¯ÚÒÌ· Î·È Ó· ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Û˘Óı¤ÛÂȘ Ì Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ· ÌÔÙ›‚·. 4. ™Â οı ÂÚ›ÙˆÛË, ÚÈÓ ·fi ÙË ¯Ú‹ÛË Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÈÎÒÓ Î·È ˘ÏÈÎÒÓ, ı· Ú¤ÂÈ Ó· Û˘˙ËÙÈÔ‡ÓÙ·È Î·È Ó· Û˘Ó·ÔÊ·Û›˙ÔÓÙ·È Ì ٷ ·È‰È¿ ÔÈ Î·ÓfiÓ˜ ·ÛÊ·Ï›·˜. ¶.¯. fiÙ·Ó ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Î·Ï·Ì¿ÎÈ ÁÈ· Ó· Ê˘Û‹ÍÔ˘Ó ÙÔ ¯ÚÒÌ· Ô˘ ÙÔÔı¤ÙËÛ·Ó ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘˜ Ê˘ÛÔ‡Ó ÌfiÓÔ Î·È ‰Â ÚÔ˘ÊÔ‡Ó, ‰Â ‚¿˙Ô˘Ó Ù· ¯¤ÚÈ· ÛÙÔ ÛÙfiÌ· fiÙ·Ó Â›Ó·È ÁÂÌ¿Ù· ÌÔÁȤ˜, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Ï·ÛÙÈΤ˜ ԉȤ˜ ‹ Î·È Á¿ÓÙÈ· Î.Ï. 5. √È È‰¤Â˜ ÁÈ· ÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÓfiÙËÙ· ·ÓÙÏ‹ıËÎ·Ó ·fi Ù· ‚È‚Ï›·: ª·ÁÔ˘ÏÈÒÙ˘, 1989Ø ∫¿ÓÈÛÙÚ·, 1991Ø Delpeux, 1987Ø ¶·ÚÔ‡ÛË, 1995.

298


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

º˘ÛÔ‡Ó Ì ηϷ̿ÎÈ ÙÔ ¯ÚÒÌ· ¿Óˆ ÛÙÔ ¯·ÚÙ›.

11

∫ÔÏÏ¿˙ Ì ٷ ÏÔ˘ÏÔ‡‰È· Ô˘ Ì¿˙„·Ó ηٿ ÙËÓ ¤ÍÔ‰fi ÙÔ˘˜ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÔÌ·‰È΋ ÂÚÁ·Û›·.

N· Û˘Óı¤ÛÔ˘Ó Â›‰· ‹ ·Ó¿ÁÏ˘Ê· ÎÔÏÏ¿˙ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÎÔÌ̤ӷ Û ‰È¿ÊÔÚ· Û¯‹Ì·Ù· ¯·ÚÙÈ¿ Î·È ˘Ê¿ÛÌ·Ù· Ù˘ ›‰È·˜ ‹ ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋˜ ˘Ê‹˜, ʈÙÔÁڷʛ˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ê‡ÏÏ· ‰¤ÓÙÚˆÓ, ÏÔ˘ÏÔ‡‰È· ‹ ‚fiÙÛ·Ï·, fiÛÚÈ·, ˙˘Ì·ÚÈο, „ËÊ›‰Â˜ Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó ·fi ËÏfi Î·È ·È¯ÓȉÔ˙˘Ì¿ÚÈ. N· ÂȯÂÈÚ‹ÛÔ˘Ó ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÙÚÈۉȿÛÙ·ÙˆÓ Î·Ù·Û΢ÒÓ (.¯. ÙË Ì·Î¤Ù· Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿˜, ¤Ó· ·ÛıÂÓÔÊfiÚÔ ÁÈ· ÙË ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ È·ÙÚ›Ԣ, ¤Ó· ·˘ÙÔΛÓËÙÔ ÙÚÔÊÔ‰ÔÛ›·˜ ÁÈ· ÙÔ Ì·Á·˙¿ÎÈ Ù˘ Ù¿Í˘ ‹ ·ÎfiÌË Î·È ÌÂÁ¿Ï˜ ηٷÛ΢¤˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ·˘Ï‹˜) ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ¯·ÚÙÔÓ¤ÓȘ Û˘Û΢·Û›Â˜ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ Ô˘ ÙȘ ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Ì ÔÈΛÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÂÈηÛÙÈο. N· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó Ì›· ·ÚÎÂÙÔ‡ ¿¯Ô˘˜ Â›Â‰Ë ÂÈÊ¿ÓÂÈ· ·fi ËÏfi, ·È¯ÓȉÔ˙˘Ì¿ÚÈ, ¯·ÚÙÔÔÏÙfi ‹ Ï·ÛÙÂÏ›ÓË Î·È Ó· ȤÛÔ˘Ó Â¿Óˆ Ù˘ ‰˘Ó·Ù¿ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÊfiÚ̘ ÁÈ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Û¯¤‰È·, Ù· ÔÔ›· ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚¿„Ô˘Ó Ì ÈӤϷ. N· ÂÓÒÛÔ˘Ó Ì ÎfiÏÏ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ ·fi ·È¯ÓȉÔ˙˘Ì¿ÚÈ ‹ ËÏfi, ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔÓÙ·˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ ÁÏ˘ÙÈ΋˜. N· ÎÔÏÏ‹ÛÔ˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Óˆ¿ ‹ ·ÔÍËڷ̤ӷ ÊÚÔ‡Ù·, Ï·¯·ÓÈο, ¤ÙÚ˜, ˙˘Ì·ÚÈο Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Û˘Óı¤ÛÂȘ Ì ¤Ó· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ›‰Ë ˘ÏÈÎÒÓ. N· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ÎÔ‡ÎϘ ·fi ·ÏȤ˜ οÏÙÛ˜, Ì·Ï¿ÎÈ·, ¯·ÚÙfiÓÈ· Î·È ¯·ÚÙÈ¿, ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ·, ¯·ÚÙÔÔÏÙfi, ͇Ϸ Î·È Î·Ï·Ì¿ÎÈ·, ÂÓÙ˘ˆÛȷο ˘Ê¿ÛÌ·Ù· Î.Ï. (‚Ï. Î·È ÎÂÊ. 11.2 ÙËÓ ÂÓfiÙËÙ· «TÔ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ Î·È ÙÔ ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ»)6.

6. °È· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ȉ¤Â˜ Î·È ÏËÚÔÊÔڛ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ ÎÔ‡ÎϘ ‚Ï. Delpeux (1987) Î·È ¶·ÚÔ‡ÛË (1995). ∂›Û˘ ȉ¤Â˜ ÁÈ· ÂӉȷʤÚÔ˘Û˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ Î·È Î·Ù·Û΢¤˜ Ì ÔÏÏ¿ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂȉÒÓ ˘ÏÈο ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·˙ËÙËıÔ‡Ó ÛÙÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÂÚÈÔ‰Èο, ‚Ï. .¯. Ù· ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, ¶·Ú¿ı˘ÚÔ ÛÙËÓ ∂Î·›‰Â˘ÛË, ™‡Á¯ÚÔÓÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Î.Ï., ηıÒ˜ Î·È Û¯ÂÙÈΤ˜ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜.

299


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

N· ÛηϛÛÔ˘Ó Ì ¤Ó· ÎÔ˘Ù¿ÏÈ Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜ Û¯¤‰È· Û ̷ϷÎfi Û·Ô‡ÓÈ, Á‡„Ô Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÛÙÂÁÓÒÛÂÈ Î·Ï¿, ¿„ËÙÔ ËÏfi ‹ ÊÂÏÈ˙fiÏ, ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔÓÙ·˜ ÁÏ˘Ù¿ Ù· ÔÔ›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›ÛÔ˘Ó Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜. ∆· ·È‰È¿ ÛÙÔ ›‰ÈÔ ¤ÚÁÔ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘Ó‰˘¿ÛÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi Ì›· Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È Ó· ●

ŒÊÙÈ·Í·Ó ÎÔ‡ÎÏ· ÁÈ· Ó· ‰È·ÊËÌ›˙ÂÈ ÙÔ ÊÔ‡ÚÓÔ ÙÔ˘˜ Ì ¯·ÚÙ› ÙÔ˘ ̤ÙÚÔ˘.

ŒÊÙÈ·Í·Ó ¯·ÚÙÔÓ¤ÓÈ· ÛÔ˘Ï¿ Î·È Ù· ‰È·ÎÔÛÌÔ‡Ó Ì ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜

300


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ÂÚÁ·Ï›· Î·È ˘ÏÈο. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Û οı ÂÚ›ÙˆÛË Ì ηٿÏÏËϘ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔ˘˜ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È ÙȘ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙÔ˘˜, ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Ì ı·˘Ì·ÛÌfi Î·È ·Ô‰Ô¯‹ ÛÙÔ ·ÈÛıËÙÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· ÙˆÓ ¤ÚÁˆÓ ÙÔ˘˜, ÚÔÙÚ¤ÂÈ Î·È Ù· ·È‰È¿ Ó· Û¯ÔÏÈ¿ÛÔ˘Ó ÙÈ Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ ÙÔ˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ, Ù· ·Ú·ÎÈÓ› Ó· ·Ó·ÊÂÚıÔ‡Ó ÛÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó, ·ÏÏ¿ Î·È ÙÔ˘˜ ˘ÂÓı˘Ì›˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ ηϋ˜ ¯Ú‹Û˘ ÙˆÓ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ.

11

¶Èı·Ó¤˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÛÙ· ·È‰È¿ – ∆È ÈÛÙ‡ÂȘ fiÙÈ ı· ÁÈÓfiÙ·Ó ·Ó ˙ˆÁÚ¿ÊÈ˙˜ Ì ÙÔ Î¿Ú‚Ô˘ÓÔ Ô˘ ‰È¿ÏÂ͘ ¿Óˆ Û ‚ÚÂÁ̤ÓÔ ¯·ÚÙ›; – µÏ¤ˆ fiÙÈ ¤ÛÙÚˆÛ˜ ÙÔ ¯·ÚÙ› ÛÔ˘ Ì ¤Ó· ·¯‡ ÛÙÚÒÌ· Ì ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜. ∆È ı· ÁÈÓfiÙ·Ó ·Ó ‰ÔΛ̷˙˜ Ó· ۯ‰ȿÛÂȘ ¿Óˆ ÛÙÔ ¯ÚÒÌ· Ì ͇ÏÈÓÔ Î·Ï·Ì¿ÎÈ; – ªÔ˘ ·Ú¤ÛÂÈ Ôχ ·˘Ù‹ Ë Î·Ù·Û΢‹ Ì ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù· Î·È ¯·ÚÙÔÔÏÙfi. ¶Ò˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ ¤Î·Ó˜; – ¶Ò˜ ηٿÊÂÚ˜ Ó· Ê·›ÓÂÙ·È Ë ı¿Ï·ÛÛ· ÙfiÛÔ ·ÊÚÈṲ̂ÓË; – ∆È ¯ÚÒÌ· ‡Ê·ÛÌ· ÛΤÙÂÛ·È Ó· ‰È·Ï¤ÍÂȘ ÁÈ· ÙÔ ÊfiÚÂÌ· Ù˘ ÎÔ‡ÎÏ·˜ Ô˘ ¤ÊÙȷ͘; – ™Ô˘ ·Ú¤ÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙÔ Î·Ú¿‚È Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ˜ Ì ÙÔ˘˜ Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜ ‹ ·˘Ùfi Ô˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ˜ Ì ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ; – ∫Ï›۷Ù ηϿ Ù· ÛˆÏËÓ¿ÚÈ· Ì ÙȘ Ù¤ÌÂÚ˜; – £˘Ì¿ÛÙ Ò˜ ηı·Ú›˙Ô˘Ì ٷ ÈӤϷ ÁÈ· Ó· Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘ÌÂ Î·È ÙËÓ ÂfiÌÂÓË ÊÔÚ¿;

∑ˆÁÚ·ÊÈ΋ Ì ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜ Î·È Í‡ÏÈÓÔ Î·Ï·Ì¿ÎÈ: «ŒÓ·˜ ‰Ú¿ÎÔ˜ Î·È ¤Ó· Ô˘Ï› Ô˘ ÌÂÙ¿ ¤ÁÈÓ·Ó Ê›ÏÔÈ».

301


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¢π∞ª√ƒºø¡√¡∆∞™ ªπ∞ ∂∫£∂™∏ ∑ø°ƒ∞ºπ∫∏™ ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì· «√È ˙ˆÁÚ¿ÊÔÈ» Ù· ·È‰È¿ ÂÙÔ›Ì·Û·Ó ÙË ‰È΋ ÙÔ˘˜ ¤ÎıÂÛË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜. ∆· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ Ù·ÍÈÓÔÌ‹ıËÎ·Ó Î·È ÂÎÙ¤ıËÎ·Ó ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙÔ ı¤Ì·: ÚÔÛˆÔÁڷʛ˜, ı¤Ì·Ù· ÓÂÎÚ‹˜ ʇÛ˘, ı·Ï·ÛÛÔÁڷʛ˜ Î.Ï. ∫¿ı «˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜» ·ÚÔ˘Û›·Û ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘ Î·È ·Ó·Ê¤ÚıËΠÛÙȘ Ù¯ÓÈΤ˜ Î·È Ù· ˘ÏÈο Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛÂ.

¶ÚÔÛˆÔÁڷʛ˜: ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ˘ÏÈο Î·È Ù¯ÓÈΤ˜. ∏ ∂ÏfiÓ·, Ë ª·Ú›· Î·È Ë µ·ÏÂÓÙ›ÓË ÚÔÙ›ÌËÛ·Ó ÈӤϷ, ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜ Î·È ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜, ÂÓÒ Ë ƒ¤ÓÈ· ¤·ÈÍ Ì ÙÔ ÌÔχ‚È Î·È ÙȘ ÁÚ·Ì̤˜.

∏ ̇ËÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ηÓfiÓ˜ Î·È Ù¯ÓÈΤ˜ ∂ÓÒ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ·ÓÔȯ٤˜ Î·È Ó· ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË, ÙË ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË, ÙÔÓ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌfi Î·È ÙËÓ ·Ó·Î¿Ï˘„Ë, ·Ú¿ÏÏËÏË Âȉ›ˆÍË Â›Ó·È Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Î·È ÙÔ ÛˆÛÙfi ÙÚfiÔ ¯Ú‹Û˘ ÙˆÓ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Î·ÓfiÓ˜ Î·È Ó· Û˘ÓËı›ÛÔ˘Ó Ó· ÂÊ·ÚÌfi˙Ô˘Ó ‰È·‰Èηۛ˜ ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜. ™Â οı ÂÚ›ÙˆÛË Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰ÂÓ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ͯӿ fiÙÈ Î¿ı ·È‰› ¤¯ÂÈ ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ Ú˘ıÌfi ·Ó¿Ù˘Í˘. ∫·Ó¤Ó· ·È‰› ‰ÂÓ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÔÁÔËÙ‡ÂÙ·È ‹ Ó· ÎÔ˘Ú¿˙ÂÙ·È Ì ‰‡ÛÎÔϘ, ÏÂÙÔÌÂÚ›˜ ‹ Û˘¯Ó¿ Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È Ù¯ÓÈΤ˜, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙÔ Îfi„ÈÌÔ Ì „·Ï›‰È, Ë ‰È·ÎfiÛÌËÛË ÂÈÊ·ÓÂÈÒÓ Ì Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ· ÌÔÙ›‚· Î.¿.

Schirrmacher, 1998.

302


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ÁÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ∞. ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ‰ÈÂÚ‡ÓËÛ˘ Î·È ÁÓˆÚÈÌ›·˜ Ì ·ÓıÚÒÔ˘˜ Î·È ˘ÏÈο 1. °¡øƒπªπ∞ ª∂ ∆∞ À§π∫∞: ∆√ Ã∞ƒ∆π ∫∞π √π π¢π√∆∏∆∂™ ∆√À

µ·ÛÈ΋ Âȉ›ˆÍË ¡· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙËÓ ·ÔÚÚÔÊËÙÈÎfiÙËÙ· ˆ˜ ȉÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ Ë ÔÔ›· ÂËÚ¿˙ÂÈ ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜. °¡ø™∏ ∞¡∞º√ƒ∞™ ∆Ô ¯ÚÒÌ·, Ë ˘Ê‹ Î·È Ë ·ÔÚÚÔÊËÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜.

Matil & Marzan, 1981

ÀÏÈο ÃÔÓÙÚfi ¯·ÚÙ› (¯·Û·fi¯·ÚÙÔ), ÚÔÏfi ¯·ÚÙ› ÎÔ˘˙›Ó·˜, ÎfiÏϘ ¯·ÚÙÈÔ‡ Û ̤ÁÂıÔ˜ ∞4, Ê›ÏÙÚ· ÙÔ˘ ηʤ, ·ÏÔ˘ÌÈÓfi¯·ÚÙÔ, ÛÂÏÔÊ¿Ó, ‰È¿ÊÔÚ· ›‰Ë Ú¢ÛÙÒÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ (ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜, Ï·ÛÙÈο Î.¿) Î·È ÂÚÁ·Ï›ˆÓ (‚Ô‡ÚÙÛ˜, ÈӤϷ, ÛÙ·ÁÔÓfiÌÂÙÚ·, ÎψÛÙ‹ Î.¿.).

¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ ∆· ·È‰È¿ ·Ú¯Èο ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ ¯·ÚÙfiÓÈ Ì ÓÂÚÔÌÔÁÈ¿ Î·È ÈÓ¤ÏÔ. ∫¿ÓÔ˘Ó ‰È·ÈÛÙÒÛÂȘ, Û˘ÁÎÚ›ÛÂȘ Î·È ÚԂϤ„ÂȘ ηıÒ˜ ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÚfiÔ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÎÔ˘˙›Ó·˜, ÛÙ· Ê›ÏÙÚ· ÙÔ˘ ηʤ, ÛÙÔ ·ÏÔ˘ÌÈÓfi¯·ÚÙÔ Î·È ÛÙ· ˘fiÏÔÈ· ˘ÏÈο. ¶Èı·Ó¤˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ÛÙ· ·È‰È¿ ∆È ÓÔÌ›˙ÂȘ fiÙÈ ı· Û˘Ì‚Â› ·Ó ÎÚ·Ù‹ÛÂȘ ·ÚÎÂÙ‹ ÒÚ· ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ ·Î›ÓËÙÔ ¿Óˆ ÛÙÔ ¯·ÚÙ›; ∆È ı· Û˘Ì‚Â› ·Ó Ú›ÍÂȘ ÌÔÁÈ¿ Ì ÙÔ ÛÙ·ÁÔÓfiÌÂÙÚÔ ÛÙÔ ·ÏÔ˘ÌÈÓfi¯·ÚÙÔ Î·È ÙÈ ı· Û˘Ì‚Â› ·Ó ÙË Ú›ÍÂȘ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÎÔ˘˙›Ó·˜;

™‡Ó‰ÂÛË Ì ¿ÏϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ∫·ıÒ˜ Ë ·Ú·¿Óˆ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Â›Ó·È ‰ÈÂÚ¢ÓËÙÈ΋, ÌÔÚ› Ó· ·Ó·Ù˘¯ı› ˆ˜ ÚÔηٷÚÙÈ΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈϤÍÔ˘Ó Ù· ηٿÏÏËÏ· ˘ÏÈο ÁÈ· ÙÔ ¤ÚÁÔ Ô˘ ı· ·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó.

2. ¶√ƒ∆ƒ∂∆∞ ∫∞π °∫ƒπª∞∆™∂™7 ∆· ·È‰È¿ οıÔÓÙ·È Û ˙¢Á¿ÚÈ· ÙÔ ¤Ó· ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ ¿ÏÏÔ Î·È Ù· ·ÚÔÙÚ‡ÓÔ˘Ì ӷ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Ì ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ ÚfiÛˆÔ ÙÔ˘ ¿ÏÏÔ˘. «¶Ò˜ Â›Ó·È Ù· Ì·ÏÏÈ¿ ÙÔ˘; ∂›Ó·È Ì·ÎÚÈ¿ ‹ ÎÔÓÙ¿;», «∆È ¯ÚÒÌ· ¤¯Ô˘Ó Ù· Ì¿ÙÈ· ÙÔ˘;», «¶Ò˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜ Â›Ó·È Ù· ÊÚ‡‰È· ÙÔ˘;», «∏ ̇ÙË ÙÔ˘;», «∆· ¯Â›ÏÈ· ÙÔ˘;». ∞ÊÔ‡ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ÁÈ· Ï›Á· ÏÂÙ¿, ÙÔ˘˜ ÌÔÈÚ¿˙Ô˘Ì ¯·ÚÙfiÓÈ· Î·È ÌÔÁȤ˜ Î·È Ù· ·ÚÔÙÚ‡ÓÔ˘Ì ӷ ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÙÔ ÔÚÙÚ¤ÙÔ ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘ Ô˘ ·Ú·Ù‹ÚËÛ·Ó. 7. √È È‰¤Â˜ ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó Î·È ÁÈ· ÙËÓ ÂfiÌÂÓË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Ì ٷ Û›ÙÈ· ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ ¤ÓÙ˘Ô «∂ÈηÛÙÈο ·È¯Ó›‰È· Î·È ‰È·ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË» (∫·Ó¿ÎË & ∫·Ú·ÓÙ¿Ó·, 1998).

303


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∂Âȉ‹ Ù· ·È‰È¿ fiÙ·Ó ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ÙÔ ¤Ó· ÙÔ ¿ÏÏÔ Û˘¯Ó¿ οÓÔ˘Ó ÁÎÚÈÌ¿ÙÛ˜ ‹ ÁÂÏ¿ÓÂ, Ë ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÌÔÚ› Ó· ÙÚÔÔÔÈËı›. ∑ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔÓ Î¿ÓÔÓÙ·˜ ÁÎÚÈÌ¿ÙÛ˜ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔÓ Î·ıÚ¤ÊÙË. ∏ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ó‰Âı› Ì ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘.

K¿ÓÔ˘Ó ÁÎÚÈÌ¿ÙÛ˜ Î·È ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔ.

µ. ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ۯ¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ 1. ∆√ ™¶π∆π ¶√À ª∞™ ∞ƒ∂™∂π ªÈ· ‚fiÏÙ· ÛÙÔ˘˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÌÔÚ› Ó· ‰ÒÛÂÈ ÙÔ ¤Ó·˘ÛÌ· ÁÈ· ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙȘ ηÙÔÈ˘. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚÔÙÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Ì ÚÔÛÔ¯‹ Ù· Û›ÙÈ· Ô˘ ‚ϤÔ˘Ó Î·È Ó· Ù· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó Ì fiÛ˜ ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ ÌÔÚÔ‡Ó: fiÛÔ˘˜ ÔÚfiÊÔ˘˜ ¤¯Ô˘Ó, ¤¯Ô˘Ó Ì·ÏÎfiÓÈ·, Ò˜ Â›Ó·È Ù· ·Ú¿ı˘Ú¿ ÙÔ˘˜, ÙÈ ¯ÚÒÌ· ¤¯Ô˘Ó, ¤¯Ô˘Ó ·˘Ï¤˜, ¤¯Ô˘Ó Â͈ÙÂÚÈΤ˜ ÛοϘ, ÎÏËÌ·Ù·ÚȤ˜, ÊÂÁÁ›Ù˜, ¤¯Ô˘Ó ÏÔ˘ÏÔ‡‰È· ÛÙȘ ·˘Ï¤˜ ‹ Ù· Ì·ÏÎfiÓÈ· Î.Ï. ∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Û˘˙ËÙÔ‡Ó Î·È Û¯ÔÏÈ¿˙Ô˘Ó fiÛ· ›‰·Ó. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ·ÚÔÙÚ‡ÓÂÈ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Ò˜ ı· ‹ıÂÏ·Ó Ó· Â›Ó·È ÙÔ Û›ÙÈ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ‹ıÂÏ·Ó Ó· ˙Ô˘Ó. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ¯ˆÚÈÛÙÔ‡Ó Û ÔÌ¿‰Â˜ ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ·ÙfiÌˆÓ Î·È Ó· ÚÔÛ·ı‹ÛÔ˘Ó Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ÙÔ Û›ÙÈ ÙˆÓ ÔÓÂ›ÚˆÓ ÙÔ˘˜. £· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú¤ÛÂÈ Î·È ÛÙÔ˘˜ ÙÚÂȘ, ·ÊÔ‡ ÙÔ ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ˙‹ÛÔ˘Ó Î·È ÔÈ ÙÚÂȘ ÂΛ ̤۷.

ÀÏÈο ÷ÚÙÔÓ¤ÓÈ· ÎÔ˘ÙÈ¿ Û ‰È¿ÊÔÚ· ÌÂÁ¤ıË, ¯·ÚÙÔÙ¤È, ¯ÚÒÌ·Ù·, ÈӤϷ, ¤Ó· ÎÔ›‰È ÁÈ· ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi.

TÚfiÔ˜ ηٷÛ΢‹˜ ™ÙËÓ ·fiÊ·Û‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔ Â›‰Ô˜ ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ Ô˘ ı· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó Ú¤ÂÈ Ó· Û˘ÓÂÎÙÈÌ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ Û¯‹Ì· Î·È ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ÎÔ˘ÙÈÔ‡ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÌÚÔÛÙ¿ ÙÔ˘˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÙÔ˘˜ ‚ÔËı¿ÂÈ ·ÓÔ›ÁÔÓÙ·˜ ÙȘ fiÚÙ˜ Î·È Ù· ·Ú¿ı˘Ú· Ô˘ ı· ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó Ì ÙÔ ÎÔ›‰È. ∫¿ı ÔÌ¿‰· ¤¯ÂÈ ÛÙË ‰È¿ıÂÛ‹ Ù˘ ÌfiÓÔ ¤Ó· ¯ÚÒÌ· ÁÈ· Ó· ‚¿„ÂÈ ÙÔ Û›ÙÈ Ù˘,

304


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ Î·È ÙÔ ¿ÛÚÔ ÁÈ· Ó· ÂÈÙ‡¯ÂÈ ·Ô¯ÚÒÛÂȘ ÙÔ˘. ŸÏ· Ù· Û›ÙÈ· Ô˘ ı· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ı· Ù· ‚¿ÏÔ˘Ó Ì·˙› ÁÈ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Ì›· ÔÏÈÙ›·, Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙË ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ. ªÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ‰¤ÓÙÚ·, Ï·Ù›˜ Î·È Û¯ÔÏ›· Î·È Ó· Ê·ÓÙ·ÛÙÔ‡Ó ÙË ˙ˆ‹ ÛÙËÓ ÔÏÈÙ›· ÙÔ˘˜. ∞˘Ùfi ÌÔÚ› Ó· ˘ÚÔ‰ÔÙ‹ÛÂÈ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Î·È ÌÔ˘ÛÈÎÔÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜.

2. ª∂§∂∆ø¡∆∞™ ∆∞ ¢∂¡∆ƒ∞ ∆∏™ ¶∂ƒπ√Ã∏™

¶Èı·Ófi ÛËÌÂ›Ô ÂÎΛÓËÛ˘ Î·È ÂȉÈÒÍÂȘ √È ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ·, ÙȘ Ôԛ˜ Â›Ó·È Èı·ÓfiÓ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Ì ÙËÓ ·ÏÏ·Á‹ ÙˆÓ ÂÔ¯ÒÓ Î·Ù¿ ÙȘ ÂÈÛΤ„ÂȘ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÎÔÓÙÈÓfi ¿ÚÎÔ, ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó ÙÔ ÛËÌÂ›Ô ÂÎΛÓËÛ˘ ÁÈ· ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ٷ ‰¤ÓÙÚ· Ù˘ ÂÚÈÔ¯‹˜. ∂ÓÙ¿ÛÛÔÓÙ·˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÛÙËÓ ÔÚ›· ÙˆÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ ÙÔ˘˜, Ù· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›·: – ¡· ÂÍÂÚ¢ӋÛÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ Î·È ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó (ÌÔχ‚È·, ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜, „·Ï›‰È·, ÎfiÏϘ Î.¿.). – ¡· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó fiÙÈ ÛÙÔȯ›· fiˆ˜ ÙÔ ¯ÚÒÌ·, Ë ˘Ê‹, Ë ˘ÎÓfiÙËÙ· Î·È ÙÔ Û¯‹Ì· ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌÒÓ Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈο ÁÈ· ÙËÓ ·Ó··Ú¿ÛÙ·ÛË ÙˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ. – ¡· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó Ì ٷ ¯ÚÒÌ·Ù·, Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Î·ÓÔÓÈÎfiÙËÙ˜. – ¡· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó È‰¤Â˜ Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Ì ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, ÙÔ ÎÔÏÏ¿˙ ÙË ÁÏ˘ÙÈ΋. – ¡· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙÔÓ fiÁÎÔ Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÙÚÈۉȿÛٷ٘ ηٷÛ΢¤˜. – ¡· ·ÍÈÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ¿¯ÚËÛÙ· ˘ÏÈο ÚÔÛÂÁÁ›˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ È‰¤· Ù˘ ·Ó·Î‡ÎψÛ˘. – ¡· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ Î·È Ù· ˘ÏÈο Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛ·Ó. – ¡· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó Ò˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Ù· ‰¤ÓÙÚ· ÛÙ· ¤ÚÁ· ÔÚÈÛÌ¤ÓˆÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÒÓ.

¶ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ ∫·Ù¿ ÙȘ ÂÈÛΤ„ÂȘ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ¿ÚÎÔ Ù· ·È‰È¿, ÂÊԉȷṲ̂ӷ Ì ηٿÏÏËÏ· ̤۷, fiˆ˜ ʈÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ì˯·Ó‹, ›Ó·Î˜ Ì ÎÏÈ, ¯·ÚÙÈ¿ ∞4, Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜, ÌÔχ‚È· Î.¿., ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ηٷÁÚ¿ÊÔ˘Ó fi,ÙÈ ÙÔ˘˜ ÚÔηÏ› ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ Ì fiÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ı¤ÏÔ˘Ó. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó fiϘ ÙȘ ·ÈÛı‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜, Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó, Ó· ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ Î·È Û¯¤ÛÂȘ. ∞ÎÔ‡Ó ÙÔ ıÚfiÈÛÌ· ÙˆÓ Ê‡ÏψÓ, Ì·ÁÓËÙÔʈÓÔ‡Ó Ù· Ô˘ÏÈ¿, Ì˘Ú›˙Ô˘Ó ÙÔÓ ·¤Ú·, ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·, Ù· Û¯‹Ì·Ù·, ÙȘ ηÓÔÓÈÎfiÙËÙ˜. ∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜ Ì ÙÔÓ ÚÔÊÔÚÈÎfi ÏfiÁÔ, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙË ÁÏÒÛÛ· ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔηÏ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÌÈÏÔ‡Ó ÁÈ’ ·˘Ùfi Ô˘ οÓÔ˘Ó, Ó· ÂȯÂÈÚËÌ·ÙÔÏÔÁÔ‡Ó, Ó· ı¤ÙÔ˘Ó ÂÚˆÙ‹Ì·Ù·, Ó· οÓÔ˘Ó ÚԂϤ„ÂȘ Î·È Ó· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ï‡ÛÂȘ ηıÒ˜ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Ì ٷ ˘ÏÈο. ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· Ù· ‰¤ÓÙÚ· Î·È ÁÈ· Ù· ˘fiÏÔÈ· ÛÙÔȯ›· Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ·˘Ù¿. ¶¿Óˆ ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ·, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ˙Ô˘Ó Ô˘ÏÈ¿ Î·È ¤ÓÙÔÌ·. √ ‹ÏÈÔ˜ Ù· ʈٛ˙ÂÈ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÛÎȤ˜. ∆· ʇÏÏ· ÙÔ˘˜ ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó ¯ÚÒÌ· ‹/Î·È ¤ÊÙÔ˘Ó ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂÔ¯¤˜.

305


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¶·Ú¿ÏÏËÏ· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÛÂ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜, ÂÌÏÔ˘Ù›˙ÂÈ ÙÔ Ê¿ÎÂÏÔ ·ÚÔ˘Û›·Û˘8 Ì ¤ÚÁ· ˙ˆÁڿʈÓ, ʈÙÔÁڷʛ˜, Ù·Èӛ˜, οÚÙ˜, ·Ê›Û˜ Î·È ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜ Ì ÙÔ›· Î·È ‰¤ÓÙÚ·. ¢›ÓÔÓÙ·È Â˘Î·Èڛ˜ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ÂÎÊÚ·ÛÙÔ‡Ó ÂÈηÛÙÈο, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ Ì›· ÔÈÎÈÏ›· ·fi ‰È·ı¤ÛÈÌ· ˘ÏÈο. ●

∫ÔÏÏ¿˙ Ì ʇÏÏ·

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ÙÔ Û¯‹Ì· Î·È ÙÔ ÂÚ›ÁÚ·ÌÌ· ÙˆÓ Ê‡ÏÏˆÓ Ô˘ Û˘Ó¤ÏÂÍ·Ó Î·Ù¿ ÙËÓ Â›Û΄‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ¿ÚÎÔ. ∂›Ó·È ÌÈÎÚ¿, ÛÙÚÔÁÁ˘Ï¿, Ì˘ÙÂÚ¿. ™˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÔ˘Ó ·ÏËıÈÓ¿ ʇÏÏ· Î·È ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ Â¿Óˆ Û ÌÈ· ÂÈÊ¿ÓÂÈ·. ∞ÁÁ›˙Ô˘Ó Ù· ʇÏÏ· Î·È Î·ÏÔ‡ÓÙ·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó ÙËÓ ˘Ê‹ ÙÔ˘˜. ∫¿ÔÈ· Â›Ó·È ··Ï¿. ÕÏÏ· Â›Ó·È Á˘·ÏÈÛÙÂÚ¿. ∂ÈϤÁÔ˘Ó Î·Ù¿ÏÏËÏ· ˘ÏÈο fiˆ˜ Ú¿ÛÈÓÔ ‚ÂÏÔ‡‰Ô ‡Ê·ÛÌ·, ‚ÂÏÔ˘Ù¤ Î·È ÁÏ·Û¤ ¯·ÚÙ›, ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ‰È¿ÊÔÚ· ʇÏÏ·, Ù· Îfi‚Ô˘Ó Î·È Ù· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó. ™˘ÌÏËÚÒÓÔ˘Ó ÙË Û‡ÓıÂÛË ÊÙÈ¿¯ÓÔÓÙ·˜ .¯. ÙÔ˘˜ ÎÔÚÌÔ‡˜ ÙˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ, ¤Ó· ÙÔ›Ô Ì ʇÏÏ· ÛÙË ÁË Î.¿. √ÚÈṲ̂ӷ ·È‰È¿ ÌÔÚ› Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÚˆÙfiÙ˘˜ Î·È fi¯È Ú·ÏÈÛÙÈΤ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ, fiˆ˜ ÂÓfiÙËÙ˜ Î·È ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ Ì ٷ Û¯‹Ì·Ù· Î·È ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙˆÓ Ê‡ÏψÓ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó Ì·˙› fiÏ· Ù· ÛÙÚÔÁÁ˘Ï¿ ʇÏÏ· Î·È ·ÏÏÔ‡ Ù· Ì˘ÙÂÚ¿ ʇÏÏ·, ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ·Ú·È¿ Ù· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· Î·È ÈÔ ˘ÎÓ¿ Ù· ÌÈÎÚfiÙÂÚ·, Ù· ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó Î˘ÎÏÈο Î.Ï. ●

∑ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ʇÏÏ·

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚÔÙÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· ÙˆÓ Ê‡ÏÏˆÓ ÛÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ Ô˘ ÙÚ¿‚ËÍ·Ó Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂÔ¯¤˜ ÛÙÔ ¿ÚÎÔ. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Ù· ıÂÚÌ¿ ¯ÚÒÌ·Ù· Û ʈÙÔÁڷʛ˜ ÊıÈÓÔˆÚÈÓÒÓ ÙÔ›ˆÓ (ÎfiÎÎÈÓ·, ΛÙÚÈÓ· Î·È ÔÚÙÔηÏÈ¿) Î·È ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙˆÓ Ê‡ÏÏˆÓ Û ·ÓÔÈÍÈ¿ÙÈη ÙÔ›·. ¢ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó ·Ó·Ì›ÍÂȘ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Ì ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜ Î·È Ù¤ÌÂÚ˜ ÛÙÔ Î·‚·Ï¤ÙÔ Î·È Û˘˙ËÙÔ‡Ó. ¶ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÂÙ‡¯Ô˘Ó ÔÏϤ˜ ·Ô¯ÚÒÛÂȘ ÙÔ˘ Ú¿ÛÈÓÔ˘, ÙÔ˘ ηʤ Î·È ÙÔ˘ ΛÙÚÈÓÔ˘. ∆Ô Ê‡Ïψ̷ οı ‰¤ÓÙÚÔ˘ ¤¯ÂÈ ÔÏϤ˜ ·Ô¯ÚÒÛÂȘ. ∑ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ‰¤ÓÙÚ· Û ÌÂÁ¿Ï˜ ÂÈÊ¿ÓÂȘ ¯·ÚÙÈÔ‡. ºÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÊıÈÓÔˆÚÈÓ¿ ÙÔ›· Ì ٷ ıÂÚÌ¿ ¯ÚÒÌ·Ù·. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÌÔ˘ÓÙ¿ Î·È ‚ÚÔ¯ÂÚ¿ ÙÔ›·. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó fiÙÈ Ô ‹ÏÈÔ˜ οÓÂÈ ÈÔ ÊˆÙÂÈÓ¿ Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÛÎȤ˜. Èڛ˜ ʈ˜ ‰ÂÓ ÌÔÚԇ̠ӷ ‰Ô‡Ì ٷ ¯ÚÒÌ·Ù·. ™˘Óı¤ÙÔ˘Ó ÙÔ›· ÌÔ˘ÓÙ¿, ‰Ô˘Ï‡ÔÓÙ·˜ Ì ÛÎÔ‡Ú· ¯ÚÒÌ·Ù·. ¶Èı·Ó¤˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ô˘ ı¤ÙÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¶fiÛ· Ú¿ÛÈÓ· ¯ÚÒÌ·Ù· ‚ϤÂÙ ÛÙ· ʇÏÏ·; ¶fiÛ· ηÊÂÙÈ¿ ¯ÚÒÌ·Ù· ·Ú·ÙËÚ›Ù ÛÙÔÓ ÎÔÚÌfi; ªÂ ÙÈ ˘ÏÈο ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ÌÔÚԇ̠ӷ ÂÙ‡¯Ô˘Ì ηχÙÂÚ· Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÙȘ ·Ô¯ÚÒÛÂȘ; ¶Ò˜ Ê·›ÓÔÓÙ·È Ù· ‰¤ÓÙÚ· ÙË Ó‡¯Ù·; ¶Ò˜ Á›ÓÂÙ·È ÙÔ ¯ÚÒÌ· ÙÔ˘˜ ·Ó Û˘ÓÓÂÊÈ¿ÛÂÈ Í·ÊÓÈο;

¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Ù· ÎÏ·‰È¿ ÙˆÓ ‰¤ÓÙÚˆÓ. ¶ÚÔÛ¤¯Ô˘Ó ÙȘ ÁÚ·Ì̤˜. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Ì ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ ¤ÚÁÔ «∫fiÎÎÈÓÔ ‰¤ÓÙÚÔ» ÙÔ˘ ¶ÈÂÙ ªÔÓÙÚÈ¿Ó9. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙËÓ ÔÈÎÈÏ›· ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌÒÓ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔÓ ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌfi Î·È ÙË Û˘˙‹ÙËÛË: ÙÈ ˘ÏÈο Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹8. √ Ê¿ÎÂÏÔ˜ ·ÚÔ˘Û›·Û˘ Â›Ó·È Ô Ê¿ÎÂÏÔ˜ Ì ÙÔ ÂÔÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ Û˘ÁÎÚÔÙ› Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÁÈ· ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜. 9. http://www.artchive.com/artchive/M/mondrian/mondrian_red_tree.jpg.html Î·È http://www.artland.co.uk/page752b.htm

306


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó Ù· ‰¤ÓÙÚ· ÙÔ˘˜ Ì ·˘Ù¿; ™¯Â‰È¿˙Ô˘Ó ‰¤ÓÙÚ· Ì Á˘ÌÓ¿ ÎÏ·‰È¿ ÂÈϤÁÔÓÙ·˜ Î¿Ú‚Ô˘ÓÔ, ÌÔχ‚È· Î·È Ì·Úη‰fiÚÔ˘˜, Ê˘ÛÒÓÙ·˜ Ú¢ÛÙ¿ ¯ÚÒÌ·Ù· Ì ÙÔ Î·Ï·Ì¿ÎÈ, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ÛÙ·ÁfiÓ˜ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ Ó· Î˘Ï‹ÛÔ˘Ó ÂχıÂÚ· ÛÙËÓ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ‰¤ÓÙÚ· Ì ·Ó¿ÁÏ˘ÊË ˘Ê‹, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÁÈ· ÎÔÚÌfi ÊÂÏÏfi, ¯·ÚÙ› ÔÓÙÔ˘Ï¤, ÏÈÓ¿ÙÛ·, Á˘·Ïfi¯·ÚÙÔ, Ù۷ϷΈ̤ÓÔ ¯·ÚÙ› Ô˘ ‚¿ÊÔ˘Ó Ì ÓÂÚÔÌÔÁÈ¿. ºÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ‰¤ÓÙÚ· Î·È ÎÏ·‰È¿ ¿Óˆ Û Â›Â‰Ë ÂÈÊ¿ÓÂÈ· Ì ÛÎÔÈÓÈ¿ Î·È Ó‹Ì·Ù· ÏÂ̷͛ÙÔ˜. ºÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÙÚÈۉȿÛٷ٘ ηٷÛ΢¤˜ ‰¤ÓÙÚˆÓ Ì ۇÚÌ·, ηϷ̿ÎÈ·, ËÏfi Î·È Ï·ÛÙÂÏ›ÓË. ¶Èı·Ó¤˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ô˘ ı¤ÙÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¶Ò˜ ÌÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì ÙÔÓ ÎÔÚÌfi ¤ÙÛÈ ¿ÁÚÈÔ; ¶Ò˜ ÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È Ù· ÎÏ·‰È¿ ÛÙÔÓ ÎÔÚÌfi; ¶Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ÌÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì ٷ ʇÏÏ· Ó· Â›Ó·È ˘ÎÓ¿; ¶Ò˜ ÌÔÚԇ̠ӷ ‰Â›ÍÔ˘Ì ÚÔ˜ Ù· Ô‡ Ê˘Û¿ÂÈ Ô ·¤Ú·˜; ¶Ò˜ ı· ‰Â›ÍÔ˘Ì fiÙÈ Ù· ʇÏÏ· ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È; ¶fiÛÔ Ôχ ‚Ú¤¯ÂÈ ÛÙÔ ÙÔ›Ô Ô˘ ۯ‰›·Û˜; ¶ÔÈÔ ˘ÏÈÎfi ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÈÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ ÁÈ· Ó· ۯ‰ȿÛÔ˘Ì ÙȘ ¢ÎÔ‚ÂÏfiÓ˜;

¢È·‰Èηۛ˜ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ˘ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, fiˆ˜ οÓÂÈ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ fiÏˆÓ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È, ÚÔÛ·ı›, ÛÙÔ Ì¤ÙÚÔ ¿ÓÙ· ÙÔ˘ ÂÊÈÎÙÔ‡, Ó· ηٷÁÚ¿ÊÂÈ Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÙȘ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂȘ Ù˘ ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿ (Ù‹ÚËÛË ËÌÂÚÔÏÔÁ›Ô˘, ˯ÔÁÚ·Ê‹ÛÂȘ, ʈÙÔÁڷʛ˜, ‚ÈÓÙÂÔÛÎÔ‹ÛÂȘ) Î·È ÁÈ· ÙȘ ‰˘ÛÎÔϛ˜ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛ·Ó. √È Î·Ù·Áڷʤ˜ Ù‹˜ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó Ó· ÌÂÏÂÙ¿ ÙȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ì¿ıËÛ˘ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È, Ó· ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÂÈ ÛΤ„ÂȘ Î·È ·fi„ÂȘ Ì ÙȘ Û˘Ó·‰¤ÏÊÔ˘˜ Ù˘, Ó· ·Ó·ıˆÚ› Î·È Ó· ‚ÂÏÙÈÒÓÂÈ ÙȘ Ú·ÎÙÈΤ˜ Ù˘ (‚Ï. ÎÂÊ. 3). ¶·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ Î·È Î·Ù·ÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ÙÈ ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÈ Î¿ı ·È‰› Û fi,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ, ÂÓÙÔ›˙ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó ‰˘ÛÎÔϛ˜ Î·È ÚÔÙ›ÓÂÈ Ï‡ÛÂȘ Ô˘ ı· Ù· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó Ó· Ù· ηٷʤÚÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ·. ¶.¯.: ✒ ∞Ó ¤Ó· ·È‰› ‰ÂÓ Ù· ηٷʤÚÓÂÈ Ó· Îfi‚ÂÈ Ì ÙÔ „·Ï›‰È, ÚÔÛ·ı› Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛÂÈ ·Ó ¤¯ÂÈ Î·Ù·ÓÔ‹ÛÂÈ Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔ ÎÚ·Ù¿ÂÈ ‹/Î·È ÚÔÙ›ÓÂÈ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈΤ˜ χÛÂȘ, fiˆ˜ Ó· Û¯›ÛÂÈ Ù· ¯·ÚÙÈ¿ ·ÓÙ› Ó· Ù· Îfi„ÂÈ ‹ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ ¤Ó· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ›‰Ô˜ „·ÏȉÈÔ‡ (.¯. „·Ï›‰È ÁÈ· ·ÚÈÛÙÂÚfi¯ÂÈÚ˜). ✒ ∞Ó ¤Ó· ·È‰› ‰Â›¯ÓÂÈ ÌÂȈ̤ÓÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÁÈ· ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ï·ÛÙÈ΋˜, ÛΤÙÂÙ·È Ò˜ ÌÔÚ› Ó· ÙÔ ÂÓÂÚÁÔÔÈ‹ÛÂÈ (.¯. ÚÔÛı¤ÙÔÓÙ·˜ ¯ÚÒÌ· ÛÙÔ ·È¯ÓȉÔ˙˘Ì¿ÚÈ ‹ ‰›ÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘ ÂÓÙ˘ˆÛȷΤ˜ ÊfiÚ̘ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ). ✒ ∞Ó ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙËÓ Ù¿ÍË ·È‰› Ì ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÛÙÔ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi ÙˆÓ ÎÈÓ‹ÛˆÓ, ÙÔ˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Û ÂÓfiÙËÙ˜, ÁÈ· Ó· ÙËÓ ˘ÏÔÔÈ› ‚‹Ì· ÚÔ˜ ‚‹Ì·10. ✒ AÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙËÓ Ù¿ÍË ·È‰› Ì ÌÂȈ̤ÓË fiÚ·ÛË, ‚¿˙ÂÈ Î›ÙÚÈÓË ÌÔÁÈ¿ ÛÙËÓ ÎfiÏÏ· Ó· Á›ÓÂÈ ÈÔ Â˘‰È¿ÎÚÈÙË ‹ Ú›¯ÓÂÈ ÚÈÔÓ›‰È· Î·È ¿ÌÌÔ ÁÈ· ÈÔ ¤ÓÙÔÓË ·›ÛıËÛË ·Ê‹˜, Î.¿.

10. °È· ÙËÓ ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË ·È‰ÈÒÓ Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÂȉÈο ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù·, ‚Ï. °ÎÔ˘ÓÙ ™¿ÏÏÈ‚·Ó, 2002.

307


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

™˘ÓÂÚÁ·ÙÈΤ˜ ÂÈηÛÙÈΤ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›Â˜ ̤۷ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È ÛÙÔ Î·‚·Ï¤ÙÔ ÛÙËÓ ·˘Ï‹

™˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙÔ Û›ÙÈ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÙÚ¤ÂÈ ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜: ♦ Ó· ·Ú¤¯Ô˘Ó ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ ¢ηÈڛ˜ Î·È ˘ÏÈο ÁÈ· ÂÈηÛÙÈ΋ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Î·È ÛÙÔ Û›ÙÈ, ♦ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙË ‰È‡ڢÓÛË Ù˘ Û˘ÏÏÔÁ‹˜ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ Ù˘ Ù¿Í˘ ÚÔÛʤÚÔÓÙ·˜ ¿¯ÚËÛÙ· ˘ÏÈο Î·È ˘ÏÈο ηıËÌÂÚÈÓ‹˜ ¯Ú‹Û˘ ·fi ÙË Ï›ÛÙ· Ô˘ ÙÔ˘˜ ÚÔÙ›ÓÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ (·ÏÈ¿ ÂÚÈÔ‰Èο, ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂȉÒÓ ÎÔ˘ÙÈ¿, ¯·ÚÙÔÓ¤ÓÈÔ˘˜ Î˘Ï›Ó‰ÚÔ˘˜ ·fi ¯·ÚÙÈ¿ ÎÔ˘˙›Ó·˜ Î·È ¯·ÚÙÈ¿ ˘Á›·˜, ·ÏȤ˜ ÙÛ¿ÓÙ˜ Î·È ·ÏÈÔ‡˜ ÛÎÂÏÂÙÔ‡˜ ·fi Ì˘ˆÈο Á˘·ÏÈ¿ Î·È ·fi Á˘·ÏÈ¿ ËÏ›Ô˘, ‚·Ì‚¿ÎÈ Î·È ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ·, ·Ï‡ÚÈ, ˙˘Ì·ÚÈο, Ê·ÛfiÏÈ·, ʷΤ˜ Î.Ï.) Î·È Ì·˙‡ÔÓÙ·˜ ·fi ÙË Ê‡ÛË ˘ÏÈο Ì·˙› Ì ٷ ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÂÍfi‰ˆÓ ÛÙËÓ ÂÍÔ¯‹ (ʇÏÏ·, ‚fiÙÛ·Ï· Î.Ï.), ♦ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó, fiÛÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·ı¤ÛÔ˘Ó ¯ÚfiÓÔ, ÛÙË ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÔ›ËÛË Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜ ÙˆÓ ÂÈηÛÙÈÎÒÓ, ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· ÂÓËÌÂÚˆıÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¤ÚÁÔ, Û ۷ÊÒ˜ ÚÔÛ‰ÈÔÚÈṲ̂ÓÔ ¯ÚfiÓÔ, ♦ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ˆ˜ Û˘ÓÔ‰Ô› ÛÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÂÍfi‰ˆÓ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË.

11.2 ∏ ¢ƒ∞ª∞∆π∫∏ ∆∂á∏ ∏ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË ÚÔ·ÙÂÈ ·‚›·ÛÙ· Î·È Ê˘ÛÈο ÛÙÔ ÂχıÂÚÔ ·È¯Ó›‰È ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ·fi ÙËÓ Ôχ ÌÈÎÚ‹ ËÏÈΛ·, ηıÒ˜ ÙÔ˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· ÌÈÌÔ‡ÓÙ·È ÚfiÏÔ˘˜ Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙfi˜ ÙÔ˘˜ (·›˙Ô˘Ó ÙË Ì·Ì¿, ÙÔÓ Ì·Ì¿, ÙÔ ÌˆÚfi, ÙÔ ÁÈ·ÙÚfi Î.Ï.) ‹ ÚfiÏÔ˘˜ ÂÌÓ¢Ṳ̂ÓÔ˘˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜ ·Á·ËÌ¤ÓˆÓ ÙÔ˘˜ ·Ú·Ì˘ıÈÒÓ (·›˙Ô˘Ó ÙÔ Ï‡ÎÔ, Ù· Á·Ù¿ÎÈ·, ÙÔ˘˜ ÂÙ¿ Ó¿ÓÔ˘˜ Î.Ï.) ‹ ·fi ‹ÚˆÂ˜ ·È‰ÈÎÒÓ ÙËÏÂÔÙÈÎÒÓ ÛÂÈÚÒÓ. ∏ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ù¤¯ÓË ÛÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ, ÊÚÔÓÙ›˙ÔÓÙ·˜ Ó· ‰È·ÙËÚ‹ÛÂÈ ÙË ‰È¿ıÂÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÁÈ· ·Ó·Î¿Ï˘„Ë Î·È ·È¯Ó›‰È, ÂȉÈÒÎÂÈ Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÂÈ ÙË ÌÂÙ¿‚·Û‹ ÙÔ˘˜ ·fi ÙÔ ÂχıÂÚÔ ·È¯Ó›‰È, fiÔ˘ Ë ‰Ú¿ÛË ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÙ·È ÌÂ Ê˘ÛÈÎfi ÙÚfiÔ, ÛÙËÓ ÚÔԉ¢ÙÈ΋ ηٿÎÙËÛË ÛÙÔȯ›ˆÓ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ ÁÏÒÛÛ·˜. ∏ ÚÔԉ¢ÙÈ΋ ·˘Ù‹ ηٿÎÙËÛË, Ë ÔÔ›· ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÂÙ·È Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ·Ú¤Ì‚·ÛË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Û˘ÓÂȉËÙÔ‡˜ ۯ‰ȷÛÌÔ‡˜ Ô˘ ·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÔÓÙ·È ÛÙȘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ οı ÊÔÚ¿ Û˘Óı‹Î˜ Ù˘ ‰Ú¿Û˘, ÂÓÒ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÎÚÈÙÈ΋˜ ÈηÓfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (.¯. Ò˜ ı·

308


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Û˘ÌÂÚÈÊÂÚfiÙ·Ó Ô Ï‡ÎÔ˜ ·Ó ‹Ù·Ó ηÏfi˜, ÙÈ ÌÔÚ› Ó· οÓÂÈ ÙÔ ÎÔÚÈÙÛ¿ÎÈ ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÂÈ fiÙÈ Â›Ó·È ¯·ÚÔ‡ÌÂÓÔ Î.Ï.) (Somers, 2000). ∆· ·È‰È¿, ηıÒ˜ ÂÌϤÎÔÓÙ·È Û ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘, ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È È‰¤Â˜, Ó· ·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜, Ó· Û˘ÓÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó, Ó· Û˘Ó·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó, Ó· «ÌÔ˘Ó ÛÙÔ ÎÔÛÙÔ‡ÌÈ ÙÔ˘ ¿ÏÏÔ˘», Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÎÚÈÙÈο Î·È Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó Ï‡ÛÂȘ, Ó· ÚÔÛÂÁÁ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Ì‚¿ÛÂȘ Î·È ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ÔÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˜ ÂÚÌËÓÂ‡Ô˘Ó ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙË ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ ÁÏÒÛÛ·. ™Â οı ·fiÂÈÚ· ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÂÌϤÎÔÓÙ·È Ë ÂÈηÛÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË, Ô ‹¯Ô˜ Î·È Ë Î›ÓËÛË, ÛÙÔȯ›· ‰ËÏ·‰‹ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ ¿ÏϘ Ù¤¯Ó˜. ∏ Û‡ÓıÂÛË ·˘Ù‹ ÛÙÔȯ›ˆÓ ·fi fiϘ ÙȘ Ù¤¯Ó˜ Û ¤Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfi Î·È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈÎfi Û‡ÓÔÏÔ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ÚÔÛÂÁÁ›ÛÔ˘Ó ÙȘ Ù¤¯Ó˜ ˆ˜ ÌÈ· ÂÓÈ·›· ÌÔÚÊ‹ ·ÓıÚÒÈÓ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜, ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ (∫Ô˘ÚÂÙ˙‹˜, 1997). º˘ÛÈο fiϘ ÔÈ ÌÔÚʤ˜ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘ ·ÍÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Î·È ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË (‚Ï. Û¯ÂÙÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Î·È ÛÙÔ ÎÂÊ.10). ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙË ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ù¤¯ÓË (fiˆ˜ Î·È Ì ÙȘ ¿ÏϘ Ù¤¯Ó˜) Ù· ·È‰È¿ ‰Â ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÌfiÓÔ ˆ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ›, ·ÏÏ¿ Î·È ˆ˜ ·ÎÚÔ·Ù¤˜ Î·È ı·٤˜. ¶·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È ·ÎÔ‡ÁÔÓÙ·˜ ı·ÙÚÈΤ˜ ·ÊËÁ‹ÛÂȘ ÈÛÙÔÚÈÒÓ ‚ÂÏÙÈÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ·ÈÛıËÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ·ÓÙ›ÏË„Ë, ÂÌÏÔ˘Ù›˙Ô˘Ó ÙË ÁψÛÛÈ΋ ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ÈηÓfiÙËÙ· Î·È ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û Â·Ê‹ Ì ÙËÓ ·Ú¿‰ÔÛË Î·È ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌfi (MacGaslin, 2000). ∆· ·È‰È¿, ·›˙ÔÓÙ·˜ ı¤·ÙÚÔ, ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ, ·ÓÙƠ̷̂ Î.Ï., Û˘ÓÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ª√ƒº∂™ ∆∏™ ¢ƒ∞ª∞∆π∫∏™ ∆∂á∏™ ™∆π™ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ηÈ, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ‚Ȉ̤Ó˜ ∆∞•∂π™ ∆ø¡ ªπ∫ƒø¡ ¶∞π¢πø¡ ÙÔ˘˜ ÂÌÂÈڛ˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ 1. ∏ ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ ΛÓËÛË Î·È Ô ¯ÔÚfi˜ ˙ˆ‹˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙÔ ·È2. ∏ ÌÈÌÈ΋/·ÓÙƠ̷̂ 3 √ ·˘ÙÔۯ‰ȷÛÌfi˜ ¯Ó›‰È ÙÔ˘˜ Î·È Ì ηٿÏÏËϘ ·ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ 4. ∏ Ì ı·ÙÚÈÎfi ÙÚfiÔ ·Ê‹ÁËÛË ÈÛÙÔÚÈÒÓ Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘ 5. ∏ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈˆÓ Î·È ÁÓˆÛÙÒÓ ‰Ú¿Ì·ÙÔ˜ fiˆ˜ Ë ¤ÓÙ·ÛË, Ë ·ÓÙ›ıÂÛË, Ë ÈÛÙÔÚÈÒÓ ÂÛÙ›·ÛË, Ù· ۇ̂ÔÏ· Î.Ï.. ∞ÏÏËÏÂȉÚÒ6 ∆Ô ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ Î·È ÙÔ ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ ÓÙ·˜ Ì·˙› ÙÔ˘˜ Ù· ·Ú·ÎÈÓ› Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó 7. ∆Ô ·›ÍÈÌÔ Ì ̿ÛΘ 8. ∏ ‚ÈÓÙÂÔÛÎfiËÛË ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂˆÓ ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜, Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È 9. ∏ ı·ÙÚÈ΋ ·Ú¿ÛÙ·ÛË Ó· ÛÙ‹ÓÔ˘Ó ÛÎËÓÈο –¯ˆÚ›˜ Ó· ÂÌÔ‰›˙ÔÓÙ·È MacGaslin, 2000 ·fi ÙËÓ ¤ÏÏÂÈ„Ë Ù¯ÓÈÎÒÓ ‰ÂÍÈÔًوӖ, Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó Î·È Ó· Û˘Ó‰˘¿˙Ô˘Ó ˘ÏÈο Ì ·ÚfiÛÌÂÓÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ì ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ Î·È ÂÍÔÏ›˙ÂÈ Ì ÏÔ‡ÛÈÔ ˘ÏÈÎfi ÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘ (‚Ï. Î·È ÎÂÊ. 5). ∆Ô Ï·›ÛÈÔ Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÈ, ‰È¢ÎÔχÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· Ì·›ÓÔ˘Ó ÛÙË Ê·ÓÙ·Ûȷ΋ ηٿÛÙ·ÛË ÔÈÎ›ÏˆÓ ÌÔÚÊÒÓ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘, Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó Î·È Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÚfiÏÔ˘˜. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ› ¤Ó· Îϛ̷ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜ Î·È ·Ô‰Ô¯‹˜ ÙÔ˘ οı ·ÙfiÌÔ˘, ÙÔ ÔÔ›Ô ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ¯ˆÚ›˜ ·Ó·ÛÙÔϤ˜ ÙȘ ÛΤ„ÂȘ, ÙÔ Êfi‚Ô Î·È ÙË ¯·Ú¿ ÙÔ˘˜. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙË Ì›ÌËÛË ‚Ȉ̷ÙÈÎÒÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛˆÓ, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË Ù˘ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ (ÈÚ¿Óı˘, 1989). ∞Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ Î·È ÂΛÓË ÚfiÏÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÒıËÛË ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙÔÓ ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÌfi Î·È ÙËÓ ÂÚ·ÈÙ¤Úˆ ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ ÙÔ˘ ‰Ú¿Ì·ÙÔ˜. ªÂ Ù· ÂÚÂı›ÛÌ·Ù· Ô˘ ÚÔÛʤÚÂÈ

309


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ÛÙ· ·È‰È¿ Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙÔÓ ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ÂÎÊÚ·ÛÙÈÎÒÓ ÙÔ˘˜ Ì¤ÛˆÓ Î·È ÛÙËÓ ÚÔԉ¢ÙÈ΋ ηٿÎÙËÛË Ù˘ Û¯ÂÙÈ΋˜ ÁÓÒÛ˘ (Edwards et al., 2000). º˘ÛÈο ÁÈ· Ó· ÌÔÚ› Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚÈı› Û ·˘Ùfi ÙÔ ÚfiÏÔ, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Ó· ÂÍ·ÛΛ Ù· ‰Èο Ù˘ ÂÎÊÚ·ÛÙÈο ̤۷ Î·È Ó· ÂÓËÌÂÚÒÓÂÙ·È ÁÈ· Ӥ˜ Ù¯ÓÈΤ˜ (µ·Ê¤·, 2002). Ÿˆ˜ Î·È Û ¿ÏÏ· ÛËÌ›· ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› (‚Ï. ÎÂÊ. 8, 9, 10 Î·È 12), Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó fiÏ· ÙȘ ›‰È˜ ÂÌÂÈڛ˜. À¿Ú¯Ô˘Ó .¯. ·È‰È¿ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÌËÓ ¤¯Ô˘Ó ‰ÂÈ ÔÙ¤ ı·ÙÚÈ΋ ·Ú¿ÛÙ·ÛË ‹ ÔÈ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘˜ fiÛÔÓ ·ÊÔÚ¿ Ù· ı¿̷ٷ Ó· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÂÚÁ·Û›Â˜ ·ÌÊÈ‚fiÏÔ˘ ÔÈfiÙËÙ·˜ (∫·ÁÁÂÏ¿ÚË, 1989). ∂ÈϤÔÓ Ù· ªª∂ Ù· ‚ÔÌ‚·Ú‰›˙Ô˘Ó Ì ı¿̷ٷ ¯·ÌËÏ‹˜ ÔÈfiÙËÙ·˜, Ù· ÔÔ›· ηٷӷϛÛÎÔ˘Ó, ·ÊÔ‡ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈ΋ ÚfiÙ·ÛË ÁÈ· ÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÂχıÂÚÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÙÔ˘˜ (µ·Ê¤·, 2002). ™ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È Û fiÏ· Ù· ·È‰È¿, ȉȷ›ÙÂÚ· Û ·˘Ù¿ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÌË ÚÔÓÔÌÈÔ‡¯· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ·, ÔÏϤ˜ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ÂÌÂÈÚÈÒÓ ÙÔ˘˜ Û fi,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ Â·Ê‹ Ì ÙȘ Ù¤¯Ó˜ Î·È ÁÈ· Û˘Ó·ÎfiÏÔ˘ıË ·ÈÛıËÙÈ΋ ηÏÏȤÚÁÂÈ·. °¡ø™∏ ∞¡∞º√ƒ∞™ ∆· ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘ ‰Ú¿Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È Û οı ÌÔÚÊ‹ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘ Î·È ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó ÙË ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ú¿ÍË Â›Ó·È: √ ¯ÒÚÔ˜: ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙÔÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfi ‹ Ê·ÓÙ·ÛÙÈÎfi ¯ÒÚÔ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ë ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ú¿ÍË (.¯. Ë ¯ÒÚ· ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡, ¤Ó·˜ ·ÁÚfi˜, ÙÔ ·ÓıÚÒÈÓÔ ÛÒÌ· Î.Ï.) Î·È ÙÔ ÛÎËÓÈÎfi ¯ÒÚÔ (Û¯‹Ì·, ̤ÁÂıÔ˜, ÔÚÁ¿ÓˆÛË). √ ¯ÚfiÓÔ˜: ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙÔ ¯ÚfiÓÔ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ‰È·‰Ú·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ· (·ÚÂÏıfiÓ, ·ÚfiÓ ‹ ̤ÏÏÔÓ), ÁÈ· ÙËÓ ÂÔ¯‹, ÁÈ· ÙËÓ ËÏÈΛ· ÙˆÓ ËÚÒˆÓ, ÁÈ· ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Î·È ÙÔ Ú˘ıÌfi Ù˘ ‰Ú¿Û˘. ∆· ۇ̂ÔÏ·: ¶ÚfiÛˆ·, ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È ÂÈÎfiÓ˜, ÛËÌ·›Â˜ Î·È ÙÚ·ÁÔ‡‰È·, Û˘Ì‚ÔÏÈΤ˜ ¯ÂÈÚÔÓƠ̂˜ Î·È ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÌÔÚ› Ó· ¤¯Ô˘Ó ȉȷ›ÙÂÚË ÛËÌ·Û›· ÛÙ· ‰ÚÒÌÂÓ· Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È. ∏ ·ÓÙ›ıÂÛË: ∏ ·ÓÙ›ıÂÛË Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È fiÙ·Ó Ë Î›ÓËÛË Û˘Ó‰˘·ÛÙ› Ì ÙËÓ ·ÎÈÓËÛ›·, ÙÔ Êˆ˜ Ì ÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È, Ô ‹¯Ô˜ Ì ÙË ÛȈ‹ Î.¿. ∂›Û˘ Ù· Ê˘ÛÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο fiˆ˜ ÙÔ Û¯‹Ì·, ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜, Ë ËÏÈΛ·, ÔÈ ÂÎÊÚ¿ÛÂȘ ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘, Ë ÊˆÓ‹, Ë ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ, ηıÒ˜ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ù‡Ô˘˜ Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·. ∏ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ ¤ÓÙ·ÛË: ∏ ¤ÎÏËÍË, ÙÔ ·Ó·¿ÓÙ¯Ô, ÙÔ Ì˘ÛÙËÚÈ҉˜, Ë Û‡ÁÎÚÔ˘ÛË Î.¿. ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÙËÓ ¤ÓÙ·ÛË. ∆Ô Îϛ̷: ∫ϛ̷ ‹ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Â›Ó·È Ë ·›ÛıËÛË Ô˘ Ï·Ó¿Ù·È Î·Ù¿ ÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ‰Ú¿Ì·ÙÔ˜.

MacGaslin, 2000Ø Croft-Piggin, 2005

1.∏ ∂∫ºƒ∞™∆π∫∏ ∫π¡∏™∏ ∫∞π √ Ã√ƒ√™ ∏ ΛÓËÛË Â›Ó·È Ô Ê˘ÛÈÎfiÙÂÚÔ˜ ÙÚfiÔ˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ª¤Ûˆ Ù˘ ΛÓËÛ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓÔ‡Ó Î·È ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ Û˘¯Ó¿ Ôχ ÈÔ Â‡ÁψÙÙ· ·’ fi,ÙÈ Ì ÙË ÏÂÎÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· (‚Ï. ÎÂÊ.2 Î·È ÎÂÊ.11.3). ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË Î·È ÙÔ ¯ÔÚfi. ¡· ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Û˘¯Ó¿ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ›‰Ë ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È Ó· ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÂχıÂÚ· ÛÙÔ Ú˘ıÌfi ÙÔ˘˜ (‚Ï. ÂÓfiÙËÙ˜ 11.3 Î·È 11.4). ¶·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó Ì ·˘Ù¤˜ ȉ¤Â˜ Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂˆÓ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·,

310


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Û˘˙ËÙÒÓÙ·˜ ÁÈ· ÙÔÓ Ô˘Ú·Ófi, ·Ó··ÚÈÛÙÔ‡Ó ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙˆÓ Ô˘ÏÈÒÓ, ÙˆÓ ·ÂÚÔÏ¿ÓˆÓ, ÙˆÓ Û‡ÓÓÂÊˆÓ Î.¿. ªÂÏÂÙÒÓÙ·˜ ¤Ó· ˙ˆÁÚ·ÊÈÎfi ›Ó·Î· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ù· ÚfiÛˆ·, Ù· ÛÙÔȯ›· ‹ Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘. µÁ·›ÓÔ˘Ó ·fi ÙÔÓ ›Ó·Î· Î·È ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÂχıÂÚ· ÛÙÔ ¯ÒÚÔ. ŒÓ· ·È‰› ÌÔÚ› Ó· ¿ÚÂÈ ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˘ Ô˘ Â·Ó·Û¯Â‰È¿˙ÂÈ ÙÔÓ ›Ó·Î· ηÏÒÓÙ·˜ Ù· Ó· ¿ÚÔ˘Ó ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ ‹ ÌÈ· Ó¤· ı¤ÛË ÛÙÔÓ ›Ó·Î·. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ (¶.¯. ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·Ó··Ú¿ÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ›Ó·Î· «∞Ú·Á̤ӷ ηڿ‚È·» ÙÔ˘ ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘ µÔÏ·Ó¿ÎË11) ¶Ô‡ ¿Ó ٷ Ô˘ÏÈ¿; ∆· ηڿ‚È·; ∆È ı· Û˘Ì‚Â› ÛÙ· Û‡ÓÓÂÊ·; ∆È Î·ÈÚfi οÓÂÈ; ¶Ò˜ ı· ‰Â›ÍÔ˘Ì fiÙÈ Ù· ηڿ‚È· Ù·ÍÈ‰Â‡Ô˘Ó Û ‹ÚÂÌË ı¿Ï·ÛÛ·; ∆È Î¿ÓÔ˘Ó ÔÈ Ó·‡Ù˜;

™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ۯ‰ȿ˙ÂÈ ·È¯Ó›‰È· ÁÈ· ̤۷ Î·È ¤Íˆ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË, Ù· ÔÔ›· ‰›ÓÔ˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜, Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ Î·È Â›‰·, Ú˘ıÌÔ‡˜ Î·È ÙÚfiÔ˘˜ ΛÓËÛ˘, ηıÒ˜ Î·È ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÌÂÏÒÓ ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜, ·Ó·Î·Ï‡ÙÔÓÙ·˜ ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜. ∂ÈϤÁÂÈ ·È¯Ó›‰È· Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ‚Ȉ̤Ó˜ ÂÌÂÈڛ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ·ÊÔṲ́˜ Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È Û ÁÓˆÛÙ¤˜ ÙÔ˘˜ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ. ∆Ô˘˜ ÚÔÙ›ÓÂÈ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ó· ·Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ ÂÚ·ÙÔ‡Ó ÛÙËÓ ¿ÌÌÔ Ù˘ ·Ú·Ï›·˜ Î·È fi¯È ÛÙËÓ ¤ÚËÌÔ. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ô˘ ˙Ô˘Ó, Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ .¯. Ó· ‰ÔÎÈÌ¿ÛÔ˘Ó Ó· ÎÈÓËıÔ‡Ó Û·Ó Ó· Â›Ó·È Î·Ófi˜ Ô˘ ÛÙÚÈÊÔÁ˘Ú›˙ÂÈ, fiÚÙ· Ô˘ ·ÓÔÈÁÔÎÏ›ÓÂÈ, ÎÔ‡ÓÈ· Ô˘ ·ÈˆÚ›ٷÈ, ÎÂÚ› Ô˘ ÙÚÂÌÔÛ‚‹ÓÂÈ, ÙÚ¤ÓÔ ·ÚÁfi Î·È ÙÚ¤ÓÔ ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚÔ, ¯ÂÏÒÓ·, Ï·Áfi˜, ÂÙ·ÏÔ‡‰·, Ì·ÏfiÓÈ, ʇÏÏÔ Ô˘ ÙÔ ·›ÚÓÂÈ Ô ¿ÓÂÌÔ˜, ÛËÌ·›· ÛÙÔ ÎÔÓÙ¿ÚÈ, Ê›‰È· Ô˘ ¤ÚÔ˘Ó ÛÙË ÁË, Á¿Ù·, ÏÈÔÓÙ¿ÚÈ, ÂϤʷÓÙ·˜, ¯Ù·fi‰È, Ï¿ÛÙÈ¯Ô Ô˘ ÍÂÊÔ˘ÛÎÒÓÂÈ, ÓÂÚfi Ô˘ Ú¤ÂÈ, Ì¿Ï· Ô˘ ¯ÔÚÔˉ¿ÂÈ, ˉ¿ „ËÏ¿, Î˘Ï¿ÂÈ ‹ ÛÙ·Ì·Ù¿. ÕÏϘ ÊÔÚ¤˜ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰›ÓÂÈ ÙÔ Ú˘ıÌfi Ù˘ ΛÓËÛ˘ Ì ÙÔ Ù·ÌÔ˘Ú›ÓÔ, ηıÒ˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È ÙË ‰Ú¿ÛË: .¯. Ù· ·È‰È¿ ‚·‰›˙Ô˘Ó ·ÚÁ¿ οو ·fi ÙÔÓ ‹ÏÈÔ, ÛÙËÓ ¤ÚËÌÔ, ÛÙÔ ¯ÈfiÓÈ, ÙÚ¤¯Ô˘Ó ÛÙÔ Í¤ÊˆÙÔ, Ë‰Ô‡Ó ÙÔ ÔÙ¿ÌÈ, ÛηÚÊ·ÏÒÓÔ˘Ó Û ¤Ó· ÏfiÊÔ ÙÚ¤¯Ô˘Ó Ó· ÎÚ˘ÊÙÔ‡Ó ÛÙË ÛÎÔÙÂÈÓ‹ ÛËÏÈ¿, ÂÚ·ÙÔ‡Ó ÛÙ· Ù˘ÊÏ¿ ̤۷ ÛÙË ÛËÏÈ¿, ‚Á·›ÓÔ˘Ó ÛÙÔ Êˆ˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ô˘ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ, ‹¯Ô˘˜ Î·È Ë¯ËÙÈΤ˜ ËÁ¤˜ ÁÈ· Ó· Û˘Óԉ‡ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜, ηıÒ˜ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó Ì¤Ûˆ Ù˘ ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋˜ ΛÓËÛ˘ Ê·ÈÓfiÌÂÓ·, ηٷÛÙ¿ÛÂȘ ‹ ÛÙÔȯ›· Ù˘ ʇÛ˘. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·: ● ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó ÙË ı¿Ï·ÛÛ· ÙÈÓ¿˙ÔÓÙ·˜ ÛÙÔ Ú˘ıÌfi ηٿÏÏËÏ˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ¿ÛÚ· Î·È ÌÏ ÛÂÓÙfiÓÈ·, ● ΢ÏÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ ‡Ê·ÛÌ· Î·È Á›ÓÔÓÙ·È Î‡Ì·Ù·, „¿ÚÈ· Ô˘ ÎÔÏ˘ÌÔ‡Ó Î·È Û ˙¢Á¿ÚÈ· ‚¿ÚΘ Ô˘ ·ÚÌÂÓ›˙Ô˘Ó, ● Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÂÓfi˜ Ê·ÎÔ‡ Ô˘ ·Ó·‚ÔÛ‚‹ÓÂÈ, ÌÂÙ·ÌÔÚÊÒÓÔÓÙ·È Û ˘ÁÔÏ·Ì›‰Â˜ Ô˘ ¯ÔÚÂ‡Ô˘Ó ÛÙÔ ‰¿ÛÔ˜, ● ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ηÛÙ·ÓȤÙ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÙËÓ ·›ÛıËÛË Ù˘ ‚ÚÔ¯‹˜, ÎÔ˘ÓÔ‡Ó ¤Ó· ʇÏÏÔ ·ÏÔ˘ÌÈÓfi¯·ÚÙÔ ÁÈ· ·ÛÙÚ·‹ ηıÒ˜ ¤ÊÙÔ˘Ó ÛÙË ÁË.

11. http://www.culture.gr/2/21/214/21406m/g06m019.html

311


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∫˘ÏÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ ‡Ê·ÛÌ· Î·È Á���ÓÔÓÙ·È „¿ÚÈ· Ô˘ ÎÔÏ˘ÌÔ‡Ó.

¶·Ú¿ÏÏËÏ· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Î·È ÙËÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ: Ù· ηÏ› Ó· ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Û ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È Û ˙¢Á¿ÚÈ·, Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó Û˘Óı¤ÛÂȘ Ì ÙËÓ Î›ÓËÛ‹ ÙÔ˘˜ (.¯. Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ·ÛÙÚ·¤˜ Î·È ‚ÚÔÓÙ¤˜ ¯Ù˘ÒÓÙ·˜ η¿ÎÈ· ·fi ηÙÛ·ÚfiϘ, ·Ó·‚ÔÛ‚‹ÓÔÓÙ·˜ Ê·ÎÔ‡˜ Î·È ÙÚ¤¯ÔÓÙ·˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ). ∫·Ï› ¤Ó· ·È‰› Ó· οÓÂÈ ÌÈ· ΛÓËÛË Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ Ó· ÙË Û˘Ó¯›ÛÂÈ ‹ Ó· ÙË Û˘ÌÏËÚÒÛÂÈ: ÙÔ ¤Ó· ·È‰› Â›Ó·È Ô ·¤Ú·˜ Ô˘ Ê˘Û¿ ÙÔ ¿ÏÏÔ Á›ÓÂÙ·È ÙÔ ‰¤ÓÙÚÔ Ô˘ Ï˘Á›˙ÂÈ, ÙÔ ¤Ó· ·È‰› Â›Ó·È Ë ‚ÚÔ¯‹ Ô˘ ¤ÊÙÂÈ fiÏÔ Î·È ÈÔ ‰˘Ó·Ù¿ Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ Á›ÓÂÙ·È ¯Â›Ì·ÚÚÔ˜ Ô˘ ·Ú·Û‡ÚÂÈ Ù· ¿ÓÙ· ÛÙÔ ¤Ú·Ì¿ ÙÔ˘ ̤¯ÚÈ Ô˘ ÂÍ·Ê·Ó›˙ÂÙ·È ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ· ‹ ÙÔ ¤Ó· ·È‰› Â›Ó·È Ì·ÏfiÓÈ Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ ·È‰› ÙÔ ÊÔ˘ÛÎÒÓÂÈ Ì ÌÈ· ÙÚfiÌ· Î·È Ì ÙÔ ÛÙfiÌ·. ªÂ ÙËÓ Î›ÓËÛË Î·È ÙÔ ¯ÔÚfi Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÊËÁËıÔ‡Ó ·˘ÙÔÛ¯¤‰È˜ ÈÛÙÔڛ˜, ÁÓˆÛÙÔ‡˜ ̇ıÔ˘˜ Î·È ·Ú·Ì‡ıÈ·. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈο ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ «∏ ‚·Û›ÏÈÛÛ· ÙÔ˘ ¯ÈÔÓÈÔ‡» ÙÔ˘ ÷Ә ∫ÚÈÛÙÈ·Ó ÕÓÙÂÚÛÂÓ, Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·È¯Ù› ¯ˆÚ›˜ ÙÔ˘˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˘˜ ·fi Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿, Ì ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÛÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ·ÊËÁËÙ‹.

312


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

2. ∏ ªπªπ∫∏/¶∞¡∆√ªπª∞ ∏ ÌÈÌÈ΋/·ÓÙƠ̷̂, fiˆ˜ Î·È Ë ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ ΛÓËÛË, Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙË ÛȈËÏ‹ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙËÓ ÔÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ‰È·Ì¤ÛÔ˘ Ù˘ ¯ÂÈÚÔÓÔÌ›·˜ Î·È Ù˘ Ú¿Í˘ Û ¯ÒÚÔ ÈÔ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ Î·È ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ·fi ÙÔ ¯ÒÚÔ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È Ë ÂÎÊÚ·ÛÙÈ΋ ΛÓËÛË (MacGaslin, 2000). ™Â ·˘Ù‹ ÙË ÌÔÚÊ‹ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘ ¤ÌÊ·ÛË ‰›ÓÂÙ·È ÛÙÔ˘˜ ÌÔÚÊ·ÛÌÔ‡˜ ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘ Î·È ÙȘ ·ÎÚȂ›˜ ¯ÂÈÚÔÓƠ̂˜ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ì›ÌËÛ˘. ∆Ô ÛÒÌ· ÙÔ ›‰ÈÔ Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ÙÚ·‚‹ÍÂÈ ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ Î·È fi¯È Ù· ÛÎËÓÈο Î·È Ù· ‰È·ÎÔÛÌËÙÈο ÛÙÔȯ›· (ª·ÚÙ› & ™ÌÈı, 2004·). ÃÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ¤Ó·Ó ηıÚ¤ÊÙË ‹ ¤Ó· ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈÔ Ï·›ÛÈÔ ›Ûˆ ·fi ÙÔ ÔÔ›Ô Ê·›ÓÂÙ·È ÌfiÓÔ ÙÔ ÚfiÛˆfi ÙÔ˘˜, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ηÏ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó Ì ÁÎÚÈÌ¿ÙÛ˜ Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·, fiˆ˜ ¯·Ú¿, χË, ı˘Ìfi Î.¿12. ∆· ·È‰È¿ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÙÔ Û˘Ó·›ÛıËÌ· Ô˘ ÓÈÒıÔ˘Ó Î·ıÒ˜ ‚ϤÔ˘Ó, ·ÎÔ‡Ó, Ì˘Ú›˙Ô˘Ó, ·ÁÁ›˙Ô˘Ó ‹ Á‡ÔÓÙ·È Î.Ï. ¶·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· fiÙÈ ·Ó·˙ËÙÔ‡Ó ¤Ó· η¤ÏÔ Ì¤Û· ÛÙÔ Ì·Ô‡ÏÔ Ì ٷ ÚÔ‡¯· Î·È ÂΉËÏÒÓÔ˘Ó ÙË ¯·Ú¿ ÙÔ˘˜ fiÙ·Ó ÙÔ ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó. ∫¿ÓÔ˘Ó fiÙÈ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ¤Ó· ·ÂÚÔÏ¿ÓÔ Ó· ÂÙ¿, ¤Ó· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ Ô˘ ÂÚ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÚÔÙÚÔ¤˜ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ∆ÒÚ· ›̷ÛÙ „ËÏÔ›, Ôχ „ËÏÔ›… ∆ÒÚ· ¤¯Ô˘Ì ·Ù¿, fiÙÈ ÙÚÒÓ ¤Ó· ÊÚÔ‡ÙÔ, ›ÓÔ˘Ó ¯˘ı˘ÌÒÛÂÈ Ôχ… ∆ÒÚ· Û˘Ó·ÓÙԇ̠¤Ó·Ó ηÏfi Ìfi, ·ÎÔ‡Ó ¤Ó· ‰˘Ó·Ùfi ıfiÚ˘‚Ô Û·Ó ¤ÎÚËÍË Ê›ÏÔ… ∆ÒÚ· ›̷ÛÙ ÌÈÎÚÔ›, Ôχ ÌÈÎÚÔ›, fiˆ˜ Î·È ÙÚÔÌ¿˙Ô˘Ó, È¿ÓÔ˘Ó ·Á¿ÎÈ· Î·È Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·… ∆ÒÚ· ›ÓÔ˘Ì ÙË ÏÂÌÔÓ¿‰· Ì ·ÁÒÓÔ˘Ó Ù· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜. ¶·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó fiÙÈ ÌÂÁ¿ÏË Â˘¯·Ú›ÛÙËÛË… ∆ÒÚ· ›̷ÛÙ ¿ÚÚˆÛÙÔÈ ÓÙ‡ÓÔÓÙ·È, ·ÎÂÙ¿ÚÔ˘Ó Ú¿ÁÌ·Ù·, Ì·Î·È ›ÓÔ˘Ì ÙÔ Ê¿ÚÌ·ÎÔ Ô˘ ‰Â Ì·˜ ·Ú¤ÛÂÈ… ÁÂÈÚ‡ԢÓ, ·ÏÒÓÔ˘Ó ÚÔ‡¯·, ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ó ¤Ó·Ó ·ÛıÂÓ‹ Î.Ï. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜, Ì ηٿÏÏËϘ ÚÔÙÚÔ¤˜ ·fi ÏÂ˘Ú¿˜ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó ÌÔÚÊ·ÛÌÔ‡˜, ¯ÂÈÚÔÓƠ̂˜ Î·È ÎÈÓ‹ÛÂȘ Î·È Ó· ·Ó··ÚÈÛÙÔ‡Ó ·ÓÙÈΛÌÂÓ·, ˘ÏÈο Î·È ı¤Ì·Ù· Ô˘ ÌÂÏÂÙÔ‡Ó. ∫¿ı ·È‰› Á›ÓÂÙ·È .¯. ¤Ó· ·È¯Ó›‰È, ÚÔÌfiÙ, ÎÔ‡ÎÏ·, ·˘ÙÔÎÈÓËÙ¿ÎÈ, Ì¿Ï· Î.¿. Ô˘ ‚Á·›ÓÂÈ ·fi ÙÔ ÎÔ˘Ù› Î·È ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ù· ÚÔÛfiÓÙ· ÙÔ˘ ¯ˆÚ›˜ Ó· ÌÈÏ¿, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ì ¯ÂÈÚÔÓƠ̂˜ ¤Ó· Â¿ÁÁÂÏÌ·, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› Ì ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ ¤Ó·Ó Ù‡Ô Î.Ï. ∫·ÏÔ‡ÓÙ·È Ó· Û˘ÓÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Û ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È ˙¢Á¿ÚÈ· Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘˜. ∆· ·È‰È¿, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Û ˙¢Á¿ÚÈ· Á›ÓÔÓÙ·È ÁÏ˘Ù¿. ŒÓ· ÙÚ›ÙÔ ·È‰› ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙË Û‡ÓıÂÛË. ¢‡Ô ·È‰È¿ ÛÂ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ¤Ó· Ê·ÓÙ·ÛÙÈÎfi ˙ÒÔ Ì ‰˘Ô ÎÂÊ¿ÏÈ·. 12. ™˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ·˜ ÙË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Ì ÂÈηÛÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ÙË ÁÎÚÈÌ¿ÙÛ· ÙÔ˘ Ê›ÏÔ˘ ÙÔ˘˜ Ô˘ ÙË ‚ϤÔ˘Ó Ì¤Û· ÛÙÔÓ Î·ıÚ¤ÊÙË (‚Ï. ÂÓfiÙËÙ· 11.1).

313


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

3. √ ∞À∆√™Ã∂¢π∞™ª√™ √ ·˘ÙÔۯ‰ȷÛÌfi˜ ‰Â ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Û Î›ÌÂÓÔ Î·È ‰ÂÓ ÚÔۯ‰ȿ˙ÂÙ·È. ¶ÚÔÙ›ÓÂÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ˆ˜ ÔÌ·‰È΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·. ∏ ÂͤÏÈÍË Î·È ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ‰ÂÓ ÚÔηıÔÚ›˙ÔÓÙ·È. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÈÚ¿˙Ô˘Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜: «∂ÁÒ ı· Â›Ì·È Ë ‰·ÛοϷ Î·È ÂÛ›˜ Ù· ·È‰È¿, ÂÓÙ¿ÍÂÈ;». ∏ ‰Ú¿ÛË ‰È·ÎfiÙÂÙ·È Ù·ÎÙÈο ÁÈ· Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó –ÂÎÙfi˜ ÚfiÏÔ˘– ÔÈ ÔÌ¿‰Â˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜, Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·, ÙËÓ È‰¤· ‹ ÙÔ ı¤Ì· (MacGaslin, 2000). ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔηÏ› ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ‰È¿ÊÔÚ· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· fiˆ˜ ÌÈ· ˘Í›‰·, ¤Ó· ·ÏÈfi η¤ÏÔ, ¤Ó· ÛÂÓÙfiÓÈ, ÌÈ· Ù·Ì¤Ï·, ÌÈ· Ì¿Ûη ˘ÚÔÛ‚¤ÛÙË, ÌÈ· ·Ï˘Û›‰· Û·ÏÔ˘, ¤Ó· ÎÔ˘›, ¤Ó· ÙÚÈ·ÓÙ¿Ê˘ÏÏÔ, ÌÈ· ÛÔÎÔÏ¿Ù· Î.¿. ∆· ·È‰È¿ ηıÈṲ̂ӷ Û ·ÎÏÔ ÌÂÙ¿ ·fi ¤Ó·Ó ηٷÈÁÈÛÌfi ȉÂÒÓ Ô˘ ÙÔÓ ¤¯ÂÈ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÁÈ· ÙÔ Ò˜ ‚Ú¤ıËΠÂΛ ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ, ·fi Ô‡ ‹ÚıÂ, Û ÔÈÔÓ ·Ó‹ÎÂÈ Î·È ÙÈ Ú¤ÂÈ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· οÓÔ˘Ó Î·È Ò˜. ∫¿ı ·È‰› ¤¯ÂÈ Ó· ÂÈ Î·È Ó· ‰Â›ÍÂÈ Î¿ÙÈ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó ÚÔ‡¯· Î·È ˘ÏÈο ·fi ÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ˘ Î·È Ó· ·›˙Ô˘Ó ÚfiÏÔ˘˜. ¶ÚÔηÏ› ÙÔ ‰È¿ÏÔÁÔ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ Î·È Ë ›‰È· ÚfiÏÔ˘˜, fiˆ˜ ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ Ù·¯˘‰ÚfiÌÔ˘, ÂΛÓÔ˘ Ô˘ ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙ÂÈ Î·È ·Ó·˙ËÙ¿ ÏËÚÔÊÔڛ˜, ÂΛÓÔ˘ Ô˘ ¤¯ÂÈ ¯·ı› οÔ˘, ÙÔ˘ Ù·ÍȉÈÒÙË, ÙÔ˘ Ê›ÏÔ˘, ÙÔ˘ ÛÔÊÔ‡, ÙÔ˘ ˆÏËÙ‹, ÙÔ˘ ·ÓÂÈı‡ÌËÙÔ˘ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Î.Ï.

4. ∏ £∂∞∆ƒπ∫∏ ∞º∏°∏™∏ ªπ∞™ π™∆√ƒπ∞™ ∏ Ì ı·ÙÚÈÎfi ÙÚfiÔ ·Ê‹ÁËÛË ÌÈ·˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ ¤ÏÎÂÈ ÙËÓ Î·Ù·ÁˆÁ‹ Ù˘ ·fi ÙÔ˘˜ ·Ú·Ì˘ı¿‰Â˜. √È ·Ú·Ì˘ı¿‰Â˜ ‹Ù·Ó Ï·˚ÎÔ› ·ÊËÁËÙ¤˜ ÈÛÙÔÚÈÒÓ Ô˘ Ì ÙËÓ Ù¤¯ÓË Î·È ÙÔ Ù·Ï¤ÓÙÔ ÙÔ˘˜ ÁÔ‹Ù¢·Ó ÌÈÎÚÔ‡˜ Î·È ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜. ™ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ë ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ô˘ ı· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› ηٿ ÙËÓ ÒÚ· Ù˘ ·Ê‹ÁËÛ˘ ¤¯ÂÈ ÚˆÙ·Ú¯È΋ ÛËÌ·Û›·. ªÈ· ÎÔ‡ÎÏ· ‹ ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi ÌÔÙ›‚Ô Ô˘ ı· ·Ó·ÁÁ¤ÏÏÔ˘Ó ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ·Ê‹ÁËÛ˘, ÙÔ Ì·ÁÈÎfi Ú·‚‰› Ù˘ ÓÂڿȉ·˜, ¤Ó· Á¿ÓÙÈ ‹ ¤Ó· ·ÏÈfi η¤ÏÔ, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘Ì‚¿ÏÔ˘Ó ÛÙË Ì·Á›· Ù˘

314


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

·Ú·ÛÙ·ÙÈ΋˜ ·Ê‹ÁËÛ˘ (∫·Ï·Ì·Ï›ÎË-ª¿Ô˘, 1997). ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ηÏ› Ì ÓfiËÌ·, Ì ‹¯Ô ‹ Ì ϤÍÂȘ Ù· ·È‰È¿ Ó· Û˘ÌÌÂÙ¿Û¯Ô˘Ó, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÌÈ· ‰È·‰Ú·ÛÙÈ΋ Û¯¤ÛË Ì ÙÔ ·ÎÚÔ·Ù‹ÚÈÔ.

5. ∏ ¢ƒ∞ª∞∆√¶√π∏™∏ ªπ∞™ π™∆√ƒπ∞™ ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˙ˆÓÙ·Ó¤„Ô˘Ó Ì ΛÓËÛË ÈÛÙÔڛ˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È ·Ú¯Èο ÛÙ· ·È‰È¿ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, ÂÂÓ‰‡ÔÓÙ¿˜ ÙËÓ Ì ηٿÏÏËÏË ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È ‹¯Ô˘˜, Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ÙË ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË. ∫·ıÒ˜ ·ÊËÁÂ›Ù·È ¿ÏÈ ·ÚÁ¿ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, Ù· ·È‰È¿ ·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó Ì ΛÓËÛË fi,ÙÈ Ù· ÂÓÙ˘ˆÛÈ¿˙ÂÈ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ¯ÚˆÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ηٿÏÏËÏ· ÙË ÊˆÓ‹ Ù˘ Î·È ÙÔÓ›˙ÔÓÙ·˜ ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙˆÓ ÛÙÔȯ›ˆÓ Î·È ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ, ‰È¢ÎÔχÓÂÈ ÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜ ÙÔ˘˜. ™Â ÂfiÌÂÓ˜ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ηÏ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈϤÍÔ˘Ó Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜ ηÈ, ·ÚÂÌ‚¿ÏÏÔÓÙ·˜ ÚÔÙÚÔ¤˜ ηٿ ÙËÓ ·Ê‹ÁËÛË, Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÙˆÓ ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹: .¯. «∆· Ó·Ó¿ÎÈ· ÍÂΛÓËÛ·Ó ÁÈ· Ó· ¿Ó ÛÙÔ ‰¿ÛÔ˜. ∂Ï¿Ù ӷӿÎÈ·…» ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÍ·ÛÊ·Ï›˙ÂÈ ÚfiÏÔ˘˜ ÁÈ· fiÏÔ˘˜. ™Â ÂÚ›ÙˆÛË Ô˘ ÔÈ ÚfiÏÔÈ ‰ÂÓ Â·ÚÎÔ‡Ó, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÚÔÛÙÂıÔ‡Ó ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ‹ Ó· ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈËıÔ‡Ó ÛÙÔȯ›· Ù˘ ʇÛ˘, fiˆ˜ ÔÈ ÎÂÚ·˘ÓÔ›, ÔÈ ·ÛÙÚ·¤˜, Ë Î·Ù·ÈÁ›‰· Î.Ï. ∞·Ú¿‚·ÙÔ˜ fiÚÔ˜ Â›Ó·È fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÚfiÏÔ. ªÈ· ÔÌ¿‰· ·È‰ÈÒÓ ÌÔÚ› Ó· ·Û¯ÔÏËı› Ì ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙˆÓ ÛÎËÓÈÎÒÓ. ∆ÔÓ›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÛÙÔȯ›ˆÓ Î·È ¯·Ú·ÎÙ‹ÚˆÓ ¶ÂÚ·ÙÔ‡Ó ·ÁηÏÈ·Ṳ̂ÓÔÈ ÛÊȯٿ ÁÈ·Ù› Â›Ó·È Ôχ Ê›ÏÔÈ… √ Ì¿ÁÔ˜ Â›Ó·È „ËÏfi˜ Î·È ÎÈÓÂ›Ù·È ·ÚÁ¿, Ôχ ·ÚÁ¿… ∆· ‰˘Ô ·È‰È¿ ‹Ù·Ó Ôχ ¯·ÚÔ‡ÌÂÓ·. ÃÔÚÔË‰Ô‡Û·Ó „ËÏ¿. ∞ÎfiÌË ÈÔ „ËÏ¿… ∏ ¤ÙÚ· ¤ÂÛ ÛÙÔ ÓÂÚfi, ¤Î·Ó ¤Ó· ‰˘Ó·Ùfi, Ôχ ‰˘Ó·Ùfi ıfiÚ˘‚Ô Î·È fiÏ· Ù· „¿ÚÈ· ¤ÙÚÂÍ·Ó Ó· ÎÚ˘ÊÙÔ‡Ó…

∏ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·, ÔÈ Î·ıËÌÂÚÈÓ¤˜ ÂÌÂÈڛ˜, Ë Ê·ÓÙ·Û›·, ¤Ó· Â›Î·ÈÚÔ ÁÂÁÔÓfi˜ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó ËÁ¤˜ ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Î·È ÙË ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË ÈÛÙÔÚÈÒÓ. √È ÈÛÙÔڛ˜ Ô˘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ¿ÏÏÔÙÂ Â›Ó·È ·˘ÙÔÛ¯¤‰È˜, ‰È·ÌÔÚʈ̤Ó˜ ·fi Ù· ·È‰È¿ ‹/Î·È ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi, ÂÓÒ ¿ÏÏÔÙ ٷ ·È‰È¿ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó ÁÓˆÛÙ¤˜ ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔڛ˜ ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙ÔÓÙ·˜. ∏ ÈÛÙÔÚ›· Ô˘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÂ›Ù·È ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË, ·ÓÔȯً ˆ˜ ÚÔ˜ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜, Ó· ·Ó·ÙÚ¤ÂÈ ÙËÓ ÚˆÙfiÙ˘Ë ‹ Î·È Ó· Â›Ó·È Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÌÈ·˜ ¿ÏÏ˘. ∂ȉÈÎfiÙÂÚ· Ë ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛË ÌÈ·˜ ·˘ÙÔÛ¯¤‰È·˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ ÌÔÚ› Ó· ·Ó·‰Âȯı› ˆ˜ ÌÈ· ·ÓÔȯً ‰È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·. ∞ÓÔȯً ÁÈ·Ù› ·Ó·‰‡ÂÙ·È ·fi Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿ Ù· ÔÔ›· ηٷı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜, ÙȘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó, ÙȘ ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ·fi ÎÔÈÓÔ‡ Î·È ÙȘ ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔ˘Ó. ¢È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ÁÈ·Ù› ÌÔÚ› Ó· Û˘Ó‰¤ÂÙ·È fi¯È ÌfiÓÔ Ì ÙÔÓ ÚÔÊÔÚÈÎfi ÏfiÁÔ Î·È ÙË ‰Ú·Ì·ÙÈ΋ Ù¤¯ÓË, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÔÏϤ˜ ÁÓˆÛÙÈΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜, ÂÊfiÛÔÓ ·ÓÙÏ› ÙÔ ˘ÏÈÎfi Ù˘ ·fi Ù· ı¤Ì·Ù· Ù˘ ˙ˆ‹˜. ∆· ·È‰È¿ ‹ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÈϤÁÔ˘Ó ÙÔ ı¤Ì· ‹ Ù· ı¤Ì·Ù· Ô˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓËıÔ‡Ó ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÓÙÏ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó. ∞Ó·-

315


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

˙ËÙÔ‡Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜, Ù· Ê·ÈÓfiÌÂÓ·, ÙȘ ηٷÛÙ¿ÛÂȘ. √ Ê¿ÎÂÏÔ˜ ·ÚÔ˘Û›·Û˘ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ÂÌÏÔ˘Ù›˙ÂÙ·È Û˘Ó¯Ҙ ηٿ ÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ‰Ú¿Û˘, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ٷ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Î·È ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó. ∫·Ù¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ·ÎÔÏÔ˘ıÂ›Ù·È Ë ·ÊËÁËÌ·ÙÈ΋ ‰ÔÌ‹. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ¤¯ÔÓÙ·˜ ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ÚfiÏÔ Î·È Ë ›‰È·, ı¤ÙÂÈ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Î·È ÚÔηÏ› Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ. ¶·È‰È¿ Î·È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Á›ÓÔÓÙ·È ËıÔÔÈÔ›, ÎÔÈÓfi, ÎÚÈÙÈÎÔ›. ∞ÏÏ¿˙Ô˘Ó ÚfiÏÔ˘˜ Î·È ‰Ú¿ÛË. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ¤ÙÛÈ ¤Ó·˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˜, ÌÈ· ‰È·‰Ú·ÛÙÈ΋ Û¯¤ÛË. ∏ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ Î˘Ú›ˆ˜ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Á‡Úˆ ·fi Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· Î·È ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÚfiψÓ, Û ÂȉÈο ‰È·Ï›ÌÌ·Ù· ηٿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, ηıÒ˜ Î·È Î·Ù·ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ÂÓÙ˘ÒÛÂˆÓ ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÔÈÎ›ÏˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ.

∆Ô ÌÏ ·Ó› ·ÚÈÛÙ¿ÓÂÈ ÙË ı¿Ï·ÛÛ· Î·È Ù· ·È‰È¿, Ì ÛÎÔ˘fiÍ˘Ï· ÁÈ· ÎÔ˘È¿, Â›Ó·È ÎˆËÏ¿Ù˜…

EÓ‰ÂÈÎÙÈ΋ ÔÚ›· ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ˘ ÌÈ·˜ ·˘ÙÔÛ¯¤‰È·˜ ÈÛÙÔÚ›·˜ 1. ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ È‰¤· ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ˘ ÌÈ·˜ ·˘ÙÔÛ¯¤‰È·˜ ÈÛÙÔÚ›·˜

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔÚ›· ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ Ù· ÂӉȷʤÚÂÈ. 2. ∞ÓÙ·ÏÏ·Á‹ ÏËÚÔÊÔÚÈÒÓ ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì·

∆›ıÂÓÙ·È ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Î·È Î·Ù·ÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ÔÈ È‰¤Â˜ Î·È ÔÈ ÁÓÒÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÁÈ· ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ ÚfiÙÂÈÓ·Ó. ∞Ó·˙ËÙÔ‡ÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÛı¤ÙÂÈ Î·È ÂΛÓË ÏËÚÔÊÔڛ˜, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ Î·È ÊˆÙÔÁڷʛ˜, ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜, ÌÈÎÚ¿ ‚›ÓÙÂÔ Î.Ï. 3. ¶¤Ú·ÛÌ· ·fi ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙË Ê·ÓÙ·ÛÙÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Á›ÓÂÙ·È Ì¤ÏÔ˜ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡, ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ¤Ó· ÚfiÏÔ, ·ÎfiÌË Î·È ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹ fiÙ·Ó ÙÔ ÎÚ›ÓÂÈ ÛÎfiÈÌÔ, Î·È Ì ηٿÏÏËÏ· ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ‚ÔËı¿ Ù· ·È‰È¿ Ó· ‰ÔÌ‹ÛÔ˘Ó Î¿ÔÈ· ·fi Ù· ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ÙÔ˘: .¯. «¶Ò˜ ı· ı¤Ï·Ù ӷ Â›Ó·È Ô ‹Úˆ·˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ì·˜;», «¶Ò˜ Ê·ÓÙ¿˙ÂÛÙ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ÂÚ·Ù¿ÂÈ; ¶Ò˜ ϤÙ ӷ ÌÈÏ¿ÂÈ;». 4. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ‰Ú¿Û˘

∏ ÈÛÙÔÚ›· ‰ÔÌÂ›Ù·È ÛÙ·‰È·Î¿ ·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÙ·È ·fi Ù· ·È‰È¿. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ‚ÔËı¿ÂÈ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ ÙÔ˘˜ Ì ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Ô˘ ÂȉÈÒÎÔ˘Ó: – Ó· Ù· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ó· ÔÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÙfiÔ, .¯. «¶Ô‡ ÌÔÚ› Ó· ‹Á·Ó Ù· ˙Ò· ÙÔ˘ ‰¿ÛÔ˘˜ ÌÈ· ËÏÈfiÏÔ˘ÛÙË Ì¤Ú· ÙÔ˘ ηÏÔηÈÚÈÔ‡;»

316


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

– Ó· Ê·ÓÙ·ÛÙÔ‡Ó ‰Ú¿ÛÂȘ Î·È Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó ÙËÓ ÂͤÏÈÍ‹ ÙÔ˘˜, .¯. «∆È ÌÔÚ› Ó· ¤Î·Ó·Ó ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ· Ù· ˙Ò·;» – Ó· Ù· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ηıÒ˜ ÙË ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó, .¯. «£· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ‰Â›ÍÔ˘Ì ·›˙ÔÓÙ·˜ ÙÈ ¤Î·Ó·Ó…;», «¶Ò˜;» ∆· ·È‰È¿ ¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È Û ÔÌ¿‰Â˜ Î·È Î¿ı ÔÌ¿‰· Û˘˙ËÙ¿, ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÈ Î·È ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÙËÓ È‰¤· Ù˘. ™˘Óı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ‰Ú¿ÛÂȘ-·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÂȘ Û ̛· ÛÎËÓ‹ Ô˘ ·›˙Ô˘Ó fiÏÔÈ (.¯. Â›Ó·È fiÏÔÈ Ì·˙› ÛÙË ÛÎËÓ‹ Î·È Ù· ·È‰È¿-ÎÔ˘ÓÂÏ¿ÎÈ· ·›˙Ô˘Ó Ì¿Ï·, Ù· ·È‰È¿¯ÂÏÒÓ˜ οÓÔ˘Ó ËÏÈÔıÂÚ·›· Î.¿. ). 5. ∂ÛÙ›·ÛË ÛÙÔ ÚfiÏÔ

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚÂÌ‚·›ÓÂÈ ÛÙË ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ı¤ÏÔÓÙ·˜ Ó· ÂÈÛÙ‹ÛÂÈ ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔÓ ÎÂÓÙÚÈÎfi ÚfiÏÔ: .¯. «¡ÔÌ›˙ˆ ˆ˜ ¤ÊÙ·ÛÂ Ë ÒÚ· Ó· Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘Ì ÙÔÓ ‹Úˆ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ì·˜», «¶·Ú·ÙËÚ‹ÛÙ ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ‹Úˆ·, ·Ó ÎÚ·Ù¿ οÙÈ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘, ·Ó οÙÈ ı¤ÏÂÈ Ó· Û·˜ ÂÈ…». √ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹˜ Ì·›ÓÂÈ ÛÙË ÛÎËÓ‹ Î·È ·›˙ÂÈ ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘. 6. ∞Ê‹ÁËÛË Ù˘ Ú¿Í˘ Ô˘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ·Ó, Û¯ÔÏÈ·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ ÚfiÏÔ˘ Î·È ÙˆÓ Û˘Ì‚ÔÏÈÎÒÓ ÎÈÓ‹ÛÂˆÓ ÙÔ˘ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹, ÂÚÈÁÚ·Ê‹ Û˘Ó·ÈÛıËÌ¿ÙˆÓ

™ÙÔ ÛËÌÂ›Ô ·˘Ùfi ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ Ë ÚÒÙË Ú¿ÍË Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔ›ËÛ˘. ∆· ·È‰È¿ Î·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ οıÔÓÙ·È Û ·ÎÏÔ (·ã Û˘Ó‰ڛ·) Î·È Û¯ÔÏÈ¿˙Ô˘Ó fi,ÙÈ ¤·ÈÍ·Ó Ì¤¯ÚÈ ÙÒÚ·. ™¯ÔÏÈ¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜, ÌÈÏÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔ ¯ÚfiÓÔ Î·È ÙÔÓ ÙfiÔ fiÔ˘ ‰È·‰Ú·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È Ù· ÁÂÁÔÓfiÙ·, οÓÔ˘Ó ÂÚÌËÓ¢ÙÈΤ˜ ˘Ôı¤ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙȘ Û˘Ì‚ÔÏÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛÂ Ô ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙ‹˜, ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈΤ˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ∆È ¤ÁÈÓ ̤¯ÚÈ ÙÒÚ· ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Ì·˜; ∆È Â›¯Â Û˘Ì‚Â› ÛÙÔÓ ‹Úˆ·; ¶Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ Û˘Ó¤‚Ë; ¶Ô‡ ϤÙ ӷ ‹Ù·Ó Ô ‹Úˆ·˜ ÚÈÓ; ¶Ô‡ ‹Á·ÈÓÂ; ∆È ‹ıÂÏ ӷ ÂÈ Ì ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘; ¶Ò˜ ÙÔ ÛΤÊÙËΘ; ∆È ÌÔÚ› Ó· ·Ó·˙ËÙÔ‡ÛÂ; ¶Ò˜ ÓÈÒıÂÈ ÙÒÚ·; ∂Û›˜ Ò˜ ÓÈÒıÂÙÂ;

7. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ۯ‰ȷÛÌÔ‡ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ (ÏÔ΋, ÎÏÈ̿ΈÛË, χÛË)

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ˘Ô‚¿ÏÏÂÈ Î·È ¿ÏÈ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· ÂȉÈÒÎÔÓÙ·˜ Ó· ·Ú·ÎÈÓ‹ÛÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÏÔ΋ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜, Ó· ÙËÓ Ô‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó Û ̛· ÎÏÈ̿ΈÛË Î·È Ù¤ÏÔ˜, Ó· ηٷϋÍÔ˘Ó Û χÛË. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ¶Ò˜ ÌÔÚԇ̠ӷ ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ì ÙÔÓ ‹Úˆ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜; ∆È Ï¤Ù ӷ οÓÔ˘Ì ÙÒÚ·; ¶Ô‡ ÚÔÙ›ÓÂÙ ӷ ¿ÌÂ; ¶Ò˜ ı· ¿ÌÂ; ∆È ¯ÚÂÈ·˙fiÌ·ÛÙ ÁÈ· ÙÔ Ù·Í›‰È; ∆È Ï¤Ù ӷ Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘Ì ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ Ì·˜;

¶Èı·Ó¤˜ ÂÂÎÙ¿ÛÂȘ Î·È Û˘Ó‰¤ÛÂȘ ª›· ·˘ÙÔÛ¯¤‰È· ÈÛÙÔÚ›· ÌÔÚ›: – Ó· Ô‰ËÁ‹ÛÂÈ Û ÌÈ· ·Ú¿ÛÙ·ÛË, ·Ó Ù· ·È‰È¿ ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó Ó· ÙËÓ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó Û ¤Ó· ¢ڇÙÂÚÔ ÎÔÈÓfi, – Ó· Â›Ó·È ÙÔ ¤Ó·˘ÛÌ· ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÂÓfi˜ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ‹ ·ÓÙ›ıÂÙ· Ó· ·Ó·Ù˘¯ı› ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛ˘ ÂÓfi˜ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜.

317


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

6. ∆√ ∫√À∫§√£∂∞∆ƒ√ ∫∞π ∆√ £∂∞∆ƒ√ ™∫πø¡13 ∏ ηٷÁˆÁ‹ ÙÔ˘ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘ √ ¿ÓıÚˆÔ˜ ¤ÊÙÈ·Í ÎÔ‡ÎϘ-ÔÌÔÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ ıÂÒÓ ÙÔ˘ Ôχ ÓˆÚ›˜. ™Â ÔÏÏ¿ ̤ÚË ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ ÔÈ ÎÔ‡ÎϘ ·˘Ù¤˜, ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ï·ÙÚ›·˜ Î·È ÂÍ¢ÌÂÓÈÛÌÔ‡, ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÔ‡Ó ˆ˜ ‰È·ÌÂÛÔÏ·‚ËÙ¤˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ Î·È ÛÙÔ ıÂfi. ™‡Ìʈӷ Ì ÙËÓ ·Ú¯·›· ÂÏÏËÓÈ΋ Ì˘ıÔÏÔÁ›·, Ô ıÂfi˜ ◊Ê·ÈÛÙÔ˜ ›¯Â ÊÙÈ¿ÍÂÈ Ì›· ÛÂÈÚ¿ ·fi ¯Ú˘Û¤˜ Ì˯·ÓÈΤ˜ Á˘Ó·›Î˜ ÁÈ· Ó· ÙÔÓ ‚ÔËıÔ‡Ó ÛÙÔ Ì˯·ÓÔ˘ÚÁÂ›Ô ÙÔ˘, ηıÒ˜ Î·È ÙÔÓ ¯¿ÏÎÈÓÔ Á›Á·ÓÙ· ∆¿Ïˆ, ‡ÛÙÂÚ· ·fi ·Ú·ÁÁÂÏ›· ÙÔ˘ ª›Óˆ·. √ ¢·›‰·ÏÔ˜, ıˆÚÔ‡ÌÂÓÔ˜ ˆ˜ Ì·ÎÚÈÓfi˜ ·fiÁÔÓÔ˜ ÙÔ˘ ◊Ê·ÈÛÙÔ˘, ÙÂÏÂÈÔÔ›ËÛ ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ ÙˆÓ ·Á·ÏÌ¿ÙˆÓ Î·È Ì ÙË ¯Ú‹ÛË ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Ô˘ Ô ›‰ÈÔ˜ ›¯Â ÂÈÓÔ‹ÛÂÈ. ∆· ·Á¿ÏÌ·Ù¿ ÙÔ˘ ›¯·Ó Ù¤ÙÔÈ· ˙ˆÓÙ¿ÓÈ· Ô˘ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ›ÛÙ¢·Ó fiÙÈ, ·Ó ‰ÂÓ Ù· ¤‰ÂÓ·Ó, ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÎÈÓËıÔ‡Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ Î·È Ó· ʇÁÔ˘Ó. ∏ „¢‰·›ÛıËÛË Ù˘ ΛÓËÛ˘ ÙˆÓ ·Á·ÏÌ¿ÙˆÓ Û˘Ó‰¤ıËΠ̠ÙËÓ È‰¤· fiÙÈ Ù· ·Á¿ÏÌ·Ù· ¤¯Ô˘Ó „˘¯‹.

¶·ÚÔ‡ÛË, 2003, Û. 22

∆Ô ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ ÌÔÚ› Ó· ÂÓÙ·¯ı› ÛÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ· ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ì ÙÔ˘˜ ·Ú·Î¿Ùˆ ÙÚfiÔ˘˜: 1. ¢ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÌÈ·˜ ÁˆÓÈ¿˜ Ì ÎÔ‡ÎϘ. ∂›Ó·È Ô ¯ÒÚÔ˜ fiÔ˘ Ù· ·È‰È¿ ı· ·›ÍÔ˘Ó Ì ÙȘ ÎÔ‡ÎϘ, ı· ·˘ÙÔۯ‰ȿÛÔ˘Ó ·ÙÔÌÈο ‹ ÔÌ·‰Èο. ∏ ÁˆÓÈ¿ ı· ¤¯ÂÈ ÎÔ‡ÎϘ Ô˘ ÚÔÛÂÏÎ‡Ô˘Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Ó· ‰›ÓÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÂÚÂı›ÛÌ·Ù· ÁÈ· Ó· ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙȘ ÎÔ‡ÎϘ. 2. ⁄·ÚÍË Ù˘ ÎÔ‡ÎÏ·˜ Ù˘ Ù¿Í˘ (Ì ÌÔÚÊ‹ ·ÓıÚÒÈÓË ‹ ˙ÒÔ˘). ∂›Ó·È Ë ÎÔ‡ÎÏ· Ô˘ ¯ÂÈÚ›˙ÂÙ·È Ô ‰¿ÛηÏÔ˜, Â›Ó·È ÌÈ· ·˘ÙfiÓÔÌË ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ·, ‰ÂÓ ˘ÔηıÈÛÙ¿ ÙÔ ‰¿ÛηÏÔ, ·ÏÏ¿ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ˆ˜ ·Ó·ÊÔÚ¿, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÌÈ· ͯˆÚÈÛÙ‹ Û¯¤ÛË Ì ٷ ·È‰È¿ (‚Ï. ·Ú·Î¿Ùˆ «∏ ÎÔ‡ÎÏ· Ù˘ Ù¿Í˘»). ∂›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ó· ¤¯ÂÈ ÂÈϤÍÂÈ ÙËÓ ÎÔ‡ÎÏ· Ô˘ Ù˘ ·Ú¤ÛÂÈ, Ë ÔÔ›· ı· Â›Ó·È ‚ÔÏÈ΋ Î·È Â‡¯ÚËÛÙË. 3. ∆· ·È‰È¿ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó ÎÔ‡ÎϘ. ∏ ηٷÛ΢‹ ÌÈ·˜ ÎÔ‡ÎÏ·˜ ·fi ÙÔ ·È‰› ÍÂÂÚÓ¿ÂÈ ÙËÓ ·Ï‹ ¯ÂÈÚÔÙ¯ӛ·, ÁÈ·Ù› Ë ÎÔ‡ÎÏ· ηٷÛ΢¿˙ÂÙ·È Ì ÛÎÔfi ÙËÓ ÂÌ„‡¯ˆÛ‹ Ù˘. 4. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ¤Ó· ÌÈÎÚfi ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘Ô ¿Óˆ Ûã ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ı¤Ì· Î·È Î·Ï› Ù· ·È‰È¿ Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ÎÔ‡ÎϘ Ì ·Ï¿ ∫Ô‡ÎϘ ·fi ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ˘ÏÈο Î·È Ó· ÙȘ ÂÌ„˘¯ÒÛÔ˘Ó.

13. √È ÊˆÙÔÁڷʛ˜ Ô˘ ÂÌÏÔ˘Ù›˙Ô˘Ó ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÓfiÙËÙ· ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙÔ ÚÔÛˆÈÎfi ·Ú¯Â›Ô Ù˘ ∞. ¶·ÚÔ‡ÛË Î·È ·fi ÙÔ Ê¿ÎÂÏÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ù˘ ÛÙÔ ∆Ì‹Ì· ∂Î·›‰Â˘Û˘ Î·È ∞ÁˆÁ‹˜ ÛÙËÓ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ∏ÏÈΛ· ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ ∞ıËÓÒÓ.

318


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

5. ∆· ·È‰È¿ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈΤ˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ, ÁÈ·Ù› Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÂÓÂÚÁÔ› ı·٤˜. ¶·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÌÈ· ·Ú¿ÛÙ·ÛË Ù· ·È‰È¿ ·Ú·Û‡ÚÔÓÙ·È ·fi ÙË Ì·Á›· Ù˘ ı·ÙÚÈ΋˜ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·˜, Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· fï˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛÔ˘Ó ÙË ÛÔ˘‰·ÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ۯ‰ȷÛÌÔ‡ Ù˘ ·Ú¿ÛÙ·Û˘, ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ, ÙˆÓ ÛÎËÓÈÎÒÓ, ÙÔ˘ ʈÙÈÛÌÔ‡, Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î.Ï. ™˘˙ËÙÒÓÙ·˜ ·˘Ù¤˜ ÙÔ˘˜ ÙȘ ‰È·ÈÛÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ Ù¿ÍË, ÌÔÚÔ‡Ó ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÌÈ· Â·ÁÁÂÏÌ·ÙÈ΋ ·Ú¿ÛÙ·ÛË ·fi ÙȘ ·˘ÙÔÛ¯¤‰È˜ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ÛÙËÓ Ù¿ÍË.

∞ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ¤Ó· Ì·Ï¿ÎÈ ·fi ÊÂÏÈ˙fiÏ, ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó ÎÔ‡ÎϘ ª·ÚfiÙ Î·È ÎÔ‡ÎÏ· Á¿ÓÙÈ.

°¡ø™∏ ∞¡∞º√ƒ∞™ ∫Ô‡ÎϘ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Î·È ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ Â›Ó·È ÔÈ ·Ú·Î¿Ùˆ: ∫√À∫§∞ °∞¡∆π: ∆Ô ›‰ÈÔ ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ ˙ˆÁÚ·ÊÈṲ̂ÓÔ ‹ ÓÙ˘Ì¤ÓÔ Ì ¤Ó· Á¿ÓÙÈ Á›ÓÂÙ·È ÎÔ‡ÎÏ·. ™ÙÔÓ ‰Â›ÎÙË ÛÙÂÚÂÒÓÔ˘Ì ¤Ó· ÎÂÊ¿ÏÈ (¤Ó· Ì·Ï¿ÎÈ ÊÂÏÈ˙fiÏ, ¤Ó· ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ Î.Ï.) ™ÙËÓ ·ÏÔ‡ÛÙÂÚË ÌÔÚÊ‹ Ù˘ Ë ÎÔ‡ÎÏ· Á›ÓÂÙ·È Ì ¤Ó· Ì·ÓÙ›ÏÈ ‹ ÌÈ· ÂÙÛ¤Ù· Ô˘ ÙÔÔıÂÙÂ›Ù·È ÛÙÔ ¯¤ÚÈ. √ ‰Â›ÎÙ˘ ÂÚÓ¿ ̤۷ ·fi ÌÈ· ÙÚ‡· Ô˘ ·ÓÔ›ÁÂÙ·È ÛÙË Ì¤ÛË ÙÔ˘ ˘Ê¿ÛÌ·ÙÔ˜ ÁÈ· Ó· ÛÙËÚ›˙ÂÈ ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ Ù˘ ÎÔ‡ÎÏ·˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ÊÙÈ·Á̤ÓÔ ·fi ÊÚÔ‡Ù·, Ì¿Ï˜, ¯¿ÚÙÈÓ˜ Û˘Û΢·Û›Â˜, ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ· ‰Â̤ӷ ‹ ÙÚ˘Ë̤ӷ Û ÔÚÈṲ̂ӷ ÛËÌ›· ÁÈ· Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËıÔ‡Ó ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο (·˘ÙÈ¿, ÛÙfiÌ· Î.¿.) ¢∞Ã∆À§√∫√À∫§∂™: ∂›Ó·È ÔÈ ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ ÎÔ‡ÎϘ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È ÌÈÎÚ¿ ˙ˆ‡ÊÈ·, Ó‡̷ٷ, ÛÙÔȯÂÈ¿ Î.¿. Î·È ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó Â›Ù Ì ¯·ÚÙfiÓÈ· ‹ ·ÏÈ¿ Á¿ÓÙÈ·, ›Ù ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÔÓÙ·˜ ·¢ı›·˜ Ù· ‰¿¯Ù˘Ï·. ∫√À∫§∂™ ª∞¶∂∆: ∫Ô‡ÎϘ ·fi οÏÙÛ˜ ÔÈ Ôԛ˜ ÂÊ·ÚÌfi˙Ô˘Ó ÛÙÔ ¯¤ÚÈ Î·È ·Ú¤¯Ô˘Ó ÔÏϤ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜. ªÔÚÔ‡Ó Â‡ÎÔÏ· Ó· Á›ÓÔ˘Ó ˙Ò· ·ÏÏ¿ Î·È ·ÓıÚÒÈÓ˜ ÊÈÁÔ‡Ú˜ ·Ó ÙÔÔıÂÙËıÔ‡Ó ÛÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi ÙÔ˘˜ ÎÔ˘Ú¤ÏÈ·, ·ÊÚÔÏ¤Í Î.¿. Î·È ‰Ôı› ÙÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ Û¯‹Ì·. AÓ ÙÔÔıÂÙËı› Ô ·ÓÙ›¯ÂÈÚ·˜ ÂÛˆÙÂÚÈο ÛÙË ı¤ÛË Ù˘ ÊÙ¤ÚÓ·˜ Î·È Ù· ˘fiÏÔÈ· ‰¿¯Ù˘Ï· ÛÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ‰·¯Ù‡ÏˆÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÂ›Ù·È ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ ÛÙfiÌ· Ô˘ ·ÓÔÈÁÔÎÏ›ÓÂÈ. ∞˘Ù‹ Ë ÎÔ‡ÎÏ· ÂÓÙ˘ˆÛÈ¿˙ÂÈ Ù· ·È‰È¿. ∫√À∫§∂™ ª∞ƒ√∆ (ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ÛÙÂÚÂÒÓÂÙ·È Û ¤Ó· ͇ÏÔ): ∆· ÎÂÊ¿ÏÈ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó ·fi Ì·Ï¿ÎÈ· ÊÂÏÈ˙fiÏ, ¯·ÚÙÔÔÏÙfi Ô˘ ‚¿ÊÂÙ·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ̠ϢÎfi Ï·ÛÙÈÎfi ¯ÚÒÌ·, Û·ÎԇϘ ¯¿ÚÙÈÓ˜, ¯¿ÚÙÈÓ· È¿Ù·, ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ·, ÎÔ˘ÙÈ¿ Î·È ¯·ÚÙfiÓÈ· Î.Ï. ªÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó Í‡ÏÈÓ˜ ÎÔ˘Ù¿Ï˜ Î·È ÛÔ˘ÚˆÙ‹ÚÈ· ÓÙ˘Ì¤Ó· Ì Á¿˙· ÎÔÏÏË̤ÓË Ì ·ÙÏ·ÎfiÏ ÁÈ· Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˙ˆÁÚ·ÊÈÛÙÔ‡Ó ‹ Ó· ÎÔÏÏËıÔ‡Ó Â¿Óˆ Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ÚÔÛÒÔ˘. °π°∞¡∆∂™ ª∞ƒ√∆: MÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÔÈ ÛÎÔ‡˜, ÔÈ ÛÊÔ˘ÁÁ·Ú›ÛÙÚ˜, ÔÈ ‚Ô‡ÚÙÛ˜ ‚·„›Ì·ÙÔ˜ ÌÂ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÙȘ ÙÚ›¯Â˜ Î·È Ù· ÎÔ˘Ú¤ÏÈ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ‰È¿ÊÔÚ· ¯ÙÂÓ›ÛÌ·Ù· Î.¿. °È· ÙÔ ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Â›‰˜ ÎÔ‡ÎϘ ÛÙÂÚˆ̤Ó˜ Û ¤Ó· Ú·‚‰› ·fi ÙË Ì¤ÛË ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ Û¯ËÌ·Ù›˙ÂÙ·È ÔÚı‹ ÁˆÓ›· ηıÒ˜ ÙȘ ÎÚ·Ù¿ Î·È ÙȘ ÎÈÓ› Ô ·›¯Ù˘ ›Ûˆ ·fi ¤Ó· ÛÂÓÙfiÓÈ Ô˘ ʈٛ˙ÂÙ·È ·fi Ì›· Ï¿Ì·.

Matil & Marzan, 1981Ø Delpeux , 1987Ø ¶·ÚÔ‡ÛË, 2003

319


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

6. ∆· ·È‰È¿ ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ·›˙ÔÓÙ·˜ Ì ÙȘ ÎÔ‡ÎϘ ·ÙÔÌÈο ‹ Û ÔÌ¿‰Â˜. ∞Ó Î·È ÁÈ· ÙÔ ·›ÍÈÌÔ Ù˘ ÎÔ‡ÎÏ·˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ¿ÓÙ· ··Ú·›ÙËÙË Ë ÛÎËÓ‹, ÌÔÚ› οÔÈÔ˜ Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÂÈ ÌÈ· ÛÎËÓ‹ Ì ·Ï¿ ̤۷ fiˆ˜: ÙÔÔıÂÙÒÓÙ·˜ ¤Ó· ÙÚ·¤˙È ÛÙÔ Ï¿È ÁÈ· Ó· ÎÚ‡‚ÔÓÙ·È ÔÈ ÎÔ˘ÎÏÔ·›¯Ù˜ ·fi ›Ûˆ, ÛÙÂÚÂÒÓÔÓÙ·˜ ¤Ó· ÛÂÓÙfiÓÈ ÙÂÓو̤ÓÔ Û ηڤÎϘ ‹ Û ‰¤Ó‰Ú· Î·È ı¿ÌÓÔ˘˜ ÛÙÔÓ Î‹Ô, fiÔ˘ ‰›ÓÂÙ·È Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÍÈÔÔÈÂ›Ù·È Î·È ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ˆ˜ Ê˘ÛÈÎfi ÛÎËÓÈÎfi. ∂ÓÙ˘ˆÛÈ·Îfi ÛÎËÓÈÎfi ÌÔÚ› Â›Û˘ Ó· Á›ÓÂÈ ÌÈ· ÛοϷ ·ÓÔȯً ‹ ÌÈ· ÔÌڤϷ ı·Ï¿ÛÛ˘ Î·Ï˘Ì̤ÓË Ì ¤Ó· ÛÂÓÙfiÓÈ. ∂‡¯ÚËÛÙÔ ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÌÂÁ¿Ï˜ ηٷÛ΢¤˜ Â›Ó·È ÙÔ ¯·ÚÙfiÓÈ ÔÓÙÔ˘Ï¤ (¯·ÚÙ› Û˘Û΢·Û›·˜ ÙÔ˘ ̤ÙÚÔ˘), Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÛÙ¤ÎÂÙ·È fiÚıÈÔ. ºÙÈ¿¯ÓÔÓÙ·˜ ·ÓÔ›ÁÌ·Ù· ÁÈ· ·Ú¿ı˘Ú· Î·È fiÚÙ˜ ÌÔÚ› Ó· ÙÔ ÌÂÙ·ÌÔÚÊÒÛÂÈ Î¿ÔÈÔ˜ Û Û›ÙÈ, οÛÙÚÔ Î.Ï. √È ÎÔ‡ÎϘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È Î·È Ó· ÌÈÏÔ‡Ó ·fi Ù· ·Ú¿ı˘Ú·. ∫¿ÛÙÚ·, ‡ÚÁÔÈ, ¿Ì·Í˜ ‚¿ÚΘ Î.Ï. ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó Â‡ÎÔÏ· Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ÛÙ· ÔÔ›· ·Ú¤ÛÂÈ Ó· ·›˙Ô˘Ó Ì ÙȘ ÎÔ‡ÎϘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ηٷÛ΢¿ÛÂÈ. (¶·ÚÔ‡ÛË, 2003).

∆Ô Î¿ÛÙÚÔ Î·Ù·Û΢·Ṳ̂ÓÔ ·fi ¯·ÚÙ› ÔÓÙÔ˘Ï¤ Î·È ÙÔ ÔÓÙÈοÎÈ ÎÔ‡ÎÏ· – Á¿ÓÙÈ ·fi ÏÔ‡ÙÚÈÓÔ ˙ˆ¿ÎÈ Ô˘ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¤¯ÂÈ ·‰ÂÈ¿ÛÂÈ ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓfi ÙÔ˘

∆Ô ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ Á›ÓÂÙ·È ÎÔ‡ÎÏ·

ø˜ ÚÔ˜ ÙÔ £¤·ÙÚÔ ™ÎÈÒÓ, Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿ Â›Ó·È ‹‰Ë ÂÍÔÈÎÂȈ̤ӷ Ì ÙÔÓ ∫·Ú·ÁÎÈfi˙Ë, ÂÔ̤ӈ˜ ÌÔÚ› οÔÈÔ˜ Ó· ‰Ô˘Ï¤„ÂÈ Ì·˙› ÙÔ˘˜ ¿Óˆ Û ÔÏÏ¿ ı¤Ì·Ù· ·fi ÙË Ï·˚΋ Ì·˜ ·Ú¿‰ÔÛË (ÂÓ‰˘Ì·Û›·, ÓÙÔÈÔÏ·ÏÈ¿, ÌÔ˘ÛÈ΋), ·ÏÏ¿ ÌÔÚ› Ó· ÂÂÎÙ·ı› Î·È Û ¿ÏϘ –ÈÔ ·Ϥ˜ Î·È ÈÔ Û‡Á¯ÚÔÓ˜– Ù¯ÓÈΤ˜ ¯Ú‹Û˘ Ù˘ ÛÎÈ¿˜. ¢ËÏ·‰‹ Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó ·›˙ÔÓÙ·˜ Ì ʷÎÔ‡˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ÂÈÎfiÓ˜ Ì ÛÎȤ˜ ÚÔÛÒˆÓ ‹ ·ÓÙÈÎÂÈ̤ӈÓ. ∏ ÚÔ‚ÔÏ‹ ÙˆÓ ÛÎÈÒÓ Á›ÓÂÙ·È ÌÚÔÛÙ¿ ·fi ¤Ó· ÙÂÓو̤ÓÔ ‡Ê·ÛÌ·, ¤Ó· ¿ÛÚÔ ¯·ÚÙ›, ÌÈ· ·ÓÔȯً ‰È·Ê·Ó‹ ·ÓÔȯÙfi¯ÚˆÌË ÔÌڤϷ. ª›· ËÁ‹ ʈÙfi˜ (Ê·Îfi˜, ÚÔ‚ÔϤ·˜ Î.Ï.) ÙÔÔıÂÙÂ›Ù·È Ì ÙÚfiÔ Ô˘ Ó· ʈٛ˙ÂÙ·È Ë ÛÎËÓ‹ ·fi ÙÔ ›Ûˆ ̤ÚÔ˜. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·›˙Ô˘Ó ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ Ì ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜. ™Ù¤ÎÔÓÙ·È ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ Êˆ˜ Î·È ÙÔ ·Ó› Î·È ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó Î¿ÓÔÓÙ·˜ ·È¯Ó›‰È· Ì ÙÔ Êˆ˜ (ÏËÛÈ¿˙ÔÓÙ·˜ ‹ ·ÔÌ·ÎÚ‡ÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ ÒÛÙ ӷ ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ ‹ Ó· ÌÈÎÚ·›ÓÂÈ Ë ÛÎÈ¿, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ‰‡Ô ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÊÒÙ· ÁÈ· Ó· ‚Á¿˙Ô˘Ó ‰ÈÏ‹, ÙÚÈÏ‹ ÛÎÈ¿, ‚¿˙ÔÓÙ·˜ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¤˜ ˙ÂÏ·Ù›Ó˜ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ Êˆ˜ ‹ ÛÙ· ·ÓÔ›ÁÌ·Ù· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ¤¯ÂÈ Ë ¯¿ÚÙÈÓË ÊÈÁÔ‡Ú· ÒÛÙ ӷ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¤˜ ÛÎȤ˜ Î.Ï.). ªÔÚÔ‡Ó Ó·

320


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÊÈÁÔ‡Ú˜ Ô˘ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ì ¯·ÚÙfiÓÈ, ‰È·Ê·Ó‹ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ¯·ÚÙÈ¿, ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ‹ Ó· ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÛÎȤ˜ Ì ٷ ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜. ªÈÎÚfi ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ ÌÔÚ› Ó· ηٷÛ΢·ÛÙ› ‡ÎÔÏ· ·fi ¤Ó· ¯·ÚÙfiÎÔ˘ÙÔ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÔÈ ·¤Ó·ÓÙÈ Ï¢ڤ˜ ·ÓÔ›ÁÔÓÙ·È Î·È Ë ÌÈ· ·fi ·˘Ù¤˜ ηχÙÂÙ·È Ì ¿ÛÚÔ ¯·ÚÙ›. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢¿ÛÔ˘Ó ÛÎËÓÈο Ì ‰È·Ê·Ó‹ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙ¿ ¯·ÚÙÈ¿ Î·È ·ÓÙÈΛÌÂÓ·. (ª·ÚÙ› & ™ÌÈı, 2004‚).

ª›· ‰È·Ê·Ó‹˜ ·ÓÔȯÙfi¯ÚˆÌË ÔÌڤϷ ÌÔÚ› Ó· ·ÔÙÂϤÛÂÈ ÙÔ ÛÎËÓÈÎfi ÁÈ· ÙÔ ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó ÎÔ‡ÎϘ Î·È ÊÈÁÔ‡Ú˜ Ì ˘ÏÈο Ô˘ ÂÈϤÁÔ˘Ó, Ó· ·›˙Ô˘Ó ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ Î·È ı¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ Î·È Ó· ·ÊËÁÔ‡ÓÙ·È ÁÓˆÛÙ¤˜ Î·È ·˘ÙÔÛ¯¤‰È˜ ÈÛÙÔڛ˜. ∫·Ù¿ Ù·ÎÙ¿ ‰È·ÛÙ‹Ì·Ù· ·›˙ÂÈ Ë ›‰È· ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ ÛÙ· ·È‰È¿. √ÚÈṲ̂Ó˜ ÈÛÙÔڛ˜, ·Ú·Ì‡ıÈ· Î·È ı¤Ì·Ù· ·fi ÙËÓ ÂÈηÈÚfiÙËÙ· ‹ ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈˆıÔ‡Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· Ì ·˘Ù‹ ÙË ÌÔÚÊ‹ Ù¤¯Ó˘. ∫·ıÒ˜ ·›˙ÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÔÈ ÎÔ‡ÎϘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘ÓÔÌÈÏÔ‡Ó Ì ٷ ·È‰È¿ Ù· ÔÔ›· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Î·È ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ηıÔÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ‰Ú¿Û˘. ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È ÔÈ ‹¯ÔÈ ˙ˆÓÙ·ÓÂ‡Ô˘Ó ÙËÓ ·Ú¿ÛÙ·ÛË. ∏ ·Ú·ÎÔÏÔ‡ıËÛË ·Ú·ÛÙ¿ÛÂˆÓ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘ Î·È ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘ ÛÎÈÒÓ –fiˆ˜ ¿ÏψÛÙÂ Ë ·Ú·ÎÔÏÔ‡ıËÛË fiÏˆÓ ÙˆÓ ÂȉÒÓ ·Ú·ÛÙ¿ÛˆӖ ÙÚÔÊÔ‰ÔÙ› Ù· ·È‰È¿ Ì ÂÌÂÈڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ ·˘Ù‹˜ Ù˘ ÌÔÚÊ‹˜ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘.

∆¯ÓÈΤ˜ ÙÔ˘ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘ ¶·Ú·‰ÔÛÈ·Îfi ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ: ¶·›˙ÂÙ·È ›Ûˆ ·fi ¤Ó· ·Ú·‚¿Ó ΢ڛˆ˜ Ì ÎÔ‡ÎϘ Á¿ÓÙÈ ‹ Ì·ÚfiÙ. ª·ÚÈÔÓ¤Ù˜: ∆· ̤ÏË Â›Ó·È ÛÙÂÚˆ̤ӷ Û ÛÎÔÈÓÈ¿ Ù· ÔÔ›· ηٷϋÁÔ˘Ó Û ¤Ó· ÛÙ·˘Úfi (Ù· ÛÎÔÈÓÈ¿ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ·fi ¿Óˆ ÚÔ˜ Ù· οو). ∫Ô‡ÎϘ Ô˘ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ¿Óˆ Û ¤Ó· ÙÚ·¤˙È. £¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ: ∆¯ÓÈΤ˜ Ù˘ ÛÎÈ¿˜. ª·‡ÚÔ ı¤·ÙÚÔ: ∆¯ÓÈ΋ black light. ªÂ ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ Êˆ˜ ʈٛ˙ÔÓÙ·È ÛÙË ÛÎËÓ‹ ÌfiÓÔ Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ô˘ Â›Ó·È Û ¯ÚÒÌ·Ù· ÊÏÔ‡Ô ‹ ¿ÛÚ· Î·È ÂÍ·Ê·Ó›˙ÔÓÙ·È fiÛ· Â›Ó·È Ì·‡Ú·. √È ¯ÂÈÚÈÛÙ¤˜ ÙˆÓ ¯ÚˆÌ·ÙÈÛÙÒÓ ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ ‹ ÙˆÓ ÎÔ˘ÎÏÒÓ Â›Ó·È ÓÙ˘Ì¤ÓÔÈ ÛÙ· Ì·‡Ú·. √È ÎÔ‡ÎϘ Ê·›ÓÔÓÙ·È Û·Ó Ó· ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È Ì·ÁÈο. ∂Ì„‡¯ˆÛË ·ÓÙÈÎÂÈ̤ӈÓ: ™˘ÓËıÈṲ̂ӷ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ÌÂÙ·ÙÚ¤ÔÓÙ·È Û ÎÔ‡ÎϘ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘.

¶·ÚÔ‡ÛË, 2003

321


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

EÓ‰ÂÈÎÙÈ΋ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ Ú·ÎÙÈ΋˜ ÎÔ˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘: H ÎÔ‡ÎÏ· Ù˘ Ù¿Í˘14 ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÂÌÂÈÚ›· Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ‰‡Ô ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜, Ì ‚·ÛÈ΋ Âȉ›ˆÍË ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÚÔÊÔÚÈ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ™Î¤ÊÙËÎ·Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ˆ˜ ‰È·ÌÂÛÔÏ·‚ËÙ‹ Ì›· ÎÔ‡ÎÏ· Î·È Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ·Ó ı· ‰È¢ÎÔχÓÂÈ Ù· ·È‰È¿, ȉȷ›ÙÂÚ· Ù· ÈÔ Û˘ÓÂÛÙ·Ï̤ӷ, Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó Â˘ÎÔÏfiÙÂÚ· ÙÔ ÚfiÏÔ. ∫·ıÒ˜ Ë Ì›· ·fi ÙȘ ‰‡Ô ›¯Â ÂÌÂÈڛ˜ Ú·ÎÙÈ΋˜ ÎÔ˘ÎÏÔı¿ÙÚÔ˘ Û ٿÍÂȘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ, ›¯Â ‰È·ÈÛÙÒÛÂÈ fiÙÈ ÔÈ ÎÔ‡ÎϘ, ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ Ê·ÓÙ·ÛÙÈÎÔ‡ Î·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ÙÔ˘ Ú·ÁÌ·ÙÈÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, Ù· ‚ÔËıÔ‡Ó Ó· ·ÂÏ¢ıÂÚÒÓÔÓÙ·È, Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Â˘ÎÔÏfiÙÂÚ· ÛΤ„ÂȘ Î·È Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·. ∆Ș ·ÓÙÈÌÂÙˆ›˙Ô˘Ó Û·Ó ˙ˆÓÙ·Ó¤˜, ·ÚfiÙÈ ‚ϤÔ˘Ó ÔÈÔ˜ ÙȘ ÎÈÓ› Î·È ÔÈÔ˜ ÌÈÏ¿ ·ÓÙ› ÁÈ’ ·˘Ù¤˜. ∫·È ¤ÂÈÛÂ Î·È ÙËÓ ¿ÏÏË. ∏ ȉ¤· ‹Ù·Ó Ë ÎÔ‡ÎÏ· Ó· ÂÌÊ·ÓÈÛÙ› ˆ˜ Û˘ÓÔ‰fi˜ Ù˘ ÌÈ·˜ ÓËÈ·ÁˆÁÔ‡ Ô˘ ÂÈÛÎÂÙfiÙ·Ó ÙËÓ Ù¿ÍË Ù˘ ¿ÏÏ˘. ∞ÊËÁÂ›Ù·È Ë ÓËÈ·ÁˆÁfi˜-ÂÈÛΤÙÚÈ·:

«∏ ÚÒÙË Ì¤Ú· ŸÙ·Ó Û˘ÁÎÂÓÙÚÒıËÎ·Ó Ù· ·È‰È¿ ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘, Ë ‰·ÛοϷ ÙÔ˘˜, ·ÊÔ‡ Ì ۇÛÙËÛÂ, ÙÔ˘˜ › fiÙÈ Ì·˙› ÌÔ˘ ›¯· ʤÚÂÈ ÙË §›˙· Ô˘ ‹ıÂÏ ӷ ÙÔ˘˜ ÁÓˆÚ›ÛÂÈ. ªÚÔÛÙ¿ ÛÙ· ÂÚ›ÂÚÁ· Ì¿ÙÈ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ë §›˙· ÍÂÙÚ‡ˆÛ ‰ÂÈÏ¿ ·fi ÙËÓ ÙÛ¿ÓÙ· ÌÔ˘. ∫ÔÓÙÔÛÙ¿ıËΠϛÁÔ. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ÂÙ¿¯ÙËΠ¤Íˆ, Ù›Ó·Í ӷ˙È¿ÚÈη ÙȘ ÏÂÍ›‰Â˜ Ù˘ Î·È ¯·ÈÚ¤ÙÈÛ ٷ ·È‰È¿. ∞˘Ùfi ‹Ù·Ó. ∆· ·È‰È¿ ·ÓÙ·ÔÎÚ›ıËÎ·Ó Ì ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfi. ¢ÂÓ Ê·ÈÓfiÙ·Ó Ó· ¤¯ÂÈ ·Ó¿ÁÎË ·fi ÛÎËÓÈÎfi Ë §›˙· ÁÈ· Ó· Ù· ›ÛÂÈ Ó· ÙËÓ ·Ô‰ÂÎÙÔ‡Ó. À‹Ú¯Â ·Ó¿ÌÂÛ¿ ÙÔ˘˜. ™˘ÛÙ‹ıËÎÂ Î·È Â› ÌÂÚÈΤ˜ ÊÚ¿ÛÂȘ. ™‡ÓÙÔÌ· ¿Ú¯ÈÛ ¤Ó·˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˜. ∏ §›˙· ˙ËÙÔ‡Û ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ ËÏÈΛ· ÙÔ˘˜, ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜, Û¯ÔÏ›·˙ ٷ ÂÎı¤Ì·Ù· Î·È ÙȘ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙÔ˘˜, ÙÚ·ÁÔ‡‰ËÛÂ Î·È Â› ·ÛÙ›·. ∆· ·È‰È¿ ¤Î·Ó·Ó ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ, ÙË ÚÒÙËÛ·Ó ·Ó ¤¯ÂÈ ·‰¤ÏÊÈ·, ÔÈÔ˜ Â›Ó·È Ô ·Á·Ë̤ÓÔ˜ Ù˘ Ê›ÏÔ˜, Ù˘ ÙÚ·ÁÔ‡‰ËÛ·Ó Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘˜, Ù˘ ÂÍ‹ÁËÛ·Ó Ò˜ ÂÚÓÔ‡Ó ÙË Ì¤Ú· ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Û¯ÔÏÂ›Ô Î·È Ù˘ ¤‰ÂÈÍ·Ó ÙÔ ·ÚÔ˘ÛÈÔÏfiÁÈÔ, ÙÔ ËÌÂÚÔÏfiÁÈÔ Î.¿ ∞ÚÁfiÙÂÚ· ÂÚ¿ÙËÛ ÛÙËÓ ·›ıÔ˘Û· Ì·˙› ÌÔ˘ Î·È Û˘˙ËÙÔ‡Û Ì ٷ ·È‰È¿ ηıÒ˜ ·˘Ù¿ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·Ó ÔÌ·‰Èο Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Û Ì ÂӉȷʤÚÔÓ ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· οı ·È‰ÈÔ‡ Î·È ÂΉ‹ÏˆÓ ÙÔÓ ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfi Ù˘. ¢ÂÓ ÓÙÚÂfiÙ·Ó Ó· ÚˆÙ‹ÛÂÈ ·Ó ‰ÂÓ Î·Ù·Ï¿‚·ÈÓ οÙÈ. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÚÒÙËÛ ÙÔÓ √Ú¤ÛÙË Ò˜ Î·È Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ô˘ ¤ÁÚ·Ê ÛÙÔ Î·‚·Ï¤ÙÔ ¤ÁÈÓ·Ó Ú¿ÛÈÓ·, ·ÊÔ‡ ‚Ô˘ÙÔ‡Û ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ÌÏ ÌÔÁÈ¿. Œ·ÈÍ Ì ٷ ˙¿ÚÈ· ÂÈÙÚ·¤˙È· ·È¯Ó›‰È· Î·È Ù· ·È‰È¿ Ù˘ ÂÍ‹ÁËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡. ¢ÂÓ ÌÂډ‡ÙËΠηıfiÏÔ˘ Ì ÙÔ˘˜ ·ÚÈıÌÔ‡˜ Î·È ÛÙ· ¯ÚÒÌ·Ù· Ù· ηٿÊÂÚ ηϿ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÙÔ˘ ™Ï¿‚·. ¢˘ÛÎÔχÙËΠϛÁÔ Ì ÙȘ Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘. ∂¤ÌÂÓ ˆ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ ÔÈ Ì·ÁÓ‹Ù˜ Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÚ·‚Ô‡Ó ÔÏfiÎÏËÚÔ ÛȉÂÚ¤ÓÈÔ ¤Ù·ÏÔ Î·È Ó· ‰˘ÛÎÔχÔÓÙ·È Ó· ÛËÎÒÛÔ˘Ó Ï›Á· Í˘Ï·Ú¿ÎÈ·. º˘ÛÈο ›ÛÙËΠfiÙ·Ó Ë ∞ÓÙÈÁfiÓË Ù˘ ¤‰ÂÈÍ Ò˜ Á›ÓÂÙ·È. ∏ ÕÓÓ· ¤Î·Ó ÛÙÔ Î·‚·Ï¤ÙÔ Ì ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜ ÙÔ ÔÚÙÚ¤ÙÔ Ù˘ §›˙·˜. ∏ §›˙· ¤ÌÂÈÓ ·Î›ÓËÙË Î·È Û˘Ó¯Ҙ ¤ÏÂÁ ÛÙËÓ ÕÓÓ·: “ÕÓÓ·, ÚfiÛÂÍÂ! T· Ì¿ÙÈ· ÌÔ˘ Â›Ó·È Î·ÛÙ·Ó¿. ∆· 14. http://www.puppetools.com/v3/library/pdf/Journals.pdf. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ› Ù˘ ÚˆÙÔ‚¿ıÌÈ·˜ Î·È Ù˘ ‰Â˘ÙÂÚÔ‚¿ıÌÈ·˜ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ ÂÎı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ ÙÔ˘˜ Û¯ÂÙÈο Ì ÙË ¯Ú‹ÛË Ù˘ ÎÔ‡ÎÏ·˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·Ù¿ ÙË Ì·ıËÛȷ΋ ‰È·‰Èηۛ·.

322


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Ì·ÏÏÈ¿ ÌÔ˘ Â›Ó·È Ì·ÎÚÈ¿ ˆ˜ ÙÔ˘˜ ÒÌÔ˘˜. ªË Ù· οÓÂȘ ÈÔ ÎÔÓÙ¿” ŒÂÈÙ· Ë ÕÓÓ· ı¤ÏËÛ ӷ ÁÚ¿„ÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘ §›˙·˜. “∞Ú¯›˙ÂÈ ·fi § ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÛÔ˘, fiˆ˜ ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ §‡Û·Ó‰ÚÔ˘” Ù˘ ›Â. “ªÂÙ¿ ÙÈ Ú¤ÂÈ Ó· ‚¿ÏÔ˘ÌÂ;” “¡ÔÌ›˙ˆ Ú¤ÂÈ Ó· ‚¿ÏÔ˘Ì ÙÔ π fiˆ˜ ÛÙËÓ πˆ¿ÓÓ·”, ›Â Ë §›˙·. “Ÿ¯È ÌÂÙ¿ ÙÔ §π Â›Ó·È ÙÔ ∑∞. XÚÂÈ·˙fiÌ·ÛÙ ÙÔ ∑∞ Ô˘ Â›Ó·È ÛÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ∑¿¯Ô˘. §∑∞! ¡¿ÙÔ”! ∆ËÓ ÒÚ· ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡ ˙‹ÙËÛ ӷ ‰È·‚¿ÛÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÙËÓ ·Á·Ë̤ÓË Ù˘ ÈÛÙÔÚ›· «√È Ó¿ÓÔÈ ÙÔ˘ °ÎÓÔ˘» Ô˘ ¤ÊÂÚ ̷˙› Ù˘. ∆· ·È‰È¿ ¿ÎÔ˘Û·Ó Ì ÂӉȷʤÚÔÓ Î·È Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ÙÔ˘˜ Û¯ÔÏ›·Û·Ó ÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ. ∆· ·È‰È¿ ¤Î·Ó·Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· Û¯fiÏÈ· Î·È ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ, ·’ fi,ÙÈ Û˘Ó‹ıˆ˜. ∆Ô ÈÔ ÛÔ˘‰·›Ô fï˜ ‹Ù·Ó fiÙÈ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó Ì ΤÊÈ Î·È ·È‰È¿ Ô˘ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂӉȷʤÚÔÓÙ·Ó ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÁÈ’ ·˘Ù‹ ÙË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·. ∏ §›˙· ·ÚÁfiÙÂÚ· Â¤ÏÂÍ ӷ Û˘ÌÌÂÙ¤¯ÂÈ ÛÙËÓ ÔÌ¿‰· Ô˘ ¤Î·Ó ÎÔÏÏ¿˙ Î·È Î·Ù·Û··˙ ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË fiÏË. ∂Λ ‚Ô‹ıËÛ Ôχ. ÀÂÓı‡ÌÈÛ ٷ ÓÔ‡ÌÂÚ· ÛÙÔ °ÈÒÚÁÔ Ô˘ ÎÚ·ÙÔ‡Û ÛËÌÂÈÒÛÂȘ ηıÒ˜ ˘ÔÏfiÁÈ˙ fiÛÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ı· ¤ÚÂ ӷ Â›Ó·È ÙÔ ÙÚ›ÁˆÓÔ Ô˘ ı· ¤‚·˙·Ó ÁÈ· ÛÎÂ‹ ÛÙÔ ‰ËÌ·Ú¯Â›Ô Ù˘ fiÏ˘. µÔ‹ıËÛ ÙËÓ ∂ϤÓË Ó· ÌÂÙÚ‹ÛÂÈ ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÙÔ˘ ̤ÙÚÔ˘ ÙÔ Ì‹ÎÔ˜ Ô˘ ›¯Â ÛËÌÂÈÒÛÂÈ ÛÙÔ ¯¿Ú·Î· Ô °ÈÒÚÁÔ˜ ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÙË ÌÈ· ¿ÎÚË.

∏ ÒÚ· ÙÔ˘ ·Ô¯ˆÚÈÛÌÔ‡ ∏ ÒÚ· ¤Ú·Û ÁÚ‹ÁÔÚ·. ™Â Ï›ÁÔ Ù· ·È‰È¿ ı· ¤ÚÂ ӷ ʇÁÔ˘Ó. ∏ ÃÚ‡Û· Ù· οÏÂÛ ӷ ÂÙÔÈÌ·ÛÙÔ‡Ó Î·È Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚˆıÔ‡Ó ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘. ™‡ÓÙÔÌ· ¤ÁÈÓ ËÛ˘¯›·. ∆· Ì¿ÙÈ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ‹Ù·Ó ÛÙÚ·Ì̤ӷ ÛÙË §›˙· Ô˘ ÙÒÚ· ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙÔ ¯¤ÚÈ Ù˘ ÃÚ‡Û·˜. ∞ÔÊ·Û›Û·Ì ӷ ·Ê‹ÛÔ˘Ì ٷ ·È‰È¿ Ó· ÌÈÏ‹ÛÔ˘Ó ÚÒÙ·. ∏ ∂ϤÓË Û‹ÎˆÛ ‰ÂÈÏ¿ ÙÔ ¯¤ÚÈ Ù˘ Î·È ÚÒÙËÛ ·Ó ÌÔÚ› Ó· ÚˆÙ‹ÛÂÈ Î¿ÙÈ ÙË §›˙·. “£· ¤ÚıÂȘ ¿ÏÈ;”, ÙË ÚÒÙËÛÂ. “º˘ÛÈο, ı· ¤Úıˆ ·‡ÚÈÔ!”, ·¿ÓÙËÛ ÂΛÓË Ì ¤ÌÊ·ÛË. ∆· ·È‰È¿, ·ÚfiÏÔ Ô˘ Ë ·¿ÓÙËÛË ‹Ù·Ó ‚Á·Ï̤ÓË ·fi ÙÔ ÛÙfiÌ· Ù˘ ÃÚ‡Û·˜, ¿ÎÔ˘Û·Ó ÙËÓ ˘fiÛ¯ÂÛË Ù˘ §›˙·˜. ∆˘ ¯·ÌÔÁ¤Ï·Û·Ó. ∏ ÎÔ‡ÎÏ· ›¯Â ‰È΋ Ù˘ ˘fiÛÙ·ÛË. ∆· ·È‰È¿ ʇÁÔÓÙ·˜ ·Ô¯·ÈÚÂÙÔ‡Û·Ó ÙÔ Î·ı¤Ó· ͯˆÚÈÛÙ¿ ÙË §›˙·. ∫¿ÔÈÔÈ ÁÔÓ›˜ Ô˘ ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó Ó· ¿ÚÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ ÌÈÏÔ‡Û·Ó Î·È ·˘ÙÔ› ÛÙËÓ ÎÔ‡ÎÏ·. ∆È Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ ¤ÏÎÂÈ ÂÎÙfi˜ ·fi Ù· ·È‰È¿ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÓ‹ÏÈÎÔ˘˜ ·ÎfiÌ·; ∏ ÎÔ‡ÎÏ· ÛÙËÓ Ù¿ÍË ÁÈ· ¿ÓÙ· ∞fi ‰ˆ Î·È ¤Ú· ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÙÔ‡Ó ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ §›˙·˜, Ë ÔÔ›· ÌÔÚ›: ● ˆ˜ Û˘ÓÂÚÁ¿ÙȘ, ‚ÔËıfi˜ Î·È ‰È·ÌÂÛÔÏ·‚ËÙ‹˜ Ó· ˘ÔÛÙËÚ›˙ÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ηٷÓÔÔ‡Ó ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Á‡Úˆ ÙÔ˘˜, ● ˆ˜ ͯˆÚÈÛÙ‹ Ê›ÏË Ó· Ù· ·ÎÔ‡ÂÈ Î·È Ó· Ù· ‚ÔËı¿ Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù·, ÛΤ„ÂȘ Î·È Êfi‚Ô˘˜, ● ˆ˜ Û˘ÓÂÚ¢ӋÙÚÈ· Ó· Ù· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ·Ó·˙ËÙÔ‡Ó, Ó· ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙Ô˘Ó, Ó· χÓÔ˘Ó Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ ÙÔ˘˜ Ù›ıÂÓÙ·È Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜ Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜.»

323


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

7. ∆√ ¶∞π•πª√ ª∂ ª∞™∫∂™ ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ·›ÍÈÌÔ ÂÓfi˜ ÚfiÏÔ˘ Ì ÙÔ ÚfiÛˆÔ Î·Ï˘Ì̤ÓÔ ÔÏÈο ‹ ηٿ ÙÔ ‹ÌÈÛ˘ Ì ̿Ûη (MacGaslin, 2000). ∏ ΛÓËÛË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ Î·È ÔÈ ¯ÂÈÚÔÓƠ̂˜ ·›˙Ô˘Ó ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÚfiÏÔ. ∫¿ÔȘ ÊÔÚ¤˜ fiÏÔÈ ÔÈ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÊÔÚÔ‡Ó Ì¿Ûη, ÂÓÒ Î¿ÔȘ ¿ÏϘ Ì¿Ûη ÊÔÚ¿ ÌfiÓÔ ¤Ó·˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÙÔÓÈÛÙ› Ô ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘. √È Ì¿ÛΘ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Ô˘‰¤ÙÂÚ˜, Ì Ԣ‰¤ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Î·È ¯ÚÒÌ· ‹ ÌÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÂÓfi˜ Ù‡Ô˘ (Matil & Marzan, 1981). ™˘¯Ó¿ Ù· ·È‰È¿ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó ÙȘ Ì¿ÛΘ Ô˘ ÊÔÚÔ‡Ó. √È Ì¿ÛΘ Ô˘ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Â›Ó·È Î˘Ú›ˆ˜ Ì ¯·ÚÙÔÛ·ÎԇϘ, ¯¿ÚÙÈÓ· È¿Ù·, Ì·ÍÈÏ·ÚÔı‹Î˜, ¯·ÚÙfiÓÈ· Î·È ¯·ÚÙÔÔÏÙfi (Matil & Marzan, 1981). ∆Ô Ì·ÎÈÁÈ¿˙ ÛÙÔ ÚfiÛˆÔ Â›Ó·È Î·È ·˘Ùfi ¤Ó· ›‰Ô˜ Ì¿Ûη˜. √È Ì¿ÛΘ √È Ì¿ÛΘ ¤¯Ô˘Ó ÙȘ Ú›˙˜ ÙÔ˘˜ ‚·ıÈ¿ ÛÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·. Œ¯Ô˘Ó ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËı› Û ÔÏÏÔ‡˜ ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡˜ Û fiÏÔ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ, Â‰Ò Î·È ÔÏÏÔ‡˜ ·ÈÒÓ˜ ÁÈ· ÛÎÔÔ‡˜ ÙÂÏÂÙÔ˘ÚÁÈÎÔ‡˜, ÎÔÈÓˆÓÈÎÔ‡˜, ıÂÚ·¢ÙÈÎÔ‡˜ Î.Ï. °È· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙÔ˘˜ ¤¯Ô˘Ó ·ÍÈÔÔÈËı› ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ˘ÏÈο, fiˆ˜ ͇ÏÔ, ÊÙÂÚ¿, ¯Ú˘Ûfi, ‰¤ÚÌ· Î.¿. ¶›Ûˆ ·fi ÙȘ Ì¿ÛΘ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ¤ÎÚ˘‚·Ó ÙËÓ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Á›ÓÔÓÙ·Ó «¿ÏÏÔÈ». √È Ì¿ÛΘ ·ÓÙÈÚÔÛÒ¢·Ó ıÂfiÙËÙ˜, ˙Ò· Î.¿. ∂›¯·Ó ‰‡Ó·ÌË Ì·ÁÈ΋. ∆· ‰È¿ÊÔÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο οı ̿Ûη˜ fiˆ˜ ÙÔ ¯ÚÒÌ·, ÙÔ Û¯‹Ì·, ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ Î.Ï. ›¯·Ó ͯˆÚÈÛÙ‹ ÛËÌ·Û›· ÁÈ· οı ÔÏÈÙÈÛÌfi.

http://www.anmask.com/historyofmask

™Â ÔÏfiÎÏËÚË ÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· fi¯È ÌfiÓÔ Î·Ù¿ ÙËÓ ÂÚ›Ô‰Ô Ù˘ ·ÔÎÚÈ¿˜ ·ÏÏ¿ Î·È Û ¿ÏϘ ÂÔ¯¤˜ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÔÈ Î¿ÙÔÈÎÔÈ Û˘ÓËı›˙Ô˘Ó Ó· ÌÂÙ·ÌÊȤ˙ÔÓÙ·È Î·È Ó· ÓÙ‡ÓÔÓÙ·È ∫Ô˘‰Ô˘Ó¿ÙÔÈ, ¶ÈÂÚfiÙÔÈ, °È·Ó›ÙÛ·ÚÔÈ, ∫Ô˘ÎÔ‡ÁÂÚÔÈ, ª·Ûηڿ‰Â˜) Î.¿., Ó· Ì·˙‡ÔÓÙ·È Û ÔÌ¿‰Â˜, Ó· ¯ÔÚ‡ԢÓ, Ó· ÙÚ·ÁÔ˘‰Ô‡Ó, Ó· ‰›ÓÔ˘Ó ·Ú·ÛÙ¿ÛÂȘ ‹ Ó· ·Ó··ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó ¤Ó· Á¿ÌÔ, ¤Ó· ÁϤÓÙÈ Î.¿.

324


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÌÂÏÂÙÒÓÙ·˜ ÙȘ Ì¿ÛΘ Ô˘ ÊÔÚÔ‡Ó Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ Ù˘ ∂ÏÏ¿‰·˜, ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÌÈÏÔ‡Ó ÁÈ· Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜ ‚ÈÒÌ·Ù·, Ó· ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·È Î·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û ÙÔÈΤ˜ ÂΉËÏÒÛÂȘ Î·È Ó· ·Ó·‚ÈÒÓÔ˘Ó Ù· ¤ıÈÌ· Ô˘ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó. ™ÙÔÏ›˙Ô˘Ó, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ Î·È ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ Ì ̷ÁÈ¿ÙÈη ÏÔ˘ÏÔ‡‰È· Î·È ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÎÔ˘‰Ô‡ÓÈ· ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Á˘Ú›˙Ô˘Ó ÛÙ· Ì·Á·˙È¿ Î·È Ù· Û›ÙÈ· ÙÚ·ÁÔ˘‰ÒÓÙ·˜ ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È ÙÔ˘ ª¿Ë. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ÌÂÏÂÙÔ‡Ó Î·È Ó· Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó ÙȘ Ì¿ÛΘ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ fiˆ˜ ÙˆÓ Yup’ik Ù˘ ∞Ï¿Ûη, ÙȘ Ì¿ÛΘ Ù˘ ∞ÊÚÈ΋˜, ÙˆÓ Î·ÙÔ›ÎˆÓ ÙÔ˘ Northwest Coast Ù˘ µ. ∞ÌÂÚÈ΋˜, ÙË Ì¿Ûη Ù˘ commedia dell arte, ÙȘ Ì¿ÛΘ Ù˘ ·Ú¯·›·˜ Έ̈‰›·˜ Î·È ÙÚ·Áˆ‰›·˜. °È’ ·˘Ùfi ÙÔ ÛÎÔfi ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ¯¿ÚÙ˜ Î·È ·Ó·˙ËÙÔ‡Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ËÁ¤˜. ¶ÔÈÔÈ ¤ÊÙÈ·Í·Ó ÙȘ Ì¿ÛΘ; °È·Ù›; ¶Ô‡ ˙Ô‡Û·Ó; ¶Ò˜; ¶fiÙÂ; ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó ÙË ‰È΋ ÙÔ˘˜ Ì¿Ûη, ÙË ÊÔÚÔ‡Ó Î·È ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙Ô˘Ó15 ·ÙÔÌÈο Î·È Û ˙¢Á¿ÚÈ·. ¶·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó ˘ÏÈο ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘˜, Ó· ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ì¿ÛΘ Î·È Ó· ÌÂÙ·ÌÊȤ˙ÔÓÙ·È ÁÈ· Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ¤Ó· ÚfiÏÔ Ô˘ ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛˆÓ.

8. µπ¡∆∂√™∫√¶∏™∏ ¢ƒ∞ª∞∆√¶√π∏™∂ø¡ ∆· ·È‰È¿ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ‹ ÌÈ· ÁÓˆÛÙ‹ ÈÛÙÔÚ›· ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙ÔÓÙ·˜ Î·È ·Ú¿ÏÏËÏ· ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ηÏÏÈÙ¯ÓÈο Î·È Ù¯ÓÈο ı¤Ì·Ù· Ù˘ ·Ú·ÁˆÁ‹˜ fiˆ˜ Ë ¯Ú‹ÛË Ù˘ οÌÂÚ·˜, ÙˆÓ Ë¯ËÙÈÎÒÓ Ì¤ÛˆÓ Î.¿. ŸÙ·Ó Ù· ·È‰È¿ ‚ϤÔ˘Ó ‚ÈÓÙÂÔÛÎÔË̤ÓÔ ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘˜, ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘˜, Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈÔ‡Ó ÙËÓ Î›ÓËÛ‹ ÙÔ˘˜ Î·È ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Ò˜ Ó· ÙË ‚ÂÏÙÈÒÛÔ˘Ó. ∏ ‚ÈÓÙÂÔÛÎfiËÛË ÌÔÚ› Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËı› Û fiÏ· Ù· ›‰Ë ı·ÙÚÈ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘. 9. ∏ £∂∞∆ƒπ∫∏ ¶∞ƒ∞™∆∞™∏ ∏ ı·ÙÚÈ΋ ·Ú¿ÛÙ·ÛË ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È ÛÙÔÓ ·˘ÙÔۯ‰ȷÛÌfi Î·È ÛÙËÓ ¤ÎÊÚ·ÛË Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ (‚Ï. ÎÂÊ. 12). ∆Ô ·Ó¤‚·ÛÌ· ÌÈ·˜ ı·ÙÚÈ΋˜ ·Ú¿ÛÙ·Û˘ Â›Ó·È ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜. ∂ÈϤÁÔ˘Ó ÙÔ ı¤Ì· Ô˘ ı· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó Î·È ÙË ÌÔÚÊ‹ Ù˘ ‰Ú·Ì·ÙÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘. ™˘˙ËÙÔ‡Ó, ÌÔÈÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜, ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÙÔ˘˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˘˜ Î·È ÙËÓ Î›ÓËÛË. ∫·Ù·Û΢¿˙Ô˘Ó Î·È ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÛÎËÓÈο, ÎÔ˘ÛÙÔ‡ÌÈ·, ÛÎËÓÈο ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ì ·Ï¿ Î·È ·Ó·Î˘ÎÏÒÛÈÌ· ˘ÏÈο, ÚÔÛÂÁÁ›˙ÔÓÙ·˜ Û ·˘Ùfi ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ¤ÓÓÔȘ Î·È ÁÓÒÛÂȘ ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÓˆÛÙÈΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜. ∂ÂÓ‰‡Ô˘Ó Ì ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È ‹¯Ô˘˜ ÙËÓ ·Ú¿ÛÙ·ÛË. ∏ ı·ÙÚÈ΋ ·˘Ù‹ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· Û˘Ó‹ıˆ˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÙ·È ÛÙÔ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ ÎÔÈÓfi, ÛÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ Î·È ÛÙËÓ ÙÔÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ·, ‰ÈÂÚ‡ÓÔÓÙ·˜ ÙȘ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜. ºÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ·Ê›Û˜, ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ Î.¿. (‚Ï. ÎÂÊ. 12).

15. π‰¤Â˜ ÁÈ· ηٷÛ΢¤˜ Ì¿Ûη˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·˙ËÙËıÔ‡Ó ÛÙÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο ÂÚÈÔ‰Èο, ‚Ï. .¯. ÂÚÈÔ‰Èο °¤Ê˘Ú˜, ¶·Ú¿ı˘ÚÔ ÛÙËÓ ∂Î·›‰Â˘ÛË, ÙÔ ™‡Á¯ÚÔÓÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Î.¿., ηıÒ˜ Î·È Û ۯÂÙÈΤ˜ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜ (fiˆ˜ ‹‰Ë ¤¯ÂÈ ·Ó·ÊÂÚı›, ÛÙÔ ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜ ˘¿Ú¯ÂÈ ÂȉÈ΋ ÛÙ‹ÏË Ô˘ ·Ú·¤ÌÂÈ Û ÈÛÙÔÛÂÏ›‰Â˜).

325


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11.3 ∏ ª√À™π∫∏ ∆· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÌÔ˘ÛÈο ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù· ÚÔÙÔ‡ ·ÎfiÌË ÁÂÓÓËıÔ‡Ó, fiÙ·Ó Ì¤Û· ·fi ÙËÓ ÎÔÈÏÈ¿ ·ÎÔ‡Ó ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Ô˘ ·ÎÔ‡ÂÈ Î·È Ë ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘˜. ∂›Ó·È Ì¿ÏÈÛÙ· ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·Ù˘¯ı› ıˆڛ˜ Ô˘ ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó fiÙÈ Ë ÌÔ˘ÛÈ΋ Âȉڿ ÛÙÔ ¤Ì‚Ú˘Ô ÂËÚ¿˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ „˘¯ÔÏÔÁ›· ÙÔ˘. ∞fi ÙȘ ÚÒÙ˜ ̤Ú˜ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘˜ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿ ·ÎÔ‡Ó Ó·ÓÔ˘Ú›ÛÌ·Ù· Î·È ÛÙ· ÚÒÙ· ‰ÒÚ· Ô˘ ÙÔ˘˜ οÓÔ˘Ó Û˘ÁÁÂÓ›˜ Î·È Ê›ÏÔÈ Û˘ÁηٷϤÁÔÓÙ·È ·È¯Ó›‰È· Ô˘ fiÙ·Ó ÙÔ˘˜ ÙÚ·‚¿˜ ¤Ó· ÎÔÚ‰ÔÓ¿ÎÈ ‹ ·Ù¿˜ ¤Ó· ÎÔ˘Ì› ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È ÌÈ· ÌÔ˘ÛÈ΋… Œ¯ÂÈ ·fi fiÏÔ˘˜ Ì·˜ ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ Ù· ‚Ú¤ÊË ·ÓÙȉÚÔ‡Ó ıÂÙÈο Û ·˘Ù¿ Ù· ÚÒÙ· ÌÔ˘ÛÈο ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù·. ¢Â›¯ÓÔ˘Ó Ó· ¯·Ï·ÚÒÓÔ˘Ó Î·È Ó· ËÚÂÌÔ‡Ó. ¶ÚÔÙÔ‡ ·ÎfiÌË ÎÏ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÚÒÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘˜ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿ ·ÓÙȉÚÔ‡Ó Ì ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ú˘ıÌfi Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜. ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ ‰ËÏ·‰‹ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙȘ ÚÒÙ˜ ıÂÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. √ Froebel ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍ fiÙÈ ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È Ô˘ ÙÚ·ÁÔ˘‰Ô‡Ó ÔÈ ÌËÙ¤Ú˜ ÛÙ· ̈ڿ ÙÔ˘˜ ·ÔÙÂÏ› ˙ˆÙÈÎfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô Ù˘ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È fiÙÈ Ë ÌÔ˘ÛÈ΋ Û˘ÓÈÛÙ¿ «¤Ó· ·fi Ù· ÚÒÙ· ̤۷ Á¤ÓÂÛ˘ Î·È ¤ÎÊÚ·Û˘ Ù˘ Â˘Ù˘¯›·˜» (Kendall, 1986, Û. 45). ∆È Â›Ó·È fï˜ Ë ÌÔ˘ÛÈ΋; ∫·È ÁÈ· ÔÈÔ ÏfiÁÔ Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÔ˘ÛÈ΋; ∆È Â›Ó·È Ë ÌÔ˘ÛÈ΋; °È·Ù› Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÔ˘ÛÈ΋; ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ Â›Ó·È ‹¯ÔÈ. ∫¿ı ‹¯Ô˜ Ô˘ ·Îԇ̠fï˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋. √ ‹¯Ô˜ Ù˘ ‚ÚÔ¯‹˜, ÙÔ Á¿‚ÁÈÛÌ· ÂÓfi˜ Û·ÏÔ˘, ¤Ó· ͢ÓËÙ‹ÚÈ, Ô ÎÚfiÙÔ˜ ·fi ¤Ó· Ù‡Ì·ÓÔ Ô˘ ¤ÊÙÂÈ ·fi ÙÔ Ú¿ÊÈ ÌfiÓÔ ÙÔ˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋, Â›Ó·È ·ÏÒ˜ ‹¯ÔÈ. °È· Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÔÈ ‹¯ÔÈ ÌÔ˘ÛÈ΋ Ú¤ÂÈ Ó· ÌÔ˘Ó Û οÔÈ· ÛÂÈÚ¿, Û οÔÈ· Ù¿ÍË, Ú¤ÂÈ Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ¿ÏÏÔ Ì οÔÈ· ÏÔÁÈ΋. °È· Ó· Á›ÓÔ˘Ó ÔÈ ‹¯ÔÈ ÌÔ˘ÛÈ΋ Ú¤ÂÈ Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Î¿ÔÈ· ÔÚÁ¿ÓˆÛË. ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÏÔÈfiÓ Â›Ó·È ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔÈ ‹¯ÔÈ. ŸÏÔÈ fï˜ ÔÈ ‹¯ÔÈ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó οÔÈ· ÏÔÁÈ΋ Î·È Î¿ÔÈ· ÔÚÁ¿ÓˆÛË ‰ÂÓ Â›Ó·È ·Ó·ÁηÛÙÈο ÌÔ˘ÛÈ΋. √ Ú˘ıÌÈÎfi˜ ‹¯Ô˜ ÌÈ·˜ ·ÙÌÔÌ˯·Ó‹˜, ¤Ó· ·Ù˙Ô‡ÚÈ Ô˘ ÙÚ›˙ÂÈ Ú˘ıÌÈο fiÙ·Ó ÙÔ ÎÔ˘Ó¿ÂÈ Ô ·¤Ú·˜, ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋. ∞ÎfiÌ· Î·È ÙÔ ÌÂψ‰ÈÎfi ÎÂϿˉËÌ· ÂÓfi˜ Ô˘ÏÈÔ‡ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋. ªÔÚ› Ó· Ì·˜ ·Ú¤ÛÂÈ fiÙ·Ó ÙÔ ·ÎÔ‡ÌÂ, ÌÔÚ› Ó· ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ì ÌÔ˘ÛÈ΋, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋. √È ‹¯ÔÈ Ù˘ ʇÛ˘ ·fi ÌfiÓÔÈ ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌÔ˘ÛÈ΋, Â›Ó·È ·ÏÒ˜ ‹¯ÔÈ, ˆÚ·›ÔÈ ‹ ¿Û¯ËÌÔÈ. ªÔ˘ÛÈ΋ Â›Ó·È ÌfiÓÔ ÔÈ ‹¯ÔÈ Ô˘ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ Ô ¿ÓıÚˆÔ˜ Ì ÛÎÔfi Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÂÈ Î¿ÙÈ Ì’ ·˘ÙÔ‡˜. √ ¿ÓıÚˆÔ˜ ÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÔ˘ÛÈ΋ ÂÂȉ‹ ı¤ÏÂÈ Ó· ÂÎÊÚ·ÛÙ› Î·È Ó· ÂÈÎÔÈÓˆÓ‹ÛÂÈ. ªÂ ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ÌÔÚ› Ó· οÓÂÈ ÙÔ˘˜ Û˘Ó·ÓıÚÒÔ˘˜ ÙÔ˘ Ó· ¯·›ÚÔÓÙ·È ‹ Ó· Ï˘Ô‡ÓÙ·È, Ó· ÛΤÊÙÔÓÙ·È ‹ Ó· ı˘ÌÔ‡ÓÙ·È Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ Î·È Ú¿ÁÌ·Ù· Ô˘ ‰ÂÓ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ÌfiÓÔ Ì ٷ ÏfiÁÈ· ‹ ‰ÂÓ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·È Î·ıfiÏÔ˘ Ì ٷ ÏfiÁÈ·! ŸÙ·Ó ¤Ó·˜ ¿ÓıÚˆÔ˜ ·›˙ÂÈ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÌÔÚ› Ó· Ì·˜ ÌÂÙ·‰›‰ÂÈ Ì’·˘Ù‹Ó ÙȘ ‰È·ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘, Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘. ∞Îԇ̠ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ÙÔ˘ Î·È ÌÔÚԇ̠ӷ ηٷϿ‚Ô˘Ì fiÙÂ Â›Ó·È ¯·ÚÔ‡ÌÂÓÔ˜ Î·È fiÙÂ Ï˘Ë̤ÓÔ˜, fiÙÂ Â›Ó·È ·È¯ÓȉȿÚ˘ Î·È fiÙ ÛÔ‚·Úfi˜. √ ÌÔ˘ÛÈÎfi˜ ‰ËÏ·‰‹ ÌÔÚ› Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÂÈ ÙȘ ‰È·ı¤ÛÂȘ ÙÔ˘ Ì ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ÎÈ ÂÌ›˜ ‚¤‚·È· ÌÔÚԇ̠ӷ ÙȘ ηٷϷ‚·›ÓÔ˘ÌÂ. ÕÚ· Ô ÌÔ˘ÛÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÈÎÔÈÓˆÓ› Ì·˙› Ì·˜ Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Ô˘ ·›˙ÂÈ. ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÏÔÈfiÓ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ÙÚfiÔ˜ ¤ÎÊÚ·Û˘, Â›Ó·È ÎÈ ¤Ó·˜ ÙÚfiÔ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜… ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ Â›Ó·È Ù¤¯ÓË…

°ÚËÁÔÚ›Ô˘, 1994, ÛÛ. 19-21

√È ¿ÓıÚˆÔÈ ÁÂÓÓÈÔ‡ÓÙ·È Ì ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ÌÔ˘ÛÈ΋. ∏ ÂÎÌ¿ıËÛË Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ¤¯ÂÈ Î¿ÙÈ ÎÔÈÓfi Ì ÙËÓ Î·Ù¿ÎÙËÛË Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜. ™Ù· ÚÒÙ· ÛÙ¿‰È·

326


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Â›Ó·È Î·Ù¿ Ôχ ‰È·ÈÛıËÙÈ΋ Î·È Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ٷ ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù· Î·È ÙȘ ÂÈÚÚÔ¤˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÙÔ ·È‰› ·fi ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘, Ì ÙË Ì›ÌËÛË Î·È ÙÔÓ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌfi. ™ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ë ÌÔ˘ÛÈ΋, fiˆ˜ Î·È Ù· ˘fiÏÔÈ· ̤۷ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙȘ Ù¤¯Ó˜, ‰›ÓÔ˘Ó ÛÙ· ·È‰È¿ ¢ηÈڛ˜ Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙËÓ ÔÌÔÚÊÈ¿ Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙË ˙ˆ‹ Ì·˜ (Dodge & Colker, 1998) Î·È ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Î·È Ì¤Û· ÙËÓ Û˘Ó¯Ҙ ·˘Í·ÓfiÌÂÓË Î·Ù·ÓfiËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ô˘ Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÂÈ (Pound & Harrison, 2003). ∆· ·È‰È¿ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó Î·È Ó· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ‹¯Ô˘˜, Ó· ÙÚ·ÁÔ˘‰Ô‡Ó, Ó· ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ Ú˘ıÌfi, Ó· ¯ÔÚ‡ԢÓ, Ó· ·›˙Ô˘Ó ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· Î·È Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Û˘Óı¤ÛÂȘ. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ÂÈÛ¿ÁÔ˘Ó Ù· Ó‹È· Û ÙÚfiÔ˘˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ ÂÓ·ÏÏ·ÎÙÈÎÔ‡˜ Î·È Û˘ÌÏËڈ̷ÙÈÎÔ‡˜ ÙÔ˘ ÏfiÁÔ˘ (™ˆÙËÚÔÔ‡ÏÔ˘-∑ÔÚÌ·Ï¿, 2005). ª¤Ûˆ Ù˘ ·ÎÚfi·Û˘ Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ Î·È Ù˘ ÂÚÌËÓ›·˜ Ù· ·È‰È¿ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Î·È Î·Ù·ÓÔÔ‡Ó ÌÔ˘ÛÈΤ˜ ȉ¤Â˜. ∞ÎÚfi·ÛË, Û‡ÓıÂÛË Î·È ÂÚÌËÓ›· ÛÙȘ Ù¿ÍÂȘ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ ∞ÎÚfi·ÛË ÛÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ÛËÌ·›ÓÂÈ ·ÎÔ‡ˆ Ì ÚÔÛÔ¯‹. √È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ›, ̤۷ ·fi ·ÈÁÓÈÒ‰ÂȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÔÈΛϷ ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù·, ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· Û˘ÓËı›ÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÛÙËÓ ÂÓÂÚÁËÙÈ΋ ·ÎÚfi·ÛË, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÔ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ÚÔÛ¤¯Ô˘Ó ÙË ÌÂψ‰È΋ ÁÚ·ÌÌ‹ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜, Ù· Ú˘ıÌÈο Ù˘ ÛÙÔȯ›·, ÙȘ ˯ԯڈ̷ÙÈΤ˜ Î·È ÂÎÊÚ·ÛÙÈΤ˜ ȉȷÈÙÂÚfiÙËÙ˜ Î·È Ó· ‰Â›¯ÓÔ˘Ó Ì οÔÈÔ ÙÚfiÔ fiÙÈ ÙËÓ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó. ∆¤ÙÔÈÔÈ ÙÚfiÔÈ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Ë Î›ÓËÛË Ì ÙÔ ÛÒÌ·, Ë Û˘Óԉ›· Ì ·Ï·Ì¿ÎÈ· ÛÙÔ Ú˘ıÌfi ‹ Ì fiÚÁ·Ó· Î·È Ë Î·Ù·ÁÚ·Ê‹, ΢ڛˆ˜ Ì ÁÚ·ÊÈ΋ ·ÂÈÎfiÓÈÛË. √È ·ÎÚÔ¿ÛÂȘ ¤¯Ô˘Ó Û‡ÓÙÔÌË ‰È¿ÚÎÂÈ· (30ãã-60ãã) ηÈ, ·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÌÔ˘ÛÈο ·ÔÛ¿ÛÌ·Ù·, ÂÈϤÁÔÓÙ·È Î·È Ë¯ÔÁÚ·ÊÔ‡ÓÙ·È ÂÎ ÙˆÓ ÚÔÙ¤ÚˆÓ ·fi ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi. ∏ ÈηÓfiÙËÙ· Ù˘ ·ÎÚfi·Û˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È fi¯È ÌfiÓÔ Ì¤Ûˆ Ù˘ ·ÎÔ˘ÛÙÈ΋˜ ÂÍÔÈΛˆÛ˘ Î·È ÚÔÛÔ¯‹˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ì¤Ûˆ Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘. ™‡ÓıÂÛË ÛËÌ·›ÓÂÈ Û˘Ó-Ù·›ÚÈ·ÛÌ· ‹¯ˆÓ, ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓˆÓ Ì ٤ÙÔÈÔ ÙÚfiÔ ÒÛÙ ӷ ¤¯Ô˘Ó ·Ú¯‹, ̤ÛË Î·È Ù¤ÏÔ˜, Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ÌÈ· ÔÏfiÙËÙ· Ì ÓfiËÌ·. T· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó ÌÔ˘ÛÈΤ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ Â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ‹¯Ô˘˜, ÌÂψ‰Èο ‹ Ú˘ıÌÈο ÛÙÔȯ›· Î.Ï. √È ÌÔ˘ÛÈΤ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ‹ Ó· ÂÚÌËÓ‡ÔÓÙ·È. ∏ Û‡ÓıÂÛË ÂÚȤ¯ÂÈ Î·È ÙËÓ ÂÚÌËÓ›·. ∂ÚÌËÓ›· ÛËÌ·›ÓÂÈ ¤ÏÂÁ¯Ô˜ ¯ÂÈÚÈÛÌÔ‡ ÔÚÁ¿ÓˆÓ Î·È ÊˆÓ‹˜ Î·È Î¿ÔȘ ÊÔÚ¤˜ ·ÔΈ‰ÈÎÔÔ›ËÛË Ù˘ ÛËÌÂÈÔÁÚ·Ê›·˜. ∂ÈϤÔÓ ÛËÌ·›ÓÂÈ ¤ÎÊÚ·ÛË ÙˆÓ Û˘ÁÎÂÎÚÈÌ¤ÓˆÓ È‰ÈÔÙ‹ÙˆÓ Î¿ı ÎÔÌÌ·ÙÈÔ‡ Î·È ·Ó¿‰ÂÈÍË ÙˆÓ ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÛÙÔȯ›ˆÓ Ù˘ ÊfiÚÌ·˜ ÙÔ˘. ŸÙ·Ó ¤Ó· ·È‰› ηÏÂ›Ù·È Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÂÈ ¤Ó· ÎÔÌÌ¿ÙÈ, ›ÙÂ Â›Ó·È ÙÚ·ÁÔ‡‰È ›Ù ÌfiÓÔ ÌÔ˘ÛÈ΋, ηÏÂ›Ù·È Ó· ÁÓˆÚ›ÛÂÈ fiÏ· ÂΛӷ Ù· ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ÛÙÔȯ›· Ù˘ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È Ù˘ ÊfiÚÌ·˜ fiˆ˜ ÙÔ fiÛÔ ÁÚ‹ÁÔÚ· ‹ ·ÚÁ¿ ı· ÂÚÌËÓ¢Ù› οı ÎÔÌÌ¿ÙÈ, ÙÔ ‡ÊÔ˜ ÙÔ˘ (‰ËÏ·‰‹ ·Ó Â›Ó·È ·Ó¿Ï·ÊÚÔ, ‚·Ú‡ Î.Ï.), ÙȘ Â·Ó·Ï‹„ÂȘ, ÙȘ ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ, Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ̤ÚË Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ Î.¿.

∆Û·ÊÙ·Ú›‰Ë˜,2002, ÛÛ. 11-15

¢ÈÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜, ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ÌÔ˘ÛÈ΋ °È· Ó· ·›ÍÔ˘Ì ÌÔ˘ÛÈ΋, ϤÓ ÔÈ ÂȉÈÎÔ›, «‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ͤÚÔ˘Ì ÌÔ˘ÛÈ΋, Ì ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· fiÙÈ ‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ¤¯Ô˘Ì ÙË ÁÓÒÛË Ó· ÙËÓ ·Ó·Ï‡ÛÔ˘Ì ‹ Ó· ÙËÓ ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘ÌÂ. ∂›Ó·È fiˆ˜ fiÙ·Ó ÌÈÏ¿ÌÂ, Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ͤÚÔ˘Ì ÁÚ·ÌÌ·ÙÈ΋, ‹ fiˆ˜ fiÙ·Ó ÎÈÓԇ̷ÛÙÂ, Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ͤÚÔ˘Ì ·Ó·ÙÔÌ›·» (Staccioli, 2004). ∆· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ‰ÂÓ Â›Ó·È ··Ú·›ÙËÙ· ÁÈ· Ó· ·Ú·Á¿ÁÔ˘Ì ÌÔ˘ÛÈ΋. ªÔÚԇ̠ӷ ·›ÍÔ˘Ì ÌÔ˘ÛÈ΋ ·ÎfiÌË Î·È Ì ÙÔ ›‰ÈÔ Ì·˜ ÙÔ ÛÒÌ· fiˆ˜ Ì ·Ï·Ì¿ÎÈ·, Ì ¯Ù˘‹Ì·Ù· ÙˆÓ Ô‰ÈÒÓ, Ì ÌÔ˘ÚÌÔ˘ÚËÙ¿ Î.Ï. (°ÚËÁÔÚ›Ô˘, 1994).

327


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ŒÓ· ÚÔÓÔÌÈ·Îfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ·È¯Ó›‰È Ì ‹¯Ô˘˜, ÂÂȉ‹ ·Ú¤ÛÂÈ Ôχ ÛÙ· ·È‰È¿, Â›Ó·È ÙÔ ÓÂÚfi. ªÂ ÙÔ ÓÂÚfi ÌÔÚԇ̠ӷ ·Ú¿ÁÔ˘Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ˆ˜ ÂÍÔÏÈÛÌfi ÏÂοÓ˜, ÎÔ‡˜, ÎÔ˘‚·‰¿ÎÈ·, ÔÙÈÛÙ‹ÚÈ·, ÌÔ˘Î¿ÏÈ·, ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ·, ¯ˆÓÈ¿, ÎÔ˘Ù¿ÏÈ·, ηϷ̿ÎÈ· Î.Ï., Î·È ‚¤‚·È· ÙȘ ··Ú·›ÙËÙ˜ Ï·ÛÙÈΤ˜ ԉȤ˜ ÒÛÙ ӷ ÌË ‚Ú¤¯ÔÓÙ·È Ù· ·È‰È¿ (Staccioli, 2004). °È· Ù· ˯ËÙÈο ·È¯Ó›‰È· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó Â›Û˘ ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜, Ï·ÛÙÈο ÌÔ˘Î¿ÏÈ·, ÙÂÓÂΉ¿ÎÈ· Î·È ÎÔ˘Ù¿ÏÈ· Î·È Î¿ı ¿ÏÏÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·Ú·Á¿ÁÂÈ ‹¯Ô. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ì ٷ ·È‰È¿ Ó· ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È, Ó· ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È Ó· ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚Á¿ÏÔ˘Ó Ù· ‰È¿ÊÔÚ· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Û˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ‹ ·ÔÌÔÓÒÓÔÓÙ¿˜ ÙÔ˘˜, Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÚfiÔ Ô˘ Ù· ÚÔÙÚ¤Ô˘Ì ӷ ·Û¯ÔÏËıÔ‡Ó Ì ¿ÏÏ· ˘ÏÈο (‚Ï. ÎÂÊ. 8, 9.2 Î·È 10). ÃÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ .¯. ÙËÓ ÂÊËÌÂÚ›‰· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ú·Á¿ÁÔ˘Ó Ì ·˘Ù‹Ó, fiˆ˜ Ó· ÙËÓ Î¿ÓÔ˘Ó ¯ˆÓ› Î·È Ó· ÌÈÏ‹ÛÔ˘Ó ‚¿˙ÔÓÙ¿˜ ÙËÓ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔ ÛÙfiÌ· ÙÔ˘˜, Ó· ÙÚ›„Ô˘Ó Ù· ʇÏÏ· Ù˘, Ó· ÙËÓ ÙÛ·Ï·ÎÒÛÔ˘Ó, Ó· ÙËÓ ÛΛÛÔ˘Ó, Ó· ÙË Û‡ÚÔ˘Ó ÛÙÔ ¿ÙˆÌ· Î.Ï. (ƒ‹Á·, 2001). ªÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó ÁÈ· Ó· ·Ú·Á¿ÁÔ˘Ó Ì ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜, ÎÔ˘ÓÒÓÙ·˜ Ù˜ ‹ ¯Ù˘ÒÓÙ·˜ Ù˜ Ú˘ıÌÈο. ™Â οı ÂÚ›ÙˆÛË ÌÔÚ› Ó· ˙ËÙÂ›Ù·È ·fi Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ·ÎÔ‡Ó ·Ó·ÊÂÚfiÌÂÓ· Û ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘˜ fiˆ˜ Ë ¤ÓÙ·ÛË, Ë ‰È¿ÚÎÂÈ· Î.Ï., οÙÈ Ô˘ Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙÔÓ ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÌfi ÙÔ˘ ÏÂÍÈÏÔÁ›Ô˘ ÙÔ˘˜ Ì Ӥ˜ ¤ÓÓÔȘ. ∞˘Ù¤˜ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· «ÌÈ·˜ Û˘ÌÂÚÈÊÔÚ¿˜ ·ÎÔ‹˜, ÌÈ·˜ ÛÙ¿Û˘ ˙ˆ‹˜ Ô˘ Ì·˜ οÓÂÈ Ó· ·Îԇ̠ٷ ¿ÓÙ·, Û fiϘ ÙȘ ÂÚÈÛÙ¿ÛÂȘ, Ó· ·Îԇ̠ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Ó· ·Îԇ̠ÙËÓ Î¿ı ΛÓËÛ‹ Ì·˜ ̤۷ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. ¡· ·Îԇ̠ÙËÓ ·Ó·ÓÔ‹ Ì·˜, Ù· ‚‹Ì·Ù¿ Ì·˜, ÙË ÊˆÓ‹ Ì·˜, ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó Ù· ¯¤ÚÈ· Ì·˜ ·ÁÁ›˙ÔÓÙ·˜ Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ·. ¡· ·Îԇ̠ÙËÓ Ë¯ËÙÈÎfiÙËÙ¿ Ì·˜ Î·È ÙËÓ Ë¯ËÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ Á‡Úˆ Ì·˜» (Staccioli, 2004). ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó Ù· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· Ô˘ Â›Ó·È ÙÔÔıÂÙË̤ӷ ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ·ÏÏ¿ Î·È Ù· ·˘ÙÔÛ¯¤‰È· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· Ô˘ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ Ì ·Ï¿ ˘ÏÈο Ô˘ ÂÈϤÁÔ˘Ó (‚Ï. ·Ú·Î¿Ùˆ). ∂ÎÙfi˜ ÙÔ˘ fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ù· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó fiÔÙ ÙÔ ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó, ·ÔÌÔÓÒÓÔÓÙ·˜ ‹ Û˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÂȯÂÈÚÒÓÙ·˜ Ó· ·Ú·Á¿ÁÔ˘Ó ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ, Ù· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó Î·È ÛÙ· ÌÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È·. ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ Ô˘ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÛÙ·‰È·Î¿ Î·È ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ¿ÏÏˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ (‚ÈÔÏÈÔ‡, ÎÈı¿Ú·˜, ÌÔ˘˙Ô˘ÎÈÔ‡, È¿ÓÔ˘ Î.¿.), ÔÈ ÔÔ›ÔÈ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙ· ‰È¿ÊÔÚ· ÌÔ˘ÛÈο ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù·. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÌÈ·˜ Ù¤ÙÔÈ·˜ ÚÔÛ¿ıÂÈ·˜ ·Ú¯Èο Î·È ÂÊfiÛÔÓ Â›Ó·È ÂÊÈÎÙfi, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ·ÎÔ˘ÛÙÈο ÙÔÓ ‹¯Ô ÂÓfi˜ ÔÚÁ¿ÓÔ˘ (.¯. ηÏ› οÔÈÔÓ Ô˘ ·›˙ÂÈ ÌÔ˘˙Ô‡ÎÈ ÛÙËÓ Ù¿ÍË, Ô ÔÔ›Ô˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·Ú·Á¿ÁÂÈ Ì ·˘Ùfi ‹ ·ÎÔ‡Ó ‹¯Ô˘˜ ÙÔ˘ ÌÔ˘˙Ô˘ÎÈÔ‡ ˯ÔÁÚ·ÊË̤ÓÔ˘˜). ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙÔ fiÚÁ·ÓÔ ‹ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘ ÔÚÁ¿ÓÔ˘, ÙÔ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó Î·È Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ·˘Ùfi (.¯. M ÔÈÔ ¿ÏÏÔ fiÚÁ·ÓÔ ÌÔÈ¿˙ÂÈ; ∂›Ó·È ¤Á¯ÔÚ‰Ô ‹ ÎÚÔ˘ÛÙfi; ∞fi ÔÈ· ̤ÚË ·ÔÙÂÏ›ٷÈ; ¶Ò˜ ÌÔÚ› Ó· ηٷÛ΢¿˙ÂÙ·È; Î.Ï.). ∞ÎÔ‡Ó ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ, Ô˘ ÙÔ ÂÈϤÁÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÛÙÔ ÔÔ›Ô Î˘ÚÈ·Ú¯Ô‡Ó Î·È ‰È·ÎÚ›ÓÔÓÙ·È Î·ı·Ú¿ ÔÈ ‹¯ÔÈ ·fi ÙÔ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÌÔ˘ÛÈÎfi fiÚÁ·ÓÔ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚÔÙÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Î·È Ó· ÙÔ ‰ËÏÒÛÔ˘Ó Ì οÔÈÔ ÙÚfiÔ: .¯. fiÙ·Ó ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ·ÎÔ‡Ù ‹¯Ô˘˜ ·fi ÌÔ˘˙Ô‡ÎÈ ÌÔÚ›Ù ӷ ¯Ù˘¿Ù ·Ï·Ì¿ÎÈ·. ∞ÚÁfiÙÂÚ· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜

328


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÂȯÂÈÚ› ÙË ÁÓˆÚÈÌ›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ¤Ó· ‰Â‡ÙÂÚÔ Î·È ¤Ó· ÙÚ›ÙÔ fiÚÁ·ÓÔ. ∫·ıÒ˜ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ë ÂÍÔÈΛˆÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Î·È Ë ÈηÓfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ Ó· ÙÔ˘˜ ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ó Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ Î·È ·˘Ùfi ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ··ÓÙÔ‡Ó Û ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· fiˆ˜ «¶ÔÈ· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ¤·È˙·Ó Û’ ·˘Ùfi ÙÔ ÌÔ˘ÛÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ Ô˘ ·ÎÔ‡Û·ÌÂ;» ‹ «¶ÔÈ· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ¯ÚËÛÈÌÔÔ›ËÛÂ Ô Û˘Óı¤Ù˘ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÔ‡;». ŒÙÛÈ Ù· ·È‰È¿ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ÛÙ·‰È·Î¿ Ó· οÓÔ˘Ó ÂÈÏÔÁ¤˜ Î·È Ó· ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ ÁÈ· ‹¯Ô˘˜ Î·È ÌÂψ‰›Â˜ Î·È Î·ÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó ÙÔ ·ÈÛıËÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ Ì¤Ûˆ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Ù¤¯Ó˘ ÙˆÓ ÂÓËϛΈÓ. °¡ø™∏ ∞¡∞º√ƒ∞™ ∆· ȉȷ›ÙÂÚ· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ‹¯Ô˘ ›ӷÈ: ∆Ô Ë¯fi¯ÚˆÌ·: ∂›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ ‰È·ÎÚ›ÓÂÈ ÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ ‹¯Ô˘ ‹ Ù˘ ʈӋ˜ ÔÚÁ¿ÓˆÓ ‹ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙÒÓ, ‰ËÏ·‰‹ Ë ‰È·ÊÔÚ¿ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ¤Ó·˜ ‹¯Ô˜ ÔÚÈṲ̂ÓÔ˘ ‡„Ô˘˜ fiÙ·Ó ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈο fiÚÁ·Ó· ‹ ʈӤ˜, .¯. ‹¯Ô˜ ·fi ¤Ó· ÊÏ¿Ô˘ÙÔ Î·È ·fi ¤Ó· ÎÏ·ÚÈÓ¤ÙÔ, Ì›· ÛÔÚ¿ÓÔ ·fi Ì›· ÌÂÛfiʈÓË Î.Ï. ∏ ‰È¿ÚÎÂÈ·: ∂›Ó·È Ô ¯ÚfiÓÔ˜ Ô˘ ‰È·ÚΛ ¤Ó·˜ ‹¯Ô˜ Û ۯ¤ÛË Î·È ·Ó·ÏÔÁ›· ÚÔ˜ ¤Ó· ÛÙ·ıÂÚfi ‹ ·Î·ıfiÚÈÛÙ˘ ·ÎÚ›‚ÂÈ·˜ ÚfiÙ˘Ô Ì¤ÙÚÔ. ŸÙ·Ó ‰ËÏ·‰‹ ·Ó·ÊÂÚfiÌ·ÛÙ ÛÙȘ ·Í›Â˜ «ÔÏfiÎÏËÚÔ», «ÌÈÛfi», «Ù¤Ù·ÚÙÔ», «fiÁ‰ÔÔ» ÎÏ ‰ÂÓ ÂÓÓÔԇ̠fiÙÈ ÙÔ «ÔÏfiÎÏËÚÔ» ¤¯ÂÈ Ì›· –Î·È ¿ÓÙ· ÙËÓ ›‰È·– ηıÔÚÈṲ̂ÓË ¯ÚÔÓÔÌÂÙÚÈ΋ ‰È¿ÚÎÂÈ·, ·ÏÏ¿ fiÙÈ ·Ó ÙÔ «ÔÏfiÎÏËÚÔ» ‰È·ÚΛ .¯. ÔÎÙÒ ‰Â˘ÙÂÚfiÏÂÙ·, ÙfiÙ ÙÔ «ÌÈÛfi» ‰È·ÚΛ Ù¤ÛÛÂÚ·, ÙÔ «Ù¤Ù·ÚÙÔ» ‰‡Ô Î.Ï. ∆Ô «ÔÏfiÎÏËÚÔ» fï˜ ÌÔÚ› Ó· ‰È·ÚΛ Î·È ¤Ó· ‰Â˘ÙÂÚfiÏÂÙÔ. ∆Ô Ù¤ÌÔ: ∞ӷʤÚÂÙ·È ÛÙȘ Ù·¯‡ÙËÙ˜ Ì ÙȘ Ôԛ˜ ·›˙ÂÙ·È ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ: ™ÙȘ ‰È·‚·ıÌ›ÛÂȘ ÙÔ˘ ·ÚÁ¿ (lento) Î·È ÙÔ˘ ÁÚ‹ÁÔÚ· (allegro). √ Ú˘ıÌfi˜: ∂›Ó·È Ô ÛÙ·ıÂÚfi˜ Ú˘ıÌfi˜ ÛÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È Ë ‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛË ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÊıfiÁÁˆÓ Ô˘ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ. ∏ ÌÂψ‰›·: ∂›Ó·È Ë ‰È·‰Ô¯‹ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÊıfiÁÁˆÓ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÚÔηÏÔ‡Ó ·›ÛıËÌ· ¢·Ú¤ÛÎÂÈ·˜. ∞ÔÙÂÏÔ‡Ó ÙÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfiÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÂÓfi˜ ÌÔ˘ÛÈÎÔ‡ ¤ÚÁÔ˘. ƒ˘ıÌÈÎfi ‹ ÌÂψ‰ÈÎfi Û¯‹Ì·: ŒÓ· ÌÈÎÚfi ÌÂψ‰ÈÎfi ‹ Ú˘ıÌÈÎfi ÌÔÙ›‚Ô Ô˘ ÌÔÚ› Î·È Ó· ÌËÓ Â·Ó·ÏËÊı›. ªÔÙ›‚Ô: ∆Ô ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ Û¯‹Ì· (ÌÂψ‰ÈÎfi ‹ Ú˘ıÌÈÎfi) Û ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi ¤ÚÁÔ. ∏ ¤ÓÙ·ÛË: µ·ÛÈ΋ ȉÈfiÙËÙ· ÙˆÓ ‹¯ˆÓ, ‚¿ÛÂÈ Ù˘ ÔÔ›·˜ ÙÔ˘˜ ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ì Û ‰˘Ó·ÙÔ‡˜ Î·È ÛÈÁ·ÓÔ‡˜ (piano: ··Ï¿, forte: ‰˘Ó·Ù¿, crescendo: ‚·ıÌÈ·›· ·‡ÍËÛË Ù˘ ¤ÓÙ·Û˘ ÙÔ˘ ‹¯Ô˘, diminuendo: ÛÈÁ¿ ÛÈÁ¿ Ô ‹¯Ô˜ Á›ÓÂÙ·È ÈÔ ··Ïfi˜, fortissimo: Ôχ ‰˘Ó·Ù¿, accent: ÙÔÓÈÛÌfi˜, sforzando: Í·ÊÓÈÎfi˜ ÙÔÓÈÛÌfi˜). ∆Ô ‡„Ô˜: ∂›Ó·È ÙÔ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÙÔÓÈÎfi ‡„Ô˜ ÙˆÓ ‹¯ˆÓ Î·È ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ·ÓÙÈÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ô˘ Ù›ıÂÙ·È Û ·ÏÌÈ΋ ΛÓËÛË.

Kennedy, 1985. À¶∂¶£ & ¶π, 1991Ø ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· ¶·ÁÎfiÛÌÈ·˜ ªÔ˘ÛÈ΋˜, 1993Ø ¶··¯ÚÈÛÙÔÊfiÚÔ˘ Î ¿Ï., 1995

∏ ηٷÛ΢‹ ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ16 ™Ù· ·È‰È¿ ·Ú¤ÛÂÈ Ôχ Ó· ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· Î·È Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙÔ˘˜. ¶ÔÏÏ¿ ·˘ÙÔÛ¯¤‰È· fiÚÁ·Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó ·fi ηıËÌÂÚÈÓ¿ ˘ÏÈο, fiˆ˜ .¯.: 16. √È ÂÈÎfiÓ˜ ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Â‰Ò ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙË ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ù˘ ÃÚ‡Û·˜ ¢·ÛοÏÔ˘, ÂÓÒ ÔÈ È‰¤Â˜ ÁÈ· Ù· ·˘ÙÔÛ¯¤‰È· fiÚÁ·Ó· ¤¯Ô˘Ó ·ÓÙÏËı› ·fi Ù· ‚È‚Ï›·: ™ÈÎÔÚÔ‡Î, (1984), ¶··¯ÚÈÛÙÔÊfiÚÔ˘ Î.¿Ï., (1995), Î·È ·fi ÙËÓ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰· http://www.atozkidsstuff.com/musicpre. html

329


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∆‡Ì·Ó· Ì ÌÈ· ÏÂοÓË, Ì›· ÁÏ¿ÛÙÚ· Ï·ÛÙÈ΋, Ì›· ηÙÛ·ÚfiÏ· ‹ ·fi ÎÔ˘ÙÈ¿ ‰È·ÊfiÚˆÓ ÂȉÒÓ, ÌÂÁÂıÒÓ Î·È ÔÈÔًوÓ. ™ÎÂ¿˙Ô˘Ó Ù· ·Ú·¿Óˆ ÛÎÂ‡Ë Ì Ï·ÛÙÈÎfi ÌÔ˘Û·Ì¿, Ì ¯ÔÓÙÚfi Ó¿ÈÏÔÓ ‹ Ì ‰¤ÚÌ· Î·È Ù· ‰¤ÓÔ˘Ó ÛÊȯٿ, Á‡Úˆ Á‡Úˆ, Ì ۇÚÌ· ‹ Ì ÂÙÔÓÈ¿. ÃÙ˘Ô‡Ó ÙÔ Ù‡Ì·ÓÔ Ì ͇ÏÈÓË ÎÔ˘Ù¿Ï·. ª·Ú¿Î˜ ·fi ÎÔ˘ÙÈ¿ Î·È ÌÔ˘Î¿ÏÈ· ‰È·ÊfiÚˆÓ ÂȉÒÓ Î·È ÔÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ÌÈÎÚÔ·ÓÙÈΛÌÂÓ· fiˆ˜ ÛfiÚÔ˘˜, ‚fiÏÔ˘˜, ¯¿ÓÙÚ˜, ÎÔ˘ÌÈ¿, ‚fiÙÛ·Ï·, ¿ÌÌÔ Î.Ï. µ¿˙Ô˘Ó ÛÙ· ‰Ô¯Â›· ÌÂÚÈο ·fi Ù· ÌÈÎÚÔ·ÓÙÈΛÌÂÓ· (ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚¿ÏÔ˘Ó Ù· ›‰È· ‹ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο Û οı ‰Ô¯Â›Ô) Î·È Ù· ÎÏ›ÓÔ˘Ó Î·Ï¿. ™Â›ÛÙÚ· ÊÙÈ·Á̤ӷ ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ‰Ô¯Â›· fiˆ˜ Ï·ÛÙÈο ÌÔ˘Î¿ÏÈ·, ÎÂÛ‰¿ÎÈ· ·fi ÁÈ·Ô‡ÚÙÈ, ÎÔÓۤڂ˜ Î.¿. Ù· ÔÔ›· ÁÂÌ›˙Ô˘Ó Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ˘ÏÈο fiˆ˜ fiÛÚÈ·, Ú‡˙È, Û˘Ó‰ÂÙ‹Ú˜, ¯¿ÓÙÚ˜ Î.¿. ∫Ô˘‰Ô‡ÓÈ·, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÛÊÂÓÙfiÓ˜, ÛÙȘ Ôԛ˜ ÎÚÂÌÔ‡Ó ÎÏÂȉȿ ‹ Á¿ÓÙ˙Ô˘˜ ÁÈ· ο‰Ú· Û ¤Ó· ÙÂÓو̤ÓÔ ÛÎÔÈÓ›, Û‡ÚÌ· ‹ ÌÂÙÔÓÈ¿. ∫ÚÔ˘ÛÙ¿ ÌÂ Í˘Ï¿ÎÈ· ΢ÏÈÓ‰ÚÈο, ‚fiÙÛ·Ï· Î·È ¤ÙÚ˜. ª·ÓÙÔÏ›ÓÔ ·fi ÓÂÚÔÎÔÏÔ·ı· Î·È ÂÙÔÓÈ¿ ÁÈ· ¯ÔÚ‰‹ ÙËÓ ÔÔ›· ÛÙÂÚÂÒÓÔ˘Ó ÛÙÔ ¿ÓÔÈÁÌ· Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó Î·È ·ÊÔ‡ ·Ê·ÈÚ¤ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ÛfiÚÔ˘˜ ·fi ÙÔ ÂÛˆÙÂÚÈÎfi. ºÏÔÁ¤Ú· ÙÔ˘ ¶¿Ó·, Ì ÌÂÚÈο ÎÔÌÌ¿ÙÈ· ηϷÌÈÔ‡ Û ‰È¿ÊÔÚ· Ì‹ÎË ·fi 3-5 ÂηÙÔÛÙ¿. ºÏÔÁ¤Ú˜ ·fi ÍÂÚ¿ ηϿÌÈ· ÛÙ· ÔÔ›· ·ÓÔ›ÁÔ˘Ó ÌÈ· ‹ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÙÚ‡˜. ∫Èı¿Ú˜ Ì ¿‰ÂÈ· ÎÔ˘ÙÈ¿ ·Ô˘ÙÛÈÒÓ ÛÙÔ Î·¿ÎÈ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ·ÓÔ›ÁÔ˘Ó ÌÈ· ÙÚ‡·. ™ÙȘ ¿ÎÚ˜ ηٿ Ì‹ÎÔ˜ ÙÔ˘ ÎÔ˘ÙÈÔ‡ ÛÙÂÚÂÒÓÔ˘Ó ÙÂÓو̤ӷ ¤ÓÙ ϿÛÙȯ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡ ¿¯Ô˘˜.

ªÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È· «∆· ªÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È· ‚·Û›˙ÔÓÙ·È ÛÙË ¯Ú‹ÛË ·ÏÒÓ ‹ ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈˆÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ, ΢ڛˆ˜ ÎÚÔ˘ÛÙÒÓ, Î·È ·ԂϤÔ˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ·ÓÙ›Ï˄˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∞ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ηÓfiÓ˜ Î·È ‰È·‰Èηۛ˜ Ô˘ ı˘Ì›˙Ô˘Ó ÔÌ·‰ÈÎfi ·È¯Ó›‰È, Ù· ªÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È· ‚ÔËıÔ‡Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ÌÈ· ÂÓÂÚÁfi Û¯¤ÛË Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Î·È Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ì ÂÌÂÈÚÈÎfi ÙÚfiÔ ÔÚÈṲ̂Ó˜ ‚·ÛÈΤ˜ ¤ÓÓÔȘ fiˆ˜ ˯fi¯ÚˆÌ·, ÙÔÓÈÎfi ‡ÊÔ˜, ‰˘Ó·ÌÈ΋, ηıÒ˜ Â›Û˘ ÙȘ ¤ÓÓÔȘ ÙÔ˘ Ú˘ıÌÔ‡, Ù˘ ÌÂψ‰›·˜, ÙÔ˘ ÔÌ·‰ÈÎÔ‡ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌÔ‡ Î.Ï.» (°ÚËÁÔÚ›Ô˘, 1994, Û. 5). 1. °ÓˆÚÈÌ›· Ì ٷ fiÚÁ·Ó· ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Î·È Ù· ·È‰È¿ οıÔÓÙ·È fiÏÔÈ Ì·˙› ÛÙÔÓ Î‡ÎÏÔ. ∫¿ı ·È‰› ÂÈϤÁÂÈ Î·È ·›ÚÓÂÈ ¤Ó· fiÚÁ·ÓÔ ·fi Ù· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· Ô˘ ÂÍÔÏ›˙Ô˘Ó ÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜: Ù˘Ì·Ó¿ÎÈ·, ÓÙ¤ÊÈ, ̷ڿΘ, ÙÚ›ÁˆÓÔ, ÎÔ˘‰Ô˘Ó¿ÎÈ·, ÌÂÙ·ÏÏÔʈӿÎÈ, ͢ÏfiʈÓÔ, Í˘Ï¿-

330


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÎÈ·, ͇ÛÙÚ·, È·Ù›ÓÈ· Î.¿. ∆Ô ÚÒÙÔ ·È‰› ‰ÔÎÈÌ¿˙ÂÈ Ó· ·›ÍÂÈ ÙÔ fiÚÁ·ÓÔ Ô˘ ÎÚ·Ù¿ÂÈ fiÛË ÒÚ· ı¤ÏÂÈ Î·È fiÙ·Ó ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ ·›˙ÂÈ ÙÔ ÂfiÌÂÓÔ ·È‰›. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ë ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ÌÔÚ› Ó· ÙÚÔÔÔÈËı›. ∆Ô ÚÒÙÔ ·È‰› ÍÂÎÈÓ¿ÂÈ Ó· ·›˙ÂÈ Î·È ÛÙ·Ì·Ù¿ÂÈ ÌfiÏȘ ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ ÙÔ ÂfiÌÂÓÔ ·È‰›. ∞˘Ùfi Á›ÓÂÙ·È ¯ˆÚ›˜ ÏfiÁÈ·, ÌfiÓÔ Ì ÙÔ ¿ÎÔ˘ÛÌ· ÙÔ˘ ηÈÓÔ‡ÚÁÈÔ˘ ‹¯Ô˘. ∫·ıÒ˜ ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ٷ fiÚÁ·Ó· Î·È ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜, ÙÔ ·È¯Ó›‰È ·˘Ùfi ÌÔÚ› Ó· ÌÂÙ·ÙÚ·› Î·È Ó· ÂÌÏÔ˘ÙÈÛÙ›. ∆· ·È‰È¿ ·›˙Ô˘Ó ÙÔ ¤Ó· ÌÂÙ¿ ÙÔ ¿ÏÏÔ ‰È¿ÊÔÚ˜ ·ÓÙÈı¤ÛÂȘ: Ô ÚÒÙÔ˜ ·›˙ÂÈ ·ÚÁ¿, Ô ‰Â‡ÙÂÚÔ˜ ÁÚ‹ÁÔÚ·, Ô ÙÚ›ÙÔ˜ ·ÚÁ¿, Ô Ù¤Ù·ÚÙÔ˜ ‰˘Ó·Ù¿ Î.Ï. ŒÙÛÈ Ù· ·È‰È¿ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ó· ·ÎÔ‡Ó ÙÔÓ ¿ÏÏÔ Î·È Ó· ÙÔ˘ ··ÓÙÔ‡Ó ÛÙÔ ›‰ÈÔ ı¤Ì·.

2. ∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ Û˘˙‹ÙËÛË ¢‡Ô ·È‰È¿ ÎÚ·ÙÔ‡Ó ·fi ¤Ó· fiÌÔÈÔ fiÚÁ·ÓÔ. ∆Ô ¤Ó· ·È‰› ÚÔÙ›ÓÂÈ ¤Ó· Ú˘ıÌÈÎfi Û¯‹Ì· Î·È ÙÔ ¿ÏÏÔ Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔ Â·Ó·Ï¿‚ÂÈ Â·ÎÚÈ‚Ò˜ [¤ÓÓÔÈ· ÙÔ˘ Ù¤ÌÔ]. 3. √ ¿ÓıÚˆÔ˜ ÌÔ˘ÛÈ΋ ∆· ·È‰È¿ οıÔÓÙ·È Û ·ÎÏÔ ‹ Û ËÌÈ·ÎÏÈÔ ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÙÔ Î·ı¤Ó· ·fi ¤Ó· fiÚÁ·ÓÔ. ™˘ÌʈÓÔ‡Ó fiÙÈ Î¿ı fiÚÁ·ÓÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ¤Ó· ̤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜. ∆Ô Ù‡Ì·ÓÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ Ù· fi‰È·, Ù· ÎÔ˘‰Ô˘Ó¿ÎÈ· Ù· ¯¤ÚÈ·, ÙÔ ÌÂÙ·ÏÏfiʈÓÔ ÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ, ÔÈ Ì·Ú¿Î˜ ÙÔ˘˜ ÁÔÊÔ‡˜ Î.Ï. ŒÓ· ·È‰› ÛËÎÒÓÂÙ·È ÛÙË Ì¤ÛË Î·È ·Ú¯›˙ÂÈ Ó· ¯ÔÚ‡ÂÈ ÎÈÓÒÓÙ·˜ ¤Ó· ¤Ó· Ù· ̤ÏË ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘. ∆· ·È‰È¿ Ô˘ οıÔÓÙ·È ÛÙÔÓ Î‡ÎÏÔ ·›˙Ô˘Ó Î¿ı ÊÔÚ¿ Ù· fiÚÁ·Ó· Ô˘ ·ÓÙÈÛÙÔÈ¯Ô‡Ó ÛÙÔ Ì¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ Ô˘ ÎÈÓ›ٷÈ. ∆Ô ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ· Â›Ó·È ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi ÎÔÌÌ¿ÙÈ Ô˘ ÂÓ·ÚÌÔÓ›˙ÂÙ·È ·fiÏ˘Ù· Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË. 4. √ ‰È¢ı˘ÓÙ‹˜ Ù˘ ÔÚ¯‹ÛÙÚ·˜17 £¤ÏÔ˘Ì ӷ ÂÙ‡¯Ô˘Ì ӷ ·›ÍÔ˘Ó fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Ì·˙› ¤Ó·Ó ÍÂÚfi ‹¯Ô. ∞˘Ùfi ··ÈÙ› Ì›· ΛÓËÛË Ì·¤ÛÙÚÔ˘. ™˘Ó‹ıˆ˜ ¤Ó·˜ Ì·¤ÛÙÚÔ˜, ÁÈ· Ó· ÂÙ‡¯ÂÈ Î¿ÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ, οÓÂÈ Ì›· ‰ÈÏ‹ ΛÓËÛË: ·Ó‚¿˙ÂÈ ·ÚÁ¿ ÙÔ ¯¤ÚÈ Î·È ·Ì¤Ûˆ˜ ÙÔ Î·Ù‚¿˙ÂÈ ·fiÙÔÌ·. ∏ ÚÒÙË Î›ÓËÛË (Ô˘ ·Ó·ÏÔÁ› ÛÙËÓ ÂÈÛÓÔ‹) ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÂÈ ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÈÎÔ‡˜, ÂÓÒ Ë ÙÒÛË ÙÔ˘ ¯ÂÚÈÔ‡ (Ô˘ ·Ó·ÏÔÁ› ÛÙËÓ ÂÎÓÔ‹) Û˘Ì›ÙÂÈ Ì ÙÔÓ ‹¯Ô. ∆· ·È‰È¿ ‰È·ÛΉ¿˙Ô˘Ó Ôχ Ì ·˘Ùfi ÙÔ ·È¯Ó›‰È, ȉ›ˆ˜ fiÙ·Ó ‚¿ÏÔ˘Ì οÔÈÔ ·È‰› Ó· οÓÂÈ ÙÔ Ì·¤ÛÙÚÔ. ŸÙ·Ó Ù· ·È‰È¿ Û˘ÓËı›ÛÔ˘Ó Ó· ·›˙Ô˘Ó Ì ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ, ÌÔÚԇ̠ӷ ÂÈÛ·Á¿ÁÔ˘Ì ÙȘ ¤ÓÓÔȘ ÙÔ˘ forte (‰˘Ó·Ù¿) Î·È ÙÔ˘ piano (··Ï¿). ŸÙ·Ó Ô Ì·¤ÛÙÚÔ˜ ¤¯ÂÈ ·Ó‚·Ṳ̂ÓÔ ÙÔ ·ÚÈÛÙÂÚfi ÙÔ˘ ¯¤ÚÈ Ù· ·È‰È¿ ·›˙Ô˘Ó forte, ÂÓÒ fiÙ·Ó ÙÔ ¤¯ÂÈ Î·Ù‚·Ṳ̂ÓÔ ·›˙Ô˘Ó piano. ∆Ô fiÙ ı· ·›ÍÔ˘Ó ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙÔ ‰ÂÍ› ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ Ì·¤ÛÙÚÔ˘. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ˙ËÙԇ̠·fi Ù· ·È‰È¿ Ó· ·›ÍÔ˘Ó tremolo (‰ËÏ·‰‹ ¤Ó·Ó ‹¯Ô Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓÔ Ì ÙfiÛÔ ÌÂÁ¿ÏË Û˘¯ÓfiÙËÙ·, Ô˘ Ó· Ê·›ÓÂÙ·È Û· Û˘Ó¯fiÌÂÓÔ˜). ∞˘Ùfi ‰ÂÓ Â›Ó·È ÙÔ ›‰ÈÔ Â‡ÎÔÏÔ Ó· ÂÈÙ¢¯ı› Ì fiÏ· Ù· fiÚÁ·Ó·. ¶.¯. ÔÈ Ì·Ú¿Î˜ Â›Ó·È ÊÙÈ·Á̤Ó˜ ÁÈ· ÙÔ tremolo, ÂÓÒ ÙÔ tremolo Ì ٷ Í˘Ï¿ÎÈ· Â›Ó·È «Î·Ù’ ¢ÊËÌÈÛÌfiÓ» tremolo. ∞˘Ùfi Ô˘ ¤¯ÂÈ ÛËÌ·Û›· Â›Ó·È Ó· ηٷϿ‚Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ ·˘Ù‹ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ·. √È ‹¯ÔÈ tremolo ·fi fiÏË ÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˙› ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ì ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ ‰˘Ó·Ùfi, ÙÔ ÛÈÁ·Ófi Î·È fiϘ ÙȘ ÂӉȿÌÂÛ˜ ‰È·‚·ıÌ›ÛÂȘ, ÁÈ·Ù› Ì·˜ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó Ó· ÂÚÓ¿Ì ÎÏÈ̷Έٿ ·fi ÙË Ì›· ¤ÓÙ·ÛË ÛÙËÓ ¿ÏÏË. ∆Ô ·È‰› Ô˘ ˘Ô‰‡ÂÙ·È ÙÔ Ì·¤ÛÙÚÔ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‰È¢ı‡ÓÂÈ, ·ÎÔÏÔ˘ıÒÓÙ·˜ ÙÈ�� Ô‰ËÁ›Â˜ Ô˘ ‰fiıËÎ·Ó ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜. 17. ∆Ô ·È¯Ó›‰È ·˘Ùfi Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ̛ÌËÛË ÚfiÏˆÓ Î·È ÌÔÚ› Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÂÈ Ù· ·È‰È¿ ÛÙȘ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜ (‚Ï. ÂÓfiÙËÙ· 11.2).

331


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∏ Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÔ‡ ÛÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ TÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È ·ÔÙÂÏ› ‚·ÛÈÎfi ÛÙÔÈ¯Â›Ô ÁÈ· ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ‰È··È‰·ÁÒÁËÛË ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ıˆÚÂ›Ù·È Ôχ ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ·fi Ù· ÌÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ÚԷӷʤÚıËηÓ. ∆· ÛËÌÂÚÈÓ¿ ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÔÏÏ¿ ÌÔ˘ÛÈο ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù·. ª¤Ûˆ Ù˘ ÙËÏÂfiÚ·Û˘, ÙÔ˘ Ú·‰ÈÔÊÒÓÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ÎÈÓËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘ ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û Â·Ê‹ Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ÔÏ˘ÁψÛÛ›· Ô˘ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÈ ÙÔ Û‡Á¯ÚÔÓÔ ÔÏÈÙÈÛÌfi (Ì ÙËÓ ‡·ÚÍË ‰ËÏ·‰‹ ÔÏÏÒÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂȉÒÓ, ÌÔÚÊÒÓ Î·È ÛÙ˘Ï ÌÔ˘ÛÈ΋˜). ∆Ô Û¯ÔÏÂ›Ô ı· Ú¤ÂÈ Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÎÚÈÙËÚ›ˆÓ Ô˘ ı· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Ó· οÓÔ˘Ó ÔÈÔÙÈΤ˜ ÂÈÏÔÁ¤˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ÛÙÔ Ì¤ÙÚÔ ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ Ù˘, ÌÔÚ› Ó· ÂÈϤÍÂÈ ·Ó¿ÌÂÛ· Û ¤Ó· Ï‹ıÔ˜ ˆÚ·›ˆÓ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÒÓ Î¿ı ›‰Ô˘˜ (‰ËÌÔÙÈÎÒÓ, ÚÂÌ¤ÙÈΈÓ, ¤ÓÙ¯ӈÓ, Û‡Á¯ÚÔÓ˘ Ì·Ï¿ÓÙ·˜, ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂÚÈfi‰ˆÓ Î·È ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ Î.Ï.). Ÿˆ˜ ‰È·Ê·›ÓÂÙ·È ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÔÏÏÒÓ ÎÂÊ·Ï·›ˆÓ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘, Ù· ·È‰È¿ Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ÌÈÌÔ‡ÌÂÓ· ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙˆÓ ÂÓËϛΈÓ. ∫·È ÙÔ ·ÈÛıËÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ÎÚÈÙ‹ÚÈÔ Î·ÏÏÈÂÚÁÂ›Ù·È Ì¤Ûˆ Ù˘ Ù¤¯Ó˘ ÙˆÓ ÂÓËϛΈÓ. ∞Ó ÙÔ˘˜ ÚÔÛʤÚÔ˘Ì ÌÈ· ·ÔÌ›ÌËÛË fiÛˆÓ ·˘Ù¿ Ù· ›‰È· ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· οÓÔ˘Ó, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÚÔ¯ÂÈÚÔÁÚ·Ì̤ӷ ·È‰Èο ÙÚ·ÁÔ‡‰È·, Ù· ÛÙÂÚԇ̠·fi ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂÍÂÏȯıÔ‡Ó Ì¤Ûˆ Ù˘ Ì›ÌËÛ˘. ª·ı·›ÓÔÓÙ·˜ ¤Ó· ÙÚ·ÁÔ‡‰È Ô˘ ÙÔ˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ18: ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦

∞ÎÔ‡Ó ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ·Ú·ÎÈÓ› Ó· οÓÔ˘Ó ˘Ôı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ ÔÈ· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ÌÔÚ› Ó· ·ÎÔ‡ÁÔÓÙ·È ÛÙÔ Û’ ·˘Ùfi ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È. ∞ÎÔ‡Ó Î·È ¿ÏÈ ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È Î·È Ù· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ¯Ù˘¿Ó ÙÔ Ú˘ıÌfi (.¯. ·Ï·Ì¿ÎÈ·). ÷ÌËÏÒÓÔ˘Ó ÙËÓ ¤ÓÙ·ÛË Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó ÚÔÛÂÎÙÈο Ù· ÏfiÁÈ· ÙÔ˘ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÔ‡. ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓfi ÙÔ˘, ÙÔ ÛÙÈ¯Ô˘ÚÁfi, ÙÔÓ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙ‹ Î·È ÙÔ Û˘Óı¤ÙË. ∆· ·È‰È¿ ¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜: ÙˆÓ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙÒÓ Î·È ÙˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ. ∏ ÔÌ¿‰· ÙˆÓ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙÒÓ ‰ÔÎÈÌ¿˙ÂÈ Ó· ÙÚ·ÁÔ˘‰‹ÛÂÈ ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È Î·È Ë ÔÌ¿‰· ÙˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ Û˘Óԉ‡ÂÈ ¯Ù˘ÒÓÙ·˜ ÙÔ Ú˘ıÌfi (.¯. Ì ·Ï·Ì¿ÎÈ· ‹ Ì ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó·). √È ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó ÚfiÏÔ˘˜. ™Â ÂfiÌÂÓË ÂÎÙ¤ÏÂÛË ÔÈ ÌÔ˘ÛÈÎÔ› Á›ÓÔÓÙ·È ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙ¤˜ Î·È ÔÈ ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙ¤˜ ÌÔ˘ÛÈÎÔ›.

18. ∞·Ú·›ÙËÙË ÚÔ¸fiıÂÛË ÁÈ· Ó· ˘Ô‚ÏËıÔ‡Ó ÛÙËÓ ·Ú·Î¿Ùˆ ‰È·‰Èηۛ· Â›Ó·È ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È Ó· ÙÔ˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ Î·È Ó· ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ÙÔ ·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ÁÈ· Ó· ÙÔ Ì¿ıÔ˘Ó.

332


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

∏ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÔÏ˘ÁψÛÛ›· «∂›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛ˘ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ÔÏ˘ÁψÛÛ›·˜, Ù· ·È‰È¿ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ì¤Û· ÛÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ ¤¯Ô˘Ó ˘¿ÚÍÂÈ ÔÏÏÔ› ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ› ÙÚfiÔÈ Ì ÙÔ˘˜ ÔÔ›Ô˘˜ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋, Î·È Ì¤Û· Û’ ·˘ÙÔ‡˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·È ÔÈ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ ·Ú·‰ÔÛȷ΋˜ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ÙˆÓ ‰È·ÊfiÚˆÓ Ï·ÒÓ Î·È ÔÈ ÌÔÚʤ˜ Ù˘ “¤ÓÙ¯Ó˘” ÌÔ˘ÛÈ΋˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÌÔÚʤ˜ fiˆ˜ Ë Ù˙·˙, Ë ÚÔÎ ÎÏ» (°ÚËÁÔÚ›Ô˘, 1994, Û.6). ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó ÚfiÏÔ˘˜ Î·È ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÏÔÈfiÓ ÙˆÓ ‰Ú·- ·›˙Ô˘Ó ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·Ù˘¯ıÔ‡Ó ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô, Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¤¯Ô˘Ó ÔÏÏ¿ ÌÔ˘ÛÈο ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù·. ∫·Ù¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜ (‚Ï. ÎÂÊ. 10) ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó Î·È Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ¿ÏÏˆÓ Ï·ÒÓ Î·È ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ. ªÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·Ô‰ÂȯÙ› Ôχ ÂӉȷʤÚÔ˘Û· ı· ‹Ù·Ó Ó· ¤‚ÚÈÛÎÂ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÙÚ·ÁÔ‡‰È· ¿ÏÏˆÓ ÌÔ˘ÛÈÎÒÓ ·Ú·‰fiÛÂˆÓ Ù· ÔÔ›· ÌÈÏÔ‡Ó ÁÈ· Ù· ›‰È· Ú¿ÁÌ·Ù· Ì ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ÂÏÏËÓÈο ÙÚ·ÁÔ‡‰È· (.¯. Ó·ÓÔ˘Ú›ÛÌ·Ù·, Ù·¯Ù·Ú›ÛÌ·Ù· Î.Ï.). ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÔχÙÈÌË Â›Ó·È Ë Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÁÔÓ›˜ ·È‰ÈÒÓ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ÔÏÈÙÈÛÌÈο ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ·. ª¤Û· ·fi ·˘Ù‹ ÙË ‰È·‰Èηۛ· Ù· ·È‰È¿ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó fiÙÈ Ô ·ÓıÚÒÈÓÔ˜ ÔÏÈÙÈÛÌfi˜ ¤¯ÂÈ ÔÚÈṲ̂Ó˜ ηıÔÏÈΤ˜ ÛÙ·ıÂÚ¤˜, fiÙÈ ‰ËÏ·‰‹ fiÏÔÈ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÁÂÏÔ‡Ó, ¯·›ÚÔÓÙ·È, ÎÏ·›ÓÂ, ÊÔ‚Ô‡ÓÙ·È Î·È ·Á·Ô‡Ó Ì ÙÔÓ ›‰ÈÔ ÙÚfiÔ, ·ÏÏ¿ ·Ï¿ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ·˘Ù¿ Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù· ̤۷ ·fi ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÏÒÛÛ˜.

∏ ¤ÓÙ¯ÓË ‹ ÎÏ·ÛÈ΋ ÌÔ˘ÛÈ΋ ∏ ÎÏ·ÛÈ΋ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Ê·ÓÙ·Û›·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ÛÙËÓ ÂÍÔÈΛˆÛ‹ ÙÔ˘˜ Ì ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ «·ÎÔ‡ˆ ÌÔ˘ÛÈ΋». ªÔÚ› Ó· Ù· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÂÈ Ó· ·Ú¯›ÛÔ˘Ó Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÛÙ·‰È·Î¿ ÙËÓ ·ÊËÁËÌ·ÙÈ΋ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ Î·È ÙË ‰‡Ó·Ì‹ Ù˘ Ó· ÁÂÓÓ¿ Û˘ÓÂÈÚÌÔ‡˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ηıÈÂÚÒÛÂÈ Î¿ÔÈÔ ¯ÚfiÓÔ Î·Ù¿ ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ù· ·È‰È¿ ı· ·ÎÔ‡Ó Î¿ÔÈ· ȉȷ›ÙÂÚ· ÂÓÙ˘ˆÛȷο ¤ÚÁ· Ù˘ ÎÏ·ÛÈ΋˜ ·Ú¿‰ÔÛ˘, fiˆ˜ Û˘Ìʈӛ˜ Î·È ÎÔÓÛ¤ÚÙ· ÙÔ˘ ªÂÙfi‚ÂÓ, οÔÈÔ ÔÚ·ÙfiÚÈÔ ÙÔ˘ ª·¯, ÎÔÌÌ¿ÙÈ· ÙÔ˘ ™Ô¤Ó Î.Ï. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÌÔÚ› Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÌÔÈÚ·ÛÙÔ‡Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÙȘ ÛΤ„ÂȘ Ô˘ ÙÔ˘˜ ÚÔοÏÂÛÂ Ë ÌÔ˘ÛÈ΋. ªÂ ·˘Ùfi ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘ÔÛÙËÚȯÙÔ‡Ó ÛÙÔ Ó· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó ÙËÓ ÈηÓfiÙËÙ· Û‡ÓıÂÙˆÓ ˘ÔÎÂÈÌÂÓÈÎÒÓ Û˘ÓÂÈÚÌÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ˆ˜ Ì›· ·˘ÙfiÓÔÌË ÁÏÒÛÛ·. ¶·Ú¤¯ÔÓÙ·˜ ÛÙ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Ì ÔÏÏÔ‡˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋, ÂÓÈÛ¯‡Ô˘Ì ÙȘ Èı·ÓfiÙËÙ˜ Ó· ·Ó·ÁÓˆÚÈÛÙ› ÙÔ

333


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ٷϤÓÙÔ Î¿ÔÈˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi ÙÔ˘˜ Û˘Ó‹ıÂȘ Ô˘ ÂÌÏÔ˘Ù›˙Ô˘Ó ÙÔ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈÎfi ÙÔ˘˜ ÎfiÛÌÔ Î·È ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Á·Ï‹ÓË Î·È ÈÛÔÚÚÔ›· ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÙÔ˘˜ ˙ˆ‹.

∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ÁÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ 1. ∆A•I¢EYONTA™ ™TON KO™MO ME TH MOY™IKH ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÙÔÈÌ¿˙ÂÈ Ì›· ηۤٷ Ì ÙÚ·ÁÔ‡‰È· ·fi ‰È¿ÊÔÚ˜ ¯ÒÚ˜ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ Î·È Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÈ ÛÙÔ Ê¿ÎÂÏÔ ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙȘ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ¯ÒÚ˜: ‚›ÓÙÂÔ, ʈÙÔÁڷʛ˜ Î.Ï. ∞Ó ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË ·È‰È¿ ·fi ¿ÏϘ ¯ÒÚ˜, ÂÈϤÁÂÈ Î˘Ú›ˆ˜ ÌÔ˘ÛÈΤ˜ ·fi ÙȘ ¯ÒÚ˜ ÚÔ¤ÏÂ˘Û‹˜ ÙÔ˘˜. ™˘˙ËÙ¿ Ì ٷ ·È‰È¿ ÁÈ· ÙȘ ¯ÒÚ˜ ·˘Ù¤˜. ∞ӷʤÚÔÓÙ·È ÛÙË ÁÏÒÛÛ· ÙÔ˘˜, ÛÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ÙÔ˘˜ Î·È ÛÙÔ˘˜ ¯ÔÚÔ‡˜ ÙÔ˘˜. µÏ¤Ô˘Ó ÂÈÎfiÓ˜ ·fi ÙËÓ Î¿ı ¯ÒÚ· Î·È ·ÎÔ‡Ó ÙËÓ Î·Û¤Ù· Ì ٷ ÙÚ·ÁÔ‡‰È·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ·È‰È¿ Ó· ÎÈÓËıÔ‡Ó Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋. ∆· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó Î¿ÔȘ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Ô˘ Â·Ó·Ï·Ì‚·ÓfiÌÂÓ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÔÙÂϤÛÔ˘Ó ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ¯ÔÚfi. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÚÔÙÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ‰ÔÎÈÌ¿ÛÔ˘Ó ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ «ÎÈÓËÛÈÔÏÔÁ›Â˜» Î·È «¯ÔÚÔÁڷʛ˜» ¿Óˆ Û ÌÔ˘ÛÈΤ˜ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ∞ÊÚÈ΋, ÙËÓ ∞Û›· Î.Ï. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·ÙËÚ› Î·È Î·Ù·ÁÚ¿ÊÂÈ ÙÈ Î¿ÓÂÈ ÙÔ Î¿ı ·È‰›. ¢Â›¯ÓÂÈ Ó· ÙÔ˘ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· ÎÈÓÂ›Ù·È Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋; ª‹ˆ˜ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÂÓı¿ÚÚ˘ÓÛË; ∫ÈÓÂ›Ù·È Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi ÙÚfiÔ ·ÎÔ‡ÁÔÓÙ·˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ›‰Ë ÌÔ˘ÛÈ΋˜; ªÈÌÂ›Ù·È ÙËÓ Î›ÓËÛË ¿ÏψÓ; ªÔÚ› Ó· ÌÈÌËı› ¯ÔÚ¢ÙÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Ô˘ ‚ϤÂÈ .¯. Û ‚›ÓÙÂÔ; ∂ȯÂÈÚ› Ӥ˜ ¯ÔÚ¢ÙÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ; 2. ™YN£ETONTA™ ENA MOY™IKO ¶APAMY£I √ÚÁ¿ÓˆÛË: ™˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Ù˘ Ù¿Í˘ ‹ ÌÈ· ÔÌ¿‰· ·È‰ÈÒÓ Î·ıÈṲ̂ӷ ΢ÎÏÈο ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘. ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹: ∆· ·È‰È¿ ·ÎÔ‡Ó ÚÔÛÂÎÙÈο ÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ «√ ¶¤ÙÚÔ˜ Î·È Ô §‡ÎÔ˜» Î·È Û¯ÔÏÈ¿˙Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ‡Ô˘Ó Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ÚfiÛˆ· ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡. ÀÏÈο: ªÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ‹/Î·È Ë¯ÔÁÚ·ÊË̤ÓÔÈ ‹¯ÔÈ. ªÔÚÔ‡Ó Â›Û˘ Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ‹¯ÔÈ ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜. µ·ÛÈ΋ Ì·ıËÛȷ΋ Âȉ›ˆÍË: ¡· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó Î·È Ó· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ‹¯Ô˘˜ Ì ‚¿ÛË ÚÔÛ‰ÈÔÚÈṲ̂ӷ ÎÚÈÙ‹ÚÈ·.

¶Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‹ οÔÈÔ ·È‰› ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·È ¤Ó· ÁÓˆÛÙfi ‹ ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈÔ ·Ú·Ì‡ıÈ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÙ›ÓÂÈ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÔÈÔÈ ‹¯ÔÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ‡Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ‹ÚˆÂ˜ ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡. ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· Ù· ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÁÓˆÚ›ÛÌ·Ù· Î·È ÙÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜ ÙˆÓ ËÚÒˆÓ. ¶Ò˜ ı· Ú¤ÂÈ .¯. Ó· Â›Ó·È Ô ‹¯Ô˜ Ô˘ ı· ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÙË ÃÈÔÓ¿ÙË, Ô˘ Â›Ó·È ÏÂÙ‹, fiÌÔÚÊË Î·È ¤¯ÂÈ ·Ó¿Ï·ÊÚ˜ Î·È Â˘ÁÂÓÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ; ¶Ò˜ ·Ó Â›Ó·È Ô ‹¯Ô˜ Ô˘ ı· ·ÓÙÈÚÔÛˆ‡ÂÈ ÙËÓ ·ÚÎÔ‡‰· ‹ ÙÔ Ï‡ÎÔ; ∆È Â›‰Ô˘˜ ‹¯Ô ı· Ú¤ÂÈ Ó· ·Ú·Á¿ÁÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ·Ô‰ÒÛÔ˘Ó ÙÔ ÎÂϿˉËÌ· ÙˆÓ Ô˘ÏÈÒÓ, ÙÔ ‚·Ú‡ ‚‹Ì· ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ· ‹ ÙÔ Êfi‚Ô ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ; ∂ÈϤÁÔ˘Ó ÙËÓ Ë¯ËÙÈ΋ ËÁ‹ Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ÙÔÓ Î¿ı ‹¯Ô (.¯. Û˘ÌʈÓÔ‡Ó Ì ÙÔ Ù‡Ì·ÓÔ ‹ Ì ·ÚÁ¿ ¯Ù˘‹Ì·Ù· Ù˘ ·Ï¿Ì˘ ÛÙÔ ¿ÙˆÌ· Ó· ·Ó··-

334


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

ÚÈÛÙÔ‡Ó Ù· ‚‹Ì·Ù· ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ·, Ê˘ÛÒÓÙ·˜ ÂÏ·ÊÚ¿ Ì ̛· ÛÊ˘Ú›¯ÙÚ· ‹ οÓÔÓÙ·˜ Û¯ÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ Ì ÙÔ ÛÙfiÌ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ÙÈÙ›‚ÈÛÌ· ÙˆÓ Ô˘ÏÈÒÓ, Ì ÙȘ ̷ڿΘ Ó· ·Ó··ÚÈÛÙÔ‡Ó ÙȘ Ì·˚ÌÔ‡‰Â˜ Ô˘ Ë‰Ô‡Ó ·fi ‰¤ÓÙÚÔ Û ‰¤ÓÙÚÔ Î.Ï.) ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· Î·È Ù· ·È‰È¿ ÂÎÙÂÏÔ‡Ó ÙÔÓ ‹¯Ô Ô˘ Â¤ÏÂÍ·Ó ÁÈ· οı ‹Úˆ· fiÙ·Ó ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û’ ·˘ÙfiÓ Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ê‹ÁËÛË. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ÛÙ·Ì·Ù¿ ÙËÓ ·Ê‹ÁËÛË ÛÙÔ ÛËÌÂ›Ô Ô˘ Â›Ó·È Ó· ·ÚÂÌ‚ÏËı› οı ‹¯Ô˜, Ó· ·ÚÂÌ‚¿ÏÏÂÙ·È Ô ‹¯Ô˜ ·fi Ù· ·È‰È¿ Î·È Ó· ÙË Û˘Ó¯›˙ÂÈ ¿ÏÈ. ªÂÙ¿ ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË Ù˘ ·Ê‹ÁËÛ˘ ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó Î·È Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ ÙÔ˘˜. ¶.¯. Û ¤Ó· ¯·ÚÙ› ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ¤Ó· ÙÚ›ÁˆÓÔ ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó fiÙÈ ÚÒÙ· ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È Ô ‹¯Ô˜ ÙÚÈÁÒÓˆÓ, ‰›Ï· ¤Ó· ·ÎÏÔ ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÂfiÌÂÓÔ ‹¯Ô Ô˘ ·Ú¿ÁÂÙ·È ·fi ÓÙ¤ÊÈ, Î.Ô.Î. ∆· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ó· Â·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÙËÓ ·Ê‹ÁËÛË ·›˙ÔÓÙ·˜ ‰È·‰Ô¯Èο ÙÔ˘˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ Î·È Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ô˘ ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÛÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ ÙÔ˘˜, ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÒÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÈ΋ Û‡ÓıÂÛË. ™’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ¿ ÙÔ˘˜ Ë ·Ú·¿Óˆ ηٷÁÚ·Ê‹ ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È ÔχÙÈÌË. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÌÈ·˜ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ÈÛÙÔÚ›·˜, Î·È Î·ıÒ˜ ·˘Í¿ÓÂÙ·È Ë ÂÈÙˉÂÈfiÙËÙ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ÌÔÚ› Ó· ÂÈϤÍÔ˘Ó Ó· Û˘Ó‰˘¿ÛÔ˘Ó ‹¯Ô˘˜ Ô˘ ·Ú¿ÁÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Ì ¿ÏÏÔ˘˜ ˯ÔÁÚ·ÊË̤ÓÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ (.¯. ¤Ó·˜ ˯ÔÁÚ·ÊË̤ÓÔ˜ ‹¯Ô˜ Ô˘ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔ ÙÚ›ÍÈÌÔ ÌÈ·˜ fiÚÙ·˜ Ô˘ ·ÓÔ›ÁÂÈ ÌÔÚ› Ó· ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ì ÙÔÓ ‹¯Ô Ô˘ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙË Ì¿ÁÈÛÛ· Ô˘ ·ÓÔ›ÁÂÈ ÙËÓ fiÚÙ·).◊ ÌÔÚ› Ó· Û˘ÌʈӋÛÔ˘Ó Î¿ÔÈÔÈ ‹¯ÔÈ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ‰È¿ÚÎÂÈ·, Ó· ·ÎÔ‡ÁÔÓÙ·È ‰ËÏ·‰‹ ÁÈ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ÒÚ· (.¯. Ô ‹¯Ô˜ Ô˘ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ· ÛÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ «Ô ∆˙·Î Î·È Ë Ê·ÛÔÏÈ¿», ÌÔÚ› Ó· ·ÎÔ‡ÁÂÙ·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ì ÙÔÓ ‹¯Ô Ô˘ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔÓ ∆˙·Î ÁÈ· fiÛË ÒÚ· Ô ∆˙·Î ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Ì¤Û· ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ· Î·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ó· ÚÔÛÙ›ıÂÙ·È Î·È Ô ‹¯Ô˜ Ô˘ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ÙÔ Ì·Ô‡ÏÔ ÙÔ˘ ıËÛ·˘ÚÔ‡ Ô˘ ·Ó·Î·Ï‡ÙÂÈ Ô ∆˙·Î ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ·).

∞ÍÈÔÏfiÁËÛË ™˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙË ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Î·È ÛΤÙÔÓÙ·È Á‡Úˆ ·fi ·˘Ù‹Ó Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· ÂÚˆÙËÌ¿ÙˆÓ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, fiˆ˜: ¶Ò˜ ÍÂΛÓËÛ ÙÔ ÌÔ˘ÛÈÎfi Ì·˜ ·Ú·Ì‡ıÈ; ¶Ò˜ ÙÂÏ›ˆÛÂ; ¶ÔÈÔ˜ ‹¯Ô˜ ¤‰ÂÈÍÂ…; À‹Ú¯·Ó ‹¯ÔÈ Ô˘ ‰‹ÏˆÓ·Ó ·ÓÙ›ıÂÙ· Ú¿ÁÌ·Ù·; ∏ ÂÎÙ¤ÏÂÛË Ò˜ Û·˜ Ê¿ÓËÎÂ; ◊Ù·Ó Â‡ÎÔÏË; ∆È Û·˜ ‰˘ÛÎfiÏ„Â; £· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Á›ÓÂÈ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ÙÔ ÌÔ˘ÛÈÎfi Ì·˜ ·Ú·Ì‡ıÈ; ∆È ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ οÓÔ˘ÌÂ;

π‰¤Â˜ ÁÈ· ÂÂÎÙ¿ÛÂȘ ªÔÚ› Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÌÈ· ˯ËÙÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· ηÈ, ÍÂÎÈÓÒÓÙ·˜ ·fi ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜, Ó· Û˘Óı¤ÛÔ˘Ó ÌÈ· ÈÛÙÔÚ›· Ì ÏfiÁÈ·. ¶.¯. Ù· ·È‰È¿ ηıÈṲ̂ӷ ÛÙÔÓ Î‡ÎÏÔ Î·È ¤¯ÔÓÙ·˜ ÌÚÔÛÙ¿ ÙÔ˘ ÙÔ Î·ı¤Ó· ·fi ¤Ó· ÌÔ˘ÛÈÎfi fiÚÁ·ÓÔ ‰›ÓÂÈ ¤Ó· ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ‹¯Ô. ∆· ˘fiÏÔÈ· ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· Ì·ÓÙ¤„Ô˘Ó ÙÈ ·Ó··ÚÈÛÙ¿ ·˘Ùfi˜ Ô ‹¯Ô˜ (.¯. Ô ‹¯Ô˜ Ì ÁÚ‹ÁÔÚ· ¯Ù˘‹Ì·Ù· ÙÔ˘ Ù·ÌÔ˘Ú›ÓÔ˘ ϤÓ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ·Ó··ÚÈÛÙ¿ Ù· ‚È·ÛÙÈο ‚‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ‚·ÛÈÏÈ¿ Î.Ô.Î.) ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ηٷÁÚ¿ÊÂÈ Ì ϤÍÂȘ ÙÈ Ê·ÓÙ¿˙ÔÓÙ·È Ù· ·È‰È¿ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ·Ó··ÚÈÛÙ¿ Ô Î¿ı ‹¯Ô˜. ªÂ ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ Ï¤ÍÂˆÓ Ô˘ η٤ÁÚ·„ ٷ ‚ÔËı¿ÂÈ Ó· Û˘Óı¤ÛÔ˘Ó ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔÚ›·.

335


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∏ ηٷÁÚ·Ê‹ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ∆· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÁÈ· Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·Ó·Áη›Ô Ó· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ÙË Û˘Ì‚·Ù‹ ÌÔ˘ÛÈ΋ ÁÏÒÛÛ·, ·ÏÏ¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ÙË ‰È΋ ÙÔ˘˜ ·ÚÙÈÙÔ‡Ú· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ÛËÌÂÈÔÏÔÁ›· (.¯. ÂÈÎfiÓ˜, ۇ̂ÔÏ·, ϤÍÂȘ, ÁÚ·Ì̤˜, ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Î.¿.) ÙËÓ ÔÔ›· ÂÈÓÔÔ‡Ó Ù· ›‰È· ‹ ÙÔ˘˜ ÚÔÙ›ÓÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‹ Û˘Ó-‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó ·fi ÎÔÈÓÔ‡, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÔÙ˘ÒÛÔ˘Ó ÛÙÔ ¯·ÚÙ› ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ÌÔ˘ÛÈΤ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ. ªÔÚÔ‡Ó ·ÎfiÌË Ó· Ì·ÁÓËÙÔʈӋÛÔ˘Ó ‹ Ó· ‚ÈÓÙÂÔÛÎÔ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Óı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜, ÁÂÁÔÓfi˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· Â·Ó¤ÏıÔ˘Ó Î·È Ó· ÙȘ ·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ‹ Ó· Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó ·ÏÈfiÙÂÚ˜ Ì ÌÂÙ·ÁÂÓ¤ÛÙÂÚ˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ Î·È Ó· οÓÔ˘Ó ÂÔÈÎÔ‰ÔÌËÙÈΤ˜ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Ì ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, Ô˘ ı· ‚ÔËı‹ÛÔ˘Ó Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÂÈ Ë ÂͤÏÈÍ‹ ÙÔ˘˜. ∆¤ÏÔ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ‹ ÙȘ Û˘Óı¤ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Ù˘ Ù¿Í˘ ÙÔ˘˜. ∏ ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÂÈϤÔÓ Î·È ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙÔ˘˜ (.¯. Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Ó¤Â˜ Û˘Óı¤ÛÂȘ Û˘Ó‰˘¿˙ÔÓÙ·˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ Ô˘ η٤ÁÚ·„·Ó Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ¯ÚÔÓÈΤ˜ ÛÙÈÁ̤˜), Ó· ÚÔÛı¤ÛÔ˘Ó ÂÈÎfiÓ· ÛÙÔ˘˜ ‹¯Ô˘˜ ÙÔ˘˜ ‹ Ó· ÂÂÓ‰‡ÛÔ˘Ó ÌÔ˘ÛÈο ¤Ó· ‚›ÓÙÂÔ Ô˘ ¤Î·Ó·Ó (.¯. ‡ÛÙÂÚ· ·fi Ì›· Â›Û΄Ë). øÛÙfiÛÔ ÁÈ· Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó Û ÌÈ· Ù¤ÙÔÈÔ˘ ›‰Ô˘˜ ηٷÁÚ·Ê‹ Â›Ó·È ·Ó·Áη›· Ë Û¯ÂÙÈ΋ ÁÓÒÛË Î·È Ë ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡.

∆Û·ÊÙ·Ú›‰Ë˜, 2002

11.4 ∏ ºÀ™π∫∏ ∞°ø°∏ ∆· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ Î›ÓËÛË. ∂˘¯·ÚÈÛÙÔ‡ÓÙ·È Ó· ÙÚ¤¯Ô˘Ó, Ó· ¯ÔÚÔˉԇÓ, Ó· ÛηÚÊ·ÏÒÓÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Î·È Ù· fiÚÈ¿ ÙÔ˘˜. ∞fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ù˘ Á¤ÓÓËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÁÈ· Ó· ÂÎÊÚ¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ·Ó¿ÁΘ Î·È Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ Î·È Ì¤Ûˆ Ù˘ ΛÓËÛ˘ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Á‡Úˆ ÙÔ˘˜. ∏ ÚÔԉ¢ÙÈ΋ Û˘ÓÂȉËÙÔÔ›ËÛË ·fi ÏÂ˘Ú¿˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ ÙÔ˘ Ó· ‰Ú· Î·È Ó· Âȉڿ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ô˘ Ù· ÂÚÈ‚¿ÏÏÂÈ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ¿ÚÚËÎÙ· Ì ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ÚÔÛˆÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜. ŸÙ·Ó ÙÔ ·È‰› ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ Î·È ·ÈÛı¿ÓÂÙ·È fiÙÈ ÙÔ ˘·ÎÔ‡ÂÈ, ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ÌÔÚ› Ó· ÙÔ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ› ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ‰Ú¿Û˘ ÙÔ˘, ÙfiÙ ÓÔÈÒıÂÈ ¿ÓÂÛË Î·È ÛÈÁÔ˘ÚÈ¿ (ª·ÚÌÔ‡ÛË, 1999 – 2004). ¶ÚfiÛÊ·Ù˜ ¤Ú¢Ó˜ ·ÔηχÙÔ˘Ó fiÙÈ: ✒ ÙÔ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·Ù·Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ÙÔ ÎÈÓËÙÈÎfi ·È¯Ó›‰È, ✒ Û fiÏ· Ù· ÔÏÈÙÈÛÌÈο ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ· Ù· ·È‰È¿ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û ÂχıÂÚ˜ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È Û ÎÈÓËÙÈο ·È¯Ó›‰È· Ì ηÓfiÓ˜, ✒ Ù· ·È‰È¿ ÚÔÙÈÌÔ‡Ó ÙÔ ÎÈÓËÙÈÎfi ·È¯Ó›‰È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·fi οı ¿ÏÏË ‰È·ÛΤ‰·ÛË, ✒ ÚÔÙÈÌÔ‡Ó Ó· ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔ˘Ó ÛÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ·Ú¿ ÛÙȘ ¿ÏϘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ Û¯ÔÏÈÎÔ‡ ÙÔ˘˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜, ✒ Ë ÂÓÂÚÁfi˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi˜ ·Ú¿ÁÔÓÙ·˜ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ·Ô‰Ô¯‹˜ Û fiÏÔ ÙÔ Ê¿ÛÌ· Ù˘ ·È‰È΋˜ ËÏÈΛ·˜, ÙfiÛÔ ÁÈ· Ù· ·ÁfiÚÈ·, fiÛÔ Î·È ÁÈ· Ù· ÎÔÚ›ÙÛÈ·, ✒ Ë Ù·ÎÙÈ΋ ÎÈÓËÙÈ΋ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· Û˘ÓÂÈÛʤÚÂÈ ÛÙË Ê˘ÛÈ΋, ÙË ÁÓˆÛÙÈ΋ Î·È ÙË Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. (Doherty & Bailey, 2003)

336


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

M ÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÙÔ ÌÈÎÚfi ·È‰› ÂÍÂÚÂ˘Ó¿ ÙȘ ¤ÓÓÔȘ ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ Î·È ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ Î·È ÙÔ˘˜ ·Ô‰›‰ÂÈ ÚÔÛˆÈÎfi ÓfiËÌ·. ¶ÚÔ‚ÏËÌ·Ù›˙ÂÙ·È Ò˜ ı· ÎÈÓËı› ÛÙÔÓ ÙÚÈۉȿÛÙ·ÙÔ ÎfiÛÌÔ, Ò˜ ı· ÙÚ¤ÍÂÈ, Ò˜ ı· ˉ‹ÍÂÈ, Û fiÛÔ ¯ÚfiÓÔ ı· ‰È·Ó‡ÛÂÈ ÌÈ· ·fiÛÙ·ÛË, ÚÔ˜ Ù· Ô‡ ı· ηÙ¢ı˘Óı›, fiÛÔ Ì·ÎÚÈ¿ ı· ÂÙ¿ÍÂÈ ¤Ó· ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ (∆Û··Î›‰Ô˘, 1997). ∞ÈÛı¿ÓÂÙ·È fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· ÎÈÓÂ›Ù·È ÁÚ‹ÁÔÚ· ‹ ·ÚÁ¿ Î·È ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÂÙ·È ÚÔԉ¢ÙÈο Ò˜ ·˘Ù¤˜ ÔÈ ·ÏÏ·Á¤˜ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÂËÚ¿˙Ô˘Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ (ª·ÚÌÔ‡ÛË, 1999-2004). µ·ÛÈÎfi˜ ÛÎÔfi˜ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ º˘ÛÈ΋˜ ∞ÁˆÁ‹˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Â›Ó·È Ó· Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ Û ÔÈΛϘ ÂÏ΢ÛÙÈΤ˜ ÁÈ’ ·˘Ù¿ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ΛÓËÛ˘, ÔÈ Ôԛ˜ ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó fi¯È ÌfiÓÔ Ó· Â·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ÂÍÂÏ›ÛÛÔ˘Ó ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˜ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ÂÌÂÈڛ˜, ÚÔ‚·›ÓÔÓÙ·˜ Û Ӥ˜ ÂÍÂÚ¢ӋÛÂȘ ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ ÙÔ˘˜ (North, 1990). Œ¯ÔÓÙ·˜ ÔÏϤ˜ Î·È Û˘¯Ó¤˜ ¢ηÈڛ˜ ΛÓËÛ˘ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÔÏÏÒÓ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ, Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÚÔԉ¢ÙÈο Á›ÓÔÓÙ·È Èηӿ: ✒ Ó· ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ Î·È Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ÙÔ ÂϤÁ¯Ô˘Ó, ✒ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· ÊÚÔÓÙ›‰·˜ Î·È ¿ÛÎËÛ˘ ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜, ✒ Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈο Ì ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜, ηıÒ˜ Ë Î›ÓËÛË Â›Ó·È Ô Ê˘ÛÈÎfiÙÂÚÔ˜ ÙÚfiÔ˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ ÁÈ’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ËÏÈΛ·. ª¤Ûˆ Ù˘ ΛÓËÛ˘ ÂÈÎÔÈÓˆÓÔ‡Ó Î·È ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó Ù· Û˘Ó·ÈÛı‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ Û˘¯Ó¿ Ôχ ÈÔ Â‡ÁψÙÙ· ·fi fi,ÙÈ Ì ÙË ÏÂÎÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· (‚Ï. Î·È ÎÂÊ.2). ✒ Ó· ÂÈÏ‡Ô˘Ó ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó ÙÔ ÛÙfi¯Ô ÙÔ˘˜, fiˆ˜ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË Î›ÓËÛË Î·È Ó· Á›ÓÔÓÙ·È Ôχ ÌÈÎÚÔ› ÁÈ· Ó· Î˘Ï‹ÛÔ˘Ó Ôχ ÁÚ‹ÁÔÚ·, Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó Î›ÓËÛË ·ÚÁ‹ ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó .¯. ÙËÓ ·ÚÎÔ‡‰· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛˆÓ, Ó· ˘ÔÏÔÁ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ¤ÓÙ·ÛË ÙÔ˘ ¯Ù˘‹Ì·ÙÔ˜ Ù˘ Ì¿Ï·˜ ÁÈ· Ó· ηٷʤÚÔ˘Ó Ó· ÙËÓ ÂÚ¿ÛÔ˘Ó Ì¤Û· ·fi ÙÔ ÛÙÂÊ¿ÓÈ. ✒ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ Î¿ı ·È‰› ¤¯ÂÈ Ù· ‰Èο ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙ· Î·È ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ÚÔÙÈÌ‹ÛÂȘ Î·È ÈηÓfiÙËÙ˜ Î·È Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· Û¤‚ÔÓÙ·È ÙË ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfiÙËÙ·. ∏ Ê˘ÛÈ΋ ·ÁˆÁ‹ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Û˘ÌÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ΛÓËÛ˘ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙÔ Ú˘ıÌfi, Ì ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË Î·È Ì ÙÔ ¯ÔÚfi, ηıÒ˜ Î·È ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ ̇ËÛ˘ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ ÙÔ˘ ·ıÏËÙÈÛÌÔ‡.

µ·ÛÈΤ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ ∞Ó·Ï˘ÙÈÎfiÙÂÚ·, ÔÈ ‚·ÛÈÎfiÙÂÚ˜ ÂȉÈÒÍÂȘ Ô˘ ı¤ÙÂÈ ¤Ó· ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ê˘ÛÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜ ÁÈ· ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Â›Ó·È Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ (Slater, 1993): ·) ™˘Ó›‰ËÛË ÙÔ˘ ÛÒÌ·Ùfi˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÙˆÓ ‰˘Ó·ÙÔÙ‹ÙˆÓ ÙÔ˘. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔ˘Ó ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó Ì οı ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜. ‚) AÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ÔÈfiÙËÙ·˜ Ù˘ ΛÓËÛ˘. ∫·ıÒ˜ ¤¯Ô˘Ó ¢ηÈڛ˜ Ó· ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜, Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ó· ‰È·ÎÚ›ÓÔ˘Ó ÙȘ ‰˘Ó·ÌÈΤ˜ ·fi ÙȘ ·Ó¿Ï·ÊÚ˜

337


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ÎÈÓ‹ÛÂȘ, ÙȘ ÁÚ‹ÁÔÚ˜ Î·È ·fiÙÔ̘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ·fi ÙȘ ·ÚÁ¤˜ Î·È Û˘ÁÎÚ·ÙË̤Ó˜ (.¯. ¶Ò˜ ÂÚ·ÙÔ‡Ó ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·ÚÎÔ‡‰· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂˆÓ Î·È Ò˜ ÁÈ· Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÂÙ·ÏÔ‡‰· ‹ ÙË Ì¤ÏÈÛÛ·; ¶Ò˜ ·ÚÈÛÙ¿ÓÔ˘Ó ÙÔ ‚fiÙÛ·ÏÔ Ô˘ ¤ÊÙÂÈ Ì ÔÚÌ‹ ÛÙÔ ÓÂÚfi Î·È Ò˜ ÙÔ Ê‡ÏÏÔ ¯·ÚÙÈÔ‡ Ô˘ ¤ÊÙÂÈ ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜;)19. ¶ÚÔ‚ÏËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙȘ ‰È·‰ÚÔ̤˜ Ô˘ ‰È·Ó‡Ô˘Ó ÔÈ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÛÙÔÓ ·¤Ú· Î·È ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜. Œ¯Ô˘Ó Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Î·Ù‡ı˘ÓÛË ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ‹ Â›Ó·È Â‡Î·ÌÙ˜ Î·È Â˘¤ÏÈÎÙ˜; Á) AÓÙ›ÏË„Ë ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ ̤۷ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÔÓÙ·È Â˘Î·Èڛ˜ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙÔ ¯ÒÚÔ Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜, ̤ۈ ÎÈÓ‹ÛÂˆÓ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÌÂÏÒÓ ÙÔ˘. ¢ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙÚfiÔ˘˜ ÌÂٷΛÓËÛ˘ ·fi ÙÔÓ ¤Ó· ¯ÒÚÔ ÛÙÔÓ ¿ÏÏÔ Î·È ·fi ÙÔ ¤Ó· Â›Â‰Ô ÛÙÔ ¿ÏÏÔ. ™˘ÓÂȉËÙÔÔÈÔ‡Ó ÙÈ ÛËÌ·›ÓÂÈ ÎÔÓÙ¿ Î·È Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜. ∞ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ Ù˘ ΛÓËÛ˘ Î·È Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ó· ÌÔÈÚ¿˙ÔÓÙ·È ÙÔ ¯ÒÚÔ Ì ¿ÏÏ· ·È‰È¿ Ô˘ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È. ‰) AÓÙ›ÏË„Ë Ù˘ ΛÓËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ Û ۯ¤ÛË Ì ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. √È Û¯¤ÛÂȘ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Â›Ó·È Ôχ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÂÓfi˜ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÎÈÓËÙÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜. ∆· ·È‰È¿ ‰Â Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ÌfiÓÔ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÙÔ ¯ÒÚÔ Ì·˙› Ì ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜, ·ÏÏ¿ ¤¯Ô˘Ó ¢ηÈڛ˜ Ó· ÌÔÈÚ¿˙ÔÓÙ·È ÂÌÂÈڛ˜ ΛÓËÛ˘, Ó· ηıÔ‰ËÁÔ‡Ó Î·È Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜. ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ‰›ÓÔÓÙ·È Â˘Î·Èڛ˜ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó Î·Ù¿ ˙‡ÁË, Û ÙÚÈ¿‰Â˜ ‹ Î·È Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ÔÌ¿‰Â˜, ÒÛÙ ӷ Û˘ÓÙÔÓ›˙Ô˘Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó ¤Ó· ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. ∂›Û˘, ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·˜ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ·Ú¤¯ÂÙ·È ÛÙ· ·È‰È¿ Ë ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÚÔÛÂÁÁ›˙Ô˘Ó ˙ËÙ‹Ì·Ù· Î·È Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂȘ Ô˘ ‰Â Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Ì ı¤Ì·Ù· ΛÓËÛ˘, fiˆ˜: ✒ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È, ̤ۈ ÙˆÓ ÔÌ·‰ÈÎÒÓ ·È¯ÓȉÈÒÓ, ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ηÓfiÓˆÓ ·È¯ÓȉÈÔ‡ Î·È Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜, ✒ Ó· ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ ηÓfiÓˆÓ ·ÛÊ·Ï›·˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÔÊ˘Á‹ ·Ù˘¯ËÌ¿ÙˆÓ. ™˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙÔ Û›ÙÈ ∂›Ó·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔ fiÙÈ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÎÈÓËÙÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ù· ·È‰È¿ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÊÔÚÔ‡Ó ¿ÓÂÙ· ÚÔ‡¯· Î·È ·Ô‡ÙÛÈ·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓËÌÂÚÒÓÂÈ Û¯ÂÙÈο ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ Î·È ˙ËÙ¿ ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘˜.

19. £ÂˆÚÂ›Ù·È ·˘ÙÔÓfiËÙÔ fiÙÈ ÔÈ ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Î·È ÔÈ ÌÈÌ‹ÛÂȘ ÎÈÓ‹ÛÂˆÓ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ÔÔ›ˆÓ ÚÔÛÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó È‰È·›ÙÂÚÔ ÓfiËÌ·. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÁÈ· ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ ÁÓˆÛÙÒÓ ÛÙ· ·È‰È¿ ‹/Î·È ·˘ÙÔÛ¯¤‰ÈˆÓ ÈÛÙÔÚÈÒÓ, Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜.

338


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

√ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ÿˆ˜ ‹‰Ë ·Ó·Ê¤ÚıËÎÂ, ¤Ó· ̤ÚÔ˜ ÙˆÓ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓˆÓ ÎÈÓËÙÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ‰Ú¿ÛÂˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ ¿ÏϘ Ì·ıËÛȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜ (‚Ï. ÎÂÊ. 8, 9 Î·È 10). øÛÙfiÛÔ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ê˘ÛÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜ Ô˘ ·›ÚÓÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·È¯ÓȉÈÔ‡, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ÎÔÚ‰¤Ï˜, Ì¿Ï˜, Ì·ÏfiÓÈ· Î.¿. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ú˘ıÌÈ΋˜ Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· ηٷϷ̂¿ÓÔ˘Ó ·ÚÎÂÙfi ¯ÒÚÔ ÛÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ê˘ÛÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ, ÁÈ·Ù› Ô Ú˘ıÌfi˜ Â›Ó·È Ë ‚¿ÛË Û fiϘ ÙȘ ÂΉËÏÒÛÂȘ Ù˘ ˙ˆ‹˜. √È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ›, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÎÊÚ·ÛÙÔ‡Ó Ì ÙËÓ Î›ÓËÛË, ·Ó·Î·Ï‡ÙÔÓÙ·˜ Î·È ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·˜ ÙȘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ÈηÓfiÙËÙ˜, Â›Ó·È ÂȂ‚ÏË̤ÓÔ Ó· ·ÍÈÔÔÈÔ‡Ó Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ÔÏÏ¿ ÂÎÊÚ·ÛÙÈο ̤۷, fiˆ˜ ÙÔÓ ÚÔÊÔÚÈÎfi ÏfiÁÔ, ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋, ÙË ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋, ÙË ÁÏ˘ÙÈ΋ Î.Ï. (∫˘ÓËÁÔ‡-ºÏ¿ÌÔ˘Ú·, 1993, Û. 5). °È· Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÔÓÙ·È Ù· ·È‰È¿ ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ú˘ıÌÈ΋˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ ÚÔÙ›ÓÔÓÙ·È, ·˘Ù¤˜ Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ‰È·ÛΉ·ÛÙÈΤ˜. ™˘¯Ó¿ ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ·È¯Ó›‰È· Ì ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ̤ÚË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜ ÛÙË ‚¿ÛË Î¿ÔÈÔ˘ Ú˘ıÌÔ‡, fiˆ˜ (Slater, 1993): ✒ ¶·È¯Ó›‰È· Ì ٷ ¯¤ÚÈ·: ÃÙ˘Ô‡Ó Ù· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜ ‰˘Ó·Ù¿ Î·È ··Ï¿, ¯Ù˘Ô‡Ó Ù· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜ Ì ٷ ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ¿ÏψÓ, ¯Ù˘Ô‡Ó Ù· ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜ Á‡Úˆ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ¿ÙˆÌ·, Ù· ¯Ù˘Ô‡Ó ÎÔÓÙ¿ Î·È Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜, ¯Ù˘ÒÓÙ·˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ̤ÏË ÙˆÓ ¯ÂÚÈÒÓ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ¿ÙˆÌ· ·Ú¿ÁÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ ‹ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÌÔÙ›‚·. ✒ ¶·È¯Ó›‰È· Ì ٷ fi‰È·: ∫¿ÓÔ˘Ó ÌÈÎÚ¿ Î·È ÌÂÁ¿Ï·, ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È ·ÚÁ¿ ‚‹Ì·Ù·. XÔÚÔˉԇÓ. ¶Ë‰Ô‡Ó ÛÙÔ ¤Ó· fi‰È Î·È ‡ÛÙÂÚ· ÛÙÔ ¿ÏÏÔ. ∆Ú¤¯Ô˘Ó, ηÏ¿˙Ô˘Ó, ·Ó·ÚÚȯÒÓÙ·È. ✒ ¶·È¯Ó›‰È· Ì ÙÔ˘˜ ·ÁÎÒÓ˜: ÛÚÒ¯ÓÔÓÙ·È ··Ï¿ Ì ÙÔ˘˜ ·ÁÎÒÓ˜. ∫ÈÓÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ·ÁÎÒÓ˜ ÙÔ˘˜ Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ ÌÔÙ›‚· ÛÙÔÓ ·¤Ú·. ∆Ô˘˜ ÎÈÓÔ‡Ó ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È ‰˘Ó·ÌÈο ‹ ·ÚÁ¿ Î·È Óˆ¯ÂÏÈο. ∫ÈÓÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ·ÁÎÒÓ˜ ÙÔ˘˜ Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ Û¯ËÌ·Ù›˙ÔÓÙ·˜ Û¯‹Ì·Ù·, .¯. Û· Ó· ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Î¿ÙÈ ÛÙÔÓ ·¤Ú·20, ✒ ¶·È¯Ó›‰È· Ì ٷ ÁfiÓ·Ù·: ¶ÂÚ·ÙÔ‡Ó Ì ÙÂÓو̤ӷ ‹ ÌÂ Ï˘ÁÈṲ̂ӷ ÁfiÓ·Ù·. ¶ÚÔ‚¿ÏÏÔ˘Ó Ù· ÁfiÓ·Ù· ÌÚÔÛÙ¿ Î·È ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÛÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ô˘ ÙÔ˘˜ ˘Ô‰ÂÈÎÓ‡Ô˘Ó. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÁÓˆÚÈÌ›·˜ Ì ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ú˘ıÌÈ΋˜ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰ÒÛÔ˘Ó Û ÌÂÁ¿Ï· Ì·ÓÙ›ÏÈ·, ÎÔÚ‰¤Ï˜ ÛÙ· ÛÙÂÊ¿ÓÈ· Î·È ÛÙȘ Ì¿Ï˜ Ì ÙË Û˘Óԉ›· ÌÔ˘ÛÈ΋˜. ∞ӷηχÙÔ˘Ó ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· fiÙÈ Ì ٷ Ì·ÓÙ›ÏÈ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó Î‡ÎÏÔ˘˜, ·ÈˆÚ‹ÛÂȘ, ˙ÈÁÎ ˙·ÁÎ, Ó· Ù· ÂÙÔ‡Ó „ËÏ¿, Ó· οıÔÓÙ·È Î¿Ùˆ Î·È Ó· Ù· ·Ê‹ÓÔ˘Ó Ó· ¤ÛÔ˘Ó ¿Óˆ ÙÔ˘˜ Î.¿. ªÂ ÙȘ Ì¿Ï˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· οÓÔ˘Ó ·Ó·ˉ‹ÛÂȘ, ÙÚ›Ϙ Î.¿. ªÂ Ù· ÛÙÂÊ¿ÓÈ· ·ÏÈÛÌ·, ÛÙÚÔ‚›ÏÈÛÌ·, Ó· ÂÚÓÔ‡Ó ·Ó¿ÌÂÛ· Î.¿. ™ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ê˘ÛÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜ ÂÓÙ¿ÛÛÂÙ·È Â›Û˘ Ë Î·ÏÏȤÚÁÂÈ· ÎÈÓËÙÈÎÒÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ fiˆ˜ ·ÏÈÛÌ·, ÙÚ¤ÍÈÌÔ, ÛÙÚÔʤ˜, ¿ÏÌ·Ù·, ·ÈˆÚ‹ÛÂȘ, ¯ÂÈÚÈÛÌÔ› Ù˘ Ì¿Ï·˜ Î·È ¿ÏÏˆÓ ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ Î.Ï. 20. ∞˘Ùfi ÌÔÚ› Ó· Á›ÓÂÈ Î·È Ì ¿ÏÏ· ̤ÏË ÙÔ˘ ÛÒÌ·ÙÔ˜, .¯. ÁfiÓ·Ù·, ÎÔÈÏÈ¿, Û·ÁfiÓÈ, ÊÙ¤ÚÓ· Î.Ï.

339


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¶ÚÔÛÂÁÁ›˙ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ù˘ ·fiÛÙ·Û˘ ∏ ·fiÛÙ·ÛË, Ì ÙËÓ ¤ÓÓÔÈ· Ì·ÎÚÈ¿ Î·È ÎÔÓÙ¿, Á›ÓÂÙ·È ·ÓÙÈÏËÙ‹ Ì ÙÔ ÛÒÌ· Î·È ÙËÓ Î›ÓËÛ‹ ÙÔ˘ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ. ∆Ô ·È‰› ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÂÙÚ‹ÛÈ̘ Û¯¤ÛÂȘ Ì ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ Î·È Ù· ˘ÏÈο ÛÙÔȯ›· ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘, fiˆ˜ fiÛÔ ¯ÚfiÓÔ ı· ¯ÚÂÈ·ÛÙ› Ó· ¿ÂÈ ÛÙÔ ¤Ó· ‹ ÛÙÔ ¿ÏÏÔ ÛËÌ›Ô, fiÛ· ‚‹Ì·Ù· ı· ¯ÚÂÈ·ÛÙÔ‡Ó ‹ Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ ı· ¿ÂÈ ÈÔ Â‡ÎÔÏ· Î·È ·Ó Â›Ó·È ÎÔÓÙ¿ ‹ Ì·ÎÚÈ¿. ªÂ ÙËÓ Î›ÓËÛ‹ ÙÔ˘ ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ·È‰› Ì·ı·›ÓÂÈ Ó· Û˘Û¯ÂÙ›˙ÂÈ ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ·ÔÛÙ¿ÛÂȘ. ∞Ó·ÁÓˆÚ›˙ÂÈ ÔÈÔ ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ Â›Ó·È ÎÔÓÙ¿ ÙÔ˘ Î·È ÔÈÔ Ì·ÎÚÈ¿ ÙÔ˘, Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·fiÛÙ·ÛË Î·È ÌÂÙÚÒÓÙ·˜ ÙËÓ Ì ÙËÓ Î›ÓËÛ‹ ÙÔ˘, Ì ٷ ‚‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ‹ Ì ‰È¿ÊÔÚ· ·ÓÙÈΛÌÂÓ·. ¶ÂÙÒÓÙ·˜ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Û ÎÔÓÙÈÓÔ‡˜ Î·È ÈÔ Ì·ÎÚÈÓÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜, Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ› ÚÔԉ¢ÙÈο ÙÔ ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë ·fiÛÙ·ÛË ÙÔ˘ ÛÙfi¯Ô˘ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ÙË ‰‡Ó·ÌË Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· ηٷ‚¿ÏÏÂÈ ÁÈ· Ó· ÙÔÓ ÂÈÙ‡¯ÂÈ. ¶ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Ù· ·È‰È¿, ÌÂÚ‰Â‡Ô˘Ó ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ù˘ ΛÓËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ Ì ÙËÓ ·fiÛÙ·ÛË. ª›· ·fiÛÙ·ÛË Û ·ÓËÊfiÚ· ÙË ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó Ì·ÎÚ‡ÙÂÚË ·fi Ì›· ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë ·fiÛÙ·ÛË Û ηÙËÊfiÚ· ‹ Û Â›‰Ô. ∏ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ô˘ ηٷ‚¿ÏÏÔ˘Ó ÌÂÁ·ÏÒÓÂÈ ÛÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„‹ ÙÔ˘˜ ÙËÓ ·fiÛÙ·ÛË Ô˘ ‰È·Ó‡Ô˘Ó.

∆Û··Î›‰Ô˘, 1997, ÛÛ. 31 -32

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÔÊ·Û›˙ÂÈ Î·È Û¯Â‰È¿˙ÂÈ ÎÈÓËÙÈο ·È¯Ó›‰È· Ì·˙› Ì ٷ ·È‰È¿. µ·ÛÈ΋ ·Ú¯‹ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙˆÓ ·È¯ÓȉÈÒÓ Â›Ó·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ó· ÛÙ·Ì·Ù¿ ÙÔ Î¿ı ·È¯Ó›‰È fiÛÔ Ù· ·È‰È¿ ‰È·ÛΉ¿˙Ô˘Ó ·ÎfiÌË Ì ·˘Ùfi, ÒÛÙ ӷ ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó Ó· ÙÔ Í·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ¢ηÈڛ˜ Ó· ÂÈÙ‡¯Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÙÔ˘, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ÙÔ ÂÍÂÏ›ÍÔ˘Ó.

∆· ·È‰È¿ ÂÓÂÚÁÔ‡Ó ·ÙÔÌÈο ‹ ÔÌ·‰Èο, ·ÍÈÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔÓ ÂÍÔÏÈÛÌfi Ô˘ ‰È·Ù›ıÂÙ·È ‹/Î·È ¯ˆÚ›˜ ¯Ú‹ÛË ÙÔ˘ ÂÍÔÏÈÛÌÔ‡. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ê˘ÛÈ΋˜ ·ÁˆÁ‹˜ ÔÚÁ·ÓÒÓÔÓÙ·È Ì¤Û· ÛÙËÓ Ù¿ÍË, ¤Íˆ ÛÙË ·˘Ï‹ ‹ Û ¿ÏÏÔ˘˜ ηٿÏÏËÏÔ˘˜ ˘·›ıÚÈÔ˘˜ Î·È ÎÏÂÈÛÙÔ‡˜ ¯ÒÚÔ˘˜.

340


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

¶ƒ√∆∞™∂π™ °π∞ ∂•√¶§π™ª√ ª¿Ï˜ Û ‰È¿ÊÔÚ· ÌÂÁ¤ıË, ¯·ÚÙfiÌ·Ï˜, Ì¿Ï˜ ı·Ï¿ÛÛ˘, Ì·ÏfiÓÈ·, Û·ÎÔ˘Ï¿ÎÈ· ·fi ‡Ê·ÛÌ· Ì fiÛÚÈ·, ÎÔ˘‚¿ÚÈ·, ¿ÁÎÔÈ, ηڤÎϘ, ÙÚ·Â˙¿ÎÈ·, Û·Ó›‰Â˜, ÎÒÓÔÈ, ÂÊËÌÂÚ›‰Â˜, ‚¿ÛÂȘ, Ì·ÓÙ›ÏÈ·, ÌÂÙ·ÏÏÈο ÎÔ˘ÙÈ¿, ÛÎÔÈÓ¿ÎÈ·, ÌÂÁ¿Ï˜ ÎÔ‡Ù˜, ‚·Ú¤ÏÈ·, ÎÔÓÙ¿ÚÈ·, ·ÏÔÁ¿ÎÈ·, Ì¿Ú˜, ÎÚ›ÎÔÈ, ʷډȿ Ï¿ÛÙȯ·, Ì·ÎÚÈ¿ Û¯ÔÈÓÈ¿, ÛÙÚÒÌ·Ù·, ÛÂÓÙfiÓÈ·, Ù·Èӛ˜ Î.¿. √ ÂÍÔÏÈÛÌfi˜ Ô˘ ··ÈÙÂ›Ù·È Â›Ó·È ·Ïfi˜ Î·È ÚÔÛÈÙfi˜ Î·È Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ‰È·Ù›ıÂÙ·È ·fi ÙÔ ÀÔ˘ÚÁÂ›Ô ¶·È‰Â›·˜. ¶ÚfiÛıÂÙÔ˜ ÂÍÔÏÈÛÌfi˜, ¯Ú‹ÛÈÌÔ˜ ÁÈ· ÙȘ ÎÈÓËÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ÌÔÚ› Ó· ηٷÛ΢·ÛÙ› Ì ·Ï¿ ̤۷ fiˆ˜ ·ÏÔÁ¿ÎÈ· ÁÈ· Ó· οÓÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ηÏ·ÛÌÔ‡˜, Ù· ÔÔ›· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó ·fi ÚÔÏfi ¯·ÚÙfiÓÈ Ù˘ÏÈÁ̤ÓÔ ÛÊȯٿ, Û·ÎÔ˘Ï¿ÎÈ· Ì fiÛÚÈ· ÁÈ· ÙȘ Ú›„ÂȘ Î.¿. ∫·È Ê˘ÛÈο Ë Î›ÓËÛË Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ¿ÌÂÛ· Ì ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ (‚Ï. ÂÓfiÙËÙ· 11.3).

π‰¤Â˜ ÁÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜

1. ¶AIXNI¢IA °NøPIMIA™21 √ÓfiÌ·Ù· Ì ڢıÌÈÎÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ ∆· ·È‰È¿ οıÔÓÙ·È Û ·ÎÏÔ Î·È Î¿ı ·È‰› ϤÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ Î·È „¿¯ÓÂÈ Ó· ‚ÚÂÈ ¤Ó·Ó ÙÚfiÔ Ô˘ ı· ÙÔ ÚÔʤÚÂÈ: .¯. ·ÚÁ¿, ÁÚ‹ÁÔÚ·, ÛÈÁ¿, ‰˘Ó·Ù¿, Û˘ÏÏ·‚ÈÛÙ¿, ÙÚ·ÁÔ˘‰ÈÛÙ¿ Î.Ï. ŸÙ·Ó οı ·È‰› ¤¯ÂÈ Î·Ù·Ï‹ÍÂÈ Û ¤Ó· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÙÚfiÔ, ÚÔÛ·ı› Ó· ÂÚ·Ù‹ÛÂÈ Û‡Ìʈӷ Ì ·˘ÙfiÓ Î·È Ó· οÓÂÈ Î·È ·Ó¿ÏÔÁ˜ ÎÈÓ‹ÛÂȘ Ì ٷ ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘. ªÂÙ¿ Á›ÓÂÙ·È ˙¢Á¿ÚÈ Ì ¤Ó· ·È‰› Ô˘ ¤¯ÂÈ ‰È·Ï¤ÍÂÈ ÙÔÓ ·ÓÙ›ıÂÙÔ ÙÚfiÔ: .¯. ·˘Ùfi˜ Ô˘ ÚÔʤÚÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ ·ÚÁ¿ Á›ÓÂÙ·È ˙¢Á¿ÚÈ Ì ·˘ÙfiÓ Ô˘ ÙÔ ÚÔʤÚÂÈ ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· Û˘ÓÙÔÓÈÛÙÔ‡Ó ‹/Î·È Ó· ˘ÈÔıÂÙ‹ÛÔ˘Ó Ô ¤Ó·˜ ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ·Ú¯Èο Â¤ÏÂÍÂ Ô ¿ÏÏÔ˜.

µfiÏÂ˚ Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ ∆· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÌÈ· Ì¿Ï· Ô˘ ÙËÓ ÂÙ¿ÂÈ Ô ¤Ó·˜ ÛÙÔÓ ¿ÏÏÔ, ʈӿ˙ÔÓÙ·˜ ÙÔ fiÓÔÌ· ÂΛÓÔ˘ ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ÙË ÛÙ¤ÏÓÂÈ Î¿ı ÊÔÚ¿. √ ÙÚfiÔ˜ Ô˘ Ô Î·ı¤Ó·˜ ϤÂÈ ÙÔ fiÓÔÌ· Î·È ÎÈÓÂ›Ù·È Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ¤Ó· ·È‰› ÚÔÙ›ÓÂÈ ¤Ó·Ó ÙÚfiÔ Î›ÓËÛ˘ Ô˘ ÙÔÓ ·ÎÔÏÔ˘ı› fiÏË Ë ÔÌ¿‰·, ̤¯ÚȘ fiÙÔ˘ ¤Ó· ¿ÏÏÔ ·È‰› ÙÔÓ ·ÏÏ¿ÍÂÈ Î·È Á›ÓÔ˘Ó ¿ÏÈ Ù· ›‰È·. ∫·Ïfi Â›Ó·È ÔÈ ·ÏÏ·Á¤˜ Ó· ÌË Á›ÓÔÓÙ·È ÁÚ‹ÁÔÚ· ÁÈ· Ó· ‰›ÓÂÙ·È ¯ÚfiÓÔ˜ Ó· ·ÔÎÙËı› Ì›· Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È ¤Ó·˜ Ú˘ıÌfi˜.

2. ¶·È¯Ó›‰È· ÌÂٷΛÓËÛ˘ Û ۯ¤ÛË Ì ÛËÌ›· ·Ó·ÊÔÚ¿˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÈ Î·Ù¿ÏÏËÏ· ÙÔ ¯ÒÚÔ. ™˘Ó‰È·ÌÔÚÊÒÓÂÈ Ì ٷ ·È‰È¿ ¤Ó· ÛÎËÓÈÎfi ‰Ú¿Û˘ Ì ˘ÏÈο fiˆ˜ ÌÂÁ¿Ï· ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù· ÁÈ· ÙÔ‡ÓÂÏ, ÎÒÓÔ˘˜ ÁÈ· ‰¤ÓÙÚ·, ÛÙÂÊ¿ÓÈ· ÁÈ· Ï·Ù›˜, ÛÎÔÈÓÈ¿ ÁÈ· ‰ÚfiÌÔ˘˜. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·ÊËÁÂ›Ù·È ÌÈÎÚ¿ ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘· ˘Ô‰ÂÈÎÓ‡ÔÓÙ·˜ ÛÙ· ·È‰È¿ ÔÈΛÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÌÂٷΛÓËÛ˘ Û ۯ¤ÛË Ì ·˘Ù¿. ∫·Ï› ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ù· ·È‰È¿ Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ì¿Ï˜ ÌÈÎÚ¤˜, ÌÂÁ¿Ï˜, ÂÏ·ÊÚȤ˜, ‚·ÚȤ˜, Ó· Î˘Ï‹ÛÔ˘Ó

21. °È· Ù· ·È¯Ó›‰È· ÁÓˆÚÈÌ›·˜ ‚Ï.ªÈ¯·‹Ï, 1998.

341


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ÛÙ· ÙÔ‡ÓÂÏ, ÂÌÚfi˜, ›Ûˆ, Ó· ˉ‹ÛÔ˘Ó Ì¤Û· Î·È ¤Íˆ ·fi Ù· ÛÙÂÊ¿ÓÈ·, Ó· οÓÔ˘Ó ˙ÈÁÎ ˙·ÁÎ ·Ó¿ÌÂÛ· ·fi Ù· ‰¤ÓÙÚ·, Ó· ÙÚ¤ÍÔ˘Ó ÁÚ‹ÁÔÚ· ηٿ Ì‹ÎÔ˜ ÙÔ˘ ‰ÚfiÌÔ˘, Ó· ÛÙ·Ì·Ù‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ·ÓËÊfiÚ·. ∫·Ï› Ù· ·È‰È¿ ÛÙȘ ÌÈÎÚ¤˜ ÈÛÙÔڛ˜ Ô˘ ÚÔ·ÙÔ˘Ó ·fi Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜ Ó· ÂÈϤÍÔ˘Ó ÔÌ¿‰· ‰Ú¿Û˘ Î·È ÚfiÏÔ˘˜ Î·È Ó· ÎÈÓËıÔ‡Ó ·Ó¿ÏÔÁ·. ¶.¯. Ù· ·È‰È¿ ÂÈϤÁÔ˘Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ‚·ÙÚ·¯¿ÎÈ· ‹ ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜. √È ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜ ÂÙÔ‡Ó ·fi ÏÔ˘ÏÔ‡‰È Û ÏÔ˘ÏÔ‡‰È.(Û ÛÙÂÊ¿ÓÈ·). ∆· ‚·ÙÚ·¯¿ÎÈ· ı¤ÏÔ˘Ó Ó· ÂÙ¿ÍÔ˘Ó fiˆ˜ ÔÈ ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜. ¶Ë‰Ô‡Ó ·fi ÓԇʷÚÔ Û ÓԇʷÚÔ, ÂÌÚfi˜, ›Ûˆ, ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ˉ‹ÍÔ˘Ó „ËÏ¿ ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó. √È ÈÛÙÔڛ˜ Ì ٷ ˙Ò· Â›Ó·È ÂÏ΢ÛÙÈΤ˜ ÛÙ· ·È‰È¿. ¶·›˙ÔÓÙ·˜ ÙÔ ·È¯Ó›‰È ÚÔÛÂÁÁ›˙Ô˘Ó Î·È ¿ÏϘ ÁÓÒÛÂȘ Ô˘ ·ÊÔÚÔ‡Ó Ù· ˙Ò·, fiˆ˜ ÙȘ Û¯¤ÛÂȘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ˙ÒˆÓ (.¯. ÔÈ ÂÙ·ÏÔ‡‰Â˜ ÂÙÔ‡Ó, Ù· ‚·ÙÚ·¯¿ÎÈ· ˉԇÓ), ÙȘ ‰È·ÙÚÔÊÈΤ˜ Û˘Ó‹ıÂȘ ÙˆÓ ˙ÒˆÓ (.¯. ÔÈ Á¿Ù˜ ΢ÓËÁÔ‡Ó Î·È ÙÚÒÓ ٷ ÔÓÙ›ÎÈ·).

∆ÛÔ˘‚·ÏÔ‰ÚƠ̂˜. ªÔÚÔ‡Ó Ó· ÚÔ¯ˆÚ‹ÛÔ˘Ó Ì ˉ‹Ì·Ù·, ¤¯ÔÓÙ·˜ Âӈ̤ӷ Ù· fi‰È·;

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ ·Ú¯È΋ ȉ¤·, ÙÔÓ ÚÔÛ·Ó·ÙÔÏÈÛÌfi Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Î·È Ù· ·È‰È¿ ÙË Û˘Ó¯›˙Ô˘Ó. ¶ÚÔÙ›ÓÂÈ, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, Ó· ¿Ó fiÏÔÈ Ì·˙› ÌÈ· Ê·ÓÙ·ÛÙÈ΋ ‚fiÏÙ· ÛÙÔ ‰¿ÛÔ˜ Ó· ʈÙÔÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó Ù· ˙Ò·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ˙ËÙ¿ ·fi Ù· ·È‰È¿ Ó· ·˘ÙÔۯ‰ȿÛÔ˘Ó Î·È Ó· ˘ԉ›ÍÔ˘Ó ÙÚfiÔ˘˜ ÌÂٷΛÓËÛ˘. £¤ÙÂÈ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ: «¶Ô‡ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È ÙÔ ÛÎÈÔ˘Ú¿ÎÈ;», «¶Ò˜ ı· ÙÔ ÏËÛÈ¿ÛÔ˘ÌÂ;», «∆È Ú¤ÂÈ Ó· οÓÔ˘Ì ÙÒÚ·;» Î.Ï. ∆· ·È‰È¿ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó Ó· ˉ‹ÍÔ˘Ó Ì¤Û· ÛÙË Ï›ÌÓË-ÛÙÂÊ¿ÓÈ, Ó· ÌÔ˘Ó ÛÙË ÛËÏÈ¿-ÎÔ‡Ù·, Ó· ‰Ô˘Ó Ù· ÏÈÔÓÙ·Ú¿ÎÈ·,

342


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Ó· È‡ÛÔ˘Ó Ù· ·ÏÔÁ¿ÎÈ· Î·È Ó· οÓÔ˘Ó ÁηÏfi ηٿ Ì‹ÎÔ˜ Ù˘ fi¯ı˘ ÙÔ˘ ÔÙ·ÌÔ‡ÎÔÚ‰¤Ï·˜ ·ψ̤Ó˘ ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜, Ó· ÙÚ¤ÍÔ˘Ó Ó· ÚÔÏ¿‚Ô˘Ó ÙÔ ÂÏ¿ÊÈ Î.¿. ∆¤ÏÔ˜, ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ۯ‰ȿÛÔ˘Ó ·È¯Ó›‰È· Î·È Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó Ù· ›‰È· ηٿÏÏËÏ· ÙÔ ¯ÒÚÔ. £¤ÙÂÈ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Î·È ‰›ÓÂÈ ÒıËÛË ÛÙÔ ·È¯Ó›‰È ¯ˆÚ›˜ fï˜ Ó· Ì·Ù·ÈÒÓÂÈ ÙȘ ÚÔı¤ÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∆· ·È‰È¿ ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ÈÛÙÔڛ˜. ∆·ÍÈ‰Â‡Ô˘Ó ÛÙÔ ‰È¿ÛÙËÌ· Ì ¯·ÚÙfiÎÔ˘Ù·-‰È·ÛÙËÌfiÏÔÈ·, Ë‰Ô‡Ó ·fi ¿ÛÙÚÔ-ÛÙÂÊ¿ÓÈ Û ¿ÛÙÚÔÛÙÂÊ¿ÓÈ, ÎÚ¤ÌÔÓÙ·È ·fi ¤Ó·Ó ÎÔÌ‹ÙË-Ì¿Ú·, ·ÈˆÚÔ‡ÓÙ·È Î·ıÒ˜ ÎψÙÛÔ‡Ó Ù· Û‡ÓÓÂÊ·, ·Ó·ÚÚȯÒÓÙ·È ÛÙËÓ ÙÛÔ˘Ï‹ıÚ·-Ô˘Ú¿ÓÈÔ ÙfiÍÔ, ÈÛÔÚÚÔÔ‡Ó ÛÙÔÓ ÈÛÙfi Ù˘ ÙÂÚ¿ÛÙÈ·˜ ·Ú¿¯Ó˘ Î.¿.

3. ¶AIXNI¢IA MIMH™H™37 ∏ Ì›ÌËÛË ÁÈ· Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ·ÔÙÂÏ› ‚·ÛÈÎfi ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎfi ÙÔ˘ ÙÚfiÔ˘ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Ì·ı·›ÓÔ˘Ó (‚Ï. Î·È ÂÓfiÙËÙ· 11.2). TÔ Ó· ÚÔÙÚ¤Ô˘Ì ٷ ·È‰È¿ Ó· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ ˆ˜ ΛÓËÙÚÔ ÁÈ· Ó· ‰ÔÎÈÌ¿ÛÔ˘Ó ÎÈÓ‹ÛÂȘ ‹ fi˙˜ Ô˘ ·fi ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ ‰ÂÓ ı· ÙȘ ÂȯÂÈÚÔ‡Û·Ó. ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙÔ Ó· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ˙ÒˆÓ ‹ ·ÓÙÈÎÂÈÌ¤ÓˆÓ (‚Ï. ÂÓfiÙËÙ· 11.2), Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· Ù· ·Ú·ÎÈÓ‹ÛÂÈ Ó· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÙÔ ¤Ó· ÙÔ ¿ÏÏÔ. ·) ∆· ·È‰È¿ ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó Ì›· ÁÚ·ÌÌ‹, Ì·›ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ¤Ó· ›Ûˆ ·fi ÙÔ ¿ÏÏÔ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‚¿˙ÂÈ Ì›· ÌÔ˘ÛÈ΋ Ì ¤ÓÙÔÓÔ Ú˘ıÌfi, .¯. Ï·ÙÈÓÔ-·ÌÂÚÈηÓÈ΋, ¯Ô Î.Ï. ∆Ô ÚÒÙÔ ·È‰› ÛÙË ÁÚ·ÌÌ‹ Â›Ó·È Ô ·Ú¯ËÁfi˜. ∞Ú¯›˙ÂÈ Ó· ÎÈÓÂ›Ù·È ÛÙÔ Ú˘ıÌfi Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜, fiˆ˜ ı¤ÏÂÈ, Î·È ÔÈ ˘fiÏÔÈÔÈ ÙÔ ÌÈÌÔ‡ÓÙ·È. ŸÙ·Ó Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰ÒÛÂÈ ¤Ó· Û‹Ì· ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ¤¯Ô˘Ó Û˘ÌʈӋÛÂÈ ÚÈÓ ·fi ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡, ÙÔ ÚÒÙÔ ·È‰› Á›ÓÂÙ·È ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô Î·È ·Ú¯ËÁfi˜ Á›ÓÂÙ·È ÙÔ ·È‰› Ô˘ ·Ú¯Èο ‹Ù·Ó ‰Â‡ÙÂÚÔ. ŒÙÛÈ fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Á›ÓÔÓÙ·È Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ ·Ú¯ËÁÔ›. ™Â ·˘Ùfi ÙÔ ·È¯Ó›‰È ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÙ·È Ë ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›·, ηıÒ˜ fiÏÔÈ Û ‰Â‰Ô̤ÓË ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· ηıÔ‰ËÁ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÔÌ¿‰·, ·ÏÏ¿ Î·È Ë ·˘ÙÔÂÈı·Ú¯›·, ηıÒ˜ fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÈÛÙ¿ ÙËÓ Î›ÓËÛË Î¿ÔÈÔ˘ ¿ÏÏÔ˘. ∂¿Ó Â›Ó·È ÔÏÏ¿ Ù· ·È‰È¿ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜, ÙÔ ·È¯Ó›‰È ÌÔÚ› Ó· ·È¯Ù› Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜ Ì ‰‡Ô ·Ú¯ËÁÔ‡˜, ÁÈ·Ù› ·ÏÏÈÒ˜ ˘¿Ú¯ÂÈ Èı·ÓfiÙËÙ· Ó· ÎÔ˘Ú·ÛÙÔ‡Ó Î·È Î¿ÔÈÔÈ Ó· ÂÁηٷÏ›„Ô˘Ó ÚÔÙÔ‡ ÚÔÏ¿‚Ô˘Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ·Ú¯ËÁÔ›. ∞ÚÁfiÙÂÚ· Ë ·ÏÏ·Á‹ ÙÔ˘ ·Ú¯ËÁÔ‡ ÌÔÚ› Ó· ÛËÌ·ÙÔ‰ÔÙÂ›Ù·È Ì ·ÏÏ·Á‹ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜. ŸÙ·Ó Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ı¤ÏÂÈ Ó· ‰ÒÛÂÈ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Ó· ·ÏÏ¿ÍÂÈ Ô ·Ú¯ËÁfi˜, ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋. ‚) ∆· ·È‰È¿ οıÔÓÙ·È Û ˙¢Á¿ÚÈ·, Ì Á˘ÚÈṲ̂Ó˜ Ï¿Ù˜ ÙÔ ¤Ó· ÛÙÔ ¿ÏÏÔ. ∆Ô ÚÒÙÔ ·È‰› ·fi ÙÔ Î¿ı ˙¢Á¿ÚÈ ·›ÚÓÂÈ Ì›· ÛÙ¿ÛË ·Á¿ÏÌ·ÙÔ˜, ›Ù ηıÈÛÙfi, ›Ù fiÚıÈÔ. ŸÙ·Ó fiÏ· Ù· ·Á¿ÏÌ·Ù· Â›Ó·È ¤ÙÔÈÌ·, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‰›ÓÂÈ ÙÔ Û‹Ì· Ó· Á˘Ú›ÛÔ˘Ó ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ·›ÎÙ˜ Î·È Ó· ÌÂÏÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô ¿Á·ÏÌ·, ÌÂÙÚÒÓÙ·˜ ̤¯ÚÈ ÙÔ ¤ÓÙÂ. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ù· ·Á¿ÏÌ·Ù· οıÔÓÙ·È Î¿Ùˆ ÛÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ Î·È ÔÈ ¿ÏÏÔÈ ·›ÎÙ˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ·Ó··Ú·ÛÙ‹ÛÔ˘Ó ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙËÓ ›‰È· ÊÈÁÔ‡Ú·. ªÂÙ¿ Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÙÈ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ˘‹Ú¯·Ó ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ‰‡Ô ·Á·ÏÌ¿ÙˆÓ. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó ÚfiÏÔ˘˜. ŸÔÙ ·˘Ùfi Â›Ó·È ÂÊÈÎÙfi, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ʈÙÔÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ÙȘ fi˙˜ ÙÔ˘˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ „ËÊȷ΋ Ì˯·Ó‹, Ó· Ù˘ÒÓÔ˘Ó ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ Î·È Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó ·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ Ù˜ ÚÔÛÂÎÙÈο ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜. 22. °È· Ù· ÎÈÓËÙÈο ·È¯Ó›‰È· Ì›ÌËÛ˘ Î·È ·ÓÙ›‰Ú·Û˘, ‚Ï. Wiertsema, 1991.

343


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

4. ¶AIXNI¢IA ANTI¢PA™H™ ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó ÙȘ ÁÚ‹ÁÔÚ˜ ·ÓÙȉڿÛÂȘ Î·È ··ÈÙÔ‡Ó ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ¶ÚÔηÏÔ‡Ó ÙÔÓ ·›ÎÙË Ó· Â›Ó·È ·ÓÔÈÎÙfi˜ ÛÙÔ ÙÈ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î¿ı ÛÙÈÁÌ‹ Î·È Ó· ÌÔÚ› Ó· ·ÓÙȉڿÛÂÈ Û ·˘Ùfi. ™˘¯Ó¿ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·ÓÙ›‰Ú·ÛË Û οÔÈÔ ‹¯Ô. °È· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ·ÍÈÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÙÚ›· ‹ Ù¤ÛÛÂÚ· ÌÔ˘ÛÈο fiÚÁ·Ó· ·fi ÙË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÌÔ˘ÛÈ΋˜, .¯. Ù·ÌÔ˘Ú›ÓÔ, Í˘Ï¿ÎÈ·, È·Ù›ÓÈ·, ̷ڿΘ. ŒÓ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜: ∆· ·È‰È¿ ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ó Ì›· ÁÚ·ÌÌ‹, ÛÙÔ ›Ûˆ ̤ÚÔ˜ Ù˘ ·›ıÔ˘Û·˜, ÙÔ ¤Ó· ‰›Ï· ÛÙÔ ¿ÏÏÔ. ÃÙ‡Ô˜ Ù·ÌÔ˘Ú›ÓÔ˘: ¤Ó· ‚‹Ì· ÌÚÔÛÙ¿ ÃÙ‡Ô˜ ÌÂ Í˘Ï¿ÎÈ·: ·Ï·Ì¿ÎÈ ÃÙ‡Ô˜ Ì È·Ù›ÓÈ·: fi˙·. ™˘Ó¯fiÌÂÓÔ ¯Ù‡ËÌ· Ì ̷ڿΘ: ÂÈÛÙÚ¤ÊÔ˘Ó ÙÚ¤¯ÔÓÙ·˜ ÛÙÔ ÛËÌÂ›Ô ·’ fiÔ˘ ÍÂΛÓËÛ·Ó. ∫¿ÔÈÔ ·È‰› ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙ÔÓÙ·˜ ¯Ù˘¿ÂÈ Ù· ·Ú·¿Óˆ fiÚÁ·Ó· ‰›ÓÔÓÙ·˜ Ù· ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ·Ú·ÁÁ¤ÏÌ·Ù·. (ªÔÚ› ÙËÓ ÚÒÙË ÊÔÚ¿ Ô˘ ı· ·È¯Ù› ÙÔ ·È¯Ó›‰È Ó· ÍÂÎÈÓ‹ÛÂÈ Ì ‰‡Ô ÌfiÓÔ fiÚÁ·Ó· Î·È Ó· ÂÈÛ·¯ıÔ‡Ó Ù· ˘fiÏÔÈ· ÙȘ ÂfiÌÂÓ˜ ÊÔÚ¤˜, ÚÔԉ¢ÙÈο). ∫¿ÔÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ù· ·È‰È¿, ÚÔ¯ˆÚÒÓÙ·˜ ¿ÓÙ· ÌÚÔÛÙ¿, ÊÙ¿ÓÔ˘Ó ÛÙËÓ ¿ÏÏË ¿ÎÚË Ù˘ ·›ıÔ˘Û·˜. ŸÙ·Ó ¯Ù˘‹ÛÔ˘Ó Û˘Ó¯fiÌÂÓ· .¯. ÔÈ Ì·Ú¿Î˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÙÚ¤ÍÔ˘Ó ÁÚ‹ÁÔÚ· ÛÙÔ ›Ûˆ ̤ÚÔ˜ Ù˘ ·›ıÔ˘Û·˜, ·’ fiÔ˘ ÍÂΛÓËÛ·Ó.

5. ¢PA™THPIOTHTE™ XEIPI™MOY °ÓˆÚÈÌ›· Ì ÙȘ Ì¿Ï˜ ™Â ÔÏÏ¿ ÛÔÚ ÔÈ ·›ÎÙ˜ ÎψÙÛÔ‡Ó ÙËÓ Ì¿Ï· Î·È Û ¿ÏÏ· ÙËÓ ÂÙÔ‡Ó. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Û˘˙ËÙ¿ Ì ٷ ·È‰È¿ ÁÈ’ ·˘Ù¿ Ù· ÛÔÚ. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· ÎψÙÛÔ‡Ó Ì·ÏfiÓÈ· Î·È ‰È¿ÊÔÚ˜ Ì¿Ï˜ ·ÎÈÓËÙÔÔÈË̤Ó˜, Ó· ÂÙÔ‡Ó ÌÈÎÚ¤˜ Ì¿Ï˜ ÙÔ˘ Ù¤ÓȘ Î·È ÌÂÁ¿Ï˜ Ì¿Ï˜ ı·Ï¿ÛÛ˘ ‹ ¯·ÚÙfiÌ·Ï˜ fiÛÔ ÈÔ Ì·ÎÚÈ¿ ÌÔÚÔ‡Ó. ¡· ÙÚ¤¯Ô˘Ó Ó· ÚÔÏ¿‚Ô˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ Ì¿Ï˜ Ô˘ ΢ÏÔ‡Ó. ¡· ÂÍÂÙ¿˙Ô˘Ó ÔȘ Ì¿Ï˜ ÎÈÓÔ‡ÓÙ·È ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚ· ‹ ¢ÎÔÏfiÙÂÚ· Î·È ÔȘ ÊÙ¿ÓÔ˘Ó Ì·ÎÚ‡ÙÂÚ· Î.Ï. Î·È Ó· ηٷÁÚ¿ÊÔ˘Ó Ù· Â˘Ú‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜. (‚Ï. Î·È ÎÂÊ.9) ¶·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ·›˙Ô˘Ó Î·È Ó· ÂÈÓÔÔ‡Ó ·È¯Ó›‰È· Ì ÙȘ Ì¿Ï˜. ƒˆÙ¿ ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·: – ∆È ÌÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì Ì ÌÈ· Ì¿Ï· ı·Ï¿ÛÛ˘; ∆· ·È‰È¿ ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Î·È ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó: – ªÔÚԇ̠ӷ ÙËÓ ÂÙ¿Ì ÛÙÔÓ ·¤Ú· Î·È Ó· ÙËÓ È¿ÓÔ˘ÌÂ, Ó· ÙËÓ Î˘Ï¿Ì ÛÙ¤ÏÓÔÓÙ¿˜ ÙËÓ ÛÙÔÓ ÙÔ›¯Ô Î·È Ó· ÚÔÏ·‚·›ÓÔ˘Ì ӷ ÙËÓ È¿ÓÔ˘Ì fiÙ·Ó ÂÈÛÙÚ¤ÊÂÈ, Ó· ÙËÓ Î¿ÓÔ˘Ì ӷ ·Ó·ˉ¿, Ó· ÙËÓ ÂÙ¿Ì ͷψ̤ÓÔÈ „ËÏ¿ Î·È Ó· ÙËÓ È¿ÓÔ˘Ì fiÚıÈÔÈ Î.Ï. ƒˆÙ¿: – ∆È ÌÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì Ì ÌÈ· Ì¿Ï· Ô‰ÔÛÊ·›ÚÔ˘; – ªÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì ÓÙÚ›Ϙ Ì ٷ ¯¤ÚÈ· Î·È Ù· fi‰È·. ¡· ÙË ÌÂÙ·ÎÈÓԇ̠̠ÓÙÚ›Ϙ Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ‰È·‰ÚÔ̤˜. ¡· ÙËÓ Î˘Ï‹ÛÔ˘Ì fiÛÔ ÈÔ Ì·ÎÚÈ¿ ÌÔÚԇ̠ӷ ‚¿ÏÔ˘Ì ÛËÌ¿‰È ̤¯ÚÈ ÂΛ Ô˘ ¤Êı·ÛÂ. ªÂÙ¿ ·fi ·˘Ù‹ ÙË ÁÓˆÚÈÌ›· ÌÔÚԇ̠ӷ ·Ú·ÎÈÓ‹ÛÔ˘ÌÂ

344


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

Ù· ·È‰È¿ Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ù· ›‰È· Ì·Ï›ÙÛ˜ Î·È Ì ÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘˜ Ó· ÌÈÌËıÔ‡Ó ÙËÓ Î›ÓËÛË Ù˘ Ì¿Ï·˜: Ó· Î˘Ï‹ÛÔ˘Ó, Ó· ·Ó·ˉ‹ÛÔ˘Ó, Ó· οÓÔ˘Ó Û‚Ô‡Ú· Î.Ï. ™˘ÌʈÓË̤ӷ ˯ËÙÈο ۇ̂ÔÏ· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡: fiÙ·Ó ¯Ù˘¿Ì ÙÔ Ù·ÌÔ˘Ú›ÓÔ fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ·›ÚÓÔ˘Ó ÙÔ Û¯‹Ì· Ù˘ Ì¿Ï·˜ (ÂÓÛ·ÚÎÒÓÔÓÙ·˜ ÙË ÊfiÚÌ· ÙÔ Î·ı¤Ó· Ì ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÙÚfiÔ), ÂÓÒ fiÙ·Ó ¯Ù˘¿Ì ÙËÓ Î·Ì·ÓԇϷ ·Ó·Ë‰Ô‡Ó fiˆ˜ Ë Ì¿Ï· Î.Ï. ∫ÈÓËÙÈΤ˜ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ∆· ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ·È‰È¿, ÂÓÒ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÙÔ‡Ó Î·È Ó· ÎψÙÛÔ‡Ó ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Ì fiÏË ÙÔ˘˜ ÙË ‰‡Ó·ÌË, ‰˘ÛÎÔχÔÓÙ·È Ó· Ù· È¿ÓÔ˘Ó ÛÙÔÓ ·¤Ú· fiÙ·Ó Ù· ÂÙÔ‡Ó. ªÔÚÔ‡Ó fï˜ Ó· ÛÙ·Ì·ÙÔ‡Ó Ú¿ÁÌ·Ù· Ô˘ ΢ÏÔ‡Ó Î·È ·˘Ùfi ÁÈ·Ù› ‰›ÓÂÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜ ÁÈ· Ó· Ù· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· Ù· È¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ Î·Ù¿ÏÏËÏË ÛÙÈÁÌ‹. ∆· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ·È‰È¿ ηٷʤÚÓÔ˘Ó Ó· È¿ÓÔ˘Ó Ì·Ï·Î¿ Î·È ÂÏ·ÊÚ¿ ·ÓÙÈΛÌÂÓ· ÛÙÔÓ ·¤Ú· ÂÊfiÛÔÓ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÙ·È Ô ¯ÚfiÓÔ˜ Ó· ·ÓÙȉڿÛÔ˘Ó.

Payne & Rink, 1997

6. °NøPIMIA ME TA ™¶OP ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ·›˙Ô˘Ó: ✒ µfiÏÂ˚ Ì Ì·ÏfiÓÈ· Û ˙‡ÁË. °È· ‰È·¯ˆÚÈÛÙÈÎfi ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔÔıÂÙ› ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜ ÌÈ· ψڛ‰· Ù·ÈÓ›·˜. ✒ µfiÏÂ˚ Ì Ì·ÏfiÓÈ· Ì ‰˘Ô ˙¢Á¿ÚÈ· ·È‰ÈÒÓ. ∆ÔÔıÂÙ› ¤Ó· ÊÈϤ ‹ ¤Ó· ÛÎÔÈÓ› ÛÙËÚÈÁ̤ÓÔ Û ηڤÎϘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ‰˘Ô ÔÌ¿‰Â˜ ÛÙÔ ‡„Ô˜ Ù˘ ̤Û˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· È¿ÓÔ˘Ó fiÛ˜ ÊÔÚ¤˜ ı¤ÏÔ˘Ó ÙËÓ Ì¿Ï· ÚÔÙÔ‡ ÙË ÛÙ›ÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ·ÓÙ›·ÏË ÔÌ¿‰·. ™Â ÔÏÏ¿ ÛÔÚ ÔÈ ·›¯Ù˜ ¯Ù˘Ô‡Ó ÙËÓ Ì¿Ï· Ì ¤Ó· ·ÓÙÈΛÌÂÓÔ ÁÈ· ÙËÓ ˆı‹ÛÔ˘Ó. ∆· ·È‰È¿ Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ’ ·˘Ù¿ Ù· ÛÔÚ Î·È ·›˙Ô˘Ó: ✒ ∆¤ÓȘ Ì Ì·ÏfiÓÈ·. ∆· ·È‰È¿ ÂÍÔÈÎÂÈÒÓÔÓÙ·È Ì ÙË Ú·Î¤Ù· ı·Ï¿ÛÛ˘. ÃÙ˘Ô‡Ó ÙÔ Ì·ÏfiÓÈ Ì ÔÏÏÔ‡˜ ÙÚfiÔ˘˜ Î·È ÙÔ ÌÂÙ·ÎÈÓÔ‡Ó ÚÔ˜ ‰È¿ÊÔÚ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ. ∆· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ·È‰È¿ ·›˙Ô˘Ó Ù¤ÓȘ Û ˙‡ÁË. ✒ °ÎÔÏÊ Ì ¤Ó· Ì·ÛÙÔ‡ÓÈ Î·È ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ Ï·ÛÙÈ΋ Ì¿Ï· ÁÈ· οı ·È‰›. ∆· ·È‰È¿ ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÙÔ Ì·ÛÙÔ‡ÓÈ ÙÔ˘ ÁÎÔÏÊ Ì ٷ ‰˘Ô ¯¤ÚÈ· ¯Ù˘Ô‡Ó ÙËÓ Ì¿Ï· ÁÈ· Ó· ÙË ÛÙ›ÏÔ˘Ó Ì¤Û· Û ÛÙÂÊ¿ÓÈ· ·ÚÈıÌË̤ӷ Ô˘ ÙÔÔıÂÙ› Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜. °È· Ù· ÏÈÁfiÙÂÚÔ ¤ÌÂÈÚ· ·È‰È¿ ·ÚΛ Ë Ì¿Ï· Ó· ˉ‹ÛÂÈ Ì¤Û· ÛÙÔ ÛÙÂÊ¿ÓÈ. ∞ÎfiÌË Î·È ·Ó ˉ‹ÛÂÈ ¤Íˆ ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ë ÚÔÛ¿ıÂÈ· ıˆÚÂ›Ù·È ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓË. ∆· ·È‰È¿ ‰È·ÛΉ¿˙Ô˘Ó Â›Û˘ ·›˙ÔÓÙ·˜: ✒ ªfiÔ˘ÏÈÓÁÎ. ∆· ·È‰È¿ ΢ÏÔ‡Ó ÌÈ· Ì¿Ï· ‰¿ÊÔ˘˜ Û ÛÙfi¯Ô˘˜ ·fi ÙÂÓÂΉ¿ÎÈ·, Ï·ÛÙÈο ÌÔ˘Î¿ÏÈ· Î.¿. ✒ ¶›ÓÁÎ ÔÓÁÎ Ì ÌÈ· ÏÂοÓË ÁÂÌ¿ÙË ÓÂÚfi Î·È ¤Ó· Ì·Ï¿ÎÈ ÙÔ˘ ÈÓÁÎ ÔÓÁÎ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÛËÌÂÈÒÓÂÈ Ì ÌÈ· Ï·ÛÙÈ΋ Ù·ÈÓ›· ÙÔ Ù¤ÚÌ· ÛÙȘ ‰˘Ô ·ÓÙÈÎÚÈÛÙ¤˜ Ï¢ڤ˜ Ù˘ ÏÂοÓ˘. ∆· ·È‰È¿ Ê˘ÛÔ‡Ó ÙÔ Ì·Ï¿ÎÈ Ì ‰‡Ó·ÌË Î¿ı ÊÔÚ¿. √ ‰È·ÈÙËÙ‹˜ ÛËÌÂÈÒÓÂÈ ÙÔ ÛÎÔÚ Î¿ı ÊÔÚ¿ Ô˘ ÙÔ Ì·Ï¿ÎÈ Êı¿ÓÂÈ ÛÙÔ Ù¤ÚÌ· ÙÔ˘ ·ÓÙÈ¿ÏÔ˘.

345


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó Î¿ı ÊÔÚ¿ ÁÈ· ÙÔ ·È¯Ó›‰È ÙÔ˘˜, ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ ÒıËÛ˘ Ù˘ Ì¿Ï·˜, ÁÈ· ÙÔ˘˜ ηÓfiÓ˜ Ô˘ ı¤ÙÔ˘Ó Î.Ï. ºÚÔÓÙ›˙ÂÈ Â›Û˘ Ó· ‰ÈÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÊÈÏÈÎÔ‡˜ ·ÁÒÓ˜ ‚fiÏÂ˚, ÌfiÔ˘ÏÈÓÁÎ Î.¿.

7. °NøPIMIA ME TH °YMNA™TIKH KAI TO ™TIBO ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó Î·È Ó· Ì·ı·›ÓÔ˘Ó ÁÈ· ÙÔ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ ¿ıÏËÌ· ÙÔ˘ ÛÙ›‚Ô˘ Î·È ÙË Á˘ÌÓ·ÛÙÈ΋. ∆· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ¤˜ ÙÔ˘˜ Î·È Ó· Âȉ›‰ÔÓÙ·È Û ‰È¿ÊÔÚ˜ Á˘ÌÓ·ÛÙÈΤ˜ ·Û΋ÛÂȘ: ✒ ∫·Ï› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÍÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙÚfiÔ˘˜ ÛÙ‹ÚÈ͢ ÛÙ· ¯¤ÚÈ· Î·È ÛÙ· fi‰È·, Ó· οÓÔ˘Ó Û˘ÛÂÈÚÒÛÂȘ Î·È ÂÎÙ¿ÛÂȘ, Ó· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ÂÚ·Ù‹ÛÔ˘Ó ÈÛÔÚÚÔÒÓÙ·˜ ¿Óˆ Û ¤Ó· Û¯ÔÈÓ› ·ψ̤ÓÔ ÛÙÔ ¤‰·ÊÔ˜. ¡· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ÂÚ·ÙÔ‡Ó ÈÛÔÚÚÔÒÓÙ·˜ ¿Óˆ Û ¤Ó·Ó ¿ÁÎÔ ‹ Û ̛· ‰ÔÎfi, Ó· ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó Î·Ù‡ı˘ÓÛË. ¡· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ˉ‹ÛÔ˘Ó ·fi ÙÔÓ ¿ÁÎÔ Î·È Ó· ÛÙ·ıÔ‡Ó ÛÙ· ‰˘Ô fi‰È· ÈÛÔÚÚÔÒÓÙ·˜ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÛËÌ›Ô. ✒ ¶·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ΢ÏÈÔ‡ÓÙ·È Î·È Ó· οÓÔ˘Ó ÙÔ‡Ì˜ ÛÙ· ÛÙÚÒÌ·Ù· Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ¿ Ù˘. ∆· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· οÓÔ˘Ó ¿ÏÌ·Ù· ˉÒÓÙ·˜ ¿Óˆ ·fi ¤Ó· Ì·ÍÈÏ¿ÚÈ Î·È Ó· ÚÔÛÁÂÈÒÓÔÓÙ·È ÛÙ· ‰˘Ô fi‰È· ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓÔ ÛËÌ›Ô. ¡· οÓÔ˘Ó ·Ó·ÚÙ‹ÛÂȘ, ÛÙËÚ›ÍÂȘ, ¤ÏÍÂȘ Î·È ·ÈˆÚ‹ÛÂȘ Û Ì¿Ú˜ ‹ Û ÎÚ›ÎÔ˘˜. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÂÈ Î¿ı ÊÔÚ¿ Ù· ·È‰È¿ Ó· οÓÔ˘Ó ÚԂϤ„ÂȘ, Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó, Ó· ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘˜, Ó· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ï‡ÛÂȘ. ƒˆÙ¿ .¯. «∆È Ú¤ÂÈ Ó· οÓÔ˘Ì ÁÈ· Ó· ·ÏÏ¿ÍÔ˘Ì ηÙ‡ı˘ÓÛË;», «∆È ÓÔÌ›˙ÂȘ ı· Û˘Ì‚Â› ÛÙÔ ÛÒÌ· ÛÔ˘ fiÙ·Ó ˉ‹ÍÂȘ „ËÏ¿;», «∆È Û˘Ó¤‚Ë ÛÙÔ ÛÒÌ· ÙÔ˘ √Ú¤ÛÙË fiÙ·Ó ‹‰ËÍ „ËÏ¿;» ✒ ™˘¯Ó¿ ‰ÈÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ·ÁˆÓ›ÛÌ·Ù· ÛÙ›‚Ô˘ fiˆ˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜ Ì ÂÌfi‰È·, ÛÎ˘Ù·ÏÔ‰ÚƠ̂˜, ¿ÏÌ·Ù·, Ú›„ÂȘ. ∫·Ï› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó ÔÚÈṲ̂ÓÔ ·ÚÈıÌfi ·Û΋ÛÂˆÓ Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ ÚfiÁÚ·ÌÌ·. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ·ıÏËÙÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ‰È·‰Ô¯Èο ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ·Ú·ÙËÚËÙ‹ Î·È ÙÔ˘ ÎÚÈÙ‹. ªÂÙÚÔ‡Ó ÙȘ ·ÔÛÙ¿ÛÂȘ ÌÂ Û˘Ì‚·ÙÈΤ˜ Î·È ÌË Û˘Ì‚·ÙÈΤ˜ ÌÔÓ¿‰Â˜ ̤ÙÚËÛ˘ Î·È ÙȘ Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó.

8. ¶APA¢O™IAKA ¶AIXNI¢IA ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Ù· ·È‰È¿ Ó· Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Î·È Ó· ·›˙Ô˘Ó ·Ú·‰ÔÛȷο ·È¯Ó›‰È· Ù˘ ¯ÒÚ·˜ Ì·˜ (.¯. «·Ï¿ÙÈ ¯ÔÓÙÚfi, ·Ï¿ÙÈ „ÈÏfi» , «Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜», «Ô‡’Ó’ÙÔ ÙÔ ‰·¯Ù˘Ï›‰È», «Ù˘ÊÏfiÌ˘Á·», «Ë ÌÈÎÚ‹ ∂ϤÓË», «¤Ó·, ‰‡Ô, ÙÚ›·, ÎfiÎÎÈÓÔ Êˆ˜», «ÙÔ Ì·ÓÙÈÏ¿ÎÈ», «Ì¤ÓÙ·-̤ÓÙ·», «ÌÈ˙», «ÙÔ ÚÔÏfiÈ», «ÂÚÓ¿ ÂÚÓ¿ Ë Ì¤ÏÈÛÛ·», «ÛÙÚ·ÙȈٿÎÈ· ·ÎÔ‡ÓËÙ·, ·Ì›ÏËÙ· Î·È ·Á¤Ï·ÛÙ·») Î·È ·Ú·‰ÔÛȷο ·È¯Ó›‰È· ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ (.¯. «ÙÛ›ÁÎÏÈ», «¿Êη» Î.¿.). ¶·Ú·ÎÈÓ› Ù· ·È‰È¿ Ó· ÚˆÙÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Ù· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ¤·È˙·Ó ÌÈÎÚÔ›. ∫·Ï› ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÁÈ· Ó· ‰Â›ÍÔ˘Ó Ù· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ¤·È˙·Ó Î·È Ó· ·›ÍÔ˘Ó Ì ٷ ·È‰È¿.

346


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

11

¶·›˙Ô˘Ó Ù˘ÊÏfiÌ˘Á·

¶·›˙Ô˘Ó ÂÚÓ¿-ÂÚÓ¿ Ë Ì¤ÏÈÛÛ·

347


11

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¶Èı·Ó¤˜ ¤ÍÔ‰ÔÈ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË ∆· ·È‰È¿ ÂÈÛΤÙÔÓÙ·È ¤Ó· Á˘ÌÓ·ÛÙ‹ÚÈÔ, ¤Ó· ÛÙ¿‰ÈÔ, ÌÈ· ÈÛ›Ó·, ÙËÓ ·›ıÔ˘Û· Á˘ÌÓ·ÛÙÈ΋˜ ÂÓfi˜ Û¯ÔÏ›Ԣ ‹ ÙËÓ ∞Ú¯·›· √Ï˘Ì›·. ¶·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ¤Ó·Ó ·ÁÒÓ· Ì¿ÛÎÂÙ, Ô‰ÔÛÊ·›ÚÔ˘, Ù¤ÓȘ Î.¿. √ÚÁ·ÓÒÓÔ˘Ó Ì›· Â˙ÔÔÚ›· ‹ ÔÚÂÈ‚·Û›·.

K¿ÓÔ˘Ó Â˙ÔÔÚ›· ÛÙÔ ÎÔÓÙÈÓfi ‰¿ÛÔ˜

348


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 12 √ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ ™ÙȘ Û‡Á¯ÚÔÓ˜ ‰˘ÙÈΤ˜ ÎÔÈӈӛ˜ Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û Â·Ê‹ ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÙÔ˘˜ ˙ˆ‹ Ì ¤Ó· ‡ÚÔ˜ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÎÒÓ ÂÈÙ¢ÁÌ¿ÙˆÓ Ôχ ÚÔÙÔ‡ ÊÔÈÙ‹ÛÔ˘Ó ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô. ∏ Û‡Á¯ÚÔÓË Ù¯ÓÔÏÔÁ›· ¤¯ÂÈ ÂÈʤÚÂÈ, ÙfiÛÔ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ÂÚÁ·Û›·˜, fiÛÔ Î·È ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ ıÂÌÂÏȷΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜. ∞ÎfiÌË ÎÈ ·Ó ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ÂÈÛ·¯ı› ÛÙÔ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ·Îfi ÙÔ˘˜ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜, Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘˜ ÙËÏÂfiÚ·ÛË Î·È Û˘¯Ó¿ ‚›ÓÙÂÔ, ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜ Ó· ¯ÂÈÚ›˙ÔÓÙ·È ÎÈÓËÙ¿ ÙËϤʈӷ, Ì˯·Ó‹Ì·Ù· ÙÚ·Â˙ÒÓ ÁÈ· ·Ó¿ÏË„Ë ¯ÚËÌ¿ÙˆÓ, ÔÈÎȷΤ˜ Û˘Û΢¤˜ fiˆ˜ Ï˘ÓÙ‹ÚÈ·, ÊÔ‡ÚÓÔ˘˜ ÌÈÎÚÔÎ˘Ì¿ÙˆÓ, ›Ûˆ˜ Î·È ·˘ÙÔΛÓËÙ· Ô˘ ÎÏÂȉÒÓÔ˘Ó Î·È ÍÂÎÏÂȉÒÓÔ˘Ó Ì ÙÔ ¿ÙËÌ· ÂÓfi˜ ÎÔ˘ÌÈÔ‡ ÛÙÔ ÌÈÎÚfi ÙËϯÂÈÚÈÛÙ‹ÚÈÔ-ÌÚÂÏfiÎ. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ˘·ÏÏ‹ÏÔ˘˜ ÛÙÔ ÛÔ‡ÂÚ Ì¿ÚÎÂÙ Ó· ÂÚÓÔ‡Ó ÙȘ ÂÙÈΤÙ˜ Ô˘ ·Ó·ÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙÔ˘˜ Έ‰ÈÎÔ‡˜ Î·È ÙȘ ÙÈ̤˜ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÚÔ˚fiÓÙˆÓ ÌÚÔÛÙ¿ ·fi Ì›· ÌÈÎÚ‹ ÂÈÊ¿ÓÂÈ· Û·ÚˆÙ‹ Î·È ·˘ÙÔÌ¿Ùˆ˜, Ì ÙÔ ¿ÎÔ˘ÛÌ· ÂÓfi˜ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈÎÔ‡ ‹¯Ô˘, Ó· ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È Ë ÙÈÌ‹ ÙÔ˘ ÚÔ˚fiÓÙÔ˜ ÛÙËÓ ÔıfiÓË Ù˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙÈ΋˜ Ì˯·Ó‹˜. Œ¯Ô˘Ó ‰ËÏ·‰‹ Ì›· ÛÂÈÚ¿ ·fi ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È ·˘ÙÔÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È ¤¯Ô˘Ó ‰ÂÈ Î·È ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÂÈ Û˘Û΢¤˜ Ô˘ ‰È·ı¤ÙÔ˘Ó ÌÈÎÚÔÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ¤˜. ∂ÈϤÔÓ «Ë ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Û ˘ËÚÂۛ˜, ȉȈÙÈο ÁÚ·Ê›·, ηٷÛÙ‹Ì·Ù· Î·È Û ÔÏÏ¿ Û›ÙÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„Ë fiÙÈ Â›Ó·È ¤Ó· ÂÚÁ·ÏÂ›Ô Î·ıËÌÂÚÈÓ‹˜ ¯Ú‹Û˘» (µÂÏÏÔÔ‡ÏÔ˘ & ¶··Ó‰Ú¤Ô˘,2000, Û. 7). ∫È ·ÎfiÌË Î¿ÔÈ· ·È‰È¿ ‚ϤÔ˘Ó ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ ÛÙÔ˘˜ ¯ÒÚÔ˘˜ ÂÚÁ·Û›·˜ ÙˆÓ ÁÔÓ¤ˆÓ ÙÔ˘˜, Ù· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ·‰¤ÏÊÈ· ÙÔ˘˜ ‹/Î·È Ù· ›‰È· ¯ÂÈÚ›˙ÔÓÙ·È ËÏÂÎÙÚÔÓÈο ·È¯Ó›‰È·. ∆Ô ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ‰Â ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ·ÁÓÔ› ·˘Ù‹ ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·. ∫·ıÒ˜ ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ Â›Ó·È Ó· ·ÍÈÔÔÈ› ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‚ÈÒÛÂÈ Ù· ·È‰È¿ ÛÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘˜ Î·È ÙȘ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ·ÔÎÙ‹ÛÂÈ, ˘ÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ¿˜ Ù· Ó· ÙȘ ‰È¢ڇÓÔ˘Ó ÚÔ¯ˆÚÔ‡Ó ·Ú·¤Ú· Û ÁÓÒÛÂȘ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, Î·È Ì ‰Â‰Ô̤ÓË ÙË ÛËÌ·Û›· Ô˘ ¤¯ÂÈ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰˘ÙÈÎÒÓ ÎÔÈÓˆÓÈÒÓ Ô «Ù¯ÓÔÏÔÁÈÎfi˜ ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜» (‚Ï. Î·È ÎÂÊ. 1, Û.19), ·Ó·ÌÂÓfiÌÂÓÔ Â›Ó·È Ó· ÛÙÚ¤ÊÂÙ·È Î·È ÚÔ˜ ÙËÓ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÔÏÈÙÈÛÌÈΤ˜ Ú·ÎÙÈΤ˜ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ Ӥ˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜. ŒÙÛÈ Ù· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ¯ÚfiÓÈ· ÔÈ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ› ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ Î·È ¿ÏϘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈΤ˜ Û˘Û΢¤˜ ¤¯Ô˘Ó οÓÂÈ ÙËÓ ÂÌÊ¿ÓÈÛ‹ ÙÔ˘˜ ÛÙ· ÓËÈ·ÁˆÁ›· Û ÔÏϤ˜ ¯ÒÚ˜ ÙÔ˘ ‰˘ÙÈÎÔ‡ ÎfiÛÌÔ˘ Î·È ÛÙË ¯ÒÚ· Ì·˜. ∆È ÌÔÚÔ‡Ó fï˜ Ó· οÓÔ˘Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Ì ÙȘ Ӥ˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜ Û ̛· Ù¿ÍË ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ; ™ÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÌÔÚÔ‡Ó Î·Ù’ ·Ú¯‹Ó Ó· ‰›ÓÔÓÙ·È ÛÙ· ·È‰È¿ ¢ηÈڛ˜ Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙË ¯ÚËÛÈÌfiÙËÙ· ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ÂÍÔÏÈÛÌÔ‡ Ô˘ ‰È·Ù›ıÂÙ·È (ʈÙÔÙ˘ÈÎfi Ì˯¿ÓËÌ·, ‚ÈÓÙÂÔο̷ڷ, „ËÊȷ΋ ‹ ·Ó·ÏÔÁÈ΋ ʈÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ì˯·Ó‹ ÎÏ) Î·È Ó· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Ó· ÙÔÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÛÎÔÔ‡˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÓfiËÌ· ÁÈ· Ù· ›‰È· (‚Ï.

349


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ· ÎÂÊ¿Ï·È·). ∆Ô ÂÚÁ·ÏÂ›Ô fï˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ‰È¢ڇÓÂÈ ÙȘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈΤ˜ ¢ηÈڛ˜ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ, ÚÔÛ‰›‰ÔÓÙ·˜ Ó¤· ‰È¿ÛÙ·ÛË ÛÙȘ ·Ó·Ù˘ÛÛfiÌÂÓ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Î·È ÂÓÈÛ¯‡ÔÓÙ·˜ ÙË ‰˘Ó·ÌÈ΋ ÙÔ˘ ‰ÈÂÚ¢ÓËÙÈÎÔ‡ -‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎÔ‡ ÙÔ˘˜ ·È¯ÓȉÈÔ‡, Â›Ó·È Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜. ∞Ó ·ÍÈÔÔÈËı› Û ηٿÏÏËÏ· ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ Ì·ıËÛÈ·Îfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ·fi ÂÓËÌÂڈ̤ÓÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜, Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ ÌÔÚ› Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙȘ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ·ÏÏËÏÂȉڿÛÂȘ, ÚÔˆıÒÓÙ·˜ ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ [ÂÚ¢ÓËÙÈο ‰Â‰Ô̤ӷ ·ÔηχÙÔ˘Ó fiÙÈ Ù· ·È‰È¿ ÚÔÙÈÌÔ‡Ó Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ·Ó¿ ‰‡Ô ‹ ÙÚ›· ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ·Ú¿ Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ (Clemens et al; 1993)], Ó· ÂÓÈÛ¯‡ÛÂÈ ÙËÓ Â˘ÂÏÈÍ›· Ù˘ ÛΤ„˘ Î·È ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜, Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ (SirajBlatchford & Whitebread, 2003). Œ¯ÂÈ Â›Û˘ ηٷÁÚ·Ê› fiÙÈ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Ù· ·È‰È¿ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ÚÔÊÔÚÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ˘„ËÏÔ‡ ÂÈ¤‰Ô˘ Î·È ÁÂÓÈο ·ÏÏËÏÂȉڿÛÂȘ Ô˘ Û˘¯Ó¿ Â›Ó·È ÈÔ ÚÔ¯ˆÚË̤Ó˜ ·fi ÂΛӘ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó fiÙ·Ó ÂÌϤÎÔÓÙ·È Û ÈÔ ·Ú·‰ÔÛȷΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, fiˆ˜ Ù· ·˙Ï Î·È Ù· ��Ô˘‚Ï¿ÎÈ· (Siraj-Blatchford & Whitebread, 2003). ∂ÈϤÔÓ Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ: ● ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ·˘ÙÔÓÔÌ›·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ (Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›Â˜, Ó· οÓÔ˘Ó ÂÈÏÔÁ¤˜ Î·È Ó· Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ·ÔÊ¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ ·ÏÏËÏÂȉÚÒÓÙ·˜ ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, Ô ÔÔ›Ô˜ ÙÔ˘˜ ÂÈÙÚ¤ÂÈ Ó· ÂÈÚ·Ì·Ù›˙ÔÓÙ·È, Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó Î·È Ó· ÂϤÁ¯Ô˘Ó ¿ÌÂÛ· Ù· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÌÒÓ ÙÔ˘˜), ● ÛÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÁÓÒÛˆÓ, ÈηÓÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ¿ÏϘ ÁÓˆÛÙÈΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ÙË Û˘ÓÔÏÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘ÍË (.¯. ÛÙËÓ ÂͤÏÈÍË Ù˘ ·Ó·ÁÓˆÛÙÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ÈηÓfiÙËÙ·˜, Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ·˜ Ù·ÍÈÓfiÌËÛ˘, ·ÏÏ¿ Î·È ÛÙÔ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Ô‰ËÁ›Â˜, Ó· ÙËÚÔ‡Ó Î·ÓfiÓ˜, Ó· ÂÎÙÂÏÔ‡Ó ÂÓ¤ÚÁÂȘ Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Î.Ï.), ● ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÏÂÙ‹˜ ÙÔ˘˜ ÎÈÓËÙÈÎfiÙËÙ·˜ (ηıÒ˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Ó Ó· ÎÈÓ‹ÛÔ˘Ó Ì ·ÎÚ›‚ÂÈ· ÙÔÓ Î¤ÓÛÔÚ· ÁÈ· Ó· ÂÈϤÍÔ˘Ó, Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó, Ó· ·ÓÙÈÁÚ¿„Ô˘Ó, Ó· ۯ‰ȿÛÔ˘Ó), ● ÛÙËÓ ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ·Ú·ÙËÚËÙÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ (ηıÒ˜ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È Ó· ·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÏÂÙÔ̤ÚÂȘ ÛÙËÓ ÔıfiÓË), ● ÛÙËÓ Î·Ù·ÓfiËÛË ·ÈÙ›Ô˘-·ÔÙÂϤÛÌ·ÙÔ˜ (ηıÒ˜ ·ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ ÙÔ «ÎÏÈλ Ì ÙÔ ÔÓÙ›ÎÈ ¿Óˆ ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ¤Ó‰ÂÈÍË ÛÙËÓ ÔıfiÓË ÌÔÚ› Ó· ÌÂÁÂı‡ÓÂÈ Î·È Ó· ÌÈÎÚ‡ÓÂÈ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Ó· ·ÏÏ¿ÍÂÈ ÙÔ ¯ÚÒÌ·, ÙË ÌÔÚÊ‹ ÙÔ˘˜ ÎÏ.). ∆fiÛÔ ÛÙË ¯ÒÚ· Ì·˜ fiÛÔ Î·È Û ¯ÒÚ˜ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÂÍÔÈÎÂȈ̤Ó˜ Ì ÙËÓ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÒÓ ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ (.¯. ∞ÁÁÏ›·, ∏¶∞ Î.·) ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó Ó· ÂÎÊÚ¿˙ÔÓÙ·È ÂÈÊ˘Ï¿ÍÂȘ ·fi ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÌÂÏÂÙËÙ¤˜ Ô˘ ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙȘ ÌÈÎÚ¤˜ ËÏÈ˘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ·Ó Ë ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Ì ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ Â›Ó·È ·Ó·Ù˘Íȷο ηٿÏÏËÏË ÁÈ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿. Œ¯Ô˘Ó Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› ·ÚÎÂÙ¤˜ ¤Ú¢Ó˜ ˆÛÙfiÛÔ Ô˘ ·ÔηχÙÔ˘Ó fiÙÈ ÔÈ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ› ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ ‰È¢ڇÓÔ˘Ó Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÙȘ ¢ηÈڛ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÁÈ· Ì¿ıËÛË Î·È ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ÙË Û˘ÓÔÏÈ΋ ÁÓˆÛÙÈ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘ÍË (Clemens, 1994). ™Â fi,ÙÈ ·ÊÔÚ¿ ÙËÓ Î·Ù·ÏÏËÏfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜, Ù· ÔÚ›ÛÌ·Ù· Û¯ÂÙÈÎÒÓ ÂÚ¢ÓÒÓ Î·Ù·Ï‹ÁÔ˘Ó fiÙÈ ·˘Ù‹ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο Ì ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·ÍÈÔÔ›ËÛ‹˜ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ (Dodge & Colker, 1998). Ÿˆ˜

350


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

™˘ÓÂÚÁ·Û›· ÛÙË ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹

Î·È Î¿ı ¿ÏÏÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÂÚÁ·Ï›Ô, ÔÈ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ› ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó Ì ·Ó·Ù˘Íȷο ηٿÏÏËÏÔ˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÁÈ· Ó· ‰È¢ÎÔχÓÔ˘Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ Ó· ‚ÈÒÛÔ˘Ó ıÂÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜ Ì¿ıËÛ˘ (Clemens, 1987). ∂›Ó·È ‰Â ÙfiÛÔ ‰˘Ó·ÌÈ΋ Ë ÚfiÛÊ·ÙË Â›ÛÔ‰fi˜ ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· fiÏˆÓ ÙˆÓ ÚÔËÁÌ¤ÓˆÓ ÎÚ·ÙÒÓ Ô˘ Ë Û˘˙‹ÙËÛË Û¯ÂÙÈο Ì ÙËÓ ·Ó·Ù˘Íȷ΋ ÙÔ˘˜ ηٷÏÏËÏfiÙËÙ·, ·Ú’fiÙÈ ÂÍ·ÎÔÏÔ˘ı› Ó· ··Û¯ÔÏ› ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ÎÔÈÓfiÙËÙ·, ıˆÚÂ›Ù·È ϤÔÓ ·ÚÂÏıfiÓ. ª¿ÏÈÛÙ· Â›Ó·È ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÔÈ Ó¤Â˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜, ÂÂȉ‹ ÂÍÂÏ›ÛÛÔÓÙ·È Ôχ ÈÔ ÁÚ‹ÁÔÚ· ·fi ÙȘ ıˆڛ˜ ‰È‰·Ûηϛ·˜ Î·È Ì¿ıËÛ˘, ʤÚÓÔ˘Ó Ù· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈο Û˘ÛÙ‹Ì·Ù· ÚÔ ÙÂÙÂÏÂÛÌ¤ÓˆÓ Î·Ù·ÛÙ¿ÛÂˆÓ Î·È ÂÈ‚¿ÏÏÔ˘Ó ÙË Û˘ÁÎÚfiÙËÛË Ó¤ˆÓ ıˆڋÛˆÓ, ÔÈ Ôԛ˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÂÚÈÁÚ¿„Ô˘Ó Î·È Ó· ÂÚÌËÓ‡ÛÔ˘Ó ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfiÙÂÚ· ÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÚÈÔÚÈÛÌÔ‡˜ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Ì·ıËÛÈ·ÎÒÓ ÂÚÈ‚·ÏÏfiÓÙˆÓ Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔÓÙ·È Ì ÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜. ∞fi Ù· ·Ú·¿Óˆ Û˘Ó¿ÁÂÙ·È fiÙÈ Ô Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ Î·È Ë ·Ó¿Ù˘ÍË ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·ÍÈÔÔÈÔ‡Ó ÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ˆ˜ ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Â›Ó·È ϤÔÓ ·Ó·fiÊ¢ÎÙË, Ì ‰‡Ô ‰È·ÎÚÈÙÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜: ✒ N· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÔȘ ·Ó¿ÁΘ ÙÔ˘ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘ ·ÓıÚÒÔ˘ Â͢ËÚÂÙÔ‡Ó ÔÈ Ó¤Â˜ Ù¯ÓÔÏÔÁ›Â˜ Î·È Û ÙÈ ¯ÚËÛÈÌÂ‡Ô˘Ó ÛÙË ˙ˆ‹ Ì·˜. ✒ N· ·Ó·Ù‡ÍÔ˘Ó (Ù· ·È‰È¿) ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ ·ÍÈÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ Ó¤ˆÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÎÒÓ ÂÈÙ¢ÁÌ¿ÙˆÓ –Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹– ˆ˜ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ ÁÈ· ÙȘ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂȘ, ÙȘ ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ·Ú·ÁˆÁ¤˜ ÙÔ˘˜. ∂›Ó·È ÚÔÊ·Ó¤˜ fiÙÈ fiÏ· Ù· ·È‰È¿ fiÙ·Ó ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÙȘ ›‰È˜ ÂÌÂÈڛ˜ Û fiÙÈ ·ÊÔÚ¿ Ù· Û‡Á¯ÚÔÓ· Ù¯ÓÔÏÔÁÈο ÂÈÙ‡ÁÌ·Ù·, fiˆ˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÙȘ ›‰È˜ ÂÌÂÈڛ˜ ·Ó¿ÁÓˆÛ˘ Î·È ÁÚ·Ê‹˜ (‚Ï. ÎÂÊ. 8.2), Ô‡Ù ÙȘ ›‰È˜ Ì·ıËÌ·ÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜ (‚Ï. ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 9). ∆· ·È‰È¿ Ô˘ ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È ·fi ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÚÔÓÔÌÈÔ‡¯· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ· ¤¯Ô˘Ó ÏÔ˘ÛÈfiÙÂÚ˜ Î·È ÈÔ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤Ó˜ Û¯ÂÙÈΤ˜ ÂÌÂÈڛ˜, ÂÓÒ Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ÚÔ¤Ú-

351


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

¯ÔÓÙ·È ·fi ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÚÔÓÔÌÈÔ‡¯· ‹/Î·È ·ÔÌÂÌ·ÎÚ˘Ṳ̂ӷ ·ÁÚÔÙÈο ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ· ¤¯Ô˘Ó ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ¤ˆ˜ Ôχ ÂÚÈÔÚÈṲ̂Ó˜ ÂÌÂÈڛ˜. ŸÏ· Ù· ·È‰È¿ fï˜ ¤¯Ô˘Ó οÔȘ ÂÌÂÈڛ˜ Î·È ¤Ó· ÚÒÙÔ Ì¤ÏËÌ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ Â›Ó·È Ó· ÙȘ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂÈ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÂÈ ÙË ‰È‡ڢÓÛË Î·È ÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË Û˘ÁÎÚfiÙËÛ‹ ÙÔ˘˜. ∆Ô ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ¤Ú¯ÔÓÙ·È Û Â·Ê‹ Ì ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ ÛÙ· Û›ÙÈ· ÙÔ˘˜ ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· ‡·Ú͢ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003, Û. 156). ∫·ıÒ˜ ÔÈ Û‡Á¯ÚÔÓ˜ ÎÔÈӈӛ˜, fiˆ˜ ‹‰Ë ·Ó·Ê¤ÚıËÎÂ, ··ÈÙÔ‡Ó ÙÔÓ Ù¯ÓÔÏÔÁÈÎfi ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi ÙˆÓ ÔÏÈÙÒÓ ÙÔ˘˜, Ë Ì‡ËÛË ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ Ù¯ÓÔÏÔÁ›·˜ ·fi ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙË ‰È‡ڢÓÛË ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Â˘Î·ÈÚÈÒÓ ÙÔ˘˜. ∆›ıÂÙ·È ÏÔÈfiÓ ˆ˜ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· Ë ÂÈÌfiÚʈÛË Î·È ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÛÙËÓ ÚÔÔÙÈ΋ Ù˘ ·Ó·Ù˘Íȷο ηٿÏÏËÏ˘ ·ÍÈÔÔ›ËÛ˘ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô.

√ÚÁ·ÓÒÓÔÓÙ·˜ ÙË ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ √ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ ÌÔÚ› Ó· ÙÔÔıÂÙËı› Û ̛· ÁˆÓÈ¿, ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ë Ì ÙȘ ¿ÏϘ ÁˆÓȤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔًوÓ, Ô˘ ı· ‰È·ÌÔÚʈı› ηٿÏÏËÏ· ÁÈ· Ó· ÙÔÓ ˘ԉ¯Ù›. ∂ÈϤÁÂÙ·È ÌÈ· ‹Û˘¯Ë ÁˆÓÈ¿, Û ÌÈ·Ó ¿ÎÚË Ù˘ Ù¿Í˘ Ô˘ ‰ÂÓ ı· ·ÔÙÂÏ› ¤Ú·ÛÌ·, ÎÔÓÙ¿ Û ¿ÏϘ ‹Û˘¯Â˜ ÁˆÓȤ˜, fiˆ˜ .¯. Ë ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË, Î·È Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÁˆÓȤ˜ Ô˘ Ù· ˘ÏÈο ÙÔ˘˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó ·ÈÙ›· ·Ù˘¯ËÌ¿ÙˆÓ (.¯. Ó· ¤ÛÔ˘Ó ¯ÚÒÌ·Ù· ¿Óˆ ÛÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ Î.Ï.). ºÚÔÓÙ›˙ÂÙ·È Â›Û˘ ÙÔ ÛËÌÂ›Ô Ù˘ Ù¿Í˘ ÛÙÔ ÔÔ›Ô ı· ÙÔÔıÂÙËı› Ó· ‰È·ı¤ÙÂÈ ÙȘ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓ˜ ·ÚÔ¯¤˜ ËÏÂÎÙÚÈÛÌÔ‡. ∂›Ó·È ηχÙÂÚ· Ô ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ Ó· ÙÔÔıÂÙÂ›Ù·È ¿Óˆ Û ¿ÁÎÔ Ô˘ ·ÎÔ˘Ì¿ÂÈ ÛÙÔÓ ÙÔ›¯Ô, ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ·ÔʇÁÂÙ·È Ë Â·Ê‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ٷ ηÏ҉ȷ. º˘ÛÈο Ô ¿ÁÎÔ˜ ÂÈϤÁÂÙ·È ÒÛÙ ӷ ¤¯ÂÈ ÙÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ ‡„Ô˜ ÁÈ· ·È‰È¿ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ËÏÈΛ·˜. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÂÓ·Û¯fiÏËÛ‹ ÙÔ˘˜ Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ÛÙfi¯Ô˜ Â›Ó·È Ù· ·È‰È¿ Ó· Ì¿ıÔ˘Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ, ÙÔ ÔÓÙ›ÎÈ, ÙÔ Û·ÚˆÙ‹ (ÛοÓÂÚ), ÙÔÓ ÂÎÙ˘ˆÙ‹ Î.Ï. °È· Ó· Â›Ó·È ÂÊÈÎÙfi˜ ·˘Ùfi˜ Ô ÛÙfi¯Ô˜, fiÏ· ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È Û ı¤ÛÂȘ Ô˘ Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ù· ÊÙ¿ÓÔ˘Ó ÌfiÓ· ÙÔ˘˜ Ù· ·È‰È¿ Ì ÙÚfiÔ ·ÛÊ·Ï‹. ∆Ë ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Û˘ÌÏËÚÒÓÔ˘Ó ¤Ó·˜ ›Ó·Î·˜ ·ÚÔ˘Û›·Û˘ ÛÙÔÓ ÙÔ›¯Ô, Û ‡„Ô˜ Ô˘ Ó· ÙÔÓ ÊÙ¿ÓÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÁÈ· Ó· ·Ó·ÚÙÔ‡Ó Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜, Î·È ÌÂÚÈο Ú¿ÊÈ·, Ô˘ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ó ˆ˜ ‰È·¯ˆÚÈÛÙÈÎfi ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜, ÛÙ· ÔÔ›· ı· ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È Ù· CD ÛÙ· ÔÔ›· ı· ·ÔıËÎÂ‡Ô˘Ó ÙȘ ÂÚÁ·Û›Â˜ ÙÔ˘˜, Ù· ÌÔ˘ÛÈο CD, Ù˘¯fiÓ ÏÔÁÈÛÌÈο1 ÎÏ. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÈϤÁÔ˘Ó Ó· ·›ÍÔ˘Ó ÛÙË ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹,

1. ™ÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ‰ÂÓ Â›Ó·È È‰È·›ÙÂÚ· ·ÓÂÙ˘Á̤ÓÔ˜ Ô ¯ÒÚÔ˜ ÙˆÓ Î·Ù¿ÏÏËÏˆÓ ÁÈ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÏÔÁÈÛÌÈÎÒÓ, ÁÈ’ ·˘Ùfi Î·È ÛÙÔ ·ÚfiÓ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ Ë ¤ÌÊ·ÛË ‰›ÓÂÙ·È ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ÛÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ WINDOWS –ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ΢ڛˆ˜ Word Î·È Paint, Ù· ÔÔ›· ˘¿Ú¯Ô˘Ó Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜, ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË. ∂›Ó·È ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ ÛÙȘ ¯ÒÚ˜ Ù˘ ¢˘ÙÈ΋˜ ∂˘ÚÒ˘ Î·È Ù˘ ∞ÌÂÚÈ΋˜ Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ÏÔÁÈÛÌÈο ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘ ·ÔÛÎÔÔ‡Ó ÛÙËÓ ÂÍ¿ÛÎËÛË ÌÂÌÔÓˆÌ¤ÓˆÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ‰ÂÓ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó Î¿ÙÈ È‰È·›ÙÂÚÔ ÛÙËÓ Î·Ù‡ı˘ÓÛË Ù˘ ·Ó¿Ù˘Í˘ Ù˘ ÛΤ„˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. À¿Ú¯Ô˘Ó fï˜ Î·È ÏÔÁÈÛÌÈο, ·ÓÂÙ˘Á̤ӷ ΢ڛˆ˜ ·fi ÂÚ¢ÓËÙÈÎÔ‡˜ ÊÔÚ›˜, Ù· ÔÔ›· ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ÙˆÓ ÌÈÎÚÒÓ ·È‰ÈÒÓ Û ‰È·‰Èηۛ˜ ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡ Î·È ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂˆÓ Ô˘ ÚÔ¿ÁÔ˘Ó ÙË ÛΤ„Ë Î·È ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ Î·È Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ÈηÓÔًوÓ, ‰ÂÍÈÔًوÓ

352


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

fiˆ˜ Û οı ¿ÏÏË ÁˆÓÈ¿ Ù˘ Ù¿Í˘ (‚Ï. ÎÂÊ. 5). Ÿˆ˜ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› (‚Ï. ÎÂÊ. 1), ÙÔ ·È¯Ó›‰È ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ıˆÚÂ›Ù·È ¤Ó· Ôχ ÈÛ¯˘Úfi Î·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈÎfi ̤ÛÔ Ì¿ıËÛ˘. ∆Ô Ó· ‰›ÓÔÓÙ·È ÛÙ· ·È‰È¿ ¢ηÈڛ˜ Ó· ·›˙Ô˘Ó Ì ÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Î·È Ó· ÙÔÓ ‰ÈÂÚ¢ÓÔ‡Ó, Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÈηÓfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ ÁÈ· Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. ÷›ÚÔÓÙ·È Ó· ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó fiÙÈ Ȥ˙ÔÓÙ·˜ .¯. ÛÙ·ıÂÚ¿ ÙÔ ›‰ÈÔ Ï‹ÎÙÚÔ ·Ú¿ÁÂÙ·È Ì›· ·Ù¤ÚÌÔÓË ÚÔ‹ ÙÔ˘ ›‰ÈÔ˘ ÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ Î·È fiÙÈ ·Ó ÌÂÙ¿ ȤÛÔ˘Ó ¤Ó· Ï‹ÎÙÚÔ Ô˘ Â›Ó·È Ï›ÁÔ ·ÏÏÈÒÙÈÎÔ ·fi Ù· ¿ÏÏ· Î·È ¤¯ÂÈ Â¿Óˆ ¤Ó· ‚¤ÏÔ˜ Î·È ÔÏÏ¿ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· (Backspace), Ë ÌÂÁ¿ÏË ·˘Ù‹ ÁÚ·ÌÌ‹ ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÂÍ·Ê·Ó›˙ÂÙ·È. ∂Ú¢ÓËÙ¤˜ ¤¯Ô˘Ó ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂÈ fiÙÈ ·È‰È¿ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ËÏÂÎÙÚÔÓÈο ·È¯Ó›‰È· Û˘¯Ó¿ Ȥ˙Ô˘Ó Â›Ùˉ˜ ÙÔ Ï¿ıÔ˜ Ï‹ÎÙÚÔ ÁÈ· Ó· ‰Ô˘Ó ÙÈ ı· Û˘Ì‚Â› (Siraj-Blatchford & Whitebread, 2003). ∂ÊÈÛÙ¿Ù·È ˆÛÙfiÛÔ Ë ÚÔÛÔ¯‹ ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ô˘ ı· ·ÊÈÂÚÒÓÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙËÓ ÔıfiÓË ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Î·È ÛÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ·, Ì ÙËÓ ÔÔ›· ı· ÙÔÓ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó, ηıÒ˜ Â›Ó·È ϤÔÓ ÁÓˆÛÙfi fiÙÈ Ë ÔχˆÚË Î·È Û˘¯Ó‹ ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ¤¯ÂÈ ·ÚÓËÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ˘Á›· ÙÔ˘˜ (ÂÊ. ∂ÏÂ��ıÂÚÔÙ˘›·, 30/3/2005). ªÂ ·˘Ùfi ÙÔ ‰Â‰Ô̤ÓÔ, Â›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi Ó· Ù›ıÂÓÙ·È fiÚÈ· ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ Î·È ÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ· ¤ÎıÂÛ˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙËÓ ·ÎÙÈÓÔ‚ÔÏ›· Ù˘ ÔıfiÓ˘. £ÂˆÚÂ›Ù·È ÂȂ‚ÏË̤ÓÔ Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Û¯ÂÙÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È Ó· ÂÓËÌÂÚÒÓÔÓÙ·È Û¯ÂÙÈο Î·È ÔÈ ÁÔÓ›˜, ÙfiÛÔ ·fi ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi, fiÛÔ Î·È ·fi ÂȉÈÎÔ‡˜ ÂÈÛÙ‹ÌÔÓ˜ Ô˘ ı· ηϤÛÂÈ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ. ŒÓ·˜ ηÓÔÓÈÛÌfi˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ·fi ÎÔÈÓÔ‡ ‰È·ÌÔÚʈ̤ÓÔ˜ Ì ٷ ·È‰È¿, ıˆÚÂ›Ù·È fiÙÈ Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ù‹ÚËÛ˘ ÙˆÓ ÔÚ›ˆÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙÂı›.

√ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ ˆ˜ ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ÂÚÁ·ÏÂ›Ô ÁÈ· ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË °È· Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Ù· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ÙË ¯ÚËÛÈÌfiÙËÙ· ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Â›Ó·È ·Ó·Áη›Ô Ó· ÙÔÓ ‰Ô˘Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÂ›Ù·È ÁÈ· ·ÓÙÈÌÂÙÒÈÛË Ú·ÁÌ·ÙÈÎÒÓ ·Ó·ÁÎÒÓ Î·È Â›Ï˘ÛË Ú·ÁÌ·ÙÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ Û ¤Ó· Ï·›ÛÈÔ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÓfiËÌ· ÁÈ· Ù· ›‰È·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ÚÔˆı‹ÛÂÈ ÙË Û‡Ó‰ÂÛ‹ ÙÔ˘ Ì ÌÈ· ÛÂÈÚ¿ ·fi ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË, fiˆ˜: ✒ ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË Â˘¯ÂÙ‹ÚÈˆÓ Î·ÚÙÒÓ, ÚÔÛÎÏ‹ÛÂˆÓ ÁÂÓÂıÏ›ˆÓ Î·È ÚÔÛÎÏ‹ÛÂˆÓ ÁÈ· ÁÈÔÚÙ¤˜ Î·È ÂΉËÏÒÛÂȘ Ô˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ, ✒ ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ‚È‚Ï›ˆÓ, ÂÊËÌÂÚ›‰ˆÓ, ËÌÂÚÔÏÔÁ›ˆÓ Î·È ·ÊÈÛÒÓ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË,

Î·È ÁÓÒÛÂˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÔÏϤ˜ Ì·ıËÛȷΤ˜ ÂÚÈÔ¯¤˜. ∞Ó Î¿ÔÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‚ÚÂı› ÛÙË ı¤ÛË Ó· ı¤ÏÂÈ Ó· ÂÈϤÍÂÈ ÏÔÁÈÛÌÈο ÁÈ· Ù· ·È‰È¿, ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÊÚÔÓÙ›ÛÂÈ: - Ó· ÌËÓ ·Ó‹ÎÔ˘Ó ÛÙÔ Û‡ÓÔÏfi ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ Î·ÙËÁÔÚ›· ÙˆÓ ÏÔÁÈÛÌÈÎÒÓ Ô˘ ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó ÂÈ̤ÚÔ˘˜ ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜, ·ÏÏ¿ Ó· Â›Ó·È ÛÙËÓ ÏÂÈÔÓfiÙËÙ¿ ÙÔ˘˜ ÏÔÁÈÛÌÈο Ô˘ ı¤ÙÔ˘Ó ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ô˘ Âȉ¤¯ÔÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ·fi Ì›· χÛÂȘ, ÒÛÙ ӷ ÚÔˆıÔ‡Ó ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÂÊ¢ÚÂÙÈ΋˜ ÈηÓfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, - Ó· ¤¯Ô˘Ó ÂӉȷʤÚÔÓ ÁÈ· Ù· ·È‰È¿, - Ó· Â›Ó·È ‰˘Ó·ÙfiÓ Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó ÚÔԉ¢ÙÈο ·fi Ù· ·È‰È¿ Î·È ¯ˆÚ›˜ ÙË Û˘Ì‚ÔÏ‹ Ù˘, - Ó· ÂÈÙÚ¤Ô˘Ó ÙËÓ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Î·È ·ÏÏËÏÂ›‰Ú·ÛË, - Ó· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙÔ˘˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÛÔ˘‰ÒÓ Î·È Ó· ÚÔÛʤÚÔÓÙ·È ÁÈ· ·ÍÈÔÔ›ËÛË ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË (Dodge & Colker, 1998).

353


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

✒ ÙËÓ Î·Ù·ÁÚ·Ê‹ ÙˆÓ ‰·ÓÂÈÛÌÒÓ Ô˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈÔ‡Ó ·fi ÙË ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË Ù˘ Ù¿Í˘, ✒ ÙËÓ ·Ú¯ÂÈÔı¤ÙËÛË ÙˆÓ ·Á·ËÌ¤ÓˆÓ ÙÔ˘˜ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ, ✒ ÙËÓ ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ʈÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÙÚ·‚‹ÍÂÈ Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË ‹ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÂÍfi‰ˆÓ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË Î·Ù¿ ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Û¯Â‰›ˆÓ ÂÚÁ·Û›·˜. ∏ ÂÓ·Û¯fiÏËÛË Ì ÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Â›Ó·È ÏÔÁÈÎfi Ó· ÍÂÎÈÓ¿ ¤Ó· Ì ÂÓ¿ÌÈÛ˘ Ì‹Ó· ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË Ù˘ Û¯ÔÏÈ΋˜ ¯ÚÔÓÈ¿˜ –ηٿ ÙËÓ ÎÚ›ÛË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡– ÁÈ· Ó· ¤¯ÂÈ ‰Ôı› ÙÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ÂÚÈıÒÚÈÔ Ó· ÂÍÔÈÎÂȈıÔ‡Ó Ù· ·È‰È¿ Ì ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù˘ Ù¿Í˘ Î·È ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ Ù˘ ÁˆÓÈÒÓ. Ÿˆ˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Ì fiÏ· Ù· ·ÓÙÈΛÌÂÓ· Î·È Ì ٷ ˘ÏÈο Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË, ¤ÙÛÈ Î·È Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, Ù· ·È‰È¿ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÙÔÓ ÁÓˆÚ›ÛÔ˘Ó. ∫·ıÒ˜ ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÙ·È Ë Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÙÔÓ ·ÁÁ›ÍÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó Ì ·˘ÙfiÓ, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¤¯ÂÈ ÙËÓ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ‰ÈÂÚ¢ӋÛÂÈ ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‹‰Ë ‚ÈÒÛÂÈ Î·È ÙȘ ÁÓÒÛÂȘ Ô˘ ›Ûˆ˜ ¤¯Ô˘Ó ηٷÎÙ‹ÛÂÈ. ÀÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙË ÁÓˆÚÈÌ›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, Ë ÔÔ›· ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÚÔԉ¢ÙÈο, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ Î·È ÚÔÙ›ÓÂÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜2 Ô˘ ÙË ‚ÔËıÔ‡Ó Ó· ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂÈ fiÛ· ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ó ‹‰Ë Ù· ·È‰È¿: ♦ K·ıÒ˜ ‰›ÓÂÙ·È ÛÙ· ·È‰È¿ Ë Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÙÔÓ ·ÁÁ›ÍÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ ÙË ÛÙÔ‡Ó Ì ·˘ÙfiÓ, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÙÔ˘˜ ÁÓˆÚÈÌ›· Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ù· ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ̤ÚË Î·È ♦ ∆È ·Îԇ̠fiÙ·Ó ·Ù‹ÛÔ˘Ì ÙÔ ÎÔ˘Ì› Ô˘ ÙȘ ÂÚÈÊÂÚÂȷΤ˜ Û˘Û΢¤˜ ÙÔ˘ ˘Ô·ÓÔ›ÁÂÈ ÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ ÌÔÓ¿‰·; ÏÔÁÈÛÙ‹ (ÎÂÓÙÚÈ΋ ÌÔÓ¿‰·, ÔıfiÓË, ♦ °È· ÔÈÔ ÏfiÁÔ Ï¤Ù ӷ ÔÓfiÌ·Û·Ó ·˘Ù‹ ÙË ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ, ÔÓÙ›ÎÈ, ÂÎÙ˘ˆÙ‹˜ Û˘Û΢‹ ÎÂÓÙÚÈ΋ ÌÔÓ¿‰·; ♦ ∏ ÔıfiÓË, ÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ Î·È Ë ÎÂÓÙÚÈ΋ Û·ÚˆÙ‹˜, ˯›·) Î·È Ù· ηÏ› Ó· οÌÔÓ¿‰· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜; ¶Ò˜ ÓÔ˘Ó ˘Ôı¤ÛÂȘ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ÙÈ ÌÔÌÔÚ› Ó· Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È; ∞fi Ô‡ ÍÂÎÈÓÔ‡Ó Ú› Ó· ÛËÌ·›ÓÔ˘Ó Ù· ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜. Î·È Ô‡ ηٷϋÁÔ˘Ó Ù· ηÏ҉ȷ; ♦ ∆È ˘¿Ú¯ÂÈ Â¿Óˆ ÛÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ; ∆È ♦ M ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ù· ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ·Ú·Â›Ó·È ÛËÌÂȈ̤ÓÔ Â¿Óˆ ÛÙÔ Î¿ı ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ Û˘Ó‰¤ÛÂȘ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ Ï‹ÎÙÚÔ; ÂÚÈÊÂÚÂȷΤ˜ Û˘Û΢¤˜ ÙÔ˘ ËÏÂ♦ ¶Ô‡ ‚Ú›ÛÎÔÓÙ·È Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Ô‡ ÔÈ ÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹. ·ÚÈıÌÔ›; °È·Ù› ϤÙ ӷ ÙÔ˘˜ ¤¯Ô˘Ó ‚¿ÏÂÈ ¯ÒÚÈ·; ♦ T· ·Ú·ÎÈÓ› Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÙÔ ♦ ∆È ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚Â› ·Ó ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ. ·Ù‹ÛÔ˘Ì ٷ Ï‹ÎÙÚ· Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ‚¤ÏË; ♦ K·ıÒ˜ ·ÓÔ›ÁÂÈ ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, Ù· ♦ ∆È ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ÌÔÚ› Ó· Û˘Ì‚Â› ·Ó ÚÔÙÚ¤ÂÈ Ó· ·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÂÚÈȤÛÔ˘Ì Ì ÙÔ ‰¿¯Ù˘Ïfi Ì·˜ ÛÙ·ıÂÚ¿ ¤Ó· Ï‹ÎÙÚÔ; ÁÚ¿„Ô˘Ó ÙÔ˘˜ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ‹¯Ô˘˜ ♦ ∞Ó ȤÛÔ˘Ì Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ fiÏ· Ù· Ï‹ÎÙÚ· ÙÈ Î¿ıÂ Û˘Û΢‹˜. ı· Û˘Ì‚Â›; ♦ T· ηÏ› Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ♦ °È·Ù› ϤÙ ӷ ÔÓfiÌ·Û·Ó ·˘Ù‹ ÙË Û˘Û΢‹ ÚԂϤ„Ô˘Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Ô˘ Û˘Ì‚·›«ÔÓÙ›ÎÈ»; ♦ £· ı¤Ï·Ù ӷ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÙ ÙÔ ‰ÈÎfi Û·˜ ÓÔ˘Ó ÛÙËÓ ÔıfiÓË Î·ıÒ˜ Ë ›‰È· ÎÈÓ› ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ fiˆ˜ ÙÔÓ Ê·ÓÙ¿˙ÂÛÙÂ; ÙÔ ÔÓÙ›ÎÈ ‹ Ȥ˙ÂÈ Ù· Ï‹ÎÙÚ·.

2. °È· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÁÓˆÚÈÌ›·˜ Ì ÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ‚Ï. ∫ÔÓ‰‡ÏË, 2000.

354


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

♦ T· ηÏ›, Û˘ÓÂÚÁ·˙fiÌÂÓ· Û ‰˘¿‰Â˜, Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, fiˆ˜ ı· ‹ıÂÏ·Ó Ó· ›ӷÈ. ∏ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ· ·˘Ù‹ Ù˘ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ‰È·ÈÛÙÒÛÂÈ ÙÈ Â›Ó·È ÁÈ· Ù· ·È‰È¿ Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ Î·È Û ÔÈÔ ‚·ıÌfi ¤¯Ô˘Ó Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈ‹ÛÂÈ ˙ËÙ‹Ì·Ù· Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘, fiˆ˜ .¯. fiÙÈ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ› Ì Ú‡̷, Ì ÙÔ ÔÔ›Ô Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì¤Ûˆ ηψ‰›ˆÓ, fiÙÈ Ì ٷ ηÏ҉ȷ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ Î·È ÔÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂÚÈÊÂÚÂȷΤ˜ ÙÔ˘ Û˘Û΢¤˜ Î.Ï (¶··Ó‰Ú¤Ô˘ & µÂÏÏÔÔ‡ÏÔ˘, 2000Ø µÂÏÏÔÔ‡ÏÔ˘ & ¶··Ó‰Ú¤Ô˘, 2000).

¶·Ú·ÙËÚÒÓÙ·˜ ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙËÓ ÔıfiÓË ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Ÿˆ˜ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı› ÛÙÔ ÎÂÊ. 7 (‚Ï.ÛÂÏ.140), ÛÙ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜. ∫·ÏÒÓÙ·˜ Ù· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÚԂϤ„Ô˘Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ Ô˘ Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó ÛÙËÓ ÔıfiÓË ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ fiÙ·Ó Á›ÓÔÓÙ·È Ì ÙÔ ÔÓÙ›ÎÈ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˜ ÂÈÏÔÁ¤˜, ÌÔÚ› Ó· ÁÚ¿„ÂÈ, ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ, Ì ÌÂÁ¿Ï· Î·È Â˘·Ó¿ÁÓˆÛÙ· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÙÔ fiÓÔÌ· ÂÓfi˜ ·È‰ÈÔ‡ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ÙÔ ÌÂÙ·ÙÚ¤„ÂÈ Û ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ· ‹ Û ÌÈÎÚfiÙÂÚ· ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Û ÎÂÊ·Ï·›·, Û ηÏÏÈÁÚ·ÊÈο, Û ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¿ÏÏÔ˘ ¯ÚÒÌ·ÙÔ˜ Î.Ï. ∆· ·È‰È¿ ηÏÔ‡ÓÙ·È Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ·ÈÙÈÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó ·Ó ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙÔ ›‰ÈÔ fiÓÔÌ· ‹ ÁÈ· ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎfi Î·È Ó· ·ÓÙÈÏËÊıÔ‡Ó ÙÂÏÈο fiÙÈ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÔÏÏÔ› Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ› ÙÚfiÔÈ ÁÚ·Ê‹˜:

ª·Ú›· ª·Ú›· ª∞ƒπ∞ ª·Ú›· ª·Ú›· ª·Ú›·

M

˜ „

∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ÁÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜

1. ™XE¢IO KAI Zø°PAºIKH ™TH °øNIA TOY H§EKTPONIKOY Y¶O§O°I™TH ŸÏ· Ù· ·È‰È¿ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È ˙ˆÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó Ì ̷Úη‰fiÚÔ˘˜, ÎËÚÔÌÔÁȤ˜, ÓÂÚÔÌÔÁȤ˜, ‰·ÎÙ˘ÏÔÌÔÁȤ˜, Ï·ÛÙÂÏ›ÓË Î·È ËÏfi (‚Ï. ÎÂÊ. 11.2). ∏ ۯ‰›·ÛË ÛÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ‰ÂÓ ¤Ú¯ÂÙ·È Ó· ˘ÔηٷÛÙ‹ÛÂÈ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ÂÌÂÈڛ˜ Ô˘ ıˆÚÔ‡ÓÙ·È ÂÍ·ÈÚÂÙÈο ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÁÈ· Ù· ·È‰È¿, ·ÏÏ¿ Ó· ÙȘ ‰È¢ڇÓÂÈ. ŒÓ· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, fiˆ˜ ÙÔ Paint, Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ Û οı ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ‰›ÓÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ¤¯Ô˘Ó Ӥ˜ ÂÌÂÈڛ˜ Ì ٷ Û¯‹Ì·Ù· Î·È Ì ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· (∫·Ú‡‰Ë¶˘ÚÔ˘Ó¿ÎË, 2002). ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· Î·È Ù· ·Ê‹ÓÂÈ Ó· ÙÔ ‰ÈÂÚ¢ӋÛÔ˘Ó. ¶ÚÔԉ¢ÙÈο, Û˘ÓÂÚÁ·˙fiÌÂÓ· Û ‰˘¿‰Â˜ ‹ ÙÚÈ¿‰Â˜, Á›ÓÔÓÙ·È Èηӿ Ó· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·È Ó· ¯ÚˆÌ·Ù›˙Ô˘Ó ÙȘ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙÔ˘˜, Ó· ÁÚ¿ÊÔ˘Ó Â¿Óˆ ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜3 ‹/Î·È ÙËÓ ËÌÂÚÔÌËÓ›·4 Î·È Ó· ·ÔıËÎÂ‡Ô˘Ó Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ Û ʷΤÏÔ˘˜ Ì ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜.

3. °Ú¿ÊÔ˘Ó ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘˜ fiˆ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ ÁÚ¿„Ô˘Ó ‹ Û˘Ì‚Ô˘Ï‡ÔÓÙ·È, ·Ó ÙÔ ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó, ÙÔÓ ›Ó·Î· ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù·, fiˆ˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î·È fiÙ·Ó ˘ÔÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙȘ ÂÚÁ·Û›Â˜ Ô˘ οÓÔ˘Ó Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ. 4. ™Ù· ·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó ÙËÓ ËÌÂÚÔÌËÓ›· ÙËÓ ¤¯Ô˘Ó ·ÓÙÈÁÚ¿„ÂÈ ·fi ÙÔÓ ›Ó·Î·, ÛÙÔÓ ÔÔ›ÔÓ ÙËÓ ¤¯ÂÈ ÁÚ¿ÊÂÈ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜. ∏ ÚÔÛ¿ıÂÈ· ÁÚ·Ê‹˜ Ù˘ ËÌÂÚÔÌËÓ›·˜ Ù· ‚ÔËı¿ÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó fiÙÈ Ù· ·ÚÈıÌËÙÈο ۇ̂ÔÏ· Â›Ó·È Û ¿ÏÏË ı¤ÛË ·fi Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÛÙÔ ÏËÎÙÚÔÏfiÁÈÔ Î·È Ì ·Ú·Î›ÓËÛË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó Û¯ÂÙÈο Ì’ ·˘Ùfi.

355


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

√ °ÈÒÚÁÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ ̛· ÂÙ·ÏÔ‡‰·

√ ¶·ÓÙÂÏ‹˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ ÙÔÓ ‹ÏÈÔ, ¤Ó· ‰¤ÓÙÚÔ Î·È ¤Ó· Û›ÙÈ

356


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

2. ¶AIZONTA™ ME TA OP°ANA TOY™ ∫ø™∆∞¡∆∏™

™√À∫ƒ∞¡

∂§§π∞

¢∞¡∞∏

ª∞¡√§∏™

ªÂ ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó Î·È ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ·È¯Ó›‰È· Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜, ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· Ì ·˘Ù¿ Ô˘ ‰È·ÌÔÚÊÒÓÔ˘Ó Ì ÌÔχ‚È Î·È ¯·ÚÙ›. ¶.¯.: ∂ÈÛ¿ÁÔÓÙ·˜ ¤Ó·Ó ›Ó·Î· ·fi ÙÔ Word, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔÔıÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙËÓ Ì›· οو ·fi ÙËÓ ¿ÏÏË ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘˜, Ô˘ ÓˆÚ›ÙÂÚ· ¤¯Ô˘Ó Û·ÚÒÛÂÈ Î·È ·ÔıË·ÛÂÈ. ™ÙË ‰Â‡ÙÂÚË Î¿ıÂÙË ÁÚ·ÌÌ‹ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÏËÎÙÚÔÏÔÁ› Ù· ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜, ·ÏÏ¿ fi¯È Ì ÙË ÛÂÈÚ¿ Ô˘ Â›Ó·È ÙÔÔıÂÙË̤Ó˜ ÔÈ ÊˆÙÔÁڷʛ˜ ÙÔ˘˜, fiˆ˜ Â›Ó·È Ú��Ê·Ó¤˜ ÛÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· Ô˘ Ê·›ÓÂÙ·È ‰›Ï·. ∆· ·È‰È¿ Ì “·ÔÎÔ‹” Î·È “ÂÈÎfiÏÏËÛË” ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó Ì›· Ì›· ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜, Ó· ÙȘ ·ÔıËÎÂ‡Ô˘Ó ÚÔÛˆÚÈÓ¿ ÛÙÔ ÂχıÂÚÔ ÙÂÙÚ·ÁˆÓ¿ÎÈ ÛÙÔ Î¿Ùˆ ̤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ›Ó·Î· Î·È Ó· ÙȘ Â·Ó·ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ¤ÙÛÈ ÒÛÙ ӷ ·ÓÙÈÛÙÔÈ¯Ô‡Ó Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù· Ô˘ Â›Ó·È ÁÚ·Ì̤ӷ ‰›Ï·. ªÔÚÔ‡Ó ·ÎfiÌË Ó· ÌÂÁÂı‡ÓÔ˘Ó ÙÔÓ ›Ó·Î·, ·Ê‹ÓÔÓÙ·˜ ·ÚÎÂÙ‹ ·fiÛÙ·ÛË ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ Î·È Ù· ÔÓfiÌ·Ù·, Ó· ÙÔÓ Ù˘ÒÛÔ˘Ó Î·È Ì ÙÔ ÌÔχ‚È ÙÔ˘˜ Ó· ÂÓÒÛÔ˘Ó ÙËÓ Î¿ı ʈÙÔÁÚ·Ê›· Ì ÙÔ fiÓÔÌ· Ô˘ Ù˘ ·ÓÙÈÛÙÔȯ›. Ÿˆ˜ Â›Ó·È ÚÔÊ·Ó¤˜, ÙÔ ·È¯Ó›‰È ·˘Ùfi ‰ÂÓ Â›Ó·È ÛÙ·ÙÈÎfi. ∫·ıÒ˜ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÌÔÚ› Ó· ÌÂÙ·ÎÈÓ› ÙË ı¤ÛË ÙˆÓ ÔÓÔÌ¿ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ ÊˆÙÔÁÚ·ÊÈÒÓ, ÌÔÚ› Ó· ·Ó·ÓÂÒÓÂÙ·È Û˘¯Ó¿.

357


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

3. ÀÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË ●

ªÂ Ì›· „ËÊȷ΋ ʈÙÔÁÚ·ÊÈ΋ Ì˯·Ó‹ Î·È Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, fiÔ˘ ·˘Ù‹ ÎÚ›ÓÂÙ·È ··Ú·›ÙËÙË, ʈÙÔÁÚ·Ê›˙Ô˘Ó ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘· ·fi ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË ‹ ÛÙÈÁÌÈfiÙ˘· ÂÍfi‰ˆÓ ·fi ÙËÓ Ù¿ÍË. ¶ÂÚÓÔ‡Ó ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÛÙÔÓ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ÙȘ ‚¿˙Ô˘Ó ÛÙË ÛÂÈÚ¿ Î·È ÙȘ Ù˘ÒÓÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÌÔÚ¤ÛÔ˘Ó Ó· ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÛÙËÓ ·ÚÔ˘Û›·ÛË Ô˘ ı· οÓÔ˘Ó ÛÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜. ∫·ıÒ˜ ÂÂÍÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ ˘ÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·È Ó· ·Ó·Î·Ï‡„Ô˘Ó Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙȘ ÌÈÎÚ‡ÓÔ˘Ó ‹ Ó· ÙȘ ÌÂÁ·ÏÒÛÔ˘Ó, Ó· ‰ÈÂÚ¢ӋÛÔ˘Ó ÙÈ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ fiÙ·Ó ÙȘ ÌÂÁÂı‡ÓÔ˘Ó ˆ˜ ÚÔ˜ ÙË Ì›· ÙÔ˘˜ ÌfiÓÔ ‰È¿ÛÙ·ÛË Î·È Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Â¤Ì‚Ô˘Ó Û¯Â‰È·ÛÙÈο. ∞ÔıËÎÂ‡Ô˘Ó ÙȘ ʈÙÔÁڷʛ˜ ÁÈ· Ó· ÌÔÚ¤ÛÔ˘Ó Ó· ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó Î·È ·ÚÁfiÙÂÚ·, .¯. Û ̛· ¤ÎıÂÛË Ô˘ ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· ‰ÈÔÚÁ·ÓÒÛÔ˘Ó, ÛÙËÓ ÂÊËÌÂÚ›‰· ‹ ÛÙÔ ‚È‚Ï›Ô Ô˘ ı· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó. ¶ÚÔÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ó· ‰È·ÌÔÚÊÒÛÔ˘Ó Ù· ‚È‚Ï›· ÙÔ˘˜ (‚Ï. ÎÂÊ. 8), ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘·ÁÔÚ‡ÛÔ˘Ó ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ÛÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ‹ Û ¤Ó· ÁÔÓ¤· Î·È ÂΛÓÔÈ Ó· ÙÔ ÏËÎÙÚÔÏÔÁ‹ÛÔ˘Ó, Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿ Ó· Û·ÚÒÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÙÔÔıÂÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙÔ˘˜ ̤۷ ÛÙÔ Î›ÌÂÓÔ, Ó· ÂÈÚ·Ì·ÙÈÛÙÔ‡Ó Î·È Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó ÔÈÔ Â›Ó·È ÙÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÁÈ· ÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ÁÈ· Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Ó· ·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ ÛÂÏ›‰ˆÓ Î·È Ó· Ù˘ÒÛÔ˘Ó ÙÔ ÙÂÏÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. ¡· Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó ÙȘ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÙȘ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÙÔ ‚È‚Ï›Ô Ô˘ ¤ÊÙÈ·Í·Ó ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ Ì ÂΛӷ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÊÙÈ¿ÍÂÈ Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ, ·ÏÏ¿ Î·È Ì ٷ ‚È‚Ï›· Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÛÙË ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË ÙÔ˘˜. ªÂ ·ÓÙ›ÛÙÔÈ¯Ô˘˜ ÙÚfiÔ˘˜ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ηÚÙÒÓ, ·ÊÈÛÒÓ, ÚÔÛÎÏ‹ÛÂˆÓ Î·È ËÌÂÚÔÏÔÁ›ˆÓ. ∞ÓÙÈÏ·Ì‚¿ÓÔÓÙ·È fiÙÈ ÔÙȉ‹ÔÙ ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ ·ÔıË·ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÙÔ Ù˘ÒÛÔ˘Ó fiÔÙ ı¤ÏÔ˘Ó, fiÛ˜ ÊÔÚ¤˜ ı¤ÏÔ˘Ó. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ÌÔÚ› Ó· ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂÈ ÏËÚÔÊÔڛ˜ ÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ ı¤Ì·Ù· ÙÔ˘ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË. ªÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ηÙ‚¿ÛÔ˘Ó ÂÈÎfiÓ˜ ÙȘ Ôԛ˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË, Ó· ÙȘ ÌÂÁÂı‡ÓÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÙȘ ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ‹ Ó· ÙȘ ÌÈÎÚ‡ÓÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÙȘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· ÙȘ ·Ó¿ÁΘ οÔÈ·˜ ¿ÏÏ˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜.

™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Î·Ù·ÁÚ·ÊÒÓ ÛÙÔÓ Î‹Ô ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ· ÚÔÛ¤ÏÎ˘Û·Ó ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ÕÚ¯ÈÛ·Ó Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó Î·È Ó· ÚˆÙÔ‡Ó ÁÈ ·˘Ù¿.. ∆Ô ÂӉȷʤÚÔÓ ÙÔ˘˜ Ô‰‹ÁËÛ ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Û¯Â‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ·Ó·˙‹ÙËÛ·Ó ÏËÚÔÊÔڛ˜ Î·È ÂÈÎfiÓ˜ ÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô5 Ô˘ ÙȘ ÌÂÁ¤ı˘Ó·Ó Î·È ÙȘ ·Ú·Ù‹ÚËÛ·Ó Ì ÚÔÛÔ¯‹. ∆Ș Û˘Ó¤ÎÚÈÓ·Ó Ì fiÛ· ›‰·Ó Î·È ·Ú·Ù‹ÚËÛ·Ó ÛÙÔÓ Î‹Ô. ∆È ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó Ù· Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·; ¶Ô‡ Ù· ¿Ó ·˘Ù¿ Ô˘ ÎÔ˘‚·ÏÔ‡Ó; ™Â ¤Ó·Ó ÂȉÈο ۯ‰ȷṲ̂ÓÔ ÁÈ· ÌÈÎÚ¿ ·È‰È¿ ‰ÈÎÙ˘·Îfi ÙfiÔ Ô˘ ÂÓÙfiÈÛÂ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜6 ›¯·Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ·Ú·ÙËÚ‹ÛÔ˘Ó ÙË ˙ˆ‹ Î·È ÙË ‰Ú¿ÛË ÙˆÓ Ì˘ÚÌËÁÎÈÒÓ Î¿Ùˆ ·fi ÙË ÁË.

¶Ò˜ ÁÂÓÓÔ‡Ó Ù· ·˘Á¿ ÙÔ˘˜, Ò˜ Ûο‚Ô˘Ó, Ò˜ ηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó ÙË ÁË ÙÔ˘˜;

5. http://ant.edb.miyakyo-u.ac.jp/INTRODUCTION/Gakken79E/Page04.html 6. http://home.att.net/~B-P.TRUSCIO/STRANGER.htm ™Â ¤Ó·Ó ¿ÏÏÔ ‰ÈÎÙ˘·Îfi ÙfiÔ, ·›˙ÔÓÙ·˜ ÌÂÙÚÔ‡Ó Ì˘ÚÌ‹ÁÎÈ·, ÂÓÒ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ· Ì·ı·›ÓÔ˘Ó Ó· ÌÂÙÚÔ‡Ó Î·È ÛÙ· ·ÁÁÏÈο (www.juliasrainbowcorner.com/ants. html).

358


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

12

∞ÍÈÔÏÔÁÒÓÙ·˜ ÙË ÁˆÓÈ¿ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ¶ÚÔÊ·ÓÒ˜ Ë ¯Ú‹ÛË Î·È ÌfiÓÔ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÛÙËÓ Ù¿ÍË ‰ÂÓ ÂÁÁ˘¿Ù·È ÙËÓ ÂÈÙ˘¯›·. ∫·ıÒ˜, fiˆ˜ ‹‰Ë ·Ó·Ê¤ÚıËÎÂ, ¿ÏÏ· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Î·È ¿ÏÏ· ÏÈÁfiÙÂÚ˜ ¤ˆ˜ ηıfiÏÔ˘ ÂÌÂÈڛ˜ ·fi ÙÔ ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ·Îfi ÙÔ˘˜ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Î·È Â›Û˘ ¤¯ÂÈ ·Ú·ÙËÚËı› fiÙÈ Ù· ÎÔÚ›ÙÛÈ· ÂȉÂÈÎÓ‡Ô˘Ó Ôχ ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ·fi Ù· ·ÁfiÚÈ·, ··ÈÙÂ›Ù·È Ë ÚÔÛÔ¯‹ Î·È ÔÈ Â‡ÛÙԯ˜ ·ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÒÛÙÂ Ô ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹˜ Ó· ·Ԃ› ¤Ó· ÂÚÁ·ÏÂ›Ô Ô˘ ı· ‰È¢ڇÓÂÈ ÙȘ ¢ηÈڛ˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÁÈ· Ì¿ıËÛË, ‰Â ı· ÂÓÈÛ¯‡ÂÈ ÙȘ ·ÓÈÛfiÙËÙ˜ Î·È ‰Â ı· Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ·ÔÌfiÓˆÛË Î¿ÔÈˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ™Â Ì›· Ù¤ÙÔÈ· ÚÔÔÙÈ΋ ÛËÌ·ÓÙÈ΋ Â›Ó·È Ë ÚÔÛÂÎÙÈ΋ ·ÍÈÔÏfiÁËÛË Ù˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎÔ‡ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹: «∆ËÓ ÂÈϤÁÔ˘Ó fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Ù˘ Ù¿Í˘;», «∂ÈϤÁÂÙ·È ÂÍ›ÛÔ˘ ·fi ·ÁfiÚÈ· Î·È ÎÔÚ›ÙÛÈ·;», «∆È ·Ú¤ÛÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· οÓÔ˘Ó;», «∞ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔ˘Ó È‰¤Â˜ Î·È Û˘Ó·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó ÁÈ· ÙȘ ÂÓ¤ÚÁÂȤ˜ ÙÔ˘˜ ηıÒ˜ οıÔÓÙ·È ·Ó¿ ‰‡Ô ‹ ·Ó¿ ÙÚÂȘ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ‹ οÔÈ· ·È‰È¿ ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ÛÙ·ıÂÚ¿ ÚˆÙ·ÁˆÓÈÛÙÈÎÔ‡˜ ÚfiÏÔ˘˜ ÂÓÒ Î¿ÔÈ· ¿ÏÏ· ·Ï¿ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Ó;», «∫·Ù·ÎÙÔ‡Ó Ù· ·È‰È¿ fiÏÔ Î·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ·˘ÙÔÓÔÌ›·;». ™˘ÓÂÚÁ·Û›· Ì ÙÔ Û›ÙÈ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓËÌÂÚÒÓÂÈ ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È ÙÔ˘˜ ηÏ› Ó· ¤ÚıÔ˘Ó Ó· ‰Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜ Ó· ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ÛÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ÁˆÓÈ¿. ∞Ó ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÁÔÓ›˜ Ì ȉȷ›ÙÂÚ˜ ÁÓÒÛÂȘ, ÌÔÚ› Ó· ˙ËÙ‹ÛÂÈ ÙË Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜. ªÂ ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›· ÙÔ˘˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Û ÚÔÛ‰ÈÔÚÈṲ̂ÓÔ Î·È Û˘ÌʈÓË̤ÓÔ ¯ÚfiÓÔ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‚ÔËıÔ‡Ó Ù· ·È‰È¿ Ó· Û·ÚÒÓÔ˘Ó, Ó· ·ÔıË·ԢÓ, Ó· ·Ú¯ÂÈÔıÂÙÔ‡Ó ‹ Ó· ‚¿˙Ô˘Ó ÛÙË ÛÂÈÚ¿ ÙȘ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ÙÔ˘˜, Ó· ÏËÎÙÚÔÏÔÁÔ‡Ó ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ô˘ ÂΛӷ ÙÔ˘˜ ·ÊËÁÔ‡ÓÙ·È, Ó· Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙȘ ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂȘ ÛÙÔ ‰È·‰›ÎÙ˘Ô Î.Ï. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓËÌÂÚÒÓÂÈ Â›Û˘ ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÁÈ· Ù· fiÚÈ· Ô˘ Ú¤ÂÈ Ó· Ù›ıÂÓÙ·È ÛÙË Û˘¯ÓfiÙËÙ· Î·È ÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ô˘ Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Ì›ÓÔ˘Ó Î·ıËψ̤ӷ ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹.

359


12

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

O °ÈÒÚÁÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÈÛ ÙÔ ·Ï¿ÙÈ Ù˘ ÂÓÙ¿ÌÔÚÊ˘. AÍ›˙ÂÈ Ó· ·Ú·ÙËÚËı› Ë ÚÔÔÙÈ΋ Ô˘ ‰›ÓÂÈ ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ Î·È ÛÙ· ÎÙ‹ÚÈ·. MÂÙ¿ ‹ıÂÏ ӷ ÙÔ ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÈ Î·È Ì ÙÔÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹.

360


3 M¤ÚÔ˜ Ô

ÎÂÊ¿Ï·È· 13-14

ÂÂÎÙ›ÓÔÓÙ·˜ ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ·


Ô ÙÚ›ÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÙÔ˘ ‚È‚Ï›Ô˘ ·ÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡Ô ÎÂÊ¿Ï·È·.

∆Ô ÚÒÙÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi, ÙËÓ ÔÚÁ¿ÓˆÛË Î·È ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÔÔ›ËÛË ÂΉËÏÒÛÂˆÓ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ô˘ ·¢ı‡ÓÔÓÙ·È ÛÙÔ Â˘Ú‡ÙÂÚÔ ÎÔÈÓˆÓÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ. °›ÓÂÙ·È È‰È·›ÙÂÚË ·Ó·ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·, Ì ÛÙfi¯Ô Ó· ·Ó·‰ÂȯÙ› fiÙÈ Ë ‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛË ÂΉËÏÒÛÂˆÓ Â›Ó·È Ì¤ÚÔ˜ Ù˘ Û˘ÓÔÏÈ΋˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ ‰È·‰Èηۛ·˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÂÙ·È ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Î·È ‰ÂÓ ÚÔ·ÙÂÈ ·fi ÙË Ì›· ÛÙÈÁÌ‹ ÛÙËÓ ¿ÏÏË. ∏ ÂÓÂÚÁfi˜ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û’ ·˘Ù‹Ó Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË Î·È ÛÙËÓ ·ÍÈÔÔ›ËÛË Ù˘ Ê·ÓÙ·Û›·˜ ÙÔ˘˜, ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ¿˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÛÙË Ì·ıËÛȷ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÙÔ˘˜ ÂͤÏÈÍË. ¶·ÚfiÙÈ Ë ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙˆÓ ÂΉËÏÒÛÂˆÓ ÂÓÙ¿ÛÛÂÙ·È ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ· ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ Î·È ·ÔÙÂÏ› Û˘Ó¤¯ÂÈ¿ Ù˘, Â›Ó·È Ê˘ÛÈÎfi Ó· ··ÈÙÂ›Ù·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ÂÁÚ‹ÁÔÚÛË ·fi ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÁÈ· ÙÔ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi ÔÏÏÒÓ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÂÓÂÚÁÂÈÒÓ Ù·˘Ùfi¯ÚÔÓ·. øÛÙfiÛÔ ÙÔ ÂÁ¯Â›ÚËÌ· ·Í›˙ÂÈ ÙÔÓ ÎfiÔ, ÁÈ·Ù› ̤۷ ·fi Ù¤ÙÔȘ ‰È·‰Èηۛ˜ Ù· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÚfiÛıÂÙ˜ ÂÌÂÈڛ˜ Î·È Ó· ‚ÈÒÛÔ˘Ó ÙË ¯·Ú¿ Ô˘ ÚÔÛʤÚÂÈ Ë ıÂÙÈ΋ ·ÓÙ·fiÎÚÈÛË ÙÔ˘ ÎÔÈÓÔ‡ ÛÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ô˘ η٤‚·Ï·Ó. ∏ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ÙˆÓ ÁÔÓÈÒÓ Û ¤Ó· Ù¤ÙÔÈÔ Ï·›ÛÈÔ ÌÔÚ› Ó· ·Ô‰ÂȯÙ› ÔχÙÈÌË. ™ÙÔ ‰Â‡ÙÂÚÔ ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ ıˆڋ۷Ì ÛÎfiÈÌÔ Ó· οÓÔ˘Ì ȉȷ›ÙÂÚË ·Ó·ÊÔÚ¿ ÁÈ· ÙÔ fiÛÔ ÔχÙÈÌÔ˜ ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Ô ÚfiÛıÂÙÔ˜ ¯ÚfiÓÔ˜ ÙÔ˘ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘ ÁÈ· ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋˜, Ù˘ ÁÓˆÛÙÈ΋˜ Î·È Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘Í˘ (¶·ÙÈÓÈÒÙ˘, 1999). ∫·ıÒ˜ ÙÔ ÂÎÙÂÓ¤ÛÙÂÚÔ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÚÔÛʤÚÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ Â˘Î·ÈÚÈÒÓ ÁÈ· Ì¿ıËÛË, ÂÚÈÛÛfiÙÂÚˆÓ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ Î·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘ Û‚·ÛÌÔ‡ ÛÙÔÓ ÚÔÛˆÈÎfi Ú˘ıÌfi ·Ó¿Ù˘Í˘ ÙÔ˘ οı ·È‰ÈÔ‡, ÙÔ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô, fiˆ˜ Î·È Û¯ÂÙÈΤ˜ ¤Ú¢Ó˜ ¤¯Ô˘Ó ·Ôηχ„ÂÈ, Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ Ô˘ÛÈ·ÛÙÈο ÛÙËÓ Î·Ï‡ÙÂÚË ÌÂÏÏÔÓÙÈ΋ Û¯ÔÏÈ΋ Â›‰ÔÛË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ô˘ ÊÔÈÙÔ‡Ó Û’ ·˘Ùfi (¶·ÙÈÓÈÒÙ˘ Î.¿Ï., 2002). ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘, Ë ÎÔ˘˙›Ó· ·Ó·‰ÂÈÎÓ‡ÂÙ·È ˆ˜ ÚÔÓÔÌÈ·Îfi˜ ¯ÒÚÔ˜ Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ·ÍÈÔÔÈËı› ÁÈ· ÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÁÓÒÛÂˆÓ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙË ÁÏÒÛÛ·, Ù· Ì·ıËÌ·ÙÈο, ÙȘ Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘, ·ÏÏ¿ Î·È Ó· ‰ÒÛÂÈ ÔÏÏ¿ ÂÚÂı›ÛÌ·Ù· ÁÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË (ÂÈηÛÙÈο, ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ Î.Ï.).


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 13 √È ÁÈÔÚÙ¤˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô √È ÁÈÔÚÙ¤˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Â›Ó·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ‹ ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·ÓÔȯ٤˜ ÂΉËÏÒÛÂȘ, Ô˘ ÔÚÁ·ÓÒÓÔÓÙ·È Â›Ù Ì ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÂÓfi˜ ¢¯¿ÚÈÛÙÔ˘ ÁÂÁÔÓfiÙÔ˜, .¯. Ì ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÙˆÓ ÁÂÓÂıÏ›ˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ›Ù Ì ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÌÈ·˜ ÁÈÔÚÙ‹˜ ‹ ÂÓfi˜ ÛËÌ·ÓÙÈÎÔ‡ ÁÈ· ÙË Û¯ÔÏÈ΋ ˙ˆ‹ ÁÂÁÔÓfiÙÔ�� (.¯. Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ ÃÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, Ë ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË ÂÓfi˜ ۯ‰›Ô˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ‹ Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÁÈ· ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜). Ÿˆ˜ ¤¯ÂÈ ‹‰Ë ·Ó·ÊÂÚı›, Ë ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙˆÓ ÁÈÔÚÙÒÓ ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÔÎÔÌ̤ÓË ·fi ÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô, ·ÓÙ›ıÂÙ· ·ÔÙÂÏ› ̤ÚÔ˜ Î·È Û˘Ó¤¯ÂÈ¿ Ù˘. ∫·Ù¿ ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙˆÓ ÂÔÚÙÒÓ Ë ¤ÌÊ·ÛË ‰›ÓÂÙ·È Î·È ¿ÏÈ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· Î·È fi¯È ÛÙÔ ÙÂÏÈÎfi ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·, ÙÔ ÔÔ›Ô, Û οı ÂÚ›ÙˆÛË, Â›Ó·È ·˘Ùfi Ô˘ ·ÓÙ·ÔÎÚ›ÓÂÙ·È ÛÙȘ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Î·È Ù· ÂӉȷʤÚÔÓÙ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∆Ô ÈÔ ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÁÈ· Ì›· Û¯ÔÏÈ΋ ÂΉ‹ÏˆÛË ‰ÂÓ Â›Ó·È Ì›· ηϋ ÙÂÏÈ΋ ·ÚÔ˘Û›·ÛË, ·ÏÏ¿ Ë ÂÓÂÚÁÔÔ›ËÛË Î·È Ë ‰È·Ù‹ÚËÛË ÙÔ˘ ÂӉȷʤÚÔÓÙÔ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ηıÒ˜ Î·È ÔÈ Â˘Î·Èڛ˜ Ô˘ ı· ÙÔ˘˜ ‰ÔıÔ‡Ó ÁÈ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË Î·È ÂÓ›Û¯˘ÛË Ù˘ ·˘ÙÔÂÈÎfiÓ·˜ ÙÔ˘˜. √È ÁÈÔÚÙ¤˜ ÌÔÚ› Ó· ÔÚÁ·ÓˆıÔ‡Ó: ✒ Ì ÙË ÌÔÚÊ‹ ÂÓfi˜ ı¤Ì·ÙÔ˜ Ô˘ ··ÈÙ› ‰ÈÂÚ‡ÓËÛË (.¯. Ù· ÃÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ‹ ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ÛËÌ·ÓÙÈΤ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜ ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ1). ™Â ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË Ë ÁÈÔÚÙ‹ ۯ‰ȿ˙ÂÙ·È Î·È ÔÚÁ·ÓÒÓÂÙ·È fiˆ˜ οı ¿ÏÏÔ Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È Ù· ·È‰È¿, Ì ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ÂÈϤÁÔ˘Ó ÙÈ Î·È Ò˜ ı· ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ›. ✒ Ì ÙËÓ ÌÔÚÊ‹ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤Ó˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ Ô˘ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›·ÛË ÁÓÒÛÂˆÓ Î·È ÂÌÂÈÚÈÒÓ Ô˘ ·¤ÎÙËÛ·Ó Ù· ·È‰È¿ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô (.¯. Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÁÈ· ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜). √È ÁÈÔÚÙ¤˜ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ó: ✒ ŒÎıÂÛË ·ÙÔÌÈÎÒÓ Î·È ÔÌ·‰ÈÎÒÓ ÂÚÁ·ÛÈÒÓ. ¢È·ÌÔÚÊÒÓÂÙ·È ¯ÒÚÔ˜ ¤ÎıÂÛ˘, fiÔ˘ ÂÎÙ›ıÂÓÙ·È ÔÈ Î·Ù·Û΢¤˜ Î·È Ù· ¿ÏÏ· ¤ÚÁ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÚÔÛÈÙfi ÁÈ· Ù· ›‰È· ÔÙÈÎfi Â›‰Ô. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Ó· ÍÂÓ·ÁÔ‡Ó ÙÔ˘˜ ÂÈÛΤÙ˜ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ¤ÎıÂÛ˘. ✒ ¢Ú·Ì·ÙÔÔÈ‹ÛÂȘ: ∆· ·È‰È¿, Ì ÙËÓ ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍË Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡, ‰Ú·Ì·ÙÔÔÈÔ‡Ó ·˘ÙÔÛ¯¤‰È˜ ÈÛÙÔڛ˜ ‹ ÁÓˆÛÙ¤˜ ÈÛÙÔڛ˜ ·˘ÙÔۯ‰ȿ˙ÔÓÙ·˜ (‚Ï. Î·È ÎÂÊ. 11.2). 1. ŸÙ·Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË ˘¿Ú¯Ô˘Ó ·È‰È¿ ·fi ¿ÏÏ· ÔÏÈÙÈÛÌÈο ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙ·, Ë ÁÈÔÚÙ‹ Â›Ó·È ÂȂ‚ÏË̤ÓÔ Ó· ·›ÚÓÂÈ ‰È·ÔÏÈÙÈÛÌÈÎfi ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·. ªÔÚÔ‡Ó .¯. Ó· ηٷÁÚ·ÊÔ‡Ó Î·È Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙÔ‡Ó ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ¤ıÈÌ· ·fi ¿ÏϘ ¯ÒÚ˜ ‹ ¤ıÈÌ· ·fi ·ÓÙ›ÛÙÔȯ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜ ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ Î·È Ó· Û˘˙ËÙËıÔ‡Ó ÔÈ ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ÔÈ ‰È·ÊÔÚ¤˜ ÙÔ˘˜.

363


13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∂¡¢∂π∫∆π∫∏ ¶∞ƒ√À™π∞™∏ ªπ∞™ °π√ƒ∆∏™ °π∞ ∆√ ∆∂§√™ ∆∏™ Ã√¡π∞™

ŒÓ·˘ÛÌ· ªÈ· ·Ê›Û· Î·È Ì›· ÚfiÛÎÏËÛË Ô˘ ›¯·Ó ÛÙ·Ï› ·fi ÙÔ ∂ȉÈÎfi ™¯ÔÏÂ›Ô Ù˘ fiÏ˘ ÁÈ· ÙËÓ Ë̤ڷ ÙˆÓ ·ÙfiÌˆÓ Ì ÂȉÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ ¤‰ˆÛ·Ó ÙËÓ ·ÊÔÚÌ‹ Ó· Û˘˙ËÙËıÔ‡Ó ÔÈ ‰˘ÛÎÔϛ˜ Î·È Ù· ‰ÈηÈÒÌ·Ù· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ì ÂȉÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ. ∞ÚÎÂÙfi ηÈÚfi ·ÚÁfiÙÂÚ·, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Î·È Ù· ·È‰È¿ Û˘˙ËÙÔ‡Û·Ó ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì ÔÈÔÓ ÙÚfiÔ Ó· ÁÈÔÚÙ¿ÛÔ˘Ó ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ Û¯ÔÏÈ΋˜ ¯ÚÔÓÈ¿˜. H Û˘˙‹ÙËÛË ÂÈÎÂÓÙÚÒıËΠÛÙÔ ÙÈ ı· ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó ·fi fiÛ· ›¯·Ó Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈËı› ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·È Û ÔÈÔ˘˜. TfiÙ ÌÂٷ͇ ÔÏÏÒÓ ¿ÏÏˆÓ Î·Ù·Ù¤ıËÎÂ Î·È Ë ÚfiÙ·ÛË Ù˘ ¶·Ó·ÁÈÒÙ·˜ «Ó· οÓÔ˘Ì ÌÈ· ÁÈÔÚÙ‹ Ô˘ Ó· ηϤÛÔ˘ÌÂ Î·È Ù· ·È‰È¿ ·fi ÙÔ ÂȉÈÎfi Û¯ÔÏÂ›Ô Ô˘ ͤÚÔ˘Ì ÁÈ’ ·˘Ù¿ Î·È Ó· Ô‡ÌÂ Î·È Û ¿ÏÏ· ·È‰È¿ Ó· ¤ÏıÔ˘Ó ÁÈ· Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ê›ÏÔÈ ÙÔ˘˜». ∏ ȉ¤· ˘ÂÚ„ËÊ›ÛÙËÎÂ.

™¯Â‰È·ÛÌfi˜ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÓı¿ÚÚ˘Ó ٷ ·È‰È¿ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Á‡Úˆ ·fi ÙÔ ı¤Ì·. ƒÒÙËÛÂ: «TÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ οÓÂÙÂ, Ò˜ ÙË Ê·ÓÙ·˙fiÛ·ÛÙ ·˘Ù‹ ÙË ÁÈÔÚÙ‹;» ∫·Ù·Ù¤ıËÎ·Ó ÔÏϤ˜ ȉ¤Â˜ fiˆ˜: «¡· ·›ÍÔ˘Ì ̷˙› ·È¯Ó›‰È·», «¡· οÓÔ˘Ì ¿ÚÙÈ ·ÏËıÈÓfi, Ì ʷÁËÙ¿ Î·È Ó· ¯ÔÚ¤„Ô˘ÌÂ. Ÿˆ˜ ÛÙ· ÁÂÓ¤ıÏÈ·», «¡· ÙÔ˘˜ ·›ÍÔ˘Ì ¤Ó· ·Ú·Ì‡ıÈ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· οÓÔ˘ÌÂ Î·È ¿ÚÙÈ», «¡· ÙÔ˘˜ ‰Â›ÍÔ˘Ì ·˘Ù¿ Ô˘ ÊÙÈ¿Í·Ì ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˜», «Ÿ¯È. ¡· ÙÔ˘˜ Ù· ¯·Ú›ÛÔ˘Ì». ¶·Ó·ÁÈÒÙ·: «¡· ηϤÛÔ˘Ì ÔÏÏÔ‡˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜.» ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚfiÙÚ˘Ó ٷ ·È‰È¿ Ó· Û˘˙ËÙ‹ÛÔ˘Ó fiÏÔÈ Ì·˙› ηıÂÌÈ¿ ·fi ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Î·È Ó· ·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó. ∫·Ù¤ÁÚ·„ ÙȘ ÚÔÙ¿ÛÂȘ Ô˘ Ù˘ ˘·ÁfiÚÂ˘Û·Ó, ·ÏÏ¿ ÂΛӷ ‰˘ÛÎÔχÔÓÙ·Ó Ó· ·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó, ·ÊÔ‡ fiϘ ÙȘ ¤‚ÚÈÛÎ·Ó ÂӉȷʤÚÔ˘Û˜. øÛÙfiÛÔ Û˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÚÒÙ· ÔÈÔ ·Ú·Ì‡ıÈ ı· ·›ÍÔ˘Ó. ∂›¯·Ó ÔÏϤ˜ ȉ¤Â˜, ·ÏÏ¿ ηıÒ˜ Ù˘ ˘·ÁfiÚ¢·Ó Î·È ¤ÁÚ·Ê fiÛ· ÚfiÛˆ· ı˘ÌfiÙ·Ó ˆ˜ ‹ÚˆÂ˜ ÙÔ˘ οı ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡, ‰È·›ÛÙˆÓ·Ó fiÙÈ: «E›Ó·È Ï›ÁÔÈ ÔÈ ‹ÚˆÂ˜ Î·È ÂÌ›˜ ›̷ÛÙ ÔÏÏÔ›. ¢Â ÊÙ¿ÓÔ˘Ó Ó· ·›ÍÔ˘Ì fiÏÔÈ.» √ ¡ÙÈÏ¤Ó ÚfiÙÂÈÓÂ: «N· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ì ¤Ó· ¤ÚÁÔ Ô˘ Ó· ÙÔ ԇ̠ÙÔ ¿ÚÙÈ ÙÔ˘ ‹ÏÈÔ˘, fiˆ˜ ›¯Â Ù›ÙÏÔ ¤Ó· ¤ÚÁÔ ÁÈ· ı¤·ÙÚÔ Ô˘ ›¯·Ì ‰È·‚¿ÛÂÈ Ì›· ÊÔÚ¿ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˜, Î·È ÌÂÙ¿ ÛÙÔ ¿ÚÙÈ ·˘Ùfi, Ô ‹ÏÈÔ˜ Ó· ηϤÛÂÈ fiÔÈÔ˘˜ ı¤ÏÔ˘Ì ÂÌ›˜. ∫·È Ó· ‚¿ÏÔ˘Ì ÔÏÏÔ‡˜ ‹ÚˆÂ˜, Ô˘ Ó· Â›Ó·È fiÏÔÈ Ê›ÏÔÈ Ì ÙÔÓ ‹ÏÈÔ». ∏ ȉ¤· ÙÔ˘ ¡ÙÈÏ¤Ó Ê¿ÓËΠӷ ‚Á¿˙ÂÈ ·fi ÙÔ ·‰È¤ÍÔ‰Ô ÙËÓ ÔÌ¿‰·. ŸÏ· Ù· ·È‰È¿ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ηٷı¤ÙÔ˘Ó ÙȘ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘˜ ȉ¤Â˜ ÁÈ· ÙÔ ÔÈÔÈ ı· ‹Ù·Ó ÔÈ ÚÔÛÎÂÎÏË̤ÓÔÈ. ∞Ú¯Èο ÚfiÙÂÈÓ·Ó ‹ÚˆÂ˜ ·fi ·È‰ÈΤ˜ ÂÎÔÌ¤˜ ·ÏÏ¿ Î·È ‹ÚˆÂ˜ ÙˆÓ ·Ú·Ì˘ıÈÒÓ. ŸÌˆ˜, fiÙ·Ó ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ÛΤÊÙÔÓÙ·È ÙÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ϤÓ ‰È·›ÛÙˆÛ·Ó fiÙÈ: «¢Â ÌÔÈ¿˙Ô˘Ó. ¢Â ÌÔÚÔ‡Ó Ó· Á›ÓÔ˘Ó Ê›ÏÔÈ. ÕÌ· ‰ÂÓ Â›Ó·È Ê›ÏÔÈ, ‰Â ı· ÂÚ¿ÛÔ˘Ó Î·Ï¿ ÛÙÔ ¿ÚÙÈ. ¡· ‚Úԇ̠¿ÏÏÔ˘˜». π‚¿Ó: «∞fi Ù· ·Ú·Ì‡ıÈ· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ¿Ó fiÏÔÈ.» °È¿ÓÓ˘: «ªÂÙ¿ Ó· ‚ÚÔ‡ÌÂ Î·È ¿ÏÏÔ˘˜ ·fi ‚È‚Ï›·.» ™Ô˘ÎÚ¿Ó: «¡· ¿Ó ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· ·fi ÙȘ ·ÛÙ›˜ ÈÛÙÔڛ˜.» ŒÙÛÈ ÚfiÛıÂÛ·Ó ÛÙ· ÚfiÛˆ· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘ Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È ÌÔ›Ú·Û·Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÚfiÏÔ˘˜ ÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ÙÔ Î¿ı ·È‰› ÙÔ fiÓÔÌ¿ ÙÔ˘ ‰›Ï· ÛÙÔ ÚfiÏÔ Ô˘ ı· ÚÔÙÈÌÔ‡ÛÂ.

364


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

13

∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ·ÚfiÙÚ˘Ó ӷ ÛÎÂÊÙÔ‡Ó: «∆È ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ϤÂÈ Ô Î¿ı ‹Úˆ·˜ Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Ì·˜;» ÈڛÛÙËÎ·Ó Û ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜. ∂ΛÓË ÙˆÓ ¯ÚˆÌ¿ÙˆÓ Î·È ÂΛÓË ÙˆÓ ËÚÒˆÓ ·fi Ù· ·Ú·Ì‡ıÈ·. ∆Ô Î¿ı ·È‰› ÛΤÊÙËΠÁÈ· ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÚfiÏÔ Î·È ·ÚÔ˘Û›·˙ ·˘Ù¿ Ô˘ ÛÎÂÊÙfiÙ·Ó Ó· ÂÈ ÛÙË ‰È΋ ÙÔ˘ ÔÌ¿‰·. ™ÙȘ ·Ú¯ÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘ οı ·È‰ÈÔ‡ ˘‹ÚÍ·Ó ·ÚÎÂÙ¤˜ ·ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ, ÙÚÔÔÔÈ‹ÛÂȘ Î·È Â·ÓÔÚıÒÛÂȘ ·fi Ù· ˘fiÏÔÈ· ̤ÏË Ù˘ ÔÌ¿‰·˜. °È· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·: √ ¢ËÌ‹ÙÚ˘, Ô˘ ›¯Â ÂÈϤÍÂÈ ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ Á›Á·ÓÙ·, ÚfiÙÂÈÓ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ: «¶ÂÈÓ¿ˆ! ¶ÂÈÓ¿ˆ! º¤ÚÙ ÌÔ˘ Ó· Ê¿ˆ! ∂›Ì·È Ô Á›Á·ÓÙ·˜, ÙÚÒˆ Ôχ» (ȉ¤Â˜ ·fi ÙË ÛÂÈÚ¿ «7 ̤Ú˜ Ì ÙÔ Á›Á·ÓÙ·») Î·È «ª·˙‡ˆ ¯Ú˘Û¿ÊÈ Î·È ÊÏÔ˘ÚÈ¿ Î·È Ì ÊÔ‚Ô‡ÓÙ·È Ù· ·È‰È¿» (·fi ÙÔ ·Ú·Ì‡ıÈ «O ∆˙·Î Î·È Ë Ê·ÛÔÏÈ¿»). ¶·Ó·ÁÈÒÙ·: «Ÿ¯È ¿ÓÙ·. √ ∆˙·Î Û ӛÎËÛÂ. ¡· ÙÔ ÂȘ ÎÈ ·˘Ùfi.» ¢ËÌ‹ÙÚ˘: «¶Ò˜; ∂Ó‹Ù: «¶Â˜ ÙÔ ¿ÏÈ ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ·˘Ùfi Ô˘ ›˜ Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ÙÔ ÂȘ. £· Â›Ó·È Û· Ô›ËÌ·.» ¢ËÌ‹ÙÚ˘: «¶ÂÈÓ¿ˆ! ¶ÂÈÓ¿ˆ! º¤ÚÙ ÌÔ˘ Ó· Ê¿ˆ! / ∂›Ì·È Ô Á›Á·ÓÙ·˜, ÙÚÒˆ Ôχ. / ª·˙‡ˆ ¯Ú˘Û¿ÊÈ Î·È ÊÏÔ˘ÚÈ¿ / Î·È Ì ÊÔ‚Ô‡ÓÙ·È Ù· ·È‰È¿. / MfiÓÔ Ô ∆˙·Î Ì ӛÎËÛ ·fi ÙË Ê·ÛÔÏÈ¿.» ™ˆÙËÚ›·: «∫·È ÙÒÚ· ÂÛ‡ Â›Û·È Î·Îfi˜; ¡· Û ÊÔ‚fiÌ·ÛÙ ÂÌ›˜;» ¢ËÌ‹ÙÚ˘: «∂Ì›˜ ÔÈ Á›Á·ÓÙ˜ ‰ÂÓ Â›Ì·ÛÙ ηÎÔ›. / ª·˜ ϤÓ ηÎÔ‡˜ Ù· ·Ú·Ì‡ıÈ·, ÁÈ· Ó· Ì·ı·›ÓÔ˘Ì ÂÌ›˜ Ù· ·È‰È¿ / fiÙÈ ÓÈοÌÂ Î·È ÙÔ˘˜ Á›Á·ÓÙ˜ ¿Ì· ›̷ÛÙ ¤Í˘Ó·, Û·Ó ÙÔ ∆˙·Î Ì ÙË Ê·ÛÔÏÈ¿». ∆· ΛÌÂÓ· Ô˘ ÚfiÙÂÈÓ·Ó ÁÈ· Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· ‹Ù·Ó ·ÔÛ¿ÛÌ·Ù· Ô˘ ı˘ÌÔ‡ÓÙ·Ó ·fi Ù· ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ‚È‚Ï›· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ‹ ÏÈÁfiÙÂÚÔ ÈÛÙ¿ ÛÙ· ÚˆÙfiÙ˘·. ¶.¯. «∂ÁÒ Â›Ì·È ÙÔ Î›ÙÚÈÓÔ / Ô˘ ‚¿Êˆ ΛÙÚÈÓ· Ù· ÏÂÌfiÓÈ·, Ù· ÂfiÓÈ·, / ÙȘ Ì·Ó¿Ó˜ Î·È Ù· ·Ë‰fiÓÈ· / Î·È Ù· ʇÏÏ· ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ· Î·È Ù· ʇÏÏ· Ô˘ ¤ÊÙÔ˘Ó ÛÙË ÁË ÌfiÓÔ ÙÔ ÊıÈÓfiˆÚÔ…» √È ‰È¿ÏÔÁÔÈ Î·È ÔÈ ·ÚÂÌ‚¿ÛÂȘ Ô˘ Ô‰ËÁÔ‡Û·Ó Û ÂÂÎÙ¿ÛÂȘ ‹ ÙÚÔÔÔÈ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ·Ú¯ÈÎÒÓ È‰ÂÒÓ Î·Ù·ÁÚ¿ÊÔÓÙ·Ó ÁÈ· ÙËÓ Î¿ı ÔÌ¿‰· Ì ÙÔ Î·ÛÂÙfiʈÓÔ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚfiÙÂÈÓ ÛÙ· ̤ÏË Î¿ı ÔÌ¿‰·˜ Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó Ì ÙÔ Î·ÛÂÙfiʈÓÔ Ù· ΛÌÂÓ· ÁÈ· Ù· ÔÔ›· ›¯·Ó Û˘ÌʈӋÛÂÈ. ∆ËÓ ÂfiÌÂÓË Ë̤ڷ ÙÔ˘˜ ‰È¿‚·Û ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ù˘ ·ÔÌ·ÁÓËÙÔÊÒÓËÛ˘. «¢È·‚¿˙ÂÙ ·˘Ù¿ Ô˘ ϤÌ ÂÌ›˜ ÛÙÔ Î·ÛÂÙfiʈÓÔ», ·Ú·Ù‹ÚËÛÂ Ë ¢¤ÛÔÈÓ·. ∫·È ÙÂÏÂÈÒÓÔÓÙ·˜ ÙËÓ ·Ó¿ÁÓˆÛË, Ë ∂Ó‹Ù Û¯ÔÏ›·ÛÂ: «ª’ ·Ú¤ÛÔ˘Ó ·˘Ù¿ Ù· ÔÈ‹Ì·Ù·. ∞ÏÏ¿ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÈÛÙÔÚ›·. ¶Ò˜ ı· ÙÔ ·›ÍÔ˘ÌÂ;» ŒıÂÛ ‰ËÏ·‰‹ ÙÔ ˙‹ÙËÌ· Ù˘ Û‡ÓıÂÛ˘ Î·È ÙÔ˘ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌÔ‡ ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ ÎÂÈ̤ӈÓ, ÒÛÙ ӷ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁËı› ¤Ó· Û‡ÓıÂÙÔ ¤ÚÁÔ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚfiÙÂÈÓ ӷ ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Ò˜ ÍÂÎÈÓ¿ÂÈ Ì›· ÈÛÙÔÚ›· Î·È Ò˜ ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ Î·È ÔÈÔ˜ ÌÔÚ› Ó· ÙËÓ ·ÊËÁ›ٷÈ, Ô ›‰ÈÔ˜ Ô˘ ÙËÓ ¤˙ËÛ ‹ οÔÈÔ˜ ¿ÏÏÔ˜: «¶ÔÈÔ˜ ı· ı¤Ï·Ù ӷ Ì·˜ ϤÂÈ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, Ô ›‰ÈÔ˜ Ô ‹ÏÈÔ˜ Ô˘ ‰ÈÔÚÁ·ÓÒÓÂÈ ÙÔ ¿ÚÙÈ ‹ οÔÈÔ˜ ¿ÏÏÔ˜;» ™˘˙‹ÙËÛ·Ó Î·È ÙÂÏÈο ÚfiÙÂÈÓ·Ó Ó· Â›Ó·È ·ÊËÁËÙ‹˜ Ô ›‰ÈÔ˜ Ô ‹ÏÈÔ˜: «¡· Ì·˜ ÂÈ ÚÒÙ· Ô ‹ÏÈÔ˜ ÁÈ·Ù› οÓÂÈ ¿ÚÙÈ». ºÚfiÛˆ: «¡·È. ∫·È ÌÂÙ¿ Ó· ԇ̠ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· ·˘Ù¿ Ô˘ ÛÎÂÊًηÌÂ Î·È ÌÂÙ¿ ı· ‰Ô‡Ì Ò˜ ı· ÙË ÊÙÈ¿¯ÓÔ˘Ì ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·, ¿Ì· ‰Â Ì·˜ ·Ú¤ÛÂÈ Ô˘ ı· ÙËÓ ·›˙Ô˘ÌÂ.»

365


13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∆Ô Ó· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó Î·ıÒ˜ ı· ·›˙Ô˘Ó, fiˆ˜ ÚfiÙÂÈÓÂ Ë ºÚfiÛˆ, ··ÈÙ› ¢ÂÏÈÍ›· Î·È ÚÔˆı› ÙËÓ ÂÙÔÈÌfiÙËÙ· ÛÙËÓ Â›Ï˘ÛË ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓ. ª¤Û· ·fi Ì›· Ù¤ÙÔÈ· ÔÚ›· ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ÁÂÌ›˙Ô˘Ó ‚‹Ì· ‚‹Ì· Ù· ¯¿ÛÌ·Ù· Ô˘ ˘‹Ú¯·Ó. °È· Ó· ‰¤ÛÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ÙËÓ ·ÚÔ˘Û›·ÛË ÂÈÓfiËÛ·Ó ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘ ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ‹: «¡· οÓÔ˘Ì fiˆ˜ ·˘ÙÔ› ÛÙËÓ ÙËÏÂfiÚ·ÛË, Ô˘ ηÏÔ‡Ó ¿ÏÏÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ó. ¡· ¤¯ÂÈ ¿ÚÂÈ ¤Ó· ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ‹ Î·È Ô ‹ÏÈÔ˜ Î·È Ó· ϤÂÈ ÔÈÔÈ ËÁ·›ÓÔ˘Ó ÙÒÚ· ÛÙÔ ¿ÚÙÈ».

∂ÂÎÙ›ÓÔÓÙ·˜ ÙË Û˘ÓÂÚÁ·Û›· Î·È Ì ٷ ¿ÏÏ· ÙÌ‹Ì·Ù· √È ˘‡ı˘ÓÔÈ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ Ù¿Í˘ Ì ٷ ¿ÏÏ· ÙÌ‹Ì·Ù· ‹Á·Ó Î·È ÙÔ˘˜ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛ·Ó ÙËÓ È‰¤· ÁÈ· ÙË ÁÈÔÚÙ‹. ªÈ· ·ÓÙÈÚÔÛˆ›· ÙÔ˘ ÂÓfi˜ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛ fiÙÈ ‹ıÂÏ·Ó Ó· ÙÔ˘˜ ηϤÛÂÈ ÎÈ ·˘ÙÔ‡˜ Ô ‹ÏÈÔ˜ ÛÙÔ ¿ÚÙÈ ÙÔ˘. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·ÚfiÙÚ˘Ó ٷ ·È‰È¿ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ·Ó ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ‚ÚÂıÔ‡Ó Ï›ÁÔÈ ÚfiÏÔÈ ·ÎfiÌË ÁÈ· Ó· ·›ÍÔ˘Ó Î·È Ù· ¿ÏÏ· ·È‰È¿. ¢ÂÓ ‹ÍÂÚ·Ó fiÛ· ‹Ù·Ó Ù· ¿ÏÏ· ·È‰È¿ Î·È ¤ÙÛÈ Ô ˘‡ı˘ÓÔ˜ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›·˜ Ù˘ Ù¿Í˘ ‹ÁÂ Î·È ÚÒÙËÛ fiÛ· ·È‰È¿ Â›Ó·È ÛÙËÓ ¿ÏÏË Ù¿ÍË. ∂ÈÛÙÚ¤ÊÔÓÙ·˜ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛÂ: «XÚÂÈ·˙fiÌ·ÛÙ 18 ÚfiÏÔ˘˜ ·ÎfiÌË. ∂›Ó·È ÔÏÏÔ›. ∂›Ó·È fiÛÔÈ Â›Ì·ÛÙ ÂÌ›˜». ∂Î/Îfi˜: «∆È ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ οÓÂÙÂ;» ∞Ó¿ÌÂÛ· Û ¿ÏÏÔ˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú˜, ÚfiÙÂÈÓ·Ó ÓÂڿȉ˜ Î·È ÌÔ›Ú˜. ŸÌˆ˜ ·‰˘Ó·ÙÔ‡Û·Ó Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ¤Ó· ΛÌÂÓÔ. ŒÙÛÈ ˙‹ÙËÛ·Ó ÙË ‚Ô‹ıÂÈ· Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡.

∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ∆Ô ¤ÚÁÔ ‰ÂÓ Í‰ÈÏÒıËΠÛÙ·‰È·Î¿ Î·È Ì ÛÙ·ıÂÚ¿ ÂÍÂÏÈÎÙÈο ‚‹Ì·Ù·, ·ÏÏ¿ ›¯Â Ì›· ÔÚ›· ÌÚÔ˜ ›Ûˆ, ËÁ·›ÓÔÓÙ·˜ ·fi ÙÔ fiÏÔ ÛÙÔ Ì¤ÚÔ˜ Î·È ·ÓÙ›ÛÙÚÔÊ·. ™Â οÔÈ· ÛËÌ›· Âȯ›ÚËÛ·Ó ·Ó·ÙÚÔ¤˜ ‹ ÌÔÈÚ¿ÛÙËÎ·Ó Î·È ÚfiÏÔ˘˜, .¯. ¤‚·Ï·Ó ‰‡Ô χÎÔ˘˜, fiÙ·Ó Â›‰·Ó fiÙÈ ‰ÂÓ ˘‹Ú¯Â ¤Ó·˜ ÚfiÏÔ˜ ÁÈ· ÙÔÓ Î·ı¤Ó·. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÛ¿ıËÛ ӷ Ù· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ó· ÚÔÛ‰ÈÔÚ›ÛÔ˘Ó ÙÔÓ ÙfiÔ Î·È ÙÔ ¯ÚfiÓÔ Ô˘ ı· ÂÍÂÏ›ÛÛÂÙ·È Ë ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘˜, Û˘˙ËÙÒÓÙ·˜ ÁÈ· ÙÔ Ô‡ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ Á›ÓÂÙ·È ·˘Ùfi ÙÔ ¿ÚÙÈ, Û ÔÈ· ÂÔ¯‹ Î·È ÂÔ̤ӈ˜ ÙÈ ÚÔ‡¯· ı· ÊÔÚ¿Ó ÔÈ Î·ÏÂṲ̂ÓÔÈ. £· Â›Ó·È ÌÔÓÙ¤ÚÓ· ‹ fiˆ˜ ·˘Ù¿ Ô˘ ÊÔÚ¿Ó ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÛÙȘ ÂÈÎfiÓ˜ ÙˆÓ ·Ú·Ì˘ıÈÒÓ; ªÂ ÙȘ ȉ¤Â˜ Ô˘ ‰È·Ù˘ÒıËÎ·Ó ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ·Ó Ì›· ÙÚ¿Â˙· ȉÂÒÓ Ô˘ ‚Ô‹ıËÛ ÛÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi Î·È ÙËÓ ÂÈÏÔÁ‹ ÛÎËÓÈÎÒÓ. ŸÙ·Ó ÔÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û·Ó ·‰È¤ÍÔ‰Ô, ·ÚÂÓ¤‚·ÈÓÂ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ϤÁÔÓÙ·˜: «∆È ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ οÓÂÙ ÁÈ· Ó· χÛÂÙ ·˘Ùfi ÙÔ Úfi‚ÏËÌ·;». ŒÙÛÈ Ô Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ Û fiÏ· Ù· Â›‰· ÚÔ¯ˆÚÔ‡ÛÂ Û˘ÌÌÂÙÔ¯Èο Î·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÛÙ· ·‰È¤ÍÔ‰· ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· Û˘Ó‰˘¿ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜. √È ‰È·ÚÔÛˆÈΤ˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›Â˜ ‹Ù·Ó ¿Ú· ÔÏϤ˜ ÁÈ· Ó· ÊÙ¿ÛÔ˘Ó Û ̛· ÙÂÏÈ΋ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ÚfiÙ·ÛË Î·È Ì¿ÏÏÔÓ Ê·›ÓÂÙ·È fiÙÈ ÔÈ ‰È·ÚÔÛˆÈΤ˜ Û¯¤ÛÂȘ Â›Ó·È Ë Ì˘ÛÙÈ΋ Û˘ÓÙ·Á‹ ÁÈ· ¤Ó· ÂÈÙ˘¯Ë̤ÓÔ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfi ۯ‰ȷÛÌfi.

366


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

13

™’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·Ù‹ÚËÛÂ Î·È Î·Ù¤ÁÚ·„Â: ✒ ¶Ò˜ ÚÔÛ·ıÔ‡Û·Ó Ó· Û˘ÓÙÔÓ›ÛÔ˘Ó ÙȘ ÚÔÛ¿ıÂȤ˜ ÙÔ˘˜ Ù· ·È‰È¿. ✒ ¶ˆ˜ ÌÔÈÚ¿˙ÔÓÙ·Ó ÙȘ ÛΤ„ÂȘ ÙÔ˘˜. ✒ ∆ÔÓ ÙÚfiÔ Ì ÙÔÓ ÔÔ›Ô Âȯ›ÚËÛ·Ó Ó· ÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó (.¯. ¶ÚfiÙÂÈÓ·Ó ÙÔ Î·ı¤Ó· ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÚfiÏÔ Î·È ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÎÔÛÙÔ‡ÌÈ ‹ η٤ıÂÙ·Ó ÙËÓ ¿Ô„‹ ÙÔ˘˜ Î·È Û˘Ì‚Ô˘Ï‡ÔÓÙ·Ó ÙÔ ¤Ó· ÙÔ ¿ÏÏÔ;). ✒ ∆ÔÓ ÙÚfiÔ Ô˘ ·ÓÙ¿ÏÏ·ÛÛ·Ó È‰¤Â˜ Î·È ÙÈ Â›‰Ô˘˜ ‚Ô‹ıÂÈ· ¤‰ÈÓ·Ó ‹ ˙ËÙÔ‡Û·Ó. ✒ ∞Ó ˘ÂÓı‡ÌÈ˙·Ó ÙÔ ¤Ó· ÛÙÔ ¿ÏÏÔ Î·ÓfiÓ˜ Î·È Û˘Ìʈӛ˜ Ô˘ ›¯·Ó ‰È·ÌÔÚÊÒÛÂÈ fiÏÔÈ Ì·˙› ÛÙËÓ Ù¿ÍË Û οÔÈ· ¿ÏÏË ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ Û¯ÂÙÈο Ì ÙÔ Ò˜ ÂÚÁ¿˙ÔÓÙ·È Û ÌÈÎÚfiÙÂÚ˜ ‹ ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚ˜ ÔÌ¿‰Â˜. °È· Ó· Ù· ηٷʤÚÔ˘Ó ‰·Ó›ÛÙËÎ·Ó È‰¤Â˜: ● °È· ÙȘ ÎÈÓ‹ÛÂȘ, Ù· ÌÂÓ ¯ÚÒÌ·Ù· ·Ú·Ù‹ÚËÛ·Ó Ù· ÛΛÙÛ· ÛÙ· ‚È‚Ï›·, ÔÈ ‰Â ‹ÚˆÂ˜ ÙˆÓ ·Ú·Ì˘ıÈÒÓ ¿ÓÙÏËÛ·Ó È‰¤Â˜ ·fi ‚›ÓÙÂÔ ‹ ·È‰ÈΤ˜ ÂÎÔÌ¤˜ Ô˘ ›¯·Ó ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÂÈ ÛÙÔ ÚfiÛÊ·ÙÔ ·ÚÂÏıfiÓ. ● °È· ÙÔ ÛÎËÓÈÎfi ‹Ù·Ó ¢ÎÔÏfiÙÂÚ· Ù· Ú¿ÁÌ·Ù·. ¶ÚfiÙÂÈÓ·Ó «Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ì ¤Ó· Ôχ ÌÂÁ¿ÏÔ ‹ÏÈÔ Î·È Î¿ÙÈ Ô˘ Ó· ‰Â›¯ÓÂÈ fiÙÈ Î¿ÏÂÛ ÛÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙÔ˘ Ù· ¯ÚÒÌ·Ù· Î·È Ù· ÚfiÛˆ· ·fi Ù· ·Ú·Ì‡ıÈ·». ª·˙› Ì ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ¤„·Í·Ó ·Ú¯Èο Ó· ‰Ô˘Ó ·Ó ı· ‹Ù·Ó ηٿÏÏËÏÔ Î¿ÔÈÔ ·fi Ù· ÛÎËÓÈο Ô˘ ˘‹Ú¯·Ó ÛÙËÓ ·Ôı‹ÎË ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ·fi ¿ÏϘ ÁÈÔÚÙ¤˜. ¢È¿ÏÂÍ·Ó ÌfiÓÔ ¤Ó· Ô˘ ÙÔ˘˜ ı‡ÌÈ˙ ·Ï¿ÙÈ ·fi ·Ú·Ì‡ıÈ·, fiˆ˜ ›·Ó. ¶ÚfiÙÂÈÓ·Ó Ó· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÔ˘Ó ¤Ó· ÛÎËÓÈÎfi Ì ‹ÏÈÔ Î·È ¤Ó· Ì ÙÔ Ô˘Ú¿ÓÈÔ ÙfiÍÔ Ô˘ ¤¯ÂÈ fiÏ· Ù· ¯ÚÒÌ·Ù·. ∂ÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó ÁÈ· Ù· ÛÎËÓÈο ‰‡Ô ÚˆÈÓ¿. ∏ ÁÚ·Ê‹ ‚ÔËıÔ‡Û ӷ ¤¯Ô˘Ó ÙÔÓ ¤ÏÂÁ¯Ô Ù˘ ‰È·‰Èηۛ·˜ ∆· ·È‰È¿ η٤ÁÚ·Ê·Ó Ù· ÚfiÛˆ· Ù˘ ÈÛÙÔÚ›·˜ Î·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÏfiÁÈ· ÙÔ˘ ¤ÚÁÔ˘. ŸÙ·Ó ‰˘ÛÎÔχÔÓÙ·Ó Ó· ηٷϋÍÔ˘Ó Û ̛· ·fiÊ·ÛË (.¯. ÙÈ Â›‰Ô˘˜ ¯·Ú·ÎÙ‹Ú·˜ ı· Â›Ó·È Ô Ï‡ÎÔ˜), ÙfiÙÂ Ë ÁÚ·Ê‹ ÚÔÛ¤ÊÂÚ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· Û˘ÁÎÚ›ÓÔ˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÂΉԯ¤˜ ÙÔ˘ ȉ›Ô˘ ÚfiÏÔ˘. ∏ Û˘ÓÂÚÁ·Û›· ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ‡ÎÔÏË √È È‰¤Â˜, fiˆ˜ Î·È ÔÈ ˘Ôı¤ÛÂȘ Ô˘ ‰È·Ù˘ÒÓÔÓÙ·Ó, ‹Ù·Ó ·Ú¯Èο Ôχ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜. ∫¿ÔÈ· ·È‰È¿ ÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó ·Ú·¿Óˆ, οÔÈ· ‹Ù·Ó ÈÔ ÂÓÂÚÁ¿ Û ı¤Ì·Ù· ÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ Î·È Î·Ù·Û΢ÒÓ Î·È Î¿ÔÈ· Û ı¤Ì·Ù· ÁÚ·„›Ì·ÙÔ˜ Î·È ·ÚÔ˘Û›·Û˘. ∫¿ÔÈ· ·Ó·Ï¿Ì‚·Ó·Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ Î˘Ú›·Ú¯Ô ÚfiÏÔ Û ¤Ó· ÛËÌÂ›Ô Î·È Î¿ÔÈ· ¿ÏÏ· Û ¤Ó· ¿ÏÏÔ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ¯ÚÂÈ·˙fiÙ·Ó Û˘¯Ó¿ Ó· ÎÚ·Ù¿ ÙȘ ÈÛÔÚÚÔ›Â˜. ¶Ò˜ ÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó ÁÈ· Ó· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ·Ê›Û·: ∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜ ›¯·Ó ‰ÂÈ, ·Ú·ÙËÚ‹ÛÂÈ Î·È ÂÂÍÂÚÁ·ÛÙ› ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ·Ê›Û˜, ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ Î·È ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ù· ÔÔ›· ¤ÊÙ·Ó·Ó ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ì ÙÔ Ù·¯˘‰ÚÔÌ›Ô.

367


13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∞Ú¯Èο ˘ÈÔı¤ÙËÛ·Ó ÙËÓ È‰¤· ÙÔ˘ ¢ËÌ‹ÙÚË: fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Ó· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÁÈ· Ù· ·È‰È¿ ·fi ÙÔ ÂȉÈÎfi Û¯ÔÏ›Ô. ∏ πÛÌ‹ÓË ÚfiÙÂÈÓÂ: «∏ ·˘Ï‹ Â›Ó·È ÌÂÁ¿ÏË Ô˘ ı· οÓÔ˘Ì ÙÔ ¿ÚÙÈ. ∂›ÛÙ ӷ ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ì Ì fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ·fi ÙËÓ fiÏË; Ÿˆ˜ ÙȘ ·fiÎÚȘ Ì ÙȘ ÛÙÔϤ˜;» ∏ ȉ¤· Ù˘ ¿ÚÂÛ ÛÙ· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿, ·ÏÏ¿ ÛΤÊÙËÎ·Ó fiÙÈ «‰Â Á›ÓÂÙ·È Ó· ÛÙ›ÏÔ˘Ì ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ Û fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ·fi fiÏ· Ù· Û¯ÔÏ›·. ¢ÂÓ Í¤ÚÔ˘Ì Ô‡ ̤ÓÔ˘Ó. ¡· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ì ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ, ·ÏÏ¿ ÌÂÁ¿Ï˜ Û·Ó ·Ê›Û˜. Ÿˆ˜ ÁÈ· ÙȘ ·ÔÎÚȤ˜.» ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ‚Ô‹ıËÛ ӷ ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙË Û˘˙‹ÙËÛË ÛÙÔÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓÈ·Îfi ÛÙfi¯Ô Ô˘ ı· Â͢ËÚÂÙÔ‡ÛÂ Ë ·Ê›Û·: «°È· ÔÈÔ ÏfiÁÔ ı· ÙËÓ ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ì ·ÎÚÈ‚Ò˜; ™Â ÙÈ ı· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Î·È Û ÔÈÔ˘˜ ı· ·¢ı‡ÓÂÙ·È;». ™˘˙‹ÙËÛ·Ó Î·È ·ÔÊ¿ÛÈÛ·Ó fiÏÔÈ Ì·˙› ÁÈ·: ● TÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÎÂÈ̤ÓÔ˘, ‰ËÏ·‰‹ ÙÈ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ı· Ú¤ÂÈ Ó· ÁÚ¿ÊÂÈ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ. ● T· Ù˘ÔÁÚ·ÊÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο: £· ¤¯ÂÈ ÌfiÓÔ Î›ÌÂÓÔ ‹ ÌfiÓÔ ˙ˆÁÚ·ÊȤ˜ ‹ Î·È Ù· ‰‡Ô; ¶ÔÈÔ ı· Â›Ó·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ, ÙÔ Î›ÌÂÓÔ ‹ Ë ˙ˆÁÚ·ÊÈ¿; ¶ÔÈÔ˜ ı· ˙ˆÁÚ·Ê›ÛÂÈ; ¶fiÛÔ ÌÂÁ¿Ï· ı· Â›Ó·È Ù· ÁÚ¿ÌÌ·Ù·; £· ¤¯Ô˘Ó fiÏ· ÙÔ ›‰ÈÔ ¯ÚÒÌ·; ● TÔÓ ÙÚfiÔ Î·Ù·Û΢‹˜: £· ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ó ÙËÓ ·Ê›Û· ·ÙÔÌÈο ‹ ÔÌ·‰Èο Î·È ÔÈÔ˜ ı· οÓÂÈ ÙÈ. ∂Âȉ‹ ‰È·›ÛÙˆÛ·Ó fiÙÈ Ì¿ÏÏÔÓ ı· ¯ÚÂÈ·˙fiÙ·Ó ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Î›ÌÂÓÔ, ÁÈ·Ù› «¶Ú¤ÂÈ Ó· ÁÚ¿ÊÂÈ ÁÈ· fiÏ·. ∂›Ó·È ÔÏÏ¿. £· ÎÔ˘Ú·ÛÙԇ̠ӷ ÁÚ¿„Ô˘Ì fiÏ· Ù· ·È‰È¿ ·fi Ì›·», ÚfiÙÂÈÓ·Ó «Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ì ̛· Î·È ÌÂÙ¿ Ó· ÙË ‚Á¿ÏÔ˘Ì ʈÙÔÙ˘›· ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜, ÁÈ·Ù› ¤¯ÂÈ ÔÏÏ¿ Û¯ÔÏ›· Î·È ÔÏÏ¿ ·È‰È¿ Ô˘ ı¤ÏÔ˘Ì ӷ ηϤÛÔ˘Ì». ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ÂÓı¿ÚÚ˘Ó ӷ ÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó Î·È Ù· ˘ÔÛÙ‹ÚÈÍ ے ·˘Ù‹ ÙËÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ·. ƒÒÙËÛÂ: «¶Ô‡ ı· ÙËÓ ÁÚ¿„ÂÙÂ; ∆È ÚÔÙ›ÓÂÙ ӷ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘ÌÂ, ¯·ÚÙfiÓÈ· ‹ ¯·ÚÙÈ¿;» ¶ÚfiÙÂÈÓ·Ó ¯·ÚÙÈ¿, «ÁÈ·Ù› ‰Â Á›ÓÂÙ·È Ó· ‚¿ÏÔ˘Ì ÛÙÔ ÊˆÙÔÙ˘ÈÎfi Ì·˜ ¯·ÚÙfiÓÈ·». ∆· ·ÚfiÙÚ˘Ó ӷ ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡, ÚˆÙÒÓÙ·˜: «¶fiÛÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ¯·ÚÙ› ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ı· ¯ÚÂÈ·ÛÙ›ÙÂ;» ¢È¿ÏÂÍ·Ó Ì¤ÁÂıÔ˜ ∞3, «ÁÈ·Ù› ı· ÁÚ¿„Ô˘Ì ÔÏÏ¿ Î·È ·˘Ùfi Â›Ó·È ÙÔ ÈÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ¯·ÚÙ› Ô˘ ¤¯Ô˘Ì ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˜ ÁÈ· ÙÔ ÊˆÙÔÙ˘ÈÎfi». ¢È¢ÎfiÏ˘Ó ÙÔ Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi Ì ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ fiˆ˜: «£¤ÏÂÙ ӷ ÌÔ˘ ϤÙÂ Î·È Ó· Áڿʈ ÂÁÒ ‹ Ì‹ˆ˜ ı¤ÏÂÈ Ó· ÁÚ¿„ÂÈ Î¿ÔÈÔ˜ ‹ οÔÈÔÈ ·fi ÂÛ¿˜;». ∂¤ÏÂÍ·Ó Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó ÂΛӷ. ™˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ó· οÓÂÈ Î¿ı ÔÌ¿‰· ÙË ‰È΋ Ù˘ ·Ê›Û·. ŒÓ· ·È‰› Ó· ÁÚ¿ÊÂÈ Î·È Ù· ˘fiÏÔÈ· Ó· ÙÔ ‚ÔËıÔ‡Ó Ì ÙȘ ȉ¤Â˜ ÙÔ˘˜. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ù· ·Ú·ÎÈÓÔ‡Û ӷ ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙË ÛΤ„Ë ÙÔ˘˜ ÌÂ Û˘Ó¯‹ ÂÚˆÙ‹Ì·Ù·: «™Â ÔÈÔ ÛËÌÂ›Ô ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ ÚÔÙ›ÓÂÙ ӷ ·Ú¯›˙ÂÈ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ;», «£· ¤¯ÂÈ Ù›ÙÏÔ; ™ÎÂÊÙ›Ù ÙȘ ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ Î·È ÙȘ ·Ê›Û˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ì ‰È·‚¿ÛÂÈ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˜. E›¯·Ó Ù›ÙÏÔ;» ¶·Ú¤ÂÌ Û ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˜ ÂÌÂÈڛ˜, Ì ÛÙfi¯Ô Ó· ÂÓÙÔ›ÛÔ˘Ó ËÁ¤˜ ÁÈ· Ó· ·Ó·Î·Ï¤ÛÔ˘Ó Î·È Ó· ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó È‰¤Â˜. ™Î¤ÊÙËÎ·Ó fiÙÈ ÔÈ ·Ê›Û˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó Ù›ÙÏÔ, ·ÏÏ¿ «ÂÌ›˜ ı¤ÏÔ˘Ì ӷ Â›Ó·È ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ ÌÂÁ¿Ï˜ Û·Ó ·Ê›Û˜. °È’ ·˘Ùfi Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ì fiÙÈ Â›Ó·È ÚfiÛÎÏËÛË, ÁÈ· Ó· ÙËÓ ÚÔÛ¤ÍÔ˘Ó». ŸÌˆ˜ ÙÈ Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó ÚÒÙ· Î·È ÙÈ ÌÂÙ¿; «¡· ÁÚ¿„Ô˘Ì ÚÒÙ· fiÙÈ ÙÔ˘˜ ηÏԇ̠ӷ ¤ÚıÔ˘Ó ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ì·˜. ¶Ú¤ÂÈ Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ì fiÙ ӷ ¤ÚıÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ÌËÓ Î¿ÓÔ˘Ó Ï¿ıÔ˜», ÚfiÙÂÈÓÂ Ë ∂ÏfiÓ·.

368


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

13

∏ ·Ê›Û· Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ıËΠ̠Áڷʤ· ÙËÓ ∞ÛË̛ӷ.

∆Ô ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÎÂÈ̤ÓÔ˘ ‰È·ÌÔÚÊÒıËΠÛÙ·‰È·Î¿ Î·È Û˘ÏÏÔÁÈο. ⁄ÛÙÂÚ· οı ÔÌ¿‰· ‰È·ÌfiÚʈÛ ÙË ‰È΋ Ù˘ ÚfiÛÎÏËÛË-·Ê›Û·. ¢‡Ô ÔÌ¿‰Â˜ ÁÔÓ¤ˆÓ Ì·˙› Ì ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜ ·È‰ÈÒÓ ·Ó¤Ï·‚·Ó Ó· ‚Á¿ÏÔ˘Ó ¤Á¯ÚˆÌ˜ ʈÙÔÙ˘›Â˜ Î·È Ó· ·Ó·ÚÙ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ·Ê›Û˜, Ë Ì›· ÔÌ¿‰· ¤Íˆ ·fi ÓËÈ·ÁˆÁ›· Î·È ‰ËÌÔÙÈο Û¯ÔÏ›· Î·È Ë ¿ÏÏË ÛÙȘ ‚ÈÙÚ›Ó˜ ÙˆÓ Î·Ù·ÛÙËÌ¿ÙˆÓ Ù˘ fiÏ˘.

ª›· ‰Â‡ÙÂÚË ·Ê›Û· Ì Áڷʤ· ÙË ªÂÏÔ̤ÓË.

369


13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∆ËÓ ÂÔ̤ÓË ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛ·Ó fiÙÈ «ı· ¤ÚıÔ˘Ó ÔÏÏ¿ ·È‰È¿, ¯ÈÏÈ¿‰Â˜». ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÒÙËÛÂ: «¶Ò˜ ›ÛÙ ۛÁÔ˘ÚÔÈ;» H ∞ÁÁÂÏÈ΋, ÂÚÌËÓ‡ÔÓÙ·˜ Ù· fiÛ· ¿ÎÔ˘ÛÂ, ·¿ÓÙËÛÂ: «∞ÊÔ‡ fiÏ· Ì·˜ ¤ÏÂÁ·Ó “¶fiÙ ı· Á›ÓÂÈ ÙÔ ¿ÚÙÈ; £· ’Úıԇ̔». «∫·È Û’ÂÌ¿˜», ›Â Ô ÃÚ‹ÛÙÔ˜ «Ì·˜ ¤ÏÂÁ·Ó “ªÚ¿‚Ô ı· ’Úıԇ̔». √ £Ô‰ˆÚ‹˜, Ô˘ Ô ·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘ ‰È·ÙËÚÔ‡Û ÈÙÛ·Ú›· ÛÙËÓ fiÏË Ì·˜, fiÙ·Ó ¿ÎÔ˘Û fiÙÈ ı· ¤ÚıÔ˘Ó ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ·È‰È¿, ¤ÁÚ·„ ÌfiÓÔ˜ ÙÔ˘ ¤Ó· ÛËÌ›ˆÌ· ÁÈ· ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ˙ËÙÒÓÙ·˜ ÙÔ˘ Ó· Ì·˜ ʤÚÂÈ ›ÙÛ˜ ÁÈ· ¯›ÏȘ ¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ·È‰È¿… (‚Ï. ÎÂÊ. 9, Û. 160). ∫·Ù·Áڷʤ˜ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ™ÙË ‰È·‰Èηۛ· ·Ú·ÁˆÁ‹˜ Ù˘ ÚfiÛÎÏËÛ˘ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ·Ú·Ù‹ÚËÛÂ Î·È Î·Ù¤ÁÚ·„Â: ● ∞Ó Ù· ·È‰È¿ Û˘ÓÂȉËÙÔÔÈÔ‡Û·Ó ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁÈ΋ ÛËÌ·Û›· Ù˘ ÚfiÛÎÏËÛ˘. ● ∆Ô ‚·ıÌfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹˜ ÙÔ˘ οı ·È‰ÈÔ‡ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ‰È·ÌfiÚʈÛ˘ Ù˘ ÚfiÛÎÏËÛ˘. ● ™Â ÔÈÔ ‚·ıÌfi ¤‰ÂÈ¯Ó·Ó Ó· ηٷÓÔÔ‡Ó ÎÂÈÌÂÓÈο ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ ·Ê›Û˜ Î·È ÙȘ ÚÔÛÎÏ‹ÛÂȘ (.¯. ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ, ÂÚȯfiÌÂÓÔ, ‰È·ÊÔÚ¤˜ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙȘ ·Ê›Û˜ Î·È ÙȘ ÂÈÛÙÔϤ˜) Î·È ÙË ÛËÌ·Û›· Ô˘ ¤¯ÂÈ Ë ÂÌÊ¿ÓÈÛË ÂÓfi˜ ÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ô˘ ‰ËÌÔÛÈÔÔÈ��›Ù·È ÁÈ· ÙËÓ Â›Ù¢ÍË ÙÔ˘ ÛÙfi¯Ô˘ ÙÔ˘ (.¯. ÚÔÛÔ¯‹ ÛÙËÓ ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ·ÚÔ˘Û›·Û˘, ‰È·ÎfiÛÌËÛË Î.Ï.) ¶Ò˜ ÂÚÁ¿ÛÙËÎ·Ó ÁÈ· ÙËÓ ÂÓË̤ڈÛË ÙˆÓ ÁÔÓ¤ˆÓ ∞ÔÊ¿ÛÈÛ·Ó Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó ÌÈ· ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛË ÁÈ· Ó· ÙË ‚¿ÏÔ˘Ó ÛÙÔÓ ›Ó·Î· ·Ó·ÎÔÈÓÒÛÂˆÓ Î·È Ó· ÙË ‰Ô˘Ó fiÏÔÈ ÔÈ ÁÔÓ›˜. (∞˘ÙÔ‡ ÙÔ˘ Ù‡Ô˘ ÔÈ ·Ó·ÎÔÈÓÒÛÂȘ ·ÔÙÂÏÔ‡Ó Û˘Ó‹ıË Ú·ÎÙÈ΋ ÛÙË Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË Ù¿ÍË.) ∫·ıfiÚÈÛ·Ó ÙÔÓ ÂÈÎÔÈÓˆÓÈ·Îfi ÛÙfi¯Ô Ù˘ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛ˘. °È·Ù› ı· ÙË ÁÚ¿„Ô˘Ó; ∆È ı· ϤÂÈ; ¶Ò˜ Ú¤ÂÈ Ó· ÙÔ Ô˘Ó ÁÈ· Ó· Â›Ó·È Â˘ÁÂÓÈÎfi; ∏ ·Ú¯È΋ ÚfiÙ·ÛË ÁÈ· ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÎÂÈ̤ÓÔ˘ ‹Ù·Ó: «°ÔÓ›˜, Û·˜ ·Ú·Î·Ïԇ̠ӷ ¤ÚıÂÙ fiÏÔÈ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Ó· Ì·˜ ‚ÔËı‹ÛÂÙ». ∫·ıÒ˜ ¿Ú¯ÈÛ·Ó Ó· ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔ˘Ó ·fi„ÂȘ ÁÈ· ÙȘ ÚÔÛ‰Ô˘ Î·È ÙȘ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂȘ Ô˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û ÙÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÎÂÈ̤ÓÔ˘ Ù˘ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤Ó˘ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛ˘, οÔÈ· ›·Ó: «∏ Ì·Ì¿ ÌÔ˘ Î·È Ô Ì·Ì¿˜ ÌÔ˘ ‰Â Á›ÓÂÙ·È Ó· ¤ÚıÔ˘Ó, ÁÈ·Ù› ÙÔ Úˆ› ¿Ó ÛÙË ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ÙÔ˘˜. ¡· ÌË ԇ̠ӷ ¤ÏıÔ˘Ó fiÏÔÈ». ∞ÎÔÏÔ‡ıËÛ ¤Ó·˜ ‰È¿ÏÔÁÔ˜ ÁÈ· ÙÔ «ÔÈÔÈ ÁÔÓ›˜ Ó· ¤ÚıÔ˘Ó». AÓ·˙ËÙÒÓÙ·˜ ··ÓÙ‹ÛÂȘ Û ÂÚˆÙ‹Ì·Ù· Ô˘ ÚԤ΢Ù·Ó Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ‰Ú¿Û˘ (.¯. «¶Ô‡ ı· ͤÚÔ˘Ì ¿Ì· ı· ¤ÚıÔ˘Ó;»), ÙÚÔÔÔÈÔ‡Û·Ó Î·È Â·Ó·‰È·ÌfiÚÊˆÓ·Ó ÙÔ ·Ú¯ÈÎfi ΛÌÂÓÔ. ŒÙÛÈ ‰È·ÌÔÚÊÒıËΠÚÔÊÔÚÈο Î·È Û˘ÏÏÔÁÈο ¤Ó· ÚÔηٷÚÎÙÈÎfi ΛÌÂÓÔ. ™˘˙‹ÙËÛ·Ó ÁÈ· ÙÔ Ì¤ÁÂıÔ˜ ÙÔ˘ ¯·ÚÙÈÔ‡ Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Û·Ó: «¡· Â›Ó·È ÌÂÁ¿ÏÔ ÁÈ· Ó· ¯ˆÚ¿ÂÈ Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó Ù· ÔÓfiÌ·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÔÈ ÁÔÓ›˜ Ô˘ ı· ¤ÚıÔ˘Ó», Ì·˜ ›Â Ô µ·Û›Ï˘. «√ˆÛ‰‹ÔÙ ӷ Â›Ó·È ÌÂÁ¿ÏÔ, ÁÈ·Ù› ‰ÂÓ Í¤ÚÔ˘Ì ÙÈ ÁÚ¿ÌÌ·Ù· οÓÔ˘Ó fiÏÔÈ ÔÈ ÁÔÓ›˜. ªÔÚ› Ó· Ù· ÁÚ¿ÊÔ˘Ó Ôχ ÌÂÁ¿Ï·. ∫·È ÌÂÙ¿ ı¤ÏÔ˘Ó Ôχ ¯ÒÚÔ», ÚfiÛıÂÛÂ Ë ™Ô˘ÎÚ¿Ó. ∆¤ÏÔ˜, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÒÙËÛ ÔÈÔ˜ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó Ó· ÁÚ¿„ÂÈ ÙËÓ ·Ó·ÎÔ›ÓˆÛË. H ›‰È· Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, Ô˘ ı· Ù˘ ˘·ÁÔÚÂ‡Ô˘Ó ÙÈ Ó· ÁÚ¿„ÂÈ, ‹ οÔÈ· ·È‰È¿. ™˘ÌÊÒÓËÛ·Ó Ó· ÁÚ¿„ÂÈ ÙÔ Î›ÌÂÓÔ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ·ÏÏ¿ Ó· ÙÔ ˘ÔÁÚ¿ÊÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿. K¿ÔÈÔ˜ ÚfiÙÂÈÓÂ:

370


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

13

«¡· ÌË ÁÚ¿„Ô˘Ì fiÏ· Ù· ÔÓfiÌ·Ù· ÁÈ·Ù› ‰Â ı· Ì›ÓÂÈ ¯ÒÚÔ˜ Ó· ÁÚ¿„Ô˘Ó Ù· ‰Èο ÙÔ˘˜ ÔÓfiÌ·Ù· ÔÈ ÁÔÓ›˜ Ô˘ ı· ¤ÚıÔ˘Ó. ¡· ÁÚ¿„Ô˘Ì ÌfiÓÔ “∆· ·È‰È¿ Û·˜”». √È ÁÔÓ›˜ ·ÓÙ·ÔÎÚ›ıËÎ·Ó ÛÙÔ Î¿ÏÂÛÌ· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÙÔ˘˜. ŒÙÛÈ ÙȘ ÂfiÌÂÓ˜ Ë̤Ú˜: ♦ EÙÔÈÌ¿ÛÙËÎ·Ó ÎÂÚ¿ÛÌ·Ù· ·fi ·È‰È¿ Î·È ÁÔÓ›˜. ∫·Ù·Û΢¿ÛÙËÎ·Ó ‰È·ÎÔÛÌËÙÈο ÁÈ· Ó· ÛÙÔÏÈÛÙÔ‡Ó ÔÈ ȷ٤Ϙ Ì ٷ ÎÂÚ¿ÛÌ·Ù·. ♦ EÙÔÈÌ¿ÛÙËΠÂÈÁÚ·Ê‹ ·fi οı ·È‰› ÁÈ· ÙÔ ¤ÚÁÔ Ô˘ ı· ¤‚·˙ ÛÙËÓ ¤ÎıÂÛË. ♦ OÚÁ·ÓÒıËÎÂ Ô ¯ÒÚÔ˜ Ù˘ ·˘Ï‹˜. ∞ÔÊ·Û›ÛÙËΠÔ‡ ı· ÛÙËı› ÙÔ Î·ıÂÙ›. ŒÁÈÓ·Ó ‰‡Ô Úfi‚˜, ˘ÏÔÔÈÒÓÙ·˜ ÙÔ Û¯Â‰È·ÛÌfi ÙÔ˘˜, ÔÈÔ˜ ı· ¤Ú¯ÂÙ·È ·fi Ô‡ Î·È ÚÔ˜ Ù· Ô‡ ı· ËÁ·›ÓÂÈ, ÙÈ ı· οÓÂÈ fiÙ·Ó ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ Ì ÙÔ ÚfiÏÔ ÙÔ˘, ÔÈÔ˜ ı· Â›Ó·È ÛÙȘ ˆÏ‹ÛÂȘ, ÔÈÔÈ ÔÈ ÛÂÚ‚ÈÙfiÚÔÈ ÛÙÔ ÌÔ˘Ê¤, ÔÈÔÈ ı· ÌÔÈÚ¿˙Ô˘Ó ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ù˘ ÁÈÔÚÙ‹˜ ÛÙÔ˘˜ ηÏÂṲ̂ÓÔ˘˜, ÔÈÔÈ ı· ˘Ô‰¤¯ÔÓÙ·È ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Î·È Û ÔÈÔ ÛËÌÂ›Ô Ù˘ ·˘Ï‹˜, Ô‡ ı· ÙÔ˘˜ ηÙ¢ı‡ÓÔ˘Ó. ∏ ÁÈÔÚÙ‹ ÂÚÈÏ¿Ì‚·ÓÂ Î·È ÌÔ˘ÛÈ΋ ÁÈ· ÙÔ ¯ÔÚfi ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ì fiÏ· Ù· ·È‰È¿ Î·È ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ Ô˘ ›¯·Ó ¤ÚıÂÈ Ó· ÙËÓ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹ÛÔ˘Ó. ∂¤ÏÂÍ·Ó ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋ Ì ‚¿ÛË ·ÎÔ‡ÛÌ·Ù· Ì ٷ ÔÔ›· ›¯·Ó ÂÍÔÈÎÂȈı› ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜. ∏ Û‡ÓıÂÛË ÙˆÓ ÂÈÏÔÁÒÓ ¤ÁÈÓ ÛÙ·‰È·Î¿ ÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ Î·È ·ÓÙÈÁÚ¿ÊÔÓÙ·˜ ηۤÙ˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì ÙËÓ Â›‚ÏÂ„Ë Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡.

∏ ·ÚÔ˘Û›·ÛË Ù˘ ÁÈÔÚÙ‹˜ ∆ËÓ Ë̤ڷ Ù˘ ÁÈÔÚÙ‹˜ Ë ÂÈÙ˘¯›· ÍÂ¤Ú·ÛÂ Î·È ÙȘ ÈÔ ·ÈÛÈfi‰Ô͘ ÚԂϤ„ÂȘ. ∆· ·È‰È¿ ·ԉ›¯ÙËÎ·Ó ÌÂÁ¿ÏÔÈ ı·ÙÚ›ÓÔÈ, ·ÊÔ‡ ÂÚfiÎÂÈÙÔ ÁÈ· ÌÈ· ‰È΋ ÙÔ˘˜ ·Ú·ÁˆÁ‹ Ô˘ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÙËÓ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÔ˘Ó Ì ÙÔÓ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ÙÚfiÔ ·ÊÔ‡ ÁÓÒÚÈ˙·Ó ÙÔ Ò˜ Î·È ÙÔ ÁÈ·Ù›. ◊Ù·Ó Î·È ÛÔ˘‰·›ÔÈ ÔÈÎÔ‰ÂÛfiÙ˜, ÚÔÛʤÚÔÓÙ·˜ ÎÂÚ¿ÛÌ·Ù· ÛÙÔ˘˜ ηÏÂṲ̂ÓÔ˘˜ Î·È Î·ÏÒÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ Ó· ¯ÔÚ¤„Ô˘Ó fiÏÔÈ Ì·˙›, ·ÏÏ¿ Î·È ÂÍ›ÛÔ˘ ηÏÔ› ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ¤˜, ·ÊÔ‡ ·ÚÔ˘Û›·˙·Ó Ì ÌÂÁ¿ÏË Û·Ê‹ÓÂÈ· Ù· ¤ÚÁ· ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÎÔÈÓfi.

∞ÍÈÔÏfiÁËÛË ∏ ÁÈÔÚÙ‹ ¤‰ˆÛ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÛÙ· ·È‰È¿: ♦ N· ·ÍÈÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÓÒÛÂȘ Î·È ‰ÂÍÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·¤ÎÙËÛ·Ó Ì¤Û· ·fi fiϘ ÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô fiÏË ÙË ¯ÚÔÓÈ¿. ♦ N· ·ÔÎÙ‹ÛÔ˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ·˘ÙÔÂÔ›ıËÛË, ‰È·ÈÛÙÒÓÔÓÙ·˜ fiÛ· Ú·ÁÌ·ÙÈο ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷʤÚÔ˘Ó, Ó· ÂÌÈÛÙ¢ÙÔ‡Ó ÙÔ Ê›ÏÔ ÙÔ˘˜, Ó· Û‚·ÛÙÔ‡Ó ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ȉ¤Â˜ Î·È Ó· ÙȘ Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ¯ˆÚ›˜ ηӤӷ Ó· ÓÈÒıÂÈ fiÙÈ ‰ÂÓ ·Í›˙Ô˘Ó ÔÈ ‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ȉ¤Â˜, Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó ÙȘ ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÈηÓfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, Ó· ÂÂÎÙ›ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÔÔ›ËÛ‹ ÙÔ˘˜ ¤¯ÔÓÙ·˜ ÙÔÓ ÚÒÙÔ ÚfiÏÔ Û ÌÈ· ÌÂÁ¿ÏË ÂΉ‹ÏˆÛË Ì ÔÏÏÔ‡˜ ÁÓˆÛÙÔ‡˜ Î·È ¿ÁÓˆÛÙÔ˘˜, Û˘ÓÔÌ‹ÏÈÎÔ˘˜ Î·È ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˘˜.

371


13

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›·˜ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈ΢ ÁÈÔÚÙ‹˜ ÂÙÔ›Ì·Û·Ó Â˘¯ÂÙ‹ÚȘ οÚÙ˜ ÁÈ· ÙÔ˘˜ Ê›ÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜.

372


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

14

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ 14 ∆Ô ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ ˆÚ¿ÚÈÔ: ·˘ÍË̤Ó˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎÒÓ ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ∆· ÙÂÏÂ˘Ù·›· ¯ÚfiÓÈ· Ë ÔÏÈÙ›· ÚÔ¯ÒÚËÛ ÛÙËÓ ›‰Ú˘ÛË ÔÏÔ‹ÌÂÚˆÓ ÓËÈ·ÁˆÁ›ˆÓ Î·È ‰ËÌÔÙÈÎÒÓ Û¯ÔÏ›ˆÓ Ï·Ì‚¿ÓÔÓÙ·˜ ˘fi„Ë ÙfiÛÔ Ù· ÚÔ‚Ï‹Ì·Ù· Ù˘ Û‡Á¯ÚÔÓ˘ ÔÈÎÔÁ¤ÓÂÈ·˜ fiÛÔ Î·È Ù· ÔÚ›ÛÌ·Ù· ‰ÈÂıÓÒÓ ÂÚ¢ÓÒÓ. ™‡Ìʈӷ Ì ÙȘ ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ «Ù· ·È‰È¿ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó ÛÙ· ÔÏÔ‹ÌÂÚ· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÂȉÂÈÎÓ‡Ô˘Ó Â·˘ÍË̤Ó˜ ·Î·‰ËÌ·˚Τ˜ ÈηÓfiÙËÙ˜ ·ÚÁfiÙÂÚ· Î·È ÌÂȈ̤Ó˜ Èı·ÓfiÙËÙ˜ Ó· Â·Ó·Ï¿‚Ô˘Ó ÙËÓ ›‰È· Ù¿ÍË. …∂›Û˘ Ù· ·È‰È¿ ·˘Ù¿ ÂˆÊÂÏÔ‡ÓÙ·È ÎÔÈÓˆÓÈο Î·È Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈο. …∞ÎfiÌË Ù· ·È‰È¿ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û ÔÏÔ‹ÌÂÚ· ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, Û ۯ¤ÛË Ì ÂΛӷ Ô˘ Û˘ÌÌÂÙ›¯·Ó ÛÙ· ÎÏ·ÛÈο, ‰Â›¯ÓÔ˘Ó ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÛÙËÓ Ù¿ÍË, ·Ú·ÁˆÁÈÎfiÙËÙ·, ·ÓÂÍ·ÚÙËÛ›· ÛÙË Ì¿ıËÛË, ÂÙÔÈÌfiÙËÙ· ÁÈ’ ·˘Ù‹Ó, ÂÓÒ Â›Û˘ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÏÈÁfiÙÂÚÔ ¿Á¯Ô˜, ·ÔÁÔ‹Ù¢ÛË, ı˘Ìfi, ÓÙÚÔ‹, ·fiÚÚÈ„Ë ‹ ÌÓËÛÈηΛ·» (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003, Û. 8). ∏ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘ ıÂÛÌÔ‡ ÙÔ˘ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÛÙËÓ ∂ÏÏ¿‰· ·ÍÈÔÏÔÁ‹ıËΠ·fi ÙËÓ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÔÌ¿‰· Ô˘ ÙÔ ·Ú·ÎÔÏÔ˘ıÔ‡Û ηٿ ÙÔ ÚÒÙÔ Î·È ÙÔ Ù¤Ù·ÚÙÔ ¤ÙÔ˜ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ Ù˘ ·ÍÈÔÏfiÁËÛ‹˜ ÙÔ˘ Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ‹ıËÎ·Ó ‰‡Ô ¤Ú¢Ó˜ (Ë ÚÒÙË ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË ÙÔ˘ ÚÒÙÔ˘ Î·È Ë ‰Â‡ÙÂÚË ÌÂÙ¿ ÙËÓ ÔÏÔÎÏ‹ÚˆÛË ÙÔ˘ ٤ٷÚÙÔ˘ ¤ÙÔ˘˜ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜), ÔÈ Ôԛ˜ ·¢ı‡ÓıËÎ·Ó Ì ÂÚˆÙËÌ·ÙÔÏfiÁÈ· Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÂÌÏÂÎfiÌÂÓÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜. ∆· ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· ÙˆÓ ÂÚ¢ÓÒÓ ¤‰ÂÈÍ·Ó fiÙÈ Î·È ÔÈ ‰‡Ô ÔÌ¿‰Â˜ ›¯·Ó ·Ó·Ù‡ÍÂÈ È‰È·›ÙÂÚ· ıÂÙÈΤ˜ ÛÙ¿ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙÔ˘ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘, ÂÈÛËÌ·›ÓÔÓÙ·˜ ΢ڛˆ˜ ÙȘ ıÂÙÈΤ˜ ÂÈÙÒÛÂȘ ÛÙËÓ ÔÏfiÏ¢ÚË ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003, ÛÛ. 9 Î·È 10). ∂›Ó·È ÁÂÁÔÓfi˜ fiÙÈ Ë Â¤ÎÙ·ÛË ÙÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘ Î·È Ë ·‡ÍËÛË ÙÔ˘ ÚÔÛˆÈÎÔ‡ ‰ËÌÈÔ‡ÚÁËÛ Ӥ˜ ·Ó¿ÁΘ ÛÙÔ ¯ÒÚÔ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ, fiˆ˜ ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ÁÈ· ÙËÓ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜, ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ·Ó·‰ÈÔÚÁ¿ÓˆÛ˘ ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘, ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÚfiÛÏ˄˘ ‚ÔËıËÙÈÎÔ‡ ÚÔÛˆÈÎÔ‡ Î.¿., ·Ú¿ÏÏËÏ· fï˜ ¤‰ˆÛÂ Î·È Ì›· Ó¤· ‰˘Ó·ÌÈ΋. √È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÒÚ˜ ·Ú·ÌÔÓ‹˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙÔ ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ Î·È ˘ÔÛÙËÚÈÎÙÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÚÔÛʤÚÔ˘Ó ·˘ÍË̤Ó˜ ¢ηÈڛ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÌÏÔ΋ ÙÔ˘˜ Û ÔÌ·‰ÈΤ˜ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙË Û˘Ó·ÈÛıËÌ·ÙÈ΋, ÁÓˆÛÙÈ΋ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ÙÔ˘˜ ·Ó¿Ù˘ÍË. ∆Ô ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ‰ÂÓ ¤¯ÂÈ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÔ‡˜ ÛÙfi¯Ô˘˜ ·fi ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Û˘ÓËıÈṲ̂ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘, Ë ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË fï˜ ¿ÓÂÛË ¯ÚfiÓÔ˘ Ô˘ ÙÔ ¯·Ú·ÎÙËÚ›˙ÂÈ ÚÔÛʤÚÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÂÈÙ˘Á¯¿ÓÔÓÙ·È ·˘ÙÔ› ÔÈ ÛÙfi¯ÔÈ Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË Â˘ÎÔÏ›· (¶·ÙÈÓÈÒÙ˘ Î.¿Ï., 2002). ∏ ¢¯¤ÚÂÈ· ÛÙÔ ¯ÚfiÓÔ Û˘Ì‚¿ÏÏÂÈ ÛÙËÓ ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛË Ù˘ ÂÍÈÛÔÚÚfiËÛ˘ «·Ó¿ÌÂÛ· Û ‹Û˘¯Â˜ Î·È ÂÓÂÚÁËÙÈΤ˜

373


14

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡ Î·È Â͈ÙÂÚÈÎÔ‡ ¯ÒÚÔ˘, ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·¢ı‡ÓÔÓÙ·È Û ÌÂÌÔӈ̤ӷ ·È‰È¿, Û ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ Î·È Û ÔÏfiÎÏËÚË ÙËÓ Ù¿ÍË, ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÚÔÁÚ·ÌÌ·Ù›˙Ô˘Ó ÔÈ ÓËÈ·ÁˆÁÔ›, ·ÏÏ¿ Î·È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ÍÂÎÈÓÔ‡Ó ·fi Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿» (¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, 2003, Û. 10). ™˘Ó·ÎfiÏÔ˘ı· ÙÔ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ıÂÙÈÎfiÙÂÚ˜ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ Û‚·ÛÌfi ÙˆÓ È‰È·›ÙÂÚˆÓ ·Ó·ÁÎÒÓ Î·È ÙÔ˘ ÚÔÛˆÈÎÔ‡ Ú˘ıÌÔ‡ ·Ó¿Ù˘Í˘ οı ·È‰ÈÔ‡.

∆√ ¶ƒ√°ƒ∞ªª∞ «∫·Ù¿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· ÌÈ·˜ Ë̤ڷ˜ ÛÙÔ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÌÔÚ› Ó· ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙÈÁ̤˜ ۯ‰ȷÛÌÔ‡ ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ fiÏ˘ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ÙÔ˘ ÚˆÈÓÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ·ÔÁ‡̷ÙÔ˜ Î·È ›Ûˆ˜ Î·È ÌÈ· ÈÔ Û‡ÓÙÔÌË Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË Á‡Úˆ ÛÙȘ 11:00. ™ÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È ¿ÏÈ, ı· οÓÂÙ ÔÏÏ¿ ÌÈÎÚ¿ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Ì ÙÔ Î¿ı ·È‰› Î·È Ì ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ ηٿ ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ Ë̤ڷ˜, ηıÒ˜ ÎÈÓ›ÛÙ ̤۷ ÛÙËÓ Ù¿ÍË» (Pronin-Fromberg, 2000, Û. 178). ™ÙÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ˘ ÙÌ‹Ì·ÙÔ˜ ÌÔÚ› Ó· ˘¿Ú¯Ô˘Ó οÔȘ ÛÙ·ıÂÚ¤˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ Á›ÓÔÓÙ·È Î·ıËÌÂÚÈÓ¿ ÙËÓ ›‰È· ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ (.¯. ÌÂÛËÌÂÚÈ·Ófi Ê·ÁËÙfi, ÍÂÎÔ‡Ú·ÛË, ‰È·ÛΤ‰·ÛË) Î·È Î¿ÔȘ ¿ÏϘ Ô˘ Ë ¯ÚÔÓÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ı· ˘ÏÔÔÈËıÔ‡Ó, ηıÒ˜ Î·È Ë ‰È¿ÚÎÂÈ¿ ÙÔ˘˜ ÂÍ·ÚÙ¿Ù·È ·fi ÙÔ ÂӉȷʤÚÔÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È ·fi ÙÔÓ ÚÔÛˆÈÎfi ‹ ÔÌ·‰ÈÎfi Ú˘ıÌfi ÙÔ˘˜. ™ÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘ ‰›ÓÔÓÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜, ·ÏÏ¿ Î·È Â˘Î·Èڛ˜ ÁÈ· Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏ˘ Ù˘ ÔÌ¿‰·˜ Û ÎÔÈÓ¤˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜, fiˆ˜ Ë ÒÚ· ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡, Ë ı¤·ÛË ÂÓfi˜ ‚›ÓÙÂÔ, ÔÈ Û˘˙ËÙ‹ÛÂȘ ÁÈ· ı¤Ì·Ù· ÔÌ·‰ÈÎÒÓ ‰È·‰ÈηÛÈÒÓ Î.Ï. (Pronin-Fromberg, 2000, ÛÛ. 190-191). √ƒ°∞¡ø¡√¡∆∞™ ∆√ Ãøƒ√ ∆√À √§√∏ª∂ƒ√À ∆ª∏ª∞∆√™ √È ÚfiÛıÂÙ˜ ·Ó·Áη›Â˜ ÁˆÓȤ˜ ÁÈ· ÙÔ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ›��·È ÂΛӘ Ù˘ ÍÂÎÔ‡Ú·Û˘ Î·È Ù˘ ÎÔ˘˙›Ó·˜.

∏ ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÍÂÎÔ‡Ú·Û˘ ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ï·Ì‚¿ÓÂÈ ˘fi„Ë ÙȘ Û˘Ó‹ıÂȘ ÂÓfi˜ ÛÈÙÈÔ‡ ηٿ ÙË ÌÂÛËÌÂÚÈ·Ó‹ ·‡ÛË: .¯. οÔÈÔÈ ÌÔÚ› Ó· ÎÔÈÌÔ‡ÓÙ·È Î·È Î¿ÔÈÔÈ ¿ÏÏÔÈ Ó· ·Û¯ÔÏÔ‡ÓÙ·È Ì ÈÔ ‹Û˘¯Â˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÂÓÔ¯ÏÔ‡Ó Ù· ˘fiÏÔÈ· ̤ÏË Ù˘ ÔÌ¿‰·˜. °È· Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ÂÈı˘ÌÔ‡Ó Ó· ÍÂÎÔ˘Ú·ÛÙÔ‡Ó ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ÌÈ· ‹Û˘¯Ë Î·È ·ÔÌÔӈ̤ÓË ÁˆÓÈ¿, .¯. Ì ¤Ó· ¯·ÌËÏfi ‰È·¯ˆÚÈÛÙÈÎfi ‹ Ì ‚·ÚȤ˜ ÎÔ˘ÚÙ›Ó˜ ÁÈ· Ó· ÛÎÔÙÂÈÓÈ¿˙ÂÈ Û ÂΛÓÔ ÙÔ ÛËÌÂ›Ô Ô ¯ÒÚÔ˜. ∆ÔÔıÂÙ› Û’ ·˘Ùfi ÙÔ ¯ÒÚÔ Ù˘ ÍÂÎÔ‡Ú·Û˘ ÌÈ· ·¯È¿ ÌÔΤٷ, ¤Ó· ÓÙÔ˘Ï¿È ·Ôı‹Î¢Û˘ ÙˆÓ ˘ÓfiÛ·ÎˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ¤Ó· ÓÙÔ˘Ï¿È Ù·ÎÙÔÔ›ËÛ˘ ÙˆÓ ·Ô˘ÙÛÈÒÓ Î·È ¤Ó· ÎÔ˘Ù› Ì ٷ ·Á·Ë̤ӷ ÙÔ˘˜ ·È¯Ó›‰È· Ô˘ Û˘ÓËı›˙Ô˘Ó Ó· ·›ÚÓÔ˘Ó ·ÁηÏÈ¿ fiÙ·Ó ÎÔÈÌÔ‡ÓÙ·È. ™˘¯Ó¿ ÁÈ· ÙËÓ ÒÚ· Ù˘ ¯·Ï¿ÚˆÛ˘ ÔÈ Ù˘ÛÛfiÌÂÓÔÈ Î·Ó·¤‰Â˜ Ù˘ ÁˆÓÈ¿˜ Ù˘ Û˘˙‹ÙËÛ˘ ·Ó·‰È·Ù¿ÛÛÔÓÙ·È ‹ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÓÙ·È ÂȉÈο ÛÙÚÒÌ·Ù·. AÓ ˘¿Ú¯ÂÈ ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ˜ ¯ÒÚÔ˜ ·Ó¿·˘Ï·˜, Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÛΤÊÙÂÙ·È Ò˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ¯·Ï·ÚÒÓÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿. ∂ÈϤÁÂÈ ¯ÚÒÌ·Ù· ··Ï¿ Î·È ÌÈÎÚ¿ Ù˘ÛÛfiÌÂÓ· ÎÚ‚·Ù¿ÎÈ· Ì ÎÏÈÓÔÛÎÂ¿ÛÌ·Ù· ÁÈ· οı ·È‰› Ù· ÔÔ›· ı· ÌÔÚ› οı ÌËÙ¤Ú· ÛÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ù˘ ‚‰ÔÌ¿‰·˜ Ó· Ù· ·›ÚÓÂÈ ÁÈ· Ó· Ù· χÓÂÈ. ∆· ˘fiÏÔÈ· ·È‰È¿ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ¿ÚÔ˘Ó ÙÔ Î·ı¤Ó· οÔÈÔ ‚È‚Ï›Ô ·fi ÙË ‚È‚ÏÈÔı‹ÎË Î·È Ó· ··Û¯ÔÏËıÔ‡Ó ‹Û˘¯·.

374


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

14

™ÙÈÁ̤˜ ÌÂÛËÌÂÚÈ·Ó‹˜ ¯·Ï¿ÚˆÛ˘: ∆· ‚È‚Ï›· ·Ô‰ÂÈÎÓ‡ÔÓÙ·È Î·ÏÔ› Û‡ÓÙÚÔÊÔÈ ÁÈ· fiÛÔ˘˜ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ‰È¿ıÂÛË ÁÈ· ‡ÓÔ.

øÛÙfiÛÔ, ÂÂȉ‹ Ë ‰È¿ÚÎÂÈ· ÙÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ Â›Ó·È ·ÚÎÂÙ¿ ÌÂÁ¿ÏË, ÔÏϤ˜ ÊÔÚ¤˜ Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Î·È Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÛÙÈÁ̤˜ Ù˘ ̤ڷ˜ οÔÈ· ·È‰È¿ Ó· ¤¯Ô˘Ó ·Ó¿ÁÎË ¯·Ï¿ÚˆÛ˘ ‹ ·ÔÌfiÓˆÛ˘. ∫·Ïfi Â›Ó·È Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Ó· ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ ÒÛÙ ӷ ˘¿Ú¯Ô˘Ó Ì›· ‹ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÁˆÓȤ˜ Ô˘ Ó· ÚÔÛʤÚÔ˘Ó ·˘Ù‹ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ·, fiˆ˜ .¯. Ì›· ÌÈÎÚ‹ ÛÎËÓ‹ ÛÙË̤ÓË Û οÔÈÔ ÛËÌÂ›Ô Ù˘ ·›ıÔ˘Û·˜ ‹ ÌÈ· ÌÔΤٷ οو ·fi ¤Ó· ÙÚ·¤˙È ÛÎÂ·Ṳ̂ÓÔ Ì ‡Ê·ÛÌ· Û ÌÈ· ÁˆÓÈ¿ Ô˘ ‰ÂÓ ÔÏ˘¯ÚËÛÈÌÔÔÈ›ٷÈ.

375


14

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

∏ ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÎÔ˘˙›Ó·˜ ∏ ÎÔ˘˙›Ó· ÌÔÚ› Ó· ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Û ·ÓÂÍ¿ÚÙËÙÔ ¯ÒÚÔ ‹ Î·È Û ÌÈ· ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ·›ıÔ˘Û·˜, ¯ˆÚÈṲ̂ÓË Ì ¤Ó· ‰È·¯ˆÚÈÛÙÈÎfi. ∂›Ó·È ··Ú·›ÙËÙÔ Ó· ‰È·ı¤ÙÂÈ ÙÔÓ ··ÈÙÔ‡ÌÂÓÔ ÂÍÔÏÈÛÌfi: „˘Á›Ô, ÎÔ˘˙›Ó·, ÊÔ‡ÚÓÔ ÌÈÎÚÔÎ˘Ì¿ÙˆÓ, Û·Ë, ÓÂÚÔ¯‡Ù˜, Ï˘ÓÙ‹ÚÈÔ È¿ÙˆÓ, Û˘Û΢¤˜ (·Ô¯˘ÌˆÙ‹, Ì›ÍÂÚ Î.Ï.). ∂›Ó·È ÛËÌ·ÓÙÈÎfi ÔÌ¿‰Â˜ ·È‰ÈÒÓ Ó· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ ÚÈÓ ·fi ÙÔ Ê·ÁËÙfi .¯. Ó· ÛÙÚÒÓÔ˘Ó ÙÚ·Â˙ÔÌ¿ÓÙÈÏ·, Ó· ‚¿˙Ô˘Ó ¯·ÚÙÔÂÙÛ¤Ù˜ Î·È Ì·¯·ÈÚÔ‹ÚÔ˘Ó·, Ó· ‚ÔËıÔ‡Ó ÛÙÔ ÛÂÚ‚›ÚÈÛÌ·. √È ÔÌ¿‰Â˜ ·˘Ù¤˜ (‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ·Ó¿ Ë̤ڷ ‹ ‚‰ÔÌ¿‰·) ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ·Ó·Ï·Ì‚¿ÓÔ˘Ó Î·È ÙËÓ Ù·ÎÙÔÔ›ËÛË ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ ÌÂÙ¿ ÙÔ Ê·ÁËÙfi. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ·˘Ù¤˜ Û˘Ì‚¿ÏÏÔ˘Ó ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ·˘ÙÔÓÔÌ›·˜ Î·È Ù˘ ÚˆÙÔ‚Ô˘Ï›·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∂ÈÁڷʤ˜ Ì ÂÈÎfiÓ˜ Î·È Î›ÌÂÓ· ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÙȘ οÓÔ˘Ó ÈÔ ÂӉȷʤÚÔ˘Û˜ Î·È Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ Ó· ˘ÂÓı˘Ì›˙Ô˘Ó ÛÙ· ·È‰È¿ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·Úı› ·fi ÎÔÈÓÔ‡ Ì fiÏË ÙËÓ Ù¿ÍË. ¶.¯. «£˘ÌfiÛ·ÛÙ Ò˜ ·ÔÊ·Û›Û·Ì ӷ ÂÙÔÈÌ¿˙Ô˘Ì ÙÔ ÙÚ·¤˙È Ì·˜ ÒÛÙ ӷ ¤¯Ô˘Ì fiÏ· fiÛ· ¯ÚÂÈ·˙fiÌ·ÛÙ ηٿ ÙËÓ ÒÚ· ÙÔ˘ Ê·ÁËÙÔ‡ ÁÈ· Ó· ·ÔÏ·Ì‚¿ÓÔ˘Ì ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙÔ Ê·ÁËÙfi Ì·˜; √È ÂÈÁڷʤ˜ Ô˘ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙÔ… (·Ó·Ê¤ÚÂÈ ÙÔ ÛËÌÂ›Ô ·Ó¿ÚÙËÛ˘ ÙˆÓ ÂÈÁÚ·ÊÒÓ) Î·È ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· Û·˜ ‰È¢ÎÔχÓÔ˘Ó ·Ó ‰ÂÓ ı˘ÌfiÛ·ÛÙ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙȘ ·ÔÊ¿ÛÂȘ Û·˜». ∂›Û˘ Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÊÚÔÓÙ›˙ÂÈ Ó· ˘ÂÓı˘Ì›˙ÂÈ Ì ‰È·ÎÚÈÙÈÎfi ÙÚfiÔ ÛÙ· ·È‰È¿, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ù· ·Á¯ÒÓÂÈ, fiÙÈ Ô ¯ÚfiÓÔ˜ ·Ú·ÌÔÓ‹˜ ÛÙËÓ ÙÚ·Â˙·Ú›· ‰ÂÓ Â›Ó·È ·ÙÂÏ›ˆÙÔ˜ Î·È Î¿ÔÈ· ÛÙÈÁÌ‹ ·Ó·ÎÔÈÓÒÓÂÈ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘: .¯. «NÔÌ›˙ˆ fiÙÈ ÙÒÚ· Â›Ó·È Ë ÒÚ· Ó· Ì·˙¤„ÂÙ ٷ È¿Ù· Î·È Ó· Ù·ÎÙÔÔÈ‹ÛÂÙ ÙÔ ÙÚ·¤˙È Û·˜». ∆Ô Ì¿˙ÂÌ· ÙˆÓ ÙÚ·Â˙ÈÒÓ Á›ÓÂÙ·È fiˆ˜ ¤¯ÂÈ Û˘ÌʈÓËı›. ∫¿ı ·È‰› Ì·˙‡ÂÈ ÙÔ È¿ÙÔ ÙÔ˘ Î·È Î·ı·Ú›˙ÂÈ ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘ ‹ Ì·˙Â‡Ô˘Ó fiÏ· Ù· ÙÚ·¤˙È· Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ·Ó·Ï¿‚ÂÈ ·˘Ùfi ÙÔ Î·ı‹ÎÔÓ. ∆Ô Ê·ÁËÙfi ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ÂÚÈÏ·Ì‚¿ÓÂÈ ÙÔ ‰ÂηÙÈ·Ófi Î·È ÙÔ ÌÂÛËÌÂÚÈ·Ófi Á‡̷. ∏ ÒÚ· ÙÔ˘ Ê·ÁËÙÔ‡ Â›Ó·È ÌÈ· ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÛÙÈÁÌ‹ ÛÙÔ Î·ıËÌÂÚÈÓfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· Ô˘ ÂÈÙÚ¤ÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ Ó· ‚ÚÂıÔ‡Ó Ì ÙÔ Ê›ÏÔ ÙÔ˘˜ Û ÌÈ· ÈÔ ¯·Ï·Ú‹ ÛÙÈÁÌ‹ Î·È Ó· ·ÔÏ·‡ÛÔ˘Ó ÙÔ ¤Ó· ÙËÓ ·Ú¤· ÙÔ˘ ¿ÏÏÔ˘ ÙÚÒÁÔÓÙ·˜ Î·È Û˘˙ËÙÒÓÙ·˜.

∏ ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ·ÍÈÔÔ›ËÛË Ù˘ Ì·ÁÂÈÚÈ΋˜ ∏ Ì·ÁÂÈÚÈ΋ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì ‚Ȉ̤Ó˜ ÂÌÂÈڛ˜ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. √È ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÛÙËÓ ÎÔ˘˙›Ó· –·fi ÙȘ ϤÔÓ ÚÔÎÏËÙÈΤ˜ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜– ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚÔ ¤‰·ÊÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘Í‹ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ˘ ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜. ∆· ·È‰È¿ Û˘ÌÌÂÙ¤¯Ô˘Ó Û’ ·˘Ù¤˜ Ì ¯·Ú¿. µÏ¤Ô˘Ó, Ì˘Ú›˙Ô˘Ó, ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó, ·Ó·Î·ÙÂ‡Ô˘Ó Ù· ˘ÏÈο, ·ÎÔ‡Ó ÙÔÓ ‹¯Ô ÙÔ˘ ‚Ú·ÛÌÔ‡, ÙÔ˘ ÙËÁ·Ó›ÛÌ·ÙÔ˜. ª·ı·›ÓÔ˘Ó ÙȘ Ì˘Úˆ‰È¤˜ Î·È ÙȘ Á‡ÛÂȘ, ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÔÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜ (.¯. H ÁÚ·Ó›Ù· ÔÚÙÔοÏÈ ¤¯ÂÈ ÙËÓ ›‰È· Á‡ÛË Ì ÙËÓ ÔÚÙÔηϿ‰·;). ∆Ô˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· οÓÔ˘Ó ÚԂϤ„ÂȘ Î·È Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· ÙȘ ÂϤÁ¯Ô˘Ó ¿ÌÂÛ·. ª·ı·›ÓÔ˘Ó Ó¤Â˜ ϤÍÂȘ, ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ‰È·‰Èηۛ˜, ‰È·‚¿˙Ô˘Ó Î·È ÁÚ¿ÊÔ˘Ó Û˘ÓÙ·Á¤˜. ÃÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó ÌÂ˙Ô‡Ú˜ Î·È Î¿ÓÔ˘Ó ÌÂÙÚ‹ÛÂȘ Î·È Û˘ÁÎÚ›ÛÂȘ ÔÛÔًوÓ, ˘ÁÚÒÓ Î·È ÛÙÂÚÂÒÓ ˘ÏÈÎÒÓ. ™ËÌÂÈÒÓÔ˘Ó Î·È ÌÂÙÚÔ‡Ó fiÛ· ·‚Á¿ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙÔ Î¤ÈÎ, fiÛË ˙¿¯·ÚË, ‚Ô‡Ù˘ÚÔ, ·Ï‡ÚÈ, Á¿Ï· Î·È ‚·Ó›ÏÈ·. ¶·Ú·ÙËÚÔ‡Ó ÙȘ ·ÏÏ·Á¤˜ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ Î·ıÒ˜ ·Ó·Î·Ù‡ÔÓÙ·È, ‚Ú¿˙Ô˘Ó, „‹ÓÔÓÙ·È Î·È Á›ÓÔÓÙ·È ·fi ˘ÁÚ¿ ÛÙÂÚ¿ ‹ ÏÈÒÓÔ˘Ó ÛÙË ÊˆÙÈ¿.

376


ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

14

ª·ı·›ÓÔ˘Ó Î·ÓfiÓ˜ ˘ÁÈÂÈÓ‹˜, ÚfiÏ˄˘, ÛˆÛÙ‹˜ ‰È·ÙÚÔÊ‹˜ Î·È ·ÛÊ¿ÏÂÈ·˜ (ÙË ÛËÌ·Û›· Ù˘ ηı·ÚÈfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ¯ÂÚÈÒÓ Î·È ÙˆÓ ‰ÔÓÙÈÒÓ, ÙËÓ ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ· ÙÔ˘ Ï˘Û›Ì·ÙÔ˜ ÙˆÓ ÊÚÔ‡ÙˆÓ Î·È ÙˆÓ Ï·¯·ÓÈÎÒÓ, ÙË ‰È·ÙÚÔÊÈ΋ ·Í›· ÙÔ˘ Á¿Ï·ÎÙÔ˜, ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ Ù˘ ˙¿¯·Ú˘ ÛÙ· ‰fiÓÙÈ·, ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ÙÔ˘ ËÏÂÎÙÚÈÛÌÔ‡, ÙÔ˘˜ ÎÈÓ‰‡ÓÔ˘˜ ·fi ÂÁη‡Ì·Ù· Î.Ï.). ª·ı·›ÓÔ˘Ó ÁÈ· ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜: .¯. ·Ó·Ù‡ÛÛÔ˘Ó ¤Ó· Û¯¤‰ÈÔ ÂÚÁ·Û›·˜ Ì ı¤Ì· ÙÔ „ˆÌ› Î·È ÌÂÏÂÙÔ‡Ó Ù· „ˆÌÈ¿ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ ‹ ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó Á‡ÛÂȘ ÎÔ˘˙›Ó·˜ ¿ÏÏˆÓ ÔÏÈÙÈÛÌÒÓ. ª·ÁÂÈÚ‡ԢÓ, ‰È·ÎÔÛÌÔ‡Ó ÙÔ Ê·ÁËÙfi, ÛÙÚÒÓÔ˘Ó Î·È ÛÙÔÏ›˙Ô˘Ó ÙÔ ÙÚ·¤˙È, ÙÚÒÓ ·Ú¤· Î·È Û˘˙ËÙÔ‡Ó. ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ì·ÁÂÈÚÈ΋˜ Â›Ó·È fiϘ ÔÈ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜-‚‹Ì·Ù· ·fi ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈÌ·Û›· ̤¯ÚÈ Î·È ÙÔ ÛÂÚ‚›ÚÈÛÌ· ÙÔ˘ Ê·ÁËÙÔ‡ ‹ ÙÔ˘ ÂȉÔÚ›Ô˘ Ì ‹ ¯ˆÚ›˜ ÙË ‰È·‰Èηۛ· „Ë̷ۛÙÔ˜. ∞ÎfiÌË Î·È ÚÔÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·˜ ‰¤ÛÌ·Ù· Î·È ÔÙ¿ Ô˘ ‰Â ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·È „‹ÛÈÌÔ, Ù· ·È‰È¿, ηıÒ˜ ηı·Ú›˙Ô˘Ó, Îfi‚Ô˘Ó, ÛÙ‡‚Ô˘Ó ÊÚÔ‡Ù· Î·È Ï·¯·ÓÈο, ·Ó·Î·Ï‡ÙÔ˘Ó ÙȘ Ê˘ÛÈΤ˜ ȉÈfiÙËÙ˜ ÙˆÓ ˘ÏÈÎÒÓ Î·È ÙˆÓ ÂÚÁ·Ï›ˆÓ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡Ó. ∆· ÊÚÔ‡Ù·, ÁÈ· ·Ú¿‰ÂÈÁÌ·, ¤¯Ô˘Ó ‰È·ÊÔÚÂÙÈ΋ Á‡ÛË Î·È ¯ÚÒÌ·. √ÚÈṲ̂ӷ ηı·Ú›˙ÔÓÙ·È Â˘ÎÔÏfiÙÂÚ· Ì ٷ Ï·ÛÙÈο Ì·¯·›ÚÈ·, ¿ÏÏ· Ì ÙÔ ¯¤ÚÈ, οÔÈ· Â›Ó·È Ôχ ˙Ô˘ÌÂÚ¿ Î·È ÛÙ‡‚ÔÓÙ·È ÛÙÔÓ ·Ô¯˘ÌˆÙ‹. ÕÏÏ· Îfi‚ÔÓÙ·È Û ÔÏÏ¿ ÌÈÎÚ¿ ÎÔÌÌ¿ÙÈ·, ¿ÏÏ· ÛÙË Ì¤ÛË, ÂÓÒ Ù· ÌÈÎÚfiÙÂÚ· fiˆ˜ Ù· ÛٷʇÏÈ· ÙÚÒÁÔÓÙ·È ÔÏfiÎÏËÚ·. ŸÙ·Ó ·Ó·Î·Ù¤„ÂÈ Î·Ó›˜ ÙÔ˘˜ ÊÚÔ˘ÙÔ¯˘ÌÔ‡˜, ÔÈ Á‡ÛÂȘ ÌÂډ‡ÔÓÙ·È Î·È ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·¯ˆÚÈÛÙÔ‡Ó ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·. ∞Ó Ú›ÍÔ˘Ó ˙¿¯·ÚË ÛÙÔ ¯˘Ìfi, Ë ˙¿¯·ÚË ‰È·Ï‡ÂÙ·È Î·È Ë Á‡ÛË ·ÏÏ¿˙ÂÈ. ∞ÏÏ·Á¤˜ Â›Û˘ Á›ÓÔÓÙ·È fiÙ·Ó Î¿ÔÈÔ˜ ÙÔÔıÂÙ‹ÛÂÈ ÛÙËÓ Î·Ù¿„˘ÍË ÙÔ˘˜ ¯˘ÌÔ‡˜ ‹ ÙÔ˘˜ ·Ó·Î·Ù¤„ÂÈ Ì ˙ÂϤ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÙÔ˘˜ ·ÁÒÛÂÈ. ∫·È ÛÙ· Û¿ÓÙÔ˘ÈÙ˜ Ë Á‡ÛË ·ÏÏ¿˙ÂÈ ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ٷ ˘ÏÈο. ∆· ˘ÏÈο fï˜ Û ·˘Ù‹ ÙËÓ ÂÚ›ÙˆÛË ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ‰È·¯ˆÚ›˙ÔÓÙ·È. ∆Ô ›‰ÈÔ Á›ÓÂÙ·È Ì ÙÔ ÁÈ·Ô‡ÚÙÈ Î·È Ù· ÔÏfiÎÏËÚ· ÊÚÔ‡Ù·.

∏ ™À¡∂ƒ°∞™π∞ ª∂∆∞•À ∆ø¡ ∂∫¶∞π¢∂À∆π∫ø¡ ª›· Ô˘ÛÈ·ÛÙÈ΋ Û˘Ì‚ÔÏ‹ ÙÔ˘ ‰ÈÂ˘Ú˘Ì¤ÓÔ˘ ˆÚ·Ú›Ô˘ Â›Ó·È fiÙÈ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ› ηχÙÂÚ˜ ÚÔ¸Ôı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË ıÂÙÈÎÒÓ ·ÏÏËÏÂȉڿÛÂˆÓ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ Û˘ÓÂÚÁ·Û›·˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ. ∆Ô˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ۯ‰ȿ˙Ô˘Ó ·fi ÎÔÈÓÔ‡ Î·È Ó· ÌÔÈÚ¿˙ÔÓÙ·È ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ Î·È ÂÌÂÈڛ˜ Û¯ÂÙÈο Ì ٷ ·È‰È¿ Ù˘ ›‰È·˜ Ù¿Í˘. ∆Ô˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· Ó· Û˘Ó·ÓÙÈÔ‡ÓÙ·È Î·ıËÌÂÚÈÓ¿ Î·È Ó· Û˘˙ËÙÔ‡Ó Î·È, ·Ó ÙÔ ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó, Ó· ¤¯Ô˘Ó ÙË ÛËÌ·ÓÙÈ΋ ÂÌÂÈÚ›· Ù˘ ·fi ÎÔÈÓÔ‡ ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·˜ ̤۷ ÛÙËÓ ›‰È· Ù¿ÍË. ∏ Ù·˘-

377


14

ÎÂÊ¿Ï·ÈÔ

Ùfi¯ÚÔÓË Û˘Ó‡·ÚÍË ÛÙËÓ ›‰È· Ù¿ÍË ‰‡Ô ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ, ¤ÛÙˆ Î·È ÁÈ· Ôχ ÂÚÈÔÚÈṲ̂ÓÔ ¯ÚÔÓÈÎfi ‰È¿ÛÙËÌ· Û ηıËÌÂÚÈÓ‹ ‚¿ÛË, ÙÔ˘˜ ‰›ÓÂÈ ÙË ‰˘Ó·ÙfiÙËÙ· Ó· ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘ÔÛÙËÚ›ÍÔ˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·ÔÙÂÏÂÛÌ·ÙÈο ÙËÓ ÂÚÁ·Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Û ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜, Ó· ηٷÁÚ¿„Ô˘Ó Ì ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚË ¿ÓÂÛË ÙËÓ ÂͤÏÈÍ‹ ÙÔ˘˜, Ó· ÂÛÙÈ¿ÛÔ˘Ó ÙËÓ ÚÔÛÔ¯‹ ÙÔ˘˜ Û ÌÂÌÔӈ̤ӷ ·È‰È¿ Ô˘ ÂÎÙÈÌÔ‡Ó fiÙÈ ¤¯Ô˘Ó ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ÙËÓ ·Ó¿ÁÎË ÙÔ˘˜. ∆Ô ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ‰›ÓÂÈ ÙËÓ Â˘Î·ÈÚ›· ÛÙȘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ Ó· Û˘ÓÂÚÁ·ÛÙÔ‡Ó Ì ÙÚfiÔ Ô˘ ı· ÙȘ ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ó· ηٷÓÔ‹ÛÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ· ÙÔ Ò˜ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔ˘Ó Î·È Ó· ˘ÔÛÙËÚ›˙Ô˘Ó ÙËÓ ÔÏfiÏ¢ÚË ÂͤÏÈÍË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. °È· Ó· Â›Ó·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ Ë ÁˆÓÈ¿ Ù˘ ÎÔ˘˙›Ó·˜: ♦ •ÂÎÈÓ‹ÛÙ Ì ·Ϥ˜ Û˘ÓÙ·Á¤˜. ♦ ™¯Â‰È¿ÛÙ ٷ ‚‹Ì·Ù· Ù˘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ·˜ Î·È Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÙÂ, fiÙÈ ¯ÚÂÈ¿˙ÂÛÙ ÎÔÓÙ¿ Û·˜. ♦ ¢ÒÛÙ ¤ÌÊ·ÛË ÛÙËÓ Î·ı·ÚÈfiÙËÙ· (χÛÈÌÔ ÙˆÓ ¯ÂÚÈÒÓ, ÙˆÓ ÊÚÔ‡ÙˆÓ, ÙˆÓ Ï·¯·ÓÈÎÒÓ, Ù˘ ÂÈÊ¿ÓÂÈ·˜ Ô˘ ı· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËı› Î.Ï.). ♦ ¢ÒÛÙ ÔÈÎÈÏ›· ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜. ♦ ∂ȉÈÒÍÙ ÙËÓ ÂÓÂÚÁfi Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∂ÌϤÍÙ ٷ ÛÙË ‰È·‰Èηۛ·. £¤ÛÙ ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ. ¡· ÛÎÂÊıÔ‡Ó Î·È Ó· ·ÔÊ·Û›ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ù· ˘ÏÈο, ÙË ÛÂÈÚ¿ Ô˘ ı· Ù· Ú›ÍÔ˘Ó, fiÛË ÒÚ· ı· Ú¤ÂÈ Ó· ‚Ú¿ÛÔ˘Ó, Ó· ‰È·‚¿ÛÔ˘Ó ÌÈ· Û˘Û΢·Û›· Î.¿. øı‹ÛÙ ٷ ���·È‰È¿ Ó· ÂÓÂÚÁÔ‡Ó. ∫¿ÓÂÙ ÂÛ›˜ ÔÈ ›‰ÈÔÈ ÌfiÓÔ fi,ÙÈ Â›Ó·È ÂÈΛӉ˘ÓÔ ‹ Ôχ ‰‡ÛÎÔÏÔ. ∆· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÌÂÙÚÔ‡Ó, Ó· Ú›¯ÓÔ˘Ó Ù· ˘ÏÈο, Ó· Û¿ÓÂ Î·È Ó· ¯Ù˘Ô‡Ó Ù· ·˘Á¿, Ó· Ï¿ıÔ˘Ó, Ó· ÙÔÔıÂÙÔ‡Ó ÙÔ Ì›ÁÌ· ÛÙÔ Ù·„›, Ó· ÛÙ‡‚Ô˘Ó ÔÚÙÔοÏÈ·, Ó· ¯Ù˘Ô‡Ó ÛÙÔ Û¤ÈÎÂÚ ‹ ÛÙÔ Ì›ÍÂÚ ˘ÏÈο, Ó· Û¿Ó ÙÔÓ ¿ÁÔ, Ó· ‰ÔÎÈÌ¿˙Ô˘Ó ·Ó ¯ÚÂÈ¿˙ÂÙ·È ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔ ·Ï¿ÙÈ ‹ ˙¿¯·ÚË Ó· ‰È·ÎÔÛÌÔ‡Ó ÙÔ ÁÏ˘Îfi ‹ ÌÈ· ȷ٤Ϸ, Ó· ÛÙÚÒÓÔ˘Ó ÙÔ ÙÚ·¤˙È Î.¿. ∂Óı·ÚÚ‡ÓÂÙ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË. ∑ËÙ‹ÛÙ ӷ ÂÚÈÁÚ¿ÊÔ˘Ó ÙÈ Î¿ÓÔ˘Ó, Ó· ÂÍËÁÔ‡Ó ÁÈ·Ù› ÙÔ Î¿ÓÔ˘Ó. ¡· οÓÔ˘Ó ˘Ôı¤ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ ÙÈ ÂÚȤ¯ÂÈ ·˘Ùfi Ô˘ Ì˘Ú›˙Ô˘Ó ‹ ·˘Ùfi Ô˘ Á‡ÔÓÙ·È. ♦ ¢ÒÛÙ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚË ¤ÌÊ·ÛË ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ·Ú¿ ÛÙÔ ·ÔÙ¤ÏÂÛÌ·. ♦ ™˘Ó‰¤ÛÙ ÙË Ì·ÁÂÈÚÈ΋ ÌÂ Û˘Ó·Ê›˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜: .¯. Ì ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ‚È‚Ï›Ô˘ Ì·ÁÂÈÚÈ΋˜ ‹ ÂÓfi˜ ÏÂÍÈÎÔ‡, Ì ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›· ÂÓfi˜ ˙·¯·ÚÔÏ·ÛÙ›Ԣ ÛÙËÓ Ù¿ÍË, Ì ÂÈÛΤ„ÂȘ ÛÙÔ ÛÔ‡ÂÚ Ì¿ÚÎÂÙ, ÛÙÔ Ï·¯·ÓfiÎËÔ, ÛÙÔ ·ÁˆÙ·Ù˙›‰ÈÎÔ, ÛÙÔ ÂÛÙÈ·ÙfiÚÈÔ, Û ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈ· ·Ú·Û΢‹˜ ÙÚÔÊÒÓ, ÛÙÔ ÊÔ‡ÚÓÔ Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿˜. ♦ ™˘Ó‰¤ÛÙ ÙË Ì·ÁÂÈÚÈ΋ Ì ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ÂΉËÏÒÛÂȘ, ‹ıË, ¤ıÈÌ· Î·È ·Ú·‰fiÛÂȘ ÙˆÓ Ï·ÒÓ (.¯. ÙÔ ‚¿„ÈÌÔ ÙˆÓ ·Û¯·ÏÈÓÒÓ ·˘ÁÒÓ Û ‰È¿ÊÔÚ˜ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈΤ˜ ¯ÒÚ˜, ÙËÓ ·Ú·Û΢‹ ÙÔ˘ ¡·Û› §ÂÌ¿Î Ì ‚¿ÛË ÙÔ Ú‡˙È ÁÈ· Ù· ÁÂÓ¤ıÏÈ· Ù˘ ∆›Ó· ∏fi ·fi ÙË ª·Ï·ÈÛ›· Î.¿.).

Mayesky, 1998

378


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜

µÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÛÙ· ÂÏÏËÓÈο ∞˚‰›Ó˘, A., ˘fi ‰ËÌÔÛ›Â˘ÛË, «∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ʈÓÔÏÔÁÈ΋˜ Â›ÁÓˆÛ˘ Î·È Ë Û¯¤ÛË Ù˘ Ì ÙËÓ ÚÒÙË ÁÚ·Ê‹ Î·È ·Ó¿ÁÓˆÛË» ÛÙÔÓ 3Ô ÙfiÌÔ Ù˘ ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ∂ÂÙËÚ›‰·˜ Ù˘ æ˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ∂Ù·ÈÚ›·˜ µÔÚ›Ԣ ∂ÏÏ¿‰Ô˜. Altrichter, H., Posch, P., & Somekh, B., 2001, √È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ› ÂÚ¢ÓÔ‡Ó ÙÔ ¤ÚÁÔ ÙÔ˘˜, ÂΉ. ªÂÙ·›¯ÌÈÔ. ∞ϯ·Û›‰Ë˜, ¡., 1997, «∂›ÛÎÂ„Ë ÛÙÔ §·ÔÁÚ·ÊÈÎfi ªÔ˘ÛÂ›Ô ∫·ÛÙÔÚÈ¿˜: ŒÓ· ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ·», ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙËÓ ËÌÂÚ›‰· ª¤Ú˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ – ª∂§π¡∞, ∂Î·›‰Â˘ÛË, ¶ÔÏÈÙÈÛÌfi˜, ¶ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ ∞Ó¿Ù˘ÍË, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ¤Î‰ÔÛË ÙˆÓ º›ÏˆÓ ÙÔ˘ π‰Ú‡Ì·ÙÔ˜ ªÂϛӷ ªÂÚÎÔ‡ÚË, ÛÛ. 64-65. Anderson, R.C., Hiebert, E.H., Scott, J.A., & Wilkinson, J.A.G., (ÂÈ̤ÏÂÈ·-ÚfiÏÔÁÔ˜ ™. µÔÛÓÈ¿‰Ô˘), 1994, ¶Ò˜ Ó· ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ‹ÛÔ˘Ì ¤Ó· ¤ıÓÔ˜ ·fi ·Ó·ÁÓÒÛÙ˜. ∞fi ÙËÓ æ˘¯ÔÏÔÁ›· Ù˘ ∞Ó¿ÁÓˆÛ˘ ÛÙËÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈ΋ ¶Ú·ÎÙÈ΋, ÂΉ. Gutenberg. ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, ∞., & ∞ÛÎÔ‡ÓË, ¡., 2004, ∂ÙÂÚÔÁ¤ÓÂÈ· Î·È Û¯ÔÏ›Ô, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net ∞ÛÎÔ‡ÓË, ¡., & ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, ∞., 2001, «√È “¿ÏÏÔÈ” Ì·ıËÙ¤˜ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô: ·fi ÙËÓ ·ÊÔÌÔ›ˆÛË ÙˆÓ ‰È·ÊÔÚÒÓ ÛÙË “‰È·ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋” ·Ó·˙‹ÙËÛË». ™ÙÔ ∂Î·›‰Â˘ÛË: ¶ÔÏÈÙÈÛÌÈΤ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜ ·ÓÈÛfiÙËÙ˜, ÙfiÌÔ˜ µã (∂ıÓÔÔÏÈÙÈÛÌÈΤ˜ ‰È·ÊÔÚ¤˜ Î·È ÂÎ·›‰Â˘ÛË), ∂ÏÏËÓÈÎfi AÓÔÈÎÙfi ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ, ÛÛ. 13-45. ∞˘ÁËÙ›‰Ô˘, ™., 2001, ∆Ô ·È¯Ó›‰È – ™‡Á¯ÚÔÓ˜ ÂÚ¢ÓËÙÈΤ˜ Î·È ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·, ∆˙., 1991, £¤Ì·Ù· °ÓˆÛÙÈ΋˜ ∞Ó¿Ù˘Í˘, ª¿ıËÛ˘ Î·È ∞ÍÈÔÏfiÁËÛ˘, ÂΉ. ¶··˙‹Û˘. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·, ∆˙., 1994, «√È È‰¤Â˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÁÈ· ÙË ÁÚ·Ê‹ Î·È Ë Ì·ıËÛȷ΋ ‰È·‰Èηۛ·», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ∂Î·È‰Â˘ÙÈ΋ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·, Ù¯. 27, ÛÛ. 18-20. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·, ∆˙., ˘fi ¤Î‰ÔÛË, °Ú·Ê‹ Î·È ·Ó¿ÁÓˆÛË ÛÙËÓ ÚÒÙË ·È‰È΋ ËÏÈΛ· – ∂ÌÂÈÚÈΤ˜ ÌÂϤÙ˜, ÂΉ. ¶··˙‹Û˘. Barton, D., 2005, ªÈ· ÔÏÔÎÏËڈ̤ÓË ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË ÙÔ˘ ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡, ÂΉ. ¶··˙‹Û˘. µ·Ê¤·, A., 2002 (ÂÈÛ·ÁˆÁ‹-ÂÈ̤ÏÂÈ·), ¶Ú·ÎÙÈÎfi˜ Ô‰ËÁfi˜ ÁÈ· ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÛÙ· ∫¤ÓÙÚ· ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ ∞·Û¯fiÏËÛ˘ ¶·È‰ÈÒÓ, ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· ∆ÔÈ΋˜ ∞Ó¿Ù˘Í˘ Î·È ∞˘ÙÔ‰ÈÔ›ÎËÛ˘. Baynham, M., 2001, ¶Ú·ÎÙÈΤ˜ °Ú·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡, ÂΉ. ªÂÙ·›¯ÌÈÔ. µÂÏÏÔÔ‡ÏÔ˘, ∞., & ¶··Ó‰Ú¤Ô˘, ª., 2000, ∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙÔ M. ∫ÔÓ‰‡ÏË (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ÃÚ‹ÛË Î·È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·.

381


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Bliss, J., 2003, «Piaget Î·È Vygotsky: Ë ÛËÌ·Û›· ÙÔ˘˜ ÁÈ· ÙË ‰È‰·Ûηϛ· Î·È ÙËÓ ÂÎÌ¿ıËÛË ÙˆÓ ıÂÙÈÎÒÓ ÂÈÛÙËÌÒÓ», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 8, ÛÛ. 68-81. Bredekamp, S., & Copple, C., 1988 (ÂÈÛ·ÁˆÁ‹-ÂÈ̤ÏÂÈ· ∂. ¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘), ∫·ÈÓÔÙƠ̂˜ ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË: ∞Ó·Ù˘Íȷο ηٿÏÏËϘ Ú·ÎÙÈΤ˜ ÛÙ· ÚÔÛ¯ÔÏÈο ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù·, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. µ˘ÁÎfiÙÛÎÈ, §., 1988, ™Î¤„Ë Î·È °ÏÒÛÛ·, ÂΉ. °ÓÒÛË. °ÂÚÌ·Ófi˜, ¢., 2002, √È ÙÔ›¯ÔÈ Ù˘ ÁÓÒÛ˘ – ™¯ÔÏÈÎfi˜ ¯ÒÚÔ˜ Î·È ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ÂΉ. Gutenberg. °È·ÓÓÈÎÔÔ‡ÏÔ˘, ∞.∞., 1998, ∞fi ÙËÓ ÚÔ·Ó¿ÁÓˆÛË ÛÙËÓ ·Ó¿ÁÓˆÛË – √‰ËÁ›Â˜ ÁÈ· ÁÔÓ›˜ Î·È ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜, ÂΉ. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘. °È·ÓÓÈÎÔÔ‡ÏÔ˘, ∞.∞., 2001, ∏ ÁÚ·Ù‹ ÁÏÒÛÛ· ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô, ÂΉ. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘. °ÎÏÈ¿Ô˘, ¡., 2005, «§ÔÁÔÙ¯ӛ· Î·È ‰È·ıÂÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙÔ ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· ™Ô˘‰ÒÓ ÁÈ· ÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ի. ™ÙÔ ¢. °ÂÚÌ·Ófi˜, ∫. ª›ÎÔ˜, ª. ªÈÚÌ›ÏË, ∂. ¶·Ó·ÁȈٛ‰Ô˘ & ∫. ªfiÙÛÔÁÏÔ˘ (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ∏ ¢È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ¶ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ ¢È‰·Ûηϛ·˜ Î·È Ù˘ ª¿ıËÛ˘ ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ Î·È ÙËÓ ÚÒÙË Û¯ÔÏÈ΋ ËÏÈΛ·, ¶Ú·ÎÙÈο ¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈÔ˘ ™˘Ó‰ڛԢ, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·, ÛÛ. 449-456. °ÎÔ˘ÓÙ, ¶., & ™¿ÏÏÈ‚·Ó, ∆˙., 2002, ª›· Ù¿ÍË ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÁÈ· fiÏ· Ù· ·È‰È¿, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘. °ÚËÁÔÚ›Ô˘, ª., 1994, ªÔ˘ÛÈ΋ ÁÈ· ·È‰È¿ Î·È ÁÈ· ¤Í˘ÓÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ (∞ã ÙfiÌÔ˜), ÂΉ. ¡ÂʤÏË. Candini, L., 2000, «ÃÒÚÔÈ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ Î·È ÊÚÔÓÙ›‰·˜». ™ÙÔ C. Edwards, C. Candini, & C. Forman, (ÂÈ̤ÏÂÈ· ∂. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘), Reggio Emilia: √È ¯›ÏȘ ÁÏÒÛÛ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘, ÛÛ. 232-254. Casalis, A., & Ruccassi, A., XX, ∏ ı¿Ï·ÛÛ·, ÙÔ Á·Ï¿˙ÈÔ Ù˘ Á˘, ÂΉ. ™ÙÚ·Ù›Î˘. Cinieri, ª., 1998, «∏ ÁÚ·Ù‹ ÁÏÒÛÛ· ÛÙËÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹ ˙ˆ‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜». ™ÙÔ ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË Î·È Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜), ∆Ô ·È‰› Î·È Ë ÁÚ·Ê‹ – ª›· Û¯¤ÛË ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙË ‰È¿ ‚›Ô˘ Ì¿ıËÛË, ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ (Ú·ÎÙÈο ÛÂÌÈÓ·Ú›Ô˘), ÛÛ. 50-63. Curto, L., Morillo, M., & TeixidÔ, M., 1998, °Ú·Ê‹ Î·È ∞Ó¿ÁÓˆÛË (ÙfiÌÔÈ π, ππ, πππ), ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ. Delpeux, H., 1987, ∫Ô‡ÎϘ Î·È ª·ÚÈÔÓ¤Ù˜, ÂΉ. Gutenberg. ¢∂¶¶™ (¢È·ıÂÌ·ÙÈÎfi ∂ÓÈ·›Ô ¶Ï·›ÛÈÔ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ™Ô˘‰ÒÓ), ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ, º∂∫ 1366 / 18-10-2001, Ù¯. µ. ¢∂¶¶™ (¢È·ıÂÌ·ÙÈÎfi ∂ÓÈ·›Ô ¶Ï·›ÛÈÔ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ™Ô˘‰ÒÓ), ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ, º∂∫ 303 Î·È 304 / 13-3-2003 , Ù¯. µ, ÙfiÌÔÈ ∞ãÎ·È µã. Dombey, H., 1994, «∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÛÙÔ ÁÚ·Ùfi ÏfiÁÔ», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi EÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ∫ÔÈÓfiÙËÙ·, Ù¯. 27, ª¿ÚÙÈÔ˜-∞‡ÁÔ˘ÛÙÔ˜, ÛÛ. 21-23. Dombey, H., & Meek Spencer, M., 2001, ¶ÚÒÙË ∞Ó¿ÁÓˆÛË Î·È °Ú·Ê‹. ™˘ÓÂÚÁ·Û›· ÛÈÙÈÔ‡Û¯ÔÏ›Ԣ-·È‰ÈÔ‡, ∂˘Úˆ·˚Τ˜ ÂÌÂÈڛ˜, ÂΉ. ªÂÙ·›¯ÌÈÔ.

382


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ¢Ú·ÁÒÓ·, £., 2003, ∆·˘ÙfiÙËÙ· ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 20022004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net Duffy, B., 2003, ÀÔÛÙËÚ›˙ÔÓÙ·˜ ÙË ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ· Î·È ÙË Ê·ÓÙ·Û›· ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ËÏÈΛ·, ÂΉ. ™·‚‚¿Ï·˜. ∂Á΢ÎÏÔ·›‰ÂÈ· ¶·ÁÎfiÛÌÈ·˜ ªÔ˘ÛÈ΋˜, 1993, ÂΉ. ∞Ï΢ÒÓ. Edwards, C., Candini, C., & Forman, G., 2000 (ÂÈ̤ÏÂÈ· ∂. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘), Reggio Emilia: √È ¯›ÏȘ ÁÏÒÛÛ˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘. Ferreiro, E., 1998, «¢È·‰Èηۛ˜ ÓÔËÌ·ÙÔÔ›ËÛ˘ Ù˘ ÁÚ·Ù‹˜ ÁÏÒÛÛ·˜. ¶·Ú·‰Â›ÁÌ·Ù· ·fi ·È‰È¿ Û ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ¯ÒÚ˜». ™ÙÔ ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË Î·È Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜), ∆Ô ·È‰› Î·È Ë ÁÚ·Ê‹ – ª›· Û¯¤ÛË ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙË ‰È¿ ‚›Ô˘ Ì¿ıËÛË, ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ (Ú·ÎÙÈο ÛÂÌÈÓ·Ú›Ô˘), ÛÛ. 17-25. Fijalkow, J., 1997, ∫·ÎÔ› ∞Ó·ÁÓÒÛÙ˜ °È·Ù›;, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. Giere, U., 1997, «√ ÂÁÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜ ·Ó¿ ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ». ™ÙÔ Ù‡¯Ô˜ ∆·Í›‰È ÛÙ· °Ú¿ÌÌ·Ù·, ÙÔ ÔÔ›Ô Û˘Ófi‰Â˘Â ÙËÓ ¤ÎıÂÛË ·Ê›Û·˜ Ì ˘ÏÈÎfi Û˘ÁÎÂÓÙڈ̤ÓÔ ·fi ÙÔ πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ Ù˘ Unesco ÁÈ· ÙËÓ ∂Î·›‰Â˘ÛË Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿ÛÙËΠÛÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË. √ÚÁ·ÓˆÙ¤˜: ¶·È‰·ÁˆÁÈ΋ ™¯ÔÏ‹ ∞ÚÈÛÙÔÙÂÏ›Ԣ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, °ÂÓÈ΋ °Ú·ÌÌ·Ù›· §·˚΋˜ ∂ÈÌfiÚʈÛ˘, πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ ¢È·ÚÎÔ‡˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘ ∂ÓËϛΈÓ. Helm, J.H., & Katz, L.G., 2002 (ÂÈ̤ÏÂÈ·-ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ∫. ÃÚ˘Û·Ê›‰Ë˜ & ∂. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘), ª¤ıÔ‰Ô˜ Project Î·È ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË – ªÈÎÚÔ› ∂Ú¢ÓËÙ¤˜, ÂΉ. ªÂÙ·›¯ÌÈÔ. Hughes, M., 1996, ∆· ·È‰È¿ Î·È Ë ¤ÓÓÔÈ· ÙˆÓ ·ÚÈıÌÒÓ, ÂΉ. Gutenberg. ∫·ÁÁÂÏ¿ÚË, ¢., 1989, «£¤·ÙÚÔ ÁÈ· ·È‰È¿: 6 Ù‡„ÂȘ + Î·È 1 ÂÏ›‰·», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ¢È·‚¿˙ˆ, ÛÛ. 56-58. ∫·Ï·Ì·Ï›ÎË-ª¿Ô˘, £., 1997, «∂Ï¿Ù ӷ ‰ÈËÁËıԇ̠·Ú·Ì‡ıÈ·…». ™ÙÔ K. ∫Ô˘ÏÔ˘Ì‹¶··ÂÙÚÔÔ‡ÏÔ˘ (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ∏ ∆¤¯ÓË Ù˘ ∞Ê‹ÁËÛ˘, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘. ∫·Ï‰Ú˘Ì›‰Ô˘, ª., & ∫·¤ÏÔ˘, ∞., 2003, «¶ÔÛÔÙÈΤ˜ Î·È ÔÈÔÙÈΤ˜ ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÙÔ ÂÓÓÔÈÔÏÔÁÈÎfi Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ·ÚÈıÌËÙÈÎÒÓ ÂÓÓÔÈÒÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ ÌÂÙ¿ ·fi ‰È‰·ÎÙÈΤ˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ì ηٷÛÙ¿ÛÂȘ ÙÂÏÂÛÙÒÓ». ™ÙÔ T. ∆ÚÈ·ÓÙ·Ê˘ÏÏ›‰Ë˜, K. ÷Ù˙Ë΢ÚÈ¿ÎÔ˘, ¶. ¶ÔÏ›Ù˘ & ∞. ÃÚÔÓ¿ÎË (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ¢È‰·ÎÙÈ΋ ÙˆÓ ª·ıËÌ·ÙÈÎÒÓ Î·È ¶ÏËÚÔÊÔÚÈ΋ ÛÙËÓ ∂Î·›‰Â˘ÛË. ¶Ú·ÎÙÈο ÙÔ˘ 6Ô˘ ¶·ÓÂÏÏËÓ›Ô˘ ™˘Ó‰ڛԢ Ì ‰ÈÂıÓ‹ Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·Ï›·˜, √ÎÙÒ‚ÚÈÔ˜, ÛÛ. 199-206. ∫·ÏÏÈÊ·Ù›‰Ë˜, £., 1994, °ÏÒÛÛ· Î·È Ù·˘ÙfiÙËÙ·, ·Ó·ÌÓËÛÙÈ΋ ¤Î‰ÔÛË Ì ·ÊÔÚÌ‹ ÙË Û˘˙‹ÙËÛË ÛÙÔ °·ÏÏÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ Ì ı¤Ì· LANGUE ET IDENTITE ÙËÓ ∆Ú›ÙË 25 √ÎÙˆ‚Ú›Ô˘ 1994, ÂΉ. °·‚ÚÈËÏ›‰Ë˜. ∫·Ó¿ÎË, ∞., & ∫·Ú·ÓÙ¿Ó·, ¶., 1998, ∂ÈηÛÙÈο ·È¯Ó›‰È· Î·È ‰È·ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ∫∂£π, ∫¤ÓÙÚ· ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ ∞·Û¯fiÏËÛ˘ ¶·È‰ÈÒÓ. ∫·Ó·ÙÛÔ‡ÏË, ª., 2000, π‰ÂÔÏÔÁÈΤ˜ ‰È·ÛÙ¿ÛÂȘ Ù˘ ·È‰È΋˜ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·˜, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. ∫·Ó·ÙÛÔ‡ÏË, ª., 2004, «◊Ù·Ó ¤Ó· ·È‰¿ÎÈ ÙÔÛÔ‰Ô‡ÏÈ… ‰ÂÓ ‹Ù·�� ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ ·fi ‰¿ÎÙ˘ÏÔ, Î·È ÁÈ’ ·˘Ùfi ÙÔ Â›¯·Ó ‚Á¿ÏÂÈ ¢·ÎÙ˘Ï¿ÎË: ªÈÎÚÔ› ÏÔÁÔÙ¯ÓÈÎÔ› ‹ÚˆÂ˜ Û ÌÈÎÚ¤˜ ÈÛÙÔڛ˜», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ™‡Á¯ÚÔÓÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, Ù¯. 41, ÛÛ. 20-26.

383


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ∫¿ÓÈÛÙÚ·, ª., 1991, ∏ Û‡Á¯ÚÔÓË ÂÈηÛÙÈ΋ ·ÁˆÁ‹ ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, ÂΉ. ™Ì›ÏË. ∫·Ú‡‰Ë-¶˘ÚÔ˘Ó¿ÎË, ∞., 2002, «¶·›˙ˆ, ·Ó·Î·Ï‡Ùˆ Î·È Ì·ı·›Óˆ Ì ÙÔ˘˜ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ¤˜ ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ի. ™ÙÔ ∫. ∆ÛÔϷΛ‰Ë˜ (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ∏ ¶ÏËÚÔÊÔÚÈ΋ ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË – ∆¯ÓÔÏÔÁ›Â˜, ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜, ηٿÚÙÈÛË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ∞ÈÁ·›Ô˘, Ú·ÎÙÈο Û˘Ó‰ڛԢ. Katz, L.G., & Chard, S.C., 2004 (ÂÈ̤ÏÂÈ·-ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ ª. ∫fiÓÛÔÏ·˜), ∏ ̤ıÔ‰Ô˜ project: ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ ÎÚÈÙÈ΋˜ ÛΤ„˘ Î·È Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈÎfiÙËÙ·˜ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ù˘ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜, ÂΉ. ∞ÙÚ·fi˜. Kazuko Kamii, C., & De Clark, G., 2003, ∆· ·È‰È¿ Í·Ó·ÂÊ¢ڛÛÎÔ˘Ó ÙËÓ ·ÚÈıÌËÙÈ΋ – ¶ÚÔÂÎÙ¿ÛÂȘ Î·È ÂÊ·ÚÌÔÁ¤˜ Ù˘ ıˆڛ·˜ ÙÔ˘ Piaget, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘. Kennedy, M., 1985, §ÂÍÈÎfi ªÔ˘ÛÈ΋˜ Ù˘ √ÍÊfiډ˘, Oxford University Press (∂ÏÏËÓÈ΋ ¤Î‰ÔÛË, ÂΉ. °È·ÏϤÏ˘). ∫fiÎÎÔÙ·˜, ¶., 2004, ¢È‰·ÎÙÈ΋ ÙˆÓ º˘ÛÈÎÒÓ ∂ÈÛÙËÌÒÓ, ª¤ÚÔ˜ ππ, ∞ı‹Ó·. ∫ÔÓ‰‡ÏË, ª. (ÂÈ̤ÏÂÈ·), 2000, ÃÚ‹ÛË Î·È ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘ ˘ÔÏÔÁÈÛÙ‹, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. ∫ÔÓÙ¿ÎÔ˜, ∞., & ¶ÔÏÂÌÈÎfi˜, ¡., 2000, ∏ ÌË ÏÂÎÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. ∫ÔÚÓËÏ¿ÎË, ∫., 2002, «µ‹Ì·Ù· ÛÙËÓ ·Ó¿Ù˘ÍË Ù˘ Ì·ıËÌ·ÙÈ΋˜ ÛΤ„˘ ÛÙËÓ ÚÒÈÌË ·È‰È΋ ËÏÈΛ·», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 6, ÛÛ. 58-65. ∫ÔÚÙ¤ÛË-¢·Ê¤ÚÌÔ˘, Ã., 1998, °Ú·Ùfi˜ ÏfiÁÔ˜ Î·È Û¯ÔÏÈ΋ ÂͤÏÈÍË, ÂΉ. ŒÏÏËÓ. ∫Ô˘Ï·È‰‹˜, µ., & ƒ·‚¿Ó˘, ∫., 1998, ¡¤Â˜ ∆¯ÓÔÏÔÁ›Â˜, º˘ÛÈΤ˜ ∂ÈÛً̘ Î·È ¶ÂÚÈ‚·ÏÏÔÓÙÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË ÛÙËÓ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ Î·È ¶ÚÒÙË Û¯ÔÏÈ΋ ËÏÈΛ·, ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· TINTS. ∫Ô˘ÏÔ‡ÚË, ¶., 2002, «∆· Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È ÙÔ ·Ó·‰˘fiÌÂÓÔ ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÛÙ· ÓËÈ·ÁˆÁ›·: ‚·ÛÈΤ˜ ·Ú¯¤˜ Î·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÛÙÔȯ›·», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ∂ÈıÂÒÚËÛË ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ £ÂÌ¿ÙˆÓ, ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ, Ù¯. 6, ÛÛ. 40-56. ∫Ô˘ÚÂÙ˙‹˜, §., 1997, «∆Ô ı·ÙÚÈÎfi ·È¯Ó›‰È ÛÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋ ‰È·‰Èηۛ·». ™ÙÔ ª¤Ú˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ –ªÂϛӷ, ∂Î·›‰Â˘ÛË, ¶ÔÏÈÙÈÛÌfi˜, ¶ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ ∞Ó¿Ù˘ÍË, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ¤Î‰ÔÛË ÙˆÓ º›ÏˆÓ ÙÔ˘ π‰Ú‡Ì·ÙÔ˜ ªÂϛӷ ªÂÚÎÔ‡ÚË, ÛÛ. 38-44. ∫Ô‡ÚÙË, ∂., 2003, ∏ ÌË ÏÂÎÙÈ΋ ÂÈÎÔÈÓˆÓ›· ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘, ∂., 1996, «∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ Bank Street». ™ÙÔ µ. Biber, ∏ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ ·È‰·ÁˆÁÈ΋˜ Û¯ÔÏ‹˜ BANK STREET ÛÙËÓ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË, (ÂÈÛ·ÁˆÁ‹-ÂÈ̤ÏÂÈ· ∂. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘), ÂΉ. √‰˘ÛÛ¤·˜. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘, ∂., 2000, ¶ÚÒÙË ·Ó¿ÁÓˆÛË Î·È ÁÚ·Ê‹. ™ÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ‰È‰·ÎÙÈ΋˜, ÂΉ. √‰˘ÛÛ¤·˜. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘, ∂., 2004, ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘ Î·È Ë ¢È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ¢È‰·ÎÙÈ΋ ¶ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË, ÂΉ. √‰˘ÛÛ¤·˜.

384


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ∫Ô˘ÙÛÔ˘Ú¿ÎË, ™., 2001, «∞Ó·‰˘fiÌÂÓÔ˜ ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜. ∏ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ‰ÂÍÈÔÙ‹ÙˆÓ ·Ó¿ÁÓˆÛ˘ Î·È ÁÚ·Ê‹˜ ÛÙËÓ ÚÒÈÌË ·È‰È΋ ËÏÈΛ·», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ∂ÈÛً̘ ∞ÁˆÁ‹˜, Ù¯. 2-3, ÛÛ. 59-76. Kress, G., 1998, «¶ÔÏ˘ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ›», ÂÈÛ‹ÁËÛË Û ÂÈÌÔÚʈÙÈ΋ ËÌÂÚ›‰· ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ¶ÈÏÔÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ∂ÓÈÛ¯˘ÙÈ΋˜ ¢È‰·Ûηϛ·˜ (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ˘‡ı˘ÓË ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·), ∫¤ÓÙÚÔ πÛÙÔÚ›·˜, ºÂ‚ÚÔ˘¿ÚÈÔ˜, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË (·‰ËÌÔÛ›Â˘ÙË). Kress, G., 2002, «°ÏÒÛÛ· Î·È ÂÎ·›‰Â˘ÛË ÛÙÔ Ó¤Ô ÂÈÎÔÈÓˆÓÈ·Îfi ÙÔ›Ô», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 3, ÛÛ. 32-57 Î·È Ù¯. 6., ÛÛ. 32-57. ∫Ú˘ÔÓÂÚ›‰Ô˘, Ã., & §·‰ÔÔ‡ÏÔ˘, §., 2003, «√ ÙfiÔ˜ Ì·˜, Ù· Û‡ÓÔÚ·, ÔÈ Á›ÙÔÓ˜», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 9, ÛÛ. 6-11. ∫˘ÓËÁÔ‡-ºÏ¿ÌÔ˘Ú·, ª., 1993, ƒ˘ıÌfi˜-ƒ˘ıÌÈ΋. ™ÙÔȯ›·, ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο, ÎÂÊ¿Ï·È·, ÂΉ. º›ÏÈÔ˜ ¡¿Î·˜. ∫ˆÓÛÙ·ÓÙ›ÓÔ˘, ∫., ºÂÚˆÓ‡ÌÔ˘, °., ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘, Ã., & ∫˘ÚȷΛ‰Ô˘, ∂., 2002, √È Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘ ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, ÀÔ˘ÚÁÂ›Ô ¶·È‰Â›·˜ Î·È ¶ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ ∫‡ÚÔ˘. §ÂÌÔÓ›‰Ë˜, Ã., 2002, «ª›· Ó¤· ÚfiÙ·ÛË ‰È‰·Ûηϛ·˜ ÛÙ· Ì·ıËÌ·ÙÈο ÁÈ· ÙȘ ÚÒÙ˜ Ù¿ÍÂȘ ÙÔ˘ ‰ËÌÔÙÈÎÔ‡ Û¯ÔÏ›Ԣ», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi £¤Ì·Ù· ÛÙËÓ ∂Î·›‰Â˘ÛË, ÙfiÌÔ˜ 3, Ù¯. 1, ÛÛ. 5-22. §ÈÁÓÔ‡-∫Â˚‚·Ó›‰Ô˘, °., 2002, «ª·˙› ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ի, ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 3, ÛÛ. 6-9. ª·ÁÔ˘ÏÈÒÙ˘, ∞., 1989, ∑ˆÁÚ·ÊÈ΋-°Ï˘ÙÈ΋-÷ڷÎÙÈ΋, ÂΉ. Gutenberg. ª·ÎÚ˘ÓÈÒÙË, ¢., 1999, «∆Ô ·È¯Ó›‰È ÛÙÔ ·Ó·Ï˘ÙÈÎfi ÚfiÁÚ·ÌÌ· ÙÔ˘ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ԣ. ª›· ÎÚÈÙÈ΋ ·Ó¿ÁÓˆÛË ÙÔ˘ ·È‰ÔÎÂÓÙÚÈÎÔ‡ ·È‰·ÁˆÁÈÎÔ‡ ÏfiÁÔ˘». ™ÙÔ ∫. °ÎÔ˘ÁÎÔ˘Ï‹ & ∞. ∫Ô‡ÚÈ· (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ¶·È‰› Î·È ·È¯Ó›‰È ÛÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ ÎÔÈÓˆÓ›· (19Ô˜ Î·È 20fi˜ ·ÈÒÓ·˜), ÂΉ. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘, ÛÛ. 85-172. ª·ÓÔ‡ÛÔ˘, °., 2000, √ ͯ·Ṳ̂ÓÔ˜ ‰ÚfiÌÔ˜ ÙÔ˘ ÌÔÓÔ·ÙÈÔ‡, ÂΉ. ™ˆÙËÚfiÔ˘ÏÔ˜. ª·ÚÙ›, ª., & ™ÌÈı, π., 2004·, ª·ÚÈÔÓ¤Ù˜ Î·È ·ÓÙƠ̷̂, ÂΉ. ¡ÙÔ˘ÓÙÔ‡Ì˘. ª·ÚÙ›, ª., & ™ÌÈı, π., 2004‚, £¤·ÙÚÔ ÛÎÈÒÓ Î·È Ì¿ÛΘ, ÂΉ. ¡ÙÔ˘ÓÙÔ‡Ì˘. ª·ÙÛ·ÁÁÔ‡Ú·˜, ∏., 1995, √Ì·‰ÔÎÂÓÙÚÈ΋ ‰È‰·Ûηϛ· Î·È Ì¿ıËÛË, ÂΉ. °ÚËÁfiÚ˘. ª·ÙÛ·ÁÁÔ‡Ú·˜, ∏., 2000, ™ÙÚ·ÙËÁÈΤ˜ ¢È‰·Ûηϛ·˜: ∏ ∫ÚÈÙÈ΋ ™Î¤„Ë ÛÙË ¢È‰·ÎÙÈ΋ ¶Ú¿ÍË, ÂΉ. Gutenberg. ª·ÙÛ·ÁÁÔ‡Ú·˜, ∏., 2002, ∏ ¢È·ıÂÌ·ÙÈÎfiÙËÙ· ÛÙË ™¯ÔÏÈ΋ °ÓÒÛË, ÂΉ. °ÚËÁfiÚ˘. ªÈ¯·‹Ï, ¢., 1998, ªÔ˘ÛÈÎÔÎÈÓËÙÈο ·È¯Ó›‰È· Î·È ‰È·ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ∫∂£π, ∫¤ÓÙÚ· ¢ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋˜ ∞·Û¯fiÏËÛ˘ ¶·È‰ÈÒÓ. ª·ÚÌÔ‡ÛË, µ., 1999-2004, «√Ú¯ËÛÙÚÈ΋ Î·È ÎÈÓËÙÈ΋ ·ÁˆÁ‹», ¶·ÓÂÈÛÙËÌȷΤ˜ ÛËÌÂÈÒÛÂȘ ÛÙÔ˘˜ ÊÔÈÙËÙ¤˜ ÙÔ˘ ∆Ì‹Ì·ÙÔ˜ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ∂Î·›‰Â˘Û˘ ÙÔ˘ ¶·ÓÂÈÛÙËÌ›Ô˘ £ÂÛÛ·Ï›·˜. ª·Û·ÁÈ¿ÓÓË, ∂., 2003, «¶Ò˜ Û˘ÓÂÚÁ·˙fiÌ·ÛÙ Ì ÙÔ˘˜ ÁÔÓ›˜ ÛÙÔ 4Ô ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô £‹‚·˜», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 11, ÛÛ. 6-21. ªfiÙÛÔÁÏÔ˘, ∫., 2001, «∏ ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÔÈfiÙËÙ· ÙˆÓ ˘·›ıÚÈˆÓ ¯ÒÚˆÓ ·È¯ÓȉÈÔ‡». ™ÙÔ ™. ∞˘ÁËÙ›‰Ô˘ (ÂÈ̤ÏÂÈ·-ÂÈÛ·ÁˆÁ‹), ∆Ô ·È¯Ó›‰È: ™‡Á¯ÚÔÓ˜ ∂Ú¢ÓËÙÈΤ˜ Î·È ¢È‰·ÎÙÈΤ˜ ¶ÚÔÛÂÁÁ›ÛÂȘ, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ, ÛÛ. 365-390.

385


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ªˆÚ·˝ÙË, ∆., 2003, √ Ì·ÁÈÎfi˜ ‚ÔËıfi˜ – √ ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ Ì·ÁÈÎÔ‡ ‚ÔËıÔ‡ ÛÙËÓ ÂͤÏÈÍË ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈÔ‡, ÂΉ. ∆·ÍÈ‰Â˘Ù‹˜. ¡¿ÎÔ˘, ∂., 2001, ªÔ˘Û›·: ∂Ì›˜, Ù· ¶Ú¿ÁÌ·Ù· Î·È Ô ¶ÔÏÈÙÈÛÌfi˜, ÂΉ. ¡‹ÛÔ˜. ¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, ∂., 1999, ™‡Á¯ÚÔÓ˜ ∆¿ÛÂȘ Ù˘ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ∞ÁˆÁ‹˜, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. ¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, ∂., 2003, ™‡Á¯ÚÔÓ· ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ÁÈ· ¶·È‰È¿ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ∏ÏÈΛ·˜, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. Nunes, T., 2001, «ªÔÚԇ̠ӷ οÓÔ˘Ì οı ·È‰› ÂÓ¿ÚÈıÌÔ», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 1. ÛÛ. 54-61. ¶·ÓÙ·˙‹˜, ™., 2002, ∏ ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÂÚÁ·Û›· ÛÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô – ªÈ· ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ì¤Û· ·fi ÙËÓ Ú¿ÍË, ÂΉ. Gutenberg. ¶··Ó‰Ú¤Ô˘, ª., & µÂÏÏÔÔ‡ÏÔ˘, ∞., 2000, «∆¯ÓÔÏÔÁ›· ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ËÏÈΛ·: ÙÔ ·Ú¿‰ÂÈÁÌ· ÙˆÓ ˘ÔÏÔÁÈÛÙÒÓ». ™ÙÔ °. ª·Á¿Î˘ (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ¶ÚÔ·ÈÚÂÙÈο ∂Î·È‰Â˘ÙÈο ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È ™¯ÔÏÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË, ÂΉ. ªÂÙ·›¯ÌÈÔ, ÛÛ. 216-223. ¶···‡ÏÔ˘, £., æ·ÏÏȉ¿˜, µ., ∫·Ï·ÈÙ˙›‰Ë˜, ¢., ¶ÂÚÈÎÏ¤Ô˘˜, £., ∫Ô˘ÚÔ˘˙›‰Ë˜, ¶., ™Ù·ıfiÔ˘ÏÔ˜, ¶., & ™ÎÔ‡ÏÔ˜, ª., 2002, ∆Ô ™ÔÚ¿ÎÈ, ËÁ‹ Ù˘ ˙ˆ‹˜, ∂ÏÏËÓÈ΋ ∂Ù·ÈÚ›· ÁÈ· ÙËÓ ¶ÚÔÛÙ·Û›· ÙÔ˘ ¶ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÙÔ˜ Î·È Ù˘ ¶ÔÏÈÙÈÛÙÈ΋˜ ∫ÏËÚÔÓÔÌÈ¿˜, ∞ı‹Ó·. ¶··¯ÚÈÛÙÔÊfiÚÔ˘, §., ºÂÚˆÓ‡ÌÔ˘, °., ∆ÛÔ˘·Ó‹-™¿‚‚·, ∞., ∞Ó·ÛÙ·ÛÈ¿‰Ô˘, ∂., ∫˘ÚȷΛ‰Ô˘, ∂., & ¡ÈÎÔÏ¿Ô˘, Ã., 1995, ªÔ˘ÛÈ΋ ∞ÁˆÁ‹ ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, ÀÔ˘ÚÁÂ›Ô ¶·È‰Â›·˜ Î·È ¶ÔÏÈÙÈÛÌÔ‡ ∫‡ÚÔ˘. ¶·Ô‡ÏÈ·-∆˙ÂϤË, ¶., 2001, ∞Ó¿‰˘ÛË ÙÔ˘ °Ú·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡, ÂΉ. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘. ¶·Ô‡ÏÈ·-∆˙ÂϤË, ¶., 2004, «°Ú·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜ ‹ ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ›: Ë ÚfiÎÏËÛË ÙÔ˘ 21Ô˘ ·ÈÒÓ·». ™ÙÔ ¶. ¶·Ô‡ÏÈ·-∆˙ÂϤË & ∂. ∆¿Ê· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ÂÈ̤ÏÂÈ·), °ÏÒÛÛ· Î·È ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÛÙË Ó¤· ¯ÈÏÈÂÙ›·, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. ¶·ÚÔ‡ÛË, ∞., 1995, ∫Ô‡ÎϘ ∫Ô˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ˘, ÂΉ. ¢ÂÏÊ›ÓÈ, ∞ı‹Ó·. ¶·ÚÔ‡ÛË, ∞., 2003, «∫Ô˘ÎÏÔı¤·ÙÚÔ: ∆Ô ¤Ú·ÛÌ· ÛÙË ı·ÙÚÈ΋ Ú¿ÍË Î·È Ë ·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÙÔ˘ ·ÍÈÔÔ›ËÛË», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 11, ÛÛ. 22-27. Pascucci, M., 1998, «∏ ηٷÛ΢‹ ‰È·ÊÔÚÂÙÈÎÒÓ Ù‡ˆÓ ÎÂÈÌ¤ÓˆÓ ·fi ÌÈÎÚ¤˜ ÔÌ¿‰Â˜ ·È‰ÈÒÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ Î·È ÚÒÙ˘ Û¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜». ™ÙÔ ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË Î·È Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜), ∆Ô ·È‰› Î·È Ë ÁÚ·Ê‹ – ª›· Û¯¤ÛË ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙË ‰È¿ ‚›Ô˘ Ì¿ıËÛË, ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ (Ú·ÎÙÈο ÛÂÌÈÓ·Ú›Ô˘), ÛÛ. 65-70. Pascucci, ª., 1999, «∏ ‰fiÌËÛË ÙÔ˘ ÁÚ·ÙÔ‡ ÏfiÁÔ˘ ·fi ÙÔ ·È‰›», ™ÂÈÚ¿ ÂÈÛËÁ‹ÛÂˆÓ Û ÂÈÌÔÚʈÙÈΤ˜ Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÂȘ Ì ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙˆÓ ¶ÈÏÔÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ∂ÓÈÛ¯˘ÙÈ΋˜ ¢È‰·Ûηϛ·˜, ª¿ÚÙÈÔ˜-ª¿˚Ô˜, ∞ı‹Ó·, ¶¿ÙÚ·, £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ∞ÏÂÍ·Ó‰ÚÔ‡ÔÏË. ¶·ÙÈÓÈÒÙ˘, ¡., 1999, «∆Ô ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ի, ¤ÎıÂÛË Ù˘ ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋˜ ÔÌ¿‰·˜ ÁÈ· ÙÔ ÔÏÔ‹ÌÂÚÔ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ô, À¶∂¶£. ¶·ÙÈÓÈÒÙ˘, ¡., ¡ÙÔÏÈÔÔ‡ÏÔ˘, ∂., & £ˆÌ¿, ∂., 2002, «√ÏÔ‹ÌÂÚÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô – ∞ÍÈÔÏfiÁËÛË ÙÔ˘ ٤ٷÚÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘ ÂÊ·ÚÌÔÁ‹˜ Ù˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈ΋˜ ηÈÓÔÙÔÌ›·», ŒÎıÂÛË ∞ÍÈÔÏfiÁËÛ˘, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ ¶·ÙÚÒÓ.

386


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ¶ÈÎÚÔ‰ËÌ‹ÙÚË, ª., 2004, «∆· ™¯¤‰È· ∂ÚÁ·Û›·˜ ÛÙËÓ ·Ó¿‰˘ÛË Ù˘ ÁÏÒÛÛ·˜-ÂÁÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌÔ‡ ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ի, ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ∂ÈıÂÒÚËÛË ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ £ÂÌ¿ÙˆÓ, Ù¯. 9, ÛÛ. 53-61. ¶fiÚÔ‰·˜, ∫., 1989, «∏ ÂÎÌ¿ıËÛË Ù˘ ·Ó¿ÁÓˆÛ˘ Î·È Ù˘ ÔÚıÔÁÚ·Ê›·˜ Û ۯ¤ÛË Ì ÙËÓ ËÏÈΛ· Î·È ÙË ÊˆÓËÌÈ΋ ÂÓËÌÂÚfiÙËÙ·», Ú·ÎÙÈο 1Ô˘ ¶·ÓÂÏÏ‹ÓÈÔ˘ ™˘Ó‰ڛԢ æ˘¯ÔÏÔÁÈ΋˜ ŒÚ¢ӷ˜, ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ª¿ÈÔ˜ 1989. Pronin-Fromberg, D., 2000, ∆Ô √ÏÔ‹ÌÂÚÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô (ÂÈÛ·ÁˆÁ‹-ÂÈ̤ÏÂÈ· ∂. ∫Ô˘ÙÛÔ˘‚¿ÓÔ˘ & ∫. ÃÚ˘Û·Ê›‰Ë˜), ÂΉ. √‰˘ÛÛ¤·˜. ƒ·‚¿Ó˘, ∫., 1997, «√È Ê˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘ ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË: ¢˘Ó·ÙfiÙËÙ˜ Î·È ·Ó·ÁηÈfiÙËÙ˜», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi §¤Û¯Ë ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ, ÛÛ. 29-31. ƒ·‚¿Ó˘, ∫., 1999, √È º˘ÛÈΤ˜ ÂÈÛً̘ ÛÙËÓ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ∂Î·›‰Â˘ÛË – ¢È‰·ÎÙÈ΋ Î·È ÁÓˆÛÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. ƒ·‚¿Ó˘, ∫., 2003, ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô ·fi ÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ù˘ º˘ÛÈ΋˜, ÂΉ. ¢���Ù˘¯Ô. ƒ‹Á·, µ., 2001, ∏ ۈ̷ÙÈ΋ ¤ÎÊÚ·ÛË ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁÂ›Ô Î·È ÙÔ ¢ËÌÔÙÈÎfi ™¯ÔÏ›Ô, ÂΉ. ∆˘ˆı‹Ùˆ. ƒÔÓÙ¿ÚÈ, ∆., 1985, ∏ °Ú·ÌÌ·ÙÈ΋ Ù˘ º·ÓÙ·Û›·˜, ÂΉ. ∆ÂÎÌ‹ÚÈÔ. ™·Îο, ¢., 2004, «ŒÓÙ·ÍË ·È‰ÈÒÓ ·ÏÈÓÓÔÛÙÔ‡ÓÙˆÓ Î·È ·ÏÏÔ‰·ÒÓ Ì¤Ûˆ Ù˘ ÂÓ‰˘Ó¿ÌˆÛ˘ Î·È Ù˘ Û˘ÛÙËÌ·ÙÈ΋˜ ÂÎ·›‰Â˘Û˘ ÙˆÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ: ŒÓ· ÚfiÁÚ·ÌÌ· ‰Ú¿Û˘», ÛÙ· Ú·ÎÙÈο Ù˘ ËÌÂÚ›‰·˜ ¶ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÔÈÎÈÏÔÌÔÚÊ›· ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô: √ ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ (ÂÈ̤ÏÂÈ· ¢. ™·Îο & ∞.æ¿ÏÙË), ∞ÏÂÍ·Ó‰ÚÔ‡ÔÏË, À¶∂¶£ Î·È ¢¶£, ÛÛ. 35-45. ™·ÎÔÓ›‰Ë˜, Ã., 2003, «ª¿ıËÛË Î·È ¢È‰·Ûηϛ· ÙˆÓ ª·ıËÌ·ÙÈÎÒÓ: ·fi ÙÔ Ì·ıËÙ‹ ÛÙȘ ÎÔÈÓfiÙËÙ˜ Ú·ÎÙÈ΋˜ ÛÙËÓ Ù¿ÍË». ™ÙÔ √ÌÔÈfiÙËÙ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚ¤˜: ·Ó·˙ËÙÒÓÙ·˜ Ó¤Ô˘˜ ‰ÚfiÌÔ˘˜ ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, Ú·ÎÙÈο Û˘Ó‰ڛԢ, À¶∂¶£ (ŒÎ‰ÔÛË ÙÔ˘ ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·ÙÔ˜ ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ÛÛ. 67-86. ™·ÎÔÓ›‰Ë˜, Ã., 2004, ª·ı·›ÓÔÓÙ·˜ Î·È ‰È‰¿ÛÎÔÓÙ·˜ Ì·ıËÌ·ÙÈο, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net ™·ÓÙ·ÁÎÔÛÙ›ÓÔ, ¶., 2003, ¶Ò˜ Ó· ‰ÈËÁԇ̷ÛÙ ¤Ó· ·Ú·Ì‡ıÈ… Î·È Ó· ÂÈÓÔԇ̠¿ÏÏ· ÂηÙfi, ÂΉ. ∫·ÛÙ·ÓÈÒÙ˘. Schirrmacher, R., 1998 (ÂÈ̤ÏÂÈ· ƒ. ∫·ÏÔ‡ÚË), ∆¤¯ÓË Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁÈ΋ ·Ó¿Ù˘ÍË ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ, ÂΉ. ÿˆÓ. ™È‚ÚÔÔ‡ÏÔ˘ ƒ., 1997, ∏ ÔÚÁ¿ÓˆÛË Î·È Ô Û¯Â‰È·ÛÌfi˜ ÙÔ˘ ¯ÒÚÔ˘ (ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ) ÛÙÔ Ï·›ÛÈÔ ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡, ÂΉ. ¶·Ù¿Î˘. ™ÈÁÔ‡ÚÔ˜, °., 2001, ∞ӷηχÙˆ Ù· Ì˘ÛÙÈο Ù˘ ˙ˆÁÚ·ÊÈ΋˜, ÂΉ. ∫¤‰ÚÔ˜. ™ÈÎÔÚÔ‡Î, §., 1984, º˘ÛÈ΋ ÁÈ· ·È‰È¿, ÂΉ. ™‡Á¯ÚÔÓË ∂Ô¯‹. ™ÔÏÔÌÒÓ, π., 1989, «∂ÈÛ·ÁˆÁ‹ ÛÙËÓ ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈ΋ Ù˘ ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋˜ ·Ó··Ú·ÁˆÁ‹˜ ÙÔ˘ Basil Bernstein». ™ÙÔ µ. Bernstein, ¶·È‰·ÁˆÁÈÎÔ› ÎÒ‰ÈΘ Î·È ÎÔÈÓˆÓÈÎfi˜ ¤ÏÂÁ¯Ô˜, ÂΉ. ∞ÏÂÍ¿Ó‰ÚÂÈ·.

387


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ™ÔÏÔÌÒÓ, π. (ÂÈ̤ÏÂÈ· - ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË), 1999, ∂ÛˆÙÂÚÈ΋ ∞ÍÈÔÏfiÁËÛË Î·È ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ·ÙÈÛÌfi˜ ÙÔ˘ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ ŒÚÁÔ˘ ÛÙË ™¯ÔÏÈ΋ ªÔÓ¿‰·, ¶·È‰·ÁˆÁÈÎfi πÓÛÙÈÙÔ‡ÙÔ, ∆Ì‹Ì· ∞ÍÈÔÏfiÁËÛ˘, ∂¶∂∞∂∫ 1.1.·. Somers, J., 2001, «∆Ô ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ‰Ú¿Ì· (Drama in Education): ∆È Î¿ÓÔ˘Ó ÔÈ ‰¿ÛηÏÔÈ Î·È ÔÈ Ì·ıËÙ¤˜», ËÏÂÎÙÚÔÓÈÎfi ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ∂Î·›‰Â˘ÛË & £¤·ÙÚÔ, Ù¯. 1, ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜ 2001, ÛÙËÓ ÈÛÙÔÛÂÏ›‰· http://www.theatro.edu.gr Staccioli, G., 2004, «ªÔ˘ÛÈο ·È¯Ó›‰È· Ì ÙÔ ÓÂÚfi», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜, Ù¯. 19, ÛÛ. 6-13. ™Ê˘Ú‹, ∂., 2000, °È·Ô‡ÚÙÈ Â˘¯·ÚÈÛÙÒ, ı· ¿Úˆ!, ÂΉ. º˘ÙÚ¿Î˘. ™Ê˘ÚfiÂÚ·, ª., 2002, ¢È·ıÂÌ·ÙÈ΋ ÚÔÛ¤ÁÁÈÛË Ù˘ ÁÓÒÛ˘, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net. ™Ê˘ÚfiÂÚ·, ª., 2004, ¢È·ÊÔÚÔÔÈË̤ÓË ·È‰·ÁˆÁÈ΋, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net. ™ˆÙËÚÔÔ‡ÏÔ˘-∑ÔÚÌ·Ï¿, ª., 2005, «°ÓÒÛË Î·È ÌÔ˘ÛÈ΋ – ∞Ó·Ù˘Íȷο ηٿÏÏËϘ Ú·ÎÙÈΤ˜ ˯ËÙÈ΋˜-ÌÔ˘ÛÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÙÔÔ›ËÛ˘», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ™‡Á¯ÚÔÓÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, Ù¯. 45, ÛÛ. 49-56. ∆¿Ê·, ∂., 2001, ∞Ó¿ÁÓˆÛË Î·È ÁÚ·Ê‹ ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ÂΉ. ∂ÏÏËÓÈο °Ú¿ÌÌ·Ù·. Teberosky, A., 1998·, «¢ÔÌËÙÈ΋ Ì¿ıËÛË Ù˘ ÁÚ·Ù‹˜ ÁÏÒÛÛ·˜». ™ÙÔ ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË Î·È Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜), ∆Ô ·È‰› Î·È Ë ÁÚ·Ê‹ – ª›· Û¯¤ÛË ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙË ‰È¿ ‚›Ô˘ Ì¿ıËÛË, ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ (Ú·ÎÙÈο ÛÂÌÈÓ·Ú›Ô˘), ÛÛ. 2735. Teberosky A., 1998‚, «¶·ÚÔ˘Û›·ÛË ‰È‰·ÎÙÈÎÔ‡ ˘ÏÈÎÔ‡: ∆· ‚È‚Ï›· ÁÈ· ÙÔ˘˜ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡˜ Ô˘ ÂΉfiıËÎ·Ó ÛÙË µ·ÚÎÂÏÒÓË». ™ÙÔ ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú· (ÂÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ¢ı‡ÓË Î·È Û˘ÓÙÔÓÈÛÌfi˜), ∆Ô ·È‰› Î·È Ë ÁÚ·Ê‹ – ª›· Û¯¤ÛË ÎÏÂȉ› ÁÈ· ÙË ‰È¿ ‚›Ô˘ Ì¿ıËÛË, ∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∫¤ÓÙÚÔ ∫·ÈÓÔÙÔÌÈÎÒÓ ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ, √∂¢µ (Ú·ÎÙÈο ÛÂÌÈÓ·Ú›Ô˘), ÛÛ. 84-90. ∆˙ÂοÎË, ª., 1998, ª·ıËÌ·ÙÈΤ˜ ¢Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ ÁÈ· ÙËÓ ¶ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ∏ÏÈΛ·, ÂΉ. Gutenberg. ∆˙Ô˘ÚÈ¿‰Ô˘, ª., 1995, √ ÏfiÁÔ˜ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ Ù˘ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜, ÂΉ. ¶ÚÔÌËı‡˜. ∆˙Ô˘ÚÈ¿‰Ô˘, ª., & ª¿ÚÌ·˜, °., 2001, «¶·È‰È¿ Ì ÂȉÈΤ˜ ·Ó¿ÁΘ ÛÙËÓ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋ ·ÁˆÁ‹: ÔÈ ·fi„ÂȘ ÙˆÓ ÓËÈ·ÁˆÁÒÓ». ™ÙÔ ª. ∆˙Ô˘ÚÈ¿‰Ô˘ (ÂÈ̤ÏÂÈ·), ¶ÚÒÈÌË ·Ú¤Ì‚·ÛË – ™‡Á¯ÚÔÓ˜ Ù¿ÛÂȘ Î·È ÚÔÔÙÈΤ˜, ÂΉ. ¶ÚÔÌËı‡˜. ∆Û··Î›‰Ô˘, A., 1997, ∫ÈÓËÙÈΤ˜ ¢ÂÍÈfiÙËÙ˜, ÂΉ. University Studio Press. ∆Û·ÊÙ·Ú›‰Ë˜, ¡., 2002, ™ËÌ›ˆÌ· ÙÔ˘ ÂÈÌÂÏËÙ‹ ÛÙÔ D. Wheway & Sh. Thomson, ∂ÍÂÚ¢ÓÒÓÙ·˜ ÙË ÌÔ˘ÛÈ΋, ÂΉ. ¡‹ÛÔ˜, ÙÂÙÚ¿‰È· 7. ∆ÛÂÏʤ˜, µ., & ªÔ˘Ûٿη, ª., 2004, «™¯ÂÙÈο Ì ÙË Ê‡ÛË Ù˘ ‰È‰·ÛÎfiÌÂÓ˘ ÂÈÛÙ‹Ì˘ ÛÙ· ·È‰È¿ Ù˘ ÚÔÛ¯ÔÏÈ΋˜ Î·È Ù˘ ÚÒÙ˘ Û¯ÔÏÈ΋˜ ËÏÈΛ·˜», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ¢È‰·Ûηϛ·

388


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÙˆÓ º˘ÛÈÎÒÓ ∂ÈÛÙËÌÒÓ, ŒÚ¢ӷ Î·È ¶Ú¿ÍË, Ù¯. 7, ∞ÊȤڈ̷ ÛÙÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, ∂.¢π.º.∂., ÂΉ. °ÚËÁfiÚ˘, ÛÛ. 12-18. À¶∂¶£ & ¶π, 1991, µÈ‚Ï›Ô ‰Ú·ÛÙËÚÈÔÙ‹ÙˆÓ ÁÈ· ÙÔ ÓËÈ·ÁˆÁÂ›Ô – ‚È‚Ï›Ô ÓËÈ·ÁˆÁÔ‡. ºÈÏ›Ô˘, °., & ÃÚ‹ÛÙÔ˘, ∫., 1995, ¢È‰·ÎÙÈ΋ ÙˆÓ Ì·ıËÌ·ÙÈÎÒÓ, ÂΉ. ¢·Ú‰·Ófi˜. ºÚ·ÁÎÔ˘‰¿ÎË, ∞., 2003·, °ÏÒÛÛ· ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ Î·È ÁÏÒÛÛ· ÙÔ˘ Û¯ÔÏ›Ԣ, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net ºÚ·ÁÎÔ˘‰¿ÎË, ∞., 2003‚, ∏ ÈηÓfiÙËÙ· ÙÔ˘ ÏfiÁÔ˘ Î·È Ë ÁψÛÛÈ΋ ‰È‰·Ûηϛ·, ∂Î·›‰Â˘ÛË ªÔ˘ÛÔ˘ÏÌ·ÓÔ·›‰ˆÓ 2002-2004 (À¶∂¶£, ∂¶∂∞∂∫ ππ, ª¤ÙÚÔ 1.1.), ™ÂÈÚ¿: ∫ÏÂȉȿ Î·È ∞ÓÙÈÎÏ›‰È·, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ À‡ı˘ÓË: ∞ÏÂÍ¿Ó‰Ú· ∞Ó‰ÚÔ‡ÛÔ˘, www.kleidiakaiantikleidia.net ÃÚ˘Û·Ê›‰Ë˜, ∫., 2000, µÈˆÌ·ÙÈ΋-ÂÈÎÔÈÓˆÓȷ΋ ‰È‰·Ûηϛ·. ∏ ÂÈÛ·ÁˆÁ‹ Ù˘ ÌÂıfi‰Ô˘ Project ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô, ÂΉ. Gutenberg, ¶·È‰·ÁˆÁÈ΋ ÛÂÈÚ¿. ÃÚ˘Û·Ê›‰Ë˜, ∫., 2004, «¶·È‰·ÁˆÁÈΤ˜ ·fi„ÂȘ», ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ™‡Á¯ÚÔÓÔ ¡ËÈ·ÁˆÁ›Ô, Ù¯. 37, ÛÛ. 24-25. ÈÚ¿Óı˘, ∫., 1989, «∏ Û˘Ì‚·ÙÈÎfiÙËÙ· ÙˆÓ Û¯ÔÏÈÎÒÓ ·Ú·ÛÙ¿Ûˆӻ, ÂÚÈÔ‰ÈÎfi ¢È·‚¿˙ˆ, ÛÛ. 23-27. æ¿ÏÙË, ∞., ¢È·Ì·ÓÙ›‰Ô˘, ∫., & ¶··ı·Ó·Û›Ô˘, ª., 2004, «∂Î·›‰Â˘ÛË ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ Ì ÛÙfi¯Ô ÙËÓ ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÙÔ˘˜ ÂÓËÌÂÚfiÙËÙ·: ŒÓ·˜ ¯ÚfiÓÔ˜ ÌÂÙ¿» ÛÙ· Ú·ÎÙÈο Ù˘ ËÌÂÚ›‰·˜ ¶ÔÏÈÙÈÛÌÈ΋ ÔÈÎÈÏÔÌÔÚÊ›· ÛÙÔ Û¯ÔÏ›Ô: √ ÚfiÏÔ˜ ÙÔ˘ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎÔ‡ (ÂÈ̤ÏÂÈ· ¢. ™·Îο Î·È ∞. æ¿ÏÙË), ∞ÏÂÍ·Ó‰ÚÔ‡ÔÏË, À¶∂¶£ Î·È ¢¶£, ÛÛ. 46-55. æ·ÚÚ¿ÎË-ªÂÏÂÛÈÒÙË, ¡., 1997, «¶ÈÏÔÙÈÎfi ¶ÚfiÁÚ·ÌÌ· "ªÂϛӷ". ∏ ªÔ˘ÛÂȷ΋ ∞ÁˆÁ‹ Î·È ÙÔ ∆Ì‹Ì· ∂Î·È‰Â˘ÙÈÎÒÓ ¶ÚÔÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ ªÔ˘Û›Ԣ ªÂÓ¿ÎË», ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙËÓ ËÌÂÚ›‰· ª¤Ú˜ ¤ÎÊÚ·Û˘ Î·È ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ – ª∂§π¡∞, ∂Î·›‰Â˘ÛË, ¶ÔÏÈÙÈÛÌfi˜, ¶ÂÚÈÊÂÚÂȷ΋ ∞Ó¿Ù˘ÍË, ¶Ú·ÎÙÈο ËÌÂÚ›‰·˜, ¤Î‰ÔÛË ÙˆÓ º›ÏˆÓ ÙÔ˘ π‰Ú‡Ì·ÙÔ˜ ªÂϛӷ ªÂÚÎÔ‡ÚË, ÛÛ. 55-63. Vandenbroeck, M., 2004, ªÂ ÙË Ì·ÙÈ¿ ÙÔ˘ °¤ÙÈ – ∏ ηÏÏȤÚÁÂÈ· ÙÔ˘ Û‚·ÛÌÔ‡ ÙÔ˘ «¿ÏÏÔ˘» ÛÙËÓ ÂÎ·›‰Â˘ÛË, ÂΉ. ¡‹ÛÔ˜. Vygotsky, L.S., 1997, ¡Ô˘˜ ÛÙËÓ ÎÔÈÓˆÓ›· (ÂÈ̤ÏÂÈ· ™. µÔÛÓÈ¿‰Ô˘), ÂΉ. Gutenberg. Wiertsema, H., 1991, 100 ·È¯Ó›‰È· Ì ΛÓËÛË (ÂÈ̤ÏÂÈ·-ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË ª. ∆fiÌÏÂÚ), edition Orpheus, ™. & ª. ¡ÈÎÔÏ·˝‰Ë˜.

389


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜

µÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ ÛÙ· ·ÁÁÏÈο Î·È ÛÙ· Á·ÏÏÈο Aubrey, C., & Barber, P., 2003, "Mathematical development and education". ™ÙÔ J. Riley (ed.), Learning in the Early Years. A guide for teachers of children 3-7, Paul Chapman Publishing. Bernardin, J., 2002, Comment les enfants entrent dans la culture écrite, éditions Retz. Berstein, B., 1998, “The nature of pedagogic communication: a sociological analysis”, ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙË ‰ÈËÌÂÚ›‰· ¶ÈÏÔÙÈο ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ∂ÓÈÛ¯˘ÙÈ΋˜ ¢È‰·Ûηϛ·˜: ıˆÚËÙÈΤ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ, ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Î·È ÚÔÔÙÈΤ˜ (∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ˘‡ı˘ÓË ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·, ·‰ËÌÔÛ›Â˘Ù· Ú·ÎÙÈο, ª¤Á·ÚÔ ªÔ˘ÛÈ΋˜, ∞ı‹Ó·, ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜). Bodrova, E., & Leong, D., 1996, Tools of the mind – The Vygotskian Approach to Early Childhood Education, Prentice Hall. Bradley, L., & Bryant, P.E., 1985, Rhyme and reason in reading and spelling, University of Michigan Press. Bryant, P.E., 1998, "Understanding multiplication from preschool to fifteen years", ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙË ‰ÈËÌÂÚ›‰· ¶ÈÏÔÙÈο ¶ÚÔÁÚ¿ÌÌ·Ù· ∂ÓÈÛ¯˘ÙÈ΋˜ ¢È‰·Ûηϛ·˜: ıˆÚËÙÈΤ˜ ηÙ¢ı‡ÓÛÂȘ, ·ÔÙÂϤÛÌ·Ù· Î·È ÚÔÔÙÈΤ˜ (∞ÚÈÛÙÔÙ¤ÏÂÈÔ ¶·ÓÂÈÛÙ‹ÌÈÔ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢, ∂ÈÛÙËÌÔÓÈ΋ ˘‡ı˘ÓË ∆˙. µ·ÚÓ¿‚·-™ÎÔ‡Ú·, ·‰ËÌÔÛ›Â˘Ù· Ú·ÎÙÈο, ª¤Á·ÚÔ ªÔ˘ÛÈ΋˜, ∞ı‹Ó·, ¢ÂΤ̂ÚÈÔ˜). Bryant, P.E, Bradley, L., MacLean, M., & Crossland, J., 1989, "Nursery rhymes, phonological skills and reading", Journal of Child Language, 16, 407-428. Cagliari, P., & Giudici, C., 2002, "School as a place of group learning for parents". ™ÙÔ C. Giudici & C. Rinaldi (coordinators), Making learning visible. Children as individual and group learners, Project Zero, Reggio Children, pp. 136-147. Castagnetti, M., & Vecchi, V., (coordinators), 1997, Reggio Children, Scarpa e metro, (pedagogical consultancy: L. Malaguzzi). Champdavoine, L., 2001, 17 Jeux Mathématiques en grande section, Collection dirigée par Yvette Jenger-Dufayet, éditions Nathan. Chard, S.C., 1999, “From Themes to Projects”, Early Childhood Research and Practice, Volume 1, Number 1. Christophides-Henriques, A., 1996, «Les débuts de la construction du nombre». ™ÙÔ Aspects de la construction du nombre chez le jeune enfant, six documents video VHS, realisation et production: Archives de Jean Piaget, Genève et Lausanne. Clay, M., 1976, Reading: The patterning of complex behavior, Auckland, Heinemann. Clay, M., 1991, Becoming Literate – The construction of inner control, Heinemann. Clay, M., 2001, Change over time in children’s literacy development, Heinemann.

390


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Clemens, D.H., 1987, "Computers and Young Children: A review of research", Young Children, 43,1. Clemens, D.H., 1994, "The uniqueness of the computer as a learning tool: Insights from research and practice". ™ÙÔ J.L. Wright & D.D. Shade (eds), Young Children: Active learners in a technological age, ÛÛ. 31-50, Washington DC, NAEYC. Clemens, D.H., Nastasi, B.K., & Swaminathan, 1993, "Young children and computers: Crossroads and directions from research, Young children, 48 (2), ÛÛ. 56-64. Commission expert group on "Key competencies", March 2002, The Key competencies in a knowledge based economy: a first step towards selection, definition and description, report. Crahay, M., 1984, «Comment favoriser la participation verbale des enfants», ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙÔ Û˘Ó¤‰ÚÈÔ Ì ı¤Ì·: L’ évaluation dans l’ Enseignement, Valenciennes, le 24 Octobre 1984. CRESAS, 1981, Le handicap socio-culturel en question, Paris, ESF. CRESAS, 1984, L’ échec scolaire n’ est pas une fatalité, Paris, ESF. CRESAS, 1989, On n’apprend pas tout seul. Intéractions sociales et construction des savois, Paris, ESF. CRESAS, 1992, Vers une pédagogie interactive. On n’ apprend pas tout seul, Paris, INRP. Croft-Piggin, L., 2005, The elements of drama, http://www.curriculumsupport.nsw.edu.au/CreativeArts/files/Cre Curtis, D., & Curter, M., 1996, Reflecting Children’s Lives, Redleaf Press. Deford, D.E., 1991, “Using reading and writing to support the reader”. ™ÙÔ D.E. Deford, C.A. Lyons & G.S. Pinnell, Bridges to Literacy – Learning from Reading Recovery, Heinemann Portsmouth, NH, ÛÛ. 77-95. Delhaxhe, A., & Godenir, A., 1992, Agir avec le nombre, éditions Labor. Delhaxhe, A., Terwaghe, S., & Massoz, D., 1989, Agir avec le langage écrit, Labor, Bruxelles. Dodge, D.T., & Colker, L.J., 1998, The Creative Curriculum for early childhood, Teaching Strategies Inc., Washington DC. Doherty, J., & Bailey, R., 2003, Supporting Physical Development and Physical Education in the Early Years, Open University Press. Duffin, J., 2003 "The role of calculators". ™ÙÔ π. Thomson (ed.), Teaching and learning early number, Open University Press. Duffy, B., 1998, Supporting creativity and imagination in the early years, Open University Press. Dumazedier, J., & De Gisors, H., 1989, «Français analphabètes ou illetrés?», Revue Française de Pédagogie, ·ÊȤڈ̷: Apprendre a lire et a écrire, ÛÛ. 203-209. Edwards, C., Candini, C., & Forman, G. (eds), 1998, The hundred languages of children: The Reggio Emilia Approach, Advanced Reflexions, Ablex. Emission de la télévision ARTE, 1994 (Septembre), «La lecture buissonière – Illetrisme dans les pays industrialisés».

391


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Evangelou, D., Kontos, S., & File, N., 2003, "Training teachers for research purposes: insights and challenges", EECERA Annual Conference. Farrington, R., 2002, Themes to Teach by, http://www.earlychildhood.com/Articles/index.cfm Ferreiro, E., 2000, L’ écriture avant la lettre, Paris, Hachette. Ferreiro, E., Gomez Palacio, M., & collaborateurs, 1988, Lire-écrire à l' école, comment s' y apprennent-ils?, Centre Régional de Documentation Pédagogique, Académie de Lyon. Ferreiro, E., & Teberosky, A., 1982, Literacy before schooling, London, Heinemann. Gambrell, L., Morrow, L.M., & Pennington, C., 2002, "Early Childhood and Elementary Literature-Based Instruction: Current Perspectives and Special Issues", Reading Online (www.readingonline.org/articles/handbook/index.html), a peer-reviewed journal of the International Reading Association. Gelles, B., 1981, Museums, Magic and Children, Assosiation of Science Technology Center. Gelman, R., & Gallister, C.R., 1978, The Child’s Understanding of Number, Cambridge, Mass., Harvard University Press. Gifford, S., 1995, "Number in early childhood", Early Childhood Development and Care. Hart, H.G., Burts, C.D., & Charlesworth, R., 1997, Integrated Curriculum and Developmentally Appropriate Practice: Birth to Age Eight, State University of New York. Hearron Patricia, 1997, Imagine, http://www1.appstate.edu/~carpentr/lucybrock/reggio1.html Helm, J.H., Beneke, S., & Steinheimer, K., 1998, Windows on Learning, New York: Teachers College Press. Hinckle, P., 1991, "A School Must Rest on the Idea That All Children Are Different. Early Childhood Education in Reggio Emilia, Italy. The Best Schools in the World", Newsweek, December 2, ÛÛ. 60-64. Hoorn, V., Nourot, M.P., Scales, B., & Alward, R.K., 1999, Play at the center of the curriculum, Prentice Hall. Isbell, R., 1995, The Complete Learning Center Book, Cryphon House Inc. Johnson, J.E, 1990, "The role of play in Cognitive Development". ™ÙÔ ∂. Klugman & S. Smilansky, Children’s Play and Learning: Perspectives and Policy Implications, Teachers College Press, New York. Kaldrymidou, M., 2002, "Teachers’ role in the management of mathematical knowledge: an analysis of a problem solving process". ™ÙÔ A.D. Cockburn & E. Nardi, Proceedings of the 26th Annual Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education (PME), Volume 3, ÛÛ. 169-176. Katz, L., 1993, Dispositions as Educational Goals, ERIC Digest, http://www.ericfacility.net/databases/ERIC_Digests/ed363454.html

392


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Katz, L., & Chard, S.,1989, Engaging children’s mind: The project approach, Ablex. Katz, L.G., Evangelou, D., & Hartman, J.A, 1990, The Case for Mixed – Age Grouping in Early Education, National Association for the Education of Young Children, Washington. Kendall, S., 1986, "The harmony of human life: an exploration of the ideas of Pestalozzi and Froebel in relation to music education", British Journal of Music ∂ducation, 3 (1), ÛÛ. 35-48. Krechevsky, M., 2002, "Form, Function and Understanding in Learning Groups: Propositions from the Reggio Classrooms". ™ÙÔ Project Zero, Making learning visible – children as individual and group learners, Reggio Children, ÛÛ. 246-303. Kress, G., 2001, "¡ew forms of text: learning in the age of the screen", ÂÈÛ‹ÁËÛË ÛÙÔ 8Ô ¢ÈÂıÓ¤˜ ™˘Ó¤‰ÚÈÔ ÁÈ· ÙË ª¿ıËÛË, ™¤ÙÛ˜, 4-8 πÔ˘Ï›Ô˘. Lake, K., 1994, Integrated Curriculum, http://www.nwrel.org/scpd/sirs/8/c016.html MacGaslin, N., 2000, Creative Drama in the Classroom and beyond, Longman. Malaguzzi, L., 1987, "The Hundred Languages of Children", The Hundred Language of Children, edition of Region of Emilia Romagna, City of Reggio Emilia, Department of Education. Malaguzzi, L., 1997, "Shoe and Meter". ™ÙÔ ª. Castagnetti & V. Vecchi (coordinators), (pedagogical consultancy: L. Malaguzzi), Reggio Children, Scarpa e metro, ÛÛ. 1617. Matil, E., & Marzan, B., 1981, Meaning in Children’s Art, North Texas State University, Prentice Hall. Mayesky, M., 1998, Creative activities for young children, Delmar. Meek, M., 1998, On Being Literate, The Bodley Head, London. Migeon, M., 1989, La réussite à l’école, quelques propositions, Ministère de l’ Education Nationale, Paris. Mitchell, A., & Balaban, N., 1992, "The learning environment". ™ÙÔ A. Mitchell & J. David (eds), Explorations with young children: A curriculum guide from the Bank Street College of Education. Mt Rainier, MD, Gryphon House Inc. Morgan, C., Watson, A., & Tikly, C., 2004, Teaching School Subjects 11-19: Mathematics, Routledge Falmer. Munn, P., 1998, "Symbolic function in pre-schoolers". ™ÙÔ Ch. Donlan (ed.), The Development of Mathematical Skills, Psychology Press. Munn, P., 2003, "Children’s beliefs about counting". ™ÙÔ I. Thomson (ed.), Teaching and learning early number, Open University Press. Nagel, G.N., 1996, Learning through real-world problem solving: the power of interactive teaching, CÔrwin Press. NNCC (National Network of Child Care), 1994, Better Kid Care: Play is the business of kids, www.nncc.org/Curriculum/better.play.html North, M., 1990, The practice of movement teaching, Northcote House Publishers. Nunes, T., & Bryant, P., 1996, Children Doing Mathematics, Oxford, Blackwell.

393


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Pascucci-Formisano, ª., 1996, Bambini, Insegnanti, Curricoli – Appunti Pedagogia, Edizioni Universitarie di Lettere Economia Diritto, Milano. Pascucci, M., 2004, "Gli insegnanti e i loro problemi", Pedagogia e Scuola, Carocci, Roma. Payne, Gr., & Rink, J., 1997, "Physical Education in the Developmentally Appropriate Integrated Curriculum". ™ÙÔ Cr. Hart, D. Burts & R. Charlesworth, Integrated Curriculum and Developmentally Appropriate Practice, Collins. Pearson, D.P., & Stephens, D., 1992, "Learning about Literacy: A 30-years journey". ™ÙÔ R. Ruddell, M. Rapp-Ruddell & H. Singer (eds), Theoretical models and processes of reading, International Reading Association, Newark, Delaware, U.S.A. Plaisance, E., & Rayna, S., 1997, "L’ éducation préscolaire aujourd’hui: realités, questions et perspectives", Revue Française de Pédagogie, 119, ÛÛ. 107-139. Plane, S., & Garcia-Debanc, C., 2004, "L’ enseignement de l’ oral: enjeux et évolution». ™ÙÔ C. Garcia-Debanc & S. Plane (coordination), Comment enseigner l’ oral à l’ école primaire?, éditions Hatier, ÛÛ. 11-38. Pound, L., 2003, Supporting Mathematical Development in the Early Years, Series: Supporting Early Learning, V. Hurst & J. Joseph (series editors), Open University Press. Pound, L., & Harrison, Ch., 2003, Supporting musical development in the Early Years, Series: Supporting Early Learning, V. Hurst & J. Joseph (Series editors), Open University Press. Prendice, R., Matthews, J., & Taylor, H., 2003, "Creative development: learning and the arts". ™ÙÔ J. Riley (ed.), Learning in the Early Years. A guide for teachers of children 3-7, Paul Chapman Publishing. QCA (Qualifications and Curriculum Authority), 2004, Ages 3-14 – Assessment for learning – ten principles, www.qua.org.uk Riley, J. (editor), 2003, Learning in the early years. A guide for teachers of children 3-7, Paul Chapman Publishing. Rogoff, B., 1990, Apprenticeship in Thinking, Oxford University Press. Roser, N., & Martinez, M., 1985, "Roles adults play in preschoolers’ response to literature", Language Arts, 62, ÛÛ. 485-490. Short, K.G., 1991, "Literacy environments that support strategic readers". ™ÙÔ D.E. Deford, C.A. Lyons & G.S. Pinnell, Bridges to Literacy – Learning from Reading Recovery, Heinemann Portsmouth, NH, ÛÛ. 97-118. Siraj-Blatchford, J., & MacLeod-Brudenell, 2003, Supporting Science, Design and Technology in the Early Years, Series: Supporting Early Learning, V. Hurst & J. Joseph (series editors), Open University Press. Siraj-Blatchford, J., & Whitebread, D., 2003, Supporting Information and Communications Technology in the Early Years, Series: Supporting Early Learning, V. Hurst & J. Joseph (series editors), Open University Press. Slater, W., 1993, Dance and movement in the primary school. Across-curricular approach to lesson panning, Northcote House.

394


BÈ‚ÏÈÔÁÚ·ÊÈΤ˜ ·Ó·ÊÔÚ¤˜ Slavin, R.E., 1987, "Developmental and motivational perspectives on cooperative learning. A reconciliation", Child Development, 58, ÛÛ. 1161-1167. Smilansky, S., Children’s Play and Learning: Perspectives and Policy Implications, Teachers College Press, New York. Strozzi, P., 2002, "Daily Life at School: Seeing the Extraordinary in the Ordinary". ™ÙÔ Project Zero, Making learning visible – children as individual and group learners, Reggio Children, ÛÛ. 58-77. Stupiansky, S., 1997, Building Understanding together: A constructivist Approach to Early Childhood Education, Delmar. Sulzby, E., 1985, "Children’s emergent reading of favorite books: A developmental study", Reading Research Quarterly, 20, 458-481. Teale, W.H., & Sulzby, E., 1986, "Emergent literacy as a perspective for examining how young children become writers and readers". ™ÙÔ W.H. Teale & E. Sulzby (eds), Emergent Literacy: Writing and reading. Terrieux, J., Pierre, R., & Babin, N., 1996, Programme, Projets, Activités, éditions Hachette. ∆he ¡ew Jersey Department of Education (Draft), 2002, Early Childhood Education Program Expectations Standard of Quality, http://www.state.nj.us/njded/ece/expectations/2002/expectations.pdf Thomson, I., 2003, "Developing young children’s counting skills". ™ÙÔ π. Thomson (ed.), Teaching and learning early number, Open University Press. UNESCO, 2002, www.unesco.org, «Education and cultural diversity». Vernon, S., & Ferreiro, E., 1999, "Writing Development: A Neglected Variable in the Consideration of Phonological Awareness", Harvard Educational Review, vol. 69, No 4. Watt, F., 2002, Art Ideas, Usborne. Wenham, M. (University of Leicester), 2003, Understanding Art: A guide for teachers, Paul Chapman. Williams, H., 1996, "Developing numeracy in the early years". ™ÙÔ R. Merttens (ed.), Teaching Numeracy, Leamington Spa: Scholastic. Worden, P.E., & Boettcher, W., 1990, "Young children’s acquisition of alphabet knowledge", Journal of Reading Behavior, 22 (3), ÛÛ. 277-295.

395


¶·Ú¿ÚÙËÌ·


¶·Ú¿ÚÙËÌ· ∆√ ¶∞ƒ∞ƒ∆∏ª∞ ¶∂ƒπ∂Ã∂π1: ∞. π‰¤Â˜ Î·È ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÓÙfiÌÈÓÔ Î·È ÈÓ¿ÎˆÓ ·Ó·ÊÔÚ¿˜. ∞1 ¡ÙfiÌÈÓÔ Ì ÂÈÎfiÓ˜ Î·È ·ÚÈıÌËÙÈο „ËÊ›·. ∞2 ¡ÙfiÌÈÓÔ Ì ۇÓÔÏ· ·fi ηıËÌÂÚÈÓ¿ ˘ÏÈο. ∞3 ∂Ó‰ÂÈÎÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÓÙfiÌÈÓÔ Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ù˘ Ù¿Í˘. ∞4 ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÂÈÎfiÓ˜ ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ›Ó·Î· ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Î·È ÓÙfiÌÈÓÔ Ì ٷ ˙Ò· Ù˘ ·˘Ï‹˜. µ. ¶·È¯Ó›‰È· Ì ˙¿ÚÈ· µ1 ∆Ô ·È¯Ó›‰È ÙˆÓ „·ÚÈÒÓ µ2 ∆Ô ¿ÚÎÈÓ µ3 ª˘ıÈΤ˜ ¯ÒÚ˜ µ4 ∆Ú¤¯· ‚·ÙÚ·¯¿ÎÈ ÛÙË ÏÈÌÓԇϷ °. ∫¿ÚÙ˜, ÙÚ¿Ô˘Ï˜ ‹ ˙¿ÚÈ· Ì ۇÓÔÏ· Î·È ·ÚÈıÌËÙÈο „ËÊ›·. ¢. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÂÈÎfiÓ˜ ÁÈ· Û˘˙‹ÙËÛË ‹/Î·È ·Ó¿Ù˘ÍË ÈÛÙÔÚÈÒÓ. E. ∂Ó‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ÂÈÎfiÓ˜ ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙÔ˘ ›Ó·Î· ηıËÎfiÓÙˆÓ. Z. ª›· ÂÓ‰ÂÈÎÙÈ΋ ȉ¤· ÁÈ· ÙËÓ ·ÚÈıÌÔÁÚ·ÌÌ‹ Ù˘ Ù¿Í˘.

1. H ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜, ·Ó ÂÎÙÈÌ‹ÛÂÈ fiÙÈ Ë ÔÈfiÙËÙ· Ù˘ ÂÎÙ‡ˆÛ˘ ÙÔ ÂÈÙÚ¤ÂÈ, ÌÔÚ› Ó· ·Ó··Ú¿ÁÂÈ Î·È Ó· ÌÂÁÂı‡ÓÂÈ ÙÔ ÂÈÎÔÓÈÎfi ˘ÏÈÎfi Ô˘ ˘¿Ú¯ÂÈ ÛÙÔ ·Ú¿ÚÙËÌ· –Î·È ›Ûˆ˜ Ó· ÙÔ Ï·ÛÙÈÎÔÔÈ‹ÛÂÈ– ÁÈ· Ó· ÙÔ ·ÍÈÔÔÈ‹ÛÂÈ ÛÙȘ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ù˘ Ù¿Í˘.

399


¶·Ú¿ÚÙËÌ· ∞. π‰¤Â˜ Î·È ˘ÏÈÎfi ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÓÙfiÌÈÓÔ Î·È ÈÓ¿ÎˆÓ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ ™Ã∂∆π∫∞ ª∂ ∆∞ ¡∆√ªπ¡√ ∆Ô ÓÙfiÌÈÓÔ Â›Ó·È ¤Ó· ·È¯Ó›‰È Ô˘ ·Ú¤ÛÂÈ ÛÙ· ·È‰È¿ Î·È Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ηٷÛ΢·ÛÙ› ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ ÙÔ˘˜. ∆Ô ¤Ó·˘ÛÌ· ÁÈ· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÂÓfi˜ ÓÙfiÌÈÓÔ ÌÔÚ› Ó· ‰Ôı› ›Ù ·fi Ù· ›‰È· Ù· ·È‰È¿ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓ˜ ÂÌÂÈڛ˜ ·fi ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ÂÌÔÚÈο ·È¯Ó›‰È· ›Ù ·fi ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi Ô˘ ÌÔÚ› Ó· Ù· ·Ú·ÎÈÓ‹ÛÂÈ Ó· ÂÌÏ·ÎÔ‡Ó ÛÙË ‰È·‰Èηۛ· ηٷÛ΢‹˜, ϤÁÔÓÙ·˜ .¯. «£· ı¤Ï·Ù ӷ ÊÙÈ¿ÍÔ˘Ì ¤Ó· ÓÙfiÌÈÓÔ Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù¿ Û·˜, fiˆ˜ ·˘Ù¿ Ô˘ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÛÙË ÁˆÓÈ¿ Ì ٷ ÂÈÙÚ·¤˙È· ·È¯Ó›‰È·; £· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ·›˙ÂÙ Ì ·˘Ùfi, fiˆ˜ ·›˙ÂÙÂ Î·È Ì ٷ ˘fiÏÔÈ· ÓÙfiÌÈÓÔ. ∆È Ï¤ÙÂ, ı· ı¤Ï·ÙÂ;». ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÂÚÒÙËÛË Ô˘ ·›ÚÓÂÈ Î·Ù¿ ηÓfiÓ· ıÂÙÈΤ˜ ··ÓÙ‹ÛÂȘ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÂÌϤÎÂÈ Ù· ·È‰È¿ Û fiÔÈÔ ‚·ıÌfi ÂÎÙÈÌ¿ fiÙÈ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÓÙ·ÔÎÚÈıÔ‡Ó, Ù· ηÏ› .¯. Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó Ò˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ÙÔ Î·Ù·Û΢¿ÛÔ˘Ó (¶Ò˜ ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ÙÔ ÊÙÈ¿ÍÔ˘ÌÂ; ∆È ˘ÏÈο ı· ¯ÚÂÈ·ÛÙÔ‡ÌÂ;). ∂ÙÔÈÌ¿˙Ô˘Ó fiÏÔÈ Ì·˙› Ì›· Ï›ÛÙ· Ì ٷ ˘ÏÈο Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó. ∆· ·È‰È¿ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ˆ˜ ÊÚÔÓÙ›‰· ÙÔ˘˜ ÙË Û˘ÁΤÓÙÚˆÛË ˘ÏÈÎÒÓ ÁÈ· ·˘Ù‹ ÙËÓ Ë̤ڷ ·›ÚÓÔ˘Ó ÙË Ï›ÛÙ· Î·È ·Ó·˙ËÙÔ‡Ó Î·È ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó Ù· ·ÓÙ›ÛÙÔȯ· ˘ÏÈο ·fi Ù· Û˘ÚÙ¿ÚÈ· ÛÙ· ÔÔ›· Â›Ó·È ÙÔÔıÂÙË̤ӷ. ∞Ó Ë ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÙÔ ÎÚ›ÓÂÈ ÛÎfiÈÌÔ, Ë Î·Ù·Û΢‹ Á›ÓÂÙ·È Û˘ÏÏÔÁÈο Ì ÙË Û˘ÌÌÂÙÔ¯‹ fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ÚÔÛ·ı› Ì ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ Ó· Ù· ·Ú·ÎÈÓ› Ó· ‚Ú›ÛÎÔ˘Ó Ï‡ÛÂȘ. ¶.¯. «¶fiÛ˜ ηÚ٤Ϙ ÓÔÌ›˙ÂÙ fiÙÈ ı· ¯ÚÂÈ·ÛÙԇ̠·Ó ı· ‹ıÂÏ οı ·È‰› Ó· ¿ÚÂÈ ·fi ‰‡Ô ηÚ٤Ϙ;», «ŸÏ˜ ÔÈ Î·Ú٤Ϙ Ì·˜ ¤¯Ô˘Ó ÙÔ ›‰ÈÔ ¯ÚÒÌ·. ¶Ò˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ì ӷ ͤÚÔ˘Ì Ì ÔÈ· ηÚ٤Ϸ ı· ·Ú¯›˙ÂÈ ÙÔ ·È¯Ó›‰È Ì·˜; Œ¯ÂÙ οÙÈ Ó· ÚÔÙ›ÓÂÙÂ;» ∆· ·È‰È¿ Û˘Ó‹ıˆ˜ ÚÔÙ›ÓÔ˘Ó È‰¤Â˜ ÁÈ· ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÙÔ˘ ·È¯ÓȉÈÔ‡ Ô˘ ÙȘ ·ÓÙÏÔ‡Ó ·fi Ù· ÓÙfiÌÈÓÔ ÙÔ˘ ÂÌÔÚ›Ô˘, fiˆ˜ Ó· ·Ú¯›˙ÂÈ Ë ÚÒÙË Î·Ú٤Ϸ Ì ¤Ó· ‚¤ÏÔ˜ ‹ Ì ̛· ÌÂÁ¿ÏË ÎԢΛ‰· Î.Ï. ∂ÈϤÁÂÙ·È Ë È‰¤· Ô˘ ˘ÈÔıÂÙÂ›Ù·È ·fi Ù· ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ·È‰È¿. ∏ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ Â›Û˘ ÌÔÚ› Ó· Ù· ÚÔÙÚ¤„ÂÈ Ó· ÛÎÂÊÙÔ‡Ó ÁÈ· ÙË ‰È·ÌfiÚʈÛË ÙˆÓ Î·ÚÙÒÓ, .¯. «∆È ı· ÚÔÙ›ӷÙ ӷ ‚¿ÏÔ˘Ì ÌÂÙ¿; ºˆÙÔÁÚ·Ê›· ‹ fiÓÔÌ·; °È·Ù›; ¶ÔÈÔ fiÓÔÌ·; °È·Ù›;». ⁄ÛÙÂÚ· ·fi ÔÏϤ˜ ‰ÔÎÈ̤˜ ·ÔÊ·Û›˙Ô˘Ó Ì ÔÈ· ÛÂÈÚ¿ ı· ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·È ÔÈ ÊˆÙÔÁڷʛ˜ Î·È Ù· ÔÓfiÌ·Ù· Î·È Ù· ·È‰È¿ ÂÓı·ÚÚ‡ÓÔÓÙ·È Ó· ·Ó·Ê¤ÚÔ˘Ó Û ÙÈ ÓÔÌ›˙Ô˘Ó fiÙÈ ı· Ù· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ô ÙÚfiÔ˜ Ô˘ Â¤ÏÂÍ·Ó. ∆· ÔÓfiÌ·Ù· ÁÚ¿ÊÔÓÙ·È ·fi ÙËÓ ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi, ·ÚÔ˘Û›· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. ¶¿ÓÙ· Ì ÂÚˆÙ‹ÛÂȘ ˘ÔÎÈÓ› ÚÔ‚ÏËÌ·ÙÈÛÌÔ‡˜ ÁÈ· ÙÔÓ ÙÚfiÔ ·Ó·˙‹ÙËÛ˘ ‚Ô‹ıÂÈ·˜: .¯. «¶Ô‡ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ·Ó·˙ËÙ‹ÛÂÙ ‚Ô‹ıÂÈ·, ·Ó Û·˜ ¯ÚÂÈ·ÛÙ›, ÁÈ· Ó· ‰È·‚¿ÛÂÙ ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ Ê›ÏÔ˘ Û·˜ Ô˘ Â›Ó·È ÁÚ·Ì̤ÓÔ ÛÙËÓ Î·Ú٤Ϸ;», «™ÎÂÊÙ›Ù Ô‡ ˘¿Ú¯Ô˘Ó ÁÚ·Ì̤ӷ ÛÙËÓ Ù¿ÍË Ì·˜ Ù· ÔÓfiÌ·Ù· fiÏˆÓ ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ. £· ÌÔÚÔ‡Û·Ù ӷ ‚ÔËıËı›Ù ·fi ÙÔÓ ›Ó·Î· ·˘ÙfiÓ; ¶Ò˜;» ™˘Ó‹ıˆ˜ Ù· ·È‰È¿ ·Á·Ô‡Ó Ôχ Ù· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ Ù· ›‰È· ¤¯Ô˘Ó Û˘Ì‚¿ÏÂÈ ÛÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘˜ ·Ú¤ÛÂÈ Ó· Ù· ·›˙Ô˘Ó Û˘¯Ó¿.

400


¶·Ú¿ÚÙËÌ· ∆· ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ηٷÛ΢¿˙Ô˘Ó Ù· ·È‰È¿ ¤¯Ô˘Ó ÙË ı¤ÛË ÙÔ˘˜ ÛÙË ÁˆÓÈ¿ ‹ ÛÙÔ Ú¿ÊÈ ÙˆÓ ÂÈÙÚ·¤˙ÈˆÓ ·È¯ÓȉÈÒÓ. ∂ÎÙfi˜ ·fi ÙȘ ȉ¤Â˜ Ô˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Â‰Ò, ÓÙfiÌÈÓÔ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ηٷÛ΢·ÛÙÔ‡Ó ·ÎfiÌË: ● Ì ٷ ˙Ò· ÙÔ˘ ‰¿ÛÔ˘˜, ● Ì ٷ Ê˘Ù¿ ÙÔ˘ ΋Ô˘ ÙÔ˘ ÓËÈ·ÁˆÁ›Ԣ, ● Ì ٷ ·È¯Ó›‰È· Ô˘ ·Ú¤ÛÔ˘Ó ÛÙ· ·È‰È¿, ● Ì ٷ ¯ÚÒÌ·Ù· Ô˘ ·Ú¤ÛÔ˘Ó ÛÙ· ·È‰È¿, Î·È ÔÏÏ¿ ¿ÏÏ· Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ٷ Û¯¤‰È· ÂÚÁ·Û›·˜ Î·È ÙȘ ηıËÌÂÚÈÓ¤˜ ‰Ú·ÛÙËÚÈfiÙËÙ˜ Ô˘ ·Ó·Ù‡ÛÛÔÓÙ·È ÛÙËÓ Ù¿ÍË.

™Ã∂∆π∫∞ ª∂ ∆√À™ ¶π¡∞∫∂™ ∞¡∞º√ƒ∞™ √ ›Ó·Î·˜ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Ì ٷ ÔÓfiÌ·Ù· ÙˆÓ ·È‰ÈÒÓ Ù˘ Ù¿Í˘ Î·È ›Ûˆ˜ Ô ›Ó·Î·˜ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ Ì ÙÔÓ Î·ÈÚfi (‚Ï. ÎÂÊ. 8) Â›Ó·È ÔÈ ÌfiÓÔÈ Ô˘ ·Ú·Ì¤ÓÔ˘Ó ·Ó·ÚÙË̤ÓÔÈ Û ÛÙ·ıÂÚ‹ ı¤ÛË Ì¤Û· ÛÙËÓ Ù¿ÍË Î·ı’ fiÏË ÙË ‰È¿ÚÎÂÈ· Ù˘ ¯ÚÔÓÈ¿˜. ŸÏÔÈ ÔÈ ˘fiÏÔÈÔÈ ›Ó·Î˜ ·Ó·ÊÔÚ¿˜ ·Ó·ÚÙÒÓÙ·È ÁÈ· fiÛÔ ¯ÚfiÓÔ ‰È·ÚΛ Ë ÂÂÍÂÚÁ·Û›· ÙÔ˘ ÂοÛÙÔÙ ı¤Ì·ÙÔ˜ Î·È ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È ÛÂ Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ÓË ı¤ÛË, ·’ fiÔ˘ Ù· ·È‰È¿ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ÙÔ˘˜ ·Ó·Û‡ÚÔ˘Ó fiÙ·Ó ıÂÏ‹ÛÔ˘Ó Ó· ÙÔ˘˜ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈ‹ÛÔ˘Ó ÁÈ· Ó· ·›ÍÔ˘Ó Ì ٷ ÓÙfiÌÈÓÔ Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ·˘ÙÔ‡˜. ∫·È ·˘Ùfi ÁÈ·Ù› ÙÔ ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ ÁÚ·ÙÔ‡ ÏfiÁÔ˘ Ù˘ Ù¿Í˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÛÎfiÈÌÔ Ó· Â›Ó·È «ÊÔÚو̤ÓÔ». ŒÓ· ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ù¿Í˘ ÁÂÌ¿ÙÔ Ì ÔÏϤ˜ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈΤ˜ ÁÚ·Ù¤˜ ÏËÚÔÊÔڛ˜ Â›Ó·È ÎÔ˘Ú·ÛÙÈÎfi ÁÈ· Ù· ·È‰È¿ Î·È ÂÓ‰¤¯ÂÙ·È Ó· ÙÔ˘˜ ÚÔηϤÛÂÈ Û‡Á¯˘ÛË.

401


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Α1 Ντόµινο µε εικόνες και αριθµητικά ψηφία

402


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

403


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Α2 Nτόµινο µε σύνολα από καθηµερινά υλικά2

°È· ÙËÓ Î·Ù·Û΢‹ ÓÙfiÌÈÓÔ ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ·ÍÈÔÔÈËıÔ‡Ó ÔÏÏ¿ Î·È ‰È·ÊÔÚÂÙÈο ˘ÏÈο fiˆ˜ ¯·ÚÙfiÓÈ·, ÛfiÚÔÈ, ÎÔ˘ÌÈ¿ ÎÈ ·ÎfiÌË Û›ÚÙ·, Ô‰ÔÓÙÔÁÏ˘Ê›‰Â˜, ÛÎÏËÚ¿ ÛÊÔ˘ÁÁ¿ÚÈ· ÁÈ· ηÙÛ·ÚfiϘ Î.¿. H ÂÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi˜ ‚ÔËı¿ Ù· ·È‰È¿ Ó· οÓÔ˘Ó fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ Û˘Ó‰˘·ÛÌÔ‡˜ Ô˘ ·ÓÙÈÛÙÔÈ¯Ô‡Ó ÛÙÔ˘˜ ·ÚÈıÌÔ‡˜ ·fi ÙÔ ¤Ó· ¤ˆ˜ ÙÔ ¤ÍÈ.

2. °È· Ù· Û˘ÁÎÂÎÚÈ̤ӷ ÓÙfiÌÈÓÔ, ‚Ï. ÂÚÈÔ‰ÈÎfi °¤Ê˘Ú˜,«EÎ·È‰Â˘ÙÈÎfi ˘ÏÈÎfi», Ù‡¯Ô˜ 16, ÛÛ. 41 Î·È 48.

404


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Α3 Ενδεικτικό υλικό για την κατασκευή ντόµινο µε τα ονόµατα των παιδιών της τάξης

405


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Α4 Ενδεικτικές εικόνες για την κατασκευή πίνακα αναφοράς και ντόµινο µε τα ζώα της αυλής

406


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

407


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Β. Παιχνίδια µε ζάρια Β1 Το παιχνίδι των ψαριών

408


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

409


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Πούλιες για το παιχνίδι των ψαριών

410


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Β2 Το πάρκιν

411


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Β3 Οι µυθικές χώρες

412


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Υλικό για το ζάρι του παιχνιδιού «Μυθικές χώρες»

413


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Β4 Τρέχα βατραχάκι στη λιµνούλα

414


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Γ. Kάρτες, τράπουλες ή ζάρια µε σύνολα και αριθµητικά ψηφία

415


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

416


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

417


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

418


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

419


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

420


¶·Ú¿ÚÙËÌ· ∆. Ενδεικτικές εικόνες για συζήτηση ή/και ανάπτυξη ιστοριών

421


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

422


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

423


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

424


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

425


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

426


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

427


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

428


¶·Ú¿ÚÙËÌ·

429


¶·Ú¿ÚÙËÌ· E. Ενδεικτικές εικόνες για τη διαµόρφωση του πίνακα καθηκόντων3

3. √È ÂÓ‰ÂÈÎÙÈΤ˜ ·˘Ù¤˜ ÂÈÎfiÓ˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ¯ÚËÛÈÌÔÔÈËıÔ‡Ó Î·È ÁÈ· Û˘˙‹ÙËÛË.

430


¶·Ú¿ÚÙËÌ· Z. Μία ενδεικτική ιδέα για αριθµογραµµή της τάξης

431


Με απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης τα διδακτικά βιβλία του ∆ηµοτικού, του Γυµνασίου και του Λυκείου τυπώνονται από τον Οργανισµό Εκδόσεως ∆ιδακτικών Βιβλίων και διανέµονται δωρεάν στα ∆ηµόσια Σχολεία. Τα βιβλία µπορεί να διατίθενται προς πώληση, όταν φέρουν βιβλιόσηµο προς απόδειξη της γνησιότητάς τους. Κάθε αντίτυπο που διατίθεται προς πώληση και δεν φέρει βιβλιόσηµο, θεωρείται κλεψίτυπο και ο παραβάτης διώκεται σύµφωνα µε τις διατάξεις του άρθρου 7, του Νόµου 1129 της 15/21 Μαρτίου 1946 (ΦEK 1946, 108, A΄).

BIBΛIOΣHMO

Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε τµήµατος αυτού του βιβλίου, που καλύπτεται από δικαιώµατα (copyright), ή η χρήση του σε οποιαδήποτε µορφή, χωρίς τη γραπτή άδεια του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.


Οδηγός Νηπιαγωγού 3