Page 1

Беіин фарди їаіон омўзгор аст, Аз ў сарсабзу хуррам рўзгор аст.

ЊАФТАНОМА АЗ 20-УМИ ИЮЛИ СОЛИ 1932-ЮМ НАШР МЕШАВАД

№ 16 (11877) 19-уми апрели соли 2013

НАШРИЯИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЇУМІУРИИ ТОЇИКИСТОН 4МАВЗЎИ МУЊИМ

ШИНОХТИ ПРЕЗИДЕНТ ШИНОХТИ МИЛЛАТ АСТ

ИН ШУМОРА:

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013

Мо дар замони рушди босуръати илму техника, кашфиётњои њайратангез, тазодњои байналмилалї ва рўйдодњои љолиби сиёсию иќтисодї ва фарњангї зиндагї дорем. Љањони мо, муњити мо њар рўзу њар соат таѓир мепазирад, чењра дигар мекунад. Меъёру арзишњои башарї низ ташаккул меёбанд, раванди љањонишавї омилњои зиёдеро пешорўи мо мегузарад. Дар ин миён, вобаста ба вазъи дунёи муосир, муќаддасоти миллї ва бузургдошти онњо њар чї бештар мавќеъ пайдо мекунанд. Ин њолат, аз љумла, ба раванди таълиму тарбия бетаъсир намемонад. Омўзгоронро лозим меояд, ки ба тавзењу талќини арзишњои миллї байни хонандагон таваљљуњи бештар зоњир намоянд. Дар нињоди хонандагон парваридани њисси эњтироми самимї нисбат ба забони модарї, Суруди миллї, Парчам ва Нишони давлатї аз вазифањои муњиму аввалдараљаи ањли таълиму тарбия мањсуб меёбад. Дар ин миён, ањамияти тарбияи ватандўстї ва талќини дўстию вањдат низ дучанд меафзояд. Ин њама кафолатбахши он мешаванд, ки шогирдони мактаб-созандагону дастандаркорони фардои Ватан, роњрави љодањои ростин бошанд, баду некро хуб дарк намоянд, бо ѓояњои ифротиву тундгаро нагараванд. Дар ќатори омилњои дигар муњим аст, ки хонандагони мактаб дар бораи Президенти мамлакат маълумоти мукаммал дошта бошанд. Салоњ он аст, ки шиносоии хонандагон бо Президент аз Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон оѓоз ёбад. Боби чањоруми Конститутсия "Президент" ном дорад. Дар моддаи 64-и ин боб омадааст: "Президенти Љумњурии Тољикистон сарвари давлат ва њокимияти иљроия (Њукумат) аст. Президент њомии Конститутсия ва ќонунњо, њуќуќу озодињои инсон ва шањрванд, кафили истиќлолияти миллї, ягонагї ва тамомияти арзї, пойдориву бардавомии давлат, мураттабии фаъолияти маќомоти давлатї ва њамкории онњо, риояи ќарордодњои байналмилалии Тољикистон мебошад". Бо тавзењи ин моддаи муњими Конститутсия омўзгор ба шогирдон муњтавои моддањои дигари дахлдор (аз 65 то 72)-ро шарњ медињад. Ин њама муќаддимаи шиносоии хонандагон бо Президенти мамла-

6 ДАР

www.omuzgor-news.tj

сањ.

2-6

ФАНЊОИ ДАЌИЌ: ИСТЕЪДОДЊО МЕАФЗОЯНД

кат мебошанд. Аз ин пас омўзгор бевосита ба шарњу баёни зиндагинома ва шахсияту фаъолияти Президенти Љумњурии Тољикистон, Љаноби Олї Эмомалї Рањмон мепардозад. Шогирдони мактаб, пеш аз њама, бояд хуб донанд, ки Эмомалї Рањмон меъмори сулњу вањдати тољикон, бањамоварандаву бунёдкор ва ободгари миллат, чењраи эътирофгаштаи сиёсати байналмилалї, пушту паноњи мардум, пешвои тољикони љањон мебошад. Ў тамоми њастиашро ба халќу миллати хеш бахшидааст ва сазовори унвони олии Ќањрамони Тољикистон гардидааст. Дар идома бояд ба хонандагон оид ба лањзањои њассосу таќдирсози фаъолияти Президент ва марњилањои рушди њаматарафаи Тољикистон маълумот дод. Шиносої бо Президент дар мактаб бояд њанўз аз синфњои ибтидої шурўъ ёбад ва марњила ба марњила амиќтару даќиќтар гардад. Барои ин бояд аз лањзањои мувофиќи дарс, аз соатњои иловагию тарбиявї, аз мањфилу љашнворањо, аз суњбатњои озоду вохўрињо ба таври шоиставу самарманд истифода бурд. Дар мактабњо тавзењи фишурдаи ахбори сиёсиву фарњангї дар оѓози дарсњо њукми анъанаро гирифта. Дар доираи ин анъана айни муддаост, агар омўзгор оид ба фармону дастурњои тозаи Президент ва

мулоќоту сафарњои навини ў ба хонандагон ба таври содаю фањмо маълумот ироа намояд. Махсусан, оид ба сафарњои Президенти мамлакат ба минтаќањои љумњурї ва вохўриву мулоќотњои Љаноби Олї бо мактабиён бояд хонандагон маълумоти васеъ дошта бошанд. Хеле хуб мебуд, агар бо ибтикори омўзгор хонандагон сабти видеоии суханронии Сарвари кишварро њангоми ифтитоњи мактабњои тозабунёд ањлона тамошо кардаву атрофи он бо доварии омўзгор мубодилаи афкор намоянд. Як василаи муњиму муассири фаъолияти омўзгор дар ин самт истифодаи каломи Президент дар дарс мебошад. Суханронињои Љаноби Олї Эмомалї Рањмон дар њар мавзеъу њар маврид моломоли ѓояњои ватандўстї, вањдатпарастї, башарпарварї сулњу рафоќат мебошанд. Гуфтањои Президент дар ситоиши илму маърифат, хираду хирадмандї, китоб, пажўњишу омўзиш хеле муассиру пурњикмат ва чун чароѓи њидоятанд. Омўзгор бояд дар дафтари махсуси хеш барчидаи чунин гуфтањои Президентро дошта бошад ва аз онњо дар мавридњои мувофиќ пурсамару њадафмандона истифода баранд… Президенти мамлакат - чењраи миллат асту шинохти ў - шинохти миллат. Аз ин рў, ба ин нукта муњим дар мактаб бояд диќќати љиддиву њамешагї дод.

сањ.

ФАРХОР: БУРДУ БОХТ ДАР СОЊА

сањ.

ИТТИЛОИЯ

Дар толори Донишкадаи љумњуриявии такмили ихтисос ва бозомўзии кормандони соњаи маориф бо иштироки намояндагони маќомоти дахлдор, муовинони вазири маориф, кормандони масъули вазорат, роњбарони муассисањои зерсохтор, роњбарони муассисањои таълимии шањри Душанбе, сардорони раёсату мудирони шуъбањои маорифи шањру навоњии мамлакат мушовараи Вазорати маориф баргузор гардид. Дар он вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Нуриддин Саидов оид ба натиљањои фаъолияти Вазорати маорифи

10

ЌИССАИ БА ХОК СУПОРИДАНИ УСТОД АЙНЇ

Гулнора АМИНОВА, омўзгори синфњои ибтидоии гимназияи №1 барои хонандагони болаёќати шањри Душанбе, аз муаллифони фаъоли њафтаномаи "Омўзгор" мебошад. Навиштааш мутааллиќ ба мавзўъњои умдаи таълиму тарбияанд ва замина ба таљрибаи фаъолияти худи муаллиф доранд. Г. Аминова, њамчунин, омўзгори варзида, иштирокдори чандин њамоишњои илмию методии љумњуриявии ањли таълиму тарбия, муаллифи якчанд дастури методист. Чанде пеш ин омўзгори соњибистеъдод силсилаи нави маќолањояшро пешкаши њафтаномаи "Омўзгор" намуд, ки маќолаи мазкур аз ин силсила аст.

Љумњурии Тољикистон дар семоњаи аввали соли 2012 њисобот дод. Дар музокирот, њамчунин, сардори раёсати маорифи шањри Душанбе Њамидулло Фаќеров ва ректори Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Шириншоњ Шотемур Иззатулло Сатторї суханронї карда, оид ба таваљљуњи Њукумати Љумњурии Тољикистон ба соњаи маориф, истиќбол аз баъзе иќдомњо ва навгонињои соња ва инчунин, љињати низом ва фаъолияти босуботи соња як ќатор пешнињодњо ироа намуданд. Дар анљоми љаласа барои пешрафти кори соњаи маориф ќарорњои дахлдор ќабул гардид. (Ниг. ба сањ.2-6)

8-9

Ба ифтихори зодрўзи Ќањрамони Тољикистон устод Садриддин Айнї сањ.

13

сањ.

14

НИГОЊЕ БА ТАЪРИХ Ба ифтихори 3000-солагии Њисори Шодмон


№16 19-уми апрели соли 2013

РАЊНАМО

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ

Муњтарам аъзои мушовара, мењмонони азиз, њозирини гиромї! Инак, 3 моњи аввали соли 2013 низ сипарї гашт. Дар ин

муддат кормандони соњаи маорифи кишвар бо пуштибонї аз сиёсати хирадмандона ва маорифпарваронаи роњбарияти сиёсии кишвар тамоми имконот ва нерўи зењнии худро дар роњи таъмини сифати тањсилот, баланд бардоштани сатњи дониш ва таълиму тарбияи насли навраси кишвар дар рўњияи созандагї ва арљгузорї ба арзишњои милливу умумибашарї сарф намуданд. Дар давраи њисоботї баргузор гардидани якчанд чорабинињои сиёсиву фарњангї, ба монанди вохўрї бо ятимон дар Мактаби Президентї дар шањри Душанбе, вохўрї бо хонандагони Хонаи бачагони дењаи Танобчии ноњияи Темурмалик, вохўрї бо зиёиёни кишвар дар расми кушодашавии Осорхонаи миллї, ки бо иштирок ва суханронињои Президенти Љумњурии Тољикистон, Љаноби Олї, муњтарам Эмомалї Рањмон сурат гирифтанд, воќеањои муњиме мањсуб меёбанд, ки дар рушди минбаъдаи соњаи маорифи кишвар наќши муњим мебозанд. Дар ин суханронињо Роњбари кишвар бори дигар диќќати масъулини соњаро ба баланд бардоштани сатњи дониш ва таъмини сифати тањсилот дар тамоми зинањои муассисањои таълимї, инчунин, зери сарпарастии доимї ќарор додани хонандагону донишљўёни ятиму бепарастор, њифзи иљтимоии онњо, расонидани кўмакњои молиявї ба онњо, баъди хатми муассисањои таълимї фаро гирифтани онњо ба зинањои минбаъдаи таълим ва баъди хатм бо љойи кор ва манзил таъмин намудани онњо дастурњои мушаххас доданд. Аз фурсати муносиб истифода намуда, аз номи худам, аз номи њайати мушовараи Вазорати маориф ва аз номи тамоми маорифчиёни кишвар ба Президенти Љумњурии Тољикистон, Љаноби Олї, муњтарам Эмомалї Рањмон нисбат ба ин иќдоми љавонмардона ва баландњимматонаашон изњори ташаккур мегўям ва мо дар якљоягї муваззаф њастем, ки ин дастуру супоришњои Роњбари кишварро софдилона, сариваќт ва бо сифати баланд иљро намоем. Њозирини гиромї! Вазорати маориф дар семоњаи аввали соли 2013 фаъолияти худро дар асоси наќшаи кори Њукумати Љумњурии Тољикистон, наќшаи кори Вазорати маориф ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии соњаи маориф ба роњ монда, бањри амалї гарди-

МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013 дани дастуру супоришњои Президенти Љумњурии Тољикистон, муњтарам Эмомалї Рањмон, ќарорњои Њукумати Љумњурии Тољикистон, ќарорњои мушовараи Вазорати маориф корњои зиёдро ба анљом расониданд. Ба дастгоњи марказии Вазорати маориф дар се моњи охир 965 адад мавод ворид гардидааст. Дар ин давра ба миќдори 814 адад мавод аз Вазорати маориф содир карда шудааст. Дар њамин давра 5 љаласаи мушовараи ВМ ЉТ бо баррасии 153 масъала доир гардидааст, ки ин нишондод нисбати њамин давраи соли 2012 47 масъала зиёд мебошад. Њамчунин дар ин давра 19 маљлиси корї, назоратї ва машваратии назди вазир баргузор гардидааст, танњо дар љаласањои назоратии назди вазир 11 масъала мавриди муњокима ќарор дода шуда, ќарорњои дахлдор ќабул гардидааст. Мавриди зикр аст, ки Вазорати маориф солњои 2012-2017ро "Панљсолаи сифати таълим дар љумњурї" зълон кард. Бањри амалї гардидани ин маќсад санадњои меъёрии њуќуќии зерин љињати танзими тањсилот омода ва ба тасвиб расонида шуд: - лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи маориф", ки аз љониби Вазорати маориф омода ва ба Њукумати Љумњурии Тољикистон пешнињод гардида буд, аз тарафи Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ќабул гардид; - бо Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 02.03.2013, №86 "Таснифоти давлатии касбњои коргарї, вазифањои хизматчиён ва дараљањои тарифї дар Љумњурии Тољикистон" ќабул карда шуд; -Консепсияи стандартњои фаннии тањсилоти умумї тањия гардида, бо ќарори мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон аз 28.02.2013 тасдиќ карда шуд; -вобаста ба фармоиши Вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 06.03.2013, №559 маводи аттестатсияи хатм барои синфњои 9,11 ва маводи тестї аз фанњои алгебра ва таърихи халќи тољик тањия ва барои тасдиќ пешнињод карда шуд. Маводи мазкур аз љониби Маркази љумњуриявии таълимию методї нашр карда шуда, то рўзи 15.04.2013 ба шуъбањои маорифи шањру ноњияњо дастрас карда мешаванд. Маводњои аттестатсияи аз синф ба синфгузаронї низ тањия гардида, ба шањру ноњияњои тобеи љумњурї ва шањри Душанбе фиристода шуд; -Дастурамали аз аттестатсияи давлатии гузаронидани хонандагон дар мактабњои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон, ки бо ќарори мушовараи Вазорати маориф аз 28.03.2013, №3/32 тасдиќ гардид, таѓйиру иловањои зарурї ворид намуда, дастраси раёсат

ва шуъбањои маорифи шањру ноњияњои љумњурї гардонида шуд; -Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи тањсилоти миёнаи касбї" аз тарафи Вазорати маориф тањия гардида, барои тасдиќ ба Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон фиристода шуд; -лоињаи ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон "Дар бораи таъсиси Донишгоњи давлатии Данѓара ва Донишкадаи давлатии омўзгории Рашт" бо вазорату идорањои дахлдор мувофиќа карда шуда, барои баррасї ба Њукумати Љумњурии Тољикистон ирсол карда шуд; -лоињаи Низомномаи стипендияи Президенти Љумњурии Тољикистон барои њамаи зинањои тањсилот тањия гардида, барои мувофиќа ба вазорату идорањои дахлдор фиристода шуд; -лоињаи ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи адабиёти таълимї" аз тарафи Вазорати маориф мавриди баррасї ќарор гирифта, пас аз ворид намудани таѓйиру иловањо барои тасдиќ ба Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон ирсол карда шуд; -дар њамкорї бо вакилони Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон бори аввал лоињаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи таълим ва тарбияи томактабї" омода гардида, барои баррасї ба Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон пешнињод гардид"; -лоињаи "Барномаи рушди такмили ихтисоси кормандони соњаи маориф то соли 2020" аз љониби мушовараи Вазорати маориф тасдиќ карда шуд; Зинаи тањсилоти томактабї яке аз зинањои асосї дар соња мањсуб меёбад. Соли хониши љорї шумораи кўдакистонњо дар љумњурї ба 508 адад бо фарогирии 74448 нафар кўдак, Маркази инкишофи кўдакон 711 адад бо фарогирии 14796 нафар кўдак расид, ки нисбати њамин давраи соли хониши гузашта, 14 адад муассисаи томактабї бо фарогирии 6584 нафар кўдак ва 373 адад Маркази инкишофи кўдакон бо фарогирии 7841 кўдак зиёд аст. Гарчанде аз љониби Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон дар тўли 5 соли охир барои кормандони муассисањои томактабї ва волидайн зиёда аз 40 номгўи дастурњои методї тањия гардида бошад њам, аммо бо сабабњои номаълум кормандони муассисањои томактабии љумњурї пурра бо дастурњо таъмин нестанд. Њол он ки мудирони кўдакистонњо бояд ташаббуси эљодии кормандонро дастгирї намуда, муњити мусоиди корї муњайё намоянд. Аммо санљишњо нишон медињанд, ки бархе аз мураббиёни кўдакистон њатто бо 1 ё 2 дастури методї таъмин нестанд. Дар ин давра рўйхати кўдакистонњое, ки фурўхта ва ѓайримаќсаднок истифода бурда мешаванд, омода гардид. Маълум гардид, ки то имрўз 145 кўдакистон ѓайримаќсад фаъолият доранд. Чунин бесарусомонињо дар

вилояти Суѓд, Хатлон, шањри Душанбе, шањри Вањдат, Њисор, Шањринав дида мешавад. Бояд зикр намуд, тибќи банди 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11-и наќшаи чорабинињои Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон татбиќи "Барномаи давлатии рушди соњаи тарбияи томактабї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 20122016", барои баргардонидан, барќарор намудан ва таъмири муассисањои томактабї ва ташкили шаклњои гуногуни муассисањои томактабї, аз љумла Марказњои инкишофи кўдакон, бо истифода аз маблаѓњои буљети давлатї, маблаѓњои ѓайрибуљетї, љалби инвеститсияњои њориљї, грантњо ва маблаѓњои махсус ба зиммаи маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї вогузор шудааст. Вобаста ба њалли масъалаи мазкур раёсату шуъбањои маорифи љумњуриро зарур аст, ки дар њамкорї бо маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњияњо ва маќомотњои дахлдор чорањои таъхирнопазир андешанд. Њамзамон, таъмини муассисањои томактабї бо асбобњои мусиќии миллї барои бењтар намудани тарбияи зебопарастии кўдакон, бо мизу курсї, таљњизоти замонавї, бо техникаи компютерї ва бозињои компютерии таълимї, ба шабакаи Интернет пайваст намудани муассисањои томактабї, таъминоти утоќњои тиббии муассисањои томактабї бо таљњизоти њозиразамони табобатї то њол њалли пурраи худро наёфтаанд. Раёсати маорифи вилоятњо ва шуъбањои маориф вазифадор карда шаванд, ки дар якљоягї бо маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњияњо дар доираи амалигардонии "Барномаи давлатии рушди тарбияи томактабї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2012-2016" чорањои зарурї андешанд. Вобаста ба рушди илму техника ва инкишофи љомеа зарурати тањия ва нашри маводи таълимию методї ба њар як ќисмати барномаи таълиму тарбиявии кўдакистон ба миён омадааст. Волидону мураббиён ба дастурњои таълимию методї доир ба инкишоф додани нутќ ва таълими забони модарї, таълими нутќи гуфтугўї бо забони русї, омўзонидани фаъолияти тасвирї эњтиёљи љиддї доранд. Академияи тањсилоти Тољикистон бо зерсохторњояш вазифадор карда шавад, ки оид ба њалли масъалаи мазкур дар робита ба иљрои "Барномаи давлатии рушди тарбияи томактабї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2012-2016" ва "Барномаи давлатии такмили омўзиши забонњои русї ва англисї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2004-2014" чораљўї намояд. Дар робита ба ислоњоти соња вобаста ба раванди таълиму тарбия ва анљоми соли хониш тибќи фармоиши аз 06.03.2013, №559 "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияи давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" миќдори рўзњои

тањсил бе назардошти рўзњои љашнии истироњатї то 07.06.2013 тамдид карда шуд. Илова бар ин, ба Стандарти давлатии тањсилоти миёнаи умумї, Низомномаи намунавии муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон ва Дастуруламали аттестатсияи аз синф ба синфгузаронї ва хатм таѓйиру иловањои зарурї ворид гардид. Љалби кўдакони имконияташон мањдуд яке аз мушкилоти асосї ва мубрами рўз мањсуб ёфта, тибќи наќшаи кори Вазорати маориф масъалаи тањияи тадбирњои мушаххас доир ба ташкили механизмњои амалисозии "Консепсияи миллии тањсилоти фарогир (инклюзивї) барои кўдакони имконияташон мањдуд дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2011-2015" дар маљлиси назоратии назди вазири маориф 20.02.2013, №12/1-1 мавриди баррасї ќарор дода шуд. Дар робита ба ин масъала лоињаи "Низомнома дар бораи тартиби ташкили таълими фарогир (инклюзивї) барои кўдакони имконияташон мањдуд ва кўдакони маъюб дар муассисањои таълимии Љумњурии Тољикистон" омода ва љињати мувофиќа ва пешнињоди хулосаи илмї ба Академияи тањсилоти Тољикистон ирсол гардид. Дар давоми се моњи соли 2013 ба мактаб - интернатњо аз њисоби маблаѓњои Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон бештар аз 400000 сомонї кўмакњои молию моддї расонида шуд. Яке аз масъалањое, ки њалли њамешагии худро мехоњад, ин ба таълиму тарбия фаро гирифтани кўдакони ятиму бепарастор мебошад. Дар ин љода барои фаъол гардонидани фаъолияти мактаб - интернатњо заминањои ташкиливу њуќуќї ва корњои муайяне анљом дода шуд. Бори аввал дар љумњурї сметаи таъмири мактаб-интернатњо омода карда шуда, бо далелу аснод ба Њукумати Љумњурии Тољикистон пешнињод гардид. Дар доираи ин пешнињоди Вазорати маориф тибќи супориши протоколии маљлиси Њукумати Љумњурии Тољикистон Дирексияи сохтмони асосии назди Президенти Љумњурии Тољикистон харљномаи таъмири асосии мактаб-интернатњои ноњияи Вахш, Љалолиддини Румї, Восеъ-2 интернат ва мактаб-интернати ёрирасони шањри Кўлобро тартиб додааст, ки рўзњои наздик корњои сохтмонї дар онњо оѓоз мегардад. Бинобар ин, раёсати сохтмони вазорати маорифро лозим аст, ки дар њамкорї бо Дирексияи сохтмони асосии назди Президенти Љумњурии Тољикистон иљрои наќшаи сохтмони асосї ва ба истифода додани иншоотњои зикргардидаро, ки аз њисоби буљети љумњурї маблаѓгузорї мегардад, таъмин намуда, назоратро аз рўи рафти иљрои корњои сохтмонии ин иншоотњо пурзўр намуда, дар мўњлати муайянгардида бо сифати баланд ба истифода додани онњоро таъмин намояд. Дар давраи њисоботї тибќи супориши Њукумати Љумњурии Тољикистон вазъи таълиму тарбия дар муассисањои таълимии шањрњои Роѓун, Вањдат ва (давомаш дар сањ.3)


РАЊНАМО

№16 19-уми апрели соли 2013

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ

(аввалаш дар сањ.2) ноњияњои Њисор, Варзоб ва Рўдакї мавриди санљиш ќарор гирифта, љамъбаст гардида, ба Њукумати Љумњурии Тољикистон ва маќомоти иљроияи мањаллии шањру ноњияњои дар боло зикргардида маълумотномаи мушаххас пешнињод карда шуд. Аз љумла, дар 15 мактаби мавриди санљиш ќарор додашудаи ноњияи Варзоб бо фарогирии 933 нафар хонанда кори хаттї гирифта шуд ва азхудкунї 72.6% ва бањои умумї 2.6-ро ташкил дод. Дар 82 мактаби ноњияи Рўдакї бо фарогирии 6270 нафар хонанда кори хаттї гирифта шуд ва азхудкунї 70% -ро ташкил дод. Дар 10 мактаби мавриди санљиш ќарор додашудаи шањри Роѓун бо фарогирии 597 нафар хонанда кори хаттї гирифта шуд ва азхудкунї 87,5% -ро ташкил дод. Дар 61 мактаби ноњияи Њисор бошад, бо фарогирии 1530 нафар хонанда кори хаттї гирифта шуд ва азхудкунї 60.5% - ро ташкил дод. Дар 53 мактаби тањсилоти умумии шањри Вањдат низ 197 корњои хаттї ва пурсишномањои тестї гирифта шуд ва азхудкунии барномањои таълимї 74%ро ташкил медињад. Њамчунин, дар 14 шањру ноњияњои вилояти Суѓд аз 12147 нафар хонанда 565 кори хаттї гирифта шуд, ки бањои миёнаи хонандагон 3,1 хол буда, дараљаи азхудкунии дониш 75%ро ташкил дод. Сардорони Раёсат ва мудирони шуъбањои маорифи вилоят, шањру ноњияњои санљидашуда вазифадор карда шаванд, ки оид ба баланд бардоштани сатњу сифати таълиму тарбия ва дониши ба меъёрњои љањонї љавобгў чорањои таъхирнопазир андешанд. Дар давраи њисоботї мављудияти иншооти таълимии ёрирасони "Тир" дар муассисањои тањсилоти умумии љумњурї омода ва пешнињод гардид. Айни њол дар љумњурї 611 иншооти таълимии ёрирасони "Тир" мављуд аст, ки аз ин шумора 65 адад ба Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, 297 адад ба вилояти Хатлон, 204 адад ба вилояти Суѓд, 6 адад ба шањри Душанбе ва 39 адад ба шањру ноњияњои тобеи љумњурї рост меояд. Бояд ќайд намуд, ки имрўз њолати физикии ќисми зиёди иншооти номбурда бо сабабњои солиёни дароз надидани таъмир ва мавриди истифода ќарор нагирифтан хароб ва дар њолати садамавї ќарор доранд ва барои таъмиру барќарор намудани онњо маблаѓи зиёд лозим аст. Њамчунин, бояд ќайд намуд, ки аз 39 иншооти мављуда дар шањру ноњияњои тобеи љумњурї 33 иншоот дар њолати садамавї ва таъмирталаб ќарор дошта, як иншоот ба ноњияи Њисор, як иншоот ба шањри Роѓун, 5 иншоот ба ноњияи Рўдакї, 5 иншоот ба ноњияи Файзобод, 6 иншоот ба шањри Вањдат, 7 иншоот ба шањри Турсунзода ва 8 иншоот ба ноњияи Шањринав рост меояд. То имрўз дар муассисањои таълимии ноњияњои Љиргатол, Тољикобод, Рашт, Тавилдара, Варзоб ва Нуробод иншооти таълимии ёрирасони "Тир" ташкил нашудааст.

МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013 Бинобар ин, Раёсати маорифи вилоятњо ва шуъбањои маориф дар якљоягї бо маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњияњо вазифадор мешаванд, ки то оѓози соли тањсили 2013-2014 иншоотњои таълимии ёрирасони "Тир"ро таъмир ва ба истифода омода намуда, доир ба иљрои корњои дар ин самт анљомдодашуда њар 3 моњ ба Вазора-

ба фаъолият намуд. Теъдоди марказњо бошад дар љумњурї айни њол 82 ададро ташкил медињад. Имрўзњо як воњиди кории роњбарони мањфил дар муассисањои тањсилоти иловагї 440 сомониро ташкил медињад, ки ин миќдори маблаѓ бо як воњиди кори омўзгорони мактабњои тањсилоти миёнаи умумї ќариб, ки баробар карда шудааст. Вазорати маорифи Љумњу-

ти маориф ахбори хаттї пешнињод намоянд. Дастовардњои мактаббачагони мо дар њаракатњои олимпї сол аз сол бештару хубтар мегардад. Рўзњои 14-15 феврали соли љорї дар мактаби №4-и шањри Кўлоби вилояти Хатлон бори аввал Олимпиадаи номии љумњуриявї аз фанњои физика ба номи Пўлод Бобољонов, аз фанни математика ба номи Камолиддин Бойматов, аз фанни забон ва адабиёти тољик ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї, аз фанни таърих ба номи Бобољон Ѓафуров доир карда шуд, ки дар он беш аз 135 нафар хонандагон аз муассисањои тањсилоти миёнаи умумї иштирок намуданд. Рўзњои 26-27 март дар литсейи №1-и шањри Исфараи вилояти Суѓд Олимпиадаи номии љумњуриявї аз фанњои химия ба номи Эшонќул Нуъмонов ва биология ба номи Пўлод Усмонов доир гардид, ки дар он беш аз 50 нафар хонандагони болаёќат иштирок намуданд. Аз 13-19 январи соли 2013 дар шањри Алмаатои Љумњурии Ќазоќистон Олимпиадаи байналхалќии Жаутиковї аз фанњои физика, математика ва технологияи информатсионї баргузор гардид, ки дар он 28 нафар хонандагони тољик иштирок намуданд. Аз ин олимпиада хонандагони мо сазовори як медали тилло, 3 медали нуќра ва 10 медали биринљї гардиданд. Бояд ќайд кард, ки соли љорї мактаббачагони тољик сазовори 14 медал гардиданд, ки динамикаи афзоиш дар давоми 5 соли охир 3,5 маротиба зиёд гардидааст. Дар маљмуъ, хонандагони мо дар давоми семоњаи аввал аз Олимпиадањои байналхалќї сазовори 23 медал гардиданд, ки нисбат ба соли 2012 4 адад зиёд аст. Боиси хушнудист, ки бо оѓози соли нави 2013 дар ноњияњои Балљувон ва Носири Хусрави вилояти Хатлон ду маркази тањсилоти иловагї рў

рии Тољикистон дар самти фаъол гардонидани муассисањои тањсилоти иловагї тадбирњои зарурї меандешад. Ба њамаи ин пешравињо имрўзњо дар фаъолияти муассисањои тањсилоти иловагї камбудињо низ ба назар мерасанд. Аз маълумотњои ба даст оварда маълум мешавад, ки аз 82 адад муассисаи тањсилоти иловагии шањру ноњияњои тобеи љумњурї танњо 11-тои он дорои мустаќилияти молиявї буда, суратњисоби алоњидаи худро доранд. Бинобар ин, Маркази тањсилоти иловагии назди Вазорати маориф, раёсати маорифи вилоятњо ва шуъбањои маорифи шањру ноњияњоро зарур аст, ки дар њамкорї бо маќомоти иљроияи њокимияти давлатї дар мањалњо нисбат ба масъалаи мазкур чорањои амалї андешанд. Дўстони азиз! Марњилаи сеюми Барномаи давлатии компютеркунонии муассисањои таълимии љумњурї ва ба шабакаи Интернет пайвастгардонии онњо идома ёфта бошад њам, вале тањлилњо баёнгари он аст, ки аз тарафи масъулини маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњияњо дастгирї ва харидории технологияи компютерї хеле кам ба назар мерасад. Дар муќоиса бо њамин давраи соли 2012 теъдоди компютерњо 7797 адад, принтер 1644 адад ва иљрои барнома 13% зиёд шудааст. Раёсатњои тањсилоти томактабї ва миёнаи умумї, банаќшагирї, иљрои буљет ва ояндабинї дар соњаи маориф, Маркази технологияи информатсионї ва коммуникатсия вазифадор карда шаванд, ки дар њамкорї бо маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњия љињати иљрои Барномаи давлатии компютеркунонии муассисањои таълимии Љумњурии Тољикистон барои солњои 2011-2016, инчунин таъсиси марказњои технологияи компютерї ва коммуникатсия дар маркази шањру ноњияњо тадбирњои мушаххас андешанд.

Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" дар тарѓибу ташвиши арзишњо ва расму оини миллї, дар рўњияи ифтихор аз ватану ватандорї, хештаншиносї ва љавонмардї тарбия намудани хонандагону донишљўён наќши муњим мебозад, ки амалї шудани он на танњо падару модарро дар таълиму тарбия, балки роњбарони муассисањои тањсилоти миёнаи умумї, ибтидої, миёна ва тањсилоти олии касбї, омўзгорон, њамаи љомеа ва давлатро низ водор месозад, ки ба ин масъала диќќати махсус дињанд. Сатњи љинояткорї миёни ноболиѓон дар давоми ду моњи охир 81 ададро ташкил дода, нисбат ба њамин давраи соли гузашта 1% зиёд шудааст. Нисбат ба њамин давраи соли гузашта се њолати зиёдшавї дар вилояти Хатлон (13 ќонуншиканї) ва се њолати зиёдшавї дар вилояти Суѓд (13 ќонуншиканї) ба ќайд гирифта шудааст. Хушбахтона, дар шањри Душанбе 11 % њолати ќонуншикании ноболиѓон коњиш ёфтааст. Раёсати тањсилоти томактабї ва миёнаи умумї, мудирони шуъбањои маорифи шањру ноњияњои тобеи љумњурї вазифадор карда шаванд, ки дар њамкорї бо маќомоти њокимияти давлатии шањру ноњия љињати иљрои Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд" ва Консепсияи миллии тарбияи Љумњурии Тољикистон дар њамкорї бо маќомоти дахлдор ва тамоми ќишрњои љомеа дар робита ба бењбуди ахлоќи љавонон чорањои амалї ва мушаххас андешанд. Њозирини арљманд! Зинаи тањсилоти ибтидоии касбї яке самтњои муњими соњаи маориф мањсуб ёфта, дар таъмин намудани иќтисодиёти кишвар бо мутахассисони соњибихтисос ва љавобгўйи талаботи бозори мењнат, рушди њаёти иќтисодї, иљтимої ва маданию фарњангии мамлакат сањми босазо мегузорад. Дар зинаи тањсилоти ибтидоии касбї як ќатор корњои назаррас, аз ќабили тањияи санадњои меъёрии њуќуќї, татбиќи тарзи модулии тањсилот, бењтар намудани заминањои моддию техникї ва таълимию методї, баланд бардоштани иќтидори њайати омўзгорон ва устоњои таълими истењсолии муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї, бењтар намудани низоми фаъолияти муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї ва барќарор намудани маќому манзалати ин муассисањо ба даст оварда шуда бошад њам, мушкилоти љиддии ин зинаи тањсилот моро водор месозад, ки бањри њаллу фасли мушкилоти љойдошта тамоми нерўю ѓайрати худро сарф намоем. Сатњи пасти донишандўзї ва ќобилияти сусти ихтироъкорї ва эљодкории хонандагон камбудињои асосии муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї ба њисоб меравад. Бо маќсади љустуљў ва бартараф намудани омилњои паст будани сифати дониш аз

љониби мутахассисони Вазорати маориф пайваста санљишњо ва њар се моњ дар ин муассисањо мониторинги сифати дониш гузаронида мешавад. Бо маќсади ба курсњои такмили ихтисос ва бозомўзї фаро гирифтани омўзгорони фанњои тахассусї ва устоњои таълими истењсолии муассисањои тањсилоти ибтидоии касбии Љумњурии Тољикистон дар Љумњурии Белорус, љињати пешнињоди номзадњо ба роњбарони муассисањои таълимї аз 18.01.2013, №14/224 мактуб фиристода шуд Алњол, дар љумњурї 52 муассисаи тањсилоти миёнаи касбї, аз љумла 41 коллељ, 11 омўзишгоњи тиббї ва инчунин гурўњњои таълимї (Коллељи омўзгории ноњияи Ќубодиён дар ноњияи Панљ, Коллељи омўзгории шањри Ќўрѓонтеппа дар ноњияи Абдурањмони Љомї, Коллељи омўзгории ДДХ ба номи Б. Ѓафуров дар шањри Исфара, Коллељи омўзгории шањри Конибодом дар Чоркўњ, шуъбаи таълимии Коллељи тарбияи љисмони Тољикистон дар шањри Чкалов) фаъолият менамоянд. Љињати иљрои ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 02.11.2012, №630 "Дар бораи иваз намудани омўзишгоњњои касбї-техникии љумњурї ба литсейњои касбии техникї, техникум ва омўзишгоњњо ба коллељњо" 18 Оинномаи муассисаи тањсилоти миёнаи касбї таљдиди назар карда шуда, бо фармоиши вазири маориф тасдиќ шуданд. Бо маќсади муташаккилона гузаронидани маъракаи ќабули довталабон ба Ќоидањои ќабули донишљўён ба муассисањои тањсилоти миёнаи касбии Љумњурии Тољикистон барои соли тањсили 2013-2014 таѓйироту иловањо дароварда шуда, бо ќарори мушовараи Вазорати маориф аз 28.02.2013, №3/36 тасдиќ гардид. Њуљљати мазкур дар нашрияи "Омўзгор" чоп карда шуд. Љињати муайян намудани маќоми муассисањои таълимї рейтинги муассисањои тањсилоти миёнаи касбї омода карда шуд. Дар семоњаи аввали соли 2013 мувофиќи наќшаи кории Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон вазъи фаъолияти китобхона ва љалби донишљўён ба ќироати китоб дар Коллељи омўзгории ДДК ба номи Абўабдулло Рўдакї, Коллељи тиббии шањри Кўлоб, Коллељи санъати шањри Кўлоб ба номи Кароматулло Ќурбонов, Коллељи тиббии шањри Ќўрѓонтеппа, Коллељи омўзгории ДДЌ ба номи Н. Хусрав, Коллељи махсусгардонидашудаи ноњияи Бохтар, Коллељи энергетикии ноњияи Љ. Румї, Коллељи омўзгории ноњияи Кубодиён, Омўзишгоњи тиббии ноњияи Данѓара, Омўзишгоњи тиббии ноњияи Ёвон мавриди санљиш ќарор дода шуд. Дар баъзе аз муассисањои санљидашуда дар тањхона, синфхонањо, њуљрањои хобгоњ китобхона ва ќироатхона ташкил кардаанд, ки ин тарзи кор ба талабот љавобгў нест. Мутаассифона, гарчанде аксари муассисањои таълимї бо шабакаи Интернет пайвастанд, масъалаи мазкур дар ягон муассисаи таълимї ба роњ монда нашудааст. Бањри баланд бардоштани (давомаш дар сањ.4)


РАЊНАМО

№16 19-уми апрели соли 2013

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ

(аввалаш дар сањ.3) сифати таълим ва савияи дониши донишљўёну омўзгорон роњбарияти муассисањои таълимиро зарур аст, ки барои ѓанї гардонидани фонди китобхона бо китобњои таълимї, бадеї, илмї, методї, кушодани китобхонаи электронї ва љалби донишљўёну омўзгорон кўшиш ба харљ дињанд. Роњбарони муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї вазифадор карда мешаванд, ки бањри ба даст овардани маблаѓњо аз тамоми имкониятњо истифода намуда, фаъолияти истењсолї ва хизматрасонињои пулакиро дар муассисаи таълимї хуб ба роњ монанд ва барои баланд бардоштани сифати дониш аз тамоми имкониятњо истифода намоянд: - барои дар сатњи зарурї ба роњ мондани омўзиши фанњои техникї, истифодаи техника ва технологияи муосир аз њисоби маблаѓњои иловагї таъмиру тармим намудани синфхона, лаборатория ва устохонањои таълимї, харидорї намудани компютерњоро ба роњ монанд ва инчунин, муассисаи таълимиро бо хати Интернет пайваст намуда, барои њифзи техникањои дар муассисањо мављудбуда ташкили паркњои техникиро ба роњ монанд. Бинобар ин, директорони муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї вазифадор карда шаванд: -минбаъд озмунњо ва намоишгоњњои корњои ихтироъкорию эљодии хонандагонро тибќи талаботи замон аз рўи фанњои техникї ба роњ монанд; - омўзиши фанни технологияи информатсионї ва дигар фанњои техникиро љоннок намуда, барои истифодаи шабакаи Интернет ба хонандагону донишљўён имконияти фаровон муњайё созанд; -иштироки васеи хонандагону донишљўёнро дар озмунњои гуногуни фаннию эљодї таъмин намоянд; -фонди китобхонањои муассисањои таълимиро ѓанї гардонида, барои љалби бештари хонандагону донишљўён ба ќироати китобу худомўзї тамоми чорањоро андешанд. Раёсати тањсилоти ибтидої ва миёнаи касбиро зарур аст, ки минбаъд назоратро аз болои фаъолияти муассисањои таълимї љоннок намуда, барои дар сатњи баланди касбї ташкил ва гузаронидани озмун ва намоишгоњњои хонандагону донишљўён ба роњбарони ин муассисањо дастурњои мушаххас дињад. Базаи моддї-техникї ва кабинетњои таълимии муассисањои миёнаи касбї то њол ба пуррагї ба талаботи наќша ва барномањои таълимї мувофиќ кунонида нашудааст. Биноњои таълимї ва хобгоњњои аксари муассисањои таълимї ба таъмиру тармим эњтиёљ дошта, маблаѓгузории ками онњо имкон намедињад, ки ин муассисањо њамасола ба таври бояду шояд аз таъмир бароварда шаванд. Мушкилоти дигари соња нарасидани китобњои дарсї ва омўзгорони фанњои тахассусию устоњои таълимии соњибтаљриба, куњнаю фарсуда гардидани таљњизот, техникаи таълимї ва аёниятњои дарсї мебошад.

МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013 Бањри бартараф кардани ин норасоињо раёсати тањсилоти ибтидої ва миёнаи касбиро зарур аст: - ташкил ва гузаронидани такмили ихтисоси омўзгорони фанњои тахассусиро дар заминаи донишгоњу донишкадањо вобаста ба ихтисос ба роњ монанд. - доир ба тањия ва чоп намудани китобњои дарсї бо забони давлатї аз рўи ихтисосњои амалкунанда чорањои мушаххас андешанд. - наќша ва барномањои таълимро аз рўи њамаи ихтисосњои амалкунанда аз нав таљдиди назар намоянд.

лии Тољикистон, Донишгоњи техникии Тољикистон ба номи М.Осимї, Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Ш.Шоњтемур, Донишкадаи тарбияи љисмонии Тољикистон, Донишгоњи давлатии Хуљанд ба номи Б.Ѓафуров, Донишгоњи давлатии њуќуќ, бизнес ва сиёсати Тољикистон, Донишкадаи иќтисод ва савдои Донишгоњи давлатии тиљорати Тољикистон дар ш.Хуљанд, Донишкадаи кўњї-металлургии Тољикистон, Донишкадаи политехникии Донишгоњи техникии Тољикистон ба номи М.Осимї дар ш.Хуљанд ва дигар муассисањои тањсилоти олии касбї далели гуфтањои фавќанд.

- ба раванди таълиму тарбия, сифати таълим ва баланд бардоштани сатњи донишандўзии донишљўён диќќати љиддї дињанд. Њозирини гиромї! Дар давраи њисоботї дар соњаи тањсилоти олии касбї низ як ќатор корњои назаррас ба анљом расонида шуд. Ќисмати саввум ва чањоруми китоби "Мактаби олї" тањия гардид, ки онњо фарогири санадњои меъёрии њуќуќии соњаи тањсилоти олии касбї мебошанд. Илова ба ин, лоињаи Ќоидањои ќабули донишљўён ба муассисањои тањсилоти олии касбии љумњурї барои соли тањсили 2013-2014 тањия ва бо ќарори мушовараи Вазорати маориф тасдиќ карда шуд. Бояд зикр намоем, ки муассисањои тањсилоти олии касбї яке аз рукни арзишманди соњаи маориф ба њисоб меравад. Вобаста ба фаъолияти муназзами онњо насли камолёфта ва соњибкасб дар кишвар ба воя мерасад. Аз ин рў, масъулият дар муассисањои тањсилоти олї боз њам бештар шуда, талабот ба сифати дониш зиёдтар мегардад. Њарчанд роњбарони муассисањои тањсилоти олии касбї саъю кўшиш намуда, љараёни таълимро ба низом дароварда бошанд њам, њоло низ талаботи Роњбарияти олии кишварро ќонеъ карда натавониста истодаанд. Мо ин матлабро дар суханронињои Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон њис менамоем. Дастуру супоришњои Президенти Љумњурии Тољикистон љињати истифода накардани телефонњои мобилї дар дарсњо, бо мошинњои шахсї наомадан, риояи сару либос ва сатњи дониши донишљўён ба таври лозима иљро нашуда истодаанд.

Бо назардошти гуфтањои боло ба ректорони муассисањои тањсилоти олии касбї супорида мешавад, ки љараёни таълимро дар њар як факулта зери назорати љиддї ќарор дода, ба донишљўёне, ки одобу ахлоќи бад доранд, дарсшиканї менамоянд ва тартиботи дохилии муассисаи таълимиро иљро наменамоянд, тибќи ќонунњои амалкунанда ва Оинномаи муассисаи таълимї чора андешанд. Дар давраи њисоботї љараёни сессияи санљишию имтињонии муассисањои тањсилоти олии касбї мавриди санљиш ќарор дода шуд. Санљиш нишон дод, ки муассисањои тањсилоти олии касбї ќабули санљишу имтињони сессияи санљишию имтињониро тибќи низоми анъанавї ва кредитии тањсилот ба роњ монда, дар ин самт як ќатор чорањои заруриро андешида бошанд њам, њоло њам дар ин љода камбудию норасоињо љой доранд. Роњандозии санљиши имтињонњо дар муассисањои тањсилоти олии касбї дар маљмуъ нисбат ба сессияи санљишию имтињонии тобистонаи соли тањсили 2011-2012 рў ба бењбудї оварда бошад њам, вале њоло њам дар ин самт камбудињо ба мушоњида мерасанд. Натиљаи санљишњои аз тарафи кормандони Вазорати маориф гузаронидашуда низ аз дурустии ин хулосабарорињо шањодат медињад. Вазъи ташкил ва гузаронидани корњои мустаќилона (КМРО ва КМД) ба талабот љавобгў нест. Дар баробари гузариш ба ин низом то њанўз омўзгорони аксарияти кафедрањо моњияти асосии ин низомро аз худ накарда, ба иљрои шаклњои гуногуни корњои таълимї љалб карда мешаванд. Омўзгорон талаботи иљро намудани корњои мустаќилонаро дуруст дарк накарда, иљрои онњоро дар шакли

Санљиши масъалањои марбут ба соња дар Донишгоњи мил-

корњои мустаќилонаи донишљў дар низоми анъанавї (асосан дар шакли ќабули рефератњо) амалї мегардонанд. Сифати ташкил ва гузаронидани корњои мустаќилонаи донишљў бо роњбарии омўзгор низ дар муассисањои таълимии тањсилоти олии касбї дар сатњи паст ќарор дорад. Омўзгорони кафедрањо ин шакли кори мустаќилонаро ё бо машѓулиятњои семинарї (амалї) омехта мекунанд ва ё умуман талаботи ташкил ва гузаронидани онро ба эътибор намегиранд. Албатта, вобаста ба гузариш ба низоми кредитии тањсилот дигар камбудињо низ вуљуд доранд. Аз ин рў, ректорони мактабњои олї вазифадор карда мешаванд, ки гузариш ба низоми кредити тањсилотро дар асоси низомнома ва дигар санадњои меъёрии њуќуќии соња ба роњ монда, омўзгорони бо ин низом дарсдињандаро бо маводи дафтардорї таъмин намоянд: -барои омўзгорон курсњои омўзишии низоми кредитии тањсил, истифодабарии техникаи таълимии њозиразамон ва компютериро ташкил карда, онњоро вобаста ба ин масъала ба таљрибаомўзї сафарбар намоянд. Дўстони азиз! Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон рафти амалишавии ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистонро аз 2 июли соли 2009, №391 "Дар бораи Ќоидањои баргардонидани маблаѓњои буљетї аз њисоби мутахассисони љавон, ки тибќи роњхат ба љойи кор њозир нашудаанд" зери назорати љиддї ќарор дода, иттилоъ медињад, ки соли 2012 7367 нафар мутахассисони љавон муассисањои тањсилоти миёна ва олии касбии равияњои омўзгориро ба таври буљетї хатм намуд, ки аз ин теъдод ба 7234 нафарашон ба муассисањои тањсилоти умумї барои фаъолияти омўзгорї роњхати Вазорати маориф дода шуд. Аз шумораи зикршуда 5775 нафар (79,8%) ба љойи кор њозир шуда, 1459 нафар (20,2%) ба љойи кор њозир нашуд. Аз шумораи 658 нафаре, ки ба љойи кор бесабаб њозир нагардид, муассисањои тањсилоти миёна ва олии касбї нисбат ба 503 нафар ба судњои шањру ноњияњои љумњурї аризањои даъвої ирсол намуданд, ки дар натиља 51 нафар маблаѓи буљети давлатиро ба миќдори 189 727 сомонї баргардониданд. Вобаста ба ин, раёсати кадрњо ва корњои махсусро зарур аст, ки дар њамкорї бо муассисањои тањсилоти касбї ва раёсату шуъбањои маорифи љумњурї љињати таъмини мутахассисони љавон бо љойи кор ва нисбат ба нафароне, ки ба љойи кор њозир нашудаанд, чорањои зарурї андешида, таќсимоти мутахассисони љавонро дар соли хатми 2013 тибќи дархости раёсату шуъбањои маориф ба роњ монад. Дар ин самт раёсат корњои зеринро ба анљом расонид: -дар муњлати муќарраршуда муассисањои тањсилоти миёна ва олии касбї нисбати 554 нафар аризаи даъвої пешнињод намуданд, ки дар натиља 51 на-

фар (ДДОТ 18 нафар, ДД Кўлоб 16 нафар, Донишкадаи давлатии исломии Тољикистон ва Донишкадаи тарбияи љисмонии Тољикистон 1-нафарї, коллељњои омўзгории шањри Хуљанд 7 нафар, ноњияи Ќубодиён 4 нафар ва шањри Душанбе 4 нафар) маблаѓи муќарраршударо супорида диплом гирифтанд. Маблаѓи баргардонидашуда аз њисоби мутахассисони љавон 189 727 сомониро ташкил медињад. -айни њол аризаи даъвої нисбати 503 нафар дар баррасии судњо ќарор доранд. Масъалаи мазкур дар мушовараи навбатии моњи феврал мавриди баррасї ќарор гирифта, ќарори дахлдор ќабул гардид (аз 28.02.2013, №3/4); Њозирини гиромї! Дар семоњаи аввали соли 2013-ум 13 муассисаи таълимї аз аттестатсияи давлатї гузаронида шуданд. Аз ин миќдор 6 муассисаи таълимї аз аттестатсия гузашта, 2 муассисаи таълимї аз аттестатсия шартан гузашта њисобида шуда, натиљаи аттестасияи давлатии 5 муассисаи таълимии дигар дар мушовараи навбатии Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон мавриди баррасї ва муњокима ќарор дода мешаванд. Дар Литсейи касбии хизмат ва туризми шањри Душанбе бошад, дар њуљрањои истиќоматї, ки 9 метри мураббаъ масоњат доранд, 3-4 хонанда зиндагї доранд. Хонандагон бо љевонњои либос ва мизу курсї таъмин набуда, хонаи дарстайёркунї ва фароѓатї дар асоси талабот ташкил карда нашудааст. Дар давоми се соли охир аз теъдоди 461 нафар хатмкарда 63 нафар то ба њол бо сабабњои гуногун дипломњои худро нагирифтаанд. Аттестатсияи Литсейи касбии техникии махсуси №1 шањри Душанбе собит намуд, ки аз 47 нафар хонандагони ба таълим фарогирифта бинобар бемасъулиятии роњбарияти таълимгоњ 6 нафар хонандагон литсейро худсарона тарк намуданд. Умуман, дар фаъолияти литсей камбудињои ислоњталаб бисёранд, аз љумла, ќабати дуюм ва ду њуљраи ќабати якуми бинои хобгоњ ба таъмири асосї ниёз дошта, бинои ошхона таъмирталаб аст. Толорњои маљлисї ва варзишї дар њолати садамавї ќарор доранд ва барои истифода омода нестанд. Дар љадвали басти воњидњои кории литсей воњиди кории равоншинос (психолог), ки барои муассисањои таълимии махсус зарурият дорад дохил карда нашудааст. Дар Литсейи касбии саноати кишоварзии ба номи Ютако Акинои назди Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Шириншоњ Шотемур теъдоди донишљўён 395 нафарро ташкил медињад. Аз фанњои умумитаълимї аз 1357 нафар хонанда 663 нафар бањои ѓайриќаноатбахш гирифтанд. Бањои мусбат 50,8 %-ро ташкил медињад. Аз фанњои тахассусї бошад, сатњи дониши хонандагон ба 54,3% баробар мебошад. Дар баробари муваффаќиятњо дар таълимгоњ камбудињо низ мављуданд. Толори варзишии таълимгоњ ва биноњои ёрирасони он пурра таъмирталаб (давомаш дар сањ.5)


РАЊНАМО

№16 19-уми апрели соли 2013

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ (идома аз сањ.4)

мебошанд. Майдони машќи ронандагии таълимгоњ аз тарафи шахсони бегона тасарруф карда шудааст. Аттестатсияии Коллељи техникию омўзгории ноњияи Рўдакї собит намуд, ки дар рўзи аттестатсия 64 басти корї фаъолият дошта, 6 баст (сармутахассиси бахши таљрибаомўзї, мутахассиси пешбар, мутахассис, лаборант, табиб-мутахассис, муовини сармуњосиб) њамчун вакант нигоњ дошта шудаанд. Дар хобгоњи таълимгоњ 76 нафар, аз љумла, 22 нафар духтарон истиќомат мекунанд. Хобгоњ таъмирталаб буда, шароити иљтимоии донишљўён ба талабот љавобгўй нест. Сатњи саводнокии донишљўён аз фанњои умумитаълимї ба 62,3% баробар аст. Бинобар сабаби љой доштани камбудињо дар фаъолияти коллељ тибќи ќарори мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон муассисаи таълимї њамчун муассисаи тањсилоти миёнаи касбї аз аттестатсия шартан гузашта њисобида шуда, барои ислоњи камбудињо 2 сол муњлат дода шуд. Рафти аттестатсияи Литсейи касбии техникии №37 ноњияи Абдурањмони Љомї собит намуд, ки дар фаъолияти муассисаи мазкур камбудињои зиёд мављуд аст, аз љумла, дар њуљљатгузорї ва ташкили раванди таълим талаботњои њуљљатњои меъёрию њуќуќии соњаи тањсилоти ибтидоии касбї умуман, ба инобат гирифта намешаванд. Барои истиќомати хонандагон дар хобгоњ шароит муњайё карда нашудааст. Шароити дарстаёркунї дар хобгоњ ба ягон талабот љавобгў нест. Дар соли љорї бинобар сабаби нарасидани омўзгорон фанњои забони хориљї, географияи иќтисодї, забони русї ва химия таълим дода намешаванд. Дар ин давра аккредитатсияи давлатии 3 муассисаи таълимї аз љумла, литсейи касбии №39-и ноњияи Тољикобод, мактаб-интернати љумњуриявии кўдакони ятиму бепарастори ноњияи Ёвон ва мактаб-интернати миёнаи махсуси мусиќии љумњуриявии ба номи Зиёдулло Шањидї гузаронида шуда, маќоми онњо дар мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон муайян карда шуд. Њамзамон, бо ќарори комиссияи аккредитатсионии Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон ва мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон ба 7 муассисаи таълимї шањодатнома дар бораи аккредитатсияи давлатї дода шуд. Дар њамин давра ташхиси иљозатномадињии 23 муассисаи таълимї, дароз намудани амали иљозатномаи 2 муассисаи таълимї ва аз нав ба расмият даровардани иљозатномаи 4 муассисаи таълимї гузаронида шуд. Бояд ќайд намуд, ки Хадамот њамчун маќомоти њокимияти давлатї назорати давлатиро дар соњаи маориф амалї менамояд ва фаъолияти он бояд танњо бо гузаронидани аттестатсияю аккредитатсия ва назорати сифати тањсилот мањдуд нагардида, балки доманаи фарогирии масъалањои назоратиаш хеле васеъ ва фарох бошад. Сари ваќт таваљљуњ намудан ба проблемањои ба миён омада,

МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013 пешнињодоти дурусту манфиатбахш љињати њалли мушкилоти мављуда яке аз самтњои афзалиятноки фаъолияти њамарўзаи Хадамот аст. Аз ин рў, Хадамоти давлатии назорат дар соњаи маориф вазифадор карда мешавад: -гузаронидани мониторинги сифати тањсилот ва назорати иљрои санадњои меъёрии њуќуќии соњаи маорифро барои тамоми зинањои тањсилоти муассисањои таълимї идома бахшида, дар ин раванд усулњои муосири санљишро амалї намояд; -оид ба танзими фаъолияти таълимии муассисањои тањсилоти иловагии касбї сарфи назар аз шакли ташкилию њуќуќї ва моликият

њамагї 1 нафар аз рўи ихтисоси химия мувофиќи самти фаъолияти донишкада аст, 4 нафари дигари њимоякардањо дар самти илмњои педагогї, таърих, филология ва иќтисодї мебошанд. Бинобар ин, раёсати илм ва инноватсия ва муассисањои тањсилоти олии касбии љумњуриро зарур аст, ки дар ин самт чорањои дахлдор андешанд. Њамзамон, татбиќи амалии ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон "Дар бораи тартиби таъсис ва тасдиќи шўроњои диссертатсионии њимояи рисолањо барои дарёфт ва додани дараљаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рўи ихтисос" аз самти афзалиятноки таъмини кадрњои илмї мањсуб меёбад. Аз љониби комиссияи муштара-

љињати риояи замимаи иљозатнома санљишњо гузаронида, барои бењтар намудани фаъолияти ин муассисањои таълимї тадбирњо андешад; -натиљаи санљишу мониторингњо, тањлилу бањодињї, мушкилот ва ояндабинї, ки аз фаъолияти Хадамот бармеояд, мунтазам дар воситањои ахбори умум инъикос карда шавад. Дўстони гиромї! Бо дарки он ки илм ва рушду ташаккули он омили пешрафти љомеа мањсуб меёбад, раёсати илм ва инноватсия ба ин масъала бояд таваљљуњи хоса зоњир намояд. Тањлилњо нишон медињанд, ки талаботњои ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон дар мавриди Барномаи тайёр кардани кадрњои илмї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2009-2015 дар муассисањои тањсилоти олии касбии љумњурї ба таври зарурї иљро намегарданд. Дар њамаи муассисањои тањсилоти олии касбї аз рўи ихтисосњои муќаррарнамудаи Барнома теъдоди муайян ба аспирантура љалб нагардида, дар муњлати муайяншуда њимоя намекунанд. Њамчунин, кадрњои илмие, ки дар дараљањои номзадї ва докторї рисолањои илмии худро њимоя намудаанд, аксари онњо мувофиќи самти ихтисоси фаъолияти муассисањои таълимї нестанд. Масалан, дар давоми солњои 2009-2012 дар Донишкадаи кўњї-металлургии Тољикистон дар шањри Чкалов танњо 5 нафар омўзгори донишкада дар дараљаи номзадї рисолањои худро њимоя намудаанд, ки

ки назди Вазорати маориф лоињаи Стандарти давлатии тањсилоти баъдидипломї (докторантура) тартиб дода шуда, бо муассисањои тањсилоти олии базавї мувофиќа шуда, барои баррасї ба вазорату идорањои дахлдор пешнињод карда шуд. Вобаста ба ин, ректорони муассисањои тањсилоти олии касбї вазифадор карда мешаванд, ки наќша ва барномањои намунавии таълимї, стандартњои фаннї, риштањои тахассусї ва шўроњои такягоњиро љињати таъсиси шўроњои диссертатсионии њимояи рисолањо барои дарёфт ва додани дараљаи илмии доктори фалсафа (PhD), доктор аз рўи ихтисос омода карда, барои мувофиќа ба Вазорати маориф пешнињод намоянд. Раёсати Академияи тањсилот оид ба тањияи марњилаи дуюми "Барномаи давлатии такмил ва омўзиши забонњои русї ва англисї барои солњои 2015 2020" корњои омодагиро ба анљом расонид. Кори тањияи Барномаи мазкур идома дорад. Дар давраи њисоботї ба лоињаи "Низомнома дар бораи тартиби таълими њамгирои фарогир (инклюзивї) барои кўдакони маъюб дар муассисањои Љумњурии Тољикистон", лоињаи "Дастурамали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањаи тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон", "Низомнома дар бораи тартиби ташкили њамгироии фарогир барои кўдакони маъюб", "Оиннома ва Низомнома оид ба хидматрасонии пулакии такмили ихтисос" таѓйироту иловањо

ворид карда шуд. Кормандони илмии Пажўњишгоњи рушди маориф дар семоњаи соли 2013 аз рўи 6 мавзўи фармоишї корњои муайянеро ба сомон расониданд. Инчунин, аз тарафи Пажўњишгоњ мувофиќати китобњои дарсї бо барномаю наќшаи таълим, мављудияти маводи таълимии электронї ва вазъи истифодабарии онњо аз тарафи муаллимон ва хонандагони мактабњои тањсилоти умумї дар раванди таълим муайян карда шуда, дар робита бо Ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон №508 аз 2-декабри соли 2003 оид ба "Барномаи давлатии такмил ва омўзиши забонњои русию англисї барои солњои 20042014" пайваста тадбирњо андешида, озмоишњои педагогї дар муассисањои такягоњї сурат гирифт. Вобаста ба масъалањои номбаршуда ба директори Пажўњишгоњи рушди маориф супориш дода мешавад: - рафти иљрои наќшањои илмї-тадќиќотиро таъмин намуда, самтњои муњим ва масъалањои њалталаби мактабу маорифро дар асоси дастуру нишондодњои Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Вазорати маориф мавриди баррасии ќарор дињад; -њамкориро бо муассисањои таълимии озмоишї ва муассисањои тањсилоти олии касбї таќвият бахшида, татбиќи пањлўњои гуногуни раванди педагогиву психологии омўзишу парваришро таъмин намояд. Мувофиќи наќшаи таќвимии курсњои такмили ихтисос ва семинарњои маќсаднок дар се моњи аввали соли равон дар заминаи Донишкадаи љумњуриявии такмили ихтисос ва бозомўзии кормандони соњаи маориф 114 курси такмили ихтисос (ба љойи 87 курси наќшавї) бо фарогирии 2732 нафар шунаванда (ба љойи 2145 нафар) гузаронида шуд, ки иљрои наќша 127,3 дарсадро ташкил медињад. Дар маљмўъ, дар љумњурї 269 курси такмили ихтисос бо фарогирии 6470 нафар шунаванда аз фанњои мухталиф ва роњбарони муассисањои таълимиву мушовирон-нозирони шуъбањои маориф аз курсњои такмили ихтисос гузаронида шуданд. Љињати баргузории курсњои такмили ихтисоси барои кормандони Марказњои инкишофи кўдакон тадбирњои амалї андешида, барномањои намунавии таълимии курсњои кўтоњмуддат (6-рўза, 9-рўза ва 12-рўза) тањия ва дар мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон тасдиќ гардиданд. Бо маќсади тайёр намудани кадрњои илмї-педагогии дорои дараљаи илмии соњаи методикаи таълими фан, бо фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 17-уми январи соли 2013, №107 дар донишкада шуъбаи магистратура ва аспирантура таъсис дода шуда, 6нафар омўзгорони љавони донишкада ба њайси аспиранти ѓоибхон ва 2-нафар омўзгорони муассисањои тањсилоти миёна ба њайси унвонљў дар шуъбаи магистратура ва аспирантура

ќабул гардид ва рисолаи номзадии яке аз онњо (Сафаров З. директори литсейи алоќаи шањри Душанбе) дар мавзўи "Роњнамои касбии хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумї ва ибтидоии касбии Љумњурии Тољикистон" дар арафаи анљомёбист. Дар давраи њисоботї аз љониби Маркази љумњуриявии таълимию методї 74 наќшањои таълимии муассисањои тањсилоти олии касбиро аз ташхис гузарониданд. Инчунин, аз рўйи 30 ихтисос наќшањои таълимии курсњои кўтоњмуддат ва яксола барои муассисањои давлативу ѓайридавлатї тањия карда шуд. Тањлили наќшањои таълимї нишон медињад, ки то њол дар ин масъала масъулин ба кўмаки методї ниёз доранд. Муассисањои таълимї рамзњо, аломатњо ва буљаи ваќтро дар наќшањои таълимї мувофиќи хоњиши худ таѓйир дода, барои мувофиќа ба Вазорати маориф мефиристанд. Аз ин хотир, "Рањнамои наќшаи таълимї" барои муассисањои тањсилоти ибтидої, миёна ва олии касбї тањия гардида, бо теъдоди зарурї нашр ва дастраси муассисањо гардонида шуд. Тањлили рафти омўзишњо ва семинарњои доирнамудаи Маркази љумњуриявии таълимию методї ва санљишњои комплексии муассисањои тањсилоти умумї нишон дод, ки мудирони кабинетњои методї ва мушовирон худ ба ёрии методї ниёз доранд. Аз ин рў, ташкил намудани курсњои махсуси такмили ихтисоси мушовирон ва мудирони кабинетњои методї (на дар радифи нозирон) ва љалби мутахассисони соња барои пешбурди курсњо ногузир аст. Дўстони гиромї! Яке аз омилњои асосии рушди соњаи маориф афзоиши маблаѓгузории соња мебошад. Соли 2013 барои соњаи маориф 2 130 836 њазор сомонї људо карда шуд, ки нисбат ба соли 2012 31,2 % зиёд мебошад. Маблаѓгузорї барои муассисањои таълимии тобеи вазорат сол аз сол зиёд шуда истодааст. Агар дар соли 2012 барои муассисањои тобеи вазорат 94 902 997 сомонї маблаѓ људо шуда бошад, пас, дар соли 2013 ин маблаѓ ба 145 211 996 сомонї расидааст, ки 50 308 99 сомонї зиёд мебошад. Агар дар соли 2012 барои мактаб-интернатњо 16 897 243 сомонї људо карда шуда бошад, дар соли 2013 бошад 27 064 513 сомонї маблаѓ људо карда шудааст, ки ин нисбат ба соли гузашта 60,1 % зиёд мебошад. Соли 2013 аз буљети давлатї ба муассисањои тањсилоти ибтидоии касбї 35 620 000 сомонї људо гардидааст, ки ин нисбат ба соли гузашта 36 % зиёд мебошад. Бояд ќайд кард, ки дар соли 2013 барои муассисањои тањсилоти миёнаи касбии тобеи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон 12 014 367 сомонї маблаѓ људо карда шудааст, ки нисбат ба соли гузашта 48,6% зиёд мебошад. Бо маќсади таъмиру тармим намудани муассисањои таълимии миёнаи касбї 1 327 385 сомонї маблаѓ пешбинї карда шудааст. Маблаѓгузории марказњои тобеи вазорат низ тањти назорат ќарор доранд. Дар соли 2013 барои марказњо 3 727 697 (давомаш дар сањ.6)


№16 19-уми апрели соли 2013

РАЊНАМО

ФАЪОЛИЯТИ АЊЛОНА-ОМИЛИ АСОСИИ КОМЁБЇ (идома аз сањ.5)

сомонї пешбинї карда шудааст. Агар дар соли 2012 барои муассисахои тањсилоти олии касбї 39 728 716 сомонї маблаѓ људо шуда бошад, дар соли 2013 бошад, ин маблаѓ ба 61 410 523 сомонї расидааст, ки ин нисбат ба соли гузашта 54% зиёд мебошад. Маблаѓгузорї ба соњаи илм низ сол аз сол зиёд шуда истодааст. Агар дар соли 2012 барои 41 мавзўъњои фармоишї 2 495 218 сомонї маблаѓ људо карда шуд буд. Дар соли 2013 барои 44 мавзўъњои фармоишї 3 017 227 сомонї маблаѓ људо карда шудааст, ки ин нисбат ба соли гузашта 21% зиёд мебошад. Меъёрњои маблаѓгузории мактабњо, ки барои соли 2013 тасдиќ гардидаанд ба пуррагї харољотњои мактабњоро намепўшонанд. Њоло музди мењнати коркунони мактабњо ба њисоби миёна дар муассисањои тањсилоти умумї 88,1% ташкил дода, дар 31 ноњияи љумњурї бошад 89,2% ва зиёда аз онро ташкил медињад. Дар як ќатор шањру ноњияњо дахолати маќомотњои њокимияти мањаллї ба масъалаи мустаќилияти молиявии мактабњо (ноњияи Бохтар) ва раёсатњои молия дар тартиб додани буљети мактабњо (шањрњои Кўлоб, П ан љак ен т , н оњ и яњ ои Ф и рдавсї, Сино, Исмоили Сомонї, Љ. Расулов, Спитамен, Бохтар, Восеъ, Муминобод, Фархор, Рашт, Љиргатол, Нуробод) ба назар мерасад Сариваќт иљро нагардидани ќ и с ми д оромад и б у љ ет и ноњияњо ва бо пуррагї нагирифт ан и с у б в ен с и яњо, д ар ноњияњои дотатсионї, сабаби сариваќт пардохт накардани музди мењнат и кормандони мактабњо гардидааст. Раёсати б а н аќ ш агир ї , иљрои буљет ва ояндабинї дар соњаи маориф вазифадор карда шавад, ки дар њамкорї бо вазоратњои рушди иќтисод ва савдо ва молия љињати баланд бардоштани музди маоши кормандони соњаи маориф ва харољотњо оид ба тањкими заминањои моддї-техникии муассисањои маориф тадбирњои амалї андешанд. Њукумати Љумњурии Тољикистон барои рушд ва ислоњоти соњаи маориф ба ѓайр аз мабл аѓ њ ои б у љ ет ї, мабл аѓ њ ои грантї ва инвеститсиониро сафарбар кардааст, ки он барои њалли як ќатор проблемањои соњаи маориф дар љумњурї ёрии амалї расонида истодааст. Дар соли 2013 аз њисоби 6 Лоињаи инвеститсионии соњаи маориф 15 млн. доллар барои иљрои корњои сохтмонї ва барќарорсозї, харидорї намудани таљњизоти таълимї, омўзиш ва гузаронидани тренингу семинарњо ба наќша гирифта шудааст. Наќ шаи семоњаи ав в ал и лоињањои сармоягузорї ба андозаи 60% таъмин гардид, ки ба 2 млн. доллари амрикої (наќша 3 млн. 291 њазор доллари ИМА) баробар мебошад ва ин нишондињанда нисбат ба семоњаи аввали соли 2012 740 њазор доллари ИМА зиёд маблаѓњо азхуд карда шудааст. Айни њол дар 23 иншооти (иборат аз 298 синфхона барои 7450 љойи нишаст) соњаи маориф корњои сохтмонї рафта ис-

МАЪРЎЗАИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН НУРИДДИН САИДОВ ОИД БА НАТИЉАЊОИ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ДАР СЕМОЊАИ АВВАЛИ СОЛИ 2013 тодааст ва то охири соли 2013 тибќи наќшаи лоињањо ба истифода дода мешавад. Дар семоњаи аввали соли 2013 аз њисоби лоињањои сармоягузорї 900 нафар директори мактабњои тањсилоти миёнаи умумии љумњурї ба маблаѓи 330 њазор доллари ИМА аз курсњои такмили ихтисос гузаронида шуд. Дўстони азиз! Дар семоњаи аввали соли љорї Муассисаи д ав л ат и и "М аркази милл ии т естї " як ќатор корњо ба анљом расонид, ки ќисмати асосии онњо барои омодагї ба Озмоиши калони 2013 - Низоми имтињонњои марказонидашудаи дохилшавї ба муассисањои тањсилоти олии касбии Љумњурии Тољикистон мебошад. Бо маќсади гузаронидани корњои фањмондадињї ва тренингњои омўзишї барои баќайдгирандагони озмоиши калони 2013 барномаи гурўњи кории сайёр тањия карда шуд. Мутобиќи наќша аз 4-уми март то 8уми апрели соли љорї дар шањру ноњияњои интихобшуда аз тарафи гурўњи кории мазкур корњои фањмондадињї ва барои баќайдгирандагон тренингњои омўзишї гузаронида шудаанд. Барои Озмоиши калони соли 2013 мањалли љойгиршавии нуќтањои баќайдгирї ва марказњои имтињонї дар шањрњои Душанбе, Ќўрѓонтеппа, Хоруѓ ва Хуљанд муайян гардиданд. Шуъбањои минтаќавии Марказ дар вилоятњои Суѓд (шањри Хуљанд), Хатлон (шањри Ќўрѓонтеппа) ва Мухтори Кўњистони Бадахшон (шањри Хоруѓ) таъмиру азнавсозї гардида, бо мебелу таљњизоти зарурї таъмин карда шуданд. Њамчунин, дар давоми се моњи сипаришуда фаъолияти Вазорати маориф ва сохторњои он дар расонањои иттилоо т ї в а м а т б у о т и д ав р ї , а з ќабили телевизионњои "Шабакаи аввалии Тољикистон, "Сафина", "Бањористон", "Љањоннамо", радиоњои "Садои Душанбе", "Радиои Тољикистон", "Фарњанг" инъикос гардид. Инчунин, дар ин давра ба маќолањои танќидии рўзномаи "Садои мардум", њафтаномањои "Нигоњ", "СССР", "Озодагон" вокуниш нишон дода шуд. Таъкид бояд сохт, ки нашрияњои соњавии Вазорати маориф низ дар ин давра як ќатор корњои назаррасро ба анљом расониданд. Мавриди зикр аст, ки кормандони њафтаномаи "Омўзгор" дар проблемагузорї ва маќолањои бањсї ва танќидї оид ба пањлуњои гуногуни соња сањм гирифтанд. Муассисаи давлатии маљаллаи "Маърифати омўзгор" аз оѓози соли нави 2013 зери 27 рубрика маќолањои илмиву методї ва адабиву оммавї ба табъ расонидааст. Муассисаи давлатии маљаллаи "Маорифи Тољикистон" дар семоњаи аввали соли 2013 шумораи аввали маљалларо (№1, 2013) дар тарњи нав тањия, танзим ва чоп намуд. Новобаста аз ин, маводи нашрияњои соњавї бояд ак-

туалї ва тањлилї бошанд. Аз ин рў, нашрияњои соњавї вазифадор карда мешаванд, ки барои пурра инъикос намудани раванди ислоњоти соњаи маориф, бозёфти мавзўю рубрикањои нав ба нави андешаву афкор, барангехтани бањсњои илмиву ташкили мизњои мудаввар дар сањифањои нашрияњо, усули нави баёну ифода, бењтар кардани мундариља ва сифати чоп ва ташвиќу тарѓиби нашрияњо чорањои мушаххас андешанд.

зиёд мебошад. Њоло њам шуъбањои маорифи шањру ноњияњои Рўшон, Дарвоз, Ванљ, Роштќалъа, Шуѓнон, Мурѓоб, Ќубодиён, Хуросон, Ба л љув он , Д ан ѓ ар а, Кўл о б , Мастчоњ, Ашт, Паљакент, Кў њи с т о н и М ас т ч оњ, Ро ѓ у н , Рашт, Тољикобод, Љиргатол, Ф ай з о б о д , и љ р ои п ар д о хт и маблаѓи иљораи китобњои дарсиро дар давоми солњои 2001 то 2011 ба пуррагї таъмин накардаанд. Вобаста ба ин, раёсати бањисобгирї ва муњосибот,

Њозирини гиромї! Аз ав в ал и сол и љорї т о имрўз 12 озмун аз њисоби маблаѓњои буљетї, маблаѓњои грантї ва маблаѓњои суратњисоби махсус ба андозаи 17,2 млн. сомонї гузаронида шуд, ки аз ин њисоб ба маблаѓи 7,1 млн. сомонї сарфа ба амал омадааст. Дар айни замон ба маблаѓи 461 њазор доллари ИМА ќарордод барои хариди 15300 љойи нишаст барои хонандагони мактабњои тањсилоти умумї, 593 љуфт мизу курсї барои омўзгорон, 132 дона љевони китобмонї, 429 тахтаи синфї, 164 љуфт мизи компютер ва 115 дона љевони либосовезї ба имзо расонида шудааст. Инчунин, оид ба харидории таљњизот барои кабинетњои корї ва хобгоњи Донишкадаи љумњуриявии такмили ихтисос ва бозомўзии кормандони соњаи маориф ба маблаѓи 200 њазор доллари ИМА ќарордод ба имзо расонида шудааст, ки пас аз анљоми таъмир ин таљњизот дастрас ва насб гардонида мешаванд. Маркази тањия, нашр ва муомилоти китобњои дарсї, илмию методї ба шуъбањои маорифи шањру ноњияњои љумњурї ва дигар муассисањо 117 673 нусха китоби дарсї ба маблаѓи 1 345 415 сомонї, 21 407 нусха маводи таълимї ба маблаѓи 150 648 сомонї ва 790 нусха китоби дарсї ва маводи таълимї ба таври ройгон ба маблаѓи 10 079 сомонї ирсол кард. Аз 01.01.2013 то имрўз ба суратњисоби махсуси Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон аз шуъбањои маорифи шањру ноњияњои љумњурї аз њисоби иљораи китобњои дарсї 644 845 сомонї 57 дирам ворид шудааст. Мутаассифона, ба пешравињои љойдошта нигоњ накарда, маблаѓи умумии ќарз аз иљораи китобњои дарсї дар сатњи љумњурї имрўз хеле

Маркази тањия, нашр ва муо мило ти кито б њо и дар сї, илмию методї вазифадор карда мешаванд, ки њолати пардохти ќарзи шўъбањои маорифи шањру ноњияњои љумњуриро аз иљораи китобњои дарсї дар мушовараи моњи майи соли 2013 мавриди баррасї ќарор дињанд. Бояд тазаккур дод, ки яке аз масъалањои асосии ислоњоти соњаи маориф ва дар ин замина баланд бардоштани сифати таълиму тарбия ин андешидани силсилаи тадбирњо доир ба сохтмону барќарорсозї, таъмиру таљдид ва муљањњазгардонии муассисањои таълимї мебошад. Бо маќсади њалли масъалањои мављуда тибќи ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 29.12.12, №753 ба Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон барои сохтмони иншооти соњаи маориф ба миќдори 21 млн. сомонї маблаѓ пешбинї шудааст. Дар доираи маблаѓњои пешбинишуда рўйхати сохтмони иншооти дар соли 2013 сохт ашаванда тарт иб дода шуд ааст, ки д ар и н рўй хат сохтмони 41 иншоот ва лоињакашии 29 иншооти соњаи маориф ворид карда шудааст. Мувофиќи наќшаи пешакї дар соли 2013 аз љониби Ваз ор ат и ма ор и ф аз њ и с об и маблаѓњои мутамаркази асосї сохтмони 12 иншоот ва аз њисоби маблаѓњои марњилаи сеюми гранти Фонди каталитикї таъмиру барќарорсозии 30 иншооти соњаи маориф ба истифода супорида мешавад. Дар ин давраи соли љорї аз 4 млн. 33 њазор сомонии ба наќша гирифташуда, њамагї 2 млн. 186 њазору маблаѓгузорї карда шуд, ки дар маљмўъ наќшаи семоњаи аввали соли равон 54 фоиз таъмин гардида, нисбат ба наќшаи солона 10,4 фоизро ташкил медињад. Аз ин лињоз, раёсати сох-

тмони Вазорати маориф вазифадор карда мешавад, ки иљрои наќшаи сохтмони асосї ва ба истифода додани иншоотњои соњаи маорифро, ки аз њисоби буљети љумњурї маблаѓгузорї мегардад, таъмин намуда, назоратро аз рўи рафти иљрои корњои сохтмонии иншоотњои соњаи маориф, пурзўр намуда, дар мўњлати муайя н г ар ди да б о с иф ат и б а ланд ба истифода додани онњоро таъмин намояд. Дар њамин давра корхонаи воњиди давлатии "Комбинати полиграфии шањри Душанбе" ба маблаѓ 780000 сомонї чопи маводи таълимї, аз љумла, география синфи 7 бо теъдоди 120000 нусха, дафтари машќи хат барои синфи 1 бо теъдоди 135000 нусха, духти журнал-дафтарњо барои вазорати тандурустї 93000 ба анљом расонид. Муассисаи нашриявии "Маориф ва фарњанг"-и Вазорати маорифи љумњурї дар семоњаи аввали соли 2013 аз силсилаи "Гулбоѓи адаб", "Анатомияи одам" барои мактабњои олї, "Забони тољикї" (синфи 6 ,8), "Забони англисї" (синфи 6,7) "Алгебра" (синфи 8) "Географияи иќтисодї ва иљтимоии љањон" (синфи 9), "Таърихи халќи тољик", "Технологияи иттилоотї ва иртиботї" (синфи 6), "Санъат ва мењнат" (синфи 5), "Наќшакашї" (синфи 8-9)" ва 20 номгўй китоби бадеї аз осори бењтарини адибони ватанию хориљї барои хониши беруназсинфии хонандагони мактабњои тањсилоти миёнаи умумии кишварамон омода намуд. Дўстони арљманд! Умуман, дар семоњи сипаришуда муваффаќият ва дастовардњо дар соњаи маориф хеле зиёд аст. Њар як муассисаи таълимї, новобаста аз зинаи тањсилот ва шакли тобеияту моликият корњои зиёдеро ба анљом расонид. Заминаи моддию техникии муассисањо бењтар гардид. Технологияи нав ба муассисањои таълимї ворид гардида, ба таълиму тарбия диќќати махсус дода шуд. Бо иштироки хонандагон, донишљўёни њайати омўзгорону профессорони њамаи зинаи тањсилот олимпиадањо, конфронсњо, семинарњо, викторинањо, шабнишинињо, мањфилњои эљодї, илмї ва техникї гузаронида шуданд, ки дар маљмўъ њамааш дастоварди мову шумо ва њамкасбони азизамон аст. Аз ин рў, аз номи мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон ва шахсан аз номи худам ба њамаи хонандагон, донишљўён, омўзгорони њамаи зинањои тањсилот, кормандони раёсат, шуъбањои маориф, роњбарони муассисањои тањсилоти миёнаи умумї, ибтидої, миёна ва олии касбї, вазорату идорањои дахлдор, маќомоти иљроияи њокимияти давлатї, шуъбањои дахлдори Дастгоњи иљроияи Президенти Љумњурии Тољикистон ва дигар муассисањо изњори ташаккур намуда, барори кор ва муваффаќият орзу менамоям. Бори дигар ба њар кадоми Шумо барори кор ва комёбї орзумандам. Ташаккур ба диќќататон!


САНАД

№16 19-уми апрели соли 2013

ФАРМОИШИ ВАЗИРИ МАОРИФИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН аз 08.04.2013 №773 ш. Душанбе

ДАР БОРАИ САРИ ВАЌТ ОМОДА НАМУДАНИ МУАССИСАЊОИ СОЊАИ МАОРИФ БАРОИ ФАЪОЛИЯТИ МУНТАЗАМ ВА САМАРАБАХШ ДАР ДАВРАИ ТИРАМОЊУ ЗИМИСТОНИ СОЛЊОИ 2013-2014 Бо маќсади иљро намудани ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 30.03.2013, №122 "Дар бораи сари ваќт омода намудани соњањои иќтисодиёт ва иљтимоиёти љумњурї барои фаъолияти мунтазам ва самарабахш дар давраи тирамоњу зимистони солњои 2013-2014" мутобиќи ќисми 3-и моддаи 22-и Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи санадњои меъёрии њуќуќї", моддаи 29-и Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи маориф" ва банди 49-и Низомномаи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон (ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 28.12.2006, №594) ФАРМОИШ МЕДИЊАМ:

1. Наќшаи чорабинињои Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон оид ба иљрои ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 30.03.2013, №122 "Дар бораи сари ваќт омода намудани соњањои иќтисодиёт ва иљтимоиёти љумњурї барои фаъолияти мунтазам ва самарабахш дар давраи тирамоњу зимистони солњои 2013-2014" тасдиќ карда шавад (замимаи 1). 2. Ситоди Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон оид ба омода намудани муассисањои соњаи маорифи љумњурї барои фаъолияти мунтазам ва самарабахш дар давраи тирамоњу зимистони солњои 2013-2014 таъсис дода шавад (замимаи 2). 3. Сардорони раёсатњои маорифи Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон, вилоятњои Суѓду Хатлон, шањри Душанбе, мудирони шуъбањои маорифи шањру ноњияњои тобеи љумњурї, ректорон (директорон)-и муассисањои тахсилоти ибтидої, миёна ва олии касбї, роњбарони муассисањои маќоми љумњуриявидошта вазифадор карда шаванд, ки аз натиљаи иљрои бандњои Наќшаи чорабинињои мазкур то 10-уми њар моњ ба Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон маълумоти мушаххас пешнињод намоянд. 4. Ба шуъбаи маркетинг, моликият ва хариди давлатии Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон супорида шавад, ки аз натиљаи корњои иљрошуда то 15-уми њар моњ ба Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Вазорати рушди иќтисод ва савдои Љумњурии Тољикистон ахбор пешнињод намояд. 5. Сармуњаррири њафтаномаи "Омўзгор" Н.Нуралиев вазифадор карда шавад, ки фармоиш ва Наќшаи чорабинињои мазкурро дар шумораи навбатии њафтанома ба табъ расонад ва њамзамон, љараёни рафти омодагии муассисањои соњаи маорифи љумњуриро тањти рубрикаи алоњида мунтазам инъикос намояд. 6. Назорати иљрои фармоиши мазкур ба зиммаи вазири маорифи Љумњурии Тољикистон гузошта шавад. Вазир Н. Саидов

4ВОХЎРЇ

МУЊАББАТ БА ВАТАН

Яке аз љанбањои Консепсияи миллии тарбияи Љумњурии Тољикистон тарбияи ватанпарастї ва экологї ба њисоб рафта, дар он ифодаю мафњумњои диёр, макон, кишвар, сарзамин, Ватан, њифзи муњити зист, тоза нигоњ доштани гирду атроф, шинонидани дарахтони мевадињандаю сояафкан ва буттањо мавќеи муњим доранд. Дар литсейи бо иштироки љанговарони интернатсионалист, афсарони мустаъфї Одилљон Урунбоев, ва Ато Гардаков вохўрї гузаронида шуд. Онњо аз давраи хизмати худ дар Љумњурии исломии Афѓонистон ёдовар шуда, ќайд намуданд, ки Артиши миллии Љумњурии Тољикистон яке аз артишњои љавону бонуфуз байни Иттињоди Давлатњои Мустаќил ба њисоб меравад. Онњо хонандагонро таъкид намуданд, то љавобан ба ѓамхорињои Љаноби Олї, Президенти кишвар Эмомалї Рањмон бо бањои хубу аъло ва интизоми намунавї тањсил намоянд ва дар оянда барои гул-гул шуку-

фоии Ватани азизамон ва боз њам пурќувват шудани сафи Артиши миллї сањмгузор бошанд. Хонандаи синфи 11 "Б" Отакулов Шоњин дар бораи таърихи таъсисёбии Артиши миллї маърўза намуд. Хонандагони синфи 5 "Б" бошанд, бо раќси љаззоби худ, хотири мењмонон, омўзгорон ва хонандагонро болида гардониданд. Дар ин чорабинї ба 25 нафар хонандаи синфњои 9, ки соли таваллудашон 1997 аст, аз љониби комиссариати њарбии ноњияи Си но шањод атн омаи уњ д а д о р и и њарбї супорида шуд. Инчунин, хонандагони фаъоли синфњои 2 - 4 -ро ба з ин аи "Ахтарон "- и ва хонандагони синфи 5 - ро б а с афи "Ворисони Сомонї"-и Созмони талабагї ќабул намуданд. Муњаммадї НАРЗИЌУЛОВ, љонишини директори литсейи № 2 барои хонандагони болаёќати шањри Душанбе


ОЗМУН

№16 19-уми апрели соли 2013

4ОЛИМПИАДА Њанўз соли гузашта буд, ки дар олимпиадаи фаннии мактаббачагон вазири маорифи кишвар Нуриддин Саидов ибораи "њаракати олимпї"-ро ба забон овард ва изњор намуд, ки минбаъд истеъдоди хонандагон ба њар тариќа мавриди бањогузорї ќарор мегирад. Њамин тавр њам шуд: аз оѓози соли нави хониш то имрўз чанд намуди олимпиада баргузор гардид: олимпиадаи даставї, олимпиадаи номї, олимпиадаи дастаи литсейњои Президентї, олимпиадаи фосилавї, олимпиадаи байналмилалї. Оѓози сабќат

Мо ќаблан дар бораи олимпиадањои номї, ки 2 рўз бо иштироки 138 нафар довталаб, даставї аз фанњои даќиќ, ки 2 рўз бо иштироки 60 нафар, даставии литсейњои Президентї, ки 4 рўз бо иштироки 105 нафар ва олимпиадањои фосилавию байналмилалї иттилоъ дода будем. Инак, аз љараёни олимпиадаи фаннї барои мактаббачагони љумњуриявї, ки тўли 3 рўз дар мактабинтернати солимгардонии ба номи Б.Ѓафурови ноњияи Рўдакї аз фанњои даќиќ сурат гирифт, гузориш пешнињод мекунем.

Боз ѓайриконкурсињо! Чаро?

Тибќи роњхати раёсатњои маорифи шањру вилоятњо мебоист 207 нафар дар даври нињоии озмуни фанњои даќиќ иштирок мекард. Аммо 158 нафари дигар ба таври ѓайриконкурсї ширкат варзиданд. Ростї, моро иштироки ин гурўњи довталабон ба тањайюр овард. (Охир, барои ин иљозат набуд). Тањайюри моро вазири маориф Нуриддин Саидов дарњол рафъ намуд. -Мо ба иштироки ин гурўњи бачањо мусоидат менамоем, -изњор кард ў. Агар ин бачањо њам холи баробар ба ѓолибони асосиро ба даст оранд, метавонанд, соњиби медал гарданд. Дарвоќеъ, аксарияти ин гурўњ ба ќавле, аламдидањои даврњои дуюму сеюм буданд. Аз назари сардори раёсати муассисањои тањсилоти томактабї ва миёнаи умумии Вазорати маориф Абдуљаббор Алиев, њама гуна ташвиши ѓайриконкурсињо аз сањлангории раёсатњои маорифи шањру вилоят ва шуъбањои маорифи ноњияњо сар мезанад.

Истеъдод ва љуръат

Њамин тавр, сабќат аз рўи 6 фан (физика, технологияи иттилоотї, биология, география, химия, математика) оѓоз ёфт. Донишу мањорати довталабони ѓайриконкурсї мутаносибан аз фанњои марбута дар синфњои алоњида санљида шуд. Довталабон аз

рўи 10 -саволї кори хаттї супориданд. Кори бачањо санљида ва то бегоњ бањогузорї гардид. Аз ин шарт ба шарти дуюм ќисман довталабоне, ки ягон хол ба даст оварда натавонистанд, роњ наёфтанд. Ин ќадар часпу талош, ин ќадар кўшишу зањмате, ки аз довталабон зоњир мешуд, касро ќоил мекард. Мўсохон Муќаюмхонов - хонандаи литсейи Њољї Камол, довталаб аз фанни математика, ки бо медали нуќра дар хориљи кишвар аз ин фан сарфароз гардидааст, ба вазир аз натиљаи бањои худ изњори нигаронї намуд. Нуриддин Саидов аз љуръату њаќталошии ў ба ваљд омада, довталабро бо њайати њакамон бори дигар рў ба рў кард. Ба ростї, донишу љањонбинии воќеии довталаб ва худро њимоя карда тавонистанаш њозирон, аз љумла вазир ва худи доваронро њам бетараф гузошта натавонист. (Вазир таъкид кард, ки барои муќоиса ва бањогузорї

дониши Саъдї Оќилназарзода, Мўсохон Муќаюмхонов (ЛИМТТ Њољї Камол) ва Анўшервон Салимов (Исфара) дар назди академик Нусратулло Раљабов санљида мешавад). Дониши шогирдони гимназияи "Њотам ва ПВ" аз фанни технологияи иттилотї низ ќобили ситоиш аст. -Бубинед, ки бачањо имрўз бо забони барномарезї сари кор мегиранд, - гуфт дар

4ОЗМУН

робита устоди ДМТ, мудири кафедраи технологияи иттилотї Файзалї Комилов.- Бача дар як даќиќа метавонад, дурустии кори худро тавассути компютер исбот намояд.

шогирдони мактабњои миёна бартарии зиёд дорад.

Барои мо њаќталошии бачањо хеле гуворо њам аст. Мо набояд ин истеъдодњоро бой дињем. Аз онњо њама гуна мутахассис тайёр кардан мумкин аст. -Ин бачањо гули сари сабади мо њастанд, - гуфт устоди ДДОТ Бобољон Њасанов, - вале таассуфовар он аст, ки ин бачањо бо маќсади тањсил ба хориља рафта, дигар барнамегарданд. (Дарвоќеъ, ин таваљљуњи љиддиро металабад. Охир, агар тўли ин дањ соле, ки озмун ин ќадар истеъдодњоро кашф мекунад, мо онњоро љалб карда метавонистем, мамлакат воќеан, гул-гул мешукуфт. Аммо…) Тавре Давлат Солиев -декани факултети физикаи ДМТ изњор кард, дониши физикии шогирдони мактабњои миёна аз дониши шогирдони литсею гимназияњо бартарї дорад. -Масалан, агар шогирди литсей аз 50 холи имконпазир 21 хол ба даст оварда бошад, шогирди мактаби миёна аз ин миќдор 35 холро соњиб шуда тавонист, баён кард ў. Вале ба гуфти раиси доварон аз фанни технологияи иттилотї Ф.Комилов: -Пешравї дар ин самти дониши довталабон хеле зиёд ба чашм мерасад. Ба хусус, дониши шогирдони литсею гимназияњо, новобаста аз шањру ноњияњо, дар муќоиса бо дониши

ба суоли он ки "Чаро бача дар даврњои поёнї ѓолиб наомад? Гунањгор кист: масъулини даврњои поёнї ё худи бача?" Ба њузури кўдакон ректори филиали Донишгоњи давлатии Москва (МГУ) Њайдар Одинаев омада, дар бораи тартиби ќабули довталабон ба ин таълимгоњи бонуфуз иттилоъ дод ва зикр кард, ки барои шомил шудан ба ин донишгоњ зарурати пайдо кардани ягон миёнарав нест. - Меъёри асосии ќабул дар донишгоњи мо дониш аст, -гуфт ў. - Аз ин рў, њар кадоми шумо, хоњишмандонро даъват мекунем, ки ба донишгоњи мо ташриф намоед ва барои мутахассиси хуб шуданатон кафолат њам медињем.

Дар њамин њол:

- Пешравї дар њаќиќат, њаст, яъне, фаъолияти аксарияти бачањо дар маљмўъ хуб аст, - мегўяд раиси доварон аз фанни биология, номзади илми биология Комилљон Исоев, -аммо бо довталабе, ки донишаш, воќеан, моро тасхир карда бошад, вонахўрдем. Баъди иљрои шарти якум суњбати рўёрўи вазир бо довталабон сурат гирифт. Аввалин шуда, ба вазир Сомон Њакимов- хонандаи литсейи Њољї Камол (ѓайриконкурсї, довталаб аз фанни химия) бо суолу пешнињод мурољиат кард. Ба андешаи ў, барои саволњои душвор холи бештар ва барои саволњои осонтар холи камтар бояд таъин гардад. Чун довталаб бо баёни фасењ андешаи худро иброз кард, вазир бори дигар таъкид намуд, ки таваљљуњ ба иштироки онњо мањз ба як хотир аст, ба хотири посух ёфтан

Ба олам љуз Худо кас бехато нест

Рўзи дуюм донишу ќобилияти хонандагон тариќи тест санљида шуд. Тестњо аз њар кадом бахш 50 саволро дар бар мегирифтанд. Тавре директори Маркази миллии тестї Савзалї Љаъфаров иброз дошт, барои бањогузории дониши бачањо дар ин бахш бењтарин мутахассисони марказ љалб шуда буданд. Бисёрињо аз ин бахш бо ќаноатмандї мебаромаданд. Дар иљрои шартњо довталабони фаъол 85 холи умуми ба даст оварданд. Вале довталабоне њам ёфт шуданд, ки ягон хол ба даст оварда натавонистанд. Дар рўй додани ин њолат танњо бачаро

4ЉАМЪБАСТ

НУСРАТУЛЛО ОДИНАЕВ - ЃОЛИБИ ОЗМУН ПОЙТАХТ БОЗ ЃОЛИБ ОМАД Дар заминаи баргузории олимпиадаи љумњуриявии муассисањои тањсилоти олии касбї дар Донишкадаи политехникии Донишгоњи техникии Тољикистон озмуни љумњуриявии "Лоињаи инноватсионї оид ба рушди иќтисодиёти Љумњурии Тољикистон аз нигоњи донишљў" баргузор гардид. Муовини аввали вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Фарњод Рањимов озмунро њусни оѓоз бахшида, ба иштирокчиён барору комёбињо таманно намуд. Бо пешнињоди 10 лоињаи озмунї ва 14 лоињаи ѓайриозмунї муаррифии лоињањои инноватсионї дар њузури њакамон ва устодону донишљўён доир шуд. Бояд гуфт, ки лоињањои пешнињоднамудаи донишљўён нисбат ба солњои пешин љолиб ва шоистаи дастгирї буданд. Аз љумла, Мунира Њусейнова аз ДДОТ ба номи Садриддин Айнї бо лоињаи "Баланд бардоштани маќоми Љумњурии Тољикистон дар байни давлатњои донишбунёди љањонї", М. Мирзобекзода аз Донишгоњи техникии Тољикистон ба номи академик М. Осимї бо лоињаи "Сохтмони истгоњи хурди барќии "Мурѓоб" дар дарёи Оќсу", Аёмуддини Хайриддин аз Донишгоњи технологии Тољикистон бо лоињаи "Тањљизот барои омўзиши микросхемањои раќамї", Бењрўз Бобоев аз ДДЌ ба номи Носири Хусрав бо лоињаи "Рушди иќтисод тавассути туризм дар мисоли мавзеи

истироњатии "Чилучорчашма", Маъмурљон Ёров аз ДДЊБСТ бо лоињаи "Автоматикунонии муассисањои табобатї", Орзу Бањронов аз Донишгоњи давлатии Хоруѓ ба номи М. Назаршоев бо лоињаи "Рушди сайёњї дар Тољикистон", Бахтиёри Диловар аз ФДТТ дар Кўлоб бо лоињаи "Њосил кардани равѓан аз растании лифтоќ" ва дигарон баромад карданд. Донишљўи факултаи техникии Донишгоњи аграрии Тољикистон ба номи Шириншоњ Шотемур Нусратулло Одинаев бо лоињаи "Садодењи лазерї" (Лазерная сигнализатсия) сазовори љои аввал, Муњидхон Султонов, донишљўи курси 4-и факултаи технологї иттилотии Донишкадаи политехникии Донишгоњи техникии Тољикистон дар шањри Хуљанд бо лоињаи "Коркард ва татбиќи усулњои љадиди компютерии забони тољикї" љойи дувум ва дастаи донишљўёни соли чањоруми Донишгоњи тиљорати Тољикистон бо сарварии Д. Бобоев бо лоињаи "Наќши сайёњии табобатї ва истироњатї дар пешрафти Љумњурии Тољикистон" маќоми сеюмро сазовор гаштанд. Дар вазъияти тантанавї ба ѓолибон диплом ва мукофотњои пулї таќдим карда шуд ва иштирокчиёни фаъол бо ифтихорномањои Вазорати маориф сарфароз гардиданд. Нўъмон РАЉАБЗОДА

Наќши Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми љумњурї дар такмилу таќвияти раванди таълиму тарбия дар макотиби мамлакат њамвора меафзояд ва ба ин, пеш аз њама, силсилаи тадбирњои рангину судманде, ки кумитаи мазкур пайваста роњандозї ва татбиќ менамояд, мусоидат мекунанд. Яке аз чунин тадбирњои љолибу муассир ташкили мусобиќа байни кумитањои иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми ноњияњо барњи ба даст овардани Парчами сайёри Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми љумњурї мебошад. Ин мусобиќа хеле бонуфуз буда, довталабони зиёд дорад. Парчами сайёрро кумитае ба даст меоварад, ки фаъолияташ дар њамаи љабњањо (махсусан, дар љабњаи мусоидат ба такмили фаъолияти омўзгорон) намунавї ва таљрибааш шоистаи пазириш бошад. Мусобиќаи мазкур тибќи низомномаи Парчами сайёр дар ду сол як маротиба љамъбаст ва ѓолиб муайян карда мешавад. Дафъаи охир (2 сол ќабл аз ин) Парчами сайёрро барои фаъолияти бавусъат ва намунавї Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми шањри Душанбе, ки ба он зани собиќадору соњибтаљриба Бону Пўлодова роњбарї мекунад, ба даст оварда буд. Охири њафтаи гузашта дар шањри Душанбе марњилаи љамъ-

бастии мусобиќаи навбатї бањри Парчами сайёр баргузор гашт, ки дар он намояндагон аз тамоми шањру навоњии кишвар ширкат доштанд. 5 нафар раиси кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илм аз ноњияњои кишвар довталаби Парчами сайёр буданд. Дар њузури њамагон ва њайати доварон ин панљгона мувофиќи шартњои мусобиќа: њисоботи эљодї, намоиши навори видеої (оид ба фаъолияти кумита) ва пурсиши тестї сабќат оростанд. Пас аз баррасї ва тањлилу хулосабарории њайати доварон кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми ноњияи Фирдавсї ѓолиби мусобиќа ва соњиби парчами сайёр дониста шуд. Раиси кумитаи мазкур Саидалї Ќурбонов Парчами сайёрро ќабул намуда, ваъда дод, ки фаъолияти кумитаро минбаъд боз њам такмил хоњанд бахшид. Дар љамъбасти мусобиќа, њамчунин, фаъолияти хуби кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми шањри Панљакент (раисаш Ќ.Отабоев) зикр карда шуд. Раиси Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маориф ва илми љумњурї А.Ризоев ба њамаи иштирокорони мусобиќа арзи сипос намуда, ба онњо мукофотњои махсус супорид ва ба фаъолияти минбаъдаашон комёбињо таманно кард. М.АБДУРАУФ, "Омўзгор"

БУНЁДИ ТОЛОРИ ВАРЗИШЇ

Мањорати баланди варзишгарони ноњияи Ванљ дар арсаи кишвар маълуму машњур аст. Бахусус, толибилмони мактабњои тањсилоти миёнаи умумї ва љавоно-

ни ин ноњия бештари ваќти холии худро бо варзиш ва машќи бадан сарф менамоянд. Чанде пеш Раиси Вилояти Мухтори Кўњистони Бадахшон Ќодири Ќосим бо намояндаи ширкати "Талко" Шералї Кабиров оид ба бунёди толори нави варзишї дар маркази ноњия мулоќот доир намуд. Мувофиќа њосил шуд, ки дар заминаи бинои садамавии хобгоњи интернат, ки айни њозир аз истифода баромадааст, толори барњавои варзишї сохта мешавад. Дар асоси ќарордод сохтмони толори варзишї то охири сол ба итмом расонда шуда, дар назди он њавзи калони шиноварї низ бунёд мегардад. Љ. ЌОЗИБЕКОВ


ОЗМУН

№16 19-уми апрели соли 2013

гунањгор кардан аз рўи инсоф нест. Аввалан, низоми омода намудани шогирд аз тарафи омўзгори вобаста ба таври дилхоњ љараён надоштааст, сониян, намояндањои худи вазорат дар зерсохторњо (аз омўзгор сар карда то мудири шуъбаи маориф) аз тартибу мазмуну ќоидаи њар озмун довталабонро ба дурустї намефањмондаанд. Чун њол њамин аст, (яъне, худи омўзгору масъули шуъба шогирдонро дар рўњияи нобоварї ба фаъолияти њакамон ва худбоварї ба дониши хеш омода мекунанд), на бачањо ва на падару модарони онњо эњсосњои худро идора карда наметавонанд. Вазир аз он изњори нигаронї кард, ки то њол баъзе устодон шогирдони худро бо бехабарї аз навигарињои таълим ба озмун омода кардаанд. Бар илова, муносибату амали бисёрињо барои њакамон ва аъзои кумитаи тадорукот монеањои зиёде ба бор оварданд. Ба андешаи сардовар аз фанни биология К.Исоев, мардум бояд дуруст дарк кардани муносибату маданияти дурустро ёд гиранд. -Ман ба устоди ЛИМТТ Њољї Камол рањ-

нишон дода тавонистанд. Мо дар санљиш ба онњо саволњоеро, ки барои шогирдони литсею гимназияњо интихоб шуда буданд, пешнињод карда, бори дигар ба ин боварї њосил намудем. Сипас, вазир њозиринро ба суњбати озод даъват кард. Омўзгори литсейи "Сомониён"-и шањри Кўлоб Фозил Бобоев ба сухан баромада гуфт: Баландие баланд аз маснади

мат мегўям, -гуфт ў, - зеро танњо бо як маротиба фањмонидан хатои шогирди худро дарк кардаву миннатдорї њам карданд. Вале мутаассифона, бо нафароне дар љараёни кор дучор шудем, ки даѓал њам шавад, чун кана ба мо часпиданд. Дар ин маврид шоир басе хуб таъкид кардааст: Хатољўён, хатои худ биљўед, Ба олам љуз Худо кас бехато нест.

омўзгорї нест, Агар бошад, муаллимро ба дунё эътиборе нест. Ман дар 40 соли фаъолияти омўзгорї озмунњои зиёдро дидаам. Имрўз ба шаффофияти ин озмун эътимод бастам, чунки мењнату зањмати беандозаи њайати њакамон ва аъзои кумитаи тадорукотро эњсос кардам. Мехоњам барои боз њам бењтар гузаронидани озмун дар солњои минбаъда як пешнињод намоям. Ба андешаи ман, ба озмун ѓайр аз масъулини асосии раёсатњои маорифи шањру вилоятњо ба омадани омўзгорон, мудирони шуъбањои маориф, падару модар ва хешу табори довталабон зарурат нест. Латиф Мингбоев- намояндаи ширкати дорусозї ба њаяљон омада чунин гуфт: -Дилам зад. Аз он ки ин ќадар толорро пур аз доништалабон мебинам. Воќеан, чаро ба њаяљон наоем, ваќте насли навро љўёи дониш мебинем? Л.Мингбоев ваъда дод, ки барои ташкили хуби кор ба Вазорати маориф воситањои мувофиќи технологї таќдим мекунад. Хонанда аз ноњияи Варзоб аз муносибати гарми устодон илњом гирифта, ба кулли омўзгорон миннатдорї намуд, ки аз ќобилияту истеъдоди ў дарак медод. Дар анљом директори Маркази кор бо мактаббачагони шоиста Шокирљон Гадоев фармоиши вазири маорифро дар бораи ѓолибони

олимпиада ќироат намуд. Ба ѓолибони љойи аввал медали тилло, љойи дуюм медали нуќра, љойи сеюм медали биринљї, туњфањои хотиравї ва ба њамаи довталабон Ифтихорномаи Вазорати маориф таќдим гардид.

Эътирозњои бењуда ва пешнињодњо

Озмун љамъбаст шуд, бисёрињо мукофот гирифтанд, вале муддаиён аз суханњои вазир "илњоми тоза" гирифта, боз ба

ИСТЕЪДОДЊО МЕАФЗОЯНД Лањзаи эњсосњо

Нуриддин Саидов дар анљом аз љараёни сабќати довталабон, бурду бохт ва наќшањои оянда њарф зада таъкид кард, ки Вазорати маориф омода аст, хоњиши њар довталаберо, ки дар натиљагирии донишаш иштибоње шуда бошад, ба љо орад. Њамчунин, вазир ба њамаи довталабон барои иштироки фаъол, ѓайратмандї ва њаќталошиашон, ба падару модарон барои барои ѓамхориашон ба фарзандон, ба омўзгорон барои зањматњои беандоза аз номи њайати мушовараи Вазорати маориф ва тамоми алоќамадони соња изњори миннатдорї намуд. -Назди њар кадоми шумо сар фуруд овардан арзанда аст. Э кош, кулли волидони мо нисбат ба фарзандонашон њамин хел ѓамхор бошанд, -гуфт ў. - Барои мо боиси ифтихор аст, ки шогирдони мактабњои миёна дар сабќат аз баъзе шогирдони литсею гимназияњо фаъолияти хуб

4АТТЕСТАТСИЯ Њафтаи гузашта дар нашрияи "Омўзгор" Дастурамали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон", ки бо ќарори мушовараи Вазорати маорифи љумњурї аз 28.02.2013, №3/32 тасдиќ карда шудааст, чоп шуд ва ин њуљљати дастурї бо ибтикори Вазорати маориф дар шакли китобчаи алоњида низ нашр ва дастраси масъулини таълимгоњњои мамлакат гардид. Њамин тавр, давраи фаъоли омодагии мактабиён ва њодисаи муњиму љамъбастии соли тањсил - аттестатсия (имтињонот) оѓоз ёфт. Ба ин муносибат мо суњбате оростем бо директори яке аз таълимгоњњои бонуфузи пойтахт гимназияи ба номи Низомии шањри Душанбе Матлуба Каримова. - Муаллимаи азиз, дар таълимгоње, ки шумо роњбарї мекунед, омодагї ба њодисаи муњимтарини соли тањсил - аттестатсия аз чї гуна тадбирљўињо шуруъ ёфт? - Аттестатсия дар мактабњо, воќеан њам, њодисаи муњиму љиддиест; он њам дараљаву сатњу сифати донишњои дар давоми соли тањсил омўхтаи хонандагонро нишон медињаду њам самараи фаъолияти омўзгоронро дар давраи

"њуљум" гузаштанд. Тамоми иштирокдорони озмун аз фаъолияту назорати одилонаи раиси Кумитаи тадорукот Тољинисо Мањмадова огањанд. Тавре вазири маориф њам дар расми анљом зикр кард, муаллима њама кўшишро бањри таъмини шаффофияти озмун ба кор мебурд. Мутаассифона, њељ кадоме аз довталабон

камбудии кори худро намедиданд. Боз њам њамон: омодагии рўњї барои њар як довталаб ногузир аст. Хатти таќдир аст орї аз ѓалат, Бе ѓалат њаргиз набошад њељ хат. Ин мисраъњо аз забони вазири маориф дар маросими љамъбаст садо доданд. Та-

биист, ки чорабинињои мо њам бе камбудї буда наметавонанд. Бањри ислоњи кор ва љараёни дурусту бонизом назару андешањои тоза ба кор меоянд. М.Каримов - доктори илми химия, устоди ДМТ, сардовар: -Мушоњидаи чандинсола нишон медињад, ки низоми таълим (бахусус, дар таълими фанни химия) дар мактабњои миёна ислоњоти љиддї металабад. Латофат Назироваректори ДЉТИБКМ, аъзои Кумитаи тадорукот:- Ба фикри ман, имтиёзи дохилшавиро ба мактабњои олї бекор кардан лозим. Он гоњ чунин беэњтиромї нисбат ба Низомнома рух намедињад. К.Исоев:- Аз нигоњи ман, бењтарин роњ санљиши кор дар њузури худи бача аст. Бубинед, ки саволњои пешнињодшуда бо њамон содагї посухи дуруст наёфтанд, вале исботи доварон, ки њамагї профессору мутахассисонанд, бачањоро ќонеъ кунонда наметавонад. Бењтар он аст, ки љавобњои тамоми саволномањо ба шањру ноњияњо фиристонда шавад. Шояд имрўз сари эњсос бисёри довталабон хатои худро дида натавонистанд, вале баъдтар, яъне, баъди паст шудани эњсосњо, мумкин аст, ба дарки хатои худ сарфањм раванд. Ф.Бобоев -омўзгори литсейи "Сомониён"-и шањри Кўлоб: -Рости гап, њар сол озмунро доварї кардани њамин доварон хуб нест. К.Исоев: - Ман њам ба ин аќида мувофиќам.

Анљоми сабќат

Аслан мо дар ин љо н у ќт а г у зошт ан ї н естем. Зеро озмун идома дорад, аз фанњои љамъиятї-гуманитарї. Ин чанд назар, мушоњида, пешнињод шояд хул осаи к оми л ро д ар мав ри д и љараён и ол и мпи ад аи и мсол а муайян карда натавон ад . Д ар н аз ар аст , баъди анљоми њар ду даври озмун хулосаи д уруст еро ман з у ри шумо гардонем. Хулосае, ки ба гуфти муовини аввали вазири маориф Фарњод Рањимов, ба нуќсонњои мављуда ислоњ дароварда тавонад. Ноилшо НУРАЛИЕВ, Саидаи ФАЗЛ, "Омўзгор"

ОМОДАГИИ КОМИЛ КОМЁБЇ ОВАРАД

Дар мактабњои мамлакат давраи омодагї ба аттестатсияи давлатї оѓоз ёфт муайян бозгўї менамояд. Омодагї ба аттестатсияро метавон шартан ба ду давра: давраи ѓайрирасмї ва давраи расмї људо кард. Давраи аввал аз оѓози соли тањсил шурўъ мешавад. Яъне, аз нахустин дарсњо бояд аттестатсияро дар назар дошт ва њар як мавзўъро дар ваќташ амиќ азхуд кард. Њикматест писандида: "Њар кї аз аввал бидид анљоми кор, Кори ў пайваста мегирад барор". Аз оѓоз ба дарсњо фаъолона иштирок кардану њар мавзўъро њаматарафа омўхтан ва ба хотир гирифтан омодагї ба аттестатсия ва гузаштан аз аттестатсияро хеле сабук мекунад. Омўзгорони ботаљриба маъмулан аз нахустрўзњои соли нави тањсил ба шогирдони хеш аз аттестатсия ёдовар мешаванд ва онњоро ба тањсили фаъолона даъват мекунанд. Давраи расмии омодагињо ба аттестатсия чун анъана дар оѓози чоряки чорум бо дастрас гардидани њуљљату асноди дастурї аз љониби Вазорати маориф шурўъ мегардад. Њоло мо дар марњилаи

аввали њамин давра ќарор дорем. - Ин давраро чї махсусиятњоест? - Ба ин суолатон вобаста ба корњои иљрошуда дар таълимгоњамон посух мегўям. Бо дастрас намудани Дастурамали аз аттестатсияи давлатї гуаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон мо дар гимназияамон дарзамон Шўрои омўзгоронро баргузор намуда, ин њуљљати дастуриро њаматарафа, нукта ба нукта мавриди омўзишу баррасї ќарор додем. Муаллимон андешањои худро перомуни он иброз доштанд, мубодилаи афкор намуданд. Тасмим гирифта шуд, ки нуктањои асосии ин њуљљат дар тамоми синфњои дахлдор дар њамоиши махсуси хонандагон тавзењ дода шавад. Бахшида ба аттестатсия љамъомади умумии хонандагони мактаб баргузор карда шуд. Њамчунин, чандест, ки дар тамоми љамъомадњои субњонаи шогирдони гимназия ба ин масъала дахл карда мешавад. Дар баробари омўзгорон дар ин љамъомадњо хо-

нандагон низ сухан мегўянду аз рафти омодагиашон ба аттестатсияњо наќл мекунанд, њамдигарро ба омўзишу тайёрии љиддию масъулиятмандона даъват менамоянд. Масъалаи аттестатсияи хонандагон ва омодагї ба он дар шўроњои махсуси кафедрањои гимназия низ мавриди муњокимаву мулоњиза ќарор гирифт. Вобаста ба ин масъала мо робитаю њамкориро бо волидон таќвият бахшидем ва бо онњо љамъомади махсус созмон додем. Дар гимназия навбатдории омўзгорони фанњои дахлдор, фанњое, ки аз онњо аттестатсия баргузор мешавад, ташкил карда шудааст. Хонандагон метавонанд њамарўза бо суолњои хеш ба онњо мурољиат намуда, љавобњои пурра дастрас кунанд. Синфхонањое, ки дар онњо аттестатсия баргузор мешавад, муайян карда шудааст. Гўшаи аттестатсияи умумитаълимгоњї низ тањия шуда истодааст. Албатта, вобаста ба аттестатсия ва омодагї ба он ќарори директори гимназия ба тасвиб расида, наќшаи махсус тартиб додаву тасдиќ шудааст… - Аттестатсияи имсола оё навгонии љиддиеро дорост?

- Оре, таѓироту дигаргунињо њастанд. Навгонии асосї он аст, ки имсол аттестатсия бо истифодаи усули тестї баргузор мешавад. Тест тарзи санљиши нисбатан навинест, ки дар макотиби бисёр кишварњои љањон истифода мешавад. Дар санљишу имтињоноти мактабњои олии љумњурии мо санљиши тестї чанд сол боз маъмул аст. Мо бо шогирдонамон кор бо тестњоро меомўзонем. Намунаи тестњоро барои омўзиши омўзгорони соњибтаљрибаамон тартиб додаанд. Рўзњои наздик тестњо аз фанњои аттестатсионї аз љониби Вазорати маориф дастраси мо хоњанд шуд. Умуман, дар масаъали аттестатсия кормандони масуъли шуъбаи маорифи ноњияи Исмоили Сомонї ва раёсати маорифи шањр бо мо њамкории њамешагї доранд ва мададгорамон мебошанд. Имсол дар гимназияи мо 105 нафар синфи 9 ва 107 нафар синфи 11-ро хатм менамоянд. Онњоро аттестатсияи давлатї дар пеш аст. Хонандагони дигар синфњо (4-8 ва 10) аттестатсияи аз синф ба синфгузаронї хоњанд супорид. Ба њамаи шогирдони гимназия дар аттестатсиясупорї комёбї таманно дорам. Мусоњиб А.МУРОДЇ, "Омўзгор"


РАЊНАМО

№16 19-уми апрели соли 2013

4ВАЗОРАТ ВА НАЗОРАТ Дар асоси фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон кормандони Хадамоти давлатии назорат дар соњаи маориф ва Муассисаи давлатии Маркази миллии тестї аз 2-юм то 5-уми апрели соли равон вобаста ба пањлўњои гуногуни фаъолияти муассисањои таълимии ноњияи Фархор, ки ба сифати тањсилот таъсир мерасонад, санљиш гузаронидаанд. Натиљаи санљиш дар љаласаи кории Вазорати маориф 11уми апрели соли љорї тањти раёсати вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Нуриддин Саидов мавриди баррасї ќарор гирифт. Љаласа бо њузури раиси ноњияи Фархор Ќурбонбой Каримов, сардори Хадамоти давлатии назорат дар соњаи маориф Рањимљон Саидов сардори раёсати маорифи вилояти Хатлон Хоналї Ќурбонзода, кормандони шуъбаи маорифи ноњия, директорони муассисањои таълимї баргузор гардид. Сардори Хадамоти давлатии назорат дар соњаи маориф Р.Саидов оид ба натиљањои санљиш маълумот дода зикр кард, ки дар соњаи маорифи ноњияи Фархор дар самти таъминот бо омўзгорони касбї, сифати дониши хонандагон, њуљљатгузорї, риояи меъёри бањогузорї, сохтмони муассисањои нави таълимї, њифзи иљтимоии омўзгорон пешравию муваффаќиятњо ба назар мерасанд. Аз љумла, дар ду соли охир дар ноњия 4 муассисаи таълимї, аз ќабили 2 гимназияи сатњи ноњиявии таълимашон ба забони русї, 1 литсей дар љамоати дењоти Ватан ва 1 кўдакистон дар љамоати ба номи "20-солагии Истиќлолияти Љумњурии Тољикистон" таъсис дода шуда, мавриди истифода ќарор доранд. Норасоии омўзгорон дар самтњои зарурї асосан бартараф гардидааст. Дар соли гузашта хонандагони ноњия дар озмунњои фаннии љумњуриявї иштирок намуда, соњиби 1 медали тилло, 1 медали нуќра ва 5 медали биринљї гардиданд, ки нисбат ба солњои ќаблї 2 маротиба зиёд аст. Имсол бошад, дар олимпиадаи номї аз фанни таърих ва њуќуќ соњиби медали нуќра гардиданд. Барномаи давлатии компютеркунонии муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон барои солњои 2011-2015 аз рўйи меъёри 1 компютер ба 15 хонанда 100,5% иљро гардидааст. 54 мактаби ноњия тариќи модем имкони истифодаи интернетро то ќадре ба даст овардаанд. Вобаста ба иљрои талаботи ќарори Њукумати Љумњурии То-

љикистон "Дар бораи муќаррар намудани имтиёзњо ба омўзгорони љавон", соли гузашта ба 343 нафар оилаи омўзгорон, аз љумла, ба 126 нафар оилаи омўзгори љавон замини наздињавлигї барои сохтани манзили зист људо гардидааст. Аз њисоби маблаѓњои буљавї ва аз љониби сарпарастону мар-

манфии ин намуди муассисањои таълимї ба буљаи соњаи маориф маълум аст. Барои муайян намудани сатњи дониши хонандагон дар 49 муассисаи таълимии ноњия аз рўи фанњои забонњои тољикї ва русї, математика ва химия, дар дар маљмўъ, 173 кори санљишї ба фарогирии 3177 хонанда гу-

дони саховатпеша мактабњои №№6, 38 ва литсейи №2 аз нав сохта шуда, дар назди мактабњои №№15, 18, 20, 26, 27, 28, 31, 33, 36, 37, 41, 46, 51, 55, 57, 62, 64, литсейи №1 синфхонањои иловагї барои 1800 љойи нишаст сохта ба истифода дода шуданд. Дар ноњияи Фархор 69 муассисаи таълимии тањсилоти умумї, аз љумла, 11 мактаби ибтидої, 4 мактаби асосї, 50 мактаби тањсилоти миёнаи умумї, 2 литсей, 2 гимназия фаъолият доранд, ки ба онњо 1798 нафар омўзгорон дарс медињанд. Дар ноњия теъдоди хонандагон 32965 нафарро ташкил медињад, ки онњо дар 1492 синф тањсил менамоянд. Дар як синф ба њисоби миёна 22 нафар тањсил менамояд. Дар ноњия таносуби омўзгор бо хонанда дар 1 нафар мутобиќан 19 нафар рост меояд. Аз 69 муассисаи таълимї дар 13-тои онњо, яъне, дар 18,8%-и мактабњо то 100 хонанда тањсил менамоянд. Таъсири

заронида шуд. Иштироки хонандагон дар рўзи санљиш 89,9%ро ташкил медод. Дар маљмўъ сатњи донишазхудкунї дар ноњия ба 63,4% баробар аст. Аз натиљањои санљиш бармеояд, ки маъмурияти муассисањои таълимї аз санљиши гурўњи кории Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон (фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 30.11.2012, №2626) хулоса бароварда, вазъи таълиму тарбияро дар таълимгоњњо бењтар кардаанд. Масалан, сатњи донишазхудкунии хонандагон ќаблан аз фанни забони русї аз 45 то 59%-ро ташкил медод, дар санљиши кунунї ин нишондод 55-63%-ро ташкил додааст. Чунин пешравї дар таълими фанњои дигар низ мушоњида мегардад. Новобаста аз ин, чунин нишондињандањо ба талаботи Стандарти давлатї љавобгў нестанд. Сабаби сатњи пасти донишазхудкунї ин истифода нашудани аёниятњои таълимї, воситањои таълимї-техникї,

4ТАЉРИБА Санљиши малакаи хониши хонанда дар асоси пурсиши омўзгор ва ё талаби матни китоби дарсї дар асоси муайян баргузор мешавад. Бањо ба малакаи хониши хонанда вобаста ба талаботи барномаи таълимї дар њар як синф гузошта мешавад. Чунончи, дар синфи 1 дар давоми соли хониш санљиши љорї дар назар дошта шуда бошад њам, бањои ададї гузошта мешавад. Санљиши малакаи хонандаи синфи 1 тањлили овозии таркиби калима мебошад. Дар охири соли тањсил малакањои аввалини хониш мувофиќи барнома санљида мешавад: хонандаи синфи 1 бояд аз хониши њиљо пурра ба хониши калима гузарад. Суръати хониш вобаста ба дарки маънї ба амал меояд. Дар синфи 2 ба дониш, мањорат ва малакањои талабагон бањои хаттї аз авали чоряки якум сар карда гузошта мешавад. Бањои "5" ба хонандае гузошта мешавад, ки дуруст мехонад, мазмуни матни хондаашро мефањмад. Хонанда бояд дар ваќти хониш ба хато роњ надињад: овозњоро дуруст талаффуз

адабиёти иловагї вобаста ба мавзўъњои дарсї ва бо усули кўњна дарс додан, риоя нашудани меъёри бањогузорї аз љониби омўзгорон мебошад. -Гарчанде нисбат ба солњои пешин сатњи дониши хонандагон нисбатан боло рафта бошад њам, сифати тањсилот аз тамоми фанњои таълимї бењбудиро таќозо дорад, -таъкид намуд вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Нуриддин Саидов. Дар робита ба ин вазири маориф љињати таъминоти муассисањо бо асбобњои таълимї ва сарфи маблаѓи бозомўзии кормандони соњаи маорифи ноњия, баланд бардоштани сифати идоракунии сифати тањсилот, риояи ќабули омўзгорон тибќи талаботи меъёрї аз рўи њисоби 1,5 ставка, аз такмили ихтсос гузаронидани омўзгорони ѓайриихтисос, иљрои талаботи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи забони давлатии Љумњурии Тољикистон" ва ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон "Дар бораи тасдиќи барномаи давлатии такмил ва омўзиши забони русї ва англисї дар Љумњурии Тољикистон барои солњои 2004-2014", иљрои талаботи њуљљатнигорї, таъмин намудани муассисањои таълимї бо маводи химиявї, биологї ва физикї дар њамкорї бо маќомоти мањаллии иљроияи њокимияти давлатї, назорати љиддии дохилимактабї њамчун омили пешбарандаи сатњи сифати тањсилот, риояи меъёри бањогузорї, назорати машѓулиятњои таълимї, таљрибаивазкунии омўзгорон, таъмини маводи таълимї, илмї-методї, тањлили дарсњо, низоми гузаронидани чорабинињои беруназсинфию беруназмактабї, тањким бахшидани њамкорињо бо падару модарон ва дар ин раванд татбиќи њамаљонибаи Ќонуни Љумњурии Тољикистон "Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фар-

занд" ва ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон оид ба "Консепсияи миллии тарбия дар Љумњурии Тољикистон", таъмини муассисањои таълимї бо китобњои дарсї, такмили фаъолияти кабинетњои методї ва ёрии амалї расонидан ба омўзгорони љавон, таъсис додани мактабњои такягоњї оид ба фанњои табиї-риёзї ва дигар масъалањо, ки ба раванди бонизоми соња ва таъмини сифати тањсилот мусоидат менамояд, ба масъулини соњаи маорифи ноњия дастуру супоришњо дод. Дар баробари ин, Нуриддин Саидов аз як ќатор ташаббусњои маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњияи Фархор љињати дастгирии омўзгорон ва кормандони соњаи маориф изњори ќаноатмандї кард. Аз љумла, додани заминњои надињавлигї ба омўзгорон, таъсиси рўзномаи соњавии "Минбари омўзгор", чопи дастуру китобњои соњавї, таъсиси нишон ва Ифтихорномаи "Омўзгори фахрии Фархор", гузаронидани озмунњои анъанавии "Бўстон" "Бењтарин донандаи "Шоњнома", "Бењтарин маъниофар"- ро, ки ба бењтар шудани сифати тањсилот мусоидат менамоянд, дар рушди маорифи ноњия муњим арзёбї кард. Њамчунин, вазири маориф љињати дастгирии хонаи бачањои ноњия 4 адад компютер, 4 мошинаи дарздўзї, 56 љевон ва миќдоре анвои ѓизої таќдим намуд. Раиси ноњияи Фархор Ќурбонбой Каримов ва сардори раёсати маорифи вилояти Хатлон Хоналї Ќурбонзода низ дар суханронии хеш аз дастгирињои Њукумати Љумњурии Тољикистон ва Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон дар соњаи маориф ёдовар шуда, иброз доштанд, ки љињати камбудињои ошкоргардида ва баланд бардоштани сифати тањсилот ва дониши хонандагони муассисањои таълмии ноњия њамаи чорањоро меандешанд. Ноилшо НУРАЛИЕВ, "Омўзгор"

МЕЪЁРРО РИОЯ БОЯД КАРД

кунад, ба аломатњои ист, мавќеи аломати китобат риоя кунад, њангоми хондан тамомшавии фикрро донад; малакаи ба саволи муаллим аз матн љавоб ёфтанро дошта бошад, мазмуни матнро дањонї наќл карда тавонад. Шеърро ифоданок хонад, аз ёд намояд. Бањои "4" ба хонандае гузошта мешавад, ки ў асосан ба мазмуни чизи хондааш сарфањм меравад, дар нимсолаи якум равон мехонад, калимањои мураккабро ба њиљоњо људо мекунад. Дар нимсолаи 2-юм суръати хониш равон асту танњо ба 1-2 хатогї роњ медињад. Матни хондаашро пурра наќл карда метавонад. Ба саволњои муаллим љавоб мегардонад. Вале њангоми наќл ба баъзе хатоњо роњ медињад. Шеърро пурра бехато хонда метавонад. Бањои "3" ба хонандае гузошта мешавад, ки ў бо ёрии муаллим матни хондаашро наќл менамояд. Дар ваќти хондан танњо ба 3-5 хатогї роњ медињад. Ба хонандагони синфи якум бањои ададї гузошта намешавад. Малакаву мањорати рўзмарраи онњо тавассути тањсину офарин таќдир карда мешавад.

Дар охири сол санљиши имло гузаронида мешавад. Матни имло 20-22 калимаро ташкил медињад . Дар синфњои II-IV имло гузаронида мешавад, ки дар худи супориши грамматикї дорад. Барои имлоњое, ки супориши грамматикї доранд, 30-35 даќиќа људо карда мешавад. Бањои "5" дар сурате гузошта мешавад, ки дар кор хатои имлої ва ислоњ мушоњида намешавад. Хати хонанда ба ќоидањои хатнависї љавоб дода метавонад. Бањои "4" дар мавриди гузошта мешавад, ки дар кор на зиёда аз 2-3 хатои имлої вуљуд дошта бошад, имло зебо ва озода навишта шуда бошад. Бањои "3" ба имлое гузошта мешавад, ки то 5 хатои имлоии гуногун содир карда шуда бошад. Имло тоза, вале ягон ислоњ дошта бошад. Азбаски дар синфњои ибтидої аломатњои китобат њамчун мавзўи алоњида омўхтаву ин ќобил хатоњо ба назар гирифта намешаванд. Њаљми тахминии иншои таълимї дар синфи III аз 0,5 то 1 сањифа, ки он тахминан 9-10 љумла ё 60-70 калимаро ташкил

медињад, бояд бошад. Матни иншо аз њаёти худи бачањо гирифта мешавад. Ба корњои характери эљодидошта (наќли хаттї) чунин меъёрњои бањо мављуд аст. Бањои "5" ба коре гузошта мешавад, ки мазмун пурра ва љумлањо аз њар љињат мантиќан бо њам алоќаманд бошанд. Баъзе ислоњњо дида шаванд њам, кор бояд асосан босаводона навишта шуда бошад. Бањои "4": хонанда мазмуни матнро дуруст нишон дода метавонад, вале пайдарпайии фикр дар баъзе њолатњо мувофиќат намекунад. Ба саводнокї на зиёда аз 2 хатоги имлої ё 1-2 ислоњ содир шуда бошад. Бањои "3" вобаста ба мазмун, тарзи баёни фикр ва забони фикр аст; агар дар кор баъзе "калавишњо" мушоњида шавад, зиёда аз ин дар он 3-5 хатои имлої ва 1-2 ислоњ дида шавад. Њангоми бањо додан ба корњои хаттии хонандагон тозагии кор ва њусни хат ба њисоб гирифта шавад. Садбарг ИБРАГИМОВА, омўзгори синфњои ибтидоии мактаби №18-и ноњияи Шањринав


РАЊНАМО

№16 19-уми апрели соли 2013

ТАВСИЯЊОИ МЕТОДЇ

оид ба амалї намудани фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 6.03.2013, №559 "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияи давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" ва "Дастурамали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" (ќарори мушовараи Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон аз 28.02.2013, 3/32)

Њуљљатгузорї яке аз самтњои асосии кори директори мактаб буда, аз ў дониш ва мањорати кофиро талаб менамояд. Аснои омўзиш ва санљиши фаъолияти муассисањои таълимї маълумамон гардид, ки на њамаи роњбарон ба талаботу меъёрњои муќаррарии њуљљатгузорї риоя мекунанд. Чунончи, дар баррасї, барасмиятдарорї ва амалї намудани фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Тољикистон "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияи давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" ва "Дастуруламали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" талаботи ягона риоя намегардад. Бинобар ин, зарур мешуморем, ки тартиби амалї намудани ин ду њуљљатро чун тавсияи методї иброз намоем. 1. Пас аз ба тасвиб расидани фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон сардорони раёсат, мудирони шуъбањои маориф фармони худро оид ба анљоми соли хониш ва гузаронидани аттестатсияњо содир менамоянд. Директори мактаб дар асоси ин фармоиши мактабро бароварда (на ин ки фармоиши вазири маориф, сардори раёсат ва мудири шуъбаи маорифро айнан рўйбардор кунад), дар гўшаи фармоишњо меовезад. Табиист, ки он ба шароити мактаб мувофиќ карда мешавад.

Фармоиши

директори мактаби тањсилоти миёнаи умумии № 15, аз 30. 03. 2013, ноњияи Шоњмансур №44

Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, гузаронидани аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм

Бо маќсади иљрои фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 06.03.2013, №559 "Оид ба анљоми соли хониши 20122013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон", фармоиши раёсати маорифи шањри Душанбе № Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии шањри Душанбе", фармоиши шуъбаи маорифи ноњияи Шоњмансур № "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии ноњияи Шоњмансур". ФАРМОИШ МЕДИЊАМ 1. Фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон аз 06.03.2013, №559 "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон", фармоиши раёсати маорифи шањри Душанбе № Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муасси-

сањои тањсилоти умумии шањри Душанбе", фармоиши шуъбаи маорифи ноњияи Шоњмансур №, аз "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии ноњияи Шоњмансур" ба роњбарї гирифта, мавриди иљро ќарор дода шавад. 2.Наќшаи чорабинињои мактаб оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, гузаронидани аттестатсияи хатм ва аз синф ба синфгузаронї ва омодагї ба соли нави хониш тасдиќ карда шавад (Наќшаи чорабинињо замима мегардад). 3. Машѓулиятњои таълимї дар мактаб 7.06.2013 ба анљом расонида шавад. 4. Аттестатсияњои давлатии аз синф ба синфгузаронї дар њамаи синњои 4-8 аз 8 июн то 13 июн аз рўйи маводи тасдиќкардаи раёсати маорифи шањри Душанбе, дар синфњои 10- ум аз 8 июн то 14 июни соли 2013 (љадвали аттестатсияњо замима мегардад) гузаронида шавад. 5. Дар синфњои 9-ум аттестатсияњои давлатии хатм аз 8 июн то 19 июн гузаронида шавад. 5.1. Аттестатсияњои давлатии хаттии хатм дар синфњои 9-ум аз фанњои алгебра (хаттї) 10 июн, забони модарї (наќли хаттї) 14 июн, забони русї (дар синфњои 9-А, Б, В) ва забони давлатї (дар синфњои 9-уми "Г" ва "Ѓ") аз рўйи маводи пешнињодкардаи Маркази љумњуриявии таълимию методии назди Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон 17 июн гузаронида шавад. 5.2. Дар синфњои 11-ум аттестатсияњои давлатии хатм аз 8 июн то 22 июн гузаронида шавад. 5.3. Аттестатсияњои давлатии хаттии хатм дар синфњои 11-ум аз фанњои адабиёт (иншо) 10 июн, алгебра (тестї) 14 июн, таърихи халќи тољик (тестї) 17 июн аз рўйи маводи пешнињодкардаи Маркази љумњуриявии таълимию методии назди Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон гузаронида шавад. 5.4. Аттестатсияњои такрорї (тирамоњї) аз 15.08.2010 то 25.08. 2010 ба наќша гирифта, гузаронида шавад. 5.5. Ба омўзгорони фаннї супорида шавад: 5.6. Маводи иловагии шифоњии аттестатсияњои аз синф ба синфгузаронї ва хатмро омода намуда, як моњ пеш аз аттестатсияњо тавассути иттињодияњои методї ва Шўрои методї барои тасдиќ ва нигањдорї ба директори мактаб пешнињод намоянд. 6.Муовини директор оид ба корњои таълиму тарбия ХХХХХХХ вазифадор карда шавад: 6.1 Наќшаи тадбирњо оид ба анљоми соли хониш ва омодагї ба соли нави хонишро тартиб дода, барои тасдиќ пешнињод ва нусхаи онро ба шуъбаи маорифи ноњия ирсол намояд. 6.2.То 20.05.2013 рўйхати довталабони медалњои тиллову нуќра ва шањодатномаи аълои хатми синфи 9-умро ба шуъбаи маорифи ноњия пешнињод намояд. 6.3. То 05.05.2013 љадвали баргузории аттестатсияњои дав-

латии аз синф ба синфгузаронї ва хатмро омода карда, барои тасдиќ ба шуъбаи маорифи ноњия пешнињод намояд. 6.4. То 01.06.2013 рўйхати хонандагони бо сабабњои беморї аз аттестатсияњои давлатии хатм озодшавандаро бо њуљљатњои зарурї ба шуъбаи маориф ва хонандагони аз аттестатсияи давлатии аз синф ба синфгузаронї озодшавандаро ба Шўрои педагогї пешкаш созад. 6.5. Маводи аттестатсияњои давлатии хаттии аз синф ба синфгузарониро аз Маркази пешбурди таълими раёсати маорифи шањри Душанбе дастрас намояд. 6.6. Барои дар Шўрои педагогї ба самъи омўзгорон расонидани муњтавои "Дастуруламали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" омодагї бинад. 6.7. То 15.05.2013 њайати комиссияњои гузаронидани аттестатсияњои аз синф ба синфгузаронї ва хатмро барои тасдиќ ба шуъбаи маорифи ноњия пешнињод намояд. 6.8. То 25.05.2013 гўшаи аттестатсионии мактабро ташкил намуда, омода намудани гўшањои синфиро оид ба аттестатсияњо зери назорати ќатъї ќарор дињад. 6.9. То 22.06.2013 њуљљатњои довталабони медали тиллоро мутобиќи талаботи Низомнома дар бораи бо медалњои тилло ва нуќра мукофотонидани хатмкунандагони муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон барои ташхис ба шуъбаи маорифи ноњия ирсол намояд. 7. Ба љонишини директор оид ба корњои тарбиявї супорида мешавад, ки љадвали баргузории маљлисњои синфї ва волидайнро дар масъалаи мазкур мавриди назорат ва иљро ќарор дињад. 8. Назорати иљрои фармони мазкурро ба зиммаи худ мегирам. ДИРЕКТОР М.ТОШЕВА 2. Дар шўрои педагогї фармоиши вазири маорифи Љумњурии Тољикистон Тољикистон "Оид ба анљоми соли хониши 2012-2013, аттестатсияи давлатии аз синф ба синфгузаронї ва хатм дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" ва "Дастуруламали аз аттестатсияи давлатї гузаронидани хонандагон дар муассисањои тањсилоти умумии Љумњурии Тољикистон" баррасї карда мешавад (на муњокима). Бояд зикр намуд, ки дар баъзе муассисањои таълимї дар китоби шўрои педагогї ќайди баррасї мављуд аст, аммо аксари омўзгорон аз он воќиф нестанд ва талаботи ин ду санадро намедонанд. Бинобар ин, дар шўрои педагогї бо иштироки њамаи омўзгорон аз љониби директор ва ё раиси шўрои методї ин ду њуљљат бояд мавриди баррасии љиддї ќарор гирад, то ки талаботи он дар ваќти омодагиву баргузории аттестатсия ва барасмиятдарориву додани њуљљати хатми мактаб риоя карда шавад. Њамзамон, наќшаи чорабинињо оид ба анљоми соли хониш ва гузаронидани аттестатсияњо тањия карда мешавад.

ЭЗОЊ: Наќшаи мазкур намунавї буда, баъзе масъалањо ворид нагардидаанд ва маъмурияти мактабњо метавонанд онро такмил дињанд. (Давомаш дар шумораи оянда)

4ХАБАР

ДОНИШЉЎЁН СОМОНА ТАРЊРЕЗЇ МЕКУНАНД Ширкати "МегаФон" ва Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон барои пешнињоди бењтарини сомонаи "МегаДонишљў" озмун эълон намуданд. Мувофиќи шартњои озмун донишљўёне, ки аз рўйи ихтисоси "Информатика ва барномасозї" тањсил мекунанд, бояд сомонаеро тарњрезї кунанд, ки он барои љамъи донишљўён манфиатовар ва љолиб бошад. Дар озмун донишљўёни 6 мактаби олии кишвар: Донишгоњи миллии Тољикистон, Донишгоњи давлатии омўзгории Тољикистон ба номи Садриддин Айнї, Донишгоњи техникии Тољикистон ба номи академик М.С. Осимї, Донишгоњи славянї, Донишгоњи технологии Тољикистон ва Донишкадаи соњибкорї ва хизмат иштирок хоњанд кард. Корњои анљомёфта аз рўйи меъёрњо: дизайн, љолибият (интерактивность), маълумотнокї, мањорати муаррифї, техникаи иљроиш бањогузорї мешаванд. Ба њайати њакамон намояндагони Вазорати маориф, ширкати "МегаФон", њамчунин, мутахассисони пешбари соњаи технологияњои иттилоотї дохил хоњанд шуд. Муаррифии лоињањо дар доираи лоињаи "МегаФорум", ки аз љониби ширкати "МегаФон" тўли се сол аст баргузор мешавад, сурат хоњад гирифт. "Омўзгор"


ТАЪЛИМ

№16 19-уми апрели соли 2013

4УСТОДОНИ НОМВАР Он рўз сањни мактаби дења танњо дар ихтиёри хонандагон набуд: хурду калон, пиру љавони дења гирд омада буданд ин љо ва њама чењраи шукуфтаву руњи болида доштанд ва беќаророна лањзаи дидор бо шоири мањбуб Боќї Рањимзодаро интизорї мекашиданд. Инак, он лањзаи деринтизор низ фаро расид. Шоири тавонои шуњратёри миллат бо љисми тањантамона солор-солор ќадам гузошта, ба сањни дабистон ворид гашт ва бо нигоњи гарму самимиятбор, табассуми малењ бар лаб ањли њамоишро аз назар гузаронд. Чанд тани дигар (яќин, аз роњбарони ноњияи Рашт) устодро њамроњї мекарданд.

яш њар чї амиќтар иртибот бо воќеият дошта бошанд, бевосита бо худи шоир - устод Рањимзода риштаи њамкорї пайваст. Дар бораи таърихи эљоди ин ё он асар, манбаи илњоми шоир ва ањдофи шеърњои алоњида ба устод суолњо пешнињод намуда, љавобњои сањењ мегирифт. Робитаю њамнишинї бо устоди каломи бадеъ ба камолоти маънавии олими љавон мусоидат карданд. Акнун дар сањифањои рўзномаву маљаллањои кишвар зуд-зуд маќолањо дар бораи пањлўњои эљодиёти устод Боќї Рањимзода, хусусиёти умдатарини ашъори ў ба чоп мерасиданд бо имзои паж-

Шоир пас аз лањзае таваќќуф, чун нидоњои ифодагари суруру шодмонии њозирин хомўш шуданд, намр-нарм ба сухан пардохт. Чї ќадар пурљозибаю диловезу муассир буданд суханони ў. Њамагон гоњ саропо гўшу њуш мешуданду гоњи дигар худдорї карда натавониста инони хандаро сар медоданд. Суханони шоири мањбуб равону возењу самимї буданд, сактае, сохтакорие, расмияте надоштанд. Эњсос мешуд, ки ў бо шавќи дил, бо эњтироми баланду табъи саршор бадоњатан сухан мегўяд. Чун устод ба ќироати шеър пардохт њамагон гўё афсун шуда буданд, ба ибораи маъмул, пашша пар занад, шунида мешуд… Оре, фархундарўзе буд он рўз. Ањли дења бори дигар ба тавонмандии шоир, ба ќудрату ба эъљози каломи бадеъ имон оварданд, њамду сано ба адиби суханвару сухангустари хеш гуфтанд… Дар ин мањфили бошукўњу пурљозиба ва наќшгузор Садриддини хурдсол низ ширкат дошт. Хонандаи мактаб буд он њангом, хонандаи фаъолу боистеъдод. Дар умќи дил нисбат ба адабиёти бадеї, ба шеъру шоирї муњаббат дошт. Пас аз ин вохўрї, ки барои Садриддин гўиё бештар аз њама муассир буд, муњаббати ў љўш зад, неруманд гашт. Ў ба љозибаву ќудрати каломи шоир, аз таъсирбахшони шеър мафтун шуда буду шеърро мўъљизаву шоирро мўъљизаофар медонист. Њамин тавр, Садриддини хурдсол аз овони мактабхонї њамба-

ўњишгари соњибистеъдод ва даќиќназар Садриддин Нурзода. Ин маќолањо бо сабку услуби тоза нигошта мешуданд ва аксаран мавриди гуфтугўву ќазовати мутахассисони варзида ќарор гирифта, сазовори бањои баланд мегардиданд, бањоњои доманадор ба миён меоварданд. Тадриљан Садриддин Нурзода њамчун муњаќќиќи варзидаи њаёт ва эљодиёти устод Боќї Рањимзода шинохта шуд ва дар саросари љумњурї шуњратёр гашт. Зумрае бо њавас мегуфтанд, ки хушбахт шоирест, ки муњаќќиќе чунин осори ўрост. Ашъори Шоири халќии Тољикистон Боќї Рањимзода, воќеан њам, рангину пурмуњтаво, пуробуранг ва марбут ба шоирњои гуногун аст. Ў дар рушди адабиёти давраи навини тољик, вусъат ёфтани доираи мавзўоти он ва тањаввули жанрњову корбасти сабку услуби тоза хидмати шоиставу камназир дорад. Дар ашъори ин устоди тавонманд васфи Ватан, садоќати фарзандон, ситоиши дўстиву њамдилї, тараннуми бахту иќболи мардум, саногўии ањли зањмат дорои мавќеи барљастаест. Забони эљодиёти устод сањењу малењу самимиву равон буда, орї

аз сактањост ва худ ба дилњо мерасад, корагар мешавад. Худи устод дар ѓазале гуфтааст: Дар дафтари Боќї наравад њарфи хатое, Умрест сарояд ѓазали сидќу вафоро. Тањќиќу баррасии чунин ашъори баландпоя њам масъулияту мањорату малака мехоњаду њам вусъати афкору љиддияту љасорат. Ва Садриддин Нурзодаи соњибиродат ин њама хусусиётро доро буд. Силсилаи маќолањояш ва китобу рисолањояш "Саховати дилу сухан" (Душанбе, "Ирфон", 1982), "Сухансарои сахопеша" (Душанбе, "Маориф", 1990), "Ос-

МУЊАББАТ БА АДАБИЁТ, стагии маънавї бо шеъру сухани воло, тавассути шеъру сухани устод Боќї Рањимзода пайдо кард. Ва ин њамбастагї минбаъд ќавї гашту воќеият пайдо намуд ва бардавом шуду тамоми њаёти фаъолияташро фаро гирифт… Бо мењри саршор аз шеъру сухан дар дил Садриддин Нурзода пас аз хатми мактаби дења ба шањри Душанбе омад ва донишљўи Донишгоњи омўзгорї (ДДОТ ба номи С.Айнї) шуд. Ин љо тањсилро бомуваффаќият ба итмом расонду ба кори илмї гаравид. Устоди маъруф, профессор Холиќ Мирзозода аз ќобилияти истеъдоди ин љавони тозаназар ва хушњавсалаву пурмутолиа сариваќт огањї ёфта, азму иродаашро таќвият бахшид ва низ дарк кард, ки ў ба эљодиёти Боќї Рањимзода дилбастагие дорад ва аз ин рў, дар заминаи маслињат бо олими маъруф Юрий Бобоев тавсия бар Садриддин намуданд, ки мавзўи "Хусусиятњои ѓоявию бадеии ашъори Боќї Рањимзода"-ро њамчун мавзўи кори илмияш бипазирад. Чунин њам шуд ва пажўњишгари љавон ба тањќиќи эљодиёти шоири мањбуб Боќї Рањимзода пардохт. Бо њадафи он ки навиштањо-

4СУЊБАТ Муаррифї: Басоњат Рањмонова соли 1955 дар Љумњурии Ўзбекистон таваллуд шудааст. Миллаташ тољик, Маълумоташ олї, Аълочии маорифи ЉТ. Дар Донишгоњи политехникии ба номи Берунии шањри Тошканд ва дар ДДОТ ба номи С.Айнї (факултаи математика) тањсил кардааст. Аз соли 1973 дар Тољикистон зиндагї мекунад. Аз соли 1979 дар мактаби №116-и ноњияи Рўдакї фаъолият дорад ва беш аз 25 сол боз директори таълимгоњи мазкур аст. - Муаллима, лутфан мегуфтед, ки бо чї сабабе шумо барои истиќомати њамешагї ба Тољикистон омадед? - Пеш аз њама, бояд бигўям, ки ман аз ќисмати хеш басо ифтихормандам, ки сокину шањрванди Тољикистони азиз будан насибам гашта. Бо амри таќдир ва дар заминаи мењру муњаббат бо як љавони тољикистонї оила барпо кардам ва дигар ин љо мондам. Хушбахтона, фарзандони нек ёфтам, дўстон, њамдилони зиёд пайдо кардам ва муњимтар аз њама, ба эњтирому эътиќоди ањли мањалла сазовор гардидам. Албатта, мењри зодгоњ њамеша бо ман аст, вале Тољикистонро хеле дўст медорам, зеро бахту саодати хешро мањз дар оѓўши гарму гуворои ин сарзамини бињиштосо дарёфтаам. -Шумо солњои тўлонист, ки дар мактаби раќами 116 фаъолият доред. Муњити яксон оё то љое дилгирсозу шавќкуш нест? - Оре, ман соли 34-ум аст, ки дар мактаб фаъолият дорам. Ин дабистон, ин муњит, ин коллектив бароям хеле писанд аст. Ман мањз дар оѓўши њамин таълимгоњ ва устодону шогирдони он худро хушбахт дармеёбам. Муњити мактаб, фаъолият дар он њар-

таётся в стихах и сердцах" (Душанбе, "Ирфон", 1991), "Њамќадами њаёт, њамнафаси халќ" (Душанбе, Адиб", 2000)… њама равшангару тавзењбахши пањлуњои гуногуни њаёти эљодиёти пири сухан, устод Боќї Рањимзода мебошанд. Умуман, перомуни эљодиёти ин шоири мардумї олимону пажўњишгарони зиёде сухан гуфтаву маќолањо таълиф намудаанд, вале имрўз бидуни мутолиаи амиќи навиштањои Садриддин Нурзода дарку тавзењи комили ашъори устод Б.Рањимзода аз имкон дур аст. Оре, тањќиќи осору омоли ин

шоири забардаст дар мењвари эљодиёти тањќиќоти С.Нурзода ќарор дорад, вале олими номвар гоње бо амри зарурат, ба тањрики андеша ва бо ангезаи масоили рўз ба мавзўъњои дигар низ даст задаву маќолањои судманд нигоштааст. Чанде аз маќолањои устод ба тавзењу баррасии эљодиёти адибони алоњида (Мутеъулло Наљмиддинов, Мењмон Бахтї, Њадиса Ќурбонова, Бањодур Файзулло, Низом Ќосим…) бахшида шудаанду чанде дигар ба масоили назарияи адабиёт, мушкилоти тадриси адабиёти бадеї, методикаи таълими адабиёт, ташрењи барномањои таълимї ва амсоли инњо бахшида шудаанд ва дорои ањамияти муњиманд. Устод Садриддин Нурзода солњои тўлонист, ки ба шогирдони факултаи филологияи тољики ДДОТ ба номи С.Айнї аз фанњои адабиёти муосир, методикаи таълими адабиёт, назарияи адабиёт… дарс мегўяд. Њам байни њамкорон ва њам миёни донишљўён соњибобрўву соњибэњтиром аст. Машѓулиятњои ў њамеша дар сатњи баланд ва љолибу пурсамар баргузор мешаванд. Соле чанд дар вазифаи мудири кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тољик кор кард, њаждањ сол раиси иттифоќи касабаи факултаи филологияи тољик буд. Устод роњбари мумтозу ѓамхори донишљўён дар давраи таљрибаомўзии эшон низ мебошад. Њамчунин, дар бисёр конфронси њамоишњои илмии љумњуриявї фаъолона ширкат варзидаву суханронї кардааст. Басо хушоянд аст, ки устоди гиромї Садриддин Нурзода дар синни мубораки 70 низ њамоно фаъолу кўшову чиракор аст, пайваста меомўзад, њамвора эљод мекунад. Шафоати рўњи поки устоди сухан Боќї Рањимзода њамеша бо ўст. Ва маромномаи зиндагиашро низ ин олими номвар, номзади илмњои филологї, дотсент, Аълочии маорифи Тољикистон аз эљодиёти шоири мањбуб пазируфтааст, ки ин гуна садо медињад: Љонам фидои номат, халќи бузургворам, Бар чашм хоки поят чун тўтиё гузорам. А.МУРОДЇ, "Омўзгор"

ФАЪОЛИЯТИ РАНГИН САМАРОВАР АСТ Мусоњиба бо директор мактаби №116-и ноњияи Рўдакї Басоњат Рањмонова гиз якрангу яксон намешавад, агар рўз бо азму нияти тоза, наќшањои навин, омодагии комил ва аз сари мењру эътиќод ќадам ба остонаи таълимгоњ бигузорї. Яъне, фаъолияти рангин муњитро (њамон як муњитро) њамеша рангину завќбахшу дилкаш нигоњ медорад. Устод Лоиќ ба ин маънї фармудаанд: Бояд аз рўз ба рўз асаре бигзорем, На чу дирўза ба як ќоида такрор шавем. Завќ набошад, фаъолият набошад, мењру муњаббату тозакорї набошад, муњити рангин низ завќкуш мешавад. Ин њолат, махсусан, барои мактаб, барои таълиму тарбия хатарзост… Хушо, ки дар таълимгоњи мо ба шарофати љидду љањди нављўиву тозакории кулли омўзгорон њамеша муњите фарањбахшу маърифатпарвар њукмфармост. Зеро њар рўз дар мактаб чорабиние, мањфиле, озмуну сабќате, вохўрие баргузор карда мешавад. Хонандагон низ табиатан рангорангии фаъолият, тозакорї дар омўзишро меписанданд, якрангї барояшон басо дилгир аст. Ба фикрам, бисёр комёбињо дар таълимгоњњо, махсусан дар љодаи омўзиш, пеш аз њама, ба рангорангии фаъолият ва љолибсозии муњити тањсил вобаста аст. Ман тайи ин солњои зиёди фаъолиятам дар мактаб њаргиз дилгиру руњтафтода набудаам ва омодаам, ки боз солњои зиёде дар ин муњити бароям руњафзою сурурбахш ва њамеша дилкашу рангин фаъолият дошта бошам. - Бо ин њама то огоњї ёфтем, ки дар дарозои фаъолияти беш аз сисолаатон замоне як-ду сол тарки мактаб карда будаед.

- Дуруст мегўед, вале ин фаќат зоњиран чунин буд, аслан ман дар он солњои аз канори мактаб дур монданам њам мудом дар суњбати шогирдон ва дар мулоќот бо њампешагон будам. Дар зиндагї, мутаассифона, њолатњои гуногун ба кас рух медињанд, одам бо њодисаву воќеањои гоње фољеабор ва муассир бархўрд мекунад. Соли 2001 писари 21- солаам бар асари бемории шадиде чашм аз олам пўшид. Ин бароям зарбаи сангин буд, то дер ба худ омада натавонистам, дасту дилам аз оламу одам хунук шуда буд. Шояд ман њам мањв мешудам, агар мактаб, њамкорону шогирдонам дастгиру тасаллибахшам намешуданд. Пас аз як-ду соли гўшанишинї аз ѓурбат ба мактаб баргаштаму дилам як дараља тасаллї ёфт, то љое андўњу дард таркам гуфтанд. Шогирдонам бароям чун фарзандони азизам мебошанд, дар канори онњо худро болидаруњ дармеёбам. Он айём ман бори дигар дарёфтам, ки зиндагї бароям берун аз оѓўши мактаб маънї надорад. - Муаллимаи азиз, дар бораи таълимгоње, ки беш аз 20 сол боз роњбараш њастед, мехостем андаке муфассалтар сухан бигўед. - Дар мактаби мо, ки бо таљњизоти техникию таълимї, дарсгоњњои махсусу аёниятњо ба ќадри кофї таъмин аст, 1264 нафар хонанда тањсил менамоянд. Таълимгоњ бо омўзгорони мутахассис пурра таъмин аст. Аксари омўзгорон дорои тахассуси баланд ва нишону ифтихорномањоянд. Беш аз сї дарсади шогирдонамон аълохонанд ва аз ин љост, ки дар озмунњои фаннии мактабиён њар сол бомуваффаќият ширкат меварзанд ва љоизањо ба даст ме-

оваранд. Дар озмунњои дигари анъанавї низ (чун "Хушнависон", "Шоњномахонї", "Далерон"…) хонандагони мо дастовардњо доранд. Ин далели эътирофи фаъолияти шоистаи омўзгорони мо ва тањсили хуби шогирдонамон аст. Инчунин якчанд чорабинии фарњангию маърифатї ва методии сатњи ноњиявї бо ибтикори шуъбаи маорифи ноњияи Рўдакї дар мактаби мо баргузор карда шуд. Ба ин васила гурўње аз устодону хонандагони фаъоли ноњия бо рафти таълиму тарбия ва љанбањои гуногуни кор дар таълимгоњи мо ошної пайдо намуданд. - Ба истифода аз минбари баланди њафтаномаи "Омўзгор" сухани гуфтание доред? - Мехоњам ба Сарвари кишварамон, Љаноби Олї Эмомалї Рањмон, ба Њукумати мамлакат ва ба Вазорати маорифи кишвар барои ин њама ѓамхорињои пайвастаашон нисбат ба омўзгорон ва ободонии таълимгоњњо арзи сипос намоям. Бояд гуфт, ки имрўз мактаби мо ва тамоми мактабњои љумњурї бо компютерњо, бо таљњизоти муосир ва бо ашёи таълимї пурра таъминанд. Дар шафати таълимгоњи мо соли 2005 6 синфхона ва 2 њуљраи махсус ва соли 2011 4 синфхонаи илова бунёд карда шуд, ки шароити фаъолияти омўзгорон ва тањсили шогирдонро хеле бењтар кард. Мутаассифона, мактаб боз њам ба такмилу бино ниёз дорад ва умедворам, ки солњои наздик мо боз соњиби чанд синфхонаи дигар мешавему аз тањсил дар се баст рањої меёбем. Њамчунин, гуфтаниям, ки мо аз нашрияи мањбубамон "Омўзгор" сипосгузорем. Он дастгиру нерубахш ва њидоятгари њамешагии мост. Сањифањояш доимо чунин пурмазмуну судманду рангин бод. Мусоњиб Пироншо САИДОВ, рўзноманигор


ГУЛШАНИ РОЗ 4БА ОЗМУНИ «ТАФСИРИ ЯК БАЙТ»

№16 19-уми апрели соли 2013

4СОЛГАРД

ШАРЊИ СЕ БАЙТИ ЊОФИЗ ЌИССАИ БА ХОК СУПОРИДАНИ

Байти саввум

Ман пири солу моњ наям, ёр бевафост, Бар ман чу умр мегузарад, пир аз он шудам. Дар иртибот бо ин байт, бояд мутазаккир шуд, ки на њамаи байтњо дар ѓазалиёти Хоља Њофиз ирфониянд. Албатта, дар ѓазале, ки байти мазкур аз он гирифта шудааст, якчанд байти ирфонї ба назар мерасад. Масалан: Ќисмат њаволаам ба харобот мекунад, Њарчанд, к-инчунин шудаму ончунон шудам. ХХХ Он рўз бар дилам дари маънї кушода шуд,

К-аз сокинони даргањи пири муѓон шудам. Ва њамчунин дар ѓазали мазкур байтњое низ њастанд, ки маънию мазмуни заминї доранд, на ирфонї-осмонї. Чунончи: Эй булбули љавон, бари давлат бихўр, ки ман Дар сояи ту булбули боѓи љањон шудам. ХХХ Аз он замон, ки фитнаи чашмат ба ман расид, Эмин зи шарри фитнаи охирзамон шудам, Бо арзи далоили мазкур, мо ба итминони комил гуфта метавонем, ки байти: Ман пири солу моњ, наям, ёр бевафост, Бар ман чу умр мегузарад, пир аз он шудам. низ мазмун ва маънои оддии заминї дорад. Маънии байт: Њофиз дар байти мазкур мегўяд, ки ман аз гузаштани солу моњи зиёд пир нестам, пир нашудаам, балки аз он пир шудам, ки ёри бевафои ман, аз назди ман ба мисли гузари умр ноаёну номањсус ва бидуни њолпурсиву илтифот мегузарад. Дар ин љо, шоир аз беэътиної ва беањамиятии ёраш нисбат ба худ шикоят кардааст. Ва умуман, кадом ошиќ аз маъшуќи худ гоње шикоят накардааст? Дар ин байт санъати ташбењ, дар байни гузаштани умр ва гузаштани (убури) ёр истифода шудааст. Мирзо ОДИНА, омўзгори мактаби раќами 32, ноњияи Ќумсангир

УСТОД АЙНЇ

Сардафтари адабиёти муосири тољик, аввалин забоншинос, адабиётшинос, омўзгор, нахустин президенти Академияи илмњои Љумњурии Тољикистон, Ќањрамони Тољикистон, устод Садриддин Айнї бо њаёту фаъолияташ дар пойдории миллати тољик наќши босазо гузоштааст. Табиист, ки донистани љузъиёти зиндагии чунин ашхос аз њар љињат барои мардум, хусусан, барои ањли илму фарњанг ва маориф, љолибу мароќангез аст. Ба ин маънї Сафарбек Набиев, омўзгори фанњои забон ва адабиёти тољики мактаби раќами 53-и ноњияи Рўдакї бо чунин суол ба мо мурољиат кард: -Шунидем, ки устод Айниро соли 1954 дар Боѓи њукуматии Совети Вазирон ба хок супоридаанд. Баъди дањ сол бошад, љасади эшонро ба Боѓи њозираи

ЧАКИДАЊОИ НАВРЎЗЇ Ман моњи тамом дар осмон мебинам, Рўшан зи рухаш рўи љањон мебинам. Моњи ман агар парда зи рўяш фиканад, Сад моњи тамом зи рўи он мебинам. *** Чун омадаї, дар ин љањони гузарон, Ин умри азиз ба шодмонї гузарон. Ин чархи љафопешаи ѓампарварда Дидї, ки чї мекунад ба мову дигарон. *** Домони шафаќ, ки лолагун мебинам, Дар дидаи офтоб хун мебинам. Њангоми видои шањсавори малакут Ман моњу ситора сарнагун мебинам. *** Ин кафтари љонона, ки дар боми ман аст, Дар боми ман аст, њамеша дар доми ман аст. Љонона агар худаш наояд ба барам, Талхии љањон њамеша дар коми ман аст.

*** Наврўз расиду дили ман хуррам нест, Дар барги бунафша ќатраи шабнам нест. Гўшам сањарї садои булбул нашунид, Он ёраки мењрубонаки њамдам нест. Насими ЗАМОН, омўзгори мактаби раќами 45-и ноњияи Рўдакї

4ЊАМКОРЇ

МУАРРИФИИ ДОНИШГОЊИ УФА ДАР ХУЉАНД Дар гимназияи раќами 4-и шањри Хуљанд бо маќсади даъват ва ќабули љавонон -хатмкунандагони имсолаи мактабњои миёна ба тањсил муаррифии Донишгоњи давлатии нефтию техникии шањри Уфаи давлати Башќирдистони Федератсияи Россия баргузор гардид. Дар оѓози чорабинї ташкилкунандагон ва намояндагони донишгоњ Салимљон Урунов ва Наил Чанишев ба ањли нишаст оид ба факултету ихтисосњои ин мактаби олї маълумот доданд. Аз љумла, таъкид гардид, ки ќабули довталабон ба донишгоњ тариќи озмун аз рўи фанњои математика, забони русї, химия, физика, фалсафа, информатика сурат мегирад ва 5 нафар ѓолибе, ки дар озмун холи аз њама зиёд мегиранд, ба гурўњи буљетї ва 10 нафари дигар ба гурўњи шартно-

мавї ќабул карда мешаванд. Дар озмун беш аз 120 нафар хонандаи синфњои 11 аз мактабу гимназияњои вилояти Суѓд иштирок намуданд. Айни замон дар Донишгоњи давлатии нафтию техникии шањри Уфа наздик ба 18 њазор нафар донишљўён аз кишварњои гуногун тањсил мекунанд. Аввалин хатмкардаи донишгоњ аз Љумњурии Тољикистон Салимљон Урунов мебошад. Ў ин мактаби олии Бошќирдистонро бо дипломи сурх хатм кард ва алњол унвонљўи њамин донишгоњ мебошад. Мавриди зикр аст, ки Донишгоњи давлатии шањри Уфа барои љумњурињои Тољикистон, Ќирѓизистон, Ќазоќистон ва Беларус бо маќсади дастгирї ва сабукї дар тањсил гуруњњои буљетии худро ташкил намудааст. Нуъмон РАЉАБЗОДА

ба номи ў (воќеъ дар шафати заводи сементи пойтахт) кўчондаанд. Оё ин ќазия њаќиќате дорад? Воќеан, суоли омўзгори муњтарам С.Набиев љон дорад. Мо њанўз соли 1998 дар ин масъала бо устоди шодравон Муњаммадљон Шакурии Бухорої суњбате анљом дода будем, ки муњтавои онро њафтаномаи "Чархи гардун" (ниг. "ЧГ", №45, 13 ноябри соли 1998) ба табъ расонида буд. Зимнан, лозим донистем, ки вобаста ба суоли омўзгор ин суњбатро айнан чоп намуда, андаке њам бошад, дар масъалаи айнишиносї њиссаи худро гузорем. Инак, он мусоњиба: М.Ш: - Гап дар сари он, ки устод Айнї то соли 1917 дар Бухоро зиндагї карда буд. Баъд домулло ба Самарќанд кўчиданд ва њама асарњои асосиашон дар њамин шањр навишта шудааст. Сонитар устод ба Сталинобод (Душанбеи имрўза) кўчиданд. Њ.Њ: - Домулло Айнї бо хоњиши худашон омаданд ё касе эшонро барои ба Душанбе кўч бастан тарѓиб намуда буд? М.Ш: - Он солњо Бобољон Ѓафуров Котиби якуми Кумитаи Марказии Партияи Коммунистии Тољикистон буданд. (Академик Б. Ѓафуров солњои 1946 - 1956 Котиби якуми КМ ПК Тољикистон буд. - Њ.Њ.) Он кас дар баробари ходими давлатї будан, парастори њаќиќии илму адабиёти тољик низ ба шумор мерафтанд. Соли 1951 АФ Тољикистон ташкил шуд ва устод Айнї бо тавсияи Бобољон Ѓафуров аввалин Президенти АФ Тољикистон ќабул гардиданд. Домулло Айнї дар дохили Боѓи њукуматї хонаи якошёнае доштанд, ки алњол он бино вуљуд надорад, лекин њавз ва фаввораи дар наздаш буда то њанўз барљост. Албатта, боиси афсўс аст, ки он хонаи таърихї имрўз боќї намондааст. Ќадамљойи он пири табаррук мебоист нигоњ дошта мешуд, шояд он љо ба музей ё хона музей мубаддал мегардид. Намедонам, баъдтар аз рўйи наќшаи сохтмончињо ё роњбари њамонваќтаи љумњуриамон вай-

Ба ифтихори зодрўзи Ќањрамони Тољикистон устод Садриддин Айнї рон кардани он шояд њатмї буд. Ба њар сурат, кори хуб нашудааст. Соли 1954 домулло Айнї дар њамон хона аз олам чашм пўшиданд ва љасади эшонро барои видои охирин дар бинои Театри опера ва балет гузоштанд. Њ.Њ: - Баъди видои мардум рост аст, ки љасади ўро дар Боѓи њукуматии Совети Вазирон гўронданд? М.Ш: - Дар Боѓи њукуматї не, балки дар Боѓи фарњангии ба номи В. И. Ленин муваќќатан ба хок супурданд. Ин кор бо маслињати Б.Ѓафуров шуда буд. Ба ёдам њаст, ки як гўшаи ин боѓ ба номи "Ќабристони бародарї" ёд мешуд ва он љо ѓайр аз домулло, боз се - чор нафар иштирокчиёни љанги гражданї низ ба хок супурда шуда буданд. Баъдтар боѓе дар шафати заводи семент сохта шуд, маќбара бо нимпайкара (бюст) - и устод Айнї низ тайёр гардид. Ваќте ки шањр ором шуд (тахминан соати бисту чори шаб), дар атрофи ќабр асбобњои рўшноидињанда (прожекторњо) - ро фурўзон карданд. Дар ин њангом раиси комиссия бо аъзоёнаш ва дигар олимону адибон ва мо, як гуруњ кормандони Институти забон ва адабиёт, љамъ шуда будем. Банда он ваќт мудири шўъбаи адабиёти советии институт будам. Њ. Њ: - Раиси комиссияи интиќоли љасади устод кї буд? М.Ш: - Афсўс, ки хуб дар хотирам намондааст, ба фикрам, аз њукуматдорони шањр буд. Ќабр кушода шуд ва дидем, ки устод Айнї дохили тобут бо њамон сарулибосе, ки дар аксарияти суратњояшон буданд (кител ва тоќии чуст), истодаанд. Аз миён болои љисми устод ба шиша пўшонда шуда буд ва мо бемалол дидем, ки љисм вайрон нашудааст. Баъдтар фањмидем, ки он "балзам" - мўмиёї шуда будааст. Матни протоколро, ки аз тарафи њукумат дар бораи кўчонда шудани љасад пешакї тањия шуда буд, оварданд. Дар он санад баъди чен кардани дарозї, баландї ва бари тобут худи ман дар протокол раќамњоро сабт кардам. Суратгирњо ва наворбардорон аз ин истифода карда, рафти амалиётро пурра сабт намуданд. Азбаски њавои ќабр таѓйир ёфт, шишаи рўйи устод араќ кард ва дигар рўйи ўро дида натавонистем. Тобутро бо љасади Садриддин Айнї болои мошини боркаш бор карданду сўйи боѓи наздикии заводи семент рањакї шудем. Он љо аллакай маќбарае тайёр буд. Додари њамсари устод Айнї Вадуд Мањмудї, ки олим буду дар Институти забон ва адабиёт кор мекард ва ќариб бист сол њабс шуда, нав озод шуда буд, шеъри навиштаашро дар вафоти домулло хонд, ки моддаи таърихи вафоти Айнї буд. Мо ба тањхонаи маќбара (ќариб 30 - 40 нафар будем) даромадем. Љасадро бо тобуташ дар байни он гузоштем. Њамчунин протоколи дар бораи кўчондани љасад бо имзои раис ва аъзоёнаш, њамчунин, шеъри В.Мањмудї дар дохили ќуттичаи оњанин алоњида андохта, дар пањлуи тобут гузошта шуд. Њама берун баромадем ва даромадгоњ мањкам карда шуд. Маросими кўчондани љасади устод то соатњои 5 ё 6 - и субњ давом кард. Њ.Њ: - Аз фарзандону хешони домулло њам касе иштирок дошт? М.Ш: - Ба ёдам њаст, ки писари шоир, Камолљон, дар маросим иштирок надоштанд, он кас дар хориља буданд, вале духтарони устод - Холидахону Лутфияхон ва модари онњо Салоњатбону иштирок доштанд. Алњол маќбараи бошукўњи ин пири хирад майдони марказии боѓи ба номи ўро зеб медињад ва сайргоњи мењмонону шањрвандони кишварамон ба њисоб меравад. Њотами ЊОМИД, "Омўзгор"


ИСТИЌБОЛ

№16 19-уми апрели соли 2013

4СОЛИ 2013-СОЛИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ЊАМКОРЇ ДАР СОЊАИ ОБ тањо Созмони Миллали Муттањид Боиси ифтихор ва хушнудист, ки солњои охир ташаббусу иќдомњои дорои ањамияти глобалидоштаи Тољикистонро аз љониби роњбарияти Љумњурии Тољикистон љонибдорї намуда, пешнињоди Президенти Љумњурии Тољикистон, муњиќдомњои наљибе роњандозї мегарданд, ки тарам Эмомалї Рањмонро њамчун моњияти глобалї дошта, дархури њалли кишвари ташаббускори се ќатъномаи Маљмаи Кулли Созмони Милмушкилоти љомеаи љањонианд. лали Муттањид- "Соли байналмилаОб, ки дар баробари оташу хоку бод яке аз чор унсури муќаддас ба шумор рафта, њамчун неъмати бебањои табиат сарчашмаи њаёту њастии инсоният ва мављудияти њамагуна неъмату сарватњои табиат ба шумор меравад, аз љониби Сарвари хирадманд ва дурандеши кишварамон, муњтарам Эмомалї Рањмон мавриди эњтирому таваљљуњи хоса ќарор дода мешавад. Дарки баланди њаётбахшию тавоної, покию умедворї, ободиву шукуфої, фаровонию тозагї, созандагию бунёдкорї ва нурбахшии сифоти чунин неъмат ва муъљизаи нотакрори офаридаи Офаридгори оламу одам аст, ки 10 сол боз аз љониби Президенти кишварамон ба ин неъмати бебањо таваљљуњи хоса зоњир карда мешавад. Тољикистон њамчун кишвари болооб дар саргањи обњои софу зулол, хуштаъм ва аз нигоњи экологї тоза ќарор дошта, бо эњсоси баланди ќадршиносї ба ин неъмати бебањо арљ мегузорад. Љумњурии Тољикистон дар баробари панљ давлати Осиёи Марказї, ки нуфуси ањолиашон дар маљмуъ, зиёда аз 60 миллион нафар аст, дар љањон аз љињати об љойи панљумро ишѓол менамояд. Дар собиќ Иттињоди Давлатњои Мустаќил Россия аз љињати об љойи якум ва Тољикистон бошад љойи дуюмро ишѓол менамояд. Кишвари мо мавќеи муњими геополитикї ва геоиќтисодї дошта, як навъ пули пайвандгари Осиёву Аврупост. Хуб огањї дорем, ки садсолањо ќабл аз ин дар ин мавзеъ, Роњи Бузурги Абрешим аз Аврупо ба Њинду Чин мегузашт. Дар баробари он ки дар тули садсолањо Осиёи Марказї наќши марказии диниву фарњангї ва илмии олами исломро низ адо мекард. Тољикистон аз лињози боигарињои табиї минтаќаи сарватманд буда, аз нигоњи захирањои оби нушокї дар љањон яке аз љойи аввалро ишѓол менамояд. 60 дарсади оби минтаќаро обњои Тољикистон ташкил медињанд. Аз лињози маљмўи њаљми захирањои гидроэнергетикї Тољикистон дар љањон љойи 8-умро ишѓол

омода ва барои иљро дастраси муассисањои таълимї гардонида шудааст. Аз љумла, дархост карда шудааст, ки иќдомњои пайгирона ва хайрхоњонаи Президенти Љумњурии Тољикистонро њамчун кишвари ташаббускори се ќатъномаи Созмони Милали Муттањид - "Соли байналмилалии оби тоза" эълон шудани соли 2003, "Дањсолаи байналмилалии амалиёт "Об барои њаёт" барои солњои 2005-2015", "Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об2013" дар соатњои тарбиявї ва ку-

моянд. Њамчунин, дар масъалањои ба табъ расонидани маќолањои марбут ба њамкорї ва умуман, масъалањои обу энергетика дар воситањои ахбори оммаи миллї, минтаќавї ва љањонї, аз љумла, дар шабакаи љањонии Интернет, омода кардани маводи гуногуни интишорї љињати тарѓибу ташвиќи ташаббусњои глобалии Президенти Љумњурии Тољикистон оид ба масъалањои об, сиёсат ва таљрибаи кишвар ва њамчунин, тамоми маводи дар мавзўи мазкур омода ва интишоргардида-

ТАШАББУСКОРИ БАРРАСИИ МУШКИЛОТИ ОБ

менамояд, ки потенсиали солонаи он 527 миллиард киловат соат аст. Дар ояндаи наздик Тољикистон дар минтаќа метавонад содиркунандаи бузургтарини барќ бошад. Албатта, бо назардошти ањамияти њаётан муњими масъалаи об ва табиати глобалии он, таѓйирёбии иќлими сайёра, сол аз сол кам шудани њаљми пиряхњо, хушк шудани як ќатор чашмањо, ѓайрикофї будани об дар минтаќањои гуногун, ѓайримаќсаднок истифода кардани он, бо оби ошомидании аз љињати экологї тоза таъмин набудани ќисме аз сайёра ва њатто баъзе аз минтаќањои љумњурї Тољикистонро водор сохт, ки таваљљуњи ањли љомеаи љањониро ба ин масъалањо љалб намояд. Чунки агар шашяки ањолии кураи замин ба оби мусаффо таъмин набошанд, пас, сеяки ањолї барои корњои хољагї аз дастнорасии об танќисї мекашанд. Агар ба масъалаи таъмини об таваљљуњ зоњир нагардад, пас, соли 2025 њар як одами сеюми сайёра танќисии обро эњсос хоњад кард. Дар минтаќањои гуногуни дењоти Тољикистон низ, ки ќисми зиёди ањолї истиќомат доранд, на њамаи ањолии он бо оби ошомиданї таъминанд. Мувофиќи њадафњои Барномаи рушди њазорсола, ки дар Тољикистон татбиќ гардида истодааст, бояд то соли 2015 73%-и ањолии кишвар бо оби тозаи нўшокї таъмин карда шаванд. Мувофиќи иттилои Созмони љањонии тандурустї имрўз зиёда аз як миллиард сокини сайёра аз оби нўшокї танќисї мекашад. Коршиносон бар он андешаанд, ки дар садсолаи љорї нарасидани оби нўшокї идома ёфта, истењсоли мањсулоти кишоварзї низ коњиш меёбад. Мањз бо назардошти чунин нук-

лии оби тоза" эълон шудани соли 2003, "Дањсолаи байналмилалии амалиёт "Об барои њаёт" барои солњои 2005-2015" ва "Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об2013" пазируфт, ки он боиси дастгирии тамоми сайёра гардидааст. Боиси хушнудист, ки Тољикистон њамчун кишвари пешбарандаи идеяњои пешќадами равандњои масъалањои об тавонист диќќати мамлакатњои бузургу тавоноро барои баррасии масъалањои глобалии марбут ба об љалб намояд. Бо назардошти манзури Тољикистон ба њайси кишвари пешбарандаи равандњои љањонии об љињати ташвиќу тарѓиби ташаббусњои глобалии Президенти Љумњурии Тољикистон дар заминаи Наќшаи чорабинињои аввалиндараља оид ба омодагї ва гузаронидани чорабинињо дар доираи Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об, 2013, ки бо ќарори Њукумати Љумњурии Тољикистон аз 21 ноябри соли 2012, №664 "Дар бораи омодагї ва гузаронидани чорабинињо дар доираи соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об, 2013" тасдиќ карда шудааст, тадбирњои Вазорати маориф

раторї ба мактаббачагону донишљўён талќину тарѓиб карда шаванд. Дар давоми соли 2013 баргузор намудани конференсияњои илмїамалї ва семинару машваратро ба наќша гирифта, дар доираи омодагї ва гузаронидани чорабинињо вобаста ба "Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об" миёни мактаббачагон дар мавзўи "Тољикистон- љонибдорї њамкорї дар соњаи об" озмуни навиштани иншо ва барои донишљўёни муассисањои тањсилоти миёна ва олии касбї навиштани реферату кори курсї ва рисолањои дипломию магистрї ва илмиро дар мавзўъњои "Тољикистон ва захирањои обии он", "Об - манбаи њаёт", "Об - манбаи бузурги захираи энергия", "Кулли Сарез" таърихи пайдоиш, бехатарї ва роњњои њалли он", "Об сарчашмаи њаёт", "Об - рушної", "Об - неъмати бебањо", "Пиряхњо- сарчашмаи оби ошомиданї", "Пиряхи Федченкоазимтарин лозур дар сайёра", "Сифат ва таркиби кимиёвии обњои рўизаминї ва сатњї" ва амсоли инњоро ба наќша гирифта амалї намоянд ва аз натиљаи он ба Вазорати маориф маълумот пешнињод на-

4БА ИФТИХОРИ 3000-СОЛАГИИ ЊИСОРИ ШОДМОН Дар гимназияи мо аз рўи наќшаи муайян, бо риояи меъёрњои асосии Консепсияи миллии тарбия дар Љумњурии Тољикистон мунтазам тадбирњои зиёд ва рангоранги таълимию тарбиявї гузаронида мешаванд. Хонандагони воќеан болаёќати гимназия на танњо дар ташкил ва гузаронидани тадбирњои оммавї - тарбиявии дохилигимназиявї, балки дар гузаронидани чорабинињои сатњи умумишањрию умумиљумњуриявї низ ширкати фаъолона меварзанд. Тавре мардуми кишвар бохабаранд, моњи октябри соли 2011 Президенти Тољикистон, Љаноби Олї, муњтарам Эмомалї Рањмон њини вохўриашон бо мардуми Њисор таљлили 3000 - солагии Њисори Шодмонро эълон намуданд. Ин бори дигар арљгузории Сарвари давлатамонро ба омўзиши таърихи диёр, осори ниёгон, њифзу нигоњдории ёдгорињои таърихии кишвари мањбуб баръало нишон медињад. Бояд њар як фарди хурду бузурги кишвар аз ин иќдомњои наљибона ва ватандўстона ибрат гирифта, барои ободонї ва баланд гардидани обрўю нуфузи давлатамон саъю кўшиш намояд. Мо, аъзоёни иттињодияи методии омўзгорони фанњои таъриху љамъиятшиносї, тасмим гирифтем, ки пеш аз њама, маводи таърихии заруриро рољеъ ба таърихи Њисор, водї ва ќалъаи таърихии он аз сарчашмањои гуногуни илмї гирд оварда, маќолањои љолибро пешкаши дигар омўзгорону хонандагон гардонем. Бо кўмаки омўзгорони соњибтаљриба Њаёт Одинаев ва Муњиддинов

ва муаллифи ин сатрњо аъзоёни љамъияти хурди илмии "Маърифат" (бахши кишваршиносї), ки дар њамкории зич бо раёсати Академияи хурди илмњои Љумњурии Тољикистон амал мекунанд, маърўза ва рефератњои илмии зиёде таълиф менамоянд. Хурсандибахш аст, ки рефератхои илмии хонандагон - Љањоноро Улљаева, Мансур Саидов (синфи 8), Саидмўъмин Саидзода, Ганљина Одинаева (синфи 9) ва чанде дигар ѓолиби озмунњои гуногун гардиданд. Аз љумла, реферати навиштаи хонандаи синфи 10, узви мањфили "Кишваршиносони љавон" - и гимназия Наврўз Файзуллоев дар мавзўи: "Сулолаи манѓитиён ва Амир Олимхон", бахшида ба 3000 - солагии таљлили Њисори Шодмон дар байни дигар корњои эљодии хонандагони гимназияю литсейњои шањри Душанбе сазовори љои дуюм дониста, соњиби диплом ва мукофотњои таъсисдодаи раёсати маорифи шањри Душанбе гардид. Инак, барои исботи гуфтањои боло ва дар такя бо китобњои ба чоп расонидаи рўзноманигор, муаррих ва омўзгори собиќадори шинохта Зафар Дўстов, ки зиёда аз 17 номгўй китобњоро дар бораи таърихи Њисор ва ќалъаи он таълиф намудааст, шаммае аз он маводњои дастраснамудаи бархе аз шогирдони худро, ки ба таљлили 3000 - солагии Њисор бахшида шудаанд, манзуратон мегардонем. " …Водии Њисор дар нимаи дуввуми асри

ХIХ ва ибтидои асри ХХ худро бо озуќаю сўзишворї, маъдан, маснуоти саноатию эњтиёљоти рўзгор пурра таъмин намуда, бар замми он нондони аморати Бухорои Шарќї ба шумор мерафт. Аљдодони мо дастнигари дигарон набуданд, нон аз амали хеш мехўрданд ва њатто, аморати Бухороро бо ѓалла таъмин менамуданд", - нигоштааст Зафар Дўстов. Иќтидори иќтисодии бекигарии Њисор онро пештозу пешоњанги дигар бекигарињои аморати Бухоро гардонда буд. Водии Њисор вобаста ба шароити хуби иќлимї ва сероб соњањои зиёди зироаткорї дошта, зичии ањолиаш бештар буд. Сайёњи англис Александр Бернс дараљаи истиќлоли Њисорро чунин маънидод кадааст: "Водии Њисор шабакаи хуби обёрї дорад ва хеле зиёд биринљ истењсол мекунад. Бинобар ин, ў на аз шањри Бухоро ва на аз Ќундуз (Афѓонистон) вобастагї дорад".

ро дар шакли маљмўаи љашнї ба табъ расонанд. Яке аз манбаъњои бузурги оби тозаи ошомидании Љумњурии Тољикистон кули Сарез ба шумор меравад, ки он бар асари њодисаи табиїзаминљунбии сахти шаби 19 феврали соли 1911 ва лаѓжиши куњпора пайдо шудааст. Кўли Сарезро њамчун аждањои асри 20 низ ёдовар мешуданд. Он дар баландии 3250 метр аз сатњи бањр воќеъ буда, дарозиаш 62 км, бараш 3,3 км ва умќи он 500 метр буда, њаљми оби он 17 миллиард метри мукааб ва вазнаш ба њисоби миёна ба 19 миллион тонна баробар аст. Ба ѓайр аз рўдхонаи Мурѓоб, ки аз дарёи Оќсуи Афѓонистон сарчашма мегирад, ба ин кўл 17 дарёчаи доимї ва 16 дарёчаи мавсимї мерезанд. Сол ба сол таъминот бо оби тоза барои башарият моњияти бештар пайдо менамояд. Њамасола 22уми март таљлил гардидани Рўзи љањонии об инсониятро водор месозад, ки ба ањамияти рўзафзуни он ва љанбањои њуќуќиву иљтимої, иќтисодї ва сиёсиву экологии он диќќат дињанд. Тибќи ќатъномаи нави Ассамблеяи Генералии Созмони Миллали Муттањид охирњои моњи августи соли равон дар шањри Душанбе Конференсияи байналмилалї дар доираи Соли байналмилалии њамкорї дар соњаи об гузаронида мешавад, ки омодагї ба чунин чорабинии моњияти љањонї дошта, он њисси баланди масъулиятшиносии њар фардро таќозо менамояд. Раљабалї САНГОВ, сармутахассиси раёсати илм ва инноватсияи вазорати маориф

Шарќшиноси рус И.Маев, ки охири солњои 70- уми асри ХIХ ба диёри мо омадааст, чунин ќайд менамояд: "Водии Њисор бо шароити мусоиди иќтисодї ва боигарињои табиї дурдонаи аморати Бухоро ба шумор меравад. Дар ин водии серобу хушобуњаво њар як ваљаб замин кишта мешавад. Аз сабаби набудани роњњои мувофиќ ва бозори фурўш кишти пахта хеле мањдуд аст. Бинобар ин, аз зироатњои асосии киштшаванда дар ин водї гандуму љав ва шолию заѓир мебошанд ва ќисмати зиёди њосили онњо дар тамоми аморати Бухоро фурўхта мешаванд". Баъди ба Бухоро зўран њамроњ карда шудани Њисор амир танњо аз њисоби саршумори гўсфандони ин водї 25 њазор танга закот (андоз) мегирифт, яъне дар Њисор чорводорї њам хеле ривољу равнаќ ёфта буд. Њисор Самарќанду Бухоро, Ўротеппа ва дигар шањрњоро бо асп таъмин мекард. Нуктаи ањолинишини Миршодї нуќтаи марказии чорвои аз Бухорои Шарќї воридгашта мебошад. Ба ин љо на танњо савдогарони аморати Бухоро, балки тамоми Осиёи Марказї омада, бо нархи арзон чорпоёнро мехаранд. Нархи мол он ќадар баланд набуд. Дар бораи ќалъаи Њисор ва чашмаи дохили он ривоятњои аљоиби халќї машњуранд. Тибќи онњо ќалъаро Афросиёб барои муњофизаташ аз Рустам сохтааст. Муборизаи ин ду ќањрамон гўё дар мавзеъ гузаштааст. Тавре аз маводњои фаровони гирдовардаи бостоншиносону кишваршиносони љавони мо бармеояд, воќеан њам, сарзамини Тољикистони имрўзаи мо куњанбунёд буда, аз љавонон таќозои онро дорад, ки хоку обу њавои мусаффои ин кишвари афсонавиро дўст дорем ва таъриху фарњанги ќадимаи онро аз ќаъри ќарнњо дарёфт карда омўзем, њар як бозёфти таърихии онро чун гавњараки чашм хифз намуда, барои оянадагон ба мерос гузорем. Гулбањор АЛМАТОВА, омўзгори фанни таърихи гимназияи № 2 барои хонандагони болаёќати шањри Душанбе


РАНГОРАНГ

№16 19-уми апрели соли 2013

4ЭКОЛОГИЯ

ТАБИАТРО БОЯД ОМЎХТ НАБЗИ САЙЁРА

Яке аз чанбањои тарбия экология мебошад. Пештар дар барномаи таълимї ба ин масъала чандон эътибори љиддї намедоданд. Њоло дар барномаи нави биология тарбияи экологї мавќеи намоёнеро ишѓол мекунад. Тарбияи зебопарастї ва муњофизати табиат яке аз рукнњои асосии тарбияи кўдакон мебошад. Аз ин рў, мо бояд ин масъаларо ба дарсњои њамарўзаи худ мутобиќ намуда, онњоро дар нињоди хонандагон љой дињем. Аслан экология илмест, ки мазмуну мундариљаи он ба њамаи фанњо дахл мекунад ва сарфи назар аз љавон буданаш, торафт бештар инкишоф меёбад. Њадафи асосии таълиму тарбияи экология хонандагонро бо омўзиши масъалањои муњими экологї љалб намуда, дар ботини онњо нисбат ба олами набототу њайвонот, обу хок, њавою табиат муносибати дилсўзона тарбия додан мебошад. Экологияи њозиразамон масъалањоеро меомўзад, ки бо дигар фанњо аз ќабили ботаника, зоология, химия, адабиёт, география ва ѓайрањо алоќаманд аст.

Дар дарсњои ботаника, ки илм дар бораи олами растанињост, муаллим дар њар мавзўъ бояд оид ба муњофизати растанињову пањншавии онњо маълумот дињад. Муњофизати њаёти растанињо ањамияти калон дорад. Њаёти тамоми мављудоти зинда ба растанї вобаста аст. Ба мо маълум аст, ки растанињо муњитро аз оксиген ѓанї мегардонанд, хокро мустањкам нигоњ медоранд ва серѓизо мекунанд.

Зебоии табиат ба растанињои сабз вобастагии зиёд дорад. Барои њамин бе иљозатнома ягон намуди растаниро кандан мумкин нест. Агар мо растанињоро њифз накунем, баъзе аз онњо метавонанд нест шаванд. Дарси зоология илм дар бораи

олами њайвонот мебошад. Њайвонот барои одамон ањамияти калон доранд. Њайвонот ба одаму табиат таъсири манфї њам мерасонанд. Онњо барои одам ангезандаи касалињои гуногун низ мебошанд. Бисёр намуди њайвонот, парандањо растанињоро гардолуд мекунанд, хокро нарму серѓизо мекунанд. Баъзе њайвонот њашароти зараррасонро нест мекунанд. Њар хонанда бояд нисбат ба олами њайвонот, наботот, боигарињои табиат муњаббат дошта бошад ва онњоро дар њама њолатњо њифз намояд. Њар як хонанда бояд дар бораи "Китоби сурхи Тољикистон" маълумот дошта бошад. Хонандагон бо рафтору кирдори нек ва дониши баланду мукаммали экологї метавонанд дар њалли масъалањои асосии экологї, њифзи табиат ва оќилона истифода бурдани захирањои он сањмгузор бошанд ва мавќеи инсонро дар муносибат бо муњити зисти солим ва таълими мувозинаи экологии табиат баланд бардоранд. Њабиба ЗАРДОДХОНОВА, муаллимаи фанни биологияи мактаби раќами 12-и ноњияи Шуѓнон

4ЗООЛОГИЯ

ТОРТАНАКШАКЛЊОИ ЗАЊРДОР

Зоология яке аз ќисмњои асосии илми биология ба њисоб меравад.

Он дар синфњои УП-УШ таълим дода мешавад ва ба муаллим имкон медињад, ки хонандагонро ба таври васеъ бо олами њайвонот ошно гардонад. Њашароти зањрдори мансуб ба синфи тортанакшаклњо, ки дар Тољикистон њастанд, аксар ваќт касро ба беморињои сахт гирифтор мекунанд. Ин њашарот ќароќурт, ѓунда ва каждум мебошанд. Ѓунда дар Осиёи Миёна, аз љумла, дар Тољикистон хеле пањн шудааст. Он зањрдор мебошад. Махсусан, ѓундаи модина барои инсон ва њайвон хеле хатарнок аст. Ѓунда бештар дар водињою доманаи кўњњо ва биёбонњо зиндагї мекунад. Аз газидани ѓунда имкон дорад одам дар давоми 2 то 3 рўз ба њалокат расад. Аз таъсири зањри ѓунда, њатто, шутуру асбњо ба њалокат мерасанд. Бинобар њамин, аз ѓунда эњтиёт будан зарур аст. Каждум тортанакшакли зањрдори ќисмати љанубї ва тропикии курраи замин аст. Њоло ќариб 500 намуди каждум маълум аст, ки 77 авлод дорад. Дар Тољикистони мо зиёда аз 10 намуди каждумро вохўрдан мумкин аст. Дар Тољикистон каж-

думњои зарди ѓафсдум васеъ пањн шудаанд. Зоњиран каждум ба харчанги дарёї бисёр монанд буда, баданаш аз сарсина иборат аст. Дар пеши ќисми сарсина ду пои анбўрмонанд љой гирифтааст, ки дар асл љоѓи болои таѓирёфта мебошанд. Каждум бо як љуфт пойи анбў-

рмонандаш тўъмаашро реза-реза мекунад. Зањри каждум моеи шаффофи беранг буда, реаксияи турш дорад ва аз комплекси сафедањои зањрдор иборат аст. Каждуми зарди Осиёи Миёна дар як неш задан 0,02 мг зањр хориљ мекунад. Каждум њам ба мисли бисёр хазандагони зањрдор шом ва шабона ба шикор мебарояд. Онро рўзона дидан кам муяссар мешавад, зеро дар зери сангњо, дар тарќишњои хоку деворњо ва дар ѓорњо пинњон мешавад. Хўроки каждум њашароти хеле гуногунтортанакњо, ѓунда, каждумњои

майда ва инчунин калтакалосњои хурд мебошад. Каждум туъмаро бо пои анбўрмонандаш дошта гирифта, ќисми ќафои шикамашро мисли камон хам карда, нешашро сахт ба бадани сайдаш мезанад. Сайд аз зањри каждум бењаракат мемонад ва каждум хуни бадани онро мемакад. Баъзан каждум ба љойи хоби одам ва даруни либосу пойафзоле, ки шабона кашида мемонанд, даромада ба њамин восита одамро газида зањролуд мекунад. Нешзании каждум аз моњи феврал то ноябр сурат мегирад. вале бештар нешзании онњо ба моњњои май, июл рост меояд. Аз зањрзании баъзе намудњои каждум љои нешхалида сахт дард карда, варам мекунад. Он ба зањролудкунии мори сиёњ монанд мебошад. Њодисањои зањролудшавї одатан пас аз 1 соати неш задан пайдо мешавад ва мумкин аст, ки як шабонарўз ва њатто, бештар давом ёбад. Муаллимон бояд ба хонандагон фањмонанд, ки дар фасли бањор то тирамоњ дар ваќти таътили тобистона, кору истироњат худро аз нешзании каждум эњтиёт кунанд. Шариф АРАБОВ, муаллими биологияи мактаби №21-и ноњияи Варзоб

4КИТОБИ НАВ

ДАСТУР БАРОИ САНЉИШИ ТЕСТЇ

Чандест, ки дар таълимгоњњои љумњурї намудњои гуногуни санљиш мавриди истифода ќарор мегиранд ва дар ин миён санљиши тестї пайваста мавќеи бештар пайдо мекунад. Њоло ин намуди санљиш дар саросари љањон нуфуз пайдо намудааст. Санљиши тестї дар Тољикистон асосан пас аз солњои 90-уми асри гузашта мавриди истифодаи васеъ ќарор гирифт (дар мактабњои олї). Тадраљан тест ба мактабњои тањсилоти умумї низ роњ ёфт. Љињати истифодаи санљишњои тестї дар мактабњои олї чанд дастуру китоб ба нашр расида бошад њам, оид ба истифодаи ин усул дар мактабњои тањсилоти умумї то њол китобу дастуре мављуд набуд. Инак, устодони собиќадори пойтахт

Муњаммадрањим Тошпўлодов ва Абдулњамид Валиев ин норасоиро бартараф намуда, китобе бо номи "Санљиши тестї дар синфњои 5-11" (аз фанњои забони тољикї ва адабиёти тољик) таълиф кардаву ба нашр расонданд. Ин аввалин таљриба, аввалин китоб дар заминаи барномаи таълимї ва китобњои дарсї оид ба тестњо дар мактабњои Тољикистон мебошад ва яќин, минбаъд номгўи чунин китобу дастурњо бештар хоњад гашт. Китоб (дастур)-и "Санљиши тестї дар синфи 511" бањри такмили раванди таълиму тарбия дар мактабњои тањсилоти умумии љумњурї хидмати арзанда хоњад кард. А.ИЛЁСПУР, "Омўзгор"

БАЊОГУЗОРЇ БА ВОСИТАИ SMS-ХИДМАТИ НАВИ ЭЛЕКТРОНЇ ДАР МОСКВА

Ба њама аён аст, ки сифати таълим дар мактабњои пойтахт нисбат ба дењот бењтар аст. Сабаби чунин пешсафї дар истифодаи васеи технологияњои иттилоотии замонавист. Яке аз чунин навоварї дар муассисањои таълимии Москва истифодаи рўзномањои электронист. Чанд ваќт пеш департаменти технологияи иттилоотии шањри Москва дар њамкорї бо Портали шањрии хадамоти давлатї барномаи мазкурро пиёда карданд. Акнун дар ин шањр њар волидайне, ки фарзандашон мактабхон бошад,

метавонанд ройгон аз хидмати иттилоотии паёмакњо, яъне, smsхабарњо ва пусти электронї аз давомоти фарзандашон огањ бошанд. Хадамоти мазкур ба волидон имкон медињад, ки рўзномаи фарзандашонро бо ворид шудан ба дафтари кории виртуалии портали мазкур санљанд. Падару модарон метавонанд бевосита аз вазифањои хонагии фарзандон, аз бањоњои онњо ва умуман аз пешрафти онњо воќиф бошанд, инчун, аз натиљањои љамъбастии бањоњои аттестатсионї ва чорякњо маълумот гиранд. Хубии портали мазкур боз дар он аст, ки падару модарон аз хонањояшон набаромада, метавонанд тифлаконашонро ба мактаби дилхоњ, бахшњои варзишї ва мањфилњои гуногун шомил кунонанд. Волидони москвагї бо ин роњ метавонанд барои фарзандон ба истироњатгоњњо роњхат низ гиранд.

ФАННИ ТОЗА ДАР УКРАИНА

Чунон ки lb.ua. иттилоъ медињад, аз якуми сентябри соли љорї дар муассисањои тањсилотии Украина фанни экология љорї мешавад. Дар ин бора вазири экология ва захирањои табии ин кишвар Олег Проскуряков хабар додааст. "Алъон мо сари омода кардани китобњои дарсї аз ин фан њастем ва дар назар дорем, ки аз якуми сентябри њамин сол барои синфњои 1 ва 2 дарсњои озмоишї бо равияи экологї гузаронем",- арз доштааст Проскуряков. Ба гуфтаи мавсуф фанни тозаи экология бо барномаи дарсии њифзи саломатї омехта нахоњад шуд. Бояд гуфт, ки фанни экология дар Тољикистон бештар аз 10 сол аст, ки таълим дода мешавад.

КАСБЊОИ ЃАЙРИОДДЇ

Аз рўйи иттилои хадамоти иттилоотии Mixstuff, дар љањон чанд касби аљиби ѓайриоддие њаст, ки ба диди аввал хандаовар њам менамояд, вале довталабони он хеле зиёданд. Дарњои Донишгоњи Сулливан (Кентукки) ба хоњишмандоне, ки мехоњанд касби Парастори шахсиро соњиб шаванд, њамеша боз аст. Љавононе, ки намехоњанд чашм аз телевизорњояшон кананду ба донишгоњ раванд, метавонанд дар Донишгоњи Боулинг Грини Оњайо дорои дараљаи бакалавр ва мутахассиси соњаи поп-фарњанг шаванд. Назарова СИТОРАБОНУ, "Омўзгор"

4ОЗМУН

"КАЛИДЧАИ ЗАРРИН" Роњбарияти ќисми муттањидаи 16-уми Хадамоти худмуњофизатии давлатии оташнишонии шањри Хоруѓ дар мувофиќа бо шуъбаи маорифи шањр дар кўдакистонњо ва мактабњои тањсилоти њамагонї чорабинињои амалї ва дастурдињї гузаронида истодааст. Чанде пеш озмуни "Калидчаи заррин" дар кўдакистони раќами 5-и шањри Хоруѓ бо иштироки намояндагони шуъбаи маорифи шањр, роњбарияти кўдакистон ва намояндагони васоити ахбори омма баргузор гардид. Озмун аз бахшњои саволу љавоб, расмкашї дар мавзўи "Бехатарї аз сўхтор", корњои амалии хомўш намудани сўхтор бо истифода воситањои оташнишонї, амалњои наљотдињї аз сўхтор иборат буд. Тимњои "Офтобак" ва "Моњтобак" аз рўи шартњои озмун мусобиќа намуданд. Дастаи "Моњтобак" бо гирифтани холњои зиёд ѓолиби озмун дониста шуд ва соњиби "Калидчаи заррин" гардид. Љ .ЌОЗИБЕКОВ


АНЉОМ

№16 19-уми апрели соли 2013

4ОЗМУН

4СОЛГАРД

"ГЎРЃУЛЇ - ЭПОСИ МАРДУМЇ" Њафтаномаи "Омўзгор" бо маќсади љалби бештари таваљљуњи њамагон ба фарњанги ниёгон, тањќиќи љанбањои гуногуни осори мардумї ва роњандозии мубодилаи афкор байни хонандагони нашрия оид ба мероси адабии ниёгон барои бењтарин маќола дар мавзўи

"Гўрѓулї - эпоси мардумї"

Озмун эълон менамояд. Маќолањо бояд бо ишораи "Ба озмун" ба нишонии њафтанома фиристода шаванд ва набояд аз 4 сањифаи чопи якуниминтервалии компютерї (њуруфи Times New Poman Tj- 14) зиёд бошанд. Озмун то 1 сентябри соли 2013 идома меёбад ва дар арафаи љашни Истиќлолияти давлатии Љумњурии Тољикистон љамъбаст мегардад. Ба ѓолибон мукофотњои пулї ва Ифтихорномаи њафтаномаи "Омўзгор" супорида хоњанд шуд.

ТАВАЉЉУЊ! Ба диќќати сардорони раёсати маорифи ВМКБ, вилоятњои Суѓду Хатлон, шањри Душанбе, мудирони шуъбањои маорифи шањру ноњияњои тобеи љумњурї расонда мешавад, ки Маркази љумњуриявии муассисањои тањсилоти иловагї тибќи наќшаи кори Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон байни хонандагони мактабњои тањсилоти миёнаи умумии љумњурї озмуни љумњуриявии "Бењтарин осорхонаи мактабї" баргузор менамояд. Маќсад аз баргузории озмуни мазкур баланд бардоштани мавќеи осорхонањои мактабї дар тарбияи маънавї ва ватандўстї, инкишофи фаъолияти эљодї ва љамъиятии хонандагон буда, он дар се давр гузаронда мешавад. Даври якум (ноњиявї): то 10 апрел, даври дуюм (вилоятї): то 17 апрел ва даври сеюм (љумњуриявї) рўзњои 26 - 27 - уми апрели соли 2013 дар шањри Душанбе барпо мегардад. Дархостњо оид ба иштироки намояндагони осорхонањои мактабї дар озмуни љумњуриявї то 22 апрели соли 2013 ба унвони Маркази љумњуриявии муассисањои тањсилоти иловагї бо нишонии ш. Душанбе, кўчаи Лоњутї 6, гузаргоњи 1 пешнињод карда шаванд. Телефонњо барои тамос: 221-37-71; 227-92-77; 227-92-78.

Муаллимаи азиз МАВЉУДА НУРОВА!

Фархундазодрўзатон муборак бод! Бароятон рўзгорони фарањрезу саодатбор ва сињатмандии устувору фаъолияти бобарор таманно дорем. Њамеша чунин зебову кўшову љўё бимонед. Гуруњи дўстон

"ИСТИЌБОЛ" - МАЉАЛЛАИ ЊАМАГОН Маљаллаи мањбубу писандидаи мактабиёни кишвар "Истиќбол" шастсола шуд. Ин њамон маљаллаи нуфузмандест, ки солиёни зиёд бо номи "Машъал" чоп мешуду дар таълиму тарбияи насли наврас, дар густариши љањони маънавии эшон, дар тарѓиби ѓояњои олии башарї ва арзишњои фарњангї наќши беназиру дилпазиру созанда мегузошт. Хонандагон њар шумораи онро бесаброна интизорї мекашиданду бо шавќ вараќгардон мекарданд, сафња ба сафња, сатр ба сатр мутолиа менамуданд. Солњои 90-уми садаи гузашта ин маљаллаи писандида вобаста ба вазъи гарони сиёсию иќтисодии мамлакат бо њолати сангине бархўрд дошт, вале ба шарофати фидокорию истодагарии чанде аз донишмандону њомиёни илму маърифат мањв нагашт, танњо табдили ном ("Истиќлол") карду зинда монд ва тадриљан мазмуну мундариљаи тоза дарёфту зебову муљаллотар гашт. Дар ин љода, ба вижа, сардабири кунунии маљалла, адиб ва рўзноманигори варзида ва дўсти самимии наврасон Латофат Кенљаева хидматњои арзишманду мондагор кард. Ба ифтихори 60-солагии ин маљаллаи бонуфуз чанде пеш шумораи махсуси идонаи он бо муњтавои баланд ва ороиши љолиб дар њаљми 200 сањифа ба нашр расид, ки аслан китоби мукаммалеро ме-

ХОНАНДАГОНИ АЗИЗ! Агар хоњед, ки аз бењтарин роњу усули таълиму тадрис огањї ёбед, агар хоњед, ки дарсро бо роњњои инноватсионї баргузор намоед, агар хоњед, ки таљрибаатон мавриди омўзиши омўзгорони љумњурї ќарор гирад, агар хоњед, ки бо њампешањои фаъолатон аз тамоми минтаќањои љумњурї њамкории њамешагии судманд дошта бошед, агар хоњед, ки эљодиёти шумо дастраси њамагон бошад, агар хоњед, ки аз навгонињои вобаста ба тамоми фанњои таълимї мунтазам огањї дошта бошед, ба маљаллаи "Маърифати омўзгор" обуна шуданро фаромўш накунед. "Маърифати омўзгор" - омили рушди маърифати шумо;

"Маърифати омўзгор" - ќосиди навгонињои таълиму тадрис; "Маърифати омўзгор" - мактаби бењтарини таљриба; "Маърифати омўзгор" - минбари озоди арзу ниёзњои ањли маориф. Обуна шавед ва бањра баред! Нархи солонаи обунаи маљалла бо тамоми хизматрасонињо 96 сомониро ташкил медињад. СУРАТЊИСОБИ МАЉАЛЛА: Д/Х БДА ЉТ "Амонатбонк" с/њ: 20202972700919101000 њ/м: 20402972316264 РМБ: 350101626 РМА: 010009319 Телефонњо барои тамос: 2-27-33-39; 93-514-38-01

_ Не. - Афсўс!

ПАНЉ ЛАТИФА

монад аз рўзгору пайкори "Истиќбол". Дар оѓози шумора аз хидматњои шоистаи собиќ сармуњаррирони маљалла, адибони номвар Абдуљаббор Ќањњорї, Муњиддин Фарњат, Бурњон Фаррух, Гулрухсор ва Мављуда Њакимова бо некї ёд шудааст. Дар сањифањои аввал барчидаи намунањо аз эљодиёти муаллифону кормандони фаъоли дирўзу имрўзи маљалла оварда шудааст, ки њама хонданбобу пурмазмунанд. Навиштањое, ки зери унвонияњои "Гулбоѓи эљод", "Муќад-

- Табрик! Зуд мушоњида мешавад, ки ту, нињоят, зан гирифтаї; куртаат хеле хуб дарзмол шуда. - Оре, ин нахустин њунаре буд, ки занам ба ман омўхт. ХХХ - Мебахшед, шумо метавонед дуди сигоратонро ба дигар тараф пуф кунед. - Не, агар инро метавонистам, дар сирк ба кор медаромадам. ХХХ Марде дар канори роњ як даста пулашро мешуморад. Милисаи рањбон ба ў наздик омада, бо умед мепурсад: - Шумо ронанда њастед?

Сармуњаррир:

Ноилшо НУРАЛИЕВ

ХХХ Милисаи роњбон мошини гароннархеро боздошт ва ба ронандаи он мурољиат кард: - Шумо мошинро бо суръати 100 км/соат рондед, ки хилофи ќоида аст. Ронанда: - Шумо ѓалат мекунед, командир! Мана, ин пулро гиреду барои худ як радари дуруст харед. Ман њељ гоњ суръати камтар аз 120 км/соат мошин намеронам! ХХХ Табиб: - Бемор, њоло ман сухане мегўям, ки шумо худро якбора бад њис карданатон мумкин. Инак, эњтиёт шавед… Нархи табобати шумо 500 доллар!

дасоти мо", "Мероси ниёгон", "Фуруѓи њунар", "Сухандоварї", "Таќвим", "Садафреза", "Равзана", "Убайдулло"… оварда шудаанд, шоистаи таваљљуњанд ва ба хонанда лаззати маънавию таассуроти амиќ мебахшанд. Мундариљаи шумораи идона аз лињози дарбаргирии мавзўъњо, гуногунии жанрњо ва бандубасту ороиш низ сазовори тањсин аст. Бо як сухан, дар ин шумораи "Истиќбол"-и нозанин манзараи умумии роњи тайкардаи маљалла дар дарозои 60 сол ба дараљаи баланд ва бо мањорати вижа инъикос шудааст. Имрўз "Истиќбол" дар кишвари мањбубамон маќому мартабаи хосае дарёфтааст ва он дигар танњо маљаллаи кўдакону наврасон нест, балки маљаллаи мањбубу созгори табъи њамагон аст. Шастсолагии "Истиќбол"-и азизу хирадмандро бо њамовозї бар ќитъаи зерини шоири хушсалиќа Сайёд Ѓаффор табрику тањният мегўем: Бар шаст равон маљаллаи "Истиќбол", Дар шаст љавон маљаллаи "Истиќбол". Бар шаст равонияш муборак бошад! Дар шаст љавонияш муборак бошад! А.МУРОДЇ, "Омўзгор"

ЭЪТИБОР НАДОРАД

Номаи камоли гумшудаи А№ 622647, ки онро соли 1993 мактаби №12-и ноњияи Сомонї ба Мирзоширинов Зариф Асоевич додааст, эътибор надорад. Дипломи гумшудаи №010218, ки онро соли 2000 литсейи 55-и ноњияи Сино ба Данец Олег Викторович додааст, эътибор надорад Номаи камоли гумшудаи №007221, ки онро соли 1990 мактаби №89-и ноњияи Сино ба Степанюк Ольга Владимировна додааст, эътибор надорад. Номаи камоли гумшудаи А019948, ки онро соли 1993 мактаби №34-и ноњияи Рўдакї ба Таурова Зевар Шарифовна додааст, эътибор надорад.

Коллективи омўзгорони мактаби тањсилоти умумии №23и дењаи Шаватки поёни ноњияи Айнї аз марги нобањангоми омўзгори мактаби №27-и дењаи Солењони шањри Вањдат МИРЗОЕВ Бобо сахт андуњгин буда, аз даргоњи Илоњї ба ањли оилаи марњум сабри љамил хоњонанд. Њайати омўзгорони мактаби №41-и ноњияи Ќубодиён ва сокинони хољагии "Наврўз"-и њамин ноњия ба муаллими мактаби №18-и ноњияи Роштќалъа Мирмањмад МАРОДМАМАДОВ ба сабаби даргузашти писарашон Мирзомањмад Мародмамадов њамдардии амиќ изњор мекунанд. Ањли оилаи Љабборовњо аз шањри Душанбе ба собиќ сармуњаррири рўзномаи "Навиди Балх"-и ноњияи Љалолиддини Румї Хољаев Темур бинобар даргузашти сўзноки писарашон БАЊРОМЉОН изњори њамдардї ва тасаллият мекунанд. Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маорифи шањри Душанбе аз вафоти собиќ раиси Кумитаи иттифоќи касабаи кормандони маорифи ноњияи Фирдавсї, собиќадори мењнат, Корманди шоистаи Тољикистон Ќањњоров Абдуњамид андўњгин буда, ба пайвандони марњум сабри љамил хоњонанд. Кормандони њафтаномаи "Омўзгор" ба сармуњаррири маљаллаи "Тољикистон" Аскар Абдусамадов нисбат ба даргузашти бародараш изњори тасаллият менамоянд.

Њайати Н.САИДОВ, Ф.РАЊИМОВ, Т.МАЊМАДОВА, Ф.ИСМОНОВ, А.РАЊМОНОВ, тањрир: М.САЙФИДДИНОВ, А.МУРОДЇ (љонишини сармуњаррир)

Суроѓа: 734024, ш.Душанбе, к.Нисор Муњаммад, 13а. Телефонњо: ќабулгоњ – 221-63-36, љонишини сармуњаррир – 227-36-29, котиби масъул ва шуъбањо – 227-25-49

Муассис: Вазорати маорифи Љумњурии Тољикистон Почтаи электронї: info@omuzgor-news.tj Сайти њафтанома: www.omuzgor-news.tj

«Омўзгор» дар Вазорати адлияи Љумњурии Тољикистон тањти раќами 21Р – 405 19.12.2000 сабти ном шуда, тањти раќами 0018/рз, аз 14.09.2007 дар Вазорати фарњанги Љумњурии Тољикистон аз нав номнавис гардидааст. Нашрия ба хотири чандандешї маводе низ ба табъ мерасонад, ки идораи њафтанома метавонад бо муаллифон њамфикр набошад ва барои онњо масъулият ба уњда нагирад. Дастхатњо ва суратњо ба муаллифон баргардонида намешаванд.

Њафтанома дар Муассисаи ХЊЊФ «Мушфиќї» ба табъ расидааст. | Индекси обуна – 68850 | Адади нашр: 29 746 нусха | Тарроњ: С. Ниёзов | Њуруфчинон: О.Љабборова ва Ш. Зафарзода

Omuzgor #16 2013  

Omuzgor# 16 2013

Advertisement