tatu Batuetan, komunikabideak apurka-apurka alderdiak ordezten ari dira, hautagaiak aukeratu eta ebaluatzen baitituzte, batez ere, lehendakaritzarako hauteskundeetan. Hauteskundeetan, alderdiek gobernatzeko programa desberdinak eta hautagaiak aurkezten dituzte, eta herritarrek horien artean aukeratu. Modu horretan hartzen du parte herriak botere politikoan. Honaino, alderdien funtzioak aztertu ditugu gizartearen ikuspuntutik, hau da, alderdia gobernura heldu aurretik. Baina hauteskundeak irabazi ondoren, ganberetan ordezkaritza lortzen duten alderdiek beste eginkizun batzuk dituzte, estatuaren erakunde laguntzaile baitira. Alderdien eginkizunetako bat hautaketetako arauak ezartzea da (sufragioa, mugabarruak, hauteskunde kanpainak, ordezkaritza mota eta zenbaketa formulak, hautaezintasun arrazoiak etab.). Botere legegilearen barruan, nabarmendu behar da botere legegileak parlamentuaren erregelamenduak eztabaidatu eta onartu behar dituela. Baina, zalantzarik gabe, eginkizunik garrantzitsuena da alderdi irabazleak bere programako norabide politikoa ezartzea; dinamika politikoa eratzen du, bere helburuen arabera. Parlamentuan ordezkaritza lortzen duten alderdi galtzaileen eginkizuna oposizioa izango da. 5. Alderdi sistemak Alderdiaren ideiak, berez, alderdi aniztasuna dakar. Aurkakoa esatea kontraesana izango litzateke. Munduaren eta bizitzaren ulerkera desberdinak —alemaniarrek Weltanschaungen deitzen baitute— alderdi desberdinen bidez islatzen dira politikaren esparruan. Jean Charloten esanetan, alderdi sistema da inguru politiko jakin baten barruan elkarri eragiten dioten alderdien multzoa. Izatez, alderdiak beste batzuekin nahitaezko harremanetan daude, beste batzuei erreferentzia eginez eta besteekin lehian. Alderdi sistemak desberdinak dira herrien arabera. Dena den, «sistema» diren heinean, hurrengo bi ezaugarri hauek izango dituzte: 1) alderdiek politikaren esparrua legebidezkotu eta definitzen dute4. Alderdiek, isilbidez eta beren beregi, politikaren esparrua irudikatzen dute; politikaren esparru hori gizartetik bananduta dago, eta arau bereziak ditu. Alderdi politikoek, halaber, politikako profesionalen beharra eta alderdien arteko borroka defenditzen dituzte. Azken finean, alderdiek ezartzen dituzte politikaren
4 Michel Offerlé, Les Partis Politiques (Paris, PUF, 1987), 89. Paragrafo horretan agertzen diren lerroak ere aipatu egileak egindako oharren kopia aske eta laburtuak dira.
125