Doktrina - Zuzenbide Politikoa

Page 304

b) Mugabarruak kasuan-kasuan egokitzea Hauteskunde-mugabarruak mugatzeko irizpideen artean, alderdikeria ere erabil daiteke; alderdikeria horren helburua izango da, izan ere, ahalik eta eskainu gehien lortzea. Esangura horretan, gerrymandering izeneko sistema aipa daiteke. Sistemak bere sortzailearen izena hartu zuen, Gerry baitzen hura, 1812. urtean Massachusettsko gobernadorea. Sortzailearen izenaz gain, gogoan izan behar da Gerryk Bostongo hirian bere nahierara mugatu zuela mugabarru bat, eta mugabarru horri arrabioaren itxura eman ziola. Hortik ere badator, etorri ere, sistemaren izena. Gerrymandering izenekoak berarekin dakar hauteskunde-mugabarruen mugak nahita manipulatzea; manipulazio hori burutzeko, kontuan hartzen da zein kokaera geografiko duten hautagai edo alderdi politiko jakin baten hautesleek. 1962. urteaz geroztik, Estatu Batuetako Auzitegi Gorenak gerrymandering horren aukerak mugatu ditu. Frantzian ere, mugabarruen murrizketa artifiziala erabili zen, maiz-sarri, II. Inperio bitartean; III eta IV. Errepubliketan ere berori erabili zen, salbuespen gisa izan bazen ere.

4. Hauteskunde-formulak Hauteskunde-formulak definitzeko, ondokoa esan daiteke: hauteskunde-formulak kalkulu matematikoko prozedurak dira; prozedura horien bitartez, hautesleen nahien arabera banatzen dira eskainuak, alderdi politikoetako hautagaiak eskainu horiek lortzeko lehian ibili direnean. Botoak hautagaiei eratxikitzeko eta, ondorenez, hautagaien artean eskainuak banatzeko, hainbat irizpide erabil daitezke. Irizpiderik soilenak honako hauek dira: gehiengo soilaren formula eta erabateko gehiengoaren formula. Lehendabizikoan, boto gehien lortzen duen hautagaiak lortzen du eskainua; bigarrenean, berriz, botoen erdia baino gehiago lortzen duenak. Bi-biotan, baliozkotasunez emandako botoak bakarrik hartzen dira kontuan. Gehiengoei buruzko irizpideekin batera, proportziozko formulak ageri dira. Horien bitartez, eskainuak banatzen dira, hautagai bakoitzak edo hautagaien zerrenda bakoitzak lortu duen boto-kopuruaren arabera. 4.1. Gehiengoei buruzko formulak Gehiengoei buruzko formulen bitartez, ÂŤindartsuenaren legeaÂť da nagusi, hauteskundeen ikuspuntutik behinik behin; izan ere, boto gehien dutenek bakarrik lortzen dituzte eskainuak. Formula horien bitartez, alderdi 304


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
Issuu converts static files into: digital portfolios, online yearbooks, online catalogs, digital photo albums and more. Sign up and create your flipbook.