Page 1

cfly{s jif{ @)^(÷&) sf] cfo—Joosf] ;fj{hlgs hfgsf/L jQmJo

g]kfn ;/sf/ cy{ dGqfno @)^(


@)^( ;fn r}q @& ut] cy{ dGqL >L z+s/ k|;fb sf]O/fnfn] lbg' ePsf]

cfly{s jif{ @)^(÷&) sf] cfo—Joosf] ;fj{hlgs hfgsf/L jQmJo

g]kfn ;/sf/ cy{ dGqfno @)^( Website: http//www.mof.gov.np


आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह, १.

मुलुकको विश राजनीितक प र!ःथितमा संवधानसभाको ःवत&ऽ र िनंप) िनवा*चन गन- मूल उ0े ँयका साथ वत*मान सरकार गठन भएको सबैलाई वदतै छ। यस अवसरमा यो गहन !ज:मेवार ूदान गन- स:ब< सबैूित सरकारको तफ* बाट हाद*क आभार ?य@ गद* छु। िछटोभ&दा िछटो संवधानसभाको ःवत&ऽ, िनंप) र वAसनीय िनवा*चन स:प&न गर ताजा जनादे शूाB िनवा*िचत संवधानसभाको गठन गन* यो सरकार इमा&दार एवं ूितब< रहे को छ।

२.

संवधानसभाको वAसनीय िनवा*चन नै यो सरकारको ूमुख ूाथिमकता भए तापिन समम आिथ*क गितशीलता बना मुलुकको आिथ*क तथा सामा!जक पा&तरणको ूयास साथ*क ब&न नसEने हुँदा अथ*म&ऽीको है िसयतले आस&न संवधानसभाको िनवा*चनलाई पया*B साधन र ॐोतको ?यवःथा गदH

आिथ*क वृ<, समगत आिथ*क ःथाियJव र

द गो वकासका काय*सूचीहलाई समेत अगाड बढाउने दाियJव मेरो काँधमा रहे को छ। िनधा* रत समयिभऽ िन!Mत उ0े ँय हािसल गन- !ज:मेवार सहत गठन भएको वत*मान सरकारको यो बजेटले सबै जनअपे)ा स:बोधन गन* नसEने अवःथा रहे को छ। ३.

नेपालको बजेट इितहासको साठN वष*मा पहलोपटक आिथ*क वष* ?यतीत भएको आठ महनास:म पिन राजःव र ?ययको अनुमानसहतको पूण* आकारको बजेट आउन सकेन। संवधानसभाको वघटनपिछ उJप&न प र!ःथितका कारण दई ु वटा अQयादे शRारा गत आिथ*क वष*को यथाथ* खच*कै सीमािभऽ रहे र चालु आिथ*क वष*को खच* ?यवःथापन गनु*पन-

अवःथाले

अथ*त&ऽलाई

गितशील

तुSयाउन

सकेन।

अत:

स:माननीय

राUपितVयूबाट २०६९ असार ३१ गते र २०६९ मंसीर ५ गते जार अQयादे शहबाट विनयो!जत रकमलाई समायोजन गर राजःव र ?ययको अनुमानसहतको पूण* आकारको समायो!जत बजेट ूःतुत गदH छु। ४.

द गो र उWच आिथ*क वृ<दर हािसल गर आिथ*क ःथाियJव कायम गन*, सXचालनमा रहे का बमागत आयोजना तथा काय*बमहलाई ॐोतको अभाव हुन नदन, वकास िनमा*णका बयाकलापहलाई िनर&तरता दन र बजेटको माQयमबाट िनजी )ेऽको मनोबल बढाई लगानीमैऽी वातावरण िसज*ना गन* चालु आिथ*क वष* २०६९/७० का लािग बजेट Sयाउनुपन- आवँयकता रहे काले यस अिघ जार भएका दई ु वटै अQयादे शलाई समायोजन गर चालु आिथ*क वष*को लािग यो पूणआ * कारको समायो!जत बजेट तयार ग रएको छ। स:माननीय राUपितVयूबाट आज ःवीकृ त भएको आिथ*क वष* २०६९/७० को समायो!जत पूण* आकारको बजेट स:पूण* नेपाली जनताको जानकार का लािग ूःतुत गद* छु।

1


आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह, ५.

नेपालले सन ् १९९० को दशकदे !ख नै उदार, खुला र बजारमा आधा रत आिथ*क नीितलाई नै वकासको मूलनीितको पमा अवल:बन गदH आएको छ। यो अविधमा मुलुकमा उJप&न वषम प र!ःथित, ल!:बंदो राजनीितक संबमण र अनेकZ बाधा अवरोध हुँदाहुँदै पिन मुलुकको आिथ*क सामा!जक प रसूचकहमा सुधार भएको छ। मुलुकले अवल:बन गरे को यो नीितले आिथ*क वकासका लािग ढोका खोलेको र िनजी )ेऽलाई लगानीूित उJूे रत गरे को कारण ग रबीमा झ\डै २५ ूितशत ब&दल ु े कमी आएको छ भने सामा!जक )ेऽका सूचकांकहमा सकाराJमक प रवत*न आएको छ। सहॐा]द वकास लआयहमQये अिधकांश लआय तोकएको समयिभऽै हािसल भइसEने दे !खनु पिन हामीले अवल:बन गरे को नीितको सफलता हो भ&ने मेरो वAास छ।

६.

आिथ*क वृ<को मु_य संवाहक िनजी )ेऽ नै हो भ&ने मेरो मा&यता छ। आिथ*क वकासका लािग सरकार , िनजी र सहकार )ेऽलाई एक अका*का प रपूरकको पमा अिघ बढाउने राUय सोच अनुसार वत*मान सरकार बजार अथ*त&ऽको सकाराJमक पाटोलाई िनर&तरता दं दै मुलुकको आिथ*क वकासलाई गित दन राVय, िनजी )ेऽ र सहकार को भूिमकालाई ूभावकार बनाई अगाड ब`न ूयaशील रहने छ। मेरो काय*कालमा ियनै ूाथिमकतामा के&ि त रहे र मुलुकको भावी वकासको माग* ूशःत गराउने ूयास हुनेछ।

आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह, ७.

आिथ*क वष* २०६९/७० को लािग राजःव र ?ययको अनुमान ूःतुत गनुअ * िघ अब म मुलुकको वत*मान आिथ*क !ःथित झSकाउने केह समगत आिथ*क प रसूचकह ूःतुत गद* छु।

८.

मुलुकिभऽ समम प र!ःथित अनुकूल नहुँदा आिथ*क बृ<दर गत वष*को तुलनामा कम हुने दे !खएको छ। कृ ष )ेऽको आिथ*क बृ<दरमा कमी आई चालु आिथ*क वष*मा १.३ ूितशत माऽ बृ< हुने दे !खएको छ। यसैगर गैर कृ ष )ेऽको बृ<दर ४.८ ूितशत हुने दे !खएको छ। यसमQये सेवा )ेऽमा ६ ूितशत र उcोग )ेऽमा १.५ ूितशतको बृ< हुने अनुमान छ। यस अनुसार चालु आिथ*क वष* २०६९/७० मा आधारभूत मूSयमा ३.६ ूितशतको आिथ*क बृ<दर कायम हुने ू)ेपण ग रएको छ।

९.

चालु आिथ*क वष*मा मुिाःफdितलाई ७.५ ूितशतमा राeे लआय रा!खएकोमा २०६९ माघमा यो १०.१ ूितशत रहे को छ। कृ ष उJपादनमा आएको कमी र आपूित*ज&य समःयाका कारण मूSयमा केह चाप पन* गएको छ।

2


१०.

सरकार वfतफ* चालु आिथ*क वष*को फागुन मसा&तस:ममा चालुतफ* . १ खब* २९ अब* ८८ करोड, पूंजीगततफ* . १३ अब* ४२ करोड र वfीय ?यवःथातफ* . ११ अब* ५० करोड गर ज:मा . १ खब* ५४ अब* ८० करोड खच* भएको छ।

११.

चालु आिथ*क वष*को फागुनस:ममा . १ खब* ७७ अब* ९६ करोड राजःव असूली भएको छ। जसमQये १ खब* ५६ अब* ७८ करोड कर राजःव र . २१ अब* १८ करोड गैर कर राजःव रहे को छ। कूल राजःव असूली गत वष*को सोह अविधको तुलनामा २३.२ ूितशत बढ छ।

१२.

वैदेिशक सहायता प रचालनतफ* फागुन मसा&तस:म . ३९ अब* २६ करोड बराबरको वैदेिशक सहायताको ूितब<ता ूाB भएको छ। जसमQये अनुदानतफ* . २१ अब* ९८ करोड र ऋणतफ* . १७ अब* २७ करोड रहे को छ।

१३.

वैदेिशक ?यापारतफ* आयातमा भएको बृ<का कारण ?यापार घाटामा तीॄ बृ< हुँदै गएको छ। चालु आिथ*क वष*को आठ महनास:ममा . ३ खब* ८ अब* बराबरको ?यापार घाटा रहे को छ। फागुन मसा&तस:म कुल आयात . ३ खब* ५८ अब* पुगेको छ जुन गत वष*को तुलनामा २४ ूितशतले बढ हो। यह अविधमा कुल . ५० अब* बराबरको माऽ िनया*त भएको छ, जुन गत वष*को तुलनामा ५ ूितशतले बढ हो।

१४. ?यापार घाटा उWच रहे तापिन सेवा र वूेषण आयमा भएको बृ<का कारण यस वष*को माघ महनास:मको शोधना&तर !ःथित . १ अब* ५९ करोडले बचतमा रहे को छ। साथै वैदेिशक विनमय स!Xचितमा बृ< भई . ४ खब* ३७ अब* ८५ करोड पुगेको छ। यस स!Xचितले ८.५ महनाको वःतु तथा सेवाको आयात धा&न सEने !ःथित रहे को छ। आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह, १५. चालु आिथ*क वष*को विनयोजन स:ब&धी ?यवःथा ूःतुत गनु* अिघ यस बजेटमा िलइएका केह नीितगत ?यवःथाह उSलेख गद* छु। १६.

कृ ष उJपादनमा बृ< गर आयात ूितःथापन तथा खाc सुर)ा कायम गन- गर कृ षका काय*बमह सXचालन ग रने छन ्।

१७. ऊजा* संकट र यातायातको द गो पहुँचको अभावले गदा* अपे!)त पमा उcोगध&दाको वकास हुन नसकेको, भएका उcोगध&दाको कारोवार लागत उWच हुन गई उJपादन महँ गो हुन गएको र आवँयक माऽामा वदे शी लगानी िभlयाउन नसकएको प रूेआयमा ऊजा* र यातायात एवं पूवा*धार वकास जःता वकासका लािग अप रहाय* )ेऽमा लगानी बढाइने छ। सरकारले वcुत ूसारण लाइनमा लगानी बढाउने र िनजी )ेऽलाई जलवcुत आयोजनामा लगानी बृ< गन- वातावरण तयार ग रने छ।

3


१८.

िनकासी ूव<* नमा मुलुकको ूितःपधा*Jमक )मतामा ॑ास आएको कारण अथ*त&ऽ आयातमुखी हुन थालेको अवःथाूित सचेत हुँदै आयात िनया*तबीचको अ&तर कम गन* िनकासी मैऽी नीित अवल:बन ग रने छ।

िनकासी ूव<* नका लािग तुलनाJमक र

ूितःपधn लाभका )ेऽ पहचान गर Jयःता वःतुहको वकास, वःतार, ववधीकरण, बजार करण र ॄा!\डङमा जोड दइने छ। १९.

स:पूण*

मुलुक

नै

पय*टकdय

pले

स:भावनायु@

भएको

स&दभ*मा

पय*टकdय

पूवा*धारहमा सरकारले लगानी गन- र पय*टकdय बयाकलापको ?यावसाियक वकास र ूव<* न गन- काय*मा िनजी )ेऽको नेतJृ व रहने गर साव*जिनक-िनजी )ेऽको साझेदार सुिन!Mत ग रने छ। २०. वूेषण आयले ग रबी &यूनीकरण र आिथ*क सामा!जक सूचकहको सुधारमा ठू लो योगदान दएको छ। वूेषण आयलाई पूंजी िनमा*णका )ेऽमा लगानी गर दे शिभऽै रोजगार का अवसरह िसज*ना गन- नीित अ!_तयार ग रने छ। २१.

आिथ*क वकासमा आवँयक पन- लगानीको ॐोत जुटाउन, नयाँ ूविधह िभlयाउन र अ&तरा*Uय )ेऽमा वकिसत नयाँ qान आज*न गन- ूयोजनका लािग वैदेिशक सहायता प रचालन ग रने छ। मुलुकको ूाथिमकतामा परे का भौितक तथा सामा!जक पूवा*धार वकास आयोजनाहका लािग वैदेिशक सहायता प रचालन गन- नीित अवल:बन ग रने छ।

२२. िश)ा, ःवाःsय, खानेपानी, सरसफाइ जःता आधारभूत सामा!जक सेवाका )ेऽहमा लगानी वृ< गदH सेवाको गुणःतर यता वृ< गन* जोड दइने छ। २३. शा!&त सुर)ा, कानुनी शासन र मानव अिधकारको ूJयाभूितको वAसनीय ?यवःथा िमलाइने

छ।

िनंप),

पारदशn

िछटोछ रतो

&याय

स:पादनका

लािग

&याय

ूशासनलाई ूभावकार बनाइनेछ। २४. समावेशी वकासको अवधारणा अनुसार महला, दिलत, जनजाित, मधेशी, मु!ःलम एवं आिथ*क-सामा!जक-भौगोिलक हसाबले पछडएको )ेऽमा रहे का जनताहको जीवनःतर उकाःनमा सहयोग पुtयाउने नीित िलइने छ। २५. स:पित शु< करण िनय&ऽणका लािग अ&तरा*Uय ूितब<ता अनुप आवँयक कानुनह िनमा*ण ग रने छ। राजःव ूशासनलाई अनुशािसत, मया*दत र ?यावसाियक बनाइने छ।

राजःव

ूशासनमा

काय*रत

कम*चार हको

)मता

अिभबृ<

गर

राजःव

ूशासनलाई करदातामैऽी र ूविधयु@ बनाइने छ। राजःव चुहावट काय*मा संलuन सबैलाई हदै स:मको कारवाह गन- नीित अवल:बन गर राजःव चुहावट िनय&ऽण ग रने छ।

4


२६. साव*जिनक

खच*लाई

िमत?ययी

बनाउँ दै

आिथ*क

अनुशासन

कायम

ग रने

छ।

विनयो!जत रकम समयमा िनकासा नदने, समयमा ठे Eकापvटा नगन-, खच* भएको रकम समयमा लेखापर )ण नगराउने, आिथ*क अनुशासन पालना नगन- ूवृf एवं ॅाचारज&य बयाकलापूित शू&य सहनशीलताको नीित िलइने छ। २७. आमजनताको दै िनक जीवनसंग स:ब!&धत आधारभूत साव*जिनक सेवाह सरल, पारदशn र सेवामाह मैऽी ढं गबाट पाउनु आम नाग रकहको नैसिग*क अिधकार भएकोले सरकारबाट ूदf सेवाको सुिन!Mतताूित सबै सेवा ूदायक िनकाय र कम*चार हलाई !ज:मेवार बनाई सुशासनको ूJयाभूित ग रने छ। आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह, २८. जन अपे)ाह ूशःत छन ्। वकास िनमा*णका पूवा*धार, सामा!जक सेवा, समावेशी वकास, &याय ूशासनमा सुधार लगायतका )ेऽहमा लगानी वृ< गन- सरकारको चाहना रहे को छ। तथाप चालु आिथ*क वष*को लािग समयको अभाव र उपल]ध ॐोतसाधनलाई िसज*ना भइसकेका अिनवाय* दाियJवका खच*हको भु@ानीका लािग छुvयाउनुपन- अवःथाले गदा* नयाँ नीित र काय*बमह घोषणा गनु* यथाथ*परक र ?यावहा रक दे !खएन। Jयसैले उपल]ध ॐोतसाधन र समयको ववेकशील उपयोग गर संवधानसभाको िनवा*चन, महJवपूण* भौितक पूवा*धारहको िनर&तरता र साव*जिनक सेवा ूवाहलाई ूभावकार बनाई शा!&त सु?यवःथा कायम गन- )ेऽमा आवँयक काय*बम र बजेट ?यवःथा गन- ूयास गरे को छु। २९. वत*मान सरकारको ूमुख उ0े ँय संवधानसभाको ःवत&ऽ, िनंप) र वAसनीय िनवा*चन गराउनु नै रहे काले िनवा*चनको लािग . ६ अब* विनयोजन गरे को छु। साथै िनवा*चनमा सुर)ाको ूभावकार ूब&ध िमलाउन . ८ अब* छुvयाएको छु। ३०. कृ षको ?यावसायीकरणका लािग जो!खम &यूनीकरण गर कृ षकले माछा, पशुपं)ी र कृ ष उपजमा गरे को लगानीलाई सुर!)त गन* २०६९ माघ १ गतेदे!ख लागु भएको माछा, पशुपं)ी र बाली बीमा काय*बममा सहभागी कृ षकहले ितरे को बीमा ूिमयमवापतको ५० ूितशत रकम नेपाल सरकारले ?यहोन- गर बजेट विनयोजन गरे को छु। ३१.

रासायिनक

मलको

सहज

सरल

त रकाबाट

पया*B

माऽामा

आपूित*

?यवःथा

िमलाउनका लािग आवँयक थप बजेट विनयोजन गरे को छु। ३२. ?यावसाियक पशुपालनमा दं इदै आएको ]याज अनुदानलाई ?यावसाियक कृ षमा समेत दने र हमाली भेगमा भेडा, Wयाxमा जःता पशुपालन गर प!ँमना उcोगको वकास गन* यःता पशुपालक कृ षकहलाई ]याज अनुदान दने नीित िलइने छ। पशुपालनतफ* नy सुधारका लािग थप रकमको ?यवःथा गरे को छु।

5


३३. कृ ष उपजको ?यव!ःथत बजार करण गन* राजमाग* )ेऽमा पाँचवटा संकलन के&ि ःथापना गन* बजेटको ?यवःथा गरे को छु। यसैगर उWच मूSय भएका फलफूल खेतीलाई ूोJसाहन गन- नीित िलएको छु। ३४. एक

!जSला

एक

उJपादनको

अवधारणा

अनुप

साव*जिनक-िनजी

साझेदार मा

ओखलढु ं गामा जडबूट , अघा*खाँचीमा मह, रसुवामा शाउट माछा, धादङमा तरकार खेती र भ\डारण, िस&धुपाSचोकमा सु&तलाको रस, |यूठानमा बीउबजनको उJपादन र |याके!जङ, बारामा डे र , रौतहटमा मJःयपालन, जाजरकोटमा बहुमूSय पJथर र मनाङमा प!ँमना ऊनका उcोगह ःथापनाको ूार!:भक काय*ह गन* . २ करोड विनयोजन गरे को छु। ३५. आगामी दई ु वष*िभऽ मुलुक िसमे\टमा आJमिनभ*र हुने अवःथा रहे को हुँदा िसमे\ट उcोगका लािग पहुँच माग* र वcुत ् ूसारण लाइन सरकारको तफ*बाट िनमा*ण गननीितलाई िनर&तरता दइनेछ। यसका लािग चालु आिथ*क वष*को बाँकd अविधको लािग आवँयक थप बजेटको ?यवःथा िमलाएको छु। ३६. वगत पWचीस वष*दे!ख एउटा पिन थप औcोिगक )ेऽ ःथापना हुन नसकेको प रूेआयमा थप एउटा औcोिगक )ेऽको ःथापना गन- काय* अगाड बढाइने छ। भैरहवाको वशेष आिथ*क )ेऽलाई यह आिथ*क वष*को अ&तस:ममा स:प&न गर सXचालनमा Sयाउने ?यवःथा िमलाएको छु। ३७. uण उcोगहको पुनःथा*पनाका लािग uण उcोग पुनःथा*पना सिमितको िसफा रस बमो!जमका सुवधा तथा ूोJसाहन उपल]ध गराउने काय*ह अगाड बढाइने छ। यसैगर प!ँमना उcोगको शे डमाक* थप पाँचवटा दे शमा दता* गन*का लािग बजेट ?यवःथा गरे को छु। ३८. महला उcमशीलता वकास कोष र ूविध वकास कोषमा आवँयक बजेटको ?यवःथा गरे को छु। यसैगर काठमाडZमा एउटा राUय घरे लु तथा साना उcोग ूदश*नी तथा बबd ःथलको पूवा*धार िनमा*णको ूार!:भक काय* गन*का लािग आवँयक बजेट विनयोजन गरे को छु। ३९. िनया*त ूव<* न गन*का लािग ःथापत िनया*त ूव<* न कोषबाट भु@ानी हुने िनया*त ूोJसाहन अनुदान स:ब&धी काय*विध सरलीकृ त गनुक * ा अित र@ चालु आिथ*क वष*को बाँकd अविधको लािग . ३० करोड विनयोजन गरे को छु। ४०. राजःव चुहावट िनय&ऽण र उcोगहको सुर)ाका लािग ?यवःथा ग रएको राजःव तथा औcोिगक सुर)ा बललाई ूभावकार पमा प रचालन गन- ?यवःथा िमलाएको छु।

6


४१. वcुतको माग र आपूित*बीच ब`दै गएको अ&तरलाई &यूनीकरण गर लोडसेडङ घटाउन थप बजेटको ?यवःथा गरे को छु। वराटनगरको मSट ~यूल |ला&ट र हे टZडाको डजेल |ला&टको

अिधकतम

सXचालन

गन* आवँयक

बजेट छुvयाएको

छु।

नेपालिभऽै

जलवcुत आयोजनाहको िनमा*ण गन* िनजी )ेऽका ूव<* कहलाई ूोJसाहत ग रने छ। दे शिभऽ जलवcुत उJपादन पया*B नहुजेलस:म लोडसेडङ घटाउन भारतबाट आयात ग रने वcुतको लागत र बबd मूSयको अ&तर सरकारले ?यहोन- ?यवःथा गरे को छु। ४२. जलवcुत उJपादनमा िनजी )ेऽलाई ूोJसाहत गन- नीितलाई िनर&तरता दइनेछ। सरकारले खुला ूितःपधा*बाट नेपालका िनजी )ेऽलाई िनमा*ण गन* दएका छवटा वcुत आयोजनाहका लािग पूव* ूितब<ता अनुप िनमा*ण गनु*पन- वcुत ूसारण लाइनहको िनमा*ण अवल:ब आर:भ गन* पया*B बजेटको ?यवःथा गरे को छु। कोशी को रडोर, मेची को रडोर,

कालीग\डकd

को रडोर

सोलु

को रडोर

लगायतका

ूसारण

लाइनका

आयोजनाहलाई ूाथिमकतापूवक * बजेट ?यवःथा गरे को छु। ४३. सरकार ःतरमा ब&न लागेको हालस:मकै ठू लो िनमा*णाधीन मािथSलो तामाकोशी जलवcुत आयोजनाको िनमा*ण काय*लाई तीॄता दन सरकारको तफ* बाट उपल]ध गराउनुपन- रकमको ?यवःथा िमलाएको छु। साथै बुढ ग\डकd र नलिसं गाड जलवcुत आयोजनाको लािग आवँयक रकमको ?यवःथा गरे को छु। ४४. नवीकरणीय ऊजा* उJपादनमा सहायक हुने उJपादनका साधनहको ःवदे शमै उJपादन गन* ूोJसाहनको ?यवःथा गरे को छु। मामीण )ेऽमा हाल रहे को पा रवा रक उपयोगका लािग सौय* ऊजा* उJपादन काय*बमलाई सहर )ेऽमा समेत वःतार गन- नीित िलएको छु। ४५. आम जनतासंग ूJय) सरोकार राeे खाcा&न, अJयावँयक उपभोuय सामामीह, रासायिनक मल र पेशोिलयम पदाथ*को आपूित* ?यवःथालाई सहज बनाइने छ। आम उपभो@ाका हत संर)णका लािग बजार अनुगमन काय*लाई थप ूभावकार तुSयाउन पया*B ॐोत र साधनको ?यवःथा गरे को छु। ४६. उWच राUय ूाथिमकतामा रहे का केह ूमुख आयोजनाह िनमा*णका लािग पया*B बजेटको ?यवःथा गरे को छु। यःता आयोजनाहमा रानीजमरा कुल रया, िसEटा, बबई र महाकाली िसंचाइ आयोजना, काठमाडZ उपJयका सहर सडक आयोजना, हुलाकd राजमाग*, मQय पहाड लोकमाग*, सडक )ेऽ वकास आयोजना, उप )ेऽीय यातायात अिभबृ< आयोजना, !जSला सडक सहयोग काय*बम तथा चबपथ वःतार आयोजनाह रहे का छन ्। राUय गौरवका आयोजनाह तथा बहुवषnय ठे Eका भएका आयोजनाहमा

7


पिन बजेटको अभाव हुन नदने ?यवःथा िमलाएको छु। यसैगर वैदेिशक सहायतामा सXचािलत आयोजनाहमा यथे समपूरक कोषको ?यवःथा गरे को छु। ४७. वfीय )ेऽ सबलीकरणका लािग सरकार ःवािमJवमा भएका ब€कहको पूंजीकरण, वfीय पहुँच अिभबृ< र ब€क तथा वfीय संःथाको मज*रको नीितलाई िनर&तरता दंदै सबै मामीण वकास ब€कह गाने काय* अगाड बढाइने छ। ४८. उJपादन, ूशोधन र वतरणमा सहकार को भूिमकालाई ःथापत गदH बचत तथा ऋण सहकार संःथाहको ूभावकार िनयमनको नीितगत ?यवःथा िमलाएको छु। ४९. कला, संःकृ ित र साहJयको उJथान एवं ूोJसाहनका लािग नेपाल ूqा ूित‚ान, लिलतकला ूित‚ान र नाvय संगीत ूित‚ानका लािग थप . ४ करोड बजेट ?यवःथा गरे को छु। ५०. वcालय )ेऽ सुधार काय*बम र ःवाःsय )ेऽ सुधार काय*बमका लािग यथे बजेट विनयोजन गरे को छु। ५१. वAवcालयका ूाQयापकहको तलबका लािग नपुग बजेट ?यवःथा गरे को छु। सेवा िनवृf िश)कहलाई िनवृfभरण उपल]ध गराउन . १ अब* थप बजेट ?यवःथा गरे को छु। ५२. सामा!जक सुर)ा काय*बमका लािग आवँयक बजेट ?यवःथा गरे को छु। महला, बालबािलका, युवा र समाज कSयाणका )ेऽहमा सXचालन हुने काय*बमहलाई बजेट अभाव नहुने ?यवःथा िमलाएको छु। ५३. सूचना ूविधको ड!जटल अ&तरलाई कम गन* सूचना तथा सXचार )ेऽको पूवा*धार वकासमा आवँयक बजेट ?यवःथा गरे को छु। सXचार जगतको मनोबल उWच बनाउन सरकारको तफ* बाट उपल]ध गराउँ दै आएको लोककSयाणकार वqापनका लािग यथे बजेट विनयोजन गरे को छु। ५४. &याय ूशासन सुpढ करणका लािग बजेट अभाव हुन नदने ?यवःथा िमलाएको छु। ूशासन सुधार एवं आिथ*क कूटनीितको सुpढ करण र वःतारका लािग आवँयक बजेटको ?यवःथा गरे को छु। ५५. मामीण पहुँच सुधार र वके&ि करण आयोजना एवं ःथानीय ःवायf शासन तथा सामुदाियक वकास काय*बमका लािग आगामी असार मसा&तस:मका लािग पया*B बजेटको ?यवःथा गरे कोछु। आदरणीय दद बहनी तथा दाजुभाइह,

8


५६. अब म चालु आिथ*क वष*का लािग यस अिघ जार ग रएका दईु अQयादे शहलाई समेत समायोजन गर तयार ग रएको राजःव र ?ययको समायो!जत अनुमान ूःतुत गद*छु। ५७. वगतका अQयादे शहबाट भएका खच* समेत समायोजन गर म!&ऽप रषदबाट तयार ग रएको राजःव र ?ययको अनुमान सहतको विनयोजन अQयादे श, २०६९, आिथ*क अQयादे श, २०६९ र राU ऋण उठाउने अQयादे श, २०६९ स:माननीय राUपितVयूबाट आजै जार भएका छन ्। ५८. आिथ*क वष* २०६९/७० मा सXचालन ग रने सेवा तथा काय*हका लािग आिथ*क वष* २०६८/६९ को कूल ?यय बराबरको रकम स!Xचत कोषबाट !झEने तथा विनयोजन गर खच* गन- अिधकारको ?यवःथा गन* बनेको अQयादे श, २०६९ ले गरे को ?यवःथा अनुसार कूल विनयोजन . ३ खब* ५१ अब* ९३ करोड ६७ लाख १ हजार रहे को िथयो। कूल विनयोजनमQये चालु खच*तफ*  २ खब* ४६ अब* ८७ करोड ३३ लाख ३७ हजार, पूँजीगत खच*तफ*  ५१ अब* ३४ करोड ३८ लाख ९० हजार र वfीय ?यवःथातफ*  ५३ अब* ७१ करोड ९४ लाख ७४ हजार रहे को िथयो। ५९. आिथ*क वष* २०६९/७० का लािग पूण* आकारको समायो!जत कूल बजेट . ४ खब* ४ अब* ८२ करोड ४७ लाख हुनेछ। कूल बजेटमQये चालु खच* . २ खब* ७९ अब* १ करोड १२ लाख १६ हजार अथा*त ् ६८.९२ ूितशत, पूँजीगत खच* . ६६ अब* १३ करोड ४६ लाख १० हजार अथा*त ् १६.३४ ूितशत र वfीय ?यवःथा अ&तग*त . ५९ अब* ६७ करोड ८८ लाख ७४ हजार अथा*त ् १४.७४ ूितशत रहे को छ। ६०. कूल विनयोजनको खच* ?यहोन- ॐोततफ* राजःवबाट . २ खब* ८९ अब* ६० करोड ५० लाख, साँवा फता*बाट . ४ अब* ३९ करोड ५० लाख र वैदेिशक अनुदानबाट . ४६ अब* ९८ करोड ९२ लाख ४० हजार ?यहोदा* . ६३ अब* ८३ करोड ५४ लाख ६० हजार &यून हुने छ। यो &यून पूित* गन* वैदेिशक ऋणबाट . २५ अब* ८३ करोड ५४ लाख ६० हजार र आ&त रक ऋणबाट . ३८ अब* जुटाइने छ। ६१.

राजःव संकलन गन- विध, ूबया तथा राजःवका दरह आिथ*क ऐन, २०६८ बमो!जम नै हुने ?यवःथा आिथ*क अQयादे श, २०६९ मा ग रएको छ।

६२. समगत आिथ*क प रसूचकहलाई अनुकूल बनाउँ दै आिथ*क बृ< र ःथाियJव हािसल गन* ॐोत साधनको ूािB, विनयोजन र प रचालनमा कुशलता अिभबृ< गन-तफ* सरकारका ूयासह के&ि त रहने छन ्। ६३. ूःतुत

बजेटले

गरे का

नीितगत

तथा

काय*बिमक

?यवःथाहलाई

समयिभऽ

नै

ूभावकार पले काया*&वयन गन* र मुलुकमा सुशासनको अनुभूित दलाउन एवं आिथ*क अनुशासन कायम गन* स:ब< सबै प)बाट पूण* सहयोग ूाB हुने वAास िलएको छु।

9


६४. वकास

आयोजनाहको

शीय

काया*&वयनको

लािग

पहलो

ूाथिमकता

ूाB

आयोजनाहको हकमा अ!_तयार ूाB भएको दश दनिभऽ अिनवाय* पमा काय*बम ःवीकृ त हुने ?यवःथा िमलाएको छु। दोॐो र तेॐो ूाथिमकता ूाB आयोजनाहको हकमा स:ब!&धत म&ऽालयले तJकाल काय*बम ःवीकृ त गर काया*&वयन गन- ?यवःथा िमलाएको छु। ६५. बजेट तजुम * ाका बममा स:माननीय राUपितVयूबाट ूाB माग*दश*न एवं सहयोगूित हाद*क

कृ तqता ?य@ गद* छु। म!&ऽप रष…का

स:माननीय

अQय)Vयू,

विभ&न

राजनीितक दलका शीष* नेतJृ व तह, माननीय म&ऽीVयूह तथा पूव* अथ*म&ऽीVयूहबाट ूाB सुझाव एवं सहयोगका लािग हाद*क आभार ?य@ गद*छु। बजेट िनमा*णका बममा राUय योजना आयोग तथा नेपाल राU ब€कबाट ूाB सहयोग र सुझावका लािग समेत ध&यवाद द&छु। यसका साथै बजेट िनमा*णमा आ-आ~नो )ेऽबाट सहयोग पुtयाउनुहुने िनजी )ेऽ, आम करदाता, ?यावसाियक तथा पेशागत संघसंःथा, नाग रक समाज, बु<!जवी, अथ*शा†ी, आम सXचार जगत ् र राUसेवक कम*चार सबैलाई हाद*क ध&यवाद दन चाह&छु। नेपालको वकास ूयासमा िनर&तर सहयोग उपल]ध गराइरहने िमऽराU तथा वकास साझेदार संःथाहलाई पिन यस अवसरमा वशेष ध&यवाद दन चाह&छु। ध&यवाद !

10

Budget Speech  

Budget Speech 2013.