Issuu on Google+

HAZIRLAYAN: 

Cem DEMİR  Fen ve Teknoloji Öğretmeni 

www.cemdemirfen.blogcu.com

Canlıların nesillerini devam  ettirmek için;kendisine benzer  bireyler meydana getirmesine  ÜREME(çoğalma) denir.

İNSANLARDA ÜREME,BÜYÜME VE GELİŞME  Dişi Üreme Sistemi  •  Dişi üreme hücresi           Yumurta  Hareketsiz  •  Yumurta                           Büyük bir hücre  Bol sitoplazmalı

1)  Yumurtalık :  Dişi üreme hücrelerinin (yumurta) üretilmesini sağlar.  2) Yumurta kanalı :  Yumurtanın döl yatağına iletilmesini sağlayan boru  şeklindeki yapıdır.Ayrıca sperm ile yumurtanın  birleştiği yerdir.  3) Rahim(döl yatağı = uterus) :  Embriyonun doğuma kadar gelişimini sürdürdüğü  yerdir.  4) Vajina :  Spermlerin döl yatağına iletilmesini sağlayan ve  doğumun yapıldığı kısımdır.

Erkek Üreme Sistemi  •  Erkek üreme hücresi             Sperm  Hareketli  •  Sperm                              Küçük bir hücre  Az sitoplazmalı

1)  Testis :  Erkek üreme hücrelerinin (sperm) üretilmesini  sağlar.  2) Sperm kanalı :  Spermlerin bir süre depolanmasını ve penise  doğru iletilmesini sağlar.  3) Salgı bezleri :  Spermlerin korunmasını ve hareket yeteneği  kazanması için uygun ortam oluşturur.  4) Penis :  Spermlerin dışa bırakılmasını ve boşaltımın  yapılmasını sağlar.

DÖLLENME ve GELİŞME  Sperm ile yumurta hücrelerinin yumurta  kanalında birleşmesine DÖLLENME denir.  Döllenme sonucu oluşan döllenmiş  yumurtaya ZİGOT denir.  Zigot oluştuktan sonraki ilk 8 haftalık  döneme EMBRİYO ; 8 haftadan doğuma  kadar olan döneme ise FETÜS denir.

PLASENTA  Annenin döl yatağındaki kan damarlarıyla,  bebeğin göbeğindeki damarlar arasındaki  bağlantıyı sağlayan yapıya PLASENTA denir.  Plasenta; bebeğin anneden besin ve oksijen  almasını sağlarken; artık ve karbondioksitin  atılmasını sağlar.

GELİŞME DÖNEMLERİ  a)Bebeklik dönemi 

0­2 yaş arası 

b)Çocukluk dönemi 

2­12 yaş arası 

c)Ergenlik dönemi 

12­18 yaş arası 

d)Yetişkinlik dönemi 

18­50 yaş arası 

e)Yaşlılık dönemi 

50 ve üstü

Hayvanlarda dişi ile erkek bireyin bir  araya gelmesine çiftleşme;  erkek üreme hücresi ile dişi üreme  hücresinin birleşmesine zigot denir.  Hayvanlarda üreme 2 çeşittir:  a)Dış döllenme 

b)İç döllenme

a)Dış döllenme :  *Sperm ile yumurta hücrelerinin vücut  dışında birleşmesiyle gerçekleşir.  *Döllenme ihtimali düşük olduğu için  çok sayıda yumurta ve sperm hücreleri  üretilir.  *Suda yaşayan canlılarda(yunus ve  balina hariç)ve kurbağalarda görülür.

a)İç döllenme :  *Sperm ile yumurta hücrelerinin  vücut içinde birleşmesiyle  gerçekleşir.  *Sürüngen,kuş,memeli ve karada  yaşayan canlılarda görülür.

Zigot oluştuktan kısa bir süre,hızla  bölünerek çoğalmaya başlar.Bir  süre sonra oluşan hücre farklı  dokuların ve organların oluşmasını  sağlar.Zigotun gelişmiş haline  embriyo denir.

Yumurta içinde gerçekleşen  gelişmeye dış gelişme(yumurtlama)  denir.Dış gelime tüm omurgasızlar  ile balık,kurbağa,sürüngen ve  kuşlarda görülür.

Döllenme ve gelişim olayları anne  vücudunda gerçekleşmesine iç  gelişim(doğurma) denir.

BAŞKALAŞIM  Gelişiminin devam ettiği yumurta  içinde yeterli besin bulamadığından  gelişimini tamamlayamadan  yumurtayı kırarak dışarı  çıkar.Gelişimin tamamlarken  geçirdiği evreye başkalaşım denir.

Yavrular yumurtadan; kurbağalar  balık biçimindeki iribaş şeklinde;  böceklerde tırtıl şeklinde dışarıya  çıkar.  Yumurtadan çıkan yarı gelişmiş  olan hayvanlara larva denir.

ÇİÇEKLİ BİTKİLERDE ÜREME  Çiçekli bitkilerde organ olarak;  kök,gövde,yaprak ve çiçek bulunur.  Çiçek;üreme organıdır.

Çanak yaprak ; Çiçeğin en dışındaki yeşil renkli  yapraklardır.Fotosentezi yapan kısımdır.  Taç yaprak ; Farklı renklerdeki kısımlardır.Güzel koku  ve göz alıcı renkleriyle böcekleri ve kuşları kendine  çeker.  Erkek organ ; başçık ve sapçıktan oluşur.Başçıkta çiçek  tozları oluşturulur.Sapçıkta başçığı çiçek tablasına  bağlar.  Dişi organ ; Tepecik polenlerin tutulmasını  sağlar.Dişicik borusu polenleri yumurtalığa  ulaştırır.Yumurtalık ise yumurta hücresini oluştuğu  kısımdır.

TOZLAŞMA VE DÖLLENME 

Polenler gelişimini tamamladıktan  sonra,polen kesesi patlar.Etrafa dağılan  çok sayıdaki polenler;böcek,kuş,su  veya rüzgarla dişicik tepeciğine taşınır.  Çiçek tozlarının;erkek üreme organı  başçığından dişi üreme organı  tepeciğine taşınması olayına  TOZLAŞMA denir.

Polen tepesi,tepecikte çimlenir ve  polen tüpü adı verilen bir borucuk  oluşturulur.Bu borucukla,polen  içerisindeki sperm hücresi,  yumurtalık içindeki yumurta  hücresine taşınır.  Sperm ile yumurta yumurtalıkta  birleşir.Bu olaya DÖLLENME denir.

Döllenme sonucu oluşan zigottan  embriyo gelişir.Bir süre sonra  embriyonun etrafı sert bir kabukla  çevrilerek tohum ortaya  çıkar.Tohumda embriyo ve besin  bulunur.  Tohumla birlikte yumurtalığa besin  birikirse MEYVE meydana gelir.

Tohum içinde başlayan gelişme  olayları çimlenme ile devam eder.  Tohumların çimlenmesi için mutlaka  su(nem),hava(oksijen) ve uygun  sıcaklık gerekir.


6.SINIF CANLILARDA ÜREME BÜYÜME GELİŞME