Issuu on Google+

HORTZ ERRADIOLOGIA

AHO ETA HORTZEN HIGIENEA GOI MAILAKO HEZIKETA ZIKLOA

MATERIAREN OSAGAIAK  Materia zati txikiagotan banatzen da:  MOLEKULAK: Sustantzia baten banaketa metodo fisikoen bitartez.  ATOMOAK: molekulen banaketa metodo kimiko eta fisikokimikoen bitartez.


MATERIAREN OSAGAIAK  ATOMOAK: bi zatian banatzen dira:  Nukleoa  Kortika (corteza):  Elektroiak

Elektroiak  Karga elektriko negatiboa dute. (-)  Nukleo inguruko orbitatan antolatzen dira.  Nukleoan hainbat protoi (+) -kortikan hainbat elektroi(-)  Beraz atomoa neutroa da.


Helio atomoa:

Elektroiak  Orbita sakon batetik bestera pasatzeko

(nukleotik urrutiago) energia bat aplikatu behar zaio. Horren bitartez elektroiak nukleoarekiko duen erakargarritasuna konpensantzen da.  Elektroiak alderantzizko bidea egiten badu, kasu honetan energia liberatuko du.


Energia liberazioa

Elektroiak  Energia hori, kuanto izeneko multzo

zatiezinetan antolatzen da.  Kuantoak espazioan zehar zabaltzen dira uhinak eginez: UHIN ELEKTROMAGNETIKOAK


Uhin elektromagnetikoak  Energia garraiatzen dute sistema batetik bestera.  Uhin desberdinak daude bere uhin luzeraren arabera

Uhin elektromagnetiko desberdinak  Radioa:

   

 Uhin luzea: 1 km  Erdiko onda (onda media): 300 m  Uhin motza: 30 m Mikrouhinak: 1 zm Argia: 0,5 Âľm Ultramorea: 0,1 Âľm X izpiak: 10-8 zm


Sarkortasun(penetrazio) ahalmena  Uhin txikiek duten ahalmena da, hau da:  Uhin luzera zenbat eta txikiagoa, orduan eta sarkorragoak dira.  Oztopo fisikoak igarotzeko ahalmena.  Ehun biziak gainditu.  Ehunetan alterazioak sortu, batzuetan kaltegarriak izanik.

X IZPIAK  Zer dira:  Uhin eletromagnetiko mota bat dira.  Energia altua dute, beraz frekuentzia altuko uhinak dira. Hau da sarkorrak.  Materia organikoa zeharkatu dezakete.


SORRERA  1895 urtean Wilhem Conrad RoentgenRoentgen-ek asmatu zituen kasualidadez.  Sarkortasun ahalmena duen erradiazio elektromagnetikoa da.

 Uhinak eginez desplazatzen dira espaziotik.  Bere uhin luzera txikia da, beraz energia oso haundia dute.  Ionizatzaileak dira: dira: materiaren kontra kolisionatzean, elektroiak askatu egiten dira, materia ionizatuz ((-).  Ionizazioak ehun biologikotan aldaketak probokatzen ditu.

x izpien historia

http://youtu.be/opz4ijQgTaA


X IZPIEN SORRERA  Elektroiak, atomo batekin kolisionatzen

duenean fenomeno desberdinak sortuko dira:  Elektroia gelditu egiten da edo desbiatu. Ondorioz, energia galduko du: GELDITZE RADIAZIOA -RADIACION DE FRENADO.  Atomoaren beste elektroi batekin txoke egin eta ondorioz atomo hori beste goragoko orbitara desplazatu. RADIAZIO KARAKTERISTIKOA

X IZPIEN SORRERA  X IZPIAK, Gelditze radiazioa eta radiazio karakteristiko fenomenoen ondorioz sortzen dira.


X izpien formakuntza  Tubo huts baten barruan sortzen dira. COOLIDGE

TUBOA  Tubo huts horren barruan Anodo(+) bat eta katodo(katodo(-) bat kokatzen dira.  Horien inguruan kristalezko enboltorio bat  Bertan, elektroiak abiadura oso haundiz garraiatzen dira katodotik(katodotik(-), anodo (+) batera.

 KATODOA:  Filamentu fin bat da.  Bertatik korronte elektriko (mA) bat igarotzen da, filamentua berotuz.  Energia horren ondorioz ee- askatzen dira  Potentzial diferentzia dela eta ee- askeak abiadura haundiz anodoaren kontra joango dira.


 ANODOA:  Tungsteno, Wolframioz edo Kuprez osatuta dago.  Bertara ee- abiadura haundiz iritsiko dira; kolisioen ondorioz energia asko askatuko da:  %99 bero modua askatzen da.  % 1 X izpi bezala (gelditze radiazioa eta radiazio karakteristikoraen ondorioz)

X izpiak sortzeko‌  Anodoaren kontra txoke egiterakoan bi ondorio sortzen dira:  %99: beroa  %1: X izpiak

 Sortzen den beroa neutralizatzeko, tubo barneko kristala olioz inguratuta dago.


X izpien sorrera  Anodoan x izpiak direkzio guztietan

irtetzen dira, tuboaren barruan. Horregatik berunez inguratuta dago parte batean ezik:  Parte txiki hori izango da x izpien irteera puntua.

http://youtu.be/CJ7uhFfZ8xc


X izpien sorreraren faktoreak Zenbat eta korrontearen intentsitatea haundiagoa izan (milianperiotan) orduan eta elektroi aske gehiago. Radiazio kantitate haundiagoa. Zenbat eta voltaje haundiagoa, anodo eta katodoaren arteko potentzial diferentzia haundiagoa, beraz elektroia indar haundiagoz eragingo dute anodoan. Radiazio kalitate haundiagoa (Sarkorragoak)

Kalitatezko erradiografia lortzeko parametroak  Milianperiajea eta kilovoltajea kontrolatuko ditugu:

 Objetuaren zabalera eta dentsitatearen arabera.  Erradiografiatu bahi dugun objetuaren tamainuaren arabera.  Pelikula eta objetoaren arteko distantziaren arabera.  ‌

 Exposizio denbora:  Erradiazioaren aurrean kokatzen garen denbora. Horretarako kronometro edo tenporizadore bat egoten da.


Kalitatezko erradiografia lortzeko parametroak  KALITATEA:  Hortz erradiologian 6565-100 Kv erabiltzen dira.  Honen bitartez erradiazioaren penetrazio ahalmena kontrolatzen dugu.  Dentsitate gutxiko estrukturak (Hortz mamia): BELTZEZ  Dentsitate haundiko estrukturak (esmaltea, obturazioak): TXURIZ

Kalitatezko erradiografia lortzeko parametroak  KANTITAEA:  Milianperiajearen bitartez determinatzen da.  Exposizio denborarekin erlazionatzen da:  > intentsitatea - < exposizio denbora  < intentsitatea - > exposizio denbora

 Normalean odontologian 5 - 20 mA erabiltzen dira, exposizio denbora asko laburtuz.


Erradiazio motak kontsultan  Erradiazio primarioa:  Zuzenenan aparatuak ematen duena.

 Erradiazio sekundarioa:  Erraitutako objetuek isladatzen dutena.

 X izpiak guztiz desagertzen dira bere sorrera desaktibatzen denean. Bere efektua, exposizio denbora dirauen bitartean izaten dute.

X izpien ezaugarriak  Ikustezinak dira.  Efektu fotokimikoa produzitzen dute.  Zilar bromuroarekin erreakzionatzean, pelikulak inpresionatzen dituzte, irudiak sortuz.

 Materia zeharkatzen dute.  Materia zeharkatzean, interakzio atomikoa

sortzen dituzte; materia ionizatzen dute ((-)  Ionizazio horrek, ehun bizietan kalteak sortu ditzake.  Biologikoki arriskutsuak


ERRADIAZIOAREN NEURKETA: DOSIMETRIA  Erradiazio elektromagnetikoa arriskutsua izan

daitekenez, beharrezkoa da jasotzen den dosia neurtzea.  DOSIMETRO izeneko aparatu batzu erabiltzen dira.  X izpiekin lan egiten dugunok jasotzen dugun dosiaren neurketa egin behar dugu:  2 dosimetro mota daude:  Area neurketa edo lan eremuaren neurketa: AREA DOSIMETROA  Norberak jasotako dosiaren neurketa: DOSIMETRO PERTSONALA

ERRADIAZIO IONIZANTEEN EFEKTU BIOLOGIKOAK  Erradiologia:  Ehun bizietan gertatzen diren fenomenoak, erradiazio ionizanteak emandako energia jaso ondoren, aztertzen dituen zientzia da.


Erradiazioaren ezaugarriak  Probabilistikoa da:  Erradiazioak zelulekin dituen interakzioak zorizkoak dira; Erradiazioak zelula batekin interakziona dezake ala ez; era berean interakzionatzen badu mina proboka dezake ala ez.

 Ez da selektiboa:  Erradiazioak ez du afinitaterik ehun batekin edo beste batekin.

Erradiazioaren ezaugarriak  Lesio inespezifikoak sortzen ditu:  Erradiazioak sortzen dituen lesioak ez dira zuzenenan identifikatzen, beste agente batek sortu ditzakeen lesioak izaten dira.

 Lesio latenteak sor ditzake:  Erradiazioak sortzen dituen lesioak, denbora epe baten ondoren agertzen dira; jasotako dosiaren arabera, latentzia epea minutu gutxikoa izan daiteke, aste batzukoa edo urte askotakoa.


Erradiazioaren ezaugarriak  Beti dira lesiboak:  Erradiazioak zelulekin interakzionatzean beti sortzen ditu lesioak edota min zelularra.  Batzutan lesibitate hau onuragarritzat kontsidera dezakegu. Adib: erradioterapia tratamenduak.

Erradiazioaren efektuak  Efektu ez estokastikoak:  Min zelularra dosi jakin bat gainditzean probokatzen dituztenak dira.  Zenbat eta dosi haundiagoa, mina grabeagoa.  Lesio hauek berehala agertzen dira.  Adibidez: kristalinoaren opazidadea, eritemakâ&#x20AC;Ś eritemakâ&#x20AC;Ś


Erradiazioaren efektuak  Efektu estokastikoak edo deterministak: deterministak:  Ez dute dosi minimo bat behar lesio bat probokatzeko.  Zenbat eta dosi haundiagoa, orduan eta aukera gehiago.  Lesio hauek agertzen badira, beti dira grabeak.  Lesioa hauek ez dira berehala agertzen, denbora luze bat pasa daiteke.  Adibidez: minbiziak, ondorengoen malformazioak, mutazio genetikoakâ&#x20AC;Ś genetikoakâ&#x20AC;Ś

Erradiazioaren efektuak  Efektu estokastikoak bi motatakoak izan daitezke:

 Efektu somatikoak: somatikoak: (erradiazioa jaso duen pertsionan agertuko dira):  Tumoreak.  Zaharkuntza goiztiarra.  Fetoaren garapenaren anormalidadeak.  Erantzun inmunologikoaren supresioa.  Efektu genetikoak (gure ondorengoetan agertuko dira):  Mutazio puntualak.  ADN molekularen aldaketa haundiak.


Erradiazioaren efektuak


Erradiosentsibilitatea  Ehun batek erradiazio ionizantearen

aurrean izan dezakeen afektazio neurria da.  Ehunak izan daitezke hortaz:  Erradiosensibleak: Erradiosensibleak: erradiazio gutxi jasota aldaketa ugari izango ditu.  Erradioerresistenteak: Erradioerresistenteak: Erradiazio asko behar du aldaketak izateko.

Erradiosentsibilitatea  BERGONE-TRIBONDEAU-ren legeak  Zelula baten aktibitate erreproduktiboa zenbat eta altuago izan orduan eta erradiosentsibleagoa izango da.  Zelula baten etorkizunean zatiketa ugari gertatuko badira, orduan eta erradiosentsibleagoa.  Zelula bat zenbat eta diferentziazio txikiagoa izan orduan eta erradiosentsibleagoa.


Erradiosentsibilitatea  Erradiosentsibilitatearen eskala:  Oso erradiosentsibleak: erradiosentsibleak: leukozitoak, eritroblastoak, espermatogoniak.  Erradiosentsibilitate erlatiboa: erlatiboa: mielozitoak, epidermiseko zelula basalak, hestearen zelulak..  Erdiko erradiosentsibilitatea: erradiosentsibilitatea: zelula endotelialak, espermatozitoak, osteoblastoak… osteoblastoak…  Erradioerresistentzia erlatiboa: erlatiboa: espermatozoideak, eritrozitoak,  Oso erradioerresistenteak: erradioerresistenteak: neuronak, zelula muskularrak… muskularrak…

GORPUTZAREN ETA ORGANOEN ERANTZUNA  Sistema baten erantzuna, konposatzen duten ehunen erradiosentsibilitatearen araberakoa izango da.

 Erantzun morfologikoa, 2 fasetan gertatzen da:

 Berehalako aldaketak: aldaketak:  Irradiazio jaso eta hurrengo sei hilabetekoan gertatzen dira.  Jasotako dosiaren arabera, efektuak izango dira :  ERREBERTSIBLEAK  IRREBERTSIBLEAK.

 Alterazio tipikoak:  Inflamazioak.  Edemak  Hemorragiak.

 Aldaketa berantiarrak: berantiarrak: irradiazioa jaso eta sei hilabete baino beranduago gertatzen dira. Izango dira:  Permanenteak.  Irrebertsibleak.  Progresiboak.

 Alterazio tipikoak:    

Fibrosiak. Atrofiak Ultzerazioak. Nekrosiak


GORPUTZAREN ETA ORGANOEN ERANTZUNA  Efektu errebertsibleak:  Sendaketa gertzen da, bi mekanismo posible:  Erregenerazioa: Erregenerazioa: Zauritutako zelulak, bere identikoengatik ordezkatzen dira, organoaren aurreko forma eta funtzioa errekuperatuz.  Erreparazioa: Erreparazioa: Zauritutako zelulak beste zelula desberdin batzuekin ordezkatzen dira, fibrosi bat sortuz (cicatriz). Sendaketa ez da guztiz ematen.

GORPUTZAREN ETA ORGANOEN ERANTZUNA  Sistema hematopoietikoa (odol sistema):  Hezur muina eta linfoziotoak: oso erradiosentsibleak

 Larruazala:  Epidermis: oso erradiosentsibleak.

 Ugalketa Sistema:  Gizonezkoak:  Espermatogoniak eta espermatozitoak: oso erradiosentsibleak. ANTZUTASUNA  Sistema hormonala: oso erradioerresistentea: ezaugarri maskulinoak mantendu.  Emakumezkoak:  Obarioa: oso erradirresistenteak.  Sistema hormonala: (Obariaoan)(Obariaoan)- oso erradiosentsibleak: ezaugarri femeninoak galdu.


GORPUTZAREN ETA ORGANOEN ERANTZUNA  BEGIA:  Kristalinoa: oso erradiosentsibleak â&#x20AC;&#x201C; kataratak.

 Sistema nerbioso zentrala:  Oso erradioerresistentea.  Dosi altuenak behar dira alterazioak lortzeko.

GORPUTZAREN ETA ORGANOEN ERANTZUNA  Erantzun organiko totala:  Irradiazio sindromea (gorputz osoak jasotzen du irradiazioa):  

Akutua: Dosiaren arabera: heriotza Kronikoa:3 fasetan ikusten da: 1. Etapa prodromikoa: goragaleak (nausea), bomitoak, diarreak. Minutuak edo egunak iraun ditzake. 2. Latentzia etapa: sukarra, deshidratazioa, diarrea latzak. 3. Gaixotasun etapa: gehien sufritu duen sistemaren arabera.


ENBRIOI ETA FETOAREN ERANTZUNA  Enbrioia: 6 aste baino gutxiago  Fetoa: 6 aste baino gehiago.  Efektuak:  Heriotza  Anomalia kongenitoak (jaiotzean)  Anomalia kongenito berantiarrak: jaio eta denbora epe baten ondoren agertzuko direnak.

7 asteko fetoa


ENBRIOI ETA FETOAREN ERANTZUNA  2-3 lehenengo astetan:  Heriotza  Bizirik badiraute, anomalia gutxi, ordea.

 4-11 aste:  Anomalia latzak: eskeletoa eta SNZ.

 11-16 aste:  Atzerapen mentala eta mikrozefalia.

 20 aste edo gehiago:  Defektu funtzionalak.

BABES ERRADIOLOGIKOA  Babes erradiologikoa: erradiologikoa: pertsonen, bere

ondorengoen eta gizatasuna orokorrean erradiazio ionizatzaileengandik babestea.  Nazioarteko Erakundeak sortu dira honetarako: ICRP (Int. Comission of Radiologic Protection). Helburuak:  Efektu ez estokastikoen agerpena deuseztea.  Efektu estokastikoak ahal den neurrian limitatzea.


BABES ERRADIOLOGIKOA 

ICPRICPR-ren helburuak nola lortu? 1. Erradiazioaren erabilpena ez bada guztiz justifikatua, ez litzakete erabili behar. Sortu daitezken kalteak, lortzen den onura baino txikiagoak dira. 2. Erradiazioen erabilpena ahalik eta dosi bajuenekin erabiliko dira, nahi den helburua lortu ahal izateko. 3. Pertsonek jasoko duten dosia ez du inoiz, kasu bakoitzean, aurreikusi diren limiteak gaindituko.

BABES ERRADIOLOGIKOA  Babes neurri orokorrak:  DISTANTZIA: DISTANTZIA: Operadorea eta Rx iturriaren arteko distantzia zenbat eta haundiagoa izan orduan eta RxRx-en intzidentzia txikiagoa.  DENBORA: DENBORA: Operazio denbora zenbat eta bajuago erabiliz, jasoko den dosia bajuagoa izango da.  BLINDAJEA: BLINDAJEA: Aurreko bi baldintzak ezin badira bete, bitarteko material bat erabili behar da, Rx iturria eta operadorearen artean.


BABES ERRADIOLOGIKOA  Dosi limitazioak:  Langile expuestoak*: 100 mSv â&#x20AC;&#x201C; 5 urtetan  50 mSv urte bakar batean gainditu gabe.  Publikoa: 1 mSv urteko.  Ikasleak:  <16 urte: 1 mSv/urteko.  1616-18: 6 mSv/urteko.  >18 urte:

* Haurdun gelditzen diren langileak, publiko bezala kontsideratzen dira.

BABES ERRADIOLOGIKOA  Lan eremuak:  Eremu kontrolatua:  Dosi altuak jaso daitezke.  Babes neurri espezifikoak jarraitzen dira  Trebol berde batekin adierazten da leku ikusgarrietan


BABES ERRADIOLOGIKOA  Lan eremuak:  Zaindutako Eremua (zona vigilada):  Eremu kontrolatua ez izanik dosiak jaso daitezke.  Trebol gris batekin adierazten da leku ikusgarrietan

BABES ERRADIOLOGIKOA  Zaintza Dosimetrikoa:  Langile batek jasotako dosia zenbatzen du.  Lan eremuan erabiltzen den babesaren adierazlea da.  Arauak:  Lan orduetan beti gainean eraman behar da.  Bular altueran jarri behar da.  Lan eguna bukatzean kendu eta leku babestu batean utzi.  Ez utzi eguzkitan, kalefakzio gainean eta TÂŞ TÂŞ altuko lekuetan.  Hilabetero aztertu behar da dosimetroa

https://www.youtube.com/watch?v=ahaGI-v5RYc


BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Hortz kliniketan bi Rx ekipo desberdin erabiltzen dira:

 Aho barruko Erradiografiak.  Rx panoramikoak. Ortopantomografiak

BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Aho barruko Rx ekipoak:  Potentzia txikia dute: 5050-70 Kv eta 66-10 mA.  Pazientea ez da normalean hortz ekipotik altxa behar.


BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Aho barneko aparatuekin babes neurriak: neurriak:

 Ez dira errutinazko Rx egin behar. Justifikatuak izan behar dira beti; batez ere pazienteak umeak badira.  Pelikula azkarrenak erabili, exposizio denbora txikitzeko.  Errebelatze prozesua ondo zaindu RxRx-ak ez galtzekogaltzeko-RxRx-ak errepikatu.  Pelikula pazienteak eutsiko du BETI.  Kasu oso espezifikoetan, operadoreak:

 Ume txiki edo pertsona oso edadetuetan.

 Operadorea, fokotik gutxienez 2 metrotara urrunduko da eta ahal bada 90º 90º etra 135º 135ºtara.  Aurrekoa posible ez bada, berunezko mantala erabiliko du.  Disparoa, pulsadore baten bitartez egingo da. (inoiz ez interruptorea).  Ahal bada hortz ekipoa leku desokupatuetara begira jarri behar da (pasiloak, eskailerak… eskailerak…)

BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Aho barneko aparatuekin gelen berezitasunak:

 Adreiluzko paretak nahikoak izaten dira.  Pladur, beira edota egurrezko manparak badaude, kasuz kasu aztertu behar da.  Zorua eta sabaia ez daude babestu beharrik.  Ahal izan ezkero hortz ekipoa eta Rx aparatua eremu hutsetara begira kokatu behar da.  Disparadorea, gelatik kanpo jartzen da.


BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Ortopantomografia aparatuekin babes neurriak:

 15 segunduko exposizioa erabiltzen dute.  Pazienteari tiroidea babestuko zaio lepoko berezi batekin.

BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN  Ortopantomografia aparatuen gelak :  3 proiekzio desberdinen batura da.  Proiekzio bakoitza zentzu desberdin batean egiten du.  Aparteko gela batean jartzen dira.  Paretetan berunezko txapa fin bat jarri daiteke

edo,  Paretaren loditasuna haunditu.  Atea eta lehiatilak ere, berunarekin babesten dira.  Zorua eta sabaiak ez da beharrezkoa babestea


BABES ERRADIOLOGIKOA KLINIKA ODONTOLOGIKOETAN

BABES NEURRIAK  Arau orokorrak:  Inoiz ez jarri izpien aurrean.  X izpi tubotik ahalik eta urrutien jarri .  Segurtasun eremua honakoa da:

 Gutxieneko distantzia: 2 metro.  Beharrezkoa bada gertuago egotea: berunezko mantala jartzea beharrezkoa da.

 Segurtasun angeluak: Tuboarekiko 90ยบ 90ยบ-135ยบ 135ยบ  Posible den guztietan gelatik irten eta pulsadore baten bitartez aparatua aktibatu.  Posible bada, exposizio denbora txikitxen duten ekipoak erabili: DIGITALAK.  Disparoa egiten den bitartean, gelako sarrera kontrolatu behar da.


BABES NEURRIAK  Umeekin:  Bakarrik behar beharrezkoak diren erradiografiak atera.  Umearen kolaborazioa aztertu behar da.  Sistema azkarreko dispositiboak erabiltzea komeni da.  Babes neurri fisikoak aplikatu behar dira BETI:  Berunezko mantala.  Tiroideko lepokoa.

BABES NEURRIAK  Haurdun dauden emakumeekin:  Ahal bada erradiografiak deuseztu epe honetan.  Ezinbestekoa bada:  Berunezko mantala.  Sistema digitalak.


IRUDI ERRADIOGRAFIKOAK  Irudi erradiografiko batean elementu

txuriak, grisak edo beltzak ikusten dira, objetuen dentsitateen arabera.  Erradiografia bat 2 dientsioko erregistro bat da; ez dugu ahaztu behar ateratzen den objetuak 3 dimentsio dituela; hortaz ematen digun informazioa mugatua da.

PELIKULA ERRADIOGRAFIKOAK  Pelikula tradizionalak:  Zelulosa azetato base garden bat da.  Gelatina batean suspendituta dauden kristaltxoen emultsio sensible batez inguratua.  Pelikula material opako batez inguratzen da:  Kartulina beltz batek babesten du aurreko guztia  Berunezko lamina fin bat.  Ertz borobilduak dituzte ahoan erabilgarriak izan daitezen.  Erliebe puntu bat dute, zein aurpegi X izpien kontra jarri behar dugun adierazteko.


PELIKULA ERRADIOGRAFIKOAK  Pelikula tradizionalak:  Tamainu desberdineko plakak erabiltzen dira:  3 x 4 zm (ohikoenak)  2,2 x 3,5 cm.  Oklusalak

ODONTOLOGIAKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Proiekzio motaren arabera horrela sailkatuko ditugu:    

Aho barnekoak Ahoz kanpokoak Panoramikoak Bereziak


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Hortzen eta periodontoaren diagnostikoa lortzeko erabiltzen dira.  Bere izenak dioenez, pelikula ahoan barrena jartzen da.  3 azpitalde aztertuko dtugu:  Murtxiketa aletak (aleta de mordida)  Teknika periapikalak  Oklusalak

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Murtxiketa Aletak (aletas de mordida):  Indikazio nagusia: txantxar interproximalak detektatzea.  Plaka berdinean goiko eta beheko maxilarreko haginen koroak eta sustraiaren 1/3 zerbikalak ikus daitezke.  Periodontoaren zati krestala era ikus daiteke: periodontitis baten hasiera detektatzeko baliogarriak dira.


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Murtxiketa Aletak (aletas de mordida):  Teknika:  Pazientea eserita.  Goi maxilarreko arkua, zoruarekiko paralelo.  Plakak murtxiketarako dispositibo bat behar du

MURTXIKETA ALETA: TEKNIKA


MURTXIKETA ALETA: TEKNIKA

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Murtxiketa Aletak (aletas de mordida):  Abantailak:  Rx bakar batekin hortz asko ikus ditzakegu.  Informazio asko ematen digu.  Erradiazio gutxiago erabiliko dugu.

 Eragozpenak:  Ez du apizearen informaziorik ematen.  Ez du periodonto osoaren egoeraren informaziorik ematen.


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Hortza bere osotasunean aztertzen dute  Periodonto osoaren informazioa eskeintzen dute.  Hortz inguruko hezurra

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Bi tekniken bitartez lortzen dira Rx hauek:  Bisekzio teknika  Teknika paraleloa


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Bisekzio teknika:  Pazienteak bere behatzarekin eutsiko du pelikula.  Pazientea eserita jarriko dugu.  Pelikula atera nahi dugun hortzen alde palatino/lingualean jarriko dugu, hortzei pegatuta, baino tolesturarik gabe. gabe.

 Pazientearen eskubiko aldea ateratzeko, bere ezkerreko eskuko behatzak erabiliko ditu; eta alderantziz.

 Fokoa hortzaren ardatza eta pelikularen ardatzaren artean

sortzen den bisekzio angeluari perpendikularra jarri behar da.

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Bisekzio teknika:


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Paralelo teknika:  Paralelizadore (posizionadore) bat behar da.  Pazienteak ez du eusten pelikula bere eskuarekin  Posizionadoreak markatu digu fokoa non jarri, plakarekiko guztiz perpendikularra egoteko.  Pelikula eta hortzaren ardatza paralelo; fokoa bi hauekiko perpendikularki.

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Periapikalak:  Paralelo teknika:


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Oklusalak:  Ez da ohiko teknika bat.  Diagnostiko berezietan erabilgarria da:  Zenbait tumorazio, kiste… kiste…  Atera ez diren kaninoen posizioa ikusteko.  Wharton konduktuen kaltzifikazioak ikusteko.

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK

 Erradiografia Oklusalak:


AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Oklusalak:  Goi maxilarra ateratzeko Teknika:  Pazientea eserita  Pelikula goiko hortzen alde oklusalen kontra.  Fokoa, pelikularekiko perpendikularki: Buru gainean.

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  Erradiografia Oklusalak:  Behe maxilarra ateratzeko Teknika:  Pazientea eserita, burua guztiz atzeraka.  Pelikula beheko hortzen alde oklusalen kontra.  Fokoa, pelikularekiko perpendikularki: Behe maxilar azpian.


AHO BARNEKO ERRADOGRAFIAK  SERIE ERRADIOGRAFIKO KONPLETOA:

 Ahoko hortz guztien Rx periapikalen multzoa da.  1010-16 Rx osatzen dute seriea: 13-12 18-17-16

11-21

22-23 24-25-26

16-15-14

Eskubi aleta

Ezker aleta

43-42 48-47-46

46-45-44

26-27-28

41-31

32-33 34-35-36

36-37-38

AHO BARNEKO ERRADIOGRAFIAK  SERIE ERRADIOGRAFIKO KONPLETOA:  Ez dira paziente guztietan sistematikoki egiten.  Periodontitis bat duten pazientetan erabiltzen da.


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ez bakarrik hortzak, goi eta behe

maxilarrak osotasunean aztertzeko erabiltzen ditugu teknika hauek.  Aho barneko teknikak nahikoak ez direnean joko dugu hauetara.  Aparatu bereziak behar dira.  Ohikoenak dira:  Ortopantomografia (Panoramikoa)  Telerradiografia Laterala

AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ortopantomografia:  Bi hortz arkuak osotasunean ikusteko aukera ematen digu.  Hoiez gain, seno maxilarrak, sudur fosak, beheko hortzen nerbioa, kondiloak, etab erakusten dizkigu.


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ortopantomografia teknika: teknika:   

Aparatu espezifikoa behar da. Gela berezi batean kokatzen da. Pazientea modu egokian jarri aparatuaren instrukzioak jarraituz.  Gelatik irten pulsadorea sakatzeko.  15 segseg-ko lana burutuko du aparatuak.  Aparatuak 3 proiekzio desberdin egingo ditu buruari buelta emanez. http://youtu.be/56T8pKoIYR8 http://youtu.be/JmLU9xU1x1A

AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ortopantomografia indikazioak: indikazioak:  Paziente helduak lehen aldiz datozenean:  Ahoaren egoera osoaren informazioa emango digu:  Aurreko tratamenduen egoera.  Maxilarren egoera.  Inplanteak jarri behar direnean.  Hezur distantziak.  Seno maxilarren gertutasuna.  Beheko hortzen nerbioaren posizioa  Ortodontzia tratamenduen aurretik.  Atera ez diren hortzaen egoera ikusteko:  Juizioko haginak.  Kaninoak


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ortopantomografia indikazioak: indikazioak:  Paziente helduak lehen aldiz datozenean:  Ahoaren egoera osoaren informazioa emango digu:  Aurreko tratamenduen egoera.  Maxilarren egoera.

AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK

 Ortopantomografia indikazioak: indikazioak:

Inplanteak jarri behar direnean.  Hezur distantziak.  Seno maxilarren gertutasuna.  Beheko hortzen nerbioaren posizioa

AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK

 Ortopantomografia indikazioak: indikazioak:

 Atera ez diren hortzaen egoera ikusteko:  Juizioko haginak. haginak.  Kaninoak


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK

 Ortopantomografia indikazioak: indikazioak:

 Atera ez diren hortzaen egoera ikusteko:  Juizioko haginak.  Kaninoak

AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Ortopantomografiaren Abantailak    

Pelikula bakar batean erregistro asko ikus ditzakegu Ezker eskubi aldeak konparatzeko aukera ematen digu. Erradiazio dosi bajuak. Pazientearentzat oso erosoa da, beraz erabilgarria da:

 Urgentzia tratamenduetan, mina, edema, trismo egoeratanâ&#x20AC;Ś egoeratanâ&#x20AC;Ś  Paziente ezinduetan edo koordinazio arazoak dituztenetan.  Nauseak dituzten pazientetan.

 Ortopantomografiaren Eragozpenak:  Detaileak galtzen dira.  Irudia deformatu eta magnifikatu egiten da.(%25 +/+/-)  2 dimentsiotako irudia da.


ORTOPANTOMOGRAFIA Vs SERIE ERRADIOGRAFIKO OSOA

AHOZ KANPOKO ERRADIOGRAFIAK  Garezur Teknika Laterala Telerradiografia laterala:

 Buruaren ikuspegi laterala ematen digu.  Hezurren hazkuntzaren informazioa ematen digu.  Bi maxilarren arteko erlazioen berri ematen digu.  Ortodontzian diagnostikoa eta zefalometriak egiteko ezinbesteko froga.  Ortopantomografoari luzakin bat aplikatzen zaio.


TELERRADIOGRAFIA LATERALA

TELERRADIOGRAFIA LATERALA


AHOZ KANPOKO ERRADIOGRAFIAK  TAC â&#x20AC;&#x201C; SCANNER-ak:  Ortopantomografiaren limitazioak konpletatzen ditu: hirugarren dimentsioaren berri ematen digu.  Inplanteak jarri baino lehen askotan ezinbestekoa.  Beste zenbait lesio ikusteko:  Sinusitis kronikoak.  Tumorazioak.

AHOZ KANPOKO ERRADIOGRAFIAK  TAC â&#x20AC;&#x201C; SCANNER:  Abantailak:  Ez du distortsiorik ematen: neurri errealak ematen dizkigu.  Estruktura anatomikoen eta lesioen leku zehatza adierazten digu.

 Eragozpenak:  Erradiazio dosi oso altua.  Batzutan klastrofobikoa gerta daiteke  Kosto Ekonomiko altua.


AHOZ KANPOKO TEKNIKA ERRADIOGRAFIKOAK  Cone Beam Computed Tomography (CBCT)

 Tac baten antzerakoa baina:  Odontologiarako espezifikoa.  Kalitate haundiko irudiak  Pazientearentzat erosoagoa.  Eserita dago.  20 segundutan prest.

 Dosi bajuagoak erabiltzen dira: TAC baino %90 gutxiago

https://www.youtube.com/watch?v=YzV-Y9CUXHs


CBCT

CBCT  Batez ere planifikazio inplantologikorako  Edozein patologia maxilarra diagnostikatzeko erabili daiteke:   

Periodontzia, Endodontzia. Ortodontzia.

 Etorkizuneko teknika da, ortopantomografia ordezkatzeko.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Exposizio erradiologikoa egin ondoren,

hurrengo pausua, irudia lortzea da.  Bi sistema daude gaur egun irudia lortzeko:  Errebeladoa: tratamendu kimiko bat eman behar zaio pelikulari.  Erradiologia digitala: digitala: Prozesu informatikoei esker irudiak zuzenean ordenadorearen pantailan agertzen dira.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  X izpiek pelikulan inpresionatzen dutenean, irudi latente bat sortzen dute; errebelado prozesuarekin ikusgarri bihurtzen dugularik.  Gela iluna edo kutxa iluna behar da prozesua burutzeko.  Prozesua modu zehatz eta erriguroso batekin egin behar da kalitatezko irudiak lortzeko.  Edozein akats egin ezkero, erradiografia errepikatu beharko da; pazientearen dosia haundituz.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Aho barneko erradiografiak errebelatzeko aski da kutxa ilun bat edukitzea.  Erradiografia haundiagoak errebelatzeko gela ilun berezi bat beharko da.  Behin pelikula bere estutxetik ireki denean ezin da kutxa zabaldu edo atea ireki prozesua amaitu arte. Ez da argirik pasa behar.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Bi modu daude errebeladoa burutzeko:  Eskuz: Eskuz:   

Radiografia bakar bat errebelatu dezakegu. Pintza berezi bat erabili behar da. Prozesuaren kontrol osoa (denborak, Tª Tª, etab...) operadoreak dauka.  Operadoreak ezin ditu kutxatik eskuak atera prozesua bukatu arte.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Bi modu daude errebeladoa burutzeko:  Automatikoki: Automatikoki:  Radiografia bat baino gehiago (6(6-8) aldi berean errebelatu dezakegu.  Prozesuaren kontrol osoa (denborak, Tª Tª, etab...) makinak dauka.  Operadoreak ez du gainean egon behar.  Erradiografiak lehortuta ateratzen dira


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Beharrezkoa den materiala:  Prozesurako depositoak:   

Errebeladore soluzioa Fixadore soluzioa Garbitzeko ur depositoa.

Fabrikantearen instrukzioak jarraituz prestatu behar dira: KODAK: Parte bat errebeladorea (botila gorria) hiru parte ur. Parte bat fixadorea (botila urdina), hiru parte ur.

â&#x20AC;˘ â&#x20AC;˘

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Beharrezkoa den materiala:  Termometro bat: soluzioen tenperatura neurtzeko  Ur iturria: Pelikula garbitzeko.  Kronometroa: Denbora kontrolatzeko.  Pelikula eusteko pintzak (inoiz ez eskuz!!!)


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa:  Soluzioen kontrola:  Erabiltzen ez ditugunean, leku ilunetan eta tapatuta gorde behar dira.  Soluzioa aktibatzen denean, gehienez 3 astetan erabilgarria egoten da.  Pelikula asko errebelatzen badira, gutxiago irauten dute.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa eskuz:

 Protokoloa:  Pelikula ahotik ateratzean (kutxatuta) paperezko

serbileta baten gainean utzi, bertan izena eta eguna apuntatuz.  Aparatua desinfektatu.  Soluzioak nahastu/irauli hasi baino lehen.  Tenperatura konprobatu, beharrezkoak diren denborak erabiltzeko.  Pelikula, estutxetik atera gabe, kutxan sartu eta behin itxita dagoenean eta iluntasun egoeran zabaltzen hasi.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa eskuz:  Protokoloa:  Saiatu pelikula behatzekin ez ikutzen pintza

jartzerakoan.  Errebeladore soluzioan sartu behar den denbora (soluzioaren TÂŞ TÂŞ-ren arabera).  Ur basotik pasa, fixadore soluziora sartu baino lehen.  Fixadore soluzioan sartu gutxienez 5 minutu (10 hobe).  Ur iturritik pasa garbitzeko.  Lehortzen utzi fitxan gorde baino lehen

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa eskuz:

Errebeladorea: 20-40 segundu

Ura: segundu batzu

Fixadorea: 5-10 minutu


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa eskuz: Sor daitezken arazoak:  Errebeladorean denbora gehiegi: IRUDIA BELZTUTA.  Errebeladorean denbora gutxiegi: IRUDI ARGIEGIA.

http://youtu.be/dC7mvpQxl7A

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa eskuz-irakurketa azkarra:  Protokoloa:  Zenbait egoeratan ezin dugu prozesu osoa bukatu

arte itxaroten egotea: zirujiak, endodontziakâ&#x20AC;Ś endodontziakâ&#x20AC;Ś  Errebeladore soluziotik atera, ur basotik pasa eta fixadorean 10 segundu sartu ondoren posible da irudia ikustea.  Ikusi ondoren, irudia gorde nahi bada, garbitu gabe berriz fixadorean sartu dagokion denbora.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa automatikoki:  Protokoloa:  Pelikularen funda makina barruan kendu behar da.  Dagokion lekuan jarri eta utzi.  Prozesu osoa makinak egingo du 55-8 minututan.  Komenigarria da makina bero mantentzea.  Ezinezkoa da irakurketa azkarrik egitea.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Errebeladoa ikusteko:  NEGATOSKOPIOA:  Argia emango digu erradiografia behar bezala ikuteko.  Garbi eta egoera onean mantendu behar da.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitala:   

Azken urteotan erabiltzen hasi gara. Abantaila asko ditu eta eragozpen gutxi. Abantailak: Abantailak:  Irudia azkarrago lortzen dugu.  Ez dugu soluziorik erabili behar.  Erabiltzen diren dosi erradiologikoak askoz

txikiagoak dira.  Pelikulek ez dute leku fisikorik okupatzen.  Software informatikoek oso erabilpen erraza dute.  Irudiaren kontrasteak informatikoki aldatu ditzakegu.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitala:  Eragozpenak: Eragozpenak:  Koste ekonimikoa  Manipulazio arduratsua.  Infekzioaren kontrola


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitaleko sistemak:  Sistema zuzena:  Peliluka itxura duen errezeptore bat erabiltzen da.  Kable baten bidez, USB toma batera konektatzen da ordenadorera zuzenean.

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitala:  Sistema ez zuzena:  Digora sistema:  Kablerik gabeko fosforozko plaka fotosensible batez osatuta.  Plaka hau erabilera bakarreko funda batzuekin estali behar da pazientearen ahoan sartzeko.  Erradiazioa jaso ondoren scanner informatiko batean sartu behar da irudia ordenagailuan ateratzeko.


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitala:  Sistema ez zuzena:  Digora sistema:

IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK  Erradiologia digitala:  Sistema desberdinen konparaketa:


IRUDIAK LORTZEKO TEKNIKAK • Erradiologia zuzena: – Erresoluzio haundiagoa. – Ez da eskaneatu behar. – Azkarragoa. – Teknika zailagoa da.

• Erradiologia digital ez zuzena: – Ez du kablerik. – Tamainu desberdineko plakak erabili daitezke. – Plaka finagoa eta flexibleagoa da.


HORTZ ERRADIOLOGIA