Issuu on Google+

we własne możliwości oraz utrwala przekonanie, że dzięki staraniom i ono może osiągać zamierzone efekty. Proces uzyskiwania poszczególnych umiejętności w trakcie terapii logopedycznej jest często długi. Ważne więc staje się utrzymanie dziecięcej motywacji na maksymalnie wysokim poziomie jak najdłużej. W tym celu warto wprowadzić różne skale, tablice czy drabiny sukcesu z zaznaczonymi etapami terapii, małe nagrody (na przykład w formie naklejek) za pracę włożoną podczas kolejnych ćwiczeń, a także prezentować wspierającą postawę. Znaczącym czynnikiem wpływającym na prognozowany sukces terapii jest również nawiązanie prawidłowej i skutecznej współpracy z rodzicami dziecka. Ich systematyczna praca nad utrwalaniem ćwiczeń artykulacyjnych w domu jest nieoceniona. Istotne jest również zwrócenie uwagi na artykulację rodziców dziecka, bowiem ćwiczenia utrwalające w domu powinien prowadzić członek rodziny, którego wymowa jest prawidłowa. Wszystkie omówione elementy terapii logopedycznej stanowią przesłanki do osiągania stosunkowo szybkich i trwałych efektów pracy logopedy.

Ogólne zasady terapii głosek szeregu szumiącego Głoski szeregu szumiącego należą do głosek dentalizowanych przedniojęzykowo-dziąsłowych. Podstawową w tym szeregu jest głoska „sz”. Często to od niej rozpoczyna się terapię logopedyczną głosek szumiących. Podczas jej wymowy język znajduje się za górnymi zębami, a boki języka dotykają górnych zębów i dziąseł. Szczelina powstaje pomiędzy górnym wałkiem dziąsłowym a przednią częścią języka. Zęby są lekko zwarte, wargi wysunięte do przodu i zaokrąglone. Głoska „sz” jest bezdźwięczna – wiązadła głosowe drgają natomiast w czasie wymawiania spółgłoski „ż(rz)”. Przy artykulacji tych głosek podniebienie miękkie jest uniesione i cofnięte. W początkowej fazie artykulacji pozostałych głosek szeregu szumiącego, czyli „cz” i „dż”, czubek języka przywiera do wałka dziąsłowego, a następnie zwarcie to stopniowo przechodzi w szczelinę. Wiązadła głosowe przy „cz” są rozsunięte, a podczas artykulacji spółgłoski „dż” – drżą. Nieprawidłowe artykulacje głosek szumiących polegają na zastępowaniu ich różnymi substytucjami, najczęściej innymi głoskami dentalizowanymi (parasygmatyzm), opuszczaniu ich (mogisygmatyzm), zniekształcaniu ich brzmienia (sygmatyzm właściwy). Poza tym rozróżnia się kilka podstawowych rodzajów sygmatyzmu właściwego: sygmatyzm interdentalny (międzyzębowy), lateralny (boczny), labio-dentalny (wargowo-zębowy) czy addentalny (przyzębowy). Podczas terapii należy zachęcać dziecko do naturalnego przymykania szczęk, by uniknąć sztucznego brzmienia głosek. Naturalne ułożenie szczęk można osiągnąć najłatwiej, polecając, aby dziecko wykonało ruchy naśladujące żucie. Istotne jest również ćwiczenie poprzecznego rozciągania języka i ujmowanie go między zęby trzonowe. Stosując metodę mechaniczną, głoskę „sz” uzyskuje się poprzez uniesienie szpatułką lub trzonkiem łyżeczki przedniej części języka do dziąseł górnych i przyciskanie palcami policzków tak, by wargi uległy zaokrągleniu. Należy przy tym polecić dziecku dmuchanie na czubek języka przy lekko zsuniętych zębach. Jeśli brzmienie głoski „sz” jest zbliżone do „f”, powinno się ściągnąć w dół kąciki ust i przycisnąć dolną wargę. Gdy z kolei brzmienie głoski „sz” jest „świszczące”, trzeba polecić dziecku nieznaczne przesunięcie podczas artykulacji przedniej części języka na podniebienie twarde. Podczas terapii głosek szumiących zniekształcanych interdentalnie lub labio-dentalnie ważne jest, by unikać w ćwiczeniach usprawniających narządy mowy wysuwania języka poza obręb

5


TERAPIA LOGOPEDYCZNA GŁOSEK SZEREGU SZUMIĄCEGO – Scenariusze zajęć