Issuu on Google+

Temat: Codzienne decyzje finansowe, czyli ekonomia w naszym domu. Lekcja dotycząca funkcjonowania gospodarstwa domowego oraz planowania budżetu rodzinnego. Adresaci: uczniowie gimnazjum.

Cele:

Korzyści

Wyjaśnienie podstawowych zasad funkcjonowania gospodarstwa domowego.

Korzyści dla ucznia:

Cele poznawcze: rozwijanie rozumienia i definiowania pojęć: gospodarstwo domowe, budżet domowy, dochody, wydatki, oszczędności, inwestycje, konsumpcja kształcenie umiejętności podejmowania decyzji ekonomicznych, dotyczących oszczędzania i

rozwijanie umiejętności racjonalnego gospodarowania środkami finansowymi w gospodarstwie domowym Korzyści dla nauczyciela: Przeprowadzenie lekcji umożliwi realizację wybranych elementów programu wychowawczego, dotyczących kształtowania odpowiedzialności uczniów za dokonywane wybory, związane z konsumpcją i gospodarowaniem pieniędzmi. Korzyści dla szkoły: Wprowadzenie zagadnień, dotyczących planowania budżetu, oszczędzania i inwestowania wzmacnia rolę wychowawczą szkoły, przygotowującej uczniów do pełnienia roli świadomego konsumenta.

1

inwestowania Cele wychowawcze: kształtowanie umiejętności planowania dochodów i wydatków oraz opracowania budżetu domowego uświadomienie znaczenia oszczędzania i inwestowania w życiu rodzinnym i społecznym.

Metody

Środki dydaktyczne 1. Prezentacja multimedialna „Gospodarstwo domowe”.

Dyskusja, pogadanka, burza mózgów, plakaty.

Wskazówki Proszę pozwolić na swobodne wypowiedzi uczniów, wskazujące zjawiska ekonomiczne znane im z życia

2. Karty szarego papieru, flamastry, kolorowe karteczki samoprzylepne.

Działania nauczyciela, czas i czynności uczniów 1.

Nauczyciel podaje temat lekcji, przedstawia cele zajęć oraz najważniejsze zagadnienia, informując, że uczniowie będą omawiali różne decyzje, podejmowane w każdym gospodarstwie domowym. Wyjaśnia, że gospodarstwo domowe tworzą osoby, które wspólnie zamieszkują i wspólnie zależą od siebie finansowo. 2

Prosi uczniów o podanie przykładów decyzji, podejmowanych przez gospodarstwo domowe, na przykład poprzez dokończenie zdania: W naszym domu decydujemy ….(np. co kupić, dokąd pojechać na wakacje, ile pieniędzy wydać, ile zaoszczędzić itp.).

codziennego.

Czas: 2 min. Uczniowie: słuchają, odpowiadają na pytania, podają przykłady Zależnie od potrzeb i możliwości uczniów można wykorzystać w całości prezentację multimedialną temat „Gospodarstwa domowe”. Można omówić wyniki badań statystycznych, dotyczących liczebności gospodarstw w Polsce oraz ich prognozowaną liczbę. Warto zapytać klasę, jakie zmiany nastąpią w przyszłości: do roku 2030 oraz jakie mogę być konsekwencje tych zmian dla polskiej gospodarki. Uczniowie odpowiadają na pytania: Ile jest gospodarstw domowych w Polsce? Kto je liczy? Jakie funkcje ekonomiczne pełnią gospodarstwa domowe? Można też dokładnie omówić funkcję wytwarzania i funkcję konsumpcyjną gospodarstwo domowych, zwracając się do

2

Nauczyciel wyjaśnia pojęcie „gospodarstwo domowe”. Definicja: Gospodarstwo domowe to kategoria ekonomiczna. To podmiot gospodarczy, działający na rynku, który dysponuje własnymi dochodami, wydatkuje je, płaci podatki, oszczędza i inwestuje. Gospodarstwo domowe pełni różne funkcje, również ekonomiczne – m.in. konsumpcyjną oraz produkcyjną (wytwarzanie dóbr i usług). Nauczyciel proponuje obejrzenie prezentacji multimedialnej - tematu „Gospodarstwo domowe”. Dzieli klasę na grupy, rozdaje karty szarego papieru i flamastry każdej grupie. Poleca przygotowanie plakatu na temat: Co robią gospodarstwa domowe? Zaznacza, że plakat może mieć dowolną formę graficzną i zawierać ilustracje, obrazki, symbole uzupełnione zapisami. Czas: 10 min. Uczniowie zapoznają się z prezentacją. Przygotowują plakaty, zapisują różne czynności gospodarstw domowych i ilustrują zapisy. Reprezentanci grup omawiają prace i zawieszają je w wybranym miejscu klasy.

3

klasy o podanie odpowiednich przykładów, które uczniowie znają z życia codziennego. Uczniowie mogą dodatkowo wykonać ćwiczenie, zawarte w tej części prezentacji („Jak zadbać o zrównoważony budżet?” – ćwiczenie z wagą), a potem wyjaśnić, na czym polega stabilność finansowa gospodarstwa domowego i jak można taką stabilność osiągnąć.

3.

Nauczyciel wyjaśnia, że gospodarstwa domowe powinny planować swoje dochody i wydatki. Pokazuje kolejny temat prezentacji multimedialnej - „Budżet domowy”. Tłumaczy, co to jest budżet. Definicja: Budżet to plan dochodów i wydatków, sporządzony na określony czas np. miesiąca czy roku. Nauczyciel dzieli klasę na dwie części. Rozdaje samoprzylepne kolorowe karteczki (po jednej dla każdego ucznia). Pierwszą grupę prosi o zapisanie na karteczkach różnych źródeł dochodów, a grupę drugą – różnych wydatków, jakie ponoszą rodziny. Informuje, że na jednej karteczce może być tylko jeden zapis. Nauczyciel dzieli tablicę lub kartę papieru na dwie kolumny i tytułuje je: „Dochody” oraz „Wydatki” Czas: 5 min. Uczniowie zapisują różnego rodzaju dochody i wydatki gospodarstw domowych na karteczkach, naklejają je w odpowiednich miejscach na tablicy.

Można dodatkowo wykorzystać kolejną prezentację - temat „Dochód rodziny”, krótko wyjaśniając uczniom pojęcia dochodów, przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów.

4.

Nauczyciel głośno czyta zapisy, usuwa karteczki z powtarzającymi się sformułowaniami. Jeśli to konieczne, porządkuje zapisy w poszczególnych kolumnach tabeli. Zadaje pytania: Jakie mogą być źródła dochodów gospodarstwa domowego? Jakie są najważniejsze rodzaje jego wydatków?

Czas 3 min. Uczniowie odpowiadają na pytania. Uzupełniają rodzaje dochodów i 4

wydatków, naklejając na tablicy karteczki z brakującymi zapisami. Na początku należy przedstawić prezentację „Wydatki w rodzinie” (do slajdu zawierającego tabelę „Struktura wydatków”), zadać pytanie o rodzaje wydatków gospodarstw domowych, których uczniowie poprzednio nie zapisali na karteczkach, a dopiero potem przedstawić tabelę „Struktura wydatków” i analizować wydatki sztywne i elastyczne.

5

Następnie przedstawia uczniom część prezentacji „Wydatki w rodzinie” ( do zadania odnoszącego się do tabeli „Struktura wydatków”). Po obejrzeniu prosi uczniów o porównanie zapisów umieszczonych na tablicy z różnymi rodzajami wydatków, wskazanych w prezentacji. Zadaje pytanie: Jakie wydatki nie zostały przez uczniów poprzednio uwzględnione? Na co Polacy przeznaczają największą część środków finansowych? Nauczyciel pokazuje ponownie fragment prezentacji „Wydatki w rodzinie” – tabelę „Struktura wydatków”. Wspólnie z uczniami określa, które wydatki są sztywne, a które elastyczne. Czas 4 min. Uczniowie odpowiadają na pytania, wskazują wydatki sztywne i elastyczne.

Można wykorzystać również kolejną prezentację - temat „Jak Polacy oszczędzają?”. Nauczyciel powinien skomentować wyniki badań, wskazujących, że Polacy wiedzą, że warto oszczędzać, natomiast tylko 7% oszczędza regularnie, a 27% odłożyło jakąś sumę. Należy również polecić uczniom, by wymienili najważniejsze dla Polaków cele oszczędzania oraz

6

Nauczyciel podkreśla, że budżet domowy nie zawsze jest zrównoważony, to znaczy nie zawsze wydatki są równe dochodom. Przypomina uczniom pojęcia nadwyżki i deficytu budżetowego. Zadaje pytania: Co robić, kiedy w budżecie pojawi się nadwyżka? Co to są oszczędności? Jak można lokować zaoszczędzone środki? Jakie są formy przechowywania oszczędności?

5

Dlaczego warto oszczędzać?

najlepsze (zdaniem respondentów) formy przechowywania oszczędności.

Nauczyciel uzupełnia definicję pojęcia „oszczędności”, podaną przez uczniów. Definicja: Oszczędności to cały dochód, który w danym okresie nie został przeznaczony na bieżącą konsumpcję. Z punktu widzenia gospodarstwa domowego oszczędności to ta część dochodów, która pozostała niewydana w danym okresie (np. miesiąca) po dokonaniu wszystkich zakupów i opłaceniu zobowiązań. Czas: 4 min. Uczniowie odpowiadają na pytania, podają różne korzyści wynikające z oszczędzania.

Jeśli nauczyciel dysponuje czasem – dodatkową godziną lekcyjną, może przedstawić prezentację – temat „Jak Polacy inwestują?”. Należy wymienić możliwe formy inwestowania, krótko wyjaśnić, na czym polegają. Warto też podzielić inwestycje na długo- i krótkoterminowe i porozmawiać na temat ryzyka, jakie niesie z sobą wybór określonych form inwestowania. Uczniowie mogą też wykonać ćwiczenie zaproponowane w tej części prezentacji – podział kwoty pomiędzy różne instrumenty finansowe i uzasadnienie

7

Nauczyciel prosi uczniów o podanie możliwych sposobów wykorzystania zaoszczędzonych środków finansowych. Wprowadza pojęcie „inwestycji”: Definicja: Inwestycje to nakłady gospodarcze, przeznaczone na tworzenie lub powiększanie majątku, również gospodarstwa domowego. Nauczyciel wymienia różne formy inwestowania środków finansowych, na przykład: akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne, polisy ubezpieczeniowe z funduszami, lokaty bankowe, zakup nieruchomości, zakup obcych walut.

Czas: 3 min. Uczniowie słuchają, podają przykłady form inwestowania.

6

decyzji. Można rozszerzyć ćwiczenie, prosząc uczniów o wskazanie plusów i minusów różnych form oszczędzania pieniędzy (np. skarbonki, konta oszczędnościowego, lokaty terminowej itp.)

8

Jeśli nauczyciel dysponuje czasem, może dodatkowo wykorzystać kolejną prezentację - temat „Jak radzimy sobie z trudnymi sytuacjami finansowymi?”. Nauczyciel powinien przedstawić i skomentować wyniki badań, dotyczących preferowanych przez Polaków sposobów rozwiązania tego problemu. Warto zapytać uczniów, które sposoby uważają za najlepsze. Można przeprowadzić krótką rozmowę na temat: Jak postępują oni sami, czy ich

9

Nauczyciel dzieli klasę na czteroosobowe zespoły. Wyjaśnia, że każdy zespół stanowi rodzinę, której zadaniem jest podjęcie decyzji o zagospodarowanie nadwyżki budżetowej. Mówi, że rodzina dysponuje kwotą 500 zł. Prosi uczniów o zapisanie różnych sposobów wykorzystania zaoszczędzonych środków finansowych.

Czas: 5 min. Uczniowie w zespołach wypisują różne propozycje, podają różne sposoby zagospodarowania nadwyżki w budżecie rodziny np. dodatkowe zakupy, oszczędzanie itp. oraz wskazują sposoby lokowania oszczędności. Przygotowują się do uzasadnienia, dlaczego je wybrali, potem odczytują pomysły. Komentują wypowiedzi rówieśników. Nauczyciel przedstawia zespołom kolejne zadanie. Prosi, by uczniowie wyobrazili sobie, że rodzina przeżywa trudności finansowe. W budżecie pojawił się deficyt w wysokości 500 zł. Taka kwota jest rodzinie koniecznie potrzebna, by można było opłacić rachunki za elektryczność, czynsz i telefon. Prosi, by zespoły wypisały teraz różne sposoby radzenia sobie z taką sytuację.

Czas: 5 min. Uczniowie wymieniają różne sposoby radzenia sobie z trudnościami finansowymi, kolejno prezentują rozwiązania np. podjęcie dodatkowej pracy, ograniczenie wydatków, wykorzystanie oszczędności, zaciągnięcie pożyczki czy kredytu.

7

bliscy, w sytuacji trudności finansowych? Warto podkreślić, że trzeba wypracować takie sposoby, zanim pojawią się problemy finansowe. Warto też obliczyć, ile będzie kosztowało zaciągnięcie pożyczki czy kredytu. Nauczyciel może dodatkowo porozmawiać z klasą o ograniczaniu niepotrzebnych wydatków. Pokazuje prezentację - temat „Prawa konsumenta” . Może polecić uczniom wypisanie rad dla konsumentów, które pomogą im ograniczyć nadmierne wydatki. Uczniowie mogą w zespołach przygotować plakaty, ostrzegające konsumentów przed niepotrzebnymi zakupami. Nauczyciel może również zaproponować uczniom rozwiązanie testu podsumowującego prezentację „Gospodarstwo domowe”.

11

Podsumowując przebieg zajęć nauczyciel pyta: Dlaczego należy planować budżet osobisty i budżet rodzinny? Co robić, by nie dopuścić do nadmiernych wydatków? Jak radzić sobie w sytuacji, gdy w budżecie pojawi się deficyt? Dlaczego warto oszczędzać i inwestować? Czas: 4 min. Uczniowie odpowiadają na pytania, podają przykłady, znane z życia codziennego.

8

9


Gospodarstwo domowe