Issuu on Google+

VA N A F G H A N I S TA N T O T Z W I T S E R L A N D Bijlagereeks over de 160 verschillende nationaliteiten die in Antwerpen vertegenwoordigd zijn

blz.

3

Afghanistan Zanger Haroon Tanha: “Ja, ik heb ook fans in Afghanistan”

blz.

6

Albanië Cafébaas Piro Mile: “Bij mij kunnen de dokwerkers zichzelf zijn”

Teksten: Bénédicte Van Paeschen Coördinatie: Kris Vanmarsenille Eindredactie: Carine Tollenaere Foto’s, illustraties: Patrick De Roo, Wim Hendrix, Bert Hulselmans, Ludo Mariën, Jan Van Der Perre, Dirk Van De Velde, EPA, AP, GVA

donderdag 2 oktober 2008

We duiden alle landen die in Antwerpen vertegenwoordigd zijn aan op een wereldkaart, dachten we. Maar omdat zowat de hele wereld in Antwerpen te vinden is, hebben we alleen Groenland de landen ingekleurd waarvan u géén mensen in Antwerpen Deens grondgebied vindt.

ANTWERPEN

Ver. Arab. Emiraten Belize

Puerto Rico West. Sahara onder Marokkaanse vlag

Oman

Frans Guyana onder Franse vlag

Van Afghanistan tot Zwitserland Nationaliteiten in Antwerpen en aantal inwoners in de stad Cijfers op 27 september 2008

A AFGHANISTAN ALBANIE

 B

C

D E

F G

ALGERIJE ANGOLA ARGENTINIE ARMENIE AUSTRALIE AZERBEIDZJAN BAHAMAS BANGLADESH BENIN BHUTAN BOLIVIE BOSNIE-HERZEGOVINA BOTSWANA BRAZILIE BULGARIJE BURKINA FASO BURUNDI CAMBODJA CANADA CENTRAAL AFRIKAANSE REP. CHILI CHINA COLOMBIA CONGO (Brazzaville) CONGO (Democr. Republiek) COSTA RICA CUBA CYPRUS DENEMARKEN DJIBOUTI DOMINICAANSE REPUBLIEK DUITSLAND ECUADOR EGYPTE EL SALVADOR EQUATORIAAL GUINEA ERITREA ESTLAND ETHIOPIE FILIPPIJNEN FINLAND FRANKRIJK GABON GAMBIA GEORGIE GHANA GRIEKENLAND GUATEMALA GUINEE GUINEE-BISSAU GUYANA

667 292 258 392 32 682 66 142 Minder dan 5 211 22 27 18 467 Minder dan 5 296 948 39 117 7 153 Minder dan 5 180 1.280 83 40 977 8 88 10 119 11 87 1.392 318 182 5 Minder dan 5 15 20 112 312 107 2.128 10 60 323 1.060 255 Minder dan 5 304 Minder dan 5 5

H HAITI HONDURAS I

J K

L

M

N

HONGARIJE IERLAND IJSLAND INDIA INDONESIE IRAK IRAN ISRAEL ITALIE IVOORKUST JAMAICA JAPAN JEMEN JORDANIE KAAPVERDIE KAMEROEN KAZACHSTAN KENIA KIRGIZIE KOEWEIT KOSOVO KROATIE LAOS LESOTHO LETLAND LIBANON LIBERIA LIBIE LITOUWEN LUXEMBURG MACEDONIE MADAGASCAR MALAWI MALEISIE MALI MALTA MAROKKO MAURITANIE MAURITIUS MEXICO MOLDAVIE MONGOLIE MONTENEGRO MOZAMBIQUE MYANMAR NAMIBIE NEDERLAND NEPAL NICARAGUA NIEUW-ZEELAND NIGER

6 Minder dan 5 159 116 9 1.705 181 561 590 751 1.298 149 20 250 14 9 91 466 346 58 216 Minder dan 5 33 113 Minder dan 5 Minder dan 5 54 158 158 38 84 52 477 Minder dan 5 Minder dan 5 48 61 6 11.879 82 5 48 58 102 12 Minder dan 5 38 Minder dan 5 12.486 552 7 14 44

O P R S

T

U V W Z

NIGERIA NOORD-KOREA NOORWEGEN OEKRAINE OEZBEKISTAN OOSTENRIJK PAKISTAN PALESTINA PANAMA PARAGUAY PERU POLEN PORTUGAL ROEMENIE RUANDA RUSLAND SAINT LUCIA SAUDI-ARABIE SENEGAL SERVIË SIERRA LEONE SINGAPORE SLOVAKIJE SLOVENIE SOMALIE SPANJE SRI LANKA SUDAN SURINAME SYRIE TADZJIKISTAN TAIWAN TANZANIA THAILAND TOGO TRINIDAD & TOBAGO TSJAAD TSJECHIE TUNESIE TURKIJE TURKMENISTAN UGANDA URUGUAY VENEZUELA VER. STATEN VERENIGD KONINKRIJK VIETNAM WIT-RUSLAND ZAMBIA ZIMBABWE ZUID-AFRIKA ZUID-KOREA ZWEDEN ZWITSERLAND

639 Minder dan 5 126 406 236 199 800 5 Minder dan 5 7 103 4.312 2.350 745 135 1.265 Minder dan 5 Minder dan 5 313 621 178 24 185 33 128 2.147 215 93 44 207 9 26 29 251 126 Minder dan 5 12 89 168 4.448 Minder dan 5 30 5 26 871 1.872 64 187 13 Minder dan 5 77 83 154 203

1

Clip van zanger Haroon Tanha is over hele wereld te zien

Afghanistan UZBEKISTAN

200km

TURKMENISTAN

TAJIKISTAN

K

Mazar-e Sharif

H

Kabul

AFGHANISTAN Ghazni

Shindand

Zaranj

D

CHINA

U

Bagram

Towraghondi Herat

IN

SH

Jalalabad

IR HM KAS

IRAN

Konduz

U

Khyber Pass

Kandahar

PAKISTAN

INDIA © GRAPHIC NEWS

Nog geen stabiliteit Van in de oudheid kreeg Afghanistan af te rekenen met vreemde legers. Grieken, Arabieren, Turken, Mongolen: allemaal hebben ze het land bezet. In de achttiende eeuw verenigden de Afghaanse stammen zich onder één leiding en werd Afghanistan gesticht. O 1878: Brits protectoraat. O 1919: Onafhankelijk van Groot-Brittannië. O 1973: Republiek na staatsgreep. O 1978: Procommunistische militairen plegen een tweede coup. Religieus-fundamentalistische groepen, de moedjahedien, verzetten zich. Ze beroepen zich allemaal op de islam maar interpreteren die verschillend. O 1979: De Sovjets bezetten Afghanistan. O 1989: Gorbatsjov trekt troepen terug. O 1996: Na jaren van burgeroorlog grijpen de Taliban de macht. Het zijn fundamentalistische strijders die de islamitische wet ’sharia’ en de koran strikt naleven. Vrouwen mogen niet alleen over straat en moeten een boerka aantrekken. Meisjesscholen worden gesloten. Muziek, fotografie, radio en televisie worden verboden. O2001: Na de aanslagen van 11 september verdenken de VS de Taliban ervan Osama Bin Laden te steunen. Samen met GrootBrittannië vallen ze de Taliban aan. O2004: Hamid Karzai wordt verkozen tot president. Maar de Taliban zijn niet helemaal bedwongen en stabiliteit is in Afghanistan nog niet voor morgen.

Haroon Tanha en zijn broertje Wares in hun studio op Linkeroever. Binnenkort mag Haroon optreden in Afghanistan. “Dan ga ik voor de eerste keer terug”, zegt Haroon.

Mocht hij vandaag door de straten van Kaboel wandelen, dan zouden horden gillende meisjes hem vast en zeker aanklampen. Sinds zijn videoclip via de satelliet op de Afghaanse televisie te zien is, heeft zanger Haroon Tanha (28) ook fans in zijn thuisland. Zijn Afghaanse liedjes schrijft hij in Antwerpen, in zijn studiootje op Linkeroever.

Afghaan sterft op 44 Officieel: Islamitische Republiek Afghanistan Hoofdstad: Kaboel Oppervlakte: 647.500 km² Aantal inwoners: 32,7 miljoen Levensverwachting: 44 jaar (mannen), 44,39 jaar (vrouwen) Talen: Officieel: Perzisch en Pasjtoe. Verder nog onder meer Oezbeeks en Turkmeens. Godsdiensten: Soennitische moslims (80%), sjiitische moslims (19%), hindoes en joden (1%) Munteenheid: de Afghani Telefoon landencode: +93 Internet landencode: .af Bevolkingssamenstelling: Pathanen, Tadzjieken, Oezbeken, Hazara, Turkmenen, Baloetsji. Export: Opium, fruit en noten, handgewoven tapijten, wol, katoen, dierenhuiden, edelstenen en halfedelstenen. Aantal Afghanen in Antwerpen: 667

President Karzai.

Door de Taliban verdwenen vrouwen jarenlang achter boerka’s.

“Ja, ik heb  ook fans in Afghanistan” Ze klinken heel erg melodieus en oosters, de liedjes van Haroon Tanha. Maar je begrijpt er natuurlijk niets van. “Afghanistan watanom heet dit liedje. Dat betekent Afghanistan, mijn land”, legt Haroon uit. “Het liedje gaat over de herfst daar. De herfsten waren zo mooi in Afghanistan. Wáren”, benadrukt hij. “Nu niet meer.” Haroon Baryalai, zo heet Haroon echt, vluchtte in 1997 uit Afghanistan. “Van mijn twaalfde maak ik al muziek. Maar toen kwam de Taliban en werd alle muziek verboden. We mochten geen radio meer beluisteren, niet meer naar tv kijken, niets. Mijn familie vluchtte naar Pakistan, mijn vader en ik naar Oekraïne. We dachten dat het maar voor even was, dat de toestand in Afghanistan snel zou beteren. Maar dat was dus niet zo.” “Mijn familie was intussen doorgereisd naar België. Ik ben zeven jaar in Oekraïne gebleven. In 2004 ben ik ook naar Antwerpen gekomen.” Intussen spreekt Haroon al een flinke mond Nederlands. Hij werkt als verkoper in de haven, waar hij met een catalogus langs de schepen loopt om bestellingen van zeelui te noteren. Die kopen parfums bijvoorbeeld. Of kleine elektronica. Ooit wil Haroon zijn brood verdienen met zijn muziek, want dat is zijn grote passie. In zijn appartementje op Linkeroever heeft hij een echte studio ingericht. Het staat er propvol

instrumenten: gitaren, een synthesiser, Indiase trommels, een harmonica en een harmonia. “Dat is een soort van harmonica die je op je schoot moet leggen”, vertelt Haroon.

Clouseau kan ook In de studio neemt hij samen met zijn 15-jarige broertje Wares de liedjes op. Die spelen ze dan op Afghaanse feesten in België, Nederland en Duitsland. Haroon speelt niet altijd eigen nummers. “Soms brengen we ook muziek van Clouseau”, zegt hij. “Dat kan ook.” Haroon en Wares hebben een videoclip opgenomen. Die speelt zich voor een deel in Oekraïne af. “Ik ken daar de weg en het is er goedkoop”, aldus Haroon. Maar er zijn ook beelden van de zetel in zijn flat op Linkeroever. “De clip wordt uitgezonden op de Afghaanse televisiezender”, zegt Haroon. “Via de satelliet kunnen Afghanen van over de hele wereld de videoclip bekijken. En ja, ik heb fans”, zegt hij een beetje verlegen. “Die laten me dan berichtjes na op mijn website.” Binnenkort gaat Haroon terug naar Afghanistan. “Ik mag er een concert geven”, zegt hij. Heel spannend is dat. “Het is de eerste keer dat ik terugga. Ik ben benieuwd. Ooit wil ik voorgoed terug naar Afghanistan. Maar dan moet er wel vrede zijn.”

i

www.haroon-tanha.com

donderdag 2 oktober 2008

Afghanistan Hoogvliegers O De beroemdste Afghaanse schrijver is ongetwijfeld Khaled Hosseini, auteur van de bestsellers De Vliegeraar (2003) en Duizend Schitterende Zonnen (2007). Van beide boeken werden over de hele wereld miljoenen exemplaren verkocht en in 2008 werd het boek De Vliegeraar verfilmd. Hosseini’s vader werkte bij het Afghaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, zijn moeder was lerares op een meisjesschool in Kaboel. In 1970 vertrok de familie naar Parijs omdat vader Hosseini er voor de Afghaanse ambassade ging werken. Maar toen eind jaren zeventig de communisten aan de macht kwamen, beslisten de Hosseini’s om niet meer naar Afghanistan terug te keren en politiek asiel aan te vragen in de Verenigde Staten. Ze gingen wonen in Californië. Khaled Hosseini ging er naar de universiteit en studeerde af als arts.



O Idries Shah (1924 – 1996) schreef boeken over antropologie, psychologie, literatuur, reizen en filosofie. In het Westen werd hij bekend met zijn boeken over het soefisme, een mystieke stroming binnen de islam. Van zijn werken werden meer dan 15 miljoen stuks in twaalf talen verkocht.

Tien voor taal

Z

e zijn neven en ze zijn allebei uit Afghanistan geTAMIM vlucht, maar toch zijn Tamim Kuhi (24) en Yama Sharifi (21) héél verschillend. Terwijl Yama zijn Afghaanse roots koestert, voelt Tamim zich op en top Belg. Maar één passie hebben ze gemeen: het voetbal. Elke week spelen ze met ’Omide Afghaan’, een ploeg van tien Afghanen en één Marokkaan.

YAMA

Tamim Kuhi (24) is verzekeringsmakelaa

“België is m ”Eind 1997, toen de Taliban aan de macht kwamen in Afghanistan, beslisten mijn ouders om te vluchten. We gingen via Rusland: mijn ouders, mijn twee broers, mijn zusje en ik. Het was best een gevaarlijke tocht, maar ik was amper dertien jaar en dan besef je dat niet zo. Ik herinner me dat ik me toen heel goed heb geamuseerd. Voor mijn ouders zal het wel anders zijn geweest”, zegt Tamim Kuhi: “We waren een Tamim Kuhi. beetje de proefkonijnen.”

Yama Sharifi (21) is profvoetballer en woo

Goeiendag! Gosh aamadeen!

”De Afghan zoals de Walen

Goeienavond! Shabeh gosh! Alsjeblieft Befar maajeen Dankjewel Tashakor Hoe maakt u het? Chebtor asteen?

Yama Sharifi: ”Afghanen zijn wel vriendelijk, maar ze gunnen elkaar niets.”

Ik hou van jou! Ma tura dost daarom! Mooi weer vandaag, niet? Chi awaje emroz, he? Aha, u leest ook Gazet van Antwerpen. Aha, shumam aghbaare Gazet van Antwerpen meegaaneen? Rijdt tram 24 tot aan de statie? Raile 24 taa statie meera? Ik hou niet van bloemkool met witte saus. Golpie amraae sause safet ghoshem namijaja. Ik denk dat Germinal Beerschot dit jaar kampioen wordt. Ma feker mekonum ke Germinal Beerschot emsal karamaan meesha.

”We kwamen terecht in het Klein Kasteeltje in Brussel, waar we vijf maanden verbleven. Toen we erkend waren als politieke vluchtelingen, moesten we in West-Vlaanderen wonen.Vluchtelingen zoals wij moesten toen in het hele land worden ondergebracht. Vluchtelingen die verspreid leven, zouden beter integreren dan samentroepende landgenoten, klonk het destijds. We waren een beetje de proefkonijnen van dat project en voor mij en mijn broers en zusje werkte

VoeTBAlploeG Omide Afghaan Info via www.vvvvoetbal.be

”Ik heb een diploma van grafisch vormgever, maar nu verdien ik mijn brood als profvoetballer. Ik speelde in de jeugdploeg van Germinal Beerschot en werd daar geselecteerd om bij Ajax te spelen. Maar ik heb het er maar twee jaar volgehouden. Ik miste mijn familie in Antwerpen. Ik ben nogal een moederskindje. (lacht) Nu ben ik onder contract bij RACS Couillet, maar ik ben al een tijdje buiten strijd met knieproblemen. Ik heb geen idee hoe het verder moet. Ofwel ga ik werken als grafisch technicus, ofwel ga ik opnieuw studeren”, zegt Yama Sharifi.

’Omide Afghaan’: tien Afghanen en één Marokkaan

Grenzeloze vriendschap In dit rubriekje vragen we onze gesprekspartner naar kennissen of vrienden buiten hun eigen gemeenschap. ”Mijn allerbeste kameraden zijn Belgen”, zegt Tamim Kuhi. ”Maar met de Turken schiet ik ook goed op. Met onze voetbalploeg ’Omide Afghaan’ spelen we wel eens tegen hen. En ook in mijn job werk ik vaak samen met Turken en soms gaan we na het werk een hapje eten.”

Er wonen in Antwerpen 4.448 mensen met de Turkse nationaliteit. Na de Nederlanders en de Marokkanen vormen zij de grootste groep in de stad. In het najaar van 2009 wijden we een volledige bijlage aan de Antwerpse Turken.

ar en woont in Deurne

mijn land” het wel. In nauwelijks zes maanden spraken wij Nederlands. WestVlaams, eigenlijk.” (lacht) “We maakten ook vrienden en waren best gelukkig in West-Vlaanderen. Mijn vader kon aan de slag als arbeider, maar mijn moeder vond helaas geen werk. Ze voelde zich heel erg eenzaam en het ging steeds slechter met haar. Ze miste de warmte van haar Afghaanse vrienden en familie.” ”Dus zijn we verhuisd naar Antwerpen. Omdat hier meer Afghanen wonen, bloeide mijn moeder weer helemaal open. Ze vond hier ook

werk. Maar sinds drie jaar zijn mijn ouders, broers en zusje verhuisd naar Florida. Daar wonen veel familieleden. Ze zitten nu allemaal bij elkaar.”

“Mijn ouders wonen nu in Florida, maar verder dan Limburg ga ik niet.” ”Ik wilde niet mee, nee. Ik wilde mijn studie hier afmaken. Ik ben

Tamim Kuhi richtte drie jaar geleden een Afghaans voetbalploegje op. ”De ploeg heet ’Omide Afghaan’, wat ’Hoop voor de Afghanen’ betekent. Niet dat we zo hoopgevend zijn, hoor.Zo goed zijn we nu ook weer niet.” De ploeg traint één keer per week en speelt een match op zondag. Alle spelers zijn Afghanen. ”Behalve de spits, da’s een Marokkaan. Maar die is zo goed, dat het ons niet kan schelen.”

nu aan het werk als verzekeringsmakelaar. En de zaken gaan goed. Ik denk dat 80 procent van de Afghanen in België bij mij verzekerd is. Mij vertrouwen ze, omdat ik hun taal spreek. Maar ook omdat ik hen geen peperdure premies aansmeer, zoals andere makelaars doen.” ”België is mijn land. Ik ga nooit meer terug naar Afghanistan. Niets is daar nog zoals het was in mijn kindertijd. Nee, ik blijf hier. Misschien verhuis ik ooit naar Limburg, want mijn vriendin studeert in Aken. Maar verder ga ik niet”, zegt Tamim Kihi vastberaden.

Noesje Djaan! Eet Smakelijk!

De Afghaanse keuken lijkt een beetje op de Indiase, Pakistaanse en Iraanse: er staat veel rijst, (schapen)vlees en gedroogd fruit op het menu. Eén van de meest traditionele gerechten is qabeli palou: gele rijst met wortels en rozijntjes. En natuurlijk is er ook kebab s c h a p e nv l e e s aan de spies - en brood of nan-iafghani.

ont in Antwerpen-Linkeroever

nen zijn een beetje n en de Vlamingen” ”Een maand nadat Tamims familie uit Kaboel was gevlucht, zijn ook wij vertrokken. Ik was maar tien jaar. Van de tocht herinner ik me nauwelijk iets. Twee maanden geleden ben ik voor de eerste keer weer naar Afghanistan geweest. Dat was zo raar. Al die tijd dat ik in België woonde, heb ik gedacht dat ik een Afghaan was. Maar toen ik daar was, besefte ik: ik ben een Belg”, bekent Yama Sharifi. “Het leven is zo anders in Afghanistan. De mensen zijn daar in de eerste plaats met zichzelf bezig. Wat wil je, het is er jaren oorlog geweest. Dan moet je wel voor jezelf zorgen. Het viel me ook op hoe verdeeld de Afghanen zijn. In Afghanistan heb je dertien ver-

schillende bevolkingsgroepen. De verschillen zie je goed, want de mensen zien er ook anders uit. Je hebt Afghanen die op Chinezen lijken, maar er zijn er ook met Turkse, Italiaanse of Pakistaanse trekken. Ze schieten totaal niet met elkaar op en geven elkaar de schuld van alles en nog wat. Het is een beetje zoals de Walen en de Vlamingen, maar dan dertien keer zo erg. Dat viel me wel tegen. Want hier in België zijn de Afghanen allemaal gelijk voor elkaar.” ”Toch merk ik de kleine kantjes van de Afghanen ook hier in Antwerpen, hoor. Typisch voor een Afghaan is dat hij een andere Afghaan niets gunt. Afghanen zijn wel vriendelijk en lief voor elkaar, maar het

mag de andere niet té goed gaan. Een Afghaan die een goed draaiende winkel heeft bijvoorbeeld krijgt geen landgenoten meer over de vloer. Die gaan nog liever bij een Turk boodschappen doen dan bij een goed boerende Afghaan.” “Toch betrap ik mezelf erop dat ik mijn Afghaanse roots wil bewaren. De Afghaanse cultuur vind ik heel belangrijk. Afghanen hebben veel respect voor oudere mensen. Veel meer dan westerlingen, stel ik vast. Zo wil ik zo lang mogelijk bij mijn ouders wonen, dan kan ik voor hen zorgen. Da’s typisch Afghaans. En daar ben ik trots op”, glundert Yama.

’Geit graaien’ is nationale sport Buzkashi of boezkasji, letterlijk ’geit graaien’, is de Afghaanse nationale sport. Het lijkt een beetje op polo, maar in plaats van een bal gebruiken de Afghanen het onthoofde karkas van een geit of een kalf. Tijdens het Taliban-regime werd buzkashi verboden, maar nu wordt de sport weer geregeld beoefend in de Afghaanse hoofdstad Kaboel. Bij buzkashi wordt het dierenkarkas in een cirkel gelegd, met daarrond de spelers van twee teams op paarden. Die moeten proberen om het karkas te pakken en over de doellijn in de cirkel van de tegenpartij te brengen. De Afghaanse sport is ook het thema in de film The Horsemen uit 1971, met Omar Sharif in een van de hoofdrollen. De film is gebaseerd op de roman Les Cavaliers (1967) van de Fransman Joseph Kessel.



donderdag 2 oktober 2008

2 “Bij mij kunnen

Cafébaas Piro Mile stapte op zijn negentiende

Albanië MONTENEGRO

de dokwerkers zichzelf zijn”

SERVIË

Bajram Curri KROATIË

Shkoder

Kukes

Shengjin MACEDONIË

Burrel Kruje

Tirana

Durres

Adriatische Zee

Elbasan Lushnje Kucove

Pogradec De

vo

li

A L B A N I Ë Vlore

Tepelene Gjirokaster

ITALIË

Korce

Corovode

GRIEKENLAND

Sarande

25km

© GRAPHIC NEWS

Nog altijd arm



O 1912: Albanië verklaart zich onafhankelijk van het Ottomaanse bewind. O 1939: Italië bezet Albanië. O 1944: Albanië wordt een satellietstaat van de Sovjet-Unie. O 1968: Albanië verlaat het Warschaupact en wordt een bondgenoot van China. O 1992: De Communistische Partij verliest de verkiezingen. Er wordt een democratische overheid gevormd die het hoofd moet bieden aan problemen zoals hoge werkloosheid, corruptie en georganiseerde misdaad. O 1997: Na de ineenstorting van piramidefondsen verliezen veel Albanezen hun spaargeld. In het land breekt anarchie uit. O 2005: De Democratische Partij wint de verkiezingen en belooft opnieuw de corruptie en misdaad aan te pakken en werk te maken van de economische groei. Toch is Albanië nog een van de armste landen van Europa.

Kleinste Balkanland Officieel: Republiek Albanië Hoofdstad: Tirana Oppervlakte: 28.748 km² Aantal inwoners: 3,6 miljoen Levensverwachting: 75 jaar (mannen), 80,7 jaar (vrouwen) Talen: Officieel: Albanees. Verder nog Grieks, Romani en Slavische dialecten Godsdiensten: Moslim (70%), orthodox (20%), rooms-katholiek (10%) Munteenheid: Lek Telefoon landencode: 65 Internet landencode: .al Bevolkingssamenstelling: Albanees (95%), Grieks (3%), andere (2%) Export: Textiel en schoenen, asfalt, metaal en metaalerts, ruwe olie, groenten, fruit en tabak. Plaats op de lijst rijkste landen: 68/180 Aantal Albanezen in Antwerpen: 692

’De Albanese non’ wordt Moeder Teresa genoemd. Ze werd in 1910 als Agnes Bojaxhiu in Skopje (nu Macedonië) geboren. Haar ouders waren Albanezen.

Met alleen maar een rugzakje als bagage stapte de 18-jarige Piro Mile in 1991 in Albanië op het vliegtuig. De reis ging naar Antwerpen. “Want daar is een haven, daar vind ik zeker werk”, dacht hij. “Ik ben jong en heb handen aan mijn lijf, dat moet zeker lukken.” Zeventien jaar later is hij de trotse eigenaar van Petra’s Café, een dokwerkerskroeg op het Eilandje. Het is acht uur ’s avonds en in Petra’s Café aan de Kempisch Dok Westkaai op het Eilandje is het eindelijk rustig. Behalve een paar die na de shift zijn blijven plakken, zijn alle dokwerkers naar huis. Achteraan aan de toog zit kroegbaas Piro Mile (39) rustig achter zijn pintje. Hij praat voortreffelijk Nederlands. Voortreffelijk Antwerps eigenlijk. Op één jaar Nederlandse cursus na, heeft hij de taal geleerd ’tussen de waarkmensen’, zoals hij zegt. “Zoiets durf je alleen als je jong bent”, grijnst Piro als hij over zijn avontuur begint. “Ik wilde echt weg uit Albanië. Na de val van het communisme was het erg onrustig. Ik wilde mijn geluk zoeken

CAFE Petra’s Café Kempischdok-Westkaai 74 Antwerpen in het buitenland. Dus sprong ik op het vliegtuig en ik was weg. Ik wilde naar Antwerpen, want ik had gehoord dat dat een havenstad was. Daar vind ik zeker werk, dacht ik.” Piro ging aankloppen bij een sloopbedrijf in Oelegem. “Of ze mij konden gebruiken, vroeg ik in het Engels. Ze konden mij enorm goed gebruiken, zo bleek. Ik mocht er slapen in een caravan en heb er twee maanden gelogeerd tot ik genoeg geld had om iets te huren. Ik heb een jaar bij dat bedrijf gewerkt, tot ik vond dat ik genoeg Nederlands kon. Daarna ben ik gaan solliciteren in de horeca. Want de horeca, dat was mijn droom. Ik had er ook voor gestudeerd in Albanië. Ik ben begonnen als afwasser in het Wijnegem Shopping Center. Daarna werd ik hulpkok en daarna kok. En dan ben ik zelfstandige geworden.” Piro opende een pitazaak op het Sint-Jansplein. “Na een paar jaar wilde ik er nog een zaak bij. Een cafeetje leek me wel wat. Een klant uit de pitazaak had een dokwerkerscafé op het Eilandje en wilde die verkopen. De zaak draaide goed, zei hij. Maar hij kon het niet meer verdragen dat de

Entela en Xhovani Shkarpa uit Deurne

“We blijven voor de Met een baby van 2,5 maanden en één in haar buik, vluchtte Entela Shkarpa in 1997 uit Albanië naar Antwerpen. Elf jaar later woont ze er nog steeds. “Maar als ik geen kinderen had, dan zat ik allang weer in Albanië”, zegt ze.

Het gezin Shkarpa: Xhovani, Entela, Nikol en Kostandin. “De kinderen hebben meer kansen in België.” “We waren net aan ons leven begonnen”, vertelt Entela (37). “Ik had een diploma Economie, mijn man Xhovani was afgestudeerd als arts. En ons dochtertje Nikol was net geboren. Maar toen brak

de chaos uit in Albanië. Het was er levensgevaarlijk. Dus zijn we gevlucht. We wisten niet eens waar naartoe. Engeland, Canada, het maakte niet uit.”

op het vliegtuig naar Antwerpen

Grenzeloze vriendschap In dit rubriekje vragen we onze gesprekspartner naar kennissen of vrienden buiten hun eigen gemeenschap. ”Leticia is een van mijn beste vriendinnen en komt uit Kaapverdië”, vertelt Holta Mborja. ”We kennen elkaar van in de middelbare school. We kwamen allebei uit een ander land en dat schiep een band. Twee totaal verschillende culturen, uit landen aan de andere kant van de wereld. En toch trokken we elkaar aan. We hadden enorm veel aan elkaar, Leticia en ik. Vroeger gingen we veel op stap, maar nu niet meer zo vaak. Leticia heeft nu een kindje en daar heeft ze het heel druk mee. Maar telefoneren doen we nog wél heel vaak.”

In Antwerpen wonen 91 mensen met de Kaapverdische nationaliteit. In het voorjaar van 2009 komt deze bevolkingsgroep aan bod in deze reeks.

Piro Mile met zijn klanten van Petra’s Café. “Oeioei, nen Albanees, dachten ze in het begin. Die gaat ons boksen geven als we wat te hard roepen.” klanten ’poepeke’ en ’schatje’ naar zijn vrouw riepen. Ik ging op een middag eens kijken naar dat café. De keet zat bomvol. Ik heb het onmiddellijk gekocht. ’Dat wordt hier gemakkelijk’, dacht ik. ’Gewoon de deur openzetten en de klanten stromen binnen.’” Maar dat viel tegen. “Zodra ik het café had overgenomen, bleven de klanten weg. Oeioei, een Albanees, dachten ze, die gaat ons boksen geven als we wat te hard roepen. Toen waren hier in de buurt wel twintig cafés, allemaal uitgebaat door Belgen. Dus gingen de dokwerkers daar hun pint drinken.” Maar stilletjesaan won Piro het hart van de dok-

werkers. “Nu komen ze liever naar mij”, lacht hij. “Het is een simpel café, maar hier kunnen ze gewoon zichzelf zijn. Weet je, ze hebben allemaal een grote mond en ze hangen graag de stoere uit. Maar het zijn stuk voor stuk toffe gasten.” Naar Albanië is Piro nooit meer geweest. “Geen tijd”, zegt hij. “Ik ben altijd aan het werk. En als ik eens vakantie neem, wil ik uitrusten en een beetje comfort. In Albanië is er niets, er zijn zelfs geen fatsoenlijke wegen.” Maar af en toe duikt de heimwee op. “Deze zomer was ik met mijn vriendin in Corfu. Aan de overkant konden we Albanië zien. Ik had er best naartoe willen gaan, toen. Maar mijn vriendin wilde niet. Ooit ga ik wel.”

Ju bëftë mirë!

kinderen” Onderweg ontdekte Entela dat ze zwanger was. “We waren in België, dus hield de tocht daar op. We verbleven eerst een paar dagen in het Klein Kasteeltje, daarna in het asielcentrum van Kapellen en uiteindelijk kregen we een klein huisje toegewezen in Malle.” Het waren moeilijke tijden, herinnert Entela zich. “We werden goed opgevangen, hoor. Maar toch. We voelden ons eenzaam. We spraken de taal niet en we wisten niet hoe of wat. Dat wens je niemand toe.” Xhovani en Entela begonnen onmiddellijk met een cursus Nederlands. Na de geboorte van haar zoontje Kostandin kon Entela aan de slag als administratief bediende bij het gemeentebestuur van Malle. Maar voor Xhovani viel de zoektocht naar werk flink tegen. “Hij kon hier niets aanvangen met zijn Albanese doktersdiploma”, vertelt Eltena. “Hij kon zelfs niet als verpleger aan de slag. Hij had eigenlijk opnieuw moeten studeren, maar dan hadden we intussen van het OCMW moeten leven. En dat wilde Xhovani niet. Daar was hij veel te trots voor. Dus werkt hij nu als magazijnier.” Intussen is de burgeroorlog in Albanië achter de rug, maar de Shkarpa’s overwegen niet om terug te gaan. “De kinderen hebben meer kansen in België”, zegt Entela. “In Albanië mag het dan wel redelijk rustig zijn nu, het land loopt achter en de werkloosheid is enorm. Maar als we geen kinderen zouden hebben, dan waren we allang naar Albanië teruggekeerd. Maar voor Nikol en Kostandin is het beter dat we hier blijven. Dus doen we dat.”



Eet Smakelijk!

De Albanese gerechten zijn een mengelmoes van Turkse en Griekse bereidingen. Elke Albanese bakker heeft bijvoorbeeld baklava of byrek, die je ook in Turkije vindt. En de Albanese yoghurt ’kos’ is een echte lekkernij. Patlizhana te mbushura (gevulde aubergines) Voor 4 personen heb je nodig: 4 aubergines, olijfolie, peper en zout. Voor de kaasvulling: 200g geitenkaas, een ei, platte peterselie. Voor de vleesvulling: 500 g lams- of ander gehakt, 4 kleine of twee middelgrote ajuinen, flink wat look (één grote bol of twee kleintjes), tijm, (wijn)azijn, tomatenconcentraat. - Was de aubergines en halveer ze in de lengte. - Kook ze in gezouten water. - Kaasvulling: verbrokkel 200 g geitenkaas. Meng er een eitje onder. Als de aubergines gaar zijn, hol ze dan uit, en snij het vruchtvlees in kleine stukjes. Meng het vruchtvlees onder de kaas en het ei. Haal de blaadjes van platte peterselie en meng die er ook onder, samen met wat zout en peper. - Vleesvulling: stoof de gesnipperde ajuinen met de look. Meng het gehakt eronder en stoof aan tot het vlees niet meer rood is. Doe er wat look, tijm, peper, zout en een scheut azijn bij.

In Albanië zijn er talloze archeologische sites die dateren uit de Griekse en Romeinse tijd.

- Vul de uitgeholde aubergines met het mengsel. - Wrijf de bakplaat in met olijfolie en plaats de gevulde aubergines erop - Laat ze 20 à 25 minuutjes bakken.

donderdag 2 oktober 2008

Holta Mborja (24) kwam elf jaar geleden naar Antwerpen Albanië

Ismail Kadare.

De Hugo Claus van Albanië



O Ismail Kadare (1936) is sinds zijn roman De generaal van het dode leger (1963) de bekendste Albanese schrijver. In 2005 won hij de Man Booker International Prize voor zijn hele oeuvre. Hij is ook al jaren favoriet voor de Nobelprijs Literatuur, net als Hugo Claus jarenlang was. Kadare woont afwisselend in Tirana en Parijs. Zijn werk speelt zich vaak in een historische context af en bloedwraak, afgunst en geruchten zijn thema’s die geregeld terugkomen. Hoewel hij bijna nooit kritiek leverde op het bewind in zijn land, werden sommige van zijn boeken verboden in Albanië.

Tien voor taal Goeiendag! Mirdita! Goeienavond! Mirmbrëma! Alsjeblieft Te lutem Dankjewel Faleminderit Hoe maakt u het? Si jeni ju? Ik hou van jou! Une te dua ty! Mooi weer vandaag, niet? Kohe e bukur sot, apo jo?

Holta Mborja met haar kleutertjes. “Albanië? Leuk voor vakantie, maar nu is mijn leven hier.”

“Albanië? Da’s leuk voor vakantie” Holta Mborja (24) was net veertien jaar toen ze met haar ouders en broer in 1997 in Antwerpen arriveerde. Ze sprak geen woord Nederlands en kende niemand in Antwerpen. Vandaag is dat wel anders. Holta is gelukkig getrouwd met haar Vlaamse echtgenoot en is juf in een kleuterklasje in Deurne. “Neem een chocolaatje”, zegt Holta en duwt het schaaltje met Merci’tjes onder onze neus. “Daar beginnen we in Albanië altijd mee. Wie op bezoek komt, krijgt eerst iets zoets. De hartige hapjes komen daarna pas. De zoete inval, hé”, grapt ze gevat. “Mijn man vindt het maar raar. Die vindt het niet passen, chocolaatjes bij het aperitief. Maar daar trek ik me niets van aan.” Holta was veertien toen ze in 1997 met haar ouders en broer Albanië verliet. “Er was een burgeroorlog uitgebroken nadat miljoenen Albanezen hun spaargeld hadden verloren bij piramidefondsen”, legt ze uit. “Het was er complete chaos. Overal braken rellen uit, en de mensen staken overheidsgebouwen en banken in brand. Van de ene op de andere dag heeft mijn vader beslist om te vertrekken.” De Mborja’s kwamen terecht in Berchem. Holta en

haar broer leerden in een recordtijd Nederlands. “We zaten in een ’onthaalklasje’ met allemaal allochtone kinderen. Na zes maanden konden we ons al goed uit de slag trekken. Het volgende schooljaar mochten we naar een gewone klas”, zegt ze. “Voor mijn ouders was dat nieuwe leven wel moeilijker. In Albanië werkte mijn vader als advocaat en onderzoeksrechter en mijn mama was boekhoudster. Maar in België vonden ze niet zo gemakkelijk een baan, omdat ze niet meer zo jong waren en niet goed Nederlands spraken. Mijn vader is nu taxichauffeur.” Soms praten Holta’s ouders erover om terug naar Albanië te gaan, zegt ze. “Want daar hebben ze hun familie en vrienden. Maar hier in België hebben ze hun kinderen. Mijn broer en ik hebben ons leven hier opgebouwd. En mijn ouders willen ons ook niet missen. Dus blijven ze maar hier.” Holta trouwde drie jaar geleden met Peter. Ze leerde hem kennen tijdens haar vakantiejob in de Carrefour van Burcht. Sinds twee maanden wonen ze in hun nieuwe huis tussen de weilanden in Zwijndrecht. Elke schooldag neemt Holta de tram naar Deurne, waar ze juf is in het eerste kleuterklasje van de Andromedaschool aan de Herentalsebaan. Of ze ooit teruggaat naar haar geboorteland? “Zeg nooit nooit”, lacht ze. “Je kan overal een leven opbouwen. Maar ik ben nu eenmaal met een Belg getrouwd. Mijn leven is hier. Ik ga wel op vakantie naar Albanië.”

Aha, u leest ook Gazet van Antwerpen! A, dhe ti e lexoke Gazetën e Antwerpenit! Rijdt tram 24 tot aan de statie? Vete trami 24 deri tek stacioni? Ik hou niet van bloemkool met witte saus. Mua nuk më pëlqen lule lakra me sose të bardhë. Ik denk dat Germinal Beerschot dit jaar kampioen wordt. Une mendoj se kampion kete vit do bëhet Germinal Beerschot.

Volgende week: Algerije, Angola, Argentinië

Albanië beschikt over schitterende stranden aan de Adriatische Zee.


Divers Antwerpen - 01