Issuu on Google+

ЊХДТ мансабњоро "монополия" намекунад? 

5 марти соли 2013, №09 (269)

ozodagon@mail.ru

ДИДГОЊИ ЊАФТА

"ИмрўзNews" иди матбуотро дар додгоњ љашн мегирад ЯК ЊАФТАИ ИЌТИСОД

Узвият ба СЉТ фасодро аз байн намебарад АНДЕШАИ ЊАФТА

Фарњанги шинохт ва зиёї РУХДОДИ ЊАФТА

500 миллион доллари Оѓохон ба Тољикистон хабаргузории

Рањмонов аз Убайдуллоев "ќасос" гирифт?


2

ЊАДЯ

№09 (269) 5 марти соли 2013

ЊАФТ ХАБАРИ ЊАФТА

ТУЊФАИ УБАЙДУЛЛОЕВ БА ЗАНОНИ КЎЧАРЎБИ ДУШАНБЕ

Шањрдорї ба муносибати идњои "Рўзи модарон" ва Наврўз дастур додааст, ки ба њар як зани кўчарўб дар шањри Душанбе 700 сомонї ба сифати туњфа таќдим гардад. Тавре аз шањрдорї ба хабаргузории "Озодагон" иттилоъ доданд, дастури Мањмадсаид Убайдуллоев, раиси пойтахт, 2 њазору 507 зани кўчарўб ва 109 корманди дастгоњи раис ва собиќадорони мењнатро дар бар гирифта, барои кўмаки якдафъаина ба онњо 1 миллиону 812 њазор сомонї равона хоњад шуд. Убайдуллоев сањми занонро дар рушди иќтисодию иљтимої ва ободонии шањри Душанбе, баланд бањогузорї карда, таъкид кардааст, ки маблаѓњо барои ќадрдонии онњо аз фонди захиравии Раиси шањри Душанбе људо гардад.

НИГАРОНЇ ИТТИФОЌИ ИСТЕЪМОЛГАРОН: "БАРЌИ ТОЉИК" ДАСТУРИ ЊУКУМАТРО ИЉРО НАМЕКУНАД

Иттифоќи истеъмолгарони Тољикистон мегўяд, дастури њукумат оиди таъминоти 12-соатаи мардуми навоњї бо барќ пурра иљро намегардад. Масъулини ин созмон, ки таъминоти њаррўзаи мардуми навоњиро бо барќ пайгирї мекунанд ба хабаргузории "Озодагон" иттилоъ доданд, ки айни њол бештар аз нисфи ноњияњои кишвар дар як шабонарўз аз 12 соат камтар барќ мегиранд. Манбаъ аз љумла мисол овард, ки 28-уми феврал ба љуз аз ноњияњои Њисор, Зафаробод, Спитамен, Тавилдара, Љаббор Расулов ва Ѓончї дар навоњии дигари кишвар мардум аз 12 соат камтар барќ гирифтааст. Њамсуњбати мо њаљми таъминоти барќро дар ноњияи Рашт, Нуробод, Конибодом, Мастчои кўњї, Мастчо ва Ёвон њамагї 8 соат дар як шабонарўз арзёбї карда, афзуд, ки дар ноњияи Фархор ин нишондод ба 6 соат баробар будааст. Ин дар њолест, ки ќаблан Нозирљон Ёдгорї, сухангўи ширкати "Барќи тољик" дар суњбат бо "Озодагон" изњор дошт, ки бо дастури њукумати Тољикистон, сар аз 25 -уми феврал таъминоти мардуми навоњї бо барќ ба 12 соат дар як шабонарўз расонда шудааст. Ў гуфт, "бо назардошти шароити мусоиди истењсол ва интиќоли барќ дар кишвар њукумат дастур додааст, ки мардуми навоњї дар як шабонарўз на камтар аз 12 соат бо барќ таъмин гарданд. Ба муштариён аз соати 05:00 то соати 11-и рўз ва аз соати 17 то 23-и шаб барќ дода мешавад". Дар мавриди санаи лаѓви пурраи лимит дар Тољикистон Ёдгорї таъкид кард, ки бо назардошти носозгорињои эњтимолии табиат њанўз даќиќ нест. Ў афзуд, ки "Барќи тољик" ният дорад, таъминоти муштариёнро бо барќ зина ба зина зиёд намуда, лимитро нисбат ба солњои пеш барваќттар бартараф кунад.

ОМОР

ФМС ТЕЪДОДИ ТОЉИКОНИ ЃАЙРИЌОНУНИРО 400 ЊАЗОР ГУФТ

Хадамоти федеролии муњољирати Русия (ФМС) мегўяд, 400 њазор тољик дар њудуди ин кишвар ѓайриќонунї ќарор доранд. Бино ба иттилои хабаргузории "Интерфакс", тољикон дар "рейтинг"-и муњољирони ѓайриќонунии Русия дар зинаи сеюм меистанд. Маќоми аввалро шањрвандони Узбакистон бо 900 њазор љамъият аз худ кардаанд. Теъдоди муњољирони ѓайриќонунии Украина 500 њазор будааст. Хадамоти федеролии муњољирати Русия дар маљмуъ теъдоди муњољиронеро, ки дар њудуди ин кишвар ѓайриќонунї кору фаъолият доранд, 3 миллиону 300 њазор арзёбї мекунад. Ба ќавли Константин Ромодановский, роњбари ХФМР, ин афрод муњлати иќомати ќонунї дар ќаламрави Русияро наќз кардаанд. Ба иттилои сомонаи Хадамоти федералии муњољирати Русия, аввали соли равон дар њудуди Русия дар маљмуъ 1 миллиону 60 њазор тољик иќомат доштааст. Теъдоди шањрвандони Узбакистон дар Русия 2 миллиону 300 њазор ва аз Украина 1 миллиону 400 њазор нафарро ташкил додааст. Хадамоти федералии муњољират шумораи озарбойљонињоро 620 њазор ва ќирѓизњоро 540 њазор нафар арзёбї мекунад.

Њикмати њафта

AMNESTY INTERNATIONAL БОЗДОШТИ АБДУЛЛОЉОНОВРО БА ИНТИХОБОТ РАБТ ДОД

ПУШТИБОНЇ

Созмони авфи байналмилал (Amnesty International) алайњи истирдоди Абдумалик Абдуллољонов, собиќ сарвазири Тољикистон аз Украина ба Душанбе изњорот пахш карда, озодии ўро талаб кардааст. Ин созмон бо пахши баёния изњор боварї кардааст, ки боздошт ва талаби истирдоди Абдуллољонов ба интихоботи президентии моњи ноябри соли 2013 дар Тољикистон рабт дорад. Amnesty International таъкид кардааст, дар арафаи интихоботи президентї, њукумати Тољикистон маъракаи густурдае пеш гирифтааст, ки барои саркўб ва хомўш намудани мухолифини он равона шудааст. Ин созмон афзудааст, Абдуллољонов дар сурати истирдод ба Душанбе мавриди шиканља ва ноадолатињои судї ќарор хоњад гирифт. Дар баёния омадааст, "Абдуллољонов аз роњбарони аршади мухолифини њукумати феълии Тољикистон мањсуб меёбад ва аз љониби маќомоти тољик дар љиноятњое муттањам мешавад, ки аз љанги шањрвандї ва мубориза барои ќудрат дар солњои 90-ум реша мегиранд. Аммо Абдуллољонов иттињомоти маќомоти тољикро дар терроризм ва созмони гуруњи љиної рад карда, моњи июни соли 1999 дар Амрико паноњгоњи сиёсї дарёфтааст". Изњороти Amnesty International дар њолест, ки њафтаи гузашта, Созмони милали муттањид низ ба њимояи Абдуллољонов бархоста, аз њукумати Украина талаб кард, то нафареро, ки дар Амрико њамчун гуреза эътироф шудааст, тањти њимоят бигирад ва аз итирдодаш ба Душанбе љилавгирї кунад. СММ изњори умед кардааст, ки "Украина дархости истирдоди ин фардро рад карда ва бар асоси асноди байналмилалии эътирофшуда, ўро њарчї зудтар рањо мекунад".

Абдумалик Абдуллољонов, ки солњои 1992 - 1995 сарвазири Тољикистон буд, 5-уми феврал дар фурудгоњи "Бориспол" бо мусоидати пулиси байналмилалИнтерпол боздошт шуд. Маќомоти Тољикистон аз Украина хостаанд, ки ўро ба Душанбе истирдод кунад. Абдумалик Абдуллољонов бо ќарори додгоњи Украина ва то замони баррасии дархости истирдоди ў барои 40 рўз дар боздоштгоњ хоњад монд. Тибќи ќонунњои Украина, дар ин муддат маќомоти Тољикистон бояд санадњои заруриро дар мавриди гунањгор будани ў пешнињод кунанд ва дар асоси аснод, додгоњ оиди истирдоди ў ќарор ќабул хоњад кард.

РАДДИ ЊАКЕРЇ ШУДАНИ САЙТИ ХОНАВОДАГИИ ТЎРАЉОНЗОДАЊО

ИНКОР

Њољї Акбари Тўраљонзода, ќозии собиќи мусалмонњои Тољикистон, сарусадо дар бораи њакерї шудани торнамои хонаводагиашон (turajon.com)-ро рад кард. Ў гуфт, масъулони торнамо ду рўз боз аз пайи ислоњи сайт њастанд ва рўзњои наздик дубора фаъол хоњанд кард. Торнамои хонаводагии Тўраљонзодањо, ки ду соли пеш фаъол шуд, шарњи њол, мавъизаву китоб ва суханронињои бародарон -Эшони Нуриддин, Эшони Мањмудљон ва Њољї Акбари Тўраљонзодаро дар бар мегирад. Аз љумла дар ин торнамо китобњои Њољї Акбари Тўраљонзода - "Љойгоњи зан дар ислом", "Масљид ва љомеа" ва њамчунин "Миёни обу оташ тарњи сулњ андохтам, аммо..." дастрасанд. Ин бародарон дар оѓози кори худ гуфта буданд, ки њадафшон аз ташкили ин торнамо расонидани мавъизаву паёмашон ба муњољирони тољик дар Русия ва кишварњои дигар аст. Дар гузашта торнамои хонаводагии Тўраљонзодањо аз сўи Хадамоти алоќаи Тољикистон як бор масдуд шуда, баъдан фаъол гардида буд.

НОМАИ ЭЪТИРОЗИИ САФОРАТИ ТОЉИКИСТОН БА ВАЗОРАТИ ХОРИЉАИ РУСИЯ

НОТА

Сафорати Тољикистон дар Маскав, ки "карантин"-и 150 шањрванди Тољикистон дар њавопаймои ХуљандРостовро "тањќир"-е беш надониста буд, дар ин замина номаи эътирозї ё нотаи худро ба Вазорати умури хориљии Русия таслим кардааст. Дар ин бора Муњаммади Эгамзод, сухангўи сафорати Тољикистон дар Русия, дар як тамоси телефонї ба "Озодагон" хабар дод. Ў гуфт, сафорат бегоњи чоруми март бо ирсоли нота аз маќомоти Русия хостааст, ки масъалаи "карантин"-и 150 шањрванди Тољикистонро мунсифона баррасї намоянд. Аз ин пеш, Вазорати умури хориљи Тољикистон гуфта буд, сафорати Тољикистон дар Маскав ба Вазорати умури хориљии Русия нотаи эътирозї фиристода ва талаб мекунад, ки гунањкорони ин њодиса, хоњ масъулини фурудгоњ ё ширкат, љуброни зарари маънавии ин њодисаро пардохт кунанд. 1-уми март хабаргузорињои русї навиштанд, ки табибон рўзи 28-уми феврал дар организми мусофирони њавопаймое, ки аз Тољикистон ба шањри Ростови лаби Дон парвоз кардааст, нишонањои бемории халера ё худ ваборо ёфтаанд. Ба навиштаи расонањо, дар ин њавопаймо њудуди 150 шањрванди Тољикистон будаанд, ки ният доштаанд, тавассути Ростов ба шањри Маскав сафар намоянд. Аммо дар њаво њайати њавопаймо мушоњида кардааст, ки ду мусофир зиёд ба нуќтаи санитарии тайёра мераванд ва аз ин њол ба хадамоти рўизаминии фурудгоњи Ростов хабар додаанд. Пас аз поин омадани њавопаймо дар фурудгоњи Ростови лаби Дон, табибон ташхиси пешакї гузаронда, дар ду мусофир нишонаи бемории вабо

ё худ халераро ёфтаанд. Бо назардошти ин, њавопаймо бо њамаи мусофиронаш ба карантин равона гардида, тайи як шабонарўз мавриди муоина ќарор гирифтаанд. Аммо ташхиси бактериологї нишон додааст, ки гумони бемории халера ё вабо дар мусофирони ин тайёра ѓалат аст. Тавре сомонаи расмии Вазорати тандурустии минтаќаи Ростов хабар медињад, ташхиси бактериологї нишон додааст, ки мусофирони тайёраи Хуљанд-Ростов на вабо, балки дизентерия ё дарунравї доштаанд.

Њукумате хатарнок аст, ки виљдон бо ў дар њоли набард ќарор дорад.


МАВЗЎИ ЊАФТА

№09 (269) 5 марти соли 2013

3

Ноњияе бо исми љувозкаши маъруфи тољик ахиран мавзўи суњбати хосу ом шуд. Восеъро аввалан хабари аз вазифа рафтани райиси он забон ба забон кард ва баъдан эълони санаи интихоботи миёндавраї. Кадоме аз ин мавзўъњо вазни бештар дорад, ба ќазовати њар нафаре вобаста аст, аммо пешнињоди бардоштњои аввалияро зарур мешуморем. Раќобатњо барои курсии холимондаи парлумони кишвар баъди ду моњ оѓоз мешавад. Комиссияи марказии интихобот ва райъпурсї ахиран санаи интихоботи миёндавраї дар њавзаи якмандатии Восеъ №39-ро 5-уми май эълон кард.

Абдулазизи ВОСЕЪ

Зарурат ба интихоботи миёндавраї баъди аз вазифа сабукдўш гардидани райиси ноњияи Восеъ пайдо шуд. Курсии холимондаи райис бо фармони Эмомалї Рањмон ба ихтиёри Рустам Латипов, ки то ин замон намояндаи њизби аграрї дар палатаи поёнии парлумон буд, гузошта шуд. 27-уми феврал дар љаласаи навбатии иљлосияи чоруми Маљлиси намояндагон ваколати депутатии Рустам Латипов ќатъ гардид. Њамчунин, вай аз њайати комиссияи муваќќатии экологї ва кумитаи марбут ба масоили аграрии палатаи поёнии парлумон хориљ шуд. Бо ин аз њизби аграрї танњо як намоянда дар парлумон монд. Бархе соњибназарон мегўянд, курсии холимонда "бегона" нашуда, насиби боз як намояндаи ин њизб мешавад. Амир Ќароќулов, райиси њизби аграрї мегўяд, дар интихоботи миёндавраї ЊАТ њатман номзади худро пешнињод хоњад кард. Ба гуфтаи вай, барои барќарор кардани курсии холимондаи њизб дар парлумон талош меварзанд. Вай аз ифшои номи муддаии ин курсї худдорї карда афзуд, дар арафаи сабти номзадњо онро эълон мекунад. Дар њамин њол, ањзоби дигар њам мегўянд, барои курсии парлумон талош хоњанд кард. Мањмадшариф Набї, райиси ЊНИТ дар минтаќаи Кўлоб ба Озодагон гуфт, онњо низ вориди корзори интихоботї мешаванд. Аммо ба ќавли вай танњо конфронси њизбї тасмим мегирад, ки киро ба њайси муддаї пешнињод намоянд. Шодї Шабдолов, райиси њизби комунистии Тољикистон њам эълон кард, ки ЊКТ номзади худро пешнињод мекунад. Раљаби Мирзо, сухангўи Њизби демократи Тољикистон њам эњтимол яке аз номзадњои интихоботи миёндавраии Восеъ бошад. Љаноби Мирзо њамеша

ЊХДТ дигар мансабњоро "монополия" намекунад? мухолифи муддаї шудан аз зодгоњи худ буд. Вай њамеша таъкид мекард, ки ин бад аст, ваќте Шокирљон Њакимов доим аз Конибодом, Муњиддин Кабирї аз Файзобод ва худорањаматии Ќувват Султон аз Кўлобу Самараддин Фазлиддини рањматї аз Восеъ номзад мешаванд. "Ман зидди чунин амалњо будам. Мегуфтаму мегўям, ки барои сиёсатмадори сатњи миллї шудан бояд онњо аз манотиќи гуногун номзад шаванд. Агар мебозанд бок нест, вале мардуми як минтаќаро бо худ муаррифї мекунанд". Аммо дар масъалаи ширкати худаш аз њавзаи №39 гуфт, ки аввалин ташаббус аз мухлисонаш буд. "Дар масъалаи ширкати ман аз њавзаи Восеъ аввалин ташаббус аз мухлисони ман аз ин ноњия шабе шурўъ шуд, ки фармони барканории раиси собиќи ноњия Султон Валиевро мехонданд. Њоло ин гуна пешнињодњо дар бораи ширкати ман дар интихоботи миёндавраии њавзаи Восеъ вуљуд доранд. Аз рўзи барканор шудани раиси ноњия ва ба љойи ў таъин гардидани вакили ин њавза Рустам Латипов баъзе аз њамдиёрон ба ман бо пешнињоде мурољиат карданд, ки дар ин маърака ширкат кунам". Аммо Раљаби Мирзо мегўяд, њоло мушаххас накардааст, ки дар интихобот бо кадом шева ширкат мекунад: бо пешнињоди ХДТ ё ба таври худпешбарї. -Вале барои ширкат дар ин маърака барномаи хуби пешазинтихоботї омода намудаам ва бовар дорам он барои интихобкунандањои ин њавза писанд меояд. Бовуљуд гуфта наметаво-

нам, ки ин тасмими нињоии ман аст. Њоло бояд тамоми пањлўњои масъаларо баррасї намоям, ки барои ширкат дар интихобот кадом нуктањои заъф дорам. Гуруњи корие дар ин замина омода намудаем ва онњо сари ин мавзўъ љиддї пайи коранд. Агар хулосаи онњо мусбат шуд, дигар масъалае барои ширкати ман боќї намемонад. Хулоса ман намехоњам дар интихобот њамту ширкат дошта бошам. Наќшаву тасмимњоям бояд љиддї бошанду натиљањояш низ, - афзуд вай. Аммо ин андешањо низ њаст, ки њизби њоким аз ин фурсат истифода намуда, соњиби 46 овоз дар Маљлиси намояндагон мешавад. Ёдовар мешавем, њоло 45 курсии палатаи поёнии парлумон дар ихтиёри намояндањои ЊХДТ, ду курсии дар ихтиёри намояндањои њизби коммунист, нањзати исломї ва ислоњоти иќтисодї ва як курсї дар ихтиёри њизби аграрї аст. Ба ин мавзўъ то моњи май чандин мавриди дигар бармегардем, аммо њоло ба мавзўи дуюм руљўе хоњем дошт. Аз вазифа рафтани Султон Валиев бањсњои гармеро дар матбуот ба вуљуд овард. Аслан райиси собиќи ноњияи Восеъ њамеша дар маркази таваљљуњ буд ва исмаш зуд-зуд мењмони расонањо мешуд. "Азия плюс" аз наќли сокинони ноњия сабаби аз вазифа рафтани Валиевро камбудињо дар фаъолияти ў гуфтааст. Яке аз сабабњои дигари аз вазифа сабукдўш гардидани Валиев эътирози савдогарони бозори ноњия гуфта мешавад, ки 16-уми феврал баргузор шуд. Онњо аз

афзоиши андоз шикоят намуда ва ду рўз ба кор набаромаданд. Баъди як рўз Валиев аз маќом барканор шуд. Абдулмуъмин Шерхонов, хабарнигори тољик, ки дар мавриди фаъолиятњои Валиев зиёд навиштааст, мегўяд, ба он њаде, ки Алимурод Таѓоймуродов, собиќ раиси ноњия камбудиву хатої дошт, Валиев надорад. "Аз нуќтаи назари як шањрванди оддї бигўем, ў воќеан, дигаргунињои љиддї дар ноњия ворид кард. Дар замони Алимурод Таѓоймуродов прокуроре буд, бо номи Шермат Нуров, ки њар чї мехост, мекард ва касе онро гап зада наметавонист. Нафароне буданд дар Восеъ, мисли Самариддин Фазлиддинов, Мирзоалї Миралиев, Лашкарї Мирзоев, ки ягон раисро гўш намекарданд, вале Валиев онњоро итоаткори њукумати мањаллї карда буд". Ба иддаои Абдулмуъмин ба эњтимоли зиёд Валиевро мансаби баландтаре интизор аст, чун дар фармони аз вазифа гирифтани ў навиштаанд, ки "бинобар ба вазифаи дигар гузаштан". Дар Тољикистон як равандро метавон мушоњида кард, ки аксари мансабдорон баъди аз вазифа сабукдўш гардидан, ба курсии депутатї роњ меёбанд. Аммо Султон Валиев аъзои Маљлиси миллї аст пас, куљо меравад? Худи Султон Валиев дар суњбат ба хабарнигори "Озодагон" гуфт, "ин ваколати сардори давлат аст, ки маро ба кадом маќом таъин мекунад. Њар куљое таъин кунанд мо барои давлатамон хизмат мекунем". Номи Султон Валиев замо-

не расонаї шуд, ки хабарњо дар мавриди маъюби гуруњи дуюм будан ва нафаќа гирифтанаш пањн гардид. Саид Рањмонов, хабарнигори "Кулябская правда" дар як тадќиќоти журналистї, ки "Султон Валиев президент ва Маљлиси Олиро фиреб додааст" ном дорад, њамин пањлўи мавзўъро ба чолиш кашидааст. "Маълум, ки мувофиќи ќонун шахсони маъюби дараљаи II на танњо ба роњбарии ноњия, балки барои кор ба ягон ташкилоту муассиса њаќу њуќуќ надоранд, пас Султон Валиев бо кадом роњ тавонистааст, ки дувоздањ сари сол нафаќа бигираду дар органњои роњбарикунанда фаъолият намояд? Намояндаи парлумон, љонишини вазири кишоварзї, раиси ноњияи Ховалинг ва Восеъ бошад?" Аммо Валиев ба хабарнигори "Озодагон" гуфт, ки воќеан, аз соли 2001 барои маъюби дараљаи дуюм буданаш нафаќа мегирифт: "Соли 2010 онро бо хоњиши худам бекор кардам. Нафаќаро аз замоне, ки вакили Маљлиси намояндагон будам ваќт ба ваќт мегирифтам. Ќонунгузории кишвар њам ин чизро иљозат медињад. Он хилофи ќонун нест. Тамоми љумњурї аз њодисаи ба сарам омада огоњ аст. Дасти ростам зарбаи сахт хўрда буд". Њар нуктаи оддї њам мавзўъњои матрањшударо боз ба сархати расонањо мебарорад: њар изњороту изњори андеша нисбат ба интихоботи миёндавраї дар њавзаи якмандатии Восеъ №39 ва вазифаи нав гирифтан ё бознишаста шудани Султон Валиев…


4

№09 (269) 5 марти соли 2013

ДИДГОЊИ ЊАФТА

"ИмрўзNews" иди матбуотро дар додгоњ љашн мегирад Ибодуллоњи ТОИР Чанде ќабл масъулини Созмонњои журналистии Тољикистон њукми додгоњи ноњияи Исмоили Сомонии пойтахт алайњи нашрияи "Имрўз News"-ро ноодилона хонда маќсади онро "гапдаро" кардани расонањо унвон карданд. Иддае аз роњбарони расонањои мустаќили кишвар низ назари худро баён намуданд. Хуршеди Атовулло, сардабири нашрияи "Фараж" ќазияи додгоњии Рустам Њукумов бо нашрияи "ИмрўзNews"-ро, ки дар пешорўи интихобот сурат мегирад, ба интихоботи президентї рабт дод. Ба гуфтаи Хуршеди Атовулло "Табли шодї задан аз он, ки моддањои тањќиру туњмат аз кодекси љиноятї бароварда шудаанд баваќт буд. Барои он, ки баѓайр аз ин ки имрўз ба суд мурољиат карда ва маблаѓњои њангуфт, ки шояд барои даъвогарон чизе набошад вале барои рўзномањо хеле пул аст талаб мекунанд, њамчунин як моддаи дигар дар кодекси љиноятї тањќир алайњи мансабдори давлатї њаст, ки лаѓв нашудааст. Мо њар ќадар талош кардем, ки аќалан маблаѓе, ки аз нашрияњо ва журналистон

мепурсанд то як андоза воќеї бошад вале воќеї нестанд. Њарчанд, ки пеш 4-5 милион сомонї талаб мекарданд ва имрўз 50-њазор сомонї талаб карда мешавад, ки ин њам барои дилхоњ рўзномаи Тољикистон миёншикан аст. Барои њамин њам ин танњо эњсоси худсензураро дар ќалби журналистон бедор мекунад, яъне ба ќавли Шарифзода ба ин васила мехоњанд нашрияњоро гапдаро кунанд, ки ин чиз хеле чизи бад аст. Зеро њамаи ин пешорўи интихобот сурат мегирад ва як андоза ба интихоботи президентї рабт дорад. Имрўз Рустам Њукумов, ки яке аз хешовандони дури президент њисоб мешавад ва дар њамин њол мехоњад, ки аз шаъну шарафи худ дифоъ кунад, яъне як гуна худро дар назди љомеа пок нишон дињад. Агар чуни раванд идома ёбад оќибат рўзномањо мисли "Нерўи сухан" ва "Пайкон" миёншикан мешаванд. Вале њамаи ин ба манфиати гурўњњои алоњида ва баъзе мансабдорони њукуматие њаст, ки мехоњанд ба кадом ќимате набошад курсиеро, ки дањњо сол боз нишастаанд нигоњ доранд." Саймуддин Дўстов, роњбари маркази тањлилии "Индем" бар ин аст, ки бањси писари Амонуллоњи Њукуматулло бо "ИмрўзNews" ба сиёсатњои њукумати Тољикистон дар муњити расонаї ягон рабт надорад, вале болотар аз бањси як шањрванди ранљида бо ВАО аст. Саймуддин Дўстов гуфт: "Он

њама гуна аломатњои амали махсус тарњрезишударо дорад, ки ба гумони ѓолиб ба "тоза" кардани њолномаи Рустами Амонуллоњ равон шуда, њадаф аз он таъин кунонидани Рустам ба ягон вазифаи давлатї мебошад. Дар Душанбе кам касонеанд, ки аз нуфузи фавќуллодаи Амонуллоњи Њукуматулло ба раиси Суди Олии љумњурии Тољикистон Нусратулло Абдуллоев надонанд. Онњое, ки намедонистанд шабу рўзи садамаи наќлиётии писари раиси Суди олї ва марги як зани хитої огоњ шуданд, ки ин ду тан то чї њад ба њам наздиканду аз якдигар вобаста. Ин буд, ки як ќарори судии ноодилона даъвои Рустам Њукумовро ќонеъ кард." Ба гуфтаи Саймуддин Дўстов "Амонуллоњи Њукуматулло, ки худро пурнуфузтарин одами љануби кишвар ва элитаи њоким медонаду то ин дам бо истифода аз наздикї ба роњбари давлат ва оилаи ў манфиатњои худро хеле хуб њифз мекард, ба иштибоњи бузурге роњ дод. " ИмрўзNews " пуштибонии ќавии сиёсї ва иљтимої дораду билахира Њукумовњоро шикаст медињад, вале фикр мекунам, ки хиради сулаймонї, ки ин бор њам дар њифзи манфиатњо ифода меёбад, боло шуда, бо ишораи аввалини њукумат љонибњо мусолиња мекунанд." Дар њамин њол Сайёфи Мизроб, сардабири њафтаномаи мустаќили "СССР" ба додгоњ кашидашудани нашрияњо ва рўзноманигоронро як

амали маъмулї унвон карда чунин мегўяд: "Он мавриде, ки бархе аз рўзноманигоронро метавонистанд ба воситаи тањдиду фишорњо гапдаро кунанд, барои баъзе аз он сулолаи журналистоне, ки љанги шањрвандиро паси сар кардаанд алакай дер шудааст. Чун, ки як гурўњи журналистоне буданд дар Тољикистон, ки новобаста ба тањдидњои љонї, ки дар кўчањо журналистон кушта мешуданд ва теъдоди ин куштањо тибќи баъзе иттилоотњо њатто аз 70 нафар њам беш буд ва кушта шудани 74 журналист ваќте ки сади роњи озодбаёнии мо нагардид ба додгоњу мањкама кашидани нашрияњо њам њич ваќт садди роњ буда наметавонад. Аммо агар аз дигар љониб бубинем он журналистоне, ки имрўз њам ин гуна даъвоњо доранд онњо бе њамин њам чизе нагуфта буданд ва њам барои тањкими демократия дар ягон давру замон коре њам накарда буданд ва намекунанд. Њастанд як гурўњи журналистоне, ки ваќте, ки чунин ќазияњо пайдо мешаванд ба хотири грант гирифтан аз хориљињо дигару дигар корњо инро ба таври сунъї тавсеа мебахшанд. Ба суд мурољиат кардани мо як амали маъмулист бояд дар љамъияти демократие, ки мо даъвои онро дорем чунин ќазияњо бошанд." Ин дар њолест, ки "Имрўз News" бо ирсоли як нома ба Додгоњи олии Тољикистон, вазири адлия, Созмони милали муттањид, САЊА ва созмонњои журналистї њукми додгоњи

Исмоили Сомонї нисбат ба ин нашрияро ѓайриќонунї хондааст. Кормандони "ИмрўзNews" мегўянд, дар љараёни баргузории ин мурофиа, ки охири моњи январ шурўъ шуд, дар чанд њолат бо ќозии парванда ба мушкил рўбарў шудаанд. "Њолати аввал њангоми супоридани ордер рўй дод. Њолати дувум замоне буд, ки судя талаботи моро оид ба баргузории шакли кушодаи мурофиаи судї ба инобат нагирифт. Њолати саввум ба дастраскунии Ќарори Суди вилояти Маскав иртибот дорад, ки онро љониби даъвогар њамчун замима ба аризаи даъвогї ворид кардааст. Њолати дигар рад карда шудани ду дархост оид ба ташхиси лингвистикии маќола ва супориши судї мебошад." Аз ин рў, "Имрўз News" њукми додгоњи ноњияи Исмоили Сомонии шањри Душанберо баёнгари адолату инсоф надониста, онро "ѓайриодилона ва ѓайриќонунї" њисобидааст. "Ин њукм сад дар сад адолати судиро дар Тољикистон зери суол бурд",-омадааст дар нома. Зимнан, њайати эљодии "Имрўз News" изњори умед кардаанд, ки "нињодњои марбутаи Тољикистон, созмонњои рўзноманигорї, сафоратњои хориљии муќими Тољикистон, созмонњои њифзи њуќуќи инсон нисбат ба ин њукм бетараф нестанд ва ба ин ќазия холисона дахолат карда, адолати судї ва адолати иљтимоиро дар кишвар барќарор мекунанд."

сањ.13

CЕ ДИДГОЊИ ЊАФТА

Вазъи истењсолоти Тољикистон Шуморо ба ташвиш намеорад? Фирўз САИДОВ, корманди МТС

Н

ИГАРОН мекунад. Барои он ки аз 2-юми март ба СЉТ дохил шудем ва мушкили асосї ин аст, ки истењсолкунандагони мањаллї то чї андоза метавонанд бо корхонањои хориљї раќобатпазир бошанд. Намешавад, ки дар оянда корхонањои мо аз кор монад, ба ѓайр аз бахши энержї ва корхонаи алюмин. Баъзе корхонањои дигар давлатњо њастанд дар вилояти Суѓд, ки шояд онњо њам раќобатпазир бошанд. Амо ваќте мо ба СЉТ ворид шудем ва ба мо дар муддати 7-6 сол муњлат додаанд, агар онњо њам аз љињати кадрї, технологияи нав агар набошад, то чї дараља мо метавонем мањсулоти худро њам дар фурўш гузорем, ба хориљ барорем. Ин мушкил, ки то чї дараља мо метавонем дар ин созмон устувор бошем. Намешавад, ки умуман мањсулоти хориљиро ба дохили кишвар аз байн бурд. Ташвиши ман ин аст, ки то чї дараља мо метавонем фанноварињои љадидро ба кишвар ворид созем. Ба ѓайр аз ин набудани кадрњое, ки дар истењсолот кор карда тавонанд. Тавре мо медонем, муњољирони мењнатии

мо одатан дар бахши сохтмон фаъолият доранд. Танњо бо сохтмон мо наметавонем, сатњи истењсолотро бардорем. Чунки кадрњои баландихтисоси иќтисод яке аз принсипњои асосии истењсолол ва раќобат мебошад. Њатто дар сурати ворид кардани фанноварињои муосир мо наметавонем гуфта, ки кадрњои мо бо он кор карда метавонанд ё не. Ин мушкилотест, ки боиси нигаронии тамоми иќтисодчињо гаштааст.

сон, ки корхонањои шахсї ва давлатї доранд хеле ташвишовар аст. Хатарнок њам њаст, чунки дар њолати љањонишавии иќтисодї њар роњбари корхона бояд кордон бошад, бояд дониши олии касбии тавлидкунанда дошта бошад.

Шарофиддин СИРОЉОВ, Табаралї ЃАНИЕВ, иќтисодшинос

М

УШКИЛОТИ аслї њамин, ки истењсолотро бидуни фанноварињои муосир рушд додан имконнопазир аст. Аз ин нуќтаи назар якбора фаъол гардидан хеле ташвишовар аст. Бубинед, њатто дар бозорњои дохилии мо тамоми молњои Тољикистон дар раќобат тоб оварда наметавонад. Чунки арзиши молњои тољик аз арзиши молњои воридоти зиёд фарќ мекунад. Дар натиља мол ба савдо намеравад. Аз љониби дигар њолати имрўзаи технолгияи Тољикистон, фањмиши мутахаси-

Т

вакили парлумон ОЉИКИСТОН рў ба иќтисоди бозаргонї нињодаст. Яъне, њоло дар кишвари мо созишномахои байнидавлатї, њукуматї ва байналмиллалї дар бахши иќтисод ва истењсол мавриди амал ќарор гирифтаанд. Мо озод њастем. Як падидаи маъмулї аст, ки агар як давлат мушкилоти норасоии баъзе аз мањсулотро бо роњи воридоти молу колои хориљї бартараф созад. Дар баъзе мавридњо мо аз молњои онњо истифода карда дар баъзе маврид моли истењсоли Тољикистон ба берун интиќол меёбад. Барои таъминоти мардуми худамон новобаста аз хоњиш мо молњоро аз хориљ ворид месозем.


ЯК ЊАФТАИ ИЌТИСОД

№09 (269) 5 марти соли 2013

5

Тољикистон ва СЉТ Инак, таърихи 2-юми март Тољикистон узви комилњуќуќи Созмони Љањонии Тиљорат гардид. Ба бовари коршиносон бо воридшавии Тољикистон ба СЉТ иддае аз мушкили иќтисодии кишвар, аз љумла фасод дар бахши мазкур бартараф хоњад шуд. Зеро шаффофият дар фаъолияти тиљорї ва фароњам овардан шароити мусоиди иќтисодї яке аз шартњои асосии ба даст овардани узвияти созмони мазкур ба њисоб меравад. Питер Микула, рањбари дафтари Швейтсария оид ба њамкорї гуфтааст, ки узвияти Тољикистон дар ин созмон гоми бузурге барои иќтисоди босубот буда, барои боло рафтани тавоноии содиротии кишвар таѓйироте дар бахшњои соњибкорї, омўзиш ва назорат зарур аст. Маврид ба зикр аст, ки Тољикистон барои ба даст овардани узвият дар СЉТ соли 2001 дархост пешнињод дошт. Коршиносон бар ин назаранд, ки њарчанд ба даст овардани узвияти СЉТ кори чандон соддае нест, вале дар Тољикистон он бештар бо айби гурўњи корї ба таъхир афтода аст. Зеро дар ин миён гурўњи корї бояд барои бартараф кардани мушкилоти ќонунгузорї ва фароњам овардани фазои мусоид талоши бештар мекард.

Тољикистон, СЉТ ва фасод Дар њар сурат коршиносон аз расман воридгардидани Тољикистон ба ин созмон истиќбол карда, мегўянд, ки ба эњтимоли зиёд он барои бартараф кардани мушкилоти ин бахш, аз љумла мављудияти фасод мусоидат намояд. Ин њам дар њолест, ки ба бовари Зафар Абдуллоев, рањбари маркази тањлилии "Контент" мушкилоти фасодро дар Тољикистон ба осонї наметавон бартараф кард. "Низоми фасод дар Тољикистон хеле печида буда, онро њеч кадом як давлат, созишнома ва ё созмон аз он љумла СЉТ бо тамоми меъёрњояш наметавонад решакан кунад. Мушкилоти фасод дар Тољикистон танњо бо ташаббуси њукумату шањрвандон ва ивазшавии блоки иќтисодї њал мешавад", мегўяд Зафар Абдуллоев. Аз љониби дигар, вазифаи СЉТ бартараф кардани фасод дар давлатњои узв набуда, танњо фароњам овардани шароити мусоиди иќисод аст. Зафар Абдуллоев мегўяд, ки низоми фасодро дар Тољикистон комилан аз байн бурдан имконнопазир аст.

Тољикистон ва меъёрњои пардохти молиёт Бояд гуфт, ки мутобиќ набудани ќонунгузорї дар ин самт яке аз мушкилоти аслии Тољикистон барои воридшавї ба СЉТ ба њисоб мерафт. Ба таври мисол дар солњои аввали пешнињоди дархост дар Тољикистон 21 намуди пардохти молиёти давлатї вуљуд дошт. Барои мутобиќ кардани меъёри ќонунгузории Тољикистон дар ин самт, ба кодекси андоз таѓйиру иловањо ворид гардида, низоми пардохти молиёт аз 21 намуд ба 10 намуд коњиш дода шуд. Ин њам дар њолест, ки ба бовари коршиносон ин таѓйирот танњо зоњирї буда, дар асл низоми пардохти молиёт коњиш наёфтааст.

Таѓйирот баъди 10 сол эњсос хоњад шуд Файзиниссо Воњидова, њуќуќшиноси тољик бар ин назар аст, ки њарчанд дар аввал Тољикистон бо чунин низоми андозбандї вориди СЉТ гардид, аммо интизор меравад, ки дар оянда таѓйироти љиддие дар ќонунгузории кишвар барои бењтар кардани фазои соњибкорї ворид хоњад шуд. "Њоло ќонунгузории кишвар дар мавриди пардохти андоз ва молиёт баъзе аз

Узвият ба СЉТ фасодро аз байн намебарад нуќсонњо дорад. Зеро бархе аз бандњои ќонунгузорї хилофи њамдигар њастанд. Бартараф кардани он норасої ќабл аз воридшавии Тољикистон имконпазир буд, ки ин амал анљом наёфт. Вале набояд фаромўш кард, ки масъулини Тољикистон дар оянда водор мешаванд, то низоми ќонунгузориро комилан таѓйир бидињанд. Зеро ин шароити ќонунгузорї кафолати фаъолиятро барои сармоядорони хориљї надодааст", зикр намуд Файзиниссо Воњидова. Ба гуфтаи номбурда, Тољикистон бо мављудияти чунин норасої вориди СЉТ гардида, мантиќан таѓйиротро метавона пас аз 10 сол мушоњида намуд. Файзинисо Воњидова мегўяд, ки агар Тољикистон бо риояи тамоми шартњои СЉТ вориди ин созмон мегардид, рушди бахши иќтисодї дар зудтарин фурсат ба даст меомад. Ба бовари номбурда дар сурати риояи он меъёрњо аз бартараф кардани мушкилоти фасод низ дар Тољикистон метавон тахмин зад.

Фасод дар Тољикистон бо таѓйироти кадрї аз байн меравад, на СЉТ Исмоил Рањматов, коршиноси масоили сиёсї мегўяд, ки расман ба даст овардани узвияти Тољикистон дар СЉТ падидаи хуб буда, дар оянда ин амал то андозае барои рушди бахши иќтисод ва тиљорат мусоидат хоњад кард. Аммо ин маънои онро надорад, ки маваљудияти

фасод дар Тољикистон комилан аз байн биравад. "Фасод дар Тољикистон бо ивазшавии сиёсати кадрї бартараф мешавад, на бо созмони байналмиллалї ва ё бонки љањонї. Шарти аслии ба кор ќабул кардани масъулин бояд донишу малака ва љањонбинии кадрњо бошад, на минтаќа. Вале дар Тољикистон тибќи мушоњида аксари кадрњо аз як минтаќаанд", мегўяд Исмоил Рањматов. Ба гуфтаи номбурда, дар сурати интихоби кадр бо шартњои маъмулии байналмиллалї тамоми бахшњои Тољикистон рушд ёфта, фасод низ ба оњистагї аз байн хоњад рафт. Тањлилгарон дар умум аз воридшавии Тољикистон ба созмони мазкур интизорињои зиёд надоранд. Ба бовари онњо одатан давлатњои дунё тамоми мушкилоти бахши иќтисодиашонро то замони воридшавї ба СЉТ бартараф мекунанд. Ин њам дар њолест, ки Тољикистон бо ваъдаи бартараф кардани он мушкилот узвияти СЉТ-ро ба даст овард. Коршиносон бо ишора ба шароити иќтисоду тиљорат дар давлатњои аъзои СЉТ мегўянд, ки Тољикистон бо вуљуди надоштани иќтисодиёти устувор ва истењсоли саноатї вориди ин созмон шуд. маврид ба зикр аст, ки тайи чанд соли охир дар Тољикистон танњо истењсоли пунба ва алюмин ба роњ монда шудааст ва ин њам дар њоле, ки ин мањсулот то ба давраи коркард нарасида, њамчун ашёи хом фурўхта мешавад. Аз ин сабаб ме-

тавон гуфт, ки Тољикистон дар бозори иќтисодии љањонї мавќеи устуворро ба даст нахоњад овард. Дар њар сурат барои бењтар гардидани вазъ тањлилгари тољик мегўяд бо ба даст овардани узвият дар СЉТ Тољикистон метавонад бо кишварњои узви ин созмон ќарордодњои дуљониба баста, воридоти технологияи заруриро бо нархи дастрас ба роњ бимонад. Дар сурате, ки 90 дарсади молу коло ба Тољикистон аз хориљ ворид мешавад, пас ба даст овардани узвияти СЉТ ба нафъи кишвари мост. Пањлўи дигари мусбати воридшавии Тољикистон ба ин созмонро коршиносон дар бартараф намудани муњосирањои иќтисодї аз љониби давлатњои хориљ унвон намуд. Ба таври мисол метавон аз муњосираи иќтисодии Ўзбекистон дар солњои гузашта ёдоварї намуд. Кишварњои узви ин созмон дар доираи ширкатњои муштараки суѓуртавї низ равобит ва њамкории иќтисодии устувор доранд. Ширкатњои муштараки суѓуртавї њуќуќи дахолат ва бартараф намудани њамагуна монеањоро доранд. Масъалаи дигари зарурияти ба даст овардани узвият дар созмони мазкурро коршиносон дар имкони њарчи бештари тавсеаи њамкорињои иќтисодї унвон мекунанд. Гуфта мешавад, ки ин созмон 159 кишварро фаро мегирад, ки аксари онњо дар бахши иќтисод пешрафтаанд.

Фирдавс РАЊИМЗОДА


6

№09 (269) 5 марти соли 2013

ЊАФТ ПОСУХИ ЊАФТА

Матбуоти тољикро дар 101-солагиаш чї интизор аст? Њикматуллоњи САЙФУЛЛОЗОДА,

сардабири њафтаномаи "Наљот"

Таљлили ин рўз моро бо як риштае ба даврони ќабл васл мекунад. Агар њукумати Тољикистон ин рўзро чунин ќадр карданист, бояд ќадр кард. Вале мутаасифона дар раванди муносибати доирањои хос бо матбуот чунин ба назар мерасад, ки боз њам фазои ќабул кардани матолиби ВАО барои доирањои манфиатхоњи њукумат муносиб нест ва онњо тавре муносибат мекунанд, ки бояд њар чизе мегўянд, њамон тавр бояд дар матбуот матолибу гузоришот матрањ бошад. Аммо раванди шакл гирифтнаи афкори љомеа ва бархурдњои мухталиф ба равандњои сиёсї ва иљтимої дар сатњи љањонї нишон медињанд, ки ингуна бархурдњои манфиатхоњон наметавонад тўлонї бошад. Ин то як даврае метавонад бошад ва билохира аз байн хоњад рафт. Инак бархурди доирањои њукумат бо ВАО дар остонаи интихобот шадидтар шуда, намегузоранд то матбуот шаффофияти раванди омодагирињо барои интихоботро ба љомеа бирасонанд. 101 солагии матбуот боиси ифтихор аст, вале ваќте ингуна бархурдњоро мебинем, бояд омодагии љиддии хешро дар ќиболи ингуна равандњо дошта бошем. Дар радду бадалњои алоњида бо доирањои хос ингуна масоил њеч аз байн намеравад. Бояд дастаљамъона бархурд кард, то њукумат натавонад дар ќиболи матбуот чизе гуфта бошад. Бавижа матбуоти мустаќил, ки назари худро озодона баён мекунад.

Нуриддин ЌАРШИБОЕВ, раиси АМВОТ

Интихобот дар пеш аст ва њукумат кўшиш мекунад, то фаъолияти расонањои хабарї тањти назорат ќарор бигирад. Дар ин сол њам ин чиз истисно нест. Барои њамин хуб мешуд њамкасбони мо омодагии худро барои баланд бардоштани касбияти худ бигиранд, то њангоми инъикоси чунин маъракањои муњими сиёсї њамеша дастболо бошанду ба камбудињо роњ надињанд ва дар асоси меъёрњои њуќуќиву ахлоќї фаъолият намоянд. Дар ду моњи аввали сол пайдо шудани 4 ќазия нисбати сохторњои хабарї ва журналистон аз он далолат медињад, ки љомеа низ барои дуруст иљро кардани рисолати ВАО огоњ аст ва мехоњад, ки манофеи њам шањрвандону њам маќомоту ташкилотњо њангоми инъикоси масоили мубрами љомеа риоя шавад.

Акбаралї САТТОР, рањбари Иттифоќи журналистон

Ќабл аз њама њамаи њамкасбони худро бо 101 солагии матбуоти тољик табрик мегўяму таассуф мехурам, ки дар ин арафа чандин рўзномањо минљумла Имруз Ниюс

ба додгоњ кашида шудаву 50 њазор сомонї љарима шудааст. Дигар њамкори моро аз Хадамоти гумрук зери лату куб ќарор додаанд. Мо аз матбуоти тољик нигаронињо зиёд дорем, чунончи порсол мехостем рўзномањо мисли Имруз Ниюз зиёдтар шаванд, вале имрўз ин ягона рўзнома дар Тољикистон мебошад. Шояд дар љањон ягона кишваре бошем, ки ягона рўзнома дорем ва њамонро њам ба як бањси бисёр сахт додгоњ мањкум кардааст, ки агар ин маблаѓ аз онњо ситонида шавад, метавонад ин рўзнома њам аз байн равад. Набудани системаи пањнкунии нашрияњо аз дигар нигаронињои мост, зеро њастанд њафтаномањое, се рўз баъд аз чоп ба хонанда мерасанд. Дар арафаи ин ид аз њамкорон хосторам, ки дар роњи рост ќавї бошанду иродаи мустањкаме дошта бошанд ва аз ин нољурињои зиндагї натарсида бештар ба танќиду тањлилњои воќеї даст зананд. Аз эњсосоти зиёд даст кашанду ба касбияту худомўзї бештар машѓул шаванд.

Муњаммади ЃОИБ,

сардабири њафтаномаи "Љумњурият"

Ваќте мо соњибистиќлолем ин ифтихори баланди мост, ки ин љашн дар замони мо таљлил мегардад. Мањз зањмату нишонагузории ќаламкашон буд, ки ин љашнро ба имрўз расонданд. Ватанро аслан ањли фарњангу суханпарвараш ватан мекунад. Вагарна хоку оби бисёр љоњо ба якдигар бисёр монандї дорад. Ваќте Тољикистон мегўем, маънии аслии онро њамин рўзноманигорон боз ѓанї мегардонанд. Дар ин рўзи муборак њамаи зањматкашонеро, ки аз ашки ќалам ташнагї мешикананду љашмањову рудњои сероби сухан тавлид мекунанд, ба онњо умри дароз, бахту саодат ва ватандории бузург орзумандам.

Шањло АКОБИРОВА, рањбари ташкилоти љамъиятии "Хома"

Моро имсол њеч дигаргуние интизор нест. Дигаргунињое, ки дар сар то сари олам аст, дар бахши радиою тиливизион тољик роњи татбиќи худро намеёбад. Сари он мушкилот дорем, ки мањсулоту маводи хуби теливизионї, маводи тамошобоб надорем. Канали зиёд дорему кадри нокифоя дорем. Мушкили асосї ин аст, ки рањбариятњои шабакањои теливизион њеч намехоњанд иќрор шаванд, ки хуб намедонанду агар мехоњанд ба имконоти имрўзаи теливизион тобовар бошанд, бояд мўњтавои худро бењтар кунанд. То мардум шабакаи хориљї неву шабакаи миллї тамошо кунанд. Интихоботи пешорўро бањона мекунанду барои бењтар кардани мўњтавои барномањои худ талоше нахоњанд кард. Агар вазъияти кунунї таѓир наёбад, мардум ба самти интернет мераванд ва аз теливизион дур мешаванд хусусан љавонон. Матбуоти чопии мо нисбатан мустаќил асту хонданбоб аст нисбат ба теливизион. Барои онњо имтињони љиддї дар пеш аст, чун интихоботи имсола интихоботи пешин нест ва њукумат њам имкониятњои контролии ВАО ро хуб медонад. Дар маљмуъ наметавон гуфт, ки матбуоти чопии мо бисёр хубу бењтарин аст ва метавонад ба њамаи мушкилоти пешорў тобовар бошад. Муборизаи сахту шадид асосан байни матбуоти чопї хоњад буд.

Рустами ЉОНЇ,

сардабири рўзномаи "Имруз News" Сарнавишти матбуот аз имрўза тас-

мими мо вобастагї дорад, ки ВАО дар оянда чигуна мешавад. Фикр мекунам чун азми мо ќавї асту тавоноии журналистони мо ба ин мерасад, ояндаи матбуоти тољик дурахшон аст. Ва дурахшон хоњад буд то ваќте, ки Умеди Бобохон, Зафари Суфї, Хуршеди Атовулло дорад ва то ваќте дигар бародарони мо дар ВАОи њам хориљиву њам дохилї њастанд. То ваќте хун дар рагњои инњо љараён дорад, матбуоти мо ба љое меравад. Имрўз таќдир дар пеши матбуоти мо санљиши нињоят душворро гузоштааст, вале чун тасмими мо имрўз бар пояи аќидаи иттињоду вањдати умумии журналистї бошад, мо њамаваќт муваффаќ хоњем шуд.

У мед Б ОБ ОХОНОВ,

муассиси медиахолдинги "Азия плюс"

Дар соли интихобот барои матбуоти хабарии Тољикистон каме душвортар мешавад. Зеро ањзоби мухолиф кўшиш мекунанд то аз расонањои хабарї истифода баранд. Чун барои мо њассос аст, метарсам, ки сохторњои давлатї дар баъзе њолатњо аз њад зиёд эњсосї мешаванду баъзе чизњои муќарариро аз њад зиёд сахт мегиранд. Барои њамин журналистони тољик бояд бисёр касбї кор кунанд ва нагузоранд то ба њар бањонае онњоро ба суд кашанд ва ё болояшон фишор оранд. Фишор дар њар сурат мешавад, вале агар журналистон дар чорчўбаи ќонун кор кунанд, фишор овардан душвортар мешавад. Дигар дигаргуние намешавад.


МУШКИЛИ ЊАФТАЊО Давоми њафт соли оянда дар ќаламрави Тољикистон беш аз 200 адад неругоњи хурд бунёд мегардад. Ба гуфтаи масъулони вазорати энергетика дар чорчўби барномаи давлатї барои солњои 2009 -2020, бунёди 200 неругоњи хурд дар назар аст. Ба иттилоъи онњо то кунун дар ќаламрави Тољикистон беш аз 300 адад неругоњњои хурд мавриди истифода ќарор гирифтаанд, ки ниёзи сокинонро бо барќ бароварда месозанд.

№09 (269) 5 марти соли 2013

7

Аз 305 неругоњ 103-тояш кор намекунад

Сиёвуш ЌОСИМЗОДА

Неругоњњои хурд корношояманд Аммо тибќи иттилои Агентии омори Тољикистон аз 305 нерўгоњи хурд, ки тавони тавлиди 25,5 њазор киловат соат нерўи барќро доранд, танњо 202 адади он фаъол аст. Зеро неругоњњои кучак умдатан дар минтаќањои куњистонї сохта шудаанд, ки дар фасли зимистон бе об мемонанд. Њамасола дар рустоњои Тољикистон сар аз нимаи тирамоњ то фасли бањор мањдудияти барќрасонї љорї мешавад, чун нерўгоњи аслии кишвар "Норак" ниёзи њама сокинони кишвар ба нерўи барќро бароварда намекунад. Шояд яке аз сабабњои рўй овардани кишвар ба бунёди неругоњњои хурд низ њамин бошад. Шамсиддин Љалолов коршиноси масоили иќтисодї сохтани неругоњњои хурдро аз барномањои амалии истиќлолияти энержии кишвар дониста мўътаќид аст, ки ин неругоњњо метавонанд дар зиндагии њамарузаи мардум наќши муњим бибозанд. Номбурда мегўяд, ки аз лињози иќтисодї барои рушди соњибкории хурду миёна ин зарур аст. Фаќат назорат аз рўи амалишавии ин неругоњњои хурд пурзўр гардад ва тендерњо бояд шаффоф бошанд. Зеро яке аз сабабњои амалї нашудани ин сохтмонњо аз њаминљо сарчашма мегирад. Дар њар њол ба оянда бо чашми бино ва аќли закї бояд назар кард, чунки инсонњо меоянду мераванд, вале ин неругоњњо љовидон боќї мемонанд.

Пули неругоњњо дуздида мешавад Аммо иќтисоддонон мўътаќи-

данд, ки ин неругоњњои хурди сохташаванда наметавонанд Тољикистонро ба истиќлолияти энержї расонанд ва њатто маќсади сохти онњо дигар аст. Дар њамин маврид рањбари Маркази бозори озоди Тољикистон Константин Бондаренко мегўяд, ки эњдоси чунин неругоњњо Тољикистонро ба истиќлолияти энержї расонида наметавонад. Барои расидан ба истиќлолияти энержї сохтани неругоњњои калон зарур аст. Вале сохтани неругоњи хурд маќсади дигар дорад. "Ин маќсади бо барќ таъмин кардани корхонањои саноатии алоњида дар давраи интиќолият аст. Агар њоло аз ин 305 нерўгоњ фаќат 202 то фаъол аст, ин ба мушкили умумии идоракунї ва коррупсия дар Тољикистон иртибот дорад. Одамони ќарорбарор оид ба харољоти пули давлатї фаќат њаваси худро нигоњ мекунанд ва барои онњо маъно надорад нерўгоњо кор мекунад ё не", иброз намуд Константин Бондаренко. Рањбари маркази бозори озоди Тољикистон таъкид кард, ки неругоњњои хурд љои Ро?унро барои Тољикистон гирифта наметавонанд. Ин њам дар њолест, ки Шамсиддин Љалолов коршиноси масоили иќтисодї неругоњњои хурдро дар тазод бо Ро?ун надониста ин неругоњњо барои корхонањои тавлидии кишвар мисли боду њаво лозим унвон меку-

наду онњоро раванди оддии рушди ин соња мењисобад. Агар ба иќтисодиёти мамолики рушдкунанда назар гардад, 70 дарсади даромади мардум ва мањсулоти истењсолї ба ин намуди корхонањо рост меояд. Аз ин рў неругоњи Ро?ун на танњо мардуми кишвар ва њамсояњои дуру наздикро бо барќ таъмин мекунад, балки сиёсати геополитикии Тољикистонро дар минтаќаи Осиёи марказї муаян месозад.

Неругоњњои хурд сањме дар тавлиди барќи Тољикистон надоранд Дар як сол барои Тољикистон 20 миллиард киловат соат барќ лозим аст. Бо ин вуљуд Тољикистон солона 17 миллиард киловат соат барќ истењсол мекунад ва барои кишвар дар фасли зимистон 3,5 миллиард киловат соат барќ намерасад. Дар фасли тобистон баръакс 3,5 миллиард киловат соат барќ барзиёд истењсол мегардад. Инро њам номбурда ба гидроэнергетикї будани энергетикаи Тољикистон марбут медонад. Дар зимн соли 2012 - 6,5 миллиард киловат соат барќ истењсол нашуд. Фурўши барќ ба хориља порсол 666,7 миллион киловат соатро ташкил дод. Истењсоли рўзонаи барќ дар якшабонарўз барои Тољикистон 50 миллион киловатро фаро мегирад. Зулфиќори Исмоилиён тањ-

лилгари масоили иќтисодї мегўяд, ки аксари неругоњњои хурди сохташуда кор намекунанд. Як нерўгоњи як мегаватиро ваќте ба истифода доданд, он неругоњ зуд аз кор бозмонд. Ваќте расонањо дар ин бора навиштанд, онро билфосила дуруст карданд, аммо боз њамон неругоњ аз фаъолият монд. "Неругоњи хурд сохтан як роњи дуздидани пул њам њаст. Чун ин неругоњњоро бештар созмонњои байналмилалї сармоягузорї мекунанд. Дар тендерњо баранда мешаванду пулњои дарёфтиро барои неругоњ сарф намекунанд ва кор нимакора мемонад. Дуруст ин неругоњњо як роњи расидан ба истиќлоли энержист, вале пас аз сохти ин неругоњњо бояд онњо љиддї гирифта шаванд. Дастгоњњоро меоранду њамин, ки якбор кор кард, дигар дунболи он намераванд", гуфт Зулфиќори Исмоилиён. Иќтисоддонон чунин мешуморанд, ки барќи тавлидкардаи неругоњњои хурди кишвар хориљ аз шабакаи энержии кишвар аст. Ба њамин далел ваќте ин неругоњњо дар шабакањои барќи кишвар нестанд, ба онњо расидагї намешавад ва фоќиди ањаммият мегарданд. Њисоб њам намекунанд, ки чи ќадар барќ аз неругоњњои хурд тавлид мегардад. Сохтани неругоњњои миёнатавон то 200 мегават метавонад Тољикистонро дар расидан ба истиќлолияти энержї ёрї дињад

ва сармоягузорон њам дар ин њолат метавонанд бар рўи ин неругоњњо бештар мабла?гузорї кунанд. Аммо набудани шаффофият дар ин самт монеъи ин амр мешавад. Чунончи як сармоягузори хориљї ду сол ќабл ба манзури эњдоси неругоњи хурд ба Тољикистон омада буду вале ба хотир њамин масоил аз тасмими худ мунсариф гардид. Бењтар аст барои табдил шудани Тољикистон ба як кишвари содиркунандаи барќ кадрњои касбї ба соњаи мазкур љалб гарданд ва системае роњандозї гардад, ки битавонад аз дуздидашудани мабла?и сохти ин неругоњњо љилавгирї кунад. Дар замони шўравї корхонањои бузурге буданд, ки неруи барќро зиёд истифода мебурданд ва сарчашмаи асосияшон њамин барќ буд. Инак дар замони истиќлолият корхонаи аломиниюм бештари барќро арзонтар аз мардум масраф карда фоизи зиёди барќи Норакро дар як шабонарўз барои худ мегирад. Дар њаќиќат агар тамоми ин 305 неругоњи хурди сохташудаи Тољикистон агар 24 соата кор мекарданд, дар раванди табиї онњо метавонистанд 110 миллион киловат соат барќ тавлид кунанд, яъне 0,65% аз њаљми умумии барќи тавлидшуда дар соли 2012. Бо ин вуљуд маълум нест, ки чашмандози сохти неругоњњои хурд дар Тољикистон чи мешавад.


8

№09 (269) 5 марти соли 2013

Мењмоншо ШАРИФЗОДА, докторанти донишгоњи Бергени Норвегия

Зиёї ва фарњанги шинохт ...

Ботил аз ботил бирўяд, њаќ зи њаќ! Бедил ...Чи хеле ки мебинем дониш ва таљрибае, ки мо дар борааш њарф мезанем, яъне истиќлолият, дар мо нест ва ё њанўз дар сатњи идеяи ношинохта њаст. Ин љо ба таври мисол фањмиши истиќлолиятро дар Тољикистон овардем ва дар умум дар њама тарафњои њаёт њамин њолати, бо забони Мавлоно, мурѓро монда аз ќафои сояи мурѓ давиданњо вуљуд дорад. Ин љо мо дар бораи сайёди шинохтаи воќеияти Тољикистон, ќудрат ва зиёиёни наздик ба он, њарф мезанем ки ба маризињои таърихї гирифтор шуда масъалањои асосии љомеаи Тољиконро надида истодаанд. Имрўз аз вазифањои бунёдии зиёиёни Тољик ва махсус онњо, ки дар ва наздик ба ќудрат њастанд ин пеш аз њама (њоло ки зиёд дер нашудааст) дар љомеа ташкил кардани фазои мустањкаме барои амал кардани илм ва дониш ��уд ва њаст. Ин фазоест, ки имкон медињад њам дониш ва илм истењсол кунем, њам сарвати мадании худро (фардњоро) таќвият бахшем ва инчунин љомеаи донишбунёд дошта бошем. Ин фазоест ки имкони пайдо шудани зиёии миллиро дорад, яъне он чи фаротар аз фаќат дониш гирифтан аст, он чи фаротар аз ёд гирифтани забонњои хориљисту интернет ва шиорзанї. То љое Тољикистон дар давраи Шўравї ба љомеаи донишбунёд ва истењсолкунандаи илм табдил ёфта буд вале мутассифона он сатњ дигар нигоњ дошта нашуд. Дуруст аст ки бисёрии олимон ин сарзаминро тарк карданд, бисёрињо мурданд, вале имрўз љавонон њастанд ва њануз њамон руњи љустуљў ва тањќиќ дар вуљуди мардуми Тољик вуљуд дорад. Имрўз љомеањои пешрафтаи дунё бо илм, дониш ва таљриба роњбарї шуда истодаанд ва њамаи ин истилоњњои "љомеаи технологї" (Berger), "љомеаи информатсионї" ё хабарбунёд (на ѓайбатбунёд) (Lyotard, Beniger), "љомеаи донишбунёд "( Bell, Drucker) ба ин далолат мекунанд. Инро бояд ќайд кард, ки бо дониш ва таљрибаи гузаштаи худ мо метавонем љомеаи фарќунандаи хешро дошта бошем. Љомеа имрўз чи гуна буданаш ба он вобаста аст, ки барои барномањои илмии лабораторияњо чи ќадар сармоя сарф мешавад ва илму дониш чи ќадар ба истењсолот ба њаёт наздик карда шудааст . ... Вале он чи боиси нигаронист, ки муш-

Рўзгори бидуни тазод ноќис хоњад буд. Он рўз, ки њама якрангу якрў бишаванд ва њама як шеваи интихоби зиндагї дошта бошанд, шояд охирин рўзи зиндагии навъи башар бошад. Вале тазод аз тазод фарќи бенињоят дорад. Гоњо тазодњо он ќадр бузургу пурвусъатанд, ки њайрат меангезанд, аммо дар бисёр маврид хурду резаанд, ки арзишеро барои худ ќоил нестанд…

АНДЕШАИ ЊАФТА

Зиёї, ќудрат

кили барои амалї шудани ин барнома эљод мекунад, ин аст , ки зиёиёни дар ва ба ќудрат наздик, ба љои ба дониши асл такя кардан ва ин корњои бунёдиро анљом додан бештар ба сиёсатбозињои љомеа дода мешаванд ва фаромуш мекунанд, ки давлат ва њукумат вазифаи баландтаре доранд аз он ки мухолифи шахсу, њизбе ё гуруње дар љомеа бошанд. Яъне њукумат ва институтњои њукуматї моли шахсе ва ё њизбе нестанд, балки ин сатњест, ки болои њаќиќат (арзишњо, идеяњо ва идеалњо), волоияти ќонун ва молу сарвати ин мардум бунёд ёфтааст ва амал мекунад. Кадом гурўњи сиёсие

ки ба ќудрат меояд бояд сазовор будани худро ба ин маќом исбот кардан тавонад ва боварии тамоми Тољиконро ба даст биёрад. Ќудрати бо њаќиќат ва дониши равшан мусаллањ дар сиёсати байналхалќї имкони гуфтугўи баробарро пайдо мекунад ва ин њолати дар батни љомеаи худ душман сохтан аз байн меравад. ... Фикр мекунам дунёи Тољик нав оѓоз шуда истодааст ва имрўз то ба бозињои сиёсї машѓул шудан њар як фард ва гурўњи огоњи Тољик бояд бо бозии шинохт (роњњои тањќиќ ва љустуљў), ба бозии њаќиќат машѓул бошад. Масъалаи шинохт, яъне мусаллањ будан бо дониши за-

монавии фањмидани худ ва дигарон дар дунёи имрўза бояд дар кудакистонњо, дар мактабњо ва донишгоњњо масъалаи асоси гардад. Бо мустањкам кардани фарњанги аќлонї ва шинохт дар матни љомеа мо метавонем соњиби љомеаи донишбунёд ва истењсолкунандаи дониш шудан. Рўњи илм ва тањќиќот, ки дар замони Шўравї дар пажуњишгоњњо ва донишгоњњои мо њукмрон буд бояд аз нав зинда шавад. Дар улуми иљтимої ва инсонї роњњои шинохт ва назарияњо куњна шудаанд ин љо њамеша дар љустуљуи роњњо ва назарияњо навини худї ва дигарон бояд буд то бидонем, ки мардум аслан чи

Аљаб шањру аљиб њамшањрињо Пўзиш аз ин фалсафабофї. Муќаддимае дигареро, ки маро ба сари мавзуъ бирасонад, пайдо накардам. Дар кунље аз Душанбешањр истиќомат мекунам, ки агар хотира ба иштибоњ наандозад, сар аз соли 2007 инљониб (аз замоне, ки маѓозаву дуконњои ободу зебои мањаллаи маъруф ба "Профсоюз" - ро тахриб карданд), дар давру бари бинои истиќоматиамон њеч дукони рўзномафурўшї набуд. Наздиктарин дукон аз бинои мо 2 км

масофа дошт. Айбе надорад рўзномахонон барои дастрасии нашрияи хондание чанд ќадами бештар бардоранд. Вале чи хуб, ки рўзномафурўшињо њарчи бештар ба хонанда наздик шаванд. Шояд ин љињат буд, ки кадом инсони дилсўзе пушти бинои мо 2 моњ ќабл дуконаке гузошту нашрияњои њафтаинаи чопи Душанберо ба хонандањо арза кард. Нахустин боре, ки аз ин дукон рўзнома мехаридам, гўи бењтарин моле буд, ки дар тамоми умрам аз маѓоза хари-

даам. Ва ба холаи газетфурўш бе њисоб рањмат гуфта будам. Ин нишоти ман ва иддае аз њамсоягону роњгузароне мисли ман шояд дер давом накунад. Як њафта муќаддам хурду бузурги бинои истиќоматии мо маљлис оростаанду масъалаи бардоштани дукони рўзномафурўширо дар миён гузоштаанд. Мўйсафеду ришсафед даъво пеш овардаанд, ки ин дукон аз кисту чист; пайдо нест иљозатномае дорад ё хайр, омадаву инљо хайма зада "њар чї дилаш мехо-

њад мекунад", " набояд мо-сокинони бино бетараф бошем"! Дар нињоят ба ќарори ќатъї расидаву унвонии маќомоти дахлдор нома тањия кардаву хостаанд, ки дукони мавриди назар њатман ва ољилан аз пушти бино бардошта шавад! Дар њоле, ки 4 маѓозаи хўрокворї дар чапу рости дукони газетфурўшї 24 соат дар шабонарўз фаъолият доранд, њамсояњо коре ба онњо надоранд, вале мехоњанд њамин як дукони рўзномафурўшї набошад.


АНДЕШАИ ЊАФТА

№09 (269) 5 марти соли 2013

9

ва идеали миллї гуна таљрибањои њаётиро аз сар гузаронида истодаанд. Њаёт ва мардум набояд дар хидмати идеяњо бошанд, балки баръакс ин арзишњо, идеяњо ва идеалњо бояд њаёти осуда ва бехатари мардумро таъмин намоянд. Вале бо ин рафтан ки мо дорем чи хеле ки мебинем олимони имрўзаи мо хатои муллоњои дирўзаи моро такрор карда истодаанд ва яќин олимони фардои мо дар њолати муллоњои имрўзаи мо хоњанд буд...

Амнезия ё љањл Имрўз баъди пош хўрдани Шўравї ва эълони истиќлолият яке аз "мушкилї", ки сиёсатмардони имрўзаро рў бу рў шудааст, ин масъалаи муносибат бо дину фарњанги исломии Тољикон аст. Аслан дар љомеае, ки зиёд аз 90 % мусулмонанд ин бояд мушкилие набошад, вале барои гурезонидани диќќати мардум аз масъалањои асосии рў ба рў истода аз ин омил, ки њалли зиёд мушкилоти љомеа њаст, мушкилї месозанд. Ва дигар ин ки мо агар дунёи худро сохтанї бошем ва агар фарди огоњ ва љомеаи ободи худиро мењоњем бе арзишњо, идеяњо ва идеалњои исломиамон наметавонем коре кардан. Аз ин рў неруи аќлонї ва имонии дин ва фарњангї худро бояд шинохт аз хурофот тоза кард ва самаранок истифода бурд. Ин љо бо усулњои љосусї, сиёњкардан ва душмансозї кор пеш намеравад, ба хусус ваќте ки ин муњит њамаи моро фаро гирифтааст.... Дин ва фарњанги исломии тољик яке аз бунёдњои мустањкам (terra firma) дар истењкоми худї, љомеа, роњњои шинохт ва љањонсозии мо мебошад. Мутассифона, имрўз ин фарњанг дар муњосираи нодурустї, аз як сў зиёиёни наздик ба ќудрат, ки дар зери таъсири шояд сиёсатњои байналхалќї, ба таври рўяки аз мавќеи демократия њимоя мекунем гуфта демократияи асили тољикиро дидан натавонистаанд, ва аз сўи дигар гурўње аз 'зиёиёни' мо, ки ба миллатчигии арабї миллатчигии тољикиро муќобил гузошта истодаанд, мондааст. Дар ин байн њар ду тараф заруртарин арзишњои инсонсозї ва љомеасозии тољикро, ки дар фарњанги исломии тољикї вуљуд доранд ва њануз дар доирањои академикии Ѓарб ин таљрибаро њамчун сарчашмаи алтернативии дониш

ва фарњанги худ мешиносанд, надида истодаанд ва ин фикрро, ки њаёти тољикро болои арзишњои санљидашудаи тољик бењтар метавон сохт нодида мегиранд. Аљиб ин аст, ки ин мардум ки бо арзишњои исломї душманї доранд, ваќте зидди миллатчигии араб мегўянд боз њам ба арзишњои исломї такя мекунанд ва ин чунин чи сиёсатмадор ва чи зиёї бо номи он мутафаккирон, олимон ва шоирони мусулмон дар њама љо фахр мекунанд, вале ба роњи худшиносї ба он сарчашмањо ки дар ташакулли худї( шахсият), љањонбинї ва њаќшиносии мутафаккирони Тољик наќш бозиданд хомўширо пеша мекунанд ва ё наметавонанлд њарфе гуфтан. Ва яке аз сабабњо шояд ин бошад, ки ин роњи аслии худшиносии исломї таќлидро намеписандад ва ин роњро то наравї ин таљрибаро то аз сар нагузаронї нахоњи фањмид. Ин роњест, ки мардонро њама ваќт дар пешгоњи њастї, њаќиќиат ва њаќ нигоњ медошт ва медорад. Бесабаб дар ин роњ "мардиро" дар баробари "сустаносир" њамчун категорияи фалсафї нашинохтаанд. ... Ин љо ба маврид аст ќайд кардани гуфтугўи бародаронеро, ки дар фарњангї то Исломии Тољик заёї љустанї мешаванд ва бо ин гўё 'фарњангї бегонаи арабиро' зери савол бурданианд ва аслан ин бањсњои китобї ва кўчагиро бо дониш ва таљрибаи воќеї омехта карданианд. Мардуме, ки аз воќеияти вањйи иллоњї ва аз шинохти њаќиќати динї огоњї доранд њамин чизро дарк мекунанд, ки масъалаи шинохти худї, њастї, њаќ ва њаќиќат онсўтар аз масъалаи нажод ва ќавмият аст ва як чизи одист ки Тољики дирўз ва имрўз ин дониш ва таљрибаро дар Ќуръон ва таљрибаи пайѓомбари Ислом пайдо кард. Ва ин љо шарт нест бо бањсњои бепояи "ки бузургтар буд" мардумро гаранг кардан. Имрўз бузургии фарњангї Эрони бостонро дар муќоиса бо њамсояњо њама эътироф мекунанд, вале он чи Тољик дар замони фарњанги Исломї кард ва имрўз њам карда метавонад баландтар аз он аст ки буд. Имрўз њам фарњанги исломї дар фарќият бо дигар фарњангњои куњнаву нав имконияти додани арзишњо, идеяњо ва идеалњои навро дорад. Онњое, ки аз таљрибаи динї огоњї доранд ва онро аз идео-

дорем… Рўйи сањфаи њафтаномањо чанд боре шикоят чоп гардида буд, ки шањрдории Душанбе ба дуконњои газетфурўшї иљозаи фаъолиятро дар бархе аз кўчањо манъ кардааст. Сокиноне буданд, ки аз ин иќдоми шањрдорї шикоят мекарданд. Њамакнун ин рўз фаро расид, ки сокинон намехоњанд дукони газетфурўшї пеши чашмашон бошад. Тазоди аз ин бузургтарро куљо мешавад пайдо кард? Њамшањрињои мо ба марњилае расиданд, ки на танњо худ газет намехонанд,

балки тањаммули дидани як дукони газетфурўширо њам надоранд. Њоло ин дукон бардошта нашудааст, аммо аз эњтимол дур нест, ки маќомоти дахлдор аз сад як дархости сокинонро ба инобат бигиранд ва Худо накунад, ки интихоб рўи дукони газетфурўшї биуфтад. Бо ин ќавме, ки то ин њад аз хондан парњез дорад, то куљо мерафта бошем?

Ёќуби САИД

логия фарќ мекунанд, бояд бифањманд, ки иваз шудани Зартуштият ба Ислом ин танњо њуљуми масулмонон (арабњо) набуд, балки ин ивазшавии имони њаќиќї ба имони рўякї буд. Ваќте зартуштї камари бандагиро се бор гирди миён давр занонда ва дар њар давр калимаи пиндори нек, гуфтори нек ва рафтори некро такрор мекард вале пеши шоњаншоњ саљда мекард на пеши Њаќ, маълум аст, ки љомеа ба як дониш ва таљрибаи комилтари шинохти њастї, њаќ ва њаќиќат ниёз дошт. Дар таљрибаи Исломї буд, ки мардон фањмиданд ки камари бандагиро дар дил мебанданду дар баробари њаќ саљда мекунанд на дар баробари банда. Зиндагии авлиёи худоро дар фарњанги Исломи -Тољикї бубинед, ки одамиятро ба кадом зина расониданд. Аслан дар фарњанги башарї касе мисли ин ќавм барои маънї, сухан ва бунёди одамият љонбозї накардааст. Ин мардон гуфтаи Зартуштї "пиндори нек, гуфтори нек ва рафтори нек"-ро на танњо такмил доданд, њатто дар баъзе љо бењтар аз пештар ин маъниро дар сухан ва амал баён кардаанд. Имрўз хуб мешуд, ки 'зиёиёни' мо ин кустики (камари бандагии зартуштї) риёро аз миён кушода самимона барои давлат ва миллат хидмат мекарданд.... Њуссерл бунёдгузори илми феноменология дар Ѓарб дар њамон асари машњури хеш "Фалсаф а ва буњрони инсони Ѓарбї" дар бораи зарурати таљрибаи сохтмони худї -љањон - њаќиќат доштани мардуми Ѓарб њамчун роњи баромадан аз буњрон ва инчунин дар хусуси имкони доштани инчунин таљрибањоро дар динњои тавњидї њарф мезанад. Онњое, ки аз таърихи тафаккури Тољик хабар доранд медонанд, ки мутаффакирони Исломии Тољик роњњои бењтарини шинохт ё таљрибаи сохтани худї љањон - њаќиќатро боќї гузоштаанд, ки он аслан масъалаи камолёбии инсон, ташаккули љањонбинї, шинохти њаќ ва њастї ва масъалаи озодї ва саодати ин љањонї ва охиратро дар бар мегирифт. Мардони дар ин роњи шинохт ва тањќиќ обутоб ёфта дар њама соња метавонанд ихтироъот кардан, ѓолиб омадан. ... Ва ин яке аз сабабњост, ки мо дар байни муллоњо имрўз ќариб, ки мутта-

факир ва олим надорем. Онњо таќлидро пеша кардаанд ва њатто сиёсатро, ки ба гуфти Имом Ѓаззолї "неъмати худовандист" ва " пояи он имон аст" ва дар ташаккули љомеа наќш мебозад, инкор карданианд. Аслан ин ќабилла аз як сў, аз таърихи тафаккури сиёсї дар Ислом ва умуман аз таърихи тафаккури исломї огоњии амиќ надоранд ва алоќамандии фикри Ќуръониро дар сохтмони љомеа наметавонанд дидан, ва аз сўи дигар, зери таъсири пропагандаи дањсолањои охири љањонї ва дохилї, ки сиёсатро аз Ислом људо кардани њастанд ва Исломи беќудрат мехоњанд, мондаанд. Ноогоњї ва нашинохтани Таърих, ки ба гуфти Аллома Иќбол, дар ќатори Худї ва Табиат яке аз пояњои фарњанги Исломист боиси заъфи фикрии муллоњои Тољик аст, ки ин боиси ба бозичаи дасти сиёсат табдил ёфтани онњо гашааст. Ва аз он ки дар љомеа маърифати исломї коста аст як сабабаш њамин аст, ки муллоњои мо худогоњї надоранд ва гуфти Аллома Иќбол "маърифат ин баёни интизомёфтаи худогоњист". Фикр намекунам намояндаи њамон зиёии гузаштаи Тољик њамин муллои имрўзаи тољик аст, ки шояд шинохт ва имони Худовандро дорад, вале бадбахтона роњњои шинохт ва тафаккурро дар бораи инсон, љомеа, табиат ва кайњон гум кардааст ва чизи навро додан наметавонад. Ваќте ба сўњбати (масалан дар сўњбати устод Кабирї дар Исфара) онњо гўш медињї ин мардум дигар фикри тањлили - танќидї надоранд, ба масълањои њаётии мардум дигар кор надоранд, гўё сохтмони љомеаи тољикон боз бар души русњо ё амрикоињо ва дигарон аст, гуё дар китоби Худо бунёди аслии љустуљўи адолат дар њамкории байниякдигарї дар љомеа гузошта нашудааст (Ќуръон 49: 13, 11: 119), ё њануз муллои мо нафањмидааст, ки Худованд аз мусулмон чи гуна дар љомеа бар худ ва ба дигарон мењрубон буданро, фармудааст ( 6:12, 54; 21:107; 27:77; 29:51; 45:20). Аслан китоби Худованд саршор аз арзишњои баландтарини љомеаи мардумсолорист (демократї) вале ин мардум њанўз бо ин арзишњо дар љомеа зистанро намедонанд, зеро ин љомеаро аввал сохтан даркор аст. ....

(Давом дорад)


10

№09 (269) 5 марти соли 2013

ЊАФТАИ МУЊОЉИРАТ

Касб: муњољири

мењнатї (профессия: мигрант) Дар як тадќиќот миёни мактабхонон аксарият - њудуди 70 фисади пурсидашудагон - гуфтаанд, ки дар оянда мехоњанд "росиян" шаванд. Дар манотиќи рустои Тољикистон бо ин ном нафаронеро мешиносанд, ки манбаъи аслии даромадашон муњочирати мењнатї ба Руссия аст. Дар њаќиќат, бештари хонандагони мактаб тасаввур њам намекунанд, ки дар Ватан ба чї роњ пул ба даст оранд. Ин њам дар њолест, ки муњољирони мењнатї пас аз бозгашт мошин мехаранду хона месозанд. Бинобар њамин, баъзењо њатто мактабу хонаи падарашонро тарк намуда, озими Русия ва дигар мамолики дуру наздик мешаванд. Далер, як њамсўњбати мо, ваќте ба Русия рафт, ки дар синфи нуњум тањсил мекард. Дар он замон язнааш аллакай соли чањорум дар як ноњияи наздики Маскав кор мекард. - "Соли аввал мо дар як сохтмон кор мекардем. Ваќте ман ба он љо расидам, аллакай боми хонаро месохтанд. Шукри Худо, ман писари калонљусса ва баќувватаму аз дастам чунин корњо меояд. Бинобар њамин аз аввал корам наѓз буду дастмузди хуб доштам. Аммо чунин њолат то охири тирамоњ давом кард, - наќл мекунад ў. Ваќте пули корамро гирифтам ёд дорам, 850 доллар буд - хостам ќариб њамаашро ба хона равон кунам. Аммо маро аз ин кор боздоштанд. Ва хуб њам карданд, чун то моњи апрели соли оянда барои зиндагї дигар чизе надоштам". Охири тирамоњ Далер ва "њамкоронаш" он хонаро ба итмом расонданду дар айёми сармо дигар коре надоштанд. Чун дар зимистон аз рўи талабот сохтмони бузург маслињат дода намешавад. - "Зимистон ба њар роњ ки метавонистем руз мегузарондем: барои пардохти якдафъаина роњњоро аз барф тоза мекардем, њезум мешикастем, ба шахсони гуногун дар корхояшон кумак мекардем... аммо чунин кор на њар рўз буд. Бештари ваќтамонро дар хона мегузарондем ва ба хељ љо намебаромадем. Чун на пулу на либоси гарм надоштем. Љои рафтан њам набуд. Миёни 12 нафар, ки бо њам дар як хона будем, фаќат се кас кор мекарданд: ду нафар рањрўб ва як нафар дар ќабристон. Асосан њамонњо моро мехўронданд. Баъзан рўзњое мешуд, ки 2-3 рўз чизи хўрдан надоштем. Оби оддї менўшидем, чун имкони чои хушк гирифтан низ надоштем". "Ин њаёти оддии муњољири мењнатии фаслї (ба ќавле "сезонний") дар Русия аст", - мегўяд Мањмудбег, як нафар муњољири "ботаљриба". - "Мо, калон-

солон, одат кардаем. Аммо барои љавонон, ба хусус наврасон, дилам месўзад. Њайф аст онњо, ки як гулашон нашукуфтааст, бояд аробаи зиндагї кашанду ояндаи худ ва миллатро зери ин бор дар хатар гузоранд. Инњо њоло бояд аз љавонии худ лаззат баранд, аммо онро ќурбон мекунанд. То љое онњоро фањмидан мумкин аст: роњи дигар барои зинда мондан надоранд..." Далер соли сеюми њаёташ дар Русияро бо лабханд ба ёд меорад. Он ваќт ў дар сехи коркарди гўшт ва истењсоли њасиб ба њайси посбони дуюм ба кор даромад. "Ин соле буд, ки њаргиз фаромўш намешавад. Бовар мекунед, њамон ваќт ман аз гўшт безор шуда будам! Субњонаю нањорию шомамон њасиб ва гоњо гўшт буд... инро дар Ватан њатто дар хоби ширинам намедидам", - наќл мекунад Далер. - "Барои њамватанони мо чунин хушбахтї кам даст медињад. Он замон ман бори аввал имкони бо духтаре шинос шудан пайдо намудам. Њатто ба падарам барои хариди мошин ва таъмири хона пул равон кардам!" Чунин њаёт якуним сол давом кард. Далер метавонист ба њамон минвол идома дињад, аммо мењри Ватан, оила ва наздикон боло гирифту пас аз чаруним соли дурї ба хабаргирии онњо ба Тољикистон омад. Ду моњ бо ањли оилааш монд. Њамин тавр, ў њам љои кораш, њам он духтар ва њам макони зисташро аз даст дод - ўро дубора ќабул накарданд. - "Барои мактабхонон лозим нест ба муњољирати мењнатї раванд", - мегўяд Нодира Зокирова, муаллимаи як мактаби пойтахт. - "Дар љумњурї марказњои махсуси омўзишї њастанд ва наврасон метавонанд дар онњо касбу њунар омўзанд ва дар оянда дар Ватан, назди хешону наздиконашон, машѓули ягон кор шаванд. Ѓайр аз ин, мо Ќонун дар бораи масъулияти падару модар дорем, ки мувофиќи он волидайн муваззафанд кўдако-

нашонро таъмин намоянд ва њамчун шањрвандони баору номуси кишвар ба воя расонанд." Аммо муаллима натавонист бигўяд, ки чунин мањфилњо дар навоњии дурдаст то куљо ба наврасон дастрасанд. Рањим, њамсўњбати дигари мо, мегўяд, агар пул набошад, маълумоту дониш лозим њам намешавад. "Дар куљо ба кор медароям? Кї ба ман маоши хуб медињад? Дар Тољикистон - дар њеч љо. Тўли муддате, ки ман дар ягон ќо тањсил мекунам, маро кї мехўронаду мепўшонад? Бештар аз ин, устоде бењтар аз таљриба ёфта намешавад!" Рањим имсол бояд ба синфи ёздањ мегузашт, аммо мактабро тарк намуда бо бародари калонаш ба Самара рафт. Дар як нишаст Барзу Абдур��ззоќов, њунарманд ва мутафаккири тољик, гуфт: "Аз замони Садриддин Айнї ва "Одина"-и ў бештар аз сад сол гузашта аст. Аммо љомеаи мо як ќадам ба пеш нанињод. Танњо як фарќ њаст: Одинањо дар Русия зањмат мекашанду Арбоб Камолњо дар Ватан роњат мекунанд". "Суњроб як доллар равон кард!" - бо шодї мегўяд холаи Фарида. Дар дењаи онњо, "як доллар" маънии як пули 100-доллараро дорад. - "Ў љои кори хуб дорад. Ба љавониаш нигоњ накарда, љои наѓз ёфтааст, даромадаш њам хуб аст. Њатто зимистон ў ба мо бо интиќоли маблаѓи коркардааш ёрдам мекунад". Оилаи холаи Фарида калон аст. Бинобарин, модар, ки фарзандонашро танњо ба воя расонда аст, мехоњад писари дуюмашро, ки фарзанди сеюм ба њисоб меравад, назди акааш ба Петербург равон кунад. "Апааш духтари калон, паи шавњар шудагї. Бояд тўй кунем, лекин пул надорем. Бигзор Фаридун њам равад, кор кунад. Мактаб бошад, намегурезад. Њеч нашуд, ба мактаби шабона мемонем, њуљљаташа мегирем", илова намуд модари маљбур ранљи дурии фарзандкашида. Мувофиќи маълумот, шумораи муњољирони корї аз Тољикистон аз 800 њазор то 1.2 миллион нафар аст. Аммо омори ѓайрирасмї шумораи калонтар дар њудуди 2 миллионро меоранд. Наздики 90 фисадашон дар Русия њастанд. "Мувофиќи маълумоти расмї бештар аз 50 њазор нафар кўдакону наврасони синни 10 то 17-сола дар Русия мебошанд. Мушкил сари он аст, ки таќдири онњо на аз љониби Хадамоти муњољирату на намояндагии консулии Тољикистон пайгирї намешавад. Кўдакони зиёди 13 то 17-сола дар Федератсияи Русия ба кашондани борњо,

фурўши молњои хурд ба монанди мањсулоти нонї ва ѓайра машѓуланд. Њамчунин, гоњо дар майдонњои сохтмонї низ онњоро дидан мумкин. Масалан, бародари ман, ки тўли чор сол дар муњољират аст, наќл мекунад ки танњо дар як майдони сохтмонї 10-15 нафар наврасони 16-17 соларо дидан мумкин аст. Онњо бештар аз 10 соат дар рўз кор мекунанд. Дар њоли њозир на љониби давлат, на созмонњои љамъиятї ё байналхалќї бо ин мушкил кор намекунанд. Мењнати кўдакон аз љониби корфармоёни Русия зиёд истифода мешаванд. Бояд гуфт, њамаи онњо статуси ѓайриќонунї дошта, бо падар, бародари калонсол ё наздикони дигарашон кор мекунанд" мегўяд Шухрат Латифов, менељери лоињаи минтаќавии созмони "MHAIDS". Ба ќавли њуќуќшинос Азалхон Алимов, муњољирати кўдакон бо як ќатор ќонунњои миллї ва байналхалќї идора мешавад. "Аз љумлаи муњимтарин ќавонини соња, Конвенсияи њуќуќи кўдак, Пакт оиди њуќуќњои шањрвандї ва сиёсї, Конвенсия оиди њуќуќњои иќтисодию фарњангї, Сарќонун ва ќонунњои марбутаи мамолики гуногун аст. Аз он љумла, онњо озодии њаракат ва интихоби љои зистро кафолат медињанд. Дар хусуси кўдакон бошад, ќонун талаб мекунад, то онњо бо волидайн ё шахсони ивазкунандаи онњо зиндагї кунанд. Ваќте кўдак бо яке аз волидонаш ба хориљи кишвар меравад, бояд аз волиди дуюм иљозаи марбут ва боваринома ба номи аввалї дода шавад. Агар бо ягон нафари дигар сафар кунад, њамин њуљљатњо аз њарду волидон талабкарда мешавад. Албатта, њама њуљљатњо бояд аз љониби нотариус тасдиќ карда шавад." Аммо бештари кўдакони муњољири мењнатї дар Русия бидуни волидайнашон кор мекунанд. Мувофиќи ќонун, на љониби Тољикистону на Русия наметавонанд бидуни њуљљатњои нишондодашуда кўдаконро аз сарњад гузаронанд. "Дар хусуси кори кўдакону наврасон дар Русия фаќат гуфта метавонам, ки мувофиќи ќонун ва шартномаи байнињуку-

матии Љумњурии Тољикистон бо Федератсияи Русия дар хусуси фаъолияти мењнатии шањрвандони Тољикистон дар Русия, њељ каси љавонтар аз 18-сола наметавонад иљозатномаи корро дошта бошад", - илова намуд Алимов.

"Далел" ва сарнавишти Далер Орипов Мансурхон, сардори шўъбаи Хадамоти муњољирати Тољикистон оиди муносиботи байналхалќї суханони Алимовро дар хусуси он, ки шањрвандон то синни 18 танњо бо волидайн метавонанд сарњади давлатиро убур кунанд, дастгирї мекунад. "Кўдакону наврасон њаќ надоранд дар мамолики ќабулкунанда ба фаъолияти корї машѓул шаванд ва дар сурати вайрон намудани ќонуни марбута ба љавобгарї кашида мешаванд". Ба ќавли Орипов, наврасон ва љавонон ба хориљи кишвар барои тањсилу омўзиш ва баланд бурдани савияи дониши худ мераванд. "То ваќте ман ягон факту раќам дар бораи фаъолияти мењнатии кўдакону наврасон дар хориљи кишвар, аз он љумла Русия, надорам, дар ин масъала чизе гуфта наметавонам", мегўяд Орипов. Далер пас аз як њафта мехоњад боз ба Русия равад. "Медонед, дил ба Русия бештар майл дорад. Њоло бештар на зарурати ба даст овардани пул, балки навъе њисси бастагї ба кишваре, ки нонат медињад, маро ба он љо мебарад. Ба хусус, ваќте аз овони кўдакї дар он љо зиндагї мекунї, дар њамон руњия тарбия меёбї, дар Тољикистон зистан мушкил мешавад. Њоло ман дар Ватан соњиби зану фарзанди нозанинам, аммо ин низ маро пойбанди ин сарзамин накард", - мегўяд вай. Ў њатто таќрибан наметавонад гўяд, ки кай ба Тољикистон бармегардад. Мо танњо як чизро медонем: ў њоло устои чирадасту бозоргир аст ва дар њар сохтмоне набошад ўро бо хурсанї ќабул мекунанд.

Тањияи Рустам МАЉИДОВ


РУХДОДИ ЊАФТА

№09 (269) 5 марти соли 2013

11

Ифшои санадњои расвоии хонадони Саудї ва равобити Риёзу Лондон

Тасмими додгоњи Бритониё дар мавриди интишори бархе санадњои вобаста ба хонадони Саудї, ки расвої ва фасоди молии онњоро ифшо мекунад, равобити ин кишвар бо Арабистонро дар остонаи бўњрон ќарор додааст.

Рањмонов аз Мањмадсаид Убайдуллоев "ќасос" гирифт? Ќатъи якбораи телевизиони "Пойтахт" њанўз њалли худро наёфтааст

Љамила МИРБОЗХОНОВА Тамошобинони телевизиони "Пойтахт" 12 рўз аст, ки аз дидани барномањои он мањрум шудаанд. Ин шабака, ки таи 4 моњи ахир хоса дар байни сокинони шањри Душанбе ва ноњияњои атрофи он машњур шудааст, якбора шоми 23 феврал њангоми барномаи Адибаи Азиз дар бораи шоираи маъруф Гулрухсор Сафиева ќатъ гардид. Гуфта мешавад тайи 20 соли ахир дар бораи Гулрухсор ягон шабакаи телевизионии мамлакат барномае омода накарда буд. Аз ин хотир, ќатъи якбораи "Пойтахт" ро мањз ба пахши ин барнома марбут медонанд. Дар њамин њол нуќтаи назари дигар њам вуљуд дорад, ки "Пойтахт" ба як шабакаи "худсар" табдил ёфта, дар он сарояндањои машњуре чун Манижа Давлатова, Шабнами Сурайё ва дигарон, ки дар шабакањои дигари телевизионї пайдо намешаванд, њузур пайдо мекунанд ва ин боиси хашми рањбарияти Кумитаи телевизион ва радио аз љумла Асадулло Рањмонов гаштааст.

Ин њама тахмину фарзияњост. Аммо асли гап дар чист? Дар ин миён масъалаи дигари љолиб њам рў зад. Яъне созмонњои касбии журналистї, ки доим дар бораи мушкилоти расонањо изњоротњо пахш мекарданд, ќазияи ТВ "Пойтахт" -ро гўё сарфи назар карданд. Акбарали Сатторов, раиси Иттифоќи журналистони Тољикистон, мегўяд сабаби хомўшии онњо ин аст, ки мушкили гирифторшудаи ин шабакаро сирф техникї медонанд. "Аз сўњбате, ки ман бо роњбарияти "Пойтахт" доштам, онњо гуфтанд, ки фиристандахо кўњна шудаанд. Масъулини техникии ин шабака фиристандањоро ба

љои 8 соат 24 соат истифода кардаанд, ки аз њад зиёд будааст. Аз рўи иттилое, ки ман дорам, њоло онњо ин фиристандањоро берун аз кишвар супориш додаанд, ки албатта зуд ба пойтахт расидани он имкон надорад" мегўяд ў. Аз ин хотир ба гуфтаи раиси ИЖТ дар ин ќазия љустани пайхати сиёсї номумкин аст. Ин њам дар њолест, ки Абдуќодири Абдуќањњор мудири "Пойтахт" ба расонањо гуфта буд, ки ќисмњои эњтиётие, ки барои пахши барнома лозим буд, яъне 24 феврал сўхта буданд, аллакай аз шањри Украина ба Точикистон оварда шуд. Ва онњо ин мушкилро дигар надоранд. Роњбари шабакаи "Пойтахт" низ ќатъ шудани шабакаашро аз тарафи "боло" рад мекунад ва онро сифр мушкили фаннї унвон мекунад. Ба андешаи Абдуќодири Абдуќањњор онњо дар наздиктарин фурсат ба эфир хоњанд баромад ва барномањояшон ба таври фаъол пешкаши тамошобинон хоњад гардид. Вале аз рўзи ваъдашуда аллакай 2 рўз гузашта бошад њам, "Пойтахт" фаъол нашуд. Пас оё бовар кардан мумкин аст, ки ќазия техникист? Нуриддин Ќаршибоев, раиси НАНСМИТ дар ќатъ шудани фаъолияти шабакаи "Пойтахт" ангезањои сиёсиву интригањои шахсї дида бошад њам, мегўяд сабаби хомўшии онњо дигар аст. Яъне рабарияти ТВ "Пойтахт" ба онњо мурољиати хаттї накардааст: -Ваќте роњбарият ва њайати эљодии ТВ "Пойтахт" барои наќзи њуќуќи худ ба мо ба таври хаттї мурољиат накунад, мо аз пеши худ тасмим гирифта наметавонем. Ман сад дар сад мутмаинам, ки ин мушкил дар пайи бањсњои дохилии байни ТВ "Пойтахт" ва "Телерадиоком" пайдо шудааст, - мегўяд ў. Дар њамин њол, Ќироншоњ Шарифзода, раиси Шўрои Васоити ахбори омма, мегўяд, ки албатта хуб мебуд масъулини ТВ "Пойтахт" ба таври хаттї ба онњо мурољиат мека рданд, аммо ваќте онњо ин корро накардаанд, созмонњои журналистї бояд ин корро худашон

мекарданд. Зеро дар њаќиќат мушкилот дар ин ќазия вуљуд дорад. Шарифзода мисол меорад, ки бубинед, аз мусоњибањои пай дар пайи Абдулќодир чунин бармеояд, ки гўё мушкил мушкили фанниву зудгузар будааст. Ва бегоњ ба мављ хоњанд баромад. Аммо ВАО- и кишвар мавќеашро дар ин хусус иброз дошта буд, ки ин "мушкили фаннї" дар дигар љост. Чунин бањонањоро борњо раиси Хадамоти алоќа дар нисбати вебсайтњо ва масдуд шудани теле фонњо њам ка рда буду гуфта буд. Вале ман мутмаинам, ки ин гуна њолатњо њатман ангезаи сиёсї доранд. Дар њамин њол тањлилгарон аз ќазияњои ќаблан рухдода дар ростои расонањои электронї, аз љумла "мушкилоти техникї" -�� радиои "Имрўз" дар соли 2009 мисол меоранд, ки боиси гуфтугузорњои љиддї њам шуда буд. Баъзе аз тањлилгарон дар пайдоиши чунин њолатњо агар аз як љониб интригањои шахсиро мисол биёранд, аз сўи дигар мегўянд, ки чунин ќазияњо метавонанд дар пайи "рашки касбї" њам ба амал биёянд. Яъне бо ин ки барои шабакањои давлатии телевизион ва радио маблаѓњои бузурге ихтисос мешаванд, аммо онњо бо сабаби њирфавї набуданашон тамошобину шунавандаи кам доранд. Вале бархе аз расонањои электронии навпайдои хусусиву давлатї бо имконоти ками молиявї њам метавонанд аудиторияи фарохро соњиб шаванд, ки рањбарияти Кумитаи ТВ ва радиоро "ба ташвиш" меорад. Дар натиља онњо бо њар бањона ба роњбарияти кишвар мавќеи худро "дуруст мефањмонанд" ва чунин ќазияњо рў мезананд. "Мушкилоти техникї" -и ТВ "Пойтахт" дар њоле сар зад, ки чанде пеш Кумитаи ТВ ва радио бо шањрдори Душанбе Мањмадсаид Убайдуллоев бањсњои судие доштанд ва суд ахиран Шабакаи аввалро муваззаф намуд, ки аз раиси шањр узр пурсад. Шабакаи аввал на танњо узр напурсид, балки гузориши ќаблии худро бори дигар ба тамошобинон пешкаш намуд...

Ба гузориши хабаргузории Форс, ба наќл аз пойгоњи хабарии "Ал-араб Онлайн", тасмими додгоњ дар Бритониё дар бораи ифшои санади расвої ва аснодњои молии чанд шоњзодаи Саудї, муносибатњои Саудї ва Бритониёро дар остонаи низои судї ва сиёсї ќарор додааст. Додгоњ эълон кардааст, ин санадњоро барои интишор дар ихтиёри ду рўзномаи Бритониё - "Гордиан" ва "Файнаншел Таймз" ќарор медињад. Ин санадњо ифшокунандаи ќарордодњои ѓайриќонунии имзошуда тавассути шоњзодагони Саудї дар Бейрут, пойтахти Лубнон ва Нейробї, пойтахти Кения њастанд. Манобеи огоњ дар рўзномаи англисии "Гордиан" дар пойгоњи электронии ин рўзнома навиштанд, ин санадњо иттињомоти њассос ва муњимеро ба шуморе аз аъзои хонадони Саудї, хонадони њоким бар Арабистон, ворид мекунад ва бешубња бозтоби интишори ин санадњо бар равобити ин кишвар бо Амрико низ таъсиргузор аст. Ба назар мерасад, далелњои мављуда дар ин санадњо чунон мустањкам њастанд, ки шоњзодагони Саудиро, ки дар ин ќазия дахл доранд, мањкум хоњад кард. Манобеи огоњ дар бораи ин парванда гуфтанд, ќазия бо фурўши сањмияњое ба арзиши 6,7 миллион доллар дар ширкатњое иртибот пайдо мекунад, ки дар он яке аз шоњзодагон ба сурати ѓайриќонунї ширкат дошт ва њамин мавзўъ сабаби вуќўъи ихтилофоте байни он бо дигар шарикон шудааст. Вакили вижаи шоњзода Машъал бин Абдулазиз оли Саудї, яке аз афроди дахлдор дар ин ќазия, гуфт, онњо хостори таљдиди назар дар њукми содиршуда тавассути додгоњ алайњи шоњзода Машъал ва шоњзода Абдулазиз, фарзанди вай, хоњанд шуд. Шоњзода Машъал бин Абдулазиз, раиси шўрои байъат дар Арабистони Саудї аст, ки њамчун дигар шоњзодагони насли аввали Саудї, аз мушкилоти љисмонї ранљ мебарад. Њукми нињої, ки додгоњи Бритониё дар бораи ин парванда содир мекунад, нишон медињад, ки дастгоњи ќазоии Бритониё нисбат ба ќазияи њассос ва таъсиргузори байналмилалї то чи андоза бо шаффофият ва мустаќил амал хоњад кард. Вакилњои ширкати "Глобал Шел Ти Ди", ки шоњзода Машъал дар он сањм дорад, ба ин боваранд, ки чунин ќазияњои њассосе набояд дар додгоњњои васеъ расидагї шавад ва барои расидагї ба ин парвандањо бояд додгоњњо пушти дарњои баста баргузор шаванд. Онњо мегўянд, интишори тафсилоте аз ин ќазия мумкин аст, шоњзода Машъал ва њамчунин Имод Алшайх, мудири ширкати "Еф Ти Кул Ел Ти Ди"-ро дар маърази хатари воќеї ќарор дињад ва њатто кор ба талош барои террори онњо тавассути афрод ва ширкатњои дорои манофеъ дар ин ќазия, кашида шавад. Шоњзода Машъал бин Абдулазиз аз љумлаи шоњзодагони Саудист, ки дороињо, амвол ва амлоки вай бо бањс ва љадалњои бисёре рубарў аст.


12

№09 (269) 5 марти соли 2013

ДОДХОЊИИ ЊАФТА

Виљдон садои худованд аст!

(Номаи саркушод ба Президенти Академияи Илмњои Љумњурии Тољикистон) Он чї, моро ба нобудї њоњад кашонд сиёсати бидуни усул, лаззати бидуни виљдон, илми бидуни шахсият ва тиљорати бидуни ахлоќ аст! МАЊАТМА ГАНДЇ

Раисонро Худованд муваззаф гардонида, то њангоми адои вазифаи хеш манзалати адолатро хору залил накунанд, чун замоне меояд, ки пеши виљдони хеш аз кардаашон пушаймон хоњанд шуд! Касе, ки назди виљдонаш пок аст, љои ѓусса дар ќалбаш нахоњад монд. Њамаи инсонњо дар ќалби худ додгоњеро доранд, ки њакимон онро мањкамаи виљдон номидаанд ва њамин мањкамаи кўчак метавонад азимтарин тањаввулоти фикрии дунёро эљод намояд Раиси мўњтарами АИ ЉТ! Рањбарї кори хуб аст, аммо агар роњи интихобшуда хуб бошад ва роњ њангоме хуб аст, ки шуури њушёр њоким ва тавони судури њукми неку бадро ба хубї дошта бошад. Аммо интихоби њукми баду нек вобаста ба истиќрори виљдони пок аст. Фаќат виљдони пок метавонад одамро ба ростї роњнамун созад. Сарвар ќабл аз ин ки сарвар бошад, бандаи виљдонаш бошад, на асири нафсаш! Бо љуръат метавон гуфт, аксуламалњоеро, ки чанд соли ахир Раёсати Академия дар баробари талошњо ва дархостњои як муњаќќиќи боргоњи илм нишон доданд, ба љуз тахриби виљдон чизи дигаре наметавон ном нињод. Ањли илму адаб медонанд, ки хоњиши ин љониб аз масъулини Академия на касби љову маќом, балки дарёфти њаќќи ќалам барои маќолотам (аз ду љилди "Донишномаи Рўдакї") буду бас!Раис! Худ хуб медонед, ки пас аз беътиноии масъулин, маќолаи интиќодии хешро ("Њаќќи мардумхўрї ё илми беахлоќ мурданист", Тољикистон, 2012, №20, 17 май) барои "мудири адабпарвари Академия" профессор Мирзо Муллоањмад ва Раёсати мўњтарами Академия ба чоп расонидам. Аммо масъулин ба љои ин ки посухи мантиќї бидињанд, бо "насињатњои навбатї" манофеъи молии хешро бартар аз арзиши виљдонашон донистанд. Бо умеде, ки шояд амали "академикони номвар" оќилонатар гардад, боз њам ба муддати беш аз њашт моњ сабр кардам, вале кор ба љое нарасид. Саранљом пас аз тањвили арзи нињоии ин љониб ба Раёсати Академия (аз таър. 25. 12. с. 2012) номаи расмии эшонро (бо № 30001/23-043, аз таърихи 14. 01. 13), ки бидуни лифофа ба Институти иќтисодиёт ва демографии АУ Тољикистон ирсол шуда буд ва чанде пеш номаи дигаре (аз таър. 14. 01. 2012, № 30001/23-043), дарёфт кардам. Раиси мўњтарам, дар ду номаашон бо истимдод ба фармони Њукумати ЉТ (бо № 40-ф, аз таър. 02. майи с. 2008) овардаанд, ки посухгўи ин њама фасоди марбут ба "Донишномаи Рўдакї" директори собиќ Институти забон ва адабиёт доктор С. Назарзода аст. Зимнан, Раёсат дар номаашон навиштаанд: "Шумо бояд аз аввал ба раёсати институт мурољиат карда, бо он ќарордод мебастед ва њаќќи ќалами худро мисли дигар муаллифон мегирифтед. Вале аз чї сабаб бошад, ки ба љои ин Шумо ваќту ќувваи худро ба навиштани номањои бесасос бо унвонњои тўњматомез сарф намудед." Раиси АУ ЉТ! Агар назми матлуб ва ќонун дар Академия барќарор мебуд, донишмандон тамомии "ќувваи худро" фаќат ва фаќат барои илм равона мекарданд, на "илтимосномањо"! Раёсат, ки дар номаашон бар наќши ќарордоди тарафайн таъкид мефармоянд, воќеъан, бовар доранд, ки ин љониб, бо

ин њама собиќаи фаъолиятњои илї дар кишварњои хориљї ба оддитарин усули корї сарфањм намеравам?! Профессор Мирзо Муллоањмадов, агар хотирашонро дар оби талхи меъдаашон њазм накарда бошанд, пас ба ёд биёваранд! Ќабл аз ин ки шурўъ ба тањияи маќолот бикунам, аз эшон дархости ќарордод кардам. Посух чї буд? Магар худ нагуфта буданд, ки: "Шумо ки аз хориља (Эрон) баргаштед, Тољикистонро мисли Эрон напиндоред!" Дар зимн, он њангом, њеч форм ё намунае аз ќарордод дар ин Институт набуд! Агар буд, пас чаро масъулини донишнома ба ин љониб нишон надоданд? Ѓараз доштанд? Гузашта, Раёсати Академия ва масъулини дигари донишнома мутмаъинанд, ки њамаи муаллифони сањими "Донишномаи Рўдакї" ќарордод кардаанд? Набояд аз посух додан дар назди виљдон фирор кард! Хиљолат њам маърифат аст! Њамакнун, дањњо нафар аз муаллифонро медонем, ки њеч ќарордоде бо Институти забон ва адабиёти Академия дар нигошти маќолот барои "Донишномаи Рўдакї" ба имзо нарасонидаанд! Агар масъулини ќонундони "Донишномаи Рўдакї", ќабл аз њама раиси њайъати тањририя хоњони њалли масъалаи пардохти њаќќи муаллифанд, пас чаро ин њама муддат (аз с. 2008 (?) љињати пардохти њаќќи муаллиф дастури лозимро содир намекунанд? Дар зимнан, охирин посухи Раёсати Академия (аз таър. 14. 01. 2012, № 30001/23-043) низ њеч асаре дар њалли масъала надошт! Бо камоли таассуф, пайгирии ќазияи дарёфти њаќќи ин љониб то имрўз ба љое нарасидааст! Манофеъљўии масъулин дар тањияи "Донишномаи Рўдакї" аз оѓоз ошкор буд! Вагарна, ба чї иллат исми ин љониб (бо ироаи њудуди 100 маќола) дар радифи муаллифони аслии "Донишномаи Рўдакї зикр нашуд? Ин беадолатї нисбат ба њаќќи мо дар њоле сурат гирифт, ки иддае аз муаллифони аслї дар ду љилди донишномаи мазбур матолиби кофї аз худ ироа надодаанд! Пурвозењ аст, тарњрезињо ва иќдомоти масъулин аз роњи робитаву зобита ва мањалгарої сурат гирифтааст! Раёсати Академия ва раиси њайати тањририяи "Донишномаи Рўдакї" академик Мањмадшо Илолов дар номаи хеш таъкид варзида, ки "минбаъд на аз рўи эњсос, балки дар асоси мантиќу хирад амал намуда, ба љои номањои иѓвоомез ба корњои љиддии илмї машѓул" бошам Кадомин амали мо аз роњи бехирадї буд? Агар таълифу тадвини маќолот барои донишномањои илмї аз диди раёсати Академияи илмњо ва раиси њайати тањририяи "Донишномаи Рўдакї" кори љиддї мањсуб набошад, пас аз бањри чї эшон аз зикри номи худ дар њайати тањрияи ин донишнома муфтахаранд? Фидоиёни хурди илм њеч кореро, ки дар сари роњи фазилат ќарор дорад, кўчак намепиндоранд! Мо заррагони роњи фазлем ва аз бузургони илм, ки бидуни зањмат, ба осонї соњибу эътибор мехоњанд бишаванд, ор дорем! Дар зимн, манзури раис аз "номањои иѓвоангез ва беасос бо унвонњои тўњматангез", ки дар номаи ирсолии хеш овардааст, чист? Аз чї замоне дар кишвари њуќуќбунёду демокросї дифоъ аз њаќќу адолат "иѓво" ва "тўњмат" ном гирифтааст? Инро чи касе мегўяд? Кадом кори мо тўњмат аст? Хато нахоњам кард, агар гўям, ки Раиси њайати тањририяи донишномаи мазбур (М. Илолов) ва сардабири он (М. Муллоањмад) бо касби силсилаи ановину мўњрањои "хирадмандї" нархи виљдонашонро пойинтар аз арзиши ахлоќашон донистаанд! Шумо руасои доно ва муаллимони олимон, ки мардумро аз адабу илм таълим медињед, магар фаромўш кардаед, ки покии виљдон дуруст анљом додани коре ва вафодор будан бар масъулияти хеш аст? Он кас, ки мехоњад илм бидињад, аввал

таълим биёмўзад. Ошкор аст, раёсати боргоњи дониш эњтироме бар ќавонини кишвару љомеъа надоранд. Суннати неки миллат њам барояшон беарзиш аст. Аъмоли раисон дар доираи њеч эътиќоде ё мазњабе њам намегунљад. Шояд, ки руасо "Ќуръон" нахонанд, вале он касе, ки ин китоби муќаддасро ба хатти имрўзи тољикон, њамроњ бо "Нањљ ул-балоѓа"и Њазрати Алї баргардон кардааст ва хешро мўъмину мусалмон медонад, тарсе аз њукми Худованду шариъат дошта бошад! Агар руасо маънии оёти китоби муќаддасу њукми ањдос мефањмиданд, њаргиз ба љои посухи бодалелу мантиќї, бо камоли пуррўї ва бо "насињатномањо"-и хеш шахсияти тарафро ин ќадар залил намекарданд! Вале огоњона бар маркаби љањолат нишастани сарварону уламо камоли њамоќат аст! Кош, ин њама руасои мусалмонсифати њамадони мо медонистанд, ки арзиши виљдонашон болотар аз њамаи ќиматњои ахлоќї аст! Сабр агар аз њадд гузарад, зулм ба хеш аст. Аз ин хотир аст, Раиси мўњтарам, ин номаро тунд мегўям, шояд, ки ин дафъа тезии њаќиќат асаре бар сустии виљдонњои руасо дошта бошад! Хоњиши дувуме, ки ба унвони корманди илмии Академия доштам, иљозаи дифоъ аз рисолаи докторї дар Шўрои илмии Институти таърихи Академияи Улум буд ва ќазияи он дар маќолаи ин љониб "Фасоди олим дар сарои илм" (09. 10. 2012) батафсил омада ва намехоњам такрори он матолиб намоям. Ба њар коре бояд бияндешид. Ваќте, ки масъули илм омода нест, наметавонад ва ё намехоњад аз њаќиќат дифоъ кунад, пас чї гуна ўро сарвари мардони андеша номид? Марди беандеша фоќиди виљдон аст! Сарварон ваќте, ки дурўѓ мегўянду дар сар њавои худхоњї мепарваранд, боре њам фикр мекунанд, ки замоне меояду худ бо виљдонашон бар сари ситез нахоњанд шуд? Иллати сабукдўш шуданам аз корам "номувофиќ будани мавзўъи тањќиќам берун аз њавзаи барномањои нави Институт" эълом гардид! Дар зимн, барои Раёсати Академия ва масъулини дигар суол ин аст, ки оё тањќиќ ва баррасии равобити ЉТ бо Созмони њамкорињои исломї (СЊИ) ва пажўњишњои масоили таърихи иќтисоди миллї дар тўли таърихи беш аз 2 500 соли таърихи миллї арзиши илмї надоранд? Бар ањли илм ва мутахассин пўшида нест, ин љониб дар робита бо мавзўъоти мазкур теъдоди зиёди маќолоти илмї дар дохил ва хориљ аз кишвар ироа кардаам. Чї тавр метавон тасаввур кард, мутахассисини навпо, фориѓуттањсилони дирўз, командони

хурди илмї ва њатто иддае аз мутахассини соњањои ѓайри иќтисодї (!) ба ин роњатї метавонанд риштаашонро ба масоили иќтисодї ва барномаи љадиди институт бадал кунанд, вале дар ин миён фаќат ин љониб бо ин њама таљрубот ва савобиќи илмї тавони табдилро бар масоили таърих ва равобити иќтисодї надошта бошам?! Ба ин хотир аст, ки дар аризаам (аз таър. 31. 12. с. 2012) бо таъкид бар адами адл бар њукми масъулин намуда, аз љумла овардам: "Аз тасмими Раёсати Институт дар бораи ин ки аз кор биравам, огоњам. Гумон намекардам, ки бо ин њама хидмат ва фаъолиятњои илмиам дар ин даргоњи илм бо ин навъ мушкилоте рў ба рў хоњам шуд. Мехостам, дар оянда рољеъ ба таърихи иќтисодиёти Осиёи Марказї аз даврони куњан то ибтидои ќарни ХХ тањќиќи доманадореро анљом бидињам. Зоњиран, дониши андўхтаам имрўз на барои Институти таърих лозим будааст ва на барои Институти иќтисодиёт! Агарчї, тарњи ин мавзўъ њанўз тавассути шодравон профессор И. Асроров таъйид шуда ва хеле касон њам аз тањияи чунин наќша ба умед буданд. Ошкор аст, њамчунин тањќиќ дар тамомии системи Академия ва донишгоњњо ба ин зудї сурат нахоњад гирифт, чаро ки мутахассис ба маънии аслї дар љумњурї надорем. Ин љониб њеч вокунише бар тасмими Раёсат дар ќазияи фавќ надорад, чаро ки дар њама љо тасмими раис ќонун аст ва бояд ба иљро бирасад! Аммо худ Раёсат хуб медонанд, ки њеч фармоне бартар аз њукми Худованд нест! Мегўянд, ки дар њар таѓийире њикмате њаст ва бовар дорам, агар даричае ба рўи кас баста шавад, Худованд њазор дарвозаи дигарро барояш боз мекунад ва имон дорам Ў бузург аст ва дарвозањои љадиде ба сўям гушуда хоњанд шуд...!" Ошкор аст, таклифи мо аз рўи виљдон ба љо наёмад. Бардоштам чунин аст, ки руасои Академия бидуни ин ки боре њам бо тараф мулоќот дошта бошанд, аз шахсияти мо душмани илм сохтанд. Бо истифода аз маќом ва аз роњи робитаву зобита шикаст ва хурд кардани дигарон амали мардони донишпарвар нест! Шунидани њарфи њаќиќат чї захме бар нињоди Академия ворид намуд, ки раис зўриро аз хирадгарої афзалтар донистаанд? Шояд руасои имрўз бо истифода аз маќомашон дар хурд кардани "хурдон" ва шикаст додани "заъифон" муваффаќ шаванд, вале огоњ бояд буд, ки эътибори бо зўру зар сохта њаргиз пойдор нахоњад буд!

сањ.15


№09 (269) 5 марти соли 2013

СУЊБАТИ ЊАФТА - Агар ба таърихи чопи нахустин шумораи "Омўзгори љавон" бингарем, нашри он якуми сентябри соли 1957 мебошад. Чаро 55-солагии "Омўзгори љавон" 1-уми сентябри соли гузашта не, мањз ба Рўзи матбуоти тољик мавќуф гузошта шуд? - Чун нашрия донишгоњист ва таври маълум дар макотиби олї оѓози кор аз 1-уми сентябр шуруъ мегардад. Ваќте рўзи нахустини тањсил 1 сентябр аст, табиист, мо наметавонистем, ки њамин рўз корро оѓоз карда, худи њамин рўз љашн барпо кунем. Барои донишљўён низ ѓайриинтизор мешуд ва чї гуна гузаштанаш њам шояд номаълум мемонд. Сабаби дигари ба таъхир гузоштани љашн дар он аст, ки идораи нашрия бахшида ба ин сана наќшаи чорабинињо тартиб дод ва дар асоси он ду озмун-"Бењтарин маќола" ва "Бењтарин сурат" эълон гардид. Барои баргузорї ва муайян намудани ѓолибони озмунњо низ чанд моњ ваќт даркор буд. Њамчунин, рамзист, ки љашн дар арафаи Рўзи матбуот ва Наврўзи байналмилалї барпо мегардад,

шин дар газета кор кардааст, ин нозукиро ба некї дарк менамояд ва пайваста мегўяд, ки "ман ба шумо бовар дорам, дар доираи ќонунњои амалкунанда фаъолият намоед". -Айни њол дар идораи "Омўзгори љавон" чанд нафар фаъолият мекунад, адади нашри њафтанома чї ќадар ва њамкории донишљўён бо њафтанома чї хел аст? - Дар нашрия панљ воњиди корї аст: сармуњарир, љонишини сармуњаррир, котиби масъул ва ду нафар хабарнигор. Масъулияти љонишиниро узви Иттифоќи нависандагони Тољикистон, журналисти варзида Абдурауф Муродї бар дўш дорад. Мушкинисо Хољаева, нависандаи соњибкитоб бошад, ба њайси котиби масъул фаъолият менамояд. Ба сифати хабарнигор Ганљина Ганљова ва Хуршед Нуралиев фаъолияти густурда доранд. Адади нашри "Омўзгори љавон" панљ њазор нусха аст. Аз ин теъдод ба њар ду нафар донишљў як нусха газета рост меояд. Дар хусуси њамкории донишљўён бошад, гуфтан љоиз аст, ки ни-

Рањмонов ба мо бовар дорад Рўзномаи "Омўзгори љавон" 55 сола шуд. Ба ин муносибат хабарнигорамон бо сармуњарри ин нашрия Бахтиёри Абдурањим суњбат намуд. яъне 55-солагии "Омўзгори љавон" њам дар радифи идњои бузург гиромї дошта мешавад. Мавриди ёдоварист, ки соли тањсили 2012-2013 соли 55-умини "Омўзгори љавон" аст ва мо метавонистем љашнро дар охири соли тањсил, яъне моњњои май-июн барпо намоем. - Сирри муваффаќияти кори шумо дар чист, ки на танњо дар дохили донишгоњ, балки берун аз он њам хонандаи хешро доред? - Ќабл аз њама, мо дар нашрия мањдудият љорї накардаем ва пайваста мекўшем, ки мавзўоти газета фарогир бошад. Њамеша дар љаласањои дохили идора таъкид менамоем, ки маќолотеро бояд нашр кард, ки барои ашхоси берун аз донишгоњ низ љолибу хонданї бошад. Ин як "сир" аст. "Сир"и дигар ва асосї дар он ки дар нашрияи мо сензура нест. Ба он маънї, ки то љое огањем газетањои аксар макотиби олї ва умуман, ќариб кулли муассисањои давлатї ќабл аз чопи газета бо роњбарият мувофиќа карда мешаванд ва дар натиља маводи хонданї, аз нигоњи роњбарон, "нолозиму аз соња дур" мањсуб мегарданду болояшон "хатти бутлон" кашида мешавад. Боиси фарањмандист, ки дар донишгоњи мо масъулияти интихоб ва љобаљогузории маќолот пурра бар зиммаи кормандони редаксия аст ва пеш аз нашр бо касе мувофиќа карда намешавад. Ректори донишгоњи мо, академик Абдуљаббор Рањмонов, ки худ солиёни пе-

њоят дар сатњи олї ќарор дорад. Донишљўёне њастанд, ки берун аз ваќти дарсї њамарўза њамчун корманди маошгир ба редаксия омада, супориш мегиранд, менависанд, њуруфчинї мекунанд, сурат мегиранд ва умуман, њар коре, ки лозим ояд, иљро мекунанд ва хушбахтона, ба таври дилхоњ амалї менамоянд. Њатто, дар љаласањои идора ширкат варзида андешаю мулоњизоти хешро иброз медоранд. Дар ин радиф ному насаби Нурулло Салимов, Парвина Абдуллоева, Саидбек Гадоев, Мањбуба Юсуфова ва чанд тани дигарро зикр кардан мумкин аст. Бояд гуфт, ки дар аввал љалби донишљўён бисёр мушкил буд. Навиштањояшон сару нуг надоштанд, љумлањои вайрону бемантиќ пешнињод мекарданд. Вале мо нигоштаи ягон нафарро рад намекардем, аз чоп боз намедоштем. Аксар ваќт "маќола"-и онњоро як тараф гузошта, ба хотири њавасмандї худамон аз номашон маќола менавиштем ва онњоро даъват карда, сураташонро гирифта, маќоларо бо сурат нашр менамудем. Њатто, аз номашон шеърњо эљод мекардем. Масъули тањрири назмњо, ки А.Муродї аст, итминон дорам, агар шеърњои ба номи донишљўён эљодкардаи ўро љамъоварї кунем, як китоби калон мешавад. Ин ањвол бештар аз як сол идома кард. Њоло бошад, ќалами донишљўён хеле рост шудааст. Навиштањояшон бо тањрири сабук рўи чоп меоянд. Агар нигоштањои онњоро бо 3 сол ќабл муќоиса кунем, тафовут аз

замин то осмон аст. Яъне, ваќте маќолаи донишљўён нашр мешавад, онњо аз навиштаи худ меомўзанд, мебинанд, ки чї тавр навишта буданду чї хел чоп шуд. Ва дафъаи дигар камбудияшонро ислоњ мекунанд. Муњассилини соли аввал бошад, аз мутолиаи газета меомўзанд, дар натиљаи хондани нашрия дарк мекунанд, ки чї гуна ва бо кадом услуб нависанд, ки маќбули газета мешавад. Айни замон, кори мо осон шудааст. Дар љамъомаду конференсияњо донишљўёнро мефиристем, ширкат карда, хабару гузориш менависанд. Њатто, баъзан мо аз бархе мањфил ва ё њамоише бехабар мемонем, ки худи донишљўён дар он љо иштирок намуда, расм гирифта, хабари тайёрро ба мо пешнињод менамоянд. Дар хусуси филиали донишгоњ дар Рашт. Воќеан њам, дуруст гуфтед, донишгоњи мо дар водии мазкур филиал дорад, донишљўёнаш ба 200 нусхаи газета обуна њастанд ва сари ваќт дастрас мекунанд. Аммо боиси таассуф аст, ки аз сабаби дурии роњ њамкорї бо муњассилини ин даргоњ суст аст. Ягон-ягон донишљўён тариќи СМС-и телефонї ва ё почтаи электронї нигоштањояшонро ирсол медоранд. - Аввалин сардабири нашрияи "Омўзгори љавон" кї буд. Тўли ин муддат кињо дар ин нашрия сардабир буданд. Сардабирии њафтаномаро шумо аз кадом сол ин љониб ба дўш доред? Оё бастањои "Омўзгори љавон" аз нашри нахустинаш то ин љониб нигоњ дошта шудааст? - Ваќте соле ќабл бахшида ба 80-солагии донишгоњ бо муаллимони куњансол мусоњибањо оростем, зимни суњбат устоди факултаи филологияи тољик, марњум Юлдош Сафаров зикр кард, ки "аввалин сармуњаррири "Омўзгори љавон" ман будам" ва мо мусоњибаро айнан њамин хел сарлавња гузоштем. Мавсуф дар хусуси таърихи таъсиси нашрия ќиссањои љолиб ва судманд карда буд. Аммо, агар ба таърих дида дўзем, нахустин сармуњаррир Яњё Исоев ёд мешавад. Ва тибќи гуфтаи баъзе омўзгорони собиќадор низ аввалин сармуњаррир њамин инсон будааст. Дар радифи ин ду нафар, њамчунин, Б. Худойдодов, А. Пудинаев, А. Муллоев ва А. Худойдодовро ном бурдан љоиз аст, ки дар солњои гуногун сармуњарририи "Омўзгори љавон"ро бар зимма доштаанд. Таваљљуњи ректори кунунї Абдуљаббор Рањмонов ба газета афзун аст. Мањз бо дастгирии мавсуф идораи нашрия соњиби дастгоњи аккосии калон, дастгоњи наворбардории раќамї ва чанд адад диктофон гардид. Бо ибтикори ў идораи газета аз бинои варзишї, ки доим ѓавѓою ѓалоѓула дошт, ба утоќњои кории ором ва барои эљод мувофиќ кўчонида шуд. Њамчунин, теъдоди компютерњои идора бо дастгирии А.Рањмонов боз як адад зиёд гардид. Дар хусуси хазинаи "Омўзгори љавон". Бисёр њам таассуфовар аст, ки бастањои солиёни пешини нашрия барои мо дастрас нест. Њамагї бастањои 7-8 соли охир вуљуд доранду халос. Љустуљўњои мо дар ин самт алњол натиљае надодааст. Ба хотири оянда ин гуна вазъият пеш наомадан, мо аз њарсола шуморањои газета 10 бастаї ташкил кардаем.

Суњбати Абўалї НЕКРЎЗОВ

13

"ИмрўзNews" иди матбуотро дар додгоњ љашн мегирад сањ.4 Ёдовар мешавем, ки додгоњи ноњияи Исмоили Сомонии пойтахт, рўзи 25-феврал даъвои Рустам Њукумов, писари раиси КВД "Роњи оњани Тољикистон"-ро нисбати "ИмрўзNews" ќонеъ кард ва рўзномаро дар паст задани шаъну шарафи Њукумов айбдор дониста, муваззаф намуд, ки ба Рустам Њукумов 50 њазор сомонї љубронпулї пардохт кунад. Норозигии Рустам Њукумов ба як навиштаи рўзнома, тањти унвони "Боќиев ва Њукумов "дарди сар" - и падарњо шудаанд", рабт дорад, ки "ИмрузNews" онро 16-уми октябри соли 2012 нашр кардааст. Дар њамин њол, "ИмрўзNews"-ро боз як "имтињони додгоњї" интизор аст. Тибќи иттилои Рустами Љонї, муассиси ин нашрия, Суди иќтисодии шањри Душанбе мурофиаи судии рўзномаи "ИмрўзNews" ва адвокат Файзинисо Воњидоваро бо шикояти ЉДММ "Тољирон" ба 11-уми марти соли љорї - ба Рўзи матбуоти тољик таъйин кардааст. Аммо дар додгоњи мазкур эълон доштанд, ки ба Рўзи матбуоти тољик мувофиќ афтодани мурофиа тасодуф аст, на бештар аз он. Бояд гуфт, матлаби ин рўзнома аз 17-уми январи соли љорї тањти унвони "Мурдафурўшї дар Ширкати "Тољирон", ки аз њодисаи садамаи автомашинаи боркашонии ЉДММ "Тољирон" ва автомашинаи сабукрав дар роњи Душанбе-Хуљанд наќл мекард, боиси шикояти ин ширкат ба Суди иќтисодї шуд. "Тољирон" талаб дорад, ки Файзинисо Воњидова ва рўзномаи "ИмрўзNews" ўњдадор карда шаванд, то дар бораи бардурўѓ ва ба њаќиќат номувофиќ будани њамаи маълумоти дар рўзномаи номбурда нашргардида раддия нашр намоянд ва аз њисоби Файзинисо Воњидова маблаѓи расонидани зиён ба эътибори кории шахси њуќуќї ба андозаи 50.000 (панљоњ њазор) сомонї рўёнида шуда, ба яке аз фондњои хайрия ва ё хонаи маъюбон гузаронида шавад. Инчунин, аз њисоби рўзномаи "ИмрўзNews" маблаѓи расонидани зиён ба эътибори кории шахси њуќуќї ба андозаи 1 (як) сомонї њамчун маблаѓи рамзї барои исботи њаќиќат рўёнида шавад. Дар ин матлаб гуфта мешуд, гўё ронандаи мошини боркашонии ин ширкат барои љуброн кардани зарари расонида дар натиљаи садама, љасади ронандаи сабукравро ба ивази 20 њазор доллари ИМА ба наздиконаш фурўхтааст. ЉДММ "Тољирон мегўяд, натиљаи санљиши садамаи наќлиётиро бо иштироки ронандаи мошини боркаши ин ширкат аз Бозрасии давлатии автомобилї ва Прокуратураи ноњияи Шањристон ба даст овардааст, ки дар он мавќеи айбдори садама муайян карда шудааст. Њоло "Тољирон" ба Суди иќтисодии пойтахт аз рўзномаи "ИмрўзNews" шикоят бурдааст, ки дар маќолаи "Мурдафурўшї дар "Тољирон"" нисбати ин ќазия маълумоти бардурўѓ нашр карда, эътибори ширкатро паст задааст.

Начался прием заявок на поступление в ВУЗы Турции в 2013 на программы последипломного образования Это прекрасная возможность для тех студентов, которые хотят обучаться в магистратуре или докторантуре в Турции! Вы можете поступить в турецкие университеты мирового класса на программы Политические науки, Международные отношения, Право, Инженерия, Ислам, Агрономия, Экономика, Журналистика, История, Архитектура, Языкознание и др. Для подробной информации Вы можете посетить сайт Turkiye Burslari: www.turkiyeburslari.gov.tr Крайний срок подачи заявок на получение стипендии: 31 марта 2013

ТРЕБОВАНИЯ К АБИТУРИЕНТАМ: Кандидаты, получившие высшее образование (бакалавр) в этом году или ранее имеют право на получение стипендии. Возрастные ограничения для кандитатов, поступающих в магистратуру 30 лет, кандидатов, поступающих в докторантуру - 35 лет. Кандидаты, в данный период обучающиеся в магистратуре или докторантуре в турецком университете, не имеют права на получение стипендии.

СТИПЕНДИЯ ВКЛЮЧАЕТСЯ В СЕБЯ: ежемесячная стипендия стоимость образования в выбранном университете медицинское страхование общежитие курс турецкого языка стоимость 2 билетов в оба конца (только при зачислении и окончании обучения).

ПОРЯДОК ПОДАЧИ ЗАЯВОК: Прием заявок от иностранных абитуриентов осуществляется по следующим адресам: www.turkiyeburslari.gov.tr или www.trscholarships.org Необходимо создать новую учетную запись, после этого пользователь может заполнить заявку на получение стипендии и загрузить необходимые документы в систему.


14

№09 (269) 5 марти соли 2013

АНДЕШАИ ХОНАНДА Рости гап, одати аз худ Афлотуни замону Ањмадшоњи макон сохтану тарошиданро бисёр бад мебинам ва сукуту тањаммули бемалоли ботиниро бар шаъшаъапошињои бењадафи зоњирї авлотар мењисобам. Бо вуљуди ин, шояд аз файзу баракат ва тањарруку њидояти фасли фарвадин бошад, алъон лозим донистам андешае чанди худро дар њавошии нашрияи Шумо шерозабандї кунам. Айни муддаъост, ки њолиё дар кишвари соњибистиќлоламон дањњо васоити хабаргузори озоду хусусї ва соњавию гурўњии омма, ба вижа, васоили хаттии ахбори умум, машѓули кору фаъолият буда, баду неки љомиъа ва њусну ќубњи рўзгорамонро, њатталимкон, аз дидгоњу навидгоњи худ, дар маърази бањсу баррасї ва манзари хулосабардорї ќарор медињанд. Албатта, панљаи ќудрати суханофаринї ва пањнаи вусъати љањонбинии расонањои ахбори хаттии ватанї дар сатњу дараљањои гуногун маќом дошта, њар яке аробаи маќсаду маромашро ба њадди имкону тавонаш љодакашї мекунад. Мутаассифона, бархе аз ин "василањо" ба минбари ниќору ќасосситонї, мањалсозиву мањалнавозї ва гурўњу мафиябозї табдил ёфтаанд, ки љойи таассуфу надомати сахт аст, зеро аз ёд баровардаанд, ки Сухан, к-андар он суд на, љуз зиён, Набояд, ки ронда шавад аз забон! Хушбахтона, дар ин пањнои андешарониву њайљои оропароканињо ањён-ањён нашрияњое њам ба назар мерасанд, ки мекў-

НАЗАРИ ЊАФТА

Азерок "Озодагон" номаи њафта мебошад, дар гирди њамин мињвар ба гардиш овардани рубрикањоятон манти��ист. Аммо, ба назарам, ихчамтар сохтани рубрикањо айни муддаъо мебуд. Аз љумла, рубрикањои "Мавзўъи (на "Мавзўи"!) њафта", "Дидгоњи њафта", "Њафтањои сол", "Њафтаи минтаќа", "Њафтаи музофот" (на "Як њафтаи … "!) дар љояшон устувор дошта , бар онњо "Њафтаи њамзабонон"(чунки "Озодагон" сифати тамоми тољикону ориётаборон аст!) ва "Њафтаи кишвар" ( зеро "Озодагон" њафтаномаи умумиљумњуриявист!)-ро афзудан, рубрикањои "Њафт хабари њафта"-ро ба гунаи "Ахбори њафта", "Њафт посухи њафта"-ро ба тарзи "Посухи њафта", "Мавзўи асосии њафта"-ро ба таври "Бањси њафта", "Доѓи њафта"-ро ба сурати "Рухдоди њафта", "Як њафтаи љомеа"-ро ба нањљи "Њафтаи љомиъа", "Як њафтаи музофот"-ро ба навъи "Њафтаи музофот", "Як њафтаи музофот"(-и дувум)-ро ба лавни "Њафтаи њамзабонон"(ё "њамтаборон"), "Њафт ранги њафта"ро ба ранги "Њафтранги њафта" овардан гунљоиши сањифањо ва, ба таври умум, њафтаномаро васеъу густардатар, унвону муњтавои навиштањоро шинаму хотирнишинтар ва ихчаму фарогиртар месохтанд. Албатта, барои коркарду пешбурди маводи њар соња(сиёсату иќтисод, мушкилоти љомиъа, адабиёту њунар, масоъили байналхалќї, њусни баён ва ѓ. як нафар соњибпешаи шойистаро масъулу муваззаф сохтан ва дар

Нигоњ кун, ки нарезад… Салом, дастандаркорони њафтаномаи "Озодагон"! Њамаи Шуморо ба муносибати фарораси Навбањори шодинисори диёрамон самимона табрику муборакбод мегўям, бароятон барори кору саодати рўзгор таманно мекунам. шанд аз љодаи инсофу њадшиносї ва беѓаразиву њаќталошї гом баргузоранду дўшборашонро безиёну безарартар аз мароњили маќсуд бигзаронанд. Аз нигоњи банда, ки дар давоми 10-15 соли ахир бахти шиносої бо тамоми рўзномаву њафтаномаву мањномањои дастраси ватанї насибаш гардидааст, њафтаномаи "Озодагон" (кош ѓалат накарда бошам!) аз љињати марому муќсади хомафарсої, фарогирии мавзўъоти баррасишаванда, бузургдошти Модару Ватану Миллат эњтироми Вањдату Истиќлоли миллї, таљлили бузургони њозиру мозии кишвар, њимояти Забону Гимну Парчам ва дигар муќаддасоти миллат аз њамгинони худ фарќи калон дорад. Дар ин нашрия, дар аксари маворид, дар њар шумора, 1-2 маводи хонданиро дучор меоем; забони аксари навиштањо хубу рангину тањрирёфта ба назар мерасад; мундариљаи маќолањо густардаву љугрофиёи нависандањо фаррох аст, ки садди роњи дилбазаниву њамрангињо мешаванд. Ба ман, ки аз ёвагўйињои фаровони бесуду бењадафу бемояи "сиёсї" ва доњисозиву мањалситойињои дурўѓу безаминаи "гурўњї" ќимобу хаставу даргурезам, махсусан, навиштањо дар боби сањифањои дурахшони таърихи миллат ва фарзандони аламбардори кишвар, ки дар авроќи њафтаномаи "Озадагон" кам нестанд, њамеша лаззату масиррати маънавї мебахшанд. Муњобо нашавад, Шумо лоди матлабатонро аз ибтидо бар бунёди муњкам нињода, то имрўз аз љодаи дурусти эљодї пеш мераведу бар мароматон, асосан, устуворед: Нигоњ кун, ки нарезад, дињї чу бода ба дастам, Фидои чашми ту соќї, бањуш бош, ки мастам! Муњимму матлуб аст, ки њамин роњи санљида мудаввом дар пешорўятон ќарор дошта бошад.

сањифаи охири њафтанома ("Њафтранги њафта"), муттасил љой додани як шеъри асили бузургустодони шеъри форсї нашрияро љолибу сермуштаритар менамуданд. Нињоят, изњори бовару таманно мекунам, ки "Озодагон" барои минбари воќеъї ва сазовори озодагони кишвари мухторамон гардидан аз тамоми имконоти дастрас истифода бурда, њамеша ба гўши њуши њамдиёрони бедору њушёрамон расонида тавонад, ки мо (озодагон!) ќадимтар аз Ориёнои Бузург Таърихе, азизтар аз Тољикистони Соњибистиќлоламон Мењане, ќиматтар аз Забони Модариамон Сарвате надорем! Дар узв-узви пайкару љузв-љузви љавњарамон андешањои волои Устод Лоњутии љоннисору фидокори Ватанро љой кунонида тавонад, ки солиёне пеш барои њар наслу замонамон хитобавор фармуда буд: Танида ёди ту дар тору пудам, мењан, ай мењан, Бувад лабрез аз ишќат вуљудам, мењан, ай мењан! Ту будам кардї аз нобудиву бо мењр парвардї, Фидои номи ту буду набудам, мењан, ай мењан! Ба њар маљлис, ба њар зиндон, ба њар шодї, ба њар мотам, Ба њар њолат, ки будам, бо ту будам, мењан, ай мењан! Агар мастам, агар њушёр, агар хобам, агар бедор, Ба сўйи ту бувад рўйи суљудам, мењан, ай мењан!!

Бо эњтиром,

Асрори РАЊМОНФАР,

шањрванди Тољикистон, муштарии њафтанома

Бохти миллионњо дар "Аквапарк" азми Убайдуллоевро нашикастааст Мањмадсаид Убайдуллоев, мири шањри Душанбе, чанд рўз ќабл барои пешнињоди бењтарин лоиња љињати эъмори иншооти сохтмонаш нотамоми "Аквапарк" дар пойтахт озмун эълон кард. Гуфта мешавад, натиљаи нињоии он 13-уми апрел эълон мешавад. Маврид ба тазаккур аст, ки "Аквапарк"-и нотамоми Душанбе дар маркази шањр љойгир буда, сохтмони он њанўз 10 сол ќабл оѓоз шудааст. "Эмек иншаат", як ширкати сохтмонии туркї дар соли 2004 барои бунёди ин тафрењгоњ аз њукумати пойтахт 2 миллион доллари амрикої гирифта, баъдан дар паи ихтилофот оид ба арзиши ин иншоот онро нотамом гузошт ва пули шањрдориро барнагардонда, Тољикистонро тарк кард. Аммо суоли матрањ ин аст, ки чаро ширкати туркї маблаѓи гирифтаашро ба буљаи шањр барнагардонд ва аз ќаламрави кишвар бе ягон мушкил хориљ шуд? Барои рўшанї андохтан ба ин пањлўи масъала ба Шуњрат Ќудратов, њуќуќшиноси тољик мурољиат намудем. Ў гуфт: "Воќеан, шањрдорї дар рўзњои аввале, ки ширкати туркии "Эмек иншаат" аз идома додани корњои сохтмонї дар ин иншоот даст кашид ва кормандони он Тољикистонро тарк карданд кўшиш намуд, ки ин ширкатро ба додгоњ кашида, маблаѓњоро бозпас бигирад. Аммо аз сабабе, ки дар ваќти бастани шартномаи дутарафа баъзе нуќсонњо мављуд буданд, ба ин кор муваффаќ нашуданд". Њамсўњбатамон, яке аз ин камбудњоро дар мављуд набудани нишонї ва макони муайяни ширкат дар Туркия унвон карда афзуд, он суроѓае, ки дар шартнома нишон дода шуда буд, нодуруст буд ва дар Туркия як чунин ширкат бо ин нишонї сабти ном нашудааст. Ба ќавли њуќуќшинос, ин аз он дарак медињад, ки дар ваќти интихоб намудани ширкати сохтмонї аз тарафи комиссия њама пањлўњои масъала пурра омўхта нашуда буд. Оќои Ќудратов ба ояндаи ин иншоот ва бунёди он хушбин буда, изњор медорад, ки тайи дањ соли ахир мо шоњиди пешрафту дигаргунињо дар бахши сохтмону бунёдкорї будем ва "Аквапарк" низ ба воситаи ширкатњои ватанї ва ё хориљї рўзе бунёд мешавад. Дар њамин њол, бархе аз коршиносон њадс мезананд, ки на њар ширкати дигар ќудрат ва њавсалаи бунёди як чунин иншооти бузургро пас аз ин ќадар сару садо ба зимма мегирад. Аммо иќтисодшинос, Шамсиддин Љалолов ин андешаро бепоя хонда мегўяд, фазои инвеститсионии феълї аз дањ соли ќабл ба куллї тафовут дорад. Ба гуфти ў, њоло муносибати байни соњибкору маќомоти иљроия таѓйир ёфта, намунаи онро дар амалкарди шањрдории пойтахт эњсос менамоем: "Мо шоњиди бунёд шудани чандин иншоот ва биноњои муосири истиќоматї дар пойтахт гаштем ва баъдан њам мегардем. Лекин ногуфта намо-

над, ки тиљорати имрўза бе таваккал (риск) намешавад". Номбурда афзуд, ки аз сабаби ўњдадорињои худро иљро накардани як ширкат, кулли соњаи соњибкорї ё шањрдориро гунањкор донистан ѓалат аст. Ў умедвор аст, ки сохтмони ин маљмааи дилхушї дар ояндаи наздик, аз љониби ширкатњои ватанї ё хориљї ба итмом мерасад. Сокинони пойтахт низ дар мавриди бунёди чунин иншооти серхарљ ва дар айни замон муосир бетараф нестанд. Холикназар Љумаев, аз љумлаи онњоест, ки сохтмони аквапарку монанди ин биноњоро љонибдорї мекунад: "Њар шањри бузург, ба хусус пойтахт, бо иншоотњои бузург ва марказњои фарњангию фароѓатии оммавиаш аз дигар марокиз фарќ мекунад. Ба фикри ман, бояд сохтмони аквапарки нотамом ба анљом расад. Имрўз, мутаассифона, мо ягон иншооти фарќкунанда, ки барои сайёњон ва њатто сокинони худи пойтахт ба ќадри кофї љолиб бошад, надорем". Комрони Луќмонзода, донишљўи Донишгоњи миллии Тољикистон, бошад, бунёди аквапаркро дар шароити кунунї нозарур медонад: "Мардуми мо тавоноии иќтисодии фароѓат дар чунин љойњоро надоранд. Агар бо чунин маблаѓ корхонаи истењсолї сохта шавад, бењтар аст. Он њам иќтисоди Тољикистонро боло мебарад, њам барои чандин муњољири мењнатї дар ватан љои кор фароњам меорад". Мављудияти марказњои дилхушиву тафрењ дар шањрњои калони саноатї, инчунин пойтахтњои кишварњои мутамаддин амри зарурї мебошад. Бархе аз сокинони пойтахт низ шањрро бе аквапарк тасаввур карда наметавонанд. Амири Нур, коршиноси масоили иљтимої бар ин назар аст, ки дар шароити имрўза бахши аъзами мардуми кишвар пойбанди мушкилоти иљтимоию иќтисодї мебошад: "Таъсири омилњои зиёд дар њаёти инсон сабаби хастшавии асаб мешавад. Бинобарин, одамизод пайваста мекўшад бо њар роњу восита аз чунин њолат берун шавад, њатто агар барои давраи муваќќат бошад. Иштирок дар чорабинињои фарњангию фароѓатї ва ва сайругашт дар боѓњою гулгаштњо аз љумлаи бењтарин васоити дамгирии асаби инсон аст. Бинобар ин, фикр мекунам дар шароити кунунї бунёди аквапарк ва дигар нуќтањо ва марказњои фарњангию фароѓатї барои мардуми тољик заруранд. Инсоният на танњо фаќат барои пайваста ранљ кашидан офарида шудаааст. Ў њуќуќ ба истироњат ва фароѓат њам дорад".


№09 (269) 5 марти соли 2013

ИЌДОМИ ЊАФТА

15

Виљдон садои худованд аст! сањ.12

500 миллион доллари Оѓохон ба Тољикистон сарозер мешавад Мушовирони Шоњкарим ал-Њусайнї, имоми исмоилиёни љањон, иброз медоранд, ки бахши бузурге аз сарвати Оѓохон дар соли 2008, ки беш аз як миллиард долларро ташкил медод, аз њисоби кўмакњои молии бевоситаи 15 миллион пайрави фирќаи "Исмоилия" дар саросари љањон мебошад. Онњо њадди аќал 10%-и даромади солонаи худро њамчун дањяк, навъе аз њиссаи шаръї ба њисоби хазинаи имомашон мегузаронанд ва эњтимолан ин маблаѓ њар сол ба садњо миллион доллар мерасад.

Абдулѓанї АБДУЛВАЊЊОБ Бунёди рушди Оѓохон мегўяд, њамасола ба Тољикистон то 100 миллион доллари амрикоиро равона карда, ният дорад, ки ояндаи наздик боз ним миллиард доллари дигарро барои рушди иќтисодию иљтимоии кишвар сармоягузорї кунад. Тавре аз Бунёди рушди Оѓохон ба хабаргузории "Озодагон" иттилоъ доданд, аз тарњњои љадиди ин созмон дар Тољикистон, ки раисиљумњур, Эмомалї Рањмон, барои тезондани татбиќи онњо дастур додааст, нерўгоњњои Себзор ва Санобод дар вилояти Бадахшон мебошанд. Манбаъ бо такя ба бањогузорињои пешакї арзиши ин ду лоињаро наздики 300 миллион доллари амрикої гуфта, афзуд, ки дар мавриди нерўгоњи 10 мегаваттаи Себзор дар ноњияи Роштќалъа аллакай тавофуќот миёни Тољикистону ин созмон њосил шудааст. Вале оиди сохтмони нерўгоњи Санобод дар ноњияи Рўшон, ки њудуди 15 маротиба аз Себзор боиќтидортар хоњад буд, музокирот идома дорад. Ќаблан Гул Шералї, вазири энержї ва саноати Тољикистон, талаботи Хази-

наи Оѓохонро дар мавриди Санобод "вазнин" ва "номаќбул" арзёбї намуда буд. Ў мушаххас накард, ки ин созмон кадом талаботро пеш гузоштааст, аммо таъкид намуд, ки "Тољикистон хоњони тавассути "биотї" сохтани нерўгоњи Санобод аст. Баъди оне, ки ин нерўгоњро месозанд ва харољоташонро бозпас мегиранд, Санобод бояд моли Тољикистон гардад." Дар Бунёди рушди Оѓохон ба Озодагон изњор доштанд, ки таљрибаи татбиќи лоињањоро бо усули "биотї" доранд ва барои истифода аз ин усул дар Тољикистон низ моиланд. Бо вуљуд манбаъ афзуд, ки њанўз масоили зиёди фаннї дар мавриди Санобод мављуданд, ки бояд бо Тољикистон баррасї гарданд. Боис ба ёдоварист, дар мавриди сарчашмаи садњо миллион доллар, ки созмон ба Тољикистон равона мекунад, сару садоњо мухталифанд. Аммо ба ќавли мушовирони Шоњкарим АлЊусайнї, имоми исмоилиёни љањон, бахши бузурге аз сарвати Оѓохон дар соли 2008, ки беш аз як миллиард долларро ташкил медод, аз њисоби кўмакњои молии бевоситаи 15 миллион пайрави фирќаи "Исмоилия" дар саросари љањон мебошад, ки онњо њадди аќал 10%-и даромади солонаи худро њамчун дањяк, навъе аз њиссаи шаръї ба њисоби хазинаи имомашон мегузаронанд ва эњтимолан ин маблаѓ њар сол ба садњо миллион доллар мерасад. Ба иттилои сарчашмањои интернетї

дар њоли њозир Оѓохони 4 соњиби чанд ширкат ва тиљорати бузург аст. Аз љумла, гурўњи мехмонхонањои люкс, марокизи тиљоратї, парваришгоњњои асбњои хушзод дар Фаронсаю Италия ва бастаи коѓазњои ќимату сањмияњои ширкатњои бузурги дигар. Гуфта мешавад, ки Оѓохон барои рушди тиљораташ маблаѓи зиёд равона мекунад ва ин амр сабаби сол то сол боло рафтани даромади ў ва Хазинаи исмоилиён мегардад. Аммо, ќисмати бештари даромади Бунёди Оѓохон дар баробари њиссаи пайравонаш ба кўмакњои башардўстона ва кўмак ба мамолики гуногун равона мешавад. Аз сўйи дигар Мунир Мењралї, намояндаи пешини Бунёди Оѓохон дар Тољикистон дар мавриди манобеи аслии даромади молии ин нињод бо ишора бар ин ки Бунёди Оѓохон дар саросари олам - аз Амрикову Аврупо то Осиё бо кишварњо ва ољонсињои мухталифи молиявї њамкорї мекунад, гуфта буд: "Љамоаи мо бузург аст. Афроде њастанд, ки барои иљрои тарњњои мо сармоягузорї мекунанд. Масалан, бо маблаѓи онњо дар Покистон як донишгоњи бузург сохтем. Њамин Маркази исмоилия дар Душанбе њам бо сармояи онњо бунёд шудааст. Дигар ин ки сармоягузори мо худи њукуматњоянд. Ваќте ба ягон кишвар меравем, њукумат дар ихтиёри мо бархе зарфиятњоро мегузорад, ки онњо њам пул меистанд. Масалан, дарёву мањалли сохтмон барои нерўгоњ. Ин пули хеле калон аст. Дар њамин њол, масъулини Бунёди Оѓохон мегўянд: "Дар Тољикистон ягона тарње, ки айни њол барои созмон даромад меорад, ширкати мобилии "ТСЕЛЛ" мебошад, ки 40 дар сади сањмияњои он ба Хазинаи Оѓохон ва 60 дарсадаш ба ширкати аврупоии "Телиасонера" тааллуќ доранд. Ба иттилои ин бунёд тарњњои дигари созмон, аз љумла мењмонхонаи "Сирена Душанбе" њанўз даромад наоварда истодааст".

Љои пинњон нест, аз ќазияи беадолатињои раёсати Академия сарварони дигари ин сарои илм, мисли: профессорон Кароматулло Олимов, М. Муњаммадхољаев, О. Бобоев ва ...мутталеъ намудаам. Далоили сукут ва аксуламалњои њар як аз сарварон бароям ошкор аст. Чї гуна метавон бовар кард, дар созмони илмии "кишвари њуќуќбунёд", ки руасояш хешро аз њомиёни адабу фазилатњои инсонї медонанд, огоњона њуќуќи як корманди илмиро зери по мекунанд ва њамвора эълом медоранд, ки фазои Академия озоду обод аст! (?) Риёкориву дурўѓ аз нишонањои нобудии виљдон аст. Беэњтиромї ба ниёзњои тобеъон, аз даст додани фурсатњо натиљае љуз пушаймонї ва азоби виљдон надорад! Агар кас дар сояи њаќќ аст, њаргиз ба рўи хуршеди адолат доман намепўшад! Тааљљубовар аст, файласуфе мисли шумо, ки хешро аз илмшиносони беназир мешиносед ва зоњиран, бо камоли ифтихор бар китобњои донишмандони фарњехтаи хориљї (дар мисоли донишманди эронї) пешгуфтор менависед, вале дар амали хеш оддитарин эњтироми њамватани хешро нигањ намедоред, чї амалест? Бигўед, ки агар марди илмед, пас фикратон дуруст аст ё амалатон ё ки њар ду хатост? Мутмаинам, мазлумону залилшудагоне мисли ман дар Академия зиёданд, вале бо далоиле наметавонанд сухан боз бигўянд! Сарваре, ки ба доди зердастонаш намерасад, њаќќи сарвариро надорад! Бар Худованд дуои инсоф мегўям, ки аз неъмати илоњї, заррае њам бошад, ба ќалби шумо - руасо, ки хешро аз "салотини хирад" ва "муаллимони адаб" медонед, арзонї фармояд! Дуо мегўям,то Худованд њамон роњеро, ки виљдонатон нишон медињад, дар пеши пойи аќлатон вогузорад! Бидуни роњнамоии виљдон, наметавон ба њаќиќат расид, зеро виљдон офаридгори њаќиќат аст! Мењане, ки дар бистараш бо њар далеле њаќќу адолат салб шудааст, дидагони шањрвандонаш чењраи саодатро нахоњанд дид! Дар сарои илм, ки раисонаш нархи инсофро бар арзишњои ахлоќиашон арљгузорї намекунанд, мутаимнан, решањои маърифатро дар оташи хиёнат хоњанд сўхт! Гуфтаанд, ки љањаннами њаќиќї виљдони мухарриб аст. Акнун коре бар он надорам, ки виљдони сарварону масъулин аз кадом навъи виљдонњост! Аммо медонам, ки тааммул намудан бар натоиљи афкору аъмоли хеш кори виљдони ободу озод аст! Раиси Боргоњи илм! Ќазияе, ки ахиран дар доираи Академия иттифоќ афтод, бароям фавќулодда омўзанда буд. Аз аъмоли донишварони устодсифат фањмидам, ки ахлоќи њар фард, новобаста бар унвону мадорики илмиаш, даќиќан нишонаи зуњури њукми виљдонаш будааст! Огоњ бояд бошем, ки касби унвонњои ифтихоромези имрўз, мўњри шармандагии фардо метавонад шавад! Дар ин сарои фазл нохоста шоњид шудам, ки афкору аъмоли шахси бевиљдон њаргиз дорои рўњи пок нахоњад шуд. Дар њар љое, ки њастем ва ё соњибмансабе бошем, набояд фаромўш кунем, ки виљдону аќл аст, ки њамроњ бунёди зиндагї ва роњи њаќиќии инсонњоро нињода! Њамон виљдоне, ки бо воситаи аќли солим аз роњи фарозу нишеб вуљуди инсонро батадриљ ахлоќитар намуда ва манзалати ўро аз дуроњаи њалолу њаром ва неку бад дар дунёи њастї бартар аз олами њайвонот ќарор додааст. Пас аз тањаммули ин њама ситам ва беадолатї бар руасову масъулин мегўям: нафаси виљдонро дар даруни худ хафа накунед, ки дер ё зуд худ дар мањкамааш асир хоњед шуд! Ба нидои виљдон бояд гўш бидињед, ки он инъикоси њарфи Худованд аст!

Луќмон БОЙМАТОВ

e-mail: e-mail: ozodagon@mail.ru ozodagon@mail.ru ХАБАРНИГОРОН:

МУАССИС:

Зафари СЎФЇ

МУЊАРРИР:

Азизи НАЌИБЗОД

САРМУЊАРРИРИ ХАБАРГУЗОРИИ «ОЗОДАГОН»:

www.ozodagon.com Хилватшоњи МАЊМУД

Абдулазизи ВОСЕЪ, Исфандиёри ХАЛИЛЇ, Њумайрои БАХТИЁР, Сиёвуши ЌОСИМЗОДА

ТАРРОЊ: Аслиддини ЉУМЪА

МЕНЕЉЕР: С. НЕЪМАТУЛЛО Њафтанома дар Вазорати адлияи љумњурї зери раќами 001-3446 сабти ном шудааст

Њафтанома ба хотири чандандешї маводеро низ ба табъ мерасонад, ки ба мўњтавои он мувофиќ нест. Ба дурустии арќом ва далелњо муаллифон љавобгўянд. Дар њафтанома аз навиштањо ва аксњои интернет истифода шудааст. Ба мўњтавои матолиби хусусияти рекламавї дошта, идораи њафтанома масъул нест. ЧП ГАЗЕТА «ОЗОДАГОН» Расчетный счет № 20202 972314030017600 МФО: 350101403 Корр. счет: 20402972714031 ОАО Агроинвестбанк г. Душанбе ИНН № 030012573

НИШОНЇ: Тољикистон, Душанбе, х. Саъдии Шерозї – 16. Телефон: 37-880- 07-09; 907- 82-55-77, 93-593-34-70; 93-510-16-99

Дар чопхонаи «Интишор» ба нашр расидааст

дар тамоми минтаќањои Тољикистон ва шањрњои Самарќанд, Кобул, Тењрон, Машњад, Олмотї, Бишкек, Москва, Санкт-Петербург Екатеринбург

пањн мегардад.


№09 (269) 5 марти соли 2013

ЊАФТ РАНГИ ЊАФТА Зиндагї чист? Зиндагї гармои об аст, дар гармобаам

Суол аз модари тољик

Зоданат оё барои оњу афѓон кардан аст? Зоданат оё барои доѓи ќисмат бурдан аст? Зоданат оё барои хешро афсурдан аст? Зоданат оё барои мурдан аст? Шод будам ман агар Кўдаконат аз туфулиййат ба улвиййат расанд. Шод будам ман агар Кўдаконат то ба мурдан бар улуњиййат расанд. Чашм накшуда ба рўи ин љањон Чашм мепўшанд бар рўи љањон... Зодани одам агар иди љањон нест, Пас љањон чист? Пас љањон нест! Ё љањони одамон нест!!! Лоиќ ШЕРАЛЇ

Њунари ман Њунари ман, зиндагї кардан аст, саршори саршор, амиќи амиќ. Њунари ман ишќ варзида�� аст, пинњон-пинњон, пўшидаи пўшида. Њунари ман, навиштан аст, барг-барг, барои мардумам. Њунари ман, љангидан аст, барои нон, барои сулњ. Азиз НЕСИН (Туркия),

тарљумаи Собир Њусайнї

Њ

Зиндагї дањони ман аст, дар оѓўши кушодаат. Зиндагї, хашм аст, аз беадолатї дар сарзаминњои мо. Гармои об кофї нест. Ман бояд дар он об оббозї кунам Дањони ман дар оѓўшат, кофї нест. Ман бояд онро бибўсам Хашм аз беадолатї кофї нест. Бояд онро њам дарк кунем, ва дар баробараш иќдоме Ин зиндагї аст! Эрих ФРЕЙД (Олмон),

тарљумаи Парасту Арасту

СУРЪАТ, ЉАСОРАТ, КАСБИЯТ

Хабаргузории мустаќил

Модари тољики ман, Эй модари бисёрфазанд, Дар маќоми аввалї дар силки зодан, Дар маќоми аввалї њам низ дар фарзанд мурдан...

www.ozodagon.tj

16


Шумораи нави "Озодагон"